سَوال: اَهلِی سُنَّت وَ شِیعَه لَرنِی اوُرتَسِیدَه تُورلِی- هِیل گوُرُوهلَر وَ تَفسِیرلَر مَوجُود. اَهلِی سُنَّتنِی آرَسِیدَه بِیزلَر قُرآن وَ سُنَّتنِی مِعیار صِیفَتِیدَه قَبُول قِیلَمِیز، شِیعَه لَردَه نِیمَه بار؟ اوُلَر مُراجَعَت قِیلِیشلَرِی اوُچُون ثابِت مَنبَعگه اِیگه مِی؟
جَواب: جَعفَرِی شِیعَه لَرِی بِیلَن زَیدِی شِیعَه لَرِی، شافِیعِیلَر وَ حَنَفِیلَرگه وَ ……اوُحشَش فِقهدَه اوُزلَرِی اوُچُون اوُصُولنِی تَنلَب آلِیشگن. شِیعَه جَعفَرِیلَری 1- قُرآن،2- سُنَّت،3- اِجماع،4- عَقلنِی تَنِیب آلِیشلِیک اوُچُون اَبزارلَر، دِیب بِیلِیشَدِی، اَمّا اوُلَرنِی نَزدِیدَه اَصل مِعیار بُولَرنِی قَیسِی بِیرِی حِسابلَنَدِی؟
مَنَه بُو زَمِینَه دَه طَبرِیسِی اوُزِینِینگ “اَلاِحتِجاج” کِتابِیدَه اِمامِی باقِر رَحِمَهُ الله دَن، اوُ کِیشِی اِیسَه رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلّمدَن رِوایَت قِیلِیشِیچَه، پَیغَمبَرِیمِیز مَرحَمَت قِیلَدِیلَر: “سِیزلَرگه حَدِیث یِیتِیب کِیلگندَه، اوُنِی قُرآن وَ سُنَّتگه سالِیشتِیرِینگلَر، الله نِی کِتابِیگه وَ مِینِی سُنَّتِیمگه مُوافِق کِیلگن نَرسَه نِی قَبُول قِیلِینگلَر، قُرآنگه مُخالِف بوُلَدِیگن بُولسَه اوُنِی قَبُول قِیلمَنگلَر.”
(طبرسي، الاحتجاج ص 229. باب: احتجاج ابي جعفر في أنواع شتي، الكافي،1/96،التهذيب، 1/275،الاستبصار وغيره.)
مَنَه بُونگه اوُحشَش رِوایَتلَر جَعفَرِی شِیعَه لَرِی قَبُول قِیلَدِیگن باشقَه اِماملَردَن هَم نَقل قِیلِینگن، مَثَلاً اِمامِی جَعفَر صادِق رَحِمَهُ الله اَیتَدِیکِی: “مِینگه نِسبَتلَنگن هَر قَندَی حَدِیثنِی قَبُول قِیلمَنگلَر، مَگر اوُ قُرانگه وَ سُنَّتگه مُوافِق بُولسَه گِینَه قَبُول قِیلِینگلَر.”
(رجال الكشي:ص 195، البحار 2/239، رجال ابيداود:517.)
باشقَه بِیر جایدَه اَیتَدِیکِی: “الله دَن قوُرقِینگلَر، بِیزلَردَن نَقل قِیلِینگن نَرسَه لَر پَروَردِیگارِیمنِی کَلامِیگه وَ پَیغَمبَرِیمِیزنِی سُنَّتلَرِیگه مُوافِق کِیلمَیدِیگن بُولسَه، اوُنِی قَبُول قِیلمَنگلَر، چُونکِی بِیزلَر بِیر حَدِیثنِی اَیتگن پَیتِیمِیزدَه: الله مَرحَمَت قِیلَدِی، رَسُول الله مَرحَمَت قِیلَدِیلَر، دِیمِیز.”
(رجال الكشي: ص 195، در ذكر مغيره بن سعيد، البحار،2/239، رجال ابيداود،517)
اِمامِی باقِر رَحِمَهُ الله اَیتَدِیکِی: “بِیزلَردَن سِیزلَرگه یِیتِیب کِیلگن نَرسَه گه قَرَنگلَر، اَگر قُرآنگه مُوافِق کِیلَدِیگن بُولسَه اوُنِی قَبُول قِیلِینگلَر، اَگر مُخالِف بُولسَه رَد قِیلِینگلَر.”
(الأمالي للطوسي: 1/237، وسایل الشيعة، 27/120، البحار 2/235.)
پَیغَمبَرِیمِیز صلی الله عَلَیهِ وَسَلمدَن رِوایَت قِیلِینِیب مَرحَمَت قِیلَدِیلَرکِی:”مِیندَن سِیزلَرگه بِیر حَدِیث یِیتِیب کِیلگن پَیتدَه، اوُنِی الله نِی کِتابِیگه سالِیشتِیرِینگلَر، اَگر اوُنگه مُوافِق کِیلَدِیگن بُولسَه، اوُنِی قَبُول قِیلِینگلَر، اَگر مُخالِف بوُلسَه اوُنِی دِیوارگه اوُرِینگلَر.” ( تفسیر نوین محمد تقی شریعتی 19 صحیفه و مقدّیمه تفسیر آیت الله طالقانی 17 صحیفه)
اِمامِی رِضا رَحِمَهُ الله دَن رِوایَت قِیلِینَدِیکِی: رِوایَت قِیلِینگن نَرسَه قُرآنگه مُخالِف بوُلَدِیگن بُولسَه، بِیزلَر اوُنِی یالغان، دِیب بِیلَمِیز.
( عزیزالله عطاردی،حَضرَت اِمامِ رِضانِی اَخبار وَ آثارلَرِی (علیه السلام)،ج1،ص 277)
اِبراهِیم اِبنِ صُولِینِی اَیتِیشِیچَه: عَلِی اِبنِ مُوسَی رِضا (عَلَیهِ السّلام) زَمان باشلَنگندَن بُویان اوُزِینِی دَورِیگه چَه تَرِیخ بُویِیچَه اِینگ آگاه شَخصلَردَن حِسابلَنگن. مَعمُون هَر هِیل نَرسَه لَر حَقِیدَه سَواللَر بِیلَن اوُ کِیشِینِی اِمتِحان قِیلِیب کوُرَردِی وَ اوُ کِیشِی هَم اوُنگه جَواب بِیرَردِیلَر. اوُ کِیشِینِی اَیتگن بَرچَه سُوزلَرِی وَ گُواهلَرِی قُرآندَن کِیلتِیرِیلَردِی.” ( صدوق، [بي تا]، «الف»، ص 525)
شُولَردَن حُلاصَه قِیلَدِیگن بُولسَک، جَعفَرِی شِیعَه لَرِینِی کوُز- قَرَشِی بُویِیچَه مِعیار فَقَط قُرآندِیر، قُرآنگه مُوافِق کِیلگن نَرسَه قَبُول قِیلِینَدِی وَ اوُنگه مُخالِف کِیلگن نَرسَه رَد قِیلِینَدِی وَ دِیوارگه اوُرِیلَدِی. شوُنِی تَأکِیدلَب اوُتِیش لازِمکِی، بُو یِیردَه غُولّات بِیلَن شافِعِی وَ حَنَفِی مَذهَبلَرِینِی، بُو مَذهَبلَرگه صادِیقانَه اِیرگشُوچِیلَرنِی، هَمدَه غوُلّات بِیلَن شِیعَه لَرنِی آرَسِینِی وَ اوُلَرگه صادِیقانَه اِیرگشُوچِیلَرنِی فَرقِینِی اَجرَتَه بِیلِیشِیمِیز کِیرَک، بُولمَسَم چِیقَرَیاتگن حُکملَرِیمِیزدَه حَطالَرگه دُچار بُولِیشِیمِیز مُومکِین.