دسته: مطالب به زبان ترکی(اویغوری، اوزبیکی، قزاقی، تورکمن و…)

Дорул исломни навлари.

(7-қисм) 

Энди амирал мўъминин Хасан розиаллоху анху ишлатган заруратни андозаси,меъзони қанча бўлган? Агар тарихдаги манбаъларга назар ташлайдиган бўлсак, Хасан ибни Алини муовия билан тузган сулхини шароитларидан бири бўйича муовиядан сўнг ишларни тизгини Хасан ибни Алига берилиши керак эди. Муовия хам мусулмонларга рахбарлик қилишга қодир бўлмаган замонда ишларни тизгини Хасан розиаллоху анхуга топиширишга сўз беради. Ёки ибни Хажар хайматийни айтишича: сулхдаги паймонда шунга қарор қилиндики, муовияни ўрнига келадиган шахсни мусулмонларни шўроси таъйин қилади. [1][2][3]

Демак биз мана бу зарурат ва изтирор  холатида “заруроту тубихул махзурот” номли шаръий қоидага биноан, “дорул ислом” да мана бу “бадал” хукуматлар билан муомала қиламиз ва “зарурату туқоддиру биқодариха” номли шаръий қоидага мувофиқ “шўроларни” устувор қилиш ва хукуматни барча ташкилотларини устида “умумий назорат” қилиш ва уни “минхажин нубувват”даги исломий хукумат кўринишига кўтариш йўлида аллохни изни билан  юриб борамиз ва жохил дўстлар,огох душманлар бизларни  алдашига ё ортга тортишига йўл қўймаймиз.

Демак “дорул ислом”да изтирорий ва зарурат холатида “минхажин нубувват” асосидаги исломий хукуматни ўрнига “бадал” сифатида қабул қилинган хукуматни “исломий изтирорий бадал” деб номланади, чунки у зарурат ва изтирорий холатда ночорликдан “бадал” сифатида қабул қилинган ва “дорул ислом”да исломий мазхабларни бирига кўра улил амр шўросида мусулмонларни ижмоъсига асосан хукумат юргизади.

Мана шу ергача барча исломий мазхаблар муттафиқун қовл бўлишган эди, аммо ўртага мухолиф мазхаб ва бошқа мазхаблар хақидаги ижтиход чиқиб келгач,буни кетидан муносабатлар ва мусулмонларнинг  амаллари хам ўзгаради.

Мисол тариқасида келтирадиган бўлсак, ибни Таймия нақл қиладики, Қийравон шахридаги уламолар, фотимийлар (абидиййин) хокимият юргизадиган мисрни дорул харб деб санашар ва мисрни фотимий шиъаларининг  хокимларига нисбатан  куфр ва иртидод хукмини беришган эди. Албатта ўша замонда мана бу шахарни уламоларидан ташқари “дорул ислом”ни  бошқа жойларида  бундай фатво берилгани йўқ, бундан сўнг асрлар ўтгач мухаммад ибни абдулваххоб ва барча нажд уламолари хамда уларга эргашганлар фотимийларни муртад дейишиб уларни диёрларини мусайламайи каззобни диёрига ўхшаш дорул харб деб санашади, аммо кўриб чиқадиган бўлсак шофеъийлар ёки моликийлар,ханафийларни уламолари бундай назарга эга бўлишмаган, чунки Салохиддин Айюбий рохимахуллохга ўхшаган кишилар амакиси Ширкух билан бирга мисрдаги фотимийларнинг шиъа мазхабидаги хукуматига ахли китобни насроний кофирларига қарши ёрдамга боради ва йиллар давомида уларнинг вазирлигида жанг вазири, бош вазир мансабида фаолият олиб боради, ўша замонни ўзида хатто ундан сўнг хам танқидга учраган эмас. Сизлар хам худди наждийларга ўхшаб Салохиддин Айюбий рохимахуллохни дорул харбда муртадларни вазири бўлганини тасаввур қиласизларми? [4][5]

Демак мана бу “дорул ислом” имом Ахмад ибни Ханбал рохимахуллохни замонига ўхшаш мўътазилаларнинг “исломий изтирорий бадал хукумати”га ўхшаган хокимият бўлган бўлиши мумкин, мўътазила қуръонни халқига ўхшаш фисқга эътиқод қилишарди ва имоми Ахмад халқи қуръонга эътиқод қилган хар қандай кишини кофир деб санарди. Яъни имоми Ахмад ибни Ханбални назари бўйича мўътазилаларни хокимияти энг камида ахли бидъат деб хисобланган.

(давоми бор…..)

ادامه خواندن Дорул исломни навлари.

دارُ الاِسلامنِی نَولَرِی.

(7-قیسم)

اِیندِی اَمِیرَ المُؤمِنِین حَسَن رَضِیَ الله عَنهُ اِیشلَتگن ضَرُورَتنِی اَندازَه سِی، مِیزانِی قَنچَه بُولگن؟ اَگر تَرِیخدَگِی مَنبَعلَرگه نَظَر تَشلَیدِیگن بُولسَک، حَسَن اِبنِ عَلِینِی مُعاوِیَه بِیلَن توُزگن صُلحنِی شَرائِطلَرِیدَن بِیرِی بُویِیچَه مُعاوِیَه دَن سُونگ اِیشلَرنِی تِیزگِینِی حَسَن اِبنِ عَلِیگه بِیرِیلِیشِی کِیرَک اِیدِی. مُعاوِیَه هَم مُسُلمانلَرگه رَهبَرلِیک قِیلِیشگه قادِر بُولمَگن زَماندَه اِیشلَرنِی تِیزگِینِی حَسَن رَضِیَ الله عَنهُ گه تاپشِیرِیشگه سُوز بِیرَدِی. یاکِی اِبنِ حَجَر هَیمَتِینِی اَیتِیشِیچَه: صُلحدَگِی پَیماندَه شُونگه قَرار قِیلِینَدِیکِی، مُعاوِیَه نِی اوُرنِیگه کِیلَدِیگن شَخصنِی مُسُلمانلَرنِی شوُراسِی تَعیِین قِیلَدِی. [1][2][3]

دِیمَک بِیز مَنَه بُو ضَرُورَت وَ اِضطِرار حالَتِیدَه «الضَّرُورَاتُ تُبِيحُ المَحظُورَاتِ» ناملِی شَرعِی قائِدَه گه بِینائاً، “دارُ الاِسلام” دَه مَنَه بُو “بَدَل” حُکوُمَتلَر بِیلَن مُعامَلَه قِیلَمِیز وَ«الضَّرُورَةُ تُقَدَّرُ بِقَدَرِهَا» ناملِی شَرعِی قائِدَه گه مُوافِق “شوُرالَرنِی” اوُستوُوار قِیلِیش وَ حُکوُمَتنِی بَرچَه تَشکِلاتلَرِینِی اوُستِیدَه “عُمُومِی نَظارَت” قِیلِیش وَ اوُنِی “مِنهَجُ النُّبُوَّت” دَگِی اِسلامِی حُکوُمَت کوُرِینِیشِیگه کوُتَرِیش یُولِیدَه اَلله نِی عِذنِی بِیلَن یُورِیب بارَمِیز وَ جاهِل دوُستلَر، آگاه دُشمَنلَر بِیزلَرنِی اَلدَشِیگه یا آرتگه تارتِیشِیگه یُول قوُیمَیمِیز.

دِیمَک “دارُ الاِسلام” دَه اِضطِرارِی وَ ضَرُورَت حالَتِیدَه “مِنهَجُ النُّبَوَّت” اَساسِیدَه اِسلامِی حُکوُمَتنِی اوُرنِیگه “بَدَل” صِیفَتِیدَه قَبُول قِیلِینگن حُکوُمَتنِی “اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل” دِیب ناملَنَدِی، چُونکِی اوُ ضَرُورَت وَ اِضطِرارِی حالَتدَه ناچارلِیکدَن “بَدَل” صِیفَتِیدَه قَبُول قِیلِینگن وَ “دارُ الاِسلام” دَه اِسلامِی مَذهَبلَرنِی بِیرِیگه کوُرَه اوُلِی الاَمر شُوراسِیدَه مُسُلمانلَرنِی اِجماعسِیگه اَساساً حُکوُمَت یوُرگِیزَدِی.

مَنَه بُو یِیرگچَه بَرچَه اِسلامِی مَذهَبلَر مُتَّفِقُ القوُل بوُلِیشگن اِیدِی، اَمّا اوُرتَگه مُخالِف مَذهَب وَ باشقَه مَذهَبلَر حَقِیدَگِی اِجتِهاد چِیقِیب کِیلگچ، بُونِی کِیتِیدَن مُناسَبَتلَر وَ مُسُلمانلَرنِینگ عَمَللَرِینِی هَم اوُزگرَدِی.

مِثال طَرِیقَه سِیدَه کِیلتِیرَدِیگن بُولسَک، اِبنِ تَیمِیَه نَقل قِیلَدِیکِی، قِیرَوان شَهرِیدَگِی اوُلامالَر، فاطِمِیلَر (العَبِیدِیِّین) حاکِمِیَت یوُرگِیزَدِیگن مِصرنِی دارُ الحَرب دِیب سَنَشَر وَ مِصرنِی فاطِمِی شِیعَه لَرِینِینگ حاکِملَرِیگه نِسبَتاً کُفر وَ اِرتِداد حُکمِینِی بِیرِیشگن اِیدِی. اَلبَتَّه اوُشَه زَماندَه مَنَه بُو شَهرنِی اوُلامالَرِیدَن تَشقَرِی “دارُ الاِسلام”نِی باشقَه جایلَرِیدَه بُوندَی فَتوا بِیرِیلگنِی یُوق، بُوندَن سُونگ عَصرلَر اوُتگچ مُحَمَّد اِبنِ عَبدُ الوهّاب وَ بَرچَه نَجد اوُلامالَرِی هَمدَه اوُلَرگه اِیرگشگنلَر فاطِمِیلَرنِی مُرتَد دِییِیشِیب اوُلَرنِی دِیارلَرِینِی مُسَیلَمَه یِی کَذّابنِی دِیارِیگه اوُحشَش دارُ الحَرب دِیب سَنَشَردِی، اَمّا کوُرِیب چِیقَدِیگن بُولسَک شافِیعِیلَر یاکِی مالِیکِیلَر، حَنَفِیلَرنِی اوُلامالَرِی بوُندَی نَظَرگه اِیگه بُولِیشمَگن، چُونکِی صَلاحِ الدِّین اَیُّوبِی رَحِمَهُ الله گه اوُحشَگن کِیشِیلَر عَمَکِیسِی شِیرکوُه بِیلَن بِیرگه مِصردَگِی فاطِمِیلَرنِینگ شِیعَه مَذهَبِیدَگِی حُکوُمَتِیگه اَهلِی کِتابنِی نَصرانِی کافِرلَرِیگه قَرشِی یاردَمگه بارَدِی وَ یِیللَر دَوامِیدَه اوُلَرنِینگ وَزِیرلِیگِیدَه جَنگ وَزِیرِی، باش وَزِیر مَنصَبِیدَه فَعالِیَت آلِیب بارَدِی، اوُشَه زَماننِی اوُزِیدَه حَتّی اوُندَن سُونگ هَم تَنقِیدگه اوُچرَگن اِیمَس. سِیزلَر هَم حُوددِی نَجدِیلَرگه اوُحشَب صَلاحِ الدِّین اَیُّوبِی رَحِمَهُ الله نِی دارُ الحَربدَه مُرتَدلَرنِی وَزِیرِی بُولگنِینِی تَصَوُّر قِیلَسِیزلَرمِی؟ [4][5]

دِیمَک مَنَه بُو “دارُ الاِسلام” اِمامِی اَحمَد اِبنِ حَنبَل رَحِمَهُ الله نِی زَمانِیگه اوُحشَش مُعتَزِلَه لَرنِینگ “اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتِی”گه اوُحشَگن حاکِمِیَت بُولگن بُولِیشِی مُومکِین، مُعتَزِلَه قُرآننِی خَلقِیگه اوُحشَش فِسقگه اِعتِقاد قِیلِیشَردِی وَ اِمامِی اَحمَد خَلقِی قُرآنگه اِعتِقاد قِیلگن هَر قَندَی کِیشِینِی کافِر دِیب سَنَردِی. یَعنِی اِمامِی اَحمَد اِبنِ حَنبَلنِی نَظَرِی بُویِیچَه مُعتَزِلَه لَرنِی حاکِیمِیَتِی اِینگ کَمِیدَه اَهلِی بِدعَت دِیب حِسابلَنگن.

(دوامی بار……)

ادامه خواندن دارُ الاِسلامنِی نَولَرِی.

انواع دارالاسلام

(7-قسمت)

حالا میزان و اندازه ی ضرورتی که امیر المومنین حسن رضی الله عنه پیش رفته بود تا کجا بود؟ اگر به منابع تاریخی نگاه کنیم یکی دیگراز شرایط صلح حسن بن علي با معاويه این بود كه پس از معاويه، حسن بن علي زمام امور را به‌دست گيرد. [1]و معاويه هم قول داد که چنانچه زمانی توان رهبری مسلمانان را نداشته باشد، زمام امور را به حسن رضی الله عنه بسپارد.[2] یا ابن حجر هيتمي مي‌گوید: در پیمان صلح، قرار بر آن شد که جانشين معاويه، توسط شوراي مسلمانان تعيين گردد.[3]

پس ما در این حالت ضرورت و اضطرار طبق قاعده ی شرعی «الضَّرُورَاتُ تُبِيحُ المَحظُورَاتِ» در«دارالاسلام»با این حکومتهای «بدیل» وارد معامله می شویم و طبق قاعده ی شرعی «الضَّرُورَةُ تُقَدَّرُ بِقَدَرِهَا» در مسیر نهادینه کردن «شوراها» و «نظارت عمومی» بر تمام نهادهای حکومتی و ارتقاء و تکامل آن به حکومت اسلامی «عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ» به پیش خواهیم رفت باذن الله، و اجازه نخواهیم داد دوستان جاهل و دشمنان آگاه،ما را به در جا زدن یا عقب گرد بکشانند.

پس در «دارالاسلام» حکومتی که در حالت اضطرار و ضرورت به عنوان «بدیل» و جایگزین حکومت اسلامی «عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ» مورد پذیرش قرار می گیرد تحت عنوان حکومت «بدیل + اضطراری + اسلامی» از آن نام برده می شود، چون در حالت ضرورت و اضطرار و از روی ناچاری به عنوان  «بدیل» و جایگزین حکومت اسلامی «عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ» پذیرفته شده و بر «دارالاسلام» بر اساس یکی از مذاهب اسلامی یا بر اساس اجماع مسلمین در شورای اولی الامر حکومت می کند. 

تا اینجا تمام مذاهب اسلامی متفق القولند اما زمانی که پای مذهب مخالف و اجتهاد در مورد مذاهب دیگر به میان کشیده می شود دیدگاهها و به دنبال آن واکنشها و اعمال مسلمین تغییر می کند.

به عنوان مثال ابن تیمیه نقل می کند که علمای شهر قیروان مصر را که فاطمی ها (العبيديين)  بر آن حاکمیت داشتند دارالحرب می دانستند و بر حکام  شیعه ی فاطمی مصر حکم کفر و ارتداد داده بودند[4]البته در آن زمان غیر از علمای این شهر در هیچ جای «دارالاسلام» هیچ فتوائی داده نشد و این تنها فتوای علمای یک شهر بود. غیر از آن قرنها بعد، محمد بن عبدالوهاب و تمام علمای نجد و پیروان آنها فاطمی ها را مرتد و سرزمین آنها را دارالحربی مثل سرزمین مسیلمه ی کذاب می دانند[5] اما نگاه می کنیم که شافعی ها و سایر علمای مالکی و حنفی و غیره چنین دیدگاهی ندارند و کسی چون صلاح الدین ایوبی رحمه الله به همراه عمویش شیرکوه برای یاری حکومت شیعه مذهب فاطمی مصر در برابر کفار نصرانی اهل کتاب و دشمنان شماره 3 مسلمین روانه مصر می شوند و حتی سالها مقام وزارت (آنهم وزارت مهمی چون وزارت جنگ و وزیر اعظمی) این حکومت را نیز به عهده می گیرند، بدون آنکه در آن زمان و حتی پس از آن تا کنون مورد نقدی هم قرار گرفته باشند. آیا شما تصور می کنید که به قول نجدی ها صلاح الدین ایوبی رحمه الله در دارالحرب وزیر مرتدی چون مسیلمه ی کذاب شده باشد؟

پس این «دارالاسلام»ممکن است مثل زمان امام احمد بن حنبل رحمه الله تحت حاکمیت «حکومت بدیل اضطراری اسلامی» معتزلی هائی باشد که معتقد به فسقی چون خلق قرآن بودند و امام احمد هر کسی را که معتقد به خلق قرآن بود کافر می دانست. یعنی از نگاه امام احمد بن حنبل رحمه اللهحداقلش این بود که این حاکمیت معتزلی ها  حاکمیت اهل بدعت است.

(ادامه دارد……)

ادامه خواندن انواع دارالاسلام

Дорул исломни навлари.

(6-қисм)

Агар “жон”ни сақлаб қолиш учун инсон мана бундай холатга тушадиган бўлса ва шундай харомдан панох топадиган бўлса,хатто соғлом таом унга муяссар бўлгунича ундан истеъмол қилиш вожиб бўладиган бўлса,агар истеъмол қилмай ўлиб кетса бир нафсни ўлдирган хисобланиб гунохкор бўладиган бўлса, энди аллохни шариатидаги қонунларни ижро қилувчи хокимиятдан панох топиш ва “жон”га қўшимча равишда “дин”га , “дорул ислом”га, “номус”га, “обрў”га, “мол”га қўшиб  аллохни шариатидаги қонунларга пойбанд бўлган бир мусулмон шахсни мавжудиятини” хам мухофизат қилинган тақдирда , бу қандай жойгохга эга бўлади? Шубхасиз мана бундай хокимиятдан фойдаланиш лозим, ана ўшанча зарурий ишларни босқинчи кофирларни хужумидан химоя қилиш керак.

Бу ерда мана бу мухим қоида яна бошқа бир қоида билан махкамланади:

ما أُبِيحَ لِلضَّرُورَةِ، يُقدَرُ بِقَدَرِهَا.. یعنی «الضَّرُورَةُ تُقَدَّرُ بِقَدَرِهَا»

Зарурат сабабли мубох бўлган нарсадан фақат мана бу заруратни ўртадан кўтарадиган андозада ишлатилади, ундан оширилмайди.

Масалан бир шахс халок бўлишга яқин қолган пайтида очлигини бартараф қилиш учун бошқаларни молидан олишга рухсати бор, ундан бошқа нарсаларни олишга харакат қилмайди. Ёки беморнинг баданидан фалон қисматга қарашгагина  рухсати бор,ундан ошириб юбормайди.

Ёки агар “дорул ислом” бўйича ночорликдан “хилафату ала минхажин нубувват”ни бадали бўлган хукуматлардан фойдалансанг хам, ундан фақат диндаги зарурий бўлган нарсаларни, “дорул ислом”ни, жонни, номусни, обрўни, хонадонни, озодликни, молни,ислохгарлик йўлидаги харакатни мана  бу хукуматни “хилафату ала минхажин нубувват” даражасигача еткизгунгача истефода қила оласан.

“Дорул ислом”ни,”хилафату ала минхажин нубувват”ни  амирал мўъминини ва жаннат ахлидаги ёшларни саййиди ва сарвари саййидимиз Хасан ибни Али розиаллоху анху турган мансабини бўшатиб бериш ва мўъминларни сукут қилиб қараб туришлари хатто атрофидагиларни бевафолиги,тафарруқ, бошбодоқчилик, қурғоқчилик, очлик,  ички мунофиқларни хатари, ошкор кофирларни хатари,ички ва ташқи ярадорларни яраси,умумий қилиб айтганда ислом динини,”дорул ислом”ни  бузулиб кетиш хатарига рўбарў бўлади ва “ночор” холда хукумат масаласи бўйича “зурурат” хукмига биноан, мусулмонларнинг “дорул исломи”,жони, номуси, обрўси,моли ва бошқа зарурий нарсаларини сақлаб қолиш учун тақиқланган бидъатга тан беришга мажбур бўлади. Бу ерда хокимиятни қўлдан бой беришлик динни ва дорул исломни қўлдан бой беришдан кўра пастроқ мартабада туради. Амирал мўъминин Хасан ибни Али розиаллоху анхума иккита зарарни орасидан “ахаффуз зарарайн”ни танлаганлар ва фасоди кўпроғини фасодчини ўзига берадилар, натижада “зарари камроқ” ё “зарари енгилроғи”ни қабул қилишга мажбур бўладилар.

У кишининг шаръий хукуматини ўрнига келган “бадал” хукумат хаддиақал исломни аслини,дорул исломни ва мусулмонларни заъиф суратда бўлса хам мухофизат қиларди, албатта мусулмонларнинг хукумат хаётида шохигарлик,фисқларга ўхшаш катта бидъатлар хам вужудга келган, бугунги кунгача хам хилма-хил нисбатга кўра бор эди, аммо андалусдаги мусулмонларнинг  динини ва “дорул ислом”ини, жонини,номусини, обрўсини, молини  йўқолишига ва муғулларни замонидаги хамлаларга ўхшаш жараёнлар сабабли,хозирги замонда шарқий туркистондан тортиб исломни ғарбигача бўлган диёрларда монеъ бўлиб келди, ташқи кофирларни хамла қилиш эхтимолини йўқотди ва хаворижга ўхшаш  ички бузғунчиларни харакатларини хам чегаралаб тахминан тафтини ўчирди.

(давоми бор…..)

دارُ الاِسلامنِی نَولَرِی.

(6-قیسم)

اَگر جاننِی سَقلَب قالِیش اوُچُون اِنسان مَنَه بُوندَی حالَتگه توُشَدِیگن بُولسَه وَ شوُندَی حَرامدَن پَناه تاپَدِیگن بُولسَه، حَتّی ساغلام طَعام اوُنگه مُیَسَّر بُولگوُنِیچَه اوُندَن اِستِعمال قِیلِیش اوُنگه واجِب بوُلَدِیگن بُولسَه، اَگر اِستِعمال قِیلمَی اوُلِیب کِیتسَه بِیر نَفسنِی اوُلدِیرگن حِسابلَنِیب گوُناهکار بوُلَدِیگن بُولسَه، اِیندِی اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی اِجرا قِیلوُچِی حاکِمِیَتدَن پَناه تاپِیش وَ “جان” گه قوُشِیمچَه رَوِیشدَه “دِین” گه، “دارُ الاِسلامگه”، “ناموُس” گه، “آبرُو”گه، “مال” گه قوُشِیب اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرگه پایبَند بوُلگن بِیر مُسُلمان شَخصنِی مَوجُودِیَتِینِی هَم مُخافِظَت قِیلِینگن تَقدِیردَه، بُو قَندَی جایگاهگه اِیگه بُولَدِی؟ شُبهَه سِیز مَنَه بوُندَی حاکِیمِیَتدَن فایدَلَنِیش لازِم، اَنَه اوُشَنچَه ضَرُورِی اِیشلَرنِی باسقِینچِی کافِرلَرنِی هُجُومِیدَن حِمایَه قِیلِیش کِیرَک.

بُو یِیردَه مَنَه بُو مُهِم قائِدَه یَنَه باشقَه بِیر قائِدَه بِیلَن مَحکَملَنَدِی: ما أُبِيحَ لِلضَّرُورَةِ، يُقدَرُ بِقَدَرِهَا.. یَعنِی «الضَّرُورَةُ تُقَدَّرُ بِقَدَرِهَا» ضَرُورَت سَبَبلِی مُباه بُولگن نَرسَه دَن فَقَطگِینَه مَنَه بُو ضَرُورَتنِی اوُرتَدَن کوُتَرَدِیگن اَندازَه دَه اِیشلَتِیلَدِی، اوُندَن آشِیرِیلمَیدِی.

مَثَلاً بِیر شَخص هَلاک بُولِیشگه یَقِین قالگن پَیتِیدَه آچلِیگِینِی بَرطَرَف قِیلِیش اوُچُون باشقَه لَرنِی مالِیدَن آلِیشگه رُحصَتِی بار، اوُندَن باشقَه نَرسَه لَرنِی آلِیشگه حَرَکَت قِیلمَیدِی. یاکِی بِیمارنِینگ بَدَنِیدَن فَلان قِیسمَتگه قَرَشگه گِینَه رُحصَتِی بار،اوُندَن آشِیرِیب یُوبارمَیدِی.

یاکِی اَگر “دارُ الاِسلام” بُویِیچَه ناچارلِیکدَن «خِلَافَةٌ عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ» نِی بَدَلِی بُولگن حُکوُمَتلَردَن فایدَلَنسَنگ هَم، اوُندَن فَقَط دِیندَگِی ضَرُورِی بُولگن نَرسَه لَرنِی، “دارُ الاِسلام”نِی، جاننِی، نامُوسنِی، آبرُونِی، خانَداننِی، آزادلِیکنِی، مالنِی، اِصلاحگرلِیک یوُلِیدَگِی حَرَکَتنِی مَنَه بُو حُکوُمَتنِی  «خِلَافَةٌ عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ» دَرَجَه سِیگه چَه یِیتکَزگوُنگچَه اِستِعفادَه قِیلَه آلَسَن. 

“دارُ الاِسلام”نِی، «خِلَافَةٌ عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ» نِی اَمِیرَ المُؤمِنِینِی وَ جَنَّت اَهلِینِی یاشلَرِینِی سَیِّیدِی وَ سَروَرِی سَیِّیدِیمِیز حَسَن اِبنِ عَلِی رَضِیَ الله عَنهُ توُرگن مَنصَبِینِی بُوشَتِیب بِیرِیش وَ مُؤمِنلَرنِی سُکوُت قِیلِیب قَرَب توُرِیشلَرِی حَتّی اَطرافدَگِیلَرنِی بِیوَفالِیگِی، تَفَرُّق، باشباداقچِیلِیک، قوُرغاقچِیلِیک، آچلِیک، اِیچکِی مُنافِقلَرنِی خَطَرِی،آشکار کافِرلَرنِی خَطَرِی، اِیچکِی وَ تَشقِی یَرَدارلَرنِی یَرَسِی، عُمُومِی قِیلِیب اَیتگندَه اِسلام دِینِینِی، “دارُ الاِسلام”نِی بُوزِیلِیب کِیتِیش خَطَرِیگه رُوبَرُو بُولَدِی وَ “ناچار” حالدَه حُکوُمَت مَسَلَه سِی بُویِیچَه “ضَرُورَت” حُکمِیگه بِینائاً، مُسُلمانلَرنِینگ “دارُ الاِسلامِی”، جانِی، نامُوسِی، آبرُوسِی، مالِی وَ باشقَه ضَرُورِی نَرسَه لَرِینِی سَقلَب قالِیش اوُچُون تَعقِیقلَنگن بِدعَتگه تَن بِیرِیشگه مَجبُور بُولَدِی. بُو یِیردَه حاکِمِیَتنِی قوُلدَن بای بِیرِیشلِیک دِیننِی وَ دارُ الاِسلامنِی قوُلدَن بای بِیرِیشدَن کوُرَه پَستراق مَرتَبَه دَه تُورَدِی. اَمِیرَالمُؤمِنِین حَسَن اِبنِ عَلِی رَضِیَ الله عَنهُما اِیککِیتَه ضَرَرنِی آرَسِیدَن « أخفَّ الضررين» نِی تَنلَگنلَر وَ فَسادِی کوُپراغِینِی فَسادچِینِی اوُزِیگه بِیرَدِیلَر، نَتِیجَه دَه “ضَرَرِی کَمراق” یا “ضَرَرِی یِینگِیلراغِی”نِی قَبُول قِیلِیشگه مَجبُور بُولَدِیلَر.

اوُ کِیشِینِینگ شَرعِی حُکوُمَتِینِی اوُرنِیگه کِیلگن “بَدَل” حُکوُمَت حَدِّی اَقَل اِسلامنِی اَصلِینِی، دارُ الاِسلامنِی وَ مُسُلمانلَرنِی ضَعِیف صُورَتدَه بُولسَه هَم مُخافِظَت قِیلَردِی،اَلبَتَّه مُسُلمانلَرنِینگ حُکوُمَت حَیاتِیدَه شاهِیگرلِیک، فِسقلَرگه اوُحشَش کَتتَه بِدعَتلَر هَم وُجُودگه کِیلگن، بُوگوُنگِی کوُنگچَه هَم هِیلمَه – هِیل نِسبَتگه کوُرَه بار اِیدِی، اَمّا اَندَلوُسدَگِی مُسُلمانلَرنِینگ دِینِینِی وَ “دارُ الاِسلامِی” نِی، جانِینِی، نامُوسِینِی، آبرُوسِینِی،مالِینِی یُوقالِیشِیگه وَ مُغُوللَرنِی زَمانِیدَگِی حَملَه لَرگه اوُحشَش جَرَیانلَر سَبَبلِی، حاضِرگِی زَماندَه شَرقِی توُرکِستاندَن تارتِیب اِسلامنِی غَربِیگچَه بُولگن دِیارلَردَه مانِع بُولِیب کِیلَدِی، تَشقِی کافِرلَرنِی حَملَه قِیلِیش اِیحتِمالِینِی یُوقاتَدِی وَ خَوارِجگه اوُحشَش اِیچکِی بوُزغوُنچِیلَرنِی حَرَکَتلَرِینِی هَم چِیگَرَلَب تَحمِیناً تَفتِینِی اوُچِیرَدِی. (دوامی بار……….)

انواع دارالاسلام

(6-قسمت)

اگر محافظت از «جان»، انسان را در چنان حالتی قرار می دهد که به چنین حرامی پناه ببرد و حتی استفاده از آن تا رسیدن به خوراک سالم بر وی واجب می شود و چنانچه استفاده نکند و بمیرد دچار گناه قتل نفس شده و گناهکار است، حالا پناه بردن به حاکمیت ممنوع شده ای که مجری قوانین شریعت الله است و علاوه بر «جان» از «دین» و «دارالاسلام» و «ناموس» و «آبرو» و «مال» و «موجودیت شخص به عنوان یک مسلمان پایبند به قوانین شریعت الله» محافظت می کند باید چه جایگاهی داشته باشد؟ بدون شک باید به چنین حاکمیتی پناه برد و از آن جهت حفظ اینهمه امور ضروری در برابر اینهمه کافر مهاجم استفاده کرد.

در اینجا این قاعده ی مهم نیز با قاعده ی دیگری محکم می گردد که : ما أُبِيحَ لِلضَّرُورَةِ، يُقدَرُ بِقَدَرِهَا.. یعنی «الضَّرُورَةُ تُقَدَّرُ بِقَدَرِهَا» چیزی که به خاطر ضرورت مباح شده است تنها به اندازه ای از آن استفاده می شود که آن ضرورت را از بین ببرد نه بیشتر.

مثلاً شخصی که از در حال هلاک است تنها به اندازه ای که گرسنگی اش را رفع کند از مال دیگران بدون اجازه بر میدارد، نه اینکه اقدام به برداشتن سایر چیزها کند. یا دکتری که ضرورت است که به فلان قسمت از عورت مریض نگاه کند نباید بیشتر از نیاز نگاه کند.

یا اگر در «دارالاسلام»از روی ناچاری از حکومتی «بدیل» حکومت «خِلَافَةٌ عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ» استفاده کنی  تنها جهت حفظ ضروریات دین، «دارالاسلام»، جان، ناموس، آبرو، خانواده، آزادی، مال و حرکت در راه اصلاحگری و ارتقای آن به «خِلَافَةٌ عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ» جلو می روی، نه در فلان فسقی که کاملاً مخالف و مانع اصلاحگری و ارتقای آن به «خِلَافَةٌ عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ» می شود.

یا سیدنا حسن بن علی رضی الله عنهما سرور و سید جوانان اهل بهشت و امیر المومنین «دارالاسلام» و «خِلَافَةٌ عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ» در بین کناره گیری و نظاره گر شدن و سکوت مومنین و حتی بی وفائی اطرافیان، تفرق و هرج و مرج، قحطی و گرسنگی، خطر منافقین داخلی، و خطر کفار آشکار و در کمین نشسته و زخم خورده ی داخلی و خارجی، و در کل خطر انهدام دین اسلام و «دارالاسلام» و مسلمین و شرک تفرق قرار میگیرد «ناچاراً» و به حکم «ضرورت»در مساله ی حکومتی تن به ممنوع شده و بدعتی می دهد جهت حفظ دین و «دارالاسلام» و جان و ناموس و آبرو و مال و سایر ضروریات مسلمین.  در اینجا از دست دادن حاکمیت مرتبه ای پائینتر از از دست دادن دین و دارالاسلام است. امیرالمومنین حسن بن علی رضی الله عنهما از دو ضرر«أخفَّ الضررين» را انتخاب کرده و افسد را به فاسد دفع می کند و مجبور به پذیرش «أﻗلَّ اﻟﺿررﯾن» یا «أھونَ اﻟﺿررﯾن» می شود.  

این حکومت «بدیل»ی که جایگزین حکومت شرعی ایشان شده بود حداقلش این بود که می توانست به صورت ضعیف از اصل اسلام و دارالاسلام و مسلمین محافظت کند، هر چند بدعتی بزرگ چون شاهیگری و فسقهائی هم در زندگی حکومتی مسلمین وجود داشت و تا کنون هم به نسبتهای مختلفی وجود داشته است، اما از اتفاقاتی مثل از بین رفتن دین و«دارالاسلام» و جان و ناموس و آبرو و مال مسلمین در اندلس و در زمان حمله مغولها و زمان حاضر در اکثر سرزمینهای مسلن نشین از ترکستان شرقی گرفته تا غرب اسلامی جلوگیری به عمل آمد، و احتمال حملات کفار خارجی را از بین برد، و تحرکات مخربین داخلی چون خوارج هم  محدود و تقریباً خنثی شد.

(ادامه دارد…..)

Дорул исломни навлари.

(6-қисм)

Агар “жон”ни сақлаб қолиш учун инсон мана бундай холатга тушадиган бўлса ва шундай харомдан панох топадиган бўлса,хатто соғлом таом унга муяссар бўлгунича ундан истеъмол қилиш вожиб бўладиган бўлса,агар истеъмол қилмай ўлиб кетса бир нафсни ўлдирган хисобланиб гунохкор бўладиган бўлса, энди аллохни шариатидаги қонунларни ижро қилувчи хокимиятдан панох топиш ва “жон”га қўшимча равишда “дин”га , “дорул ислом”га, “номус”га, “обрў”га, “мол”га қўшиб  аллохни шариатидаги қонунларга пойбанд бўлган бир мусулмон шахсни мавжудиятини” хам мухофизат қилинган тақдирда , бу қандай жойгохга эга бўлади? Шубхасиз мана бундай хокимиятдан фойдаланиш лозим, ана ўшанча зарурий ишларни босқинчи кофирларни хужумидан химоя қилиш керак.

Бу ерда мана бу мухим қоида яна бошқа бир қоида билан махкамланади:

ما أُبِيحَ لِلضَّرُورَةِ، يُقدَرُ بِقَدَرِهَا.. یعنی «الضَّرُورَةُ تُقَدَّرُ بِقَدَرِهَا»

Зарурат сабабли мубох бўлган нарсадан фақат мана бу заруратни ўртадан кўтарадиган андозада ишлатилади, ундан оширилмайди.

Масалан бир шахс халок бўлишга яқин қолган пайтида очлигини бартараф қилиш учун бошқаларни молидан олишга рухсати бор, ундан бошқа нарсаларни олишга харакат қилмайди. Ёки беморнинг баданидан фалон қисматга қарашгагина  рухсати бор,ундан ошириб юбормайди.

Ёки агар “дорул ислом” бўйича ночорликдан “хилафату ала минхажин нубувват”ни бадали бўлган хукуматлардан фойдалансанг хам, ундан фақат диндаги зарурий бўлган нарсаларни, “дорул ислом”ни, жонни, номусни, обрўни, хонадонни, озодликни, молни,ислохгарлик йўлидаги харакатни мана  бу хукуматни “хилафату ала минхажин нубувват” даражасигача еткизгунгача истефода қила оласан.

“Дорул ислом”ни,”хилафату ала минхажин нубувват”ни  амирал мўъминини ва жаннат ахлидаги ёшларни саййиди ва сарвари саййидимиз Хасан ибни Али розиаллоху анху турган мансабини бўшатиб бериш ва мўъминларни сукут қилиб қараб туришлари хатто атрофидагиларни бевафолиги,тафарруқ, бошбодоқчилик, қурғоқчилик, очлик,  ички мунофиқларни хатари, ошкор кофирларни хатари,ички ва ташқи ярадорларни яраси,умумий қилиб айтганда ислом динини,”дорул ислом”ни  бузулиб кетиш хатарига рўбарў бўлади ва “ночор” холда хукумат масаласи бўйича “зурурат” хукмига биноан, мусулмонларнинг “дорул исломи”,жони, номуси, обрўси,моли ва бошқа зарурий нарсаларини сақлаб қолиш учун тақиқланган бидъатга тан беришга мажбур бўлади. Бу ерда хокимиятни қўлдан бой беришлик динни ва дорул исломни қўлдан бой беришдан кўра пастроқ мартабада туради. Амирал мўъминин Хасан ибни Али розиаллоху анхума иккита зарарни орасидан “ахаффуз зарарайн”ни танлаганлар ва фасоди кўпроғини фасодчини ўзига берадилар, натижада “зарари камроқ” ё “зарари енгилроғи”ни қабул қилишга мажбур бўладилар.

У кишининг шаръий хукуматини ўрнига келган “бадал” хукумат хаддиақал исломни аслини,дорул исломни ва мусулмонларни заъиф суратда бўлса хам мухофизат қиларди, албатта мусулмонларнинг хукумат хаётида шохигарлик,фисқларга ўхшаш катта бидъатлар хам вужудга келган, бугунги кунгача хам хилма-хил нисбатга кўра бор эди, аммо андалусдаги мусулмонларнинг  динини ва “дорул ислом”ини, жонини,номусини, обрўсини, молини  йўқолишига ва муғулларни замонидаги хамлаларга ўхшаш жараёнлар сабабли,хозирги замонда шарқий туркистондан тортиб исломни ғарбигача бўлган диёрларда монеъ бўлиб келди, ташқи кофирларни хамла қилиш эхтимолини йўқотди ва хаворижга ўхшаш  ички бузғунчиларни харакатларини хам чегаралаб тахминан тафтини ўчирди. 

Энди амирал мўъминин Хасан розиаллоху анху ишлатган заруратни андозаси,меъзони қанча бўлган? Агар тарихдаги манбаъларга назар ташлайдиган бўлсак, Хасан ибни Алини муовия билан тузган сулхини шароитларидан бири бўйича муовиядан сўнг ишларни тизгини Хасан ибни Алига берилиши керак эди. Муовия хам мусулмонларга рахбарлик қилишга қодир бўлмаган замонда ишларни тизгини Хасан розиаллоху анхуга топиширишга сўз беради. Ёки ибни Хажар хайматийни айтишича: сулхдаги паймонда шунга қарор қилиндики, муовияни ўрнига келадиган шахсни мусулмонларни шўроси таъйин қилади. [1][2][3]

(давоми бор…..)

ادامه خواندن Дорул исломни навлари.

دارُ الاِسلامنِی نَولَرِی.

(6-قیسم)

اَگر جاننِی سَقلَب قالِیش اوُچُون اِنسان مَنَه بُوندَی حالَتگه توُشَدِیگن بُولسَه وَ شوُندَی حَرامدَن پَناه تاپَدِیگن بُولسَه، حَتّی ساغلام طَعام اوُنگه مُیَسَّر بُولگوُنِیچَه اوُندَن اِستِعمال قِیلِیش اوُنگه واجِب بوُلَدِیگن بُولسَه، اَگر اِستِعمال قِیلمَی اوُلِیب کِیتسَه بِیر نَفسنِی اوُلدِیرگن حِسابلَنِیب گوُناهکار بوُلَدِیگن بُولسَه، اِیندِی اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی اِجرا قِیلوُچِی حاکِمِیَتدَن پَناه تاپِیش وَ “جان” گه قوُشِیمچَه رَوِیشدَه “دِین” گه، “دارُ الاِسلامگه”، “ناموُس” گه، “آبرُو”گه، “مال” گه قوُشِیب اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرگه پایبَند بوُلگن بِیر مُسُلمان شَخصنِی مَوجُودِیَتِینِی هَم مُخافِظَت قِیلِینگن تَقدِیردَه، بُو قَندَی جایگاهگه اِیگه بُولَدِی؟ شُبهَه سِیز مَنَه بوُندَی حاکِیمِیَتدَن فایدَلَنِیش لازِم، اَنَه اوُشَنچَه ضَرُورِی اِیشلَرنِی باسقِینچِی کافِرلَرنِی هُجُومِیدَن حِمایَه قِیلِیش کِیرَک.

بُو یِیردَه مَنَه بُو مُهِم قائِدَه یَنَه باشقَه بِیر قائِدَه بِیلَن مَحکَملَنَدِی: ما أُبِيحَ لِلضَّرُورَةِ، يُقدَرُ بِقَدَرِهَا.. یَعنِی «الضَّرُورَةُ تُقَدَّرُ بِقَدَرِهَا» ضَرُورَت سَبَبلِی مُباه بُولگن نَرسَه دَن فَقَطگِینَه مَنَه بُو ضَرُورَتنِی اوُرتَدَن کوُتَرَدِیگن اَندازَه دَه اِیشلَتِیلَدِی، اوُندَن آشِیرِیلمَیدِی.

مَثَلاً بِیر شَخص هَلاک بُولِیشگه یَقِین قالگن پَیتِیدَه آچلِیگِینِی بَرطَرَف قِیلِیش اوُچُون باشقَه لَرنِی مالِیدَن آلِیشگه رُحصَتِی بار، اوُندَن باشقَه نَرسَه لَرنِی آلِیشگه حَرَکَت قِیلمَیدِی. یاکِی بِیمارنِینگ بَدَنِیدَن فَلان قِیسمَتگه قَرَشگه گِینَه رُحصَتِی بار،اوُندَن آشِیرِیب یُوبارمَیدِی.

یاکِی اَگر “دارُ الاِسلام” بُویِیچَه ناچارلِیکدَن «خِلَافَةٌ عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ» نِی بَدَلِی بُولگن حُکوُمَتلَردَن فایدَلَنسَنگ هَم، اوُندَن فَقَط دِیندَگِی ضَرُورِی بُولگن نَرسَه لَرنِی، “دارُ الاِسلام”نِی، جاننِی، نامُوسنِی، آبرُونِی، خانَداننِی، آزادلِیکنِی، مالنِی، اِصلاحگرلِیک یوُلِیدَگِی حَرَکَتنِی مَنَه بُو حُکوُمَتنِی  «خِلَافَةٌ عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ» دَرَجَه سِیگه چَه یِیتکَزگوُنگچَه اِستِعفادَه قِیلَه آلَسَن. 

“دارُ الاِسلام”نِی، «خِلَافَةٌ عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ» نِی اَمِیرَ المُؤمِنِینِی وَ جَنَّت اَهلِینِی یاشلَرِینِی سَیِّیدِی وَ سَروَرِی سَیِّیدِیمِیز حَسَن اِبنِ عَلِی رَضِیَ الله عَنهُ توُرگن مَنصَبِینِی بُوشَتِیب بِیرِیش وَ مُؤمِنلَرنِی سُکوُت قِیلِیب قَرَب توُرِیشلَرِی حَتّی اَطرافدَگِیلَرنِی بِیوَفالِیگِی، تَفَرُّق، باشباداقچِیلِیک، قوُرغاقچِیلِیک، آچلِیک، اِیچکِی مُنافِقلَرنِی خَطَرِی،آشکار کافِرلَرنِی خَطَرِی، اِیچکِی وَ تَشقِی یَرَدارلَرنِی یَرَسِی، عُمُومِی قِیلِیب اَیتگندَه اِسلام دِینِینِی، “دارُ الاِسلام”نِی بُوزِیلِیب کِیتِیش خَطَرِیگه رُوبَرُو بُولَدِی وَ “ناچار” حالدَه حُکوُمَت مَسَلَه سِی بُویِیچَه “ضَرُورَت” حُکمِیگه بِینائاً، مُسُلمانلَرنِینگ “دارُ الاِسلامِی”، جانِی، نامُوسِی، آبرُوسِی، مالِی وَ باشقَه ضَرُورِی نَرسَه لَرِینِی سَقلَب قالِیش اوُچُون تَعقِیقلَنگن بِدعَتگه تَن بِیرِیشگه مَجبُور بُولَدِی. بُو یِیردَه حاکِمِیَتنِی قوُلدَن بای بِیرِیشلِیک دِیننِی وَ دارُ الاِسلامنِی قوُلدَن بای بِیرِیشدَن کوُرَه پَستراق مَرتَبَه دَه تُورَدِی. اَمِیرَالمُؤمِنِین حَسَن اِبنِ عَلِی رَضِیَ الله عَنهُما اِیککِیتَه ضَرَرنِی آرَسِیدَن « أخفَّ الضررين» نِی تَنلَگنلَر وَ فَسادِی کوُپراغِینِی فَسادچِینِی اوُزِیگه بِیرَدِیلَر، نَتِیجَه دَه “ضَرَرِی کَمراق” یا “ضَرَرِی یِینگِیلراغِی”نِی قَبُول قِیلِیشگه مَجبُور بُولَدِیلَر.

اوُ کِیشِینِینگ شَرعِی حُکوُمَتِینِی اوُرنِیگه کِیلگن “بَدَل” حُکوُمَت حَدِّی اَقَل اِسلامنِی اَصلِینِی، دارُ الاِسلامنِی وَ مُسُلمانلَرنِی ضَعِیف صُورَتدَه بُولسَه هَم مُخافِظَت قِیلَردِی،اَلبَتَّه مُسُلمانلَرنِینگ حُکوُمَت حَیاتِیدَه شاهِیگرلِیک، فِسقلَرگه اوُحشَش کَتتَه بِدعَتلَر هَم وُجُودگه کِیلگن، بُوگوُنگِی کوُنگچَه هَم هِیلمَه – هِیل نِسبَتگه کوُرَه بار اِیدِی، اَمّا اَندَلوُسدَگِی مُسُلمانلَرنِینگ دِینِینِی وَ “دارُ الاِسلامِی” نِی، جانِینِی، نامُوسِینِی، آبرُوسِینِی،مالِینِی یُوقالِیشِیگه وَ مُغُوللَرنِی زَمانِیدَگِی حَملَه لَرگه اوُحشَش جَرَیانلَر سَبَبلِی، حاضِرگِی زَماندَه شَرقِی توُرکِستاندَن تارتِیب اِسلامنِی غَربِیگچَه بُولگن دِیارلَردَه مانِع بُولِیب کِیلَدِی، تَشقِی کافِرلَرنِی حَملَه قِیلِیش اِیحتِمالِینِی یُوقاتَدِی وَ خَوارِجگه اوُحشَش اِیچکِی بوُزغوُنچِیلَرنِی حَرَکَتلَرِینِی هَم چِیگَرَلَب تَحمِیناً تَفتِینِی اوُچِیرَدِی.

اِیندِی اَمِیرَ المُؤمِنِین حَسَن رَضِیَ الله عَنهُ اِیشلَتگن ضَرُورَتنِی اَندازَه سِی، مِیزانِی قَنچَه بُولگن؟ اَگر تَرِیخدَگِی مَنبَعلَرگه نَظَر تَشلَیدِیگن بُولسَک، حَسَن اِبنِ عَلِینِی مُعاوِیَه بِیلَن توُزگن صُلحنِی شَرائِطلَرِیدَن بِیرِی بُویِیچَه مُعاوِیَه دَن سُونگ اِیشلَرنِی تِیزگِینِی حَسَن اِبنِ عَلِیگه بِیرِیلِیشِی کِیرَک اِیدِی. مُعاوِیَه هَم مُسُلمانلَرگه رَهبَرلِیک قِیلِیشگه قادِر بُولمَگن زَماندَه اِیشلَرنِی تِیزگِینِی حَسَن رَضِیَ الله عَنهُ گه تاپشِیرِیشگه سُوز بِیرَدِی. یاکِی اِبنِ حَجَر هَیمَتِینِی اَیتِیشِیچَه: صُلحدَگِی پَیماندَه شُونگه قَرار قِیلِینَدِیکِی، مُعاوِیَه نِی اوُرنِیگه کِیلَدِیگن شَخصنِی مُسُلمانلَرنِی شوُراسِی تَعیِین قِیلَدِی. [1][2][3]

(دوامی بار……)

ادامه خواندن دارُ الاِسلامنِی نَولَرِی.

انواع دارالاسلام

(6-قسمت)

اگر محافظت از «جان»، انسان را در چنان حالتی قرار می دهد که به چنین حرامی پناه ببرد و حتی استفاده از آن تا رسیدن به خوراک سالم بر وی واجب می شود و چنانچه استفاده نکند و بمیرد دچار گناه قتل نفس شده و گناهکار است، حالا پناه بردن به حاکمیت ممنوع شده ای که مجری قوانین شریعت الله است و علاوه بر «جان» از «دین» و «دارالاسلام» و «ناموس» و «آبرو» و «مال» و «موجودیت شخص به عنوان یک مسلمان پایبند به قوانین شریعت الله» محافظت می کند باید چه جایگاهی داشته باشد؟ بدون شک باید به چنین حاکمیتی پناه برد و از آن جهت حفظ اینهمه امور ضروری در برابر اینهمه کافر مهاجم استفاده کرد.

در اینجا این قاعده ی مهم نیز با قاعده ی دیگری محکم می گردد که : ما أُبِيحَ لِلضَّرُورَةِ، يُقدَرُ بِقَدَرِهَا.. یعنی «الضَّرُورَةُ تُقَدَّرُ بِقَدَرِهَا» چیزی که به خاطر ضرورت مباح شده است تنها به اندازه ای از آن استفاده می شود که آن ضرورت را از بین ببرد نه بیشتر.

مثلاً شخصی که از در حال هلاک است تنها به اندازه ای که گرسنگی اش را رفع کند از مال دیگران بدون اجازه بر میدارد، نه اینکه اقدام به برداشتن سایر چیزها کند. یا دکتری که ضرورت است که به فلان قسمت از عورت مریض نگاه کند نباید بیشتر از نیاز نگاه کند.

یا اگر در «دارالاسلام»از روی ناچاری از حکومتی «بدیل» حکومت «خِلَافَةٌ عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ» استفاده کنی  تنها جهت حفظ ضروریات دین، «دارالاسلام»، جان، ناموس، آبرو، خانواده، آزادی، مال و حرکت در راه اصلاحگری و ارتقای آن به «خِلَافَةٌ عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ» جلو می روی، نه در فلان فسقی که کاملاً مخالف و مانع اصلاحگری و ارتقای آن به «خِلَافَةٌ عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ» می شود.

یا سیدنا حسن بن علی رضی الله عنهما سرور و سید جوانان اهل بهشت و امیر المومنین «دارالاسلام» و «خِلَافَةٌ عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ» در بین کناره گیری و نظاره گر شدن و سکوت مومنین و حتی بی وفائی اطرافیان، تفرق و هرج و مرج، قحطی و گرسنگی، خطر منافقین داخلی، و خطر کفار آشکار و در کمین نشسته و زخم خورده ی داخلی و خارجی، و در کل خطر انهدام دین اسلام و «دارالاسلام» و مسلمین و شرک تفرق قرار میگیرد «ناچاراً» و به حکم «ضرورت»در مساله ی حکومتی تن به ممنوع شده و بدعتی می دهد جهت حفظ دین و «دارالاسلام» و جان و ناموس و آبرو و مال و سایر ضروریات مسلمین.  در اینجا از دست دادن حاکمیت مرتبه ای پائینتر از از دست دادن دین و دارالاسلام است. امیرالمومنین حسن بن علی رضی الله عنهما از دو ضرر«أخفَّ الضررين» را انتخاب کرده و افسد را به فاسد دفع می کند و مجبور به پذیرش «أﻗلَّ اﻟﺿررﯾن» یا «أھونَ اﻟﺿررﯾن» می شود.  

این حکومت «بدیل»ی که جایگزین حکومت شرعی ایشان شده بود حداقلش این بود که می توانست به صورت ضعیف از اصل اسلام و دارالاسلام و مسلمین محافظت کند، هر چند بدعتی بزرگ چون شاهیگری و فسقهائی هم در زندگی حکومتی مسلمین وجود داشت و تا کنون هم به نسبتهای مختلفی وجود داشته است، اما از اتفاقاتی مثل از بین رفتن دین و«دارالاسلام» و جان و ناموس و آبرو و مال مسلمین در اندلس و در زمان حمله مغولها و زمان حاضر در اکثر سرزمینهای مسلن نشین از ترکستان شرقی گرفته تا غرب اسلامی جلوگیری به عمل آمد، و احتمال حملات کفار خارجی را از بین برد، و تحرکات مخربین داخلی چون خوارج هم  محدود و تقریباً خنثی شد.

حالا میزان و اندازه ی ضرورتی که امیر المومنین حسن رضی الله عنه پیش رفته بود تا کجا بود؟ اگر به منابع تاریخی نگاه کنیم یکی دیگراز شرایط صلح حسن بن علي با معاويه این بود كه پس از معاويه، حسن بن علي زمام امور را به‌دست گيرد. [1]و معاويه هم قول داد که چنانچه زمانی توان رهبری مسلمانان را نداشته باشد، زمام امور را به حسن رضی الله عنه بسپارد.[2] یا ابن حجر هيتمي مي‌گوید: در پیمان صلح، قرار بر آن شد که جانشين معاويه، توسط شوراي مسلمانان تعيين گردد.[3]

(ادامه دارد…….)

ادامه خواندن انواع دارالاسلام

Дорул исломни навлари.

(5-қисм)

Шариатдан огох бўлмаган кўпчилик одамларни наздидаги эхтиёж билан шариат ва фиқх ахлини назаридаги заруратни ўртасида фарқ бор, хар қандай эхтиёж харом ишларни халол бўлишига боис бўлмайди, балки фақат зарурат холатигина харом ва мамнуъ бўлган ишлар мубохга айланади. Имоми Шофеъий рохимахуллох мархамат қиладики:

« لَيْسَ يحِلُّ بالحَاجَةِ مُحَرَّمٌ إلا فی الضروراتِ».[1]

Хеч қандай харом хожат ва эхтиёж сабабли халол бўлиб қолмайди, магар зарурат холатидагина халол бўлади.

Бу изтирорий холат фақатгина истеъмол қилинадиган нарсаларга тегишли  эмас, чунки биз тахорат олишда ёки бошқа хаётимиздаги ишларда хам изтирорий ё зарурат холатига тушиб қолишимиз мумкин, шунингдек росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қиладиларки:

«رُفِعَ عَنْ أمَّتِي ثَلاثٌ: الخَطَأ وَالنِّسيَانُ وَمَا استُكرِهُوا عَلَيهِ»[2]

Аллох таоло мени умматимни уч холатда қилган ишларини кечиради: хато, унутиш ва мажбур бўлган холатда.

« إن الله وَضَعَ عَنْ أُمّتی الْخَطَأَ والنِّسیانَ وَمَا اسْتُکْرِهُوا عَلَیْهِ » [3]

“Аллох таоло умматимни хато,унутиш, босим остидаги,мажбурликдаги қилган ишларини кечиради.”

Бу ерда фуқахолар қуръон оятларига ва бошқа фиқхий манбаъларни истинод қилиб бир қоидани вужудга келтиришган, уни унвони

«الضَّرُورَاتُ تُبِيحُ المَحظُورَاتِ”

бўлиб тақиқланган ё қайтарилган ишларни зарурат пайтида мубох бўлишига рухсат беради.

Албатта хамма заруратлар тақиқланган ишларни мубох бўлишига сабаб бўлмайди, балки “тақиқланган нарсалар” “зарурат”дан пастроқда бўлиши лозим; аммо агар “тақиқланган нарсалар” “зарурат”дан каттароқ бўладиган бўлса уни ижро қилмаслик керак,яъни мубох бўлмайди. Фиқхдаги усулларда “зарурат” учун мамнуъ,тақиқланган нарсаларни мубох бўлишини “рухсат” номи остида келтирилади, улар уч хилдир:

1-Аввалги рухсатда: шахсга бу ишни қилиш мубох бўлиб,модомики  мана бундай изтирорий холатда бўлар экан бу ишни қилиш унга вожибдир. Ўлаксани ё тўнғизни  гўштини истемол қилиш ё ташна бўлганда  шароб ичишлик, ўлимга монеъ бўладиган даражада бўлиши лозим, ёки уни динини йўқолишига монеъ бўладиган хар қандай харом  иш бу шахсга вожиб бўлади, агар қилмаса гунохкор хисобланади.

2-Иккинчи рухсатда: бу ишни қилиш шахсга мубохдир ва шахс уни қилиш ё қилмасдан бу ердан  кетиш борасида ихтиёрга эга, агар жонини бериш эвазига бўлса хам қилмаслик ихтиёрига хам эга. Худди тили билан куфр калимасини айтишга ўхшайди ( Аммор розиаллоху анху бу ишни қилган) ёки уни айтмаслик ( Сумайя розиаллоху анхудек жонини сақлаб қолиш учун бўлса хам бу калимани айтмаган).

3-Махзурот яъни нахий қилинган ишлар, хатто агар мажбурланган тақдирда хам босим ўтказилса хам қилмаслиги керак. Мусулмонни ўлдириш ё уларни аъзосини кесиш ё зино қилиш ё ота-онани уришга ўхшаш ишларда одам мажбурланган бўлмайди.

Энди:

Исломий хилофатга бағийлик қилиш,қаршилик қилиш ва мана бундай хукуматни қаршисида туриб олиш ва мўъминларни қонини тўкилишига сабаб бўлиш ва бундай шаръий хокимиятни ундан кўра баттарроқ ва пастроқ даражадаги хокимиятга ўзгартириш ва “хилафату ала минхажин нубувват”ни ўрнига  шохигарликка ўхшаш уммул фасодни ,бидъатни вужудга келтириш хақиқатда ошкор зулмдир, аллох таоло мархамат қиладики:

وَلاَ تَرْکَنُواْ إِلَى الَّذِینَ ظَلَمُواْ فَتَمَسَّکُمُ النَّارُ وَمَا لَکُم مِّن دُونِ اللّهِ مِنْ أَوْلِیَاء ثُمَّ لاَ تُنصَرُونَ ‏(هود/113)

Зулм йўлини тутган кимсаларга берилиб кетманглар (эргашманглар). Акс холда сизларга дўзах ўти етар. Сизлар учун аллохдан ўзга бирон дўст йўқдир.

Бу холатда шунингдек аллох таоло мархамат қиладики:

إِنَّمَا حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ وَالدَّمَ وَلَحْمَ الْخِنْزِيرِ وَمَا أُهِلَّ بِهِ لِغَيْرِ اللَّهِ ۖ (بقره/173)

У сизларга фақатгина ўлакса, қонни, тўнғиз гўштини ва аллохдан ўзгага аталиб сўйилган нарсаларнигина харом қилди.

Мана шу тартибда зўравон,золим,жабр қилувчи хокимиятларни хам тақиқлаган ва мусулмонларга мана бундай хукуматлардан узоқлашишга буюрган; аммо агар изтирорий,зарурат холатига тушиб қоладиган бўлсак нима бўлади?

فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَلَا عَادٍ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ ۚ (بقره/173)

Энди кимки золим ва хаддан ошмаган холида ночор вазиятда қолса гунохкор бўлмайди.

(давоми бор……)

ادامه خواندن Дорул исломни навлари.