وَاعْتَصِمُوا

Еттинчи муқаддамот дарслари / шаръий манбаълардаги бидъатни мухтасар таниб олиш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(10- қисм)  

Қуръонни жамлаш ёки хадисларни мушаххас китобга тўплаш ё нахв,балоға илмини вужудга келтириш ёки шаръий манбаъларни тўғри тушуниш учун жарх ва таъдил қилишлик ё тарих китобларини ёзиш ва хатто бу китобларда хар қандай навдаги хабарларни баён қилиш кабилар мисол бўлади, буларни жумласига ўтган ишлардан ибрат олиш ва дарк қилиш учуг ёзилган табарийни тарихи хам киради,

  «لَقَدْ كَانَ فِي قَصَصِهِمْ عِبْرَةٌ لِّأُولِي الْأَلْبَابِ»(یوسف/111)،

Дархақиқат, уларнинг қиссаларида ақл эгалари учун ибрат бордир.

Ёки девон каби янги равишни Умар ибни Хаттоб розиаллоху анхуга ўхшаб киргизишлик, у киши бу равишни

«أَطْعَمَهُم مِّن جُوعٍ»،

ни яхшироқ ижро қилиш учун келтирган эдилар ёки

«آمَنَهُم مِّنْ خَوْفٍ»،

ни сахих ижро қилиш учун  бир жанг қуролини ва амниятга тегишли бир нарсани ишлаб чиқаришлик, ёки одамларни дарахт экишга тарғиб қилиш учун дарахт экишга бир кунни хослашлик ёки бутун жахон секуляр кофирларининг ва махаллий муртадларнинг , мунофиқларнинг, секулярзадаларнинг турли-хил ахборот воситалари мисли кўрилмаган рухий хужумини остида қолган наслни шариатдаги масжидни жойгохи билан ошно қилиш учун масжидлар номи билан бир хафтани номлашлик ё фарзандларни оиланинг ва ота- онанинг шариатдаги  жойгохи билан яхшироқ таништириш учун бир хафтани оила номи билан номлашлик ёки хафтани бир кунини “жиход фарзи аъйндур” деган ном билан номлаб, бу орқали мусулмонларни хозирги вазиятдаги жиходни жойгохидан огох қилиш ёки бир ойни ё йилни орасидан бир неча кунни вохид умматни ва вохид жамоатни ва мусулмонларнинг огохона,мақсадли ва харакатланувчи вахдатини ташкил қилиш ва қайтариш сабаблари,хамда қалқон сифатида  “уч абзорни” таништириш ва уни ахамиятини,жойгохини кўрсатиб бериш учун таъйин қилишлик,  ёки баъзи бир кунларни росулуллох саллаллоху алайхи васалламни сийратларини ё буюк исломий фатхларни ё буюк ислом қахрамонларидан бирини  таништириш учун хослашлик ва бундан бошқа ишларни хаммасидан  шаръий мақсадни қўлга киритилгунча бир абзор сифатида фойдаланилади; масалан арабистондаги малик саъуд олий ўқув юртида шайх Мухаммад ибни Абдулваххоб хафтаси ўтказилади, ибни Боз “калимату фи усбуъиш шайх Мухаммад ибни Абдулваххоб” номли матлабида бу хақида  тўлиқ изох бериб ўтган, кўриб чиқсангиз хабардор бўласизлар.   [1]

Ибни Усаймин хам бу борада сўзлаган. Мана бу хафтани ўтказишдан бўлган мақсад қўлга киритилгач, бу тадбирни таътил қилишди. Мана бу маросимларни хаммаси шаръий мақсадни бажариш ва хос ибодатларни амалга ошириш учун восита ва абзор хисобланади, аммо бу ишлар ўтган асрларда ва хатто ўтган йилларда ўтказилмаган бўлиши мумкин. Хатто маълум бир маконда вужудга келтирилган нарса бошқа хеч қаерда амалга оширилмаган бўлиши хам мумкин.

Мана бундай маросимлар,мажлислар, йиғилишлар аллох таоло ўзини пайғамбари саллаллоху алайхи васалламни воситасида аллохга яқинлашиш ва аллохни ибодатлари сифатида жўнатган; намоз,рўза, жиход, қурбон ва фитр ийдлари ва бошқа нарсалар каби ўринларда мумкин эмас, хатто улар аллохни шариатидаги қонунлар билан ёнма- ён хам бўла олмайди, балки улар фақат аллохнинг шариат қонунлари таъйин қилган мақсадни қўлга киритиш учун бир абзор бўла олади холос, мусулмонлар ана бу кўзлаган мақсадларини қўлга киритишгач бу ишларни таътил қилишади ёки хатто девонга ё жангга ва амниятга оид абзорларга ўхшаб  мусулмонларнинг кундалик эхтиёжларига ва дунёдаги тараққиётларига муносиб холда, уларни такомуллаштиришлари ва комилроқ кўринишга келтиришлари хам мумкин.

Энди, агар бир хафта ё ойни росулуллох саллаллоху алайхи васалламнинг амалий,сиёсий,ижтимоъий  сийратларини ва росулуллох саллаллоху алайхи васалламнинг маданиятларини таниб олиш учун ёки “жиход фарзи айндур” ва тоғутга куфр келтириш ё “уч абзорни” таништириш учун ёки бошқа хар қандай шаръий ишлар учун хосланган бўлса ва ўртадан йиллар ўтганига қарамасдан бу мақсадларни қўлга киритилмаган бўлса, қандай бўлади? Бу ерда Мухаммад ибни Абдулваххобни хафтаси каби шаръий мақсадни қўлга киритилгунча ундан абзор сифатида фойдаланса бўладими? Қачонгача? Ана бу кўзланган шаръий мақсадни қўлга киритиш агарчи  узоқ йиллар давом этадиган бўлса хам ундан фойдаланса бўлади.

  Айтиб ўтилган ана бу ўринларни хаммасидан мақсад динга  ёки аллохни шариат қонунларига ва ахкомларидан бирига бир нарсани қўшиш эмас; балки хамма нарсадан олдиндаги шаръий мақсадни қўлга киритиш учун суннати хасанани вужудга келтиришдан иборат. Бу борада росулуллох саллаллоху алайхи васалламдан бир хадис нақл қилинган:

Музир қабиласидан бир жамоат росулуллох саллаллоху алайхи васалламни хузурларига келишади, улар жуда қаттиқ фақирликда кун кечирар эдилар. Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мусулмонларни уларга ёрдам беришга тарғиб қиладилар; у кишининг даъватлардан сўнг, бир ансорий киши қўлига оғирлик қиладиган кумуш тўла халтани келтириб росулуллох саллаллоху алайхи васалламни манзилларига қўйиб кетади. Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қиладиларки:

 «مَنْ سَنَّ فِي الإِسْلامِ سُنَّةً حَسَنَةً فَلَهُ أَجْرُهَا وَأَجْرُ مَنْ عَمِلَ بِهَا بَعْدَهُ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَنْقُصَ مِنْ أُجُورِهِمْ شَيْءٌ، وَمَنْ سَنَّ فِي الإِسْلامِ سُنَّةً سَيِّئَةً كَانَ عَلَيْهِ وِزْرُهَا وَوِزْرُ مَنْ عَمِلَ بِهَا مِنْ بَعْدِهِ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَنْقُصَ مِنْ أَوْزَارِهِمْ شَيْءٌ»[2] 

Хар қандай киши исломда яхши суннатга ё суннати хасанага асос солса ва уни вужудга келтирса, одамлар ана бу шаръий суннат  орқали шаръий бир ишни бажаришса, бу кишидан сўнг шу амални қилган кишиларнинг хаммасини ажри ана бу асосчига етиб туради, лекин қолганларнинг ажри камайтирилмайди. Энди агар кимки исломда ёмон суннатни асосчиси бўладиган бўлса, ундан сўнг бу амални қилган кишиларнинг хаммасини гунохи унга етиб туради, аммо қолган уни ортидаги кишиларни гунохи камайтирилмайди.   [3]

(давоми бор……….)

---

[1] معرفی کردن این «سه ابزار» خیلی مهم است، روزهایی در هفته یا سال به آن اختصاص داده شود

[2]– مسلم، الترمذي، النسائي، ابن ماجة، أحمد، الدارمي و مانند این حدیث را  أبو هريرة رضي الله عنه از النبي صلى الله عليه وسلم روایت کرده است که فرمود:«من دعا إلى هدى كان له من الأجر مثل أجور من تبعه لا ينقص ذلك من أجورهم شيئا ومن دعا إلى ضلالة كان عليه من الإثم مثل آثام من تبعه لا ينقص ذلك من آثامهم شيئا». همچنین أبي مسعود الأنصاري رضي الله عنه، می گوید که النبي صلى الله عليه وسلم فرموده است:«من دل على خير فله مثل أجر فاعل»، خرجهما مسلم في صحيحه

[3]– مسلم، نسائی، احمد و دارمی

یِیتتِینچِی مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ شَرعِی مَنبَعلَردَگِی بِدعَتنِی مُختَصَر تَنِیب آلِیش.

شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.

شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.

(10- قیسم)

مِللَتلَردَه مَوجُود بوُلگَن وَ شَرِیعَتگَه قَرشِی بوُلمَه گَن توُرلِی- هِیل حوُرسَندچِیلِیک رَوِیشلَرِی، لَهولَر وَ مَدَنِی اِیشلَر شوُلَر جُملَه سِیدَن سَنَلَه دِی، اوُلَر هِیلمَه – هِیل زَمان وَ مَکانلَردَه دائِم اوُزگَه رِیب یَنگِیلَه نِیب توُرَه دِی، هَر کِیم یَنگِی نَرسَه نِی وُجُودگَه کِیلتِیرِیشِی موُمکِین یاکِی جَمِیعیَتگَه یَنگِی نَرسَه نِی اِرایَه بِیرِیشِی موُمکِین؛ بُو رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِینگ مَسجِددَه حَبَشِیلَرنِینگ اوُیِینِینِی تاماشا قِیلِیشلَرِیگَه وَ اوُشَه حَبَشِیلَرنِینگ اوُیِینِیگَه اوُحشَیدِی.

اِیندِی اَگَر مَدَنِی اِیشلَر، اوُیِینلَر،لَهولَر،تِجارَت،لِباسلَر،آذِیق – آوقَتلَر اَلله نِینگ شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنگَه زِد بوُلَه دِیگَن بوُلسَه، مَذموُم سَنَلَه دِی،      «وَإِذَا رَأَوْا تِجَارَةً أَوْ لَهْوًا انفَضُّوا إِلَيْهَا وَتَرَكُوكَ قَائِمًا» (جمعه/۱۱)، (اِی مُحَمَّد)، قَچان اوُلَر بِیران تِجارَتنِی یاکِی اوُیِین -کوُلگوُنِی کوُرِیب قالسَه لَر، اوُشَنچَه قَرَب ساچِیلِیب – تَرقَه لِیب کِیتوُرلَر وَ سِیزنِی (مِنبَردَه) تِیک توُرگَن حالِینگِیزدَه تَرک قِیلوُرلَر.

– بِدعَت کَلِیمَه سِیدَن «كُلَّ بِدْعَةٍ ضَلاَلَةٌ» دَگِی شَرعِی اِصطِلاحِیدَن باشقَه توُشوُنچَه نِی اِستِنباط قِیلسَه بوُلَه دِیگَن باشقَه جای، شَرعِی مَقصَدلَرنِی رُویابگَه چِیقَه رِیش یاکِی ضَرُورَت وَ اِضطِرارِی حُکملَرگَه، یَنگِی یَرَه تِیلگَن نَرسَه لَرگَه تِیگِیشلِی بُولَه دِی.

قُرآننِی جَملَش یاکِی حَدِیثلَرنِی مُشَخَّص کِتابگَه توُپلَش یا نَهُو،بَلاغَه عِلمِینِی وُجُودگَه کِیلتِیرِیش یاکِی شَرعِی مَنبَعلَرنِی توُغرِی توُشوُنِیش اوُچُون جَرح تَعدِیل قِیلِیشلِیک یا تَرِیخ کِتابلَرِینِی یازِیش وَ حَتَّی بُو کِتابلَردَه هَر قَندَی نَوعدَگِی خَبَرلَرنِی بَیان قِیلِیش کَبِیلَر مِثال بوُلَه دِی، بوُلَرنِی جُملَه سِیگَه اوُتگَن اِیشلَردَن عِبرَت آلِیش وَ دَرک قِیلِیش یازِیلگَن طَبَرِینِی تَرِیخِی هَم کِیرَه دِی،  «لَقَدْ كَانَ فِي قَصَصِهِمْ عِبْرَةٌ لِّأُولِي الْأَلْبَابِ»(یوسف/111)، دَرحَقِیقَت، اوُلَرنِینگ قِصَّه لَرِیدَه عَقل اِیگَه لَرِی اوُچُون عِبرَت باردِیر.

یاکِی دِیوان کَبِی یَنگِی رَوِیشنِی عُمَر اِبنِ خَطّاب رَضِیَ الله عَنهُ گَه اوُحشَب کِیرگِیزِیشلِیک، اوُ کِیشِی بُو رَوِیشنِی «أَطْعَمَهُم مِّن جُوعٍ»، نِی یَحشِیراق اِجرا قِیلِیش اوُچُون کِیلتِیرگَن اِیدِیلَر یاکِی  «آمَنَهُم مِّنْ خَوْفٍ»، نِی صَحِیح اِجرا قِیلِیش اوُچُون بِیر جَنگ قوُرالِینِی وَ اَمنِیَتگَه  تِیگِیشلِی بِیر نَرسَه نِی اِیشلَب چِیقَه رِیشلِیک یاکِی آدَملَرنِی دَرَخت اِیکِیشگَه تَرغِیب قِیلِیش اوُچُون دَرَخت اِیکِیشگَه بِیر کوُننِی خاصلَشلِیک یاکِی بوُتوُن جَهان سِکوُلار کافِرلَرِینِینگ وَ مَحَلِّی مُرتَدلَرنِینگ،مُنافِقلَرنِینگ، سِکوُلارزَدَه لَرنِینگ توُرلِی- هِیل اَخبارات واسِیطَه لَرِی مِثلِی کوُرِیلمَه گَن رُوحِی هُجُومِینِی آستِیدَه قالگَن نَسلنِی شَرِیعَتدَگِی مَسجِدنِی جایگاهِی بِیلَن آشنا قِیلِیش اوُچُون مَسجِدلَر نامِی بِیلَن بِیر هَفتَه نِی ناملَشلِیک یا فَرزَندلَرنِی عائِلَه نِینگ وَ آتَه – آنَه نِینگ شَرِیعَتدَگِی جایگاهِی بِیلَن یَحشِیراق تَنِیشتِیرِیش اوُچُون بِیر هَفتَه نِی بِیر کوُنِینِی عائِلَه نامِی بِیلَن ناملَشلِیک یاکِی هَفتَه نِی بِیر کوُنِینِی “جِهاد فَرضِ عَیندوُر” دِیگَن نام بِیلَن ناملَب، بُو آرقَه لِی مُسُلمانلَرنِی حاضِرگِی وَضِیعیَتدَگِی جِهادنِی جایگاهِیدَن آگاه قِیلِیش یاکِی بِیر آینِی یا یِیلنِی آرقَه سِیدَن بِیر نِیچَه کوُننِی واحِد اوُمَّتنِی وَ واحِد جَماعَتنِی وَ مُسُلمانلَرنِینگ آگاهانَه،مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَتِینِی تَشکِیل قِیلِیش وَ قَیتَه رِیش سَبَبلَرِی، هَمدَه قَلقان صِیفَتِیدَه “اوُچ اَبزارنِی” تَنِیشتِیرِیش وَ اوُنِی اَهَمِیَتِینِی،جایگاهِینِی کوُرسَه تِیب بِیرِیش اوُچُون تَعیِین قِیلِیشلِیک، یاکِی بَعضِی بِیر کوُنلَرنِی رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی سِیرَتلَرِینِی یا بوُیوُک اِسلامِی فَتحلَرنِی یا بوُیوُک اِسلام قَهرمانلَرِیدَن بِیرِینِی تَنِیشتِیرِیش اوُچُون خاصلَشلِیک وَ بوُندَن باشقَه اِیشلَرنِی هَمَّه سِیدَن شَرعِی مَقصَدنِی قوُلگَه کِیرِیتِیلگوُنچَه بِیر اَبزار صِیفَتِیدَه فایدَه لَه نِیلَه دِی؛ مَثَلاً عَرَبِستاندَگِی مَلِیک سَعُود عالِی اوُقوُو یوُرتِیدَه شَیخ مُحَمَّد اِبنِ عَبدُ الوَهّاب هَفتَه سِی اوُتکَه زِیلَه دِی، اِبنِ باز «كلمة في أسبوع الشيخ محمد بن عبد الوهاب» ناملِی مَطلَبِیدَه بُو حَقِیدَه توُلِیق اِیضاح بِیرِیب اوُتگَن، کوُرِیب چِیقسَنگِیز خَبَردار بوُلَه سِیزلَر.   [1]

اِبنِ عُثَیمِین هَم بُو بارَه دَه سوُزلَه گَن. مَنَه بُو هَفتَه نِی اوُتکَه زِیشدَن بوُلگَن مَقصَدنِی قوُلگَه کِیرِیتِیلگَچ، بُو تَدبِیرنِی تَعطِیل قِیلِیشدِی. مَنَه بُو مَراسِملَرنِی هَمَّه سِی شَرعِی مَقصَدنِی بَجَه رِیش وَ خاص عِبادَتلَرنِی عَمَلگَه آشِیرِیش اوُچُون واسِیطَه وَ اَبزار حِسابلَه نَه دِی،اَمّا بوُ اِیشلَر اوُتگَن عَصرلَردَه وَ حَتَّی اوُتگَن یِیللَردَه اوُتکَه زِیلمَه گَن بوُلِیشِی موُمکِین. حَتَّی مَعلوُم بِیر مَکاندَه وُجوُدگَه کِیلتِیرِیلگَن نَرسَه باشقَه هِیچ قَیِیردَه عَمَلگَه آشِیرِیلمَه گَن بوُلِیشِی هَم موُمکِین.

مَنَه بوُندَی مَراسِیملَر، مَجلِیسلَر،یِیغِیلِیشلَر اَلله تَعالَی اوُزِینِی پَیغَمبَرِی صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی واسِیطَه سِیدَه اَلله گَه یَقیِنلَه شِیش وَ اَلله نِی عِبادَتلَرِی صِیفَتِیدَه جوُنَتگَن؛ نَماز، رُوزَه، جِهاد،قُربان وَ فِتر عِیدلَرِی وَ باشقَه نَرسَه لَر کَبِی اوُرِینلَردَه موُمکِین اِیمَس، حَتَّی اوُلَر اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَر بِیلَن یانمَه – یان هَم بوُلَه آلمَیدِی، بَلکِی اوُلَر فَقَط اَلله نِینگ شَرِیعَت قانوُنلَرِی تَعیِین قِیلگَن مَقصَدنِی قوُلگَه کِیرِیتِیش اوُچُون بِیر اَبزار بوُلَه آلَه دِی خالاص، مُسُلمانلَر اَنَه بوُ کوُزلَنگَن مَقصَدلَرِینِی قوُلگَه کِیرِیتِیشگَچ بُو اِیشلَرنِی تَعطِیل قِیلِیشَه دِی یاکِی حَتَّی دِیوانگَه یا جَنگگَه وَ اَمنِیَتگَه آئِد اَبزارلَرگَه اوُحشَب مُسُلمانلَرنِینگ کوُندَه لِیک اِیختِیاجلَرِیگَه وَ دُنیادَگِی تَرَقِّیاتلَرِیگَه مُناسِب حالدَه،اوُلَرنِی تَکاموُللَشتِیرِیشلَرِی وَ کامِلراق کوُرِینِیشگَه کِیلتِیرِیشلَرِی هَم موُمکِین.

اِیندِی، اَگَر بِیر هَفتَه یا آینِی رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِینگ عَمَلِی،سِیاسِی، اِجتِمائِی سِیرَتلَرِینِی وَ رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِینگ مَدَنِیَتلَرِینِی تَنِیب آلِیش اوُچُون یاکِی “جِهاد فَرضِ عَیندوُر” وَ طاغوُتگَه کُفر کِیلتِیرِیش یا “اوُچ اَبزارنِی” تَنِیشتِیرِیش اوُچُون یاکِی باشقَه هَر قَندَی شَرعِی اِیشلَر اوُچُون خاصلَنگَن بوُلسَه وَ اوُرتَه دَن یِیللَر اوُتگَه نِیگَه قَرَمَسدَن بُو مَقصَدلَرِینِی  قوُلگَه کِیرِیتِیلمَه گَن بوُلسَه، قَندَی بوُلَه دِی؟ بُو یِیردَه مُحَمَّد اِبنِ عَبدُ الوَهّابنِی هَفتَه سِی کَبِی شَرعِی مَقصَدنِی قوُلگَه کِیرِیتِیلگوُنچَه اوُندَن اَبزار صِیفَتِیدَه فایدَه لَنسَه بوُلَه دِیمِی؟ قَچانگَه چَه؟ اَنَه بُو کوُزلَنگَن شَرعِی مَقصَدنِی قوُلگَه کِیرِیتِیش اَگَرچِی اوُزاق یِیللَر دَوام اَیتَه دِیگَن بوُلسَه هَم اوُندَن فایدَه لَنسَه بوُلَه دِی.

اَیتِیب اوُتِیلگَن اَنَه بُو اوُرِینلَرنِی هَمَّه سِیدَن مَقصَد دِینگَه یاکِی اَلله نِی شَرِیعَت قانوُنلَرِیگَه وَ اَحکاملَرِیدَن بِیرِیگَه بِیر نَرسَه نِی قوُشِیش اِیمَس؛ بَلکِی هَمَّه نَرسَه دَن آلدِیندَگِی شَرعِی مَقصَدنِی قوُلگَه کِیرِیتِیش اوُچُون سُنَّتِی حَسَنَه نِی وُجُودگَه کِیلتِیرِیشدَن عِبارَت. بُو بارَدَه رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمدَن بِیر حَدِیث نَقل قِیلِینگَن:

مُضِر قَبِیلَه سِیدَن بِیر جَماعَت رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی حوُضوُرلَرِیگَه کِیلِیشَه دِی، اوَلر جَوده قتتُیق فَقِیرلِیکدَه کوُن کِیچِیرَر اِیدِیلَر. رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم مُسُلمانلَرنِی اوُلَرگَه یاردَم بِیرِیشگَه تَرغِیب قِیلَه دِیلَر؛ اوُ کِیشِینِینگ دَعوَتلَرِیدَن سُونگ، بِیر اَنصارِی کِیشِی قوُلِیگَه آغِیرلِیک قِیلَه دِیگَن کوُمُوش توُلَه حَلتَه نِی کِیلتِیرِیب رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی مَنزِیللَرِیگَه قوُیِیب کِیتَه دِی. رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم مَرحَمَت قِیلَه دِیلَرکِی:   «مَنْ سَنَّ فِي الإِسْلامِ سُنَّةً حَسَنَةً فَلَهُ أَجْرُهَا وَأَجْرُ مَنْ عَمِلَ بِهَا بَعْدَهُ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَنْقُصَ مِنْ أُجُورِهِمْ شَيْءٌ، وَمَنْ سَنَّ فِي الإِسْلامِ سُنَّةً سَيِّئَةً كَانَ عَلَيْهِ وِزْرُهَا وَوِزْرُ مَنْ عَمِلَ بِهَا مِنْ بَعْدِهِ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَنْقُصَ مِنْ أَوْزَارِهِمْ شَيْءٌ»[2]  هَر قَندَی کِیشِی اِسلامدَه یَحشِی سُنَّتگَه یا سُنَّتِی حَسَنَه گَه اَساس سالسَه وَ اوُنِی وُجُودگَه کِیلتِیرسَه، آدَملَر اَنَه بُو شَرعِی سُنَّت آرقَه لِی شَرعِی بِیر اِیشنِی بَجَه رِیشسَه، بُو کِیشِیدَن سوُنگ شوُ عَمَلنِی قِیلگَن کِیشِیلَرنِینگ هَمَّه سِینِی اَجرِی اَنَه بُو اَساسچِیگَه یِیتِیب توُرَه دِی، لِیکِن قالگَنلَرنِینگ اَجرِی کَمَیتِیرِیلمَیدِی. اِیندِی اَگَر کِیمکِی اِسلامدَه یامان سُنَّتنِی اَساسچِیسِی بوُلَه دِیگَن بوُلسَه، اوُندَن سُونگ بُو عَمَلنِی قِیلگَن کِیشِیلَرنِینگ هَمَّه سِینِی گوُناهِی اوُنگَه یِیتِیب توُرَه دِی، اَمّا قالگَن اوُنِی آرتِیدَگِی کِیشِیلَرنِی گوُناهِی کَمَیتِیرِیلمَیدِی. [3]

(دوامی بار……..)

---

[1] معرفی کردن این «سه ابزار» خیلی مهم است، روزهایی در هفته یا سال به آن اختصاص داده شود

[2]– مسلم، الترمذي، النسائي، ابن ماجة، أحمد، الدارمي و مانند این حدیث را  أبو هريرة رضي الله عنه از النبي صلى الله عليه وسلم روایت کرده است که فرمود:«من دعا إلى هدى كان له من الأجر مثل أجور من تبعه لا ينقص ذلك من أجورهم شيئا ومن دعا إلى ضلالة كان عليه من الإثم مثل آثام من تبعه لا ينقص ذلك من آثامهم شيئا». همچنین أبي مسعود الأنصاري رضي الله عنه، می گوید که النبي صلى الله عليه وسلم فرموده است:«من دل على خير فله مثل أجر فاعل»، خرجهما مسلم في صحيحه

[3]– مسلم، نسائی، احمد و دارمی

درس هفتم مقدماتی / شناخت مختصر بدعت در منابع شرعی  

پیاده شده از نوار صوتی شیخ ابوحمزه المهاجر هورامی حفظه الله

(10- قسمت)

مثل انواع روشهای شادی و لهو و امور فرهنگی ملل که با شریعت در تضاد نیستند و در زمانها و مکانهای مختلفی در حال تغییر و تحول و نو شدن بوده اند و هستند، و ممکن است هرکسی چیز جدیدی را به وجود آورده باشد، یا در جامعه ای چیز جدیدی را ارائه داده باشد؛ مثل:بازی حبشی ها در مسجد رسول الله صلی الله علیه و سلم و نگاه کردن به آن.

هر امر فرهنگی مثل لهو و لعب، تجارت، پوشاک، خوراک و غیره زمانی مذموم اند که با قانون شریعت الله تضادی پیدا کنند «وَإِذَا رَأَوْا تِجَارَةً أَوْ لَهْوًا انفَضُّوا إِلَيْهَا وَتَرَكُوكَ قَائِمًا» (جمعه/۱۱)، (برخی از اصحاب، در یکی از جمعه‌ها) هنگامی که تجارت و یا سرگرمی را دیدند از پیرامون و اطراف تو پراکنده شدند، و تو را ایستاده (بر منبر، در حال خطبه) رها کردند.

• جای دیگری که می توان از کلمه ی بدعت، مفهومی غیر از اصطلاح شرعی موردنظر در «كُلَّ بِدْعَةٍ ضَلاَلَةٌ» را از آن استنباط کرد مربوط می شود به امری که برای تحقق هدفی شرعی یا به حکم ضرورت و اضطرار ، ابداع می شود و به وجود می آید .

مثل جمع کردن قرآن یا احادیث در کتاب مشخص، یا تولید علم نحو، بلاغه، جرح و تعدیل برای فهم صحیح منابع شرعی، یا نوشتن کتب تاریخ و حتی بازگو کردن همه نوع خبری در آن، مثل تاریخ طبری برای درک و عبرت از آنچه گذشته «لَقَدْ كَانَ فِي قَصَصِهِمْ عِبْرَةٌ لِّأُولِي الْأَلْبَابِ»(یوسف/111)، یا وارد کردن روش جدیدی مثل دیوان توسط عمر بن خطاب رضی الله عنه برای خوب اجرا کردن «أَطْعَمَهُم مِّن جُوعٍ»، یا تولید یک سلاح جنگی یا وسیله ای امنیتی برای اجرای صحیح «آمَنَهُم مِّنْ خَوْفٍ»، یا روزی برای درختکاری جهت تشویق مردم به کاشتن درخت، یا هفته ای به نام مساجد برای آشنا کردنِ نسلِ جوان تحتِ هجومِ روانیِ بی سابقه ی رسانه های مختلف کفار سکولار جهانی و مرتدین محلی و منافقین و سکولارزده ها به جایگاه شرعی مسجد، یا هفته ای با عنوان خانواده و والدین برای آشنا کردن فرزندان به جایگاه شرعی خانواده و والدین، یا اختصاص دادن روز خاصی در هفته به نام «جهاد، فرض عین است» برای آشنائی به جایگاه جهاد در وضع موجود مسلمین، یا قرار دادن چند روز در ماه یا سال برای معرفی و شناساندن اهمیت و جایگاه «سه ابزار» به عنوان سپر و اسباب تشکیل و بازگرداندن امت واحد و جماعت واحده و وحدت آگاهانه، هدفمند و حرکتی مسلمین[1]، و یا  اختصاص ایامی برای معرفی سیره ی رسول الله صلی الله علیه وسلم یا یکی از فتوحات بزرگ اسلامی، یا یکی از قهرمانان بزرگ اسلامی و غیره تا رسیدن به هدف شرعی که این مراسم به عنوان یک ابزار به آن منظور در نظر گرفته شده است؛ مثل برگزاری هفته ی شیخ محمد بن عبدالوهاب در دانشگاه ملک سعود در عربستان که بن باز در مطالبی تحت عنوان «كلمة في أسبوع الشيخ محمد بن عبد الوهاب» در مورد آن توضیحات کاملی داده که می توانید نگاه کنید.

 بن عثیمین هم در این زمینه صحبت هایی کرده است. این هفته بعدها چون به هدفش رسید آن را تعطیل کردند. همه ی این مراسمها، وسیله و ابزارِ انجامِ هدفی شرعی و تحققِ عبادت خاصی هستند که ممکن است سابقه ای در قرون گذشته و حتی سالهای گذشته نداشته باشند. حتی ممکن است هم اکنون در مکان های دیگر هم آن چیزی را که در یک مکانی به وجود آورده اند سابقه نداشته باشد.

این گونه مراسم، کنگره ها و جلسات، جایگزین یا بدیلی برای چیزی که الله تعالی از طریق پیامبرش صلی الله علیه و سلم برای تقرب و عبادت الله تعالی فرو فرستاده؛ مثل نماز، روزه، جهاد، عید قربان و فطر و غیره مطرح نیستند، حتی چیزی موازی و در کنار قانون شریعت الله هم نیستند بلکه، فقط به عنوان یک ابزار برای رسیدن به هدفی هستند که قانون شریعت الله آن را تعیین کرده، و زمانی که مسلمین به این هدف شرعی رسیدند آن را تعطیل می کنند، یا حتی ممکن است مثل دیوان یا ابزارهای جنگی و امنیتی، آنها را متناسب با پیشرفتهای دنیا و نیاز روز مسلمین ارتقاء و تکمیل هم کنند.

حالا، اگر هفته یا ماهی برای رسول الله صلی الله علیه وسلم، شناخت سیره ی عملی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی رسول الله صلی الله علیه وسلم یا «جهاد، فرض عین است» یا کفر به طاغوت یا معرفی جایگاه«سه ابزار» یا هر امر شرعی دیگری اختصاص داده شود و هنوز به هدف تعیین شده نرسیده باشد و سالها ادامه داشته باشد، چطور؟ در اینجا، باید مثل هفته ی محمد بن عبدالوهاب تا زمان رسیدن به این هدفِ شرعی از این ابزار استفاده کرد. تا کی؟ تا زمان رسیدن به این هدف شرعی باید از آن استفاده کرد حتی، اگر سال ها و سال ها هم طول بکشد.

در تمام این موارد، هدف اضافه کردن به دین یا جایگزین کردن چیزی به یکی از احکام و قوانین شریعت الله نیست؛ بلکه، ابداع سنتی حسنه قبل از همه است جهت رسیدن به هدفی شرعی. در این زمینه حدیثی از رسول الله صلی الله علیه وسلم نقل شده که :

جماعتی از قبيله ی مضر پیش رسول الله صلی الله عليه و سلم می آيند که شديداً در فقر و نداری به سر می بردند. رسول الله صلی الله عليه و سلم هم مسلمین را تشويق به کمک به آنها می کند؛ در جواب این دعوت او، مردی از انصار کيسه ای پر از نقره که در دستش سنگينی می کرد را آورد و آن را در منزل رسول الله صلی الله عليه و سلم قرار داد. رسول الله صلی الله عليه و سلم فرمود:«مَنْ سَنَّ فِي الإِسْلامِ سُنَّةً حَسَنَةً فَلَهُ أَجْرُهَا وَأَجْرُ مَنْ عَمِلَ بِهَا بَعْدَهُ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَنْقُصَ مِنْ أُجُورِهِمْ شَيْءٌ، وَمَنْ سَنَّ فِي الإِسْلامِ سُنَّةً سَيِّئَةً كَانَ عَلَيْهِ وِزْرُهَا وَوِزْرُ مَنْ عَمِلَ بِهَا مِنْ بَعْدِهِ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَنْقُصَ مِنْ أَوْزَارِهِمْ شَيْءٌ»[2]هر کسی سنت نیکویی، سنت حسنه ای را در اسلام پایه‌ریزی کند و به وجود بیاورد که مردم از طریق آن سنت مشروع، کار مشروعی را انجام دهند پاداش آن و پاداش کسی که بعد از او بدان عمل کند به او می‌رسد بدون این که چیزی از پاداش آنان کم شود، و هر کسی بنیانگذار سنت بدی در اسلام باشد، گناه آن و گناه هر کسی که بعد از او به آن عمل کند بر دوش او خواهد بود بدون این که چیزی از گناه بقیه که انجام داده اند کم شود.[3]

(ادامه دارد…….)

---

[1] معرفی کردن این «سه ابزار» خیلی مهم است، روزهایی در هفته یا سال به آن اختصاص داده شود

[2]– مسلم، الترمذي، النسائي، ابن ماجة، أحمد، الدارمي و مانند این حدیث را  أبو هريرة رضي الله عنه از النبي صلى الله عليه وسلم روایت کرده است که فرمود:«من دعا إلى هدى كان له من الأجر مثل أجور من تبعه لا ينقص ذلك من أجورهم شيئا ومن دعا إلى ضلالة كان عليه من الإثم مثل آثام من تبعه لا ينقص ذلك من آثامهم شيئا». همچنین أبي مسعود الأنصاري رضي الله عنه، می گوید که النبي صلى الله عليه وسلم فرموده است:«من دل على خير فله مثل أجر فاعل»، خرجهما مسلم في صحيحه

[3]– مسلم، نسائی، احمد و دارمی

Дорул ислом ва дорул куфр, ахком ва вазоиф.

Шайхул мужохид: Абу Хамза мухожир хўромий хафизахуллох

(2- қисмат)

“Адиллатул фиқх” бо баёни чорчуби асосий ва шаръий , жихати хадафманд кардан ва ба натижа расондани тамоми бахсхо ва гуфтагухо ва тахқиқоти исломий- агар дар дохили шўройи улил амри фуқахо мовриди истефода қарор бигирад ва ин шўро хам аз пуштивонайи қудрати хукуматий ва низоми дорул ислом бархурдор бошад- рохро бар харгуна кажравий ва суъистефодайи мебандад ва мужтахид ё хар касики мехохад аз ахкоми шаръий истинтож ва дидгохи худишро баён кунад ба ин усул ва адилла мурожаъа мекунад.

Ин адилла ва далоили шаръий ба ду дастайи мухим 1.муттафиқун алайх. 2.мухталифун фийх тақсим мешаванд. Муттафиқун алайхки тамоми фирқахойи маъруф ба ахли суннат бар он иттифоқ доранд: ( 1. Қуръон 2. Суннат 3. Ижмоъ 4. Қиёс- ташайюъ ба жойи қиёс ақлро далил медонанд) ва мухталифун фийх хам : ( 5 . истихсон 6. Истижоб 7. Урф ва одат 8. Шаръ мин қаблина 9. Масолихи мурсила 10 саддуз заройеъ 11. Таттабиъул истиқроъ 12. Қовлу сахобий ва ……..

Бидуни шак сарчишма ва ришахойи тамоми ин усул ва адилла ва ин истелохот ба қонуни шариати аллох бармегардад. Ё дар кинори ин усул мо шохиди қавоиди дар фиқх ва истелохоти дигари хастем мисли: қоидайи :

« اليقين لا يَزُولُ بِالشك»

Яъни бо шак кардан чизи собит намешавад ва ба он шак эътибори нест.

-Аллох таоло фармуда олами пас аз марг ва бехишт ва жаханнам ин аст ё фармуда қонуни шариатиш ин аст ва бояд дар жомеъа пиёда шавад дигар шак ва гумонхойи жохилхо ва бахусус секуляристхо – ё ба забони арабий мушрикин  – арзиш ва эътибори надорад.

-Мутмаъин ва яқин дорики шахс мусалмон аст дар ин сурат бо шак ва гумон наметавони аз ислом хорижиш куни ва шак ва гумонхойи шумо хеч эътибори надорад.

Холо мумкин аст иддайи аз жохилин ба фиқхи исломий ва ё дастахойи аз дорудастайи мунофиқин ё секулярзадахо бипурсандки ин қоида ва истелохи

« اليقين لا يَزُولُ بِالشك»

Аз кужо омада аст? Инки на дар қуръон вужуд дорад на дар суннати сахих. ё бигуянд ин аз тўлидот ва бардоштхойи мужтахидин аст ва бихоханд ба ин шикл аз эътибори он кам кунанд. Аммо хамчунонки арз кардам тамоми ин қавоид ва истелохот риша дар қуръон ва суннат дорад.

Аллох таоло мефармояд:

وَمَا يَتَّبِعُ أَكْثَرُهُمْ إِلَّا ظَنًّا إِنَّ الظَّنَّ لَا يُغْنِي مِنَ الْحَقِّ شَيْئًا (يونس/ 36)

Бештари секуляристхо ( ё ба забони арабий мушрикин) ( дар мўътақидоти худ) жуз аз шак ва гумон пейравий намекунанд. Шак ва гумон хам аслан инсонро аз хақ ва хақиқат бениёз намесозад ( ва шак жойи яқинро пур накунад ва ба дард намехурад.)

Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мефармояд:

 إِذَا شَكَّ أَحَدُكُمْ فِي صَلاَتِهِ، فَلَمْ يَدْرِ كَمْ صَلَّى، ثَلاَثًا أَمْ أَرْبَعً، فَلْيَطْرَحِ الشَّكَّ وَلْيَبْنِ عَلَى مَا اسْتَيْقَنَ، ثُمَّ يَسْجُدُ سَجْدَتَيْنِ قَبْلَ أَنْ يُسَلِّمَ [1]

” хар гох еки аз шумо дар намоз барояш шак хосил шуд ва намедонистки чохор ракаъат хонда аст ё се ракаъат шакро рахо кунад ва ба ончики яқин аст амал кунад ( се ракаъат яқиний аст ва чохор ракаъат мовриди шак аст пас баноро бар се ракаъат мегузорад ва ракаъати чохорумро мехонад) сипас пеш аз салом додан ду саждайи сахв мебарад.

Пас возих астки ришахойи ин қоидайи фиқхийи

« اليقين لا يَزُولُ بِالشك»

хам дар оёти қуръон вужуд дорад ва хам дар суннати сахихи росулуллох саллаллоху алайхи васаллам.

Ё мисли қоидайи:

الأمورُ بمقاصدها،

ки ба бахши аз ибодатхо яъни ибодатхойи даруний ва қалбий мепардозанд. Яъни бо ихтилофи ният ахкоми шаръий хам тағйир мекунанд.

Масалан ба еки мегуйи ин пулро бигир. Агар ба унвони бахшидан бошад хукми хадяро мегирад, агар ба нияти қарз бошад бояд онро баргардонад, агар ба унвони амонат дар ихтиёри шахс қарор гирад бояд аз ин пул мухофизат кунад ва онро баргардонад. Пас бо ихтилофи ният ахком хам тағйир мекунанд.

Аллох таоло мефармояд:

لاَّ یُؤَاخِذُکُمُ اللّهُ بِاللَّغْوِ فِیَ أَیْمَانِکُمْ وَلَکِن یُؤَاخِذُکُم بِمَا کَسَبَتْ قُلُوبُکُمْ  (بقرة/ 225)  

Худованд шуморо ба хотири сўгандхойики бидуни таважжух ёд мекунид ( ва аз руйи одат, на аз руйи қасд ва ният аз дахон мепарад) муъохиза нахохад кард ва лекин шуморо дар баробари ончи дилхойитон касб карда аст ( ва аз руйи амд ва ирода ва ихтиёр буда аст) муъохиза мекунад.

(идома дорад………)

---

[1] مسلم571  (2/ 84) سنن الترمذى (2/ 193) أبو داود (1024)، والنسائي (1238) واللفظ له، وابن ماجه (1210)

Еттинчи муқаддамот дарслари / шаръий манбаълардаги бидъатни мухтасар таниб олиш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(9- қисм)  

Бизлар тоғутга куфр келтиришга эгамиз ва кофирларнинг исломга қарши бўлган ишончларига, ақидаларига, амалларига куфр келтирамиз ва мана бу  яхшидур,

 «فَمَنْ يَكْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَيُؤْمِنْ بِاللَّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَى لَا انْفِصَامَ لَهَا»(بقره/256)؛

бизларнинг тоғутга келтирган мана бу куфримиз, ислом динининг асосий ва кириш қисмини, хамда барча пайғамбарларнинг рисолатини ташкил қилади

«وَ لَقَدْ بَعَثْنا فِي كُلِّ أُمَّةٍ رَسُولًا أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ وَ اجْتَنِبُوا الطَّاغُوتَ» (نحل/36)؛

Аммо буни қарама- қаршисида кофирлар хам бизларнинг исломий ақидамизга ва ишончларимизга кофирдурлар, аллохни шариатидаги қонунларга нисбатан кофир бўлишлик ва аллохни шариатидаги қонунларга ва аллохни шариатидаги дастурларга куфр келтиришлик ва кофирларнинг куфри ёмон иш хисобланади.

Яъни кофирлар аллохни шариатидаги қонунларга нисбатан қилаётган куфрлари ёмон иш:

  «إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآيَاتِنَا سَوْفَ نُصْلِيهِمْ نَارًا كُلَّمَا نَضِجَتْ جُلُودُهُم بَدَّلْنَاهُمْ جُلُودًا غَيْرَهَا لِيَذُوقُوا الْعَذَابَ ۗ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَزِيزًا حَكِيمًا (نساء/56)؛«إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآيَاتِنَا سَوْفَ نُصْلِيهِمْ نَارًا»

Бизнинг оятларимизни инкор қилган кимсаларни албатта дўзахга киритажакмиз. Қачонки терилари куйиб битиши билан алмаштирамиз. Албатта, аллох қудрат ва хикмат эгаси бўлган зотдир.

كُلَّمَا نَضِجَتْ جُلُودُهُم بَدَّلْنَاهُمْ جُلُودًا غَيْرَهَا لِيَذُوقُوا الْعَذَابَ ۗ

уларнинг куйган  терисини ўрнига янги тери алмаштирилган пайтда улар азобни мазасини тотишади; аллох таоло шубхасиз бу ишларга қодирдур, у зот хакимдур, нима қилаётганини жуда яхши билади.

Энди ана бу куфр келтириш ва кофир бўлиш каби, бидъат ва янги ишларни вужудга келтириш хам аллох таоло яратган хилқатда бўлиши хам мумкин ва инсонлар вужудга келтирган моддий ва текнологик  бошқа янги нарсаларни вужудга келтириш бўйича  хам бўлиши мумкин, ёки олдиндан мавжуд бўлган қонунларни, суннатларни, ишларни  қайтадан тиклашга ўхшаган бўлиши мумкин, хозирги даврда эса одамлар мана бу қонунни қайта тирилтирган кимса, уни янги вужудга келтирган деб ўйлашади, мана бу аллохни шариатидаги қонунни баробарида янги нарсани вужудга келтириш хисобланади.

Мана бу холатда, бидъатни умумий холатда икки суратга кўра – хам “луғавий” жихатдан ва хам “шаръий” жихатдан – текшириб чиқса бўлади, луғавий жихатдан  

«كُلَّ بِدْعَةٍ ضَلاَلَة»

даги шаръий истелохдан бошқа тушунчани истинбот қилинади, масалан:

-Бир суннатни қайтадан ва янгидан тирилтириш ёки аллохни шариат қонунларида унутилган хукмни тирилтиришдур. Араб маданиятида шахс бир қонун ва дастурни вужудга келтирмаган бўлса хам, уни қайтадан тирилтирган бўлса, бу шахс бир асос солувчи хисобланади. Таровех намозини бир имом яъни Умар ибни Хаттоб розиаллоху анху томонидан янгидан тирилтирилиши каби. Мана бу  янги бир ишни вужудга келтириш бўлган эмас, балки росулуллох саллаллоху алайхи васалламни суннатларини тирилтирилган холос; аммо кўриб турганимиздек унга нисбатан бидъат калимасидан фойдаланилган ва Умар ибни Хаттоб розиаллоху анху айтадики:  [1]

 «نِعْمَ البِدْعَةُ هَذِهِ»،

мана бу яхши бидъатдур. [2]

Шу ерда имоми Шофеъий рохимахуллох Умар ибни Хаттоб розиаллоху анхунинг ана бу сўзларини назарда тутган холда ва бидъатни луғавий ва шаръий жихатдан  чуқур тушунган холда айтадики:

«الْبِدْعَةُ بِدْعَتَانِ، مَحْمُودَةٌ وَ مَذْمُومَةٌ، فَمَا وَافَقَ السُّنَّةَ فَهُوَ مَحْمُودٌ وَ مَا خَالَفَهَا فَهُوَ مَذْمُومٌ»،

бидъат икки навдур: яхши бидъат ва ёмон бидъат. Агар хар қандай бидъат суннатга мувофиқ бўладиган бўлса, у яхши бидъатдур ва хар қандай бидъат агар суннатга мухолиф бўладиган бўлса, ёмон бидъатдур.  [3]

Бошқа бир жойда мархамат қиладиларки: янги ижод қилинадиган нарсалар икки дастага тақсим бўлади: биринчи даста қуръонга ва пайғамбарни суннатига ва сахобаларни ва ижмоъни сўзига қарши бўлади ва бу бидъат гумрохликдур, иккинчи даста яхши ишлардан ижод бўлади ва у қуръонга,суннатга , ижмоъга қарши эмас ва бу янги ижод бўлган бидъат ёмон хисобланмайди.  [4]

Ибни Ражаб Ханбалий рохимахуллох хам бу борада айтадики: ” бу ерда имоми Шофеъий рохимахуллохни манзури шуки, аслида мазмум бидъат шариатда хеч қандай аслга эга бўлмаган бидъатдур. Шариат истелохи хам мана шу бидъатга айтилади, аммо яхши бидъат суннатга мувофиқ бўлганидур; яъни суннатда унга қайтадиган  асли мавжуд бўлиши керак; бу унинг суннатга мувофиқ бўлгани сабабли, мана бу шаръий бидъат эмас, балки луғавий бидъат хисобланади.”  [5].

Очиқ кўриниб турганидек имоми Шофеъий рохимахуллохни манзури Умар ибни Хаттобни манзури билан бир хил, яъни у шаръий эмас луғавий бидъатдур. Чунки шаръий бидъатларни ” барчаси” гумрохликдур,

كُلَّ بِدْعَةٍ ضَلاَلَةٌ؛

чунки шаръий жихатдан бидъат, аллохни шариатидаги ё шаръий манбаълардаги  қонунлардан бирини янги нарса билан огохона алмаштиришдан иборат, у аллохни шариатига мухолиф бўлиб қасддан ва хеч қандай шаръий узрсиз амалга оширилади.

-Бидъат калимасидан

«كُلَّ بِدْعَةٍ ضَلاَلَةٌ»

даги шаръий истелохидан бошқа тушунчани истинбот қилса бўладиган жой, урф ва одатларга ва одамларнинг оддий хаётларига тобеъ бўлган масалаларга боғлиқ, мана бу масалалар аллохни шариатидаги қонунларга мухолиф бўлмаганига қўшимча, улар хамиша ўзгарувчан бўлиб янгиланиб туради. Мана бундай ўринлар борасидаги қоида шуки,

  الاصل في العاداتِ الإِباحةُ،

яъни одат ва одоб ва одамларни расмлари борасидаги асл, модомики бу нарсалар аллохни шариатидаги қонунга мухолиф бўлмас экан, мубох ва жоиз хисобланади.

Миллатларда мавжуд бўлган ва шариатга қарши бўлмаган турли-хил хурсандчилик равишлари,лахвлар ва маданий ишлар шулар жумласидан саналади, улар хилма-хил замон ва маконларда доим ўзгариб янгиланиб туради, хар ким янги нарсани вужудга келтириши мумкин ёки жамиятга янги нарсани ироя бериши мумкин; бу росулуллох саллаллоху алайхи васалламнинг масжидда хабашийларни ўйинини томошо қилишларига ва ўша хабашийларнинг ўйинига  ўхшайди.

Энди агар маданий ишлар,ўйинлар, лахвлар, тижорат, либослар, озиқ- овқатлар аллохнинг шариатидаги қонунга зид бўладиган бўлса, мазмум саналади,

   «وَإِذَا رَأَوْا تِجَارَةً أَوْ لَهْوًا انفَضُّوا إِلَيْهَا وَتَرَكُوكَ قَائِمًا» (جمعه/۱۱)،

(Эй Мухаммад), қачон улар бирон тижоратни ёки ўйин- кулгуни кўриб қолсалар, ўшанга қараб сочилиб – тарқалиб кетурлар ва сизни (минбарда) тик турган холингизда тарк қилурлар.

-Бидъат калимасидан

«كُلَّ بِدْعَةٍ ضَلاَلَةٌ»

даги шаръий истелохидан бошқа тушунчани истинбот қилса бўладиган бошқа жой, шаръий мақсадларни рўёбга чиқариш ёки зарурат ва изтирорий хукмларга, янги яратилган нарсаларга тегишли бўлади.

(давоми бор………)

---

[1] امام مالک رحمه الله  در« الموطّاء » فصل «شروع قیام شب های رمضان» و امام بخاری در صحیحش، فصل«صلاه التراویح »ازعبدالرّحمن بن عبدالقاری روایت کرده اند که گفته است:«در یکی از شب های رمضان با عمر بن خطاب به مسجد رفتم، مردم به صورت پراکنده نماز می خواندند، عمر گفت: به نظر من بهتر است همه به یک امام اقتدا کنند(چون در یک مسجد چند جماعت با هم نماز خواندن نوعی بی نظمی و مزاحمت ایجاد می کند اما یک جماعت و یک امام همانی است که رسول الله صلی الله علیه وسلم در آن چند شب انجام داده بود) سپس با برگزیدن ابیّ بن کعب به عنوان امامشان نظرش را عملی کرد. شب دیگر با او به مسجد رفتم این بار مردم با هم نماز می خواندند عمر که این صحنه را دید گفت:چه بدعت نیکویی! البتّه کسانی که الان می خوابند تا آخرهای شب برای تهجّد برخیزند بهترند از کسانی که هم اکنون نماز می خوانند.»

[2]– صحیح بخاری، ج ۳، ص ۴۵، ح ۲۰۱۰

[3]– فتح الباری، ج ۱۳، ص ۲۵۳، أخرجه أبو نعيم بمعناه من طريق إبراهيم بن الجنيد عن الشافعي

[4]– همان؛ ما أخرجه البيهقي في مناقبه عن الشافعي

[5]– جمع العلوم والحكم، ص ۲۵۳

یِیتتِینچِی مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ شَرعِی مَنبَعلَردَگِی بِدعَتنِی مُختَصَر تَنِیب آلِیش.

شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.

(9- قسمت)

بِیزلَر طاغوُتگَه کُفر کِیلتِیرِیشگَه اِیگَه مِیز وَ کافِرلَرنِینگ اِسلامگَه قَرشِی بوُلگَن اِیشانچلَرِیگَه، عَقِیدَه لَرِیگَه،عَمَللَرِیگَه کُفر کِیلتِیرَه مِیز وَ مَنَه بُو یَحشِیدوُر، «فَمَنْ يَكْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَيُؤْمِنْ بِاللَّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَى لَا انْفِصَامَ لَهَا»(بقره/256)؛ بِیزلَرنِینگ طاغوُتگَه کِیلتِیرگَن مَنَه بُو کُفرِیمِیز،اِسلام دِینِینِینگ اَساسِی وَ کِیرِیش قِیسمِینِی،هَمدَه بَرچَه پَیغَمبَرلَرنِینگ رِسالَتِینِی تَشکِیل قِیلَه دِی  «وَ لَقَدْ بَعَثْنا فِي كُلِّ أُمَّةٍ رَسُولًا أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ وَ اجْتَنِبُوا الطَّاغُوتَ» (نحل/36)؛ اَمّا بوُنِی قَرَمَه – قَرشِیسِیدَه کافِرلَر هَم بِیزلَرنِینگ اِسلامِی عَقِیدَه مِیزگَه وَ اِیشانچلَرِیمِیزگَه کافِردوُرلَر، اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرگَه نِسبَتاً کافِر بوُلِیشلِیک وَ اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرگَه وَ اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی دَستوُرلَرگَه کُفر کِیلتِیرِیشلِیک وَ کافِرلَرنِینگ کُفرِی یامان اِیش حِسابلَه نَه دِی.

یَعنِی کافِرلَر اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرگَه نِسبَتاً قِیلَه یاتگَن کُفرلَرِی یامان اِیش:   «إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآيَاتِنَا سَوْفَ نُصْلِيهِمْ نَارًا كُلَّمَا نَضِجَتْ جُلُودُهُم بَدَّلْنَاهُمْ جُلُودًا غَيْرَهَا لِيَذُوقُوا الْعَذَابَ ۗ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَزِيزًا حَكِيمًا (نساء/56)؛«إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآيَاتِنَا سَوْفَ نُصْلِيهِمْ نَارًا» بِیزلَرنِینگ آیَتلَرِیمِیزنِی اِنکار قِیلگَن کِیمسَه لَرنِی اَلبَتَّه دوُزَخگَه کِیرِیتَه جَکمِیز. قَچانگِی تِیرِیلَرِی کوُیِیب بِیتِیشِی بِیلَن اَلمَشتِیرَه مِیز. اَلبَتَّه، اَلله قُدرَت وَ حِکمَت اِیگَه سِی بوُلگَن ذاتدِیر. كُلَّمَا نَضِجَتْ جُلُودُهُم بَدَّلْنَاهُمْ جُلُودًا غَيْرَهَا لِيَذُوقُوا الْعَذَابَ ۗ  اوُلَرنِینگ کوُیگَن تِیرِیسِینِی اوُرنِیگَه یَنگِی تِیرِی اَلمَشتِیرِیلگَن پَیتدَه اوُلَر عَذابنِی مَزَه سِینِی تاتِیشَه دِی؛ اَلله تَعالَی شُبهَه سِیز بُو اِیشلَرگَه قادِردوُر، اوُ ذات حَکِیمدوُر، نِیمَه قِیلَه یاتگَه  نِینِی جوُدَه یَحشِی بِیلَه دِی.

اِیندِی اَنَه شُو کُفر کِیلتِیرِیش وَ کافِر بُولِیش کَبِی، بِدعَت وَ یَنگِی اِیشلَرنِی وُجُودگَه کِیلتِیرِیش هَم اَلله تَعالَی یَرَتگَن خِلقَتدَه بوُلِیشِی هَم موُمکِین وَ اِنسانلَر وُجُودگَه کِیلتِیرگَن ماددِی وَ تِیکنالاگِیک باشقَه یَنگِی نَرسَه لَرنِی وُجُودگَه کِیلتِیرِیش بوُیِیچَه هَم بوُلِیشِی موُمکِین،یاکِی آلدِیندَن مَوجُود بوُلگَن قانوُنلَرنِی، سُنَّتلَرنِی،اِیشلَرنِی قَیتَه دَن تِیکلَشگَه اوُحشَه گَن بوُلِیشِی موُمکِین، حاضِرگِی دَوردَه اِیسَه آدَملَر مَنَه بُو قانوُننِی قَیتَه تِیرِیلتِیرگَن کِیمسَه، اوُنِی یَنگِی وُجُودگَه کِیلتِیرگَن دِیب اوُیلَه شَه دِی، مَنَه بُو اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُننِی بَرابَرِیدَه یَنگِی نَرسَه نِی وُجُودگَه کِیلتِیرِیش حِسابلَه نَه دِی.

مَنَه بُو حالَتدَه،بِدعَتنِی عُمُومِی حالَتدَه اِیککِی صُورَتگَه کوُرَه – هَم “لوُغَه وِی” جِهَتدَن وَ هَم “شَرعِی” جِهَتدَن – تِیکشِیرِیب چِیقسَه بوُلَه دِی، لوُغَه وِی جِهَتدَن  «كُلَّ بِدْعَةٍ ضَلاَلَة» دَگِی شَرعِی اِصطِلاحدَن باشقَه توُشوُنچَه نِی اِستِنباط قِیلِینَه دِی، مَثَلاً: 

– بِیر سُنَّتنِی قَیتَه دَن وَ یَنگِیدَن تِیرِیلتِیرِیش یاکِی اَلله نِی شَرِیعَت قانوُنلَرِیدَه اوُنوُتِیلگَن حُکمنِی تِیرِیلتِیرِیشدوُر. عَرَب مَدَنِیَتِیدَه شَخص بِیر قانوُن وَ دَستوُرنِی وُجُودگَه کِیلتِیرمَه گَن بوُلسَه هَم، اوُنِی قَیتَه دَن تِیرِیلتِیرگَن بوُلسَه، بُو شَخص بِیر اَساس سالوُچِی حِسابلَه نَه دِی. تَراوِیح نَمازِینِی بِیر اِمام یَعنِی عُمَر اِبنِ خَطّاب رَضِیَ الله عَنهُ تامانِیدَن یَنگِیدَن تِیرِیلتِیرِیشِی کَبِی. مَنَه بُو یَنگِی بِیر اِیشنِی وُجُودگَه کِیلتِیرِیش بوُلگَن اِیمَس، بَلکِی رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی سُنَّتلَرِینِی تِیرِیلتِیرِیلگَن خالاص؛ اَمّا کوُرِیب توُرگَه نِیمِیزدِیک اوُنگَه نِسبَتاً بِدعَت کَلِیمَه سِیدَن فایدَه لَه نِیلگَن وَ عُمَر اِبنِ خَطّاب رَضِیَ الله عَنهُ اَیتَه دِیکِی:   [1] «نِعْمَ البِدْعَةُ هَذِهِ»، مَنَه بُو یَحشِی بِدعَتدوُر. [2]

شُو یِیردَه اِمامِی شافِیعِی رَحِمَهُ الله عُمَر اِبنِ خَطّاب رَضِیَ الله عَنهُ نِینگ اَنَه بُو سوُزلَرِینِی نَظَردَه توُتگَن حالدَه  وَ بِدعَتنِی لوُغَه وِی وَ شَرعِی جِهَتدَن چوُقوُر توُشوُنگَن حالدَه اَیتَه دِیکِی:  «الْبِدْعَةُ بِدْعَتَانِ، مَحْمُودَةٌ وَ مَذْمُومَةٌ، فَمَا وَافَقَ السُّنَّةَ فَهُوَ مَحْمُودٌ وَ مَا خَالَفَهَا فَهُوَ مَذْمُومٌ»، بِدعَت اِیککِی نَوعدوُر: یَحشِی بِدعَت وَ یامان بِدعَت. اَگَر هَر قَندَی بِدعَت سُنَّتگَه مُوافِق بوُلَه دِیگَن بوُلسَه، اوُ یَحشِی بِدعَتدوُر وَ هَر قَندَی بِدعَت اَگَر سُنَّتگَه مُخالِف بوُلَه دِیگَن بوُلسَه، یامان بِدعَتدوُر. [3]

باشقَه بِیر جایدَه مَرحَمَت قِیلَه دِیلَرکِی: یَنگِی اِیجاد قِیلِینَه دِیگَن نَرسَه لَر اِیککِی دَستگَه تَقسِیم بوُلَه دِی: بِیرِینچِی دَستَه قُرآنگَه وَ پَیغَمبَرنِی سُنَّتِیگَه وَ صَحابَه لَرنِی وَ اِجماعنِی سوُزِیگَه قَرشِی بوُلَه دِی وَ بُو بِدعَت گوُمراهلِیکدوُر، اِیککِینچِی دَستَه یَحشِی اِیشلَردَن اِیجاد بوُلَه دِی وَ اوُ قُرآنگَه،سُنَّتگَه ،اِجماعگَه قَرشِی اِیمَس وَ بُو یَنگِی اِیجاد بُولگَن بِدعَت یامان حِسابلَنمَیدِی. [4]

اِبنِ رَجَب حَنبَلِی رَحِمَهُ الله هَم بُو بارَه دَه اَیتَه دِیکِی: ” بُو یِیردَه اِمامِی شافِیعِی رَحِمَهُ الله نِی مَنظوُرِی شوُکِی، اَصلِیدَه مَذمُوم بِدعَت شَرِیعَتدَه هِیچ قَندَی اَصلگَه اِیگَه بوُلمَه گَن بِدعَتدوُر. شَرِیعَت اِصطِلاحِی هَم مَنَه شُو بِدعَتگَه اَیتِیلَه دِی، اَمّا یَحشِی بِدعَت سُنَّتگَه مُوافِق بوُلگَه نِیدوُر؛ یَعنِی سُنَّتدَه اوُنگَه قَیتَه دِیگَن اَصلِی مَوجُود بوُلِیشِی کِیرَک؛ بوُ اوُنِینگ سُنَّتگَه مُوافِق بوُلگَه نِی سَبَبلِی، مَنَه بُو شَرعِی بِدعَت اِیمَس،بَلکِی لوُغَه وِی بِدعَت حِسابلَه نَه دِی.”   [5]

آچِیق کوُرِینِیب توُرگَه نِیدِیک اِمامِی شافِیعِی رَحِمَهُ الله نِی مَنظوُرِی عُمَر اِبنِ خَطّابنِی مَنظوُرِی بِیلَن بِیر هِیل، یَعنِی اوُ  شَرعِی اِیمَس لوُغَه وِی بِدعَتدوُر. چوُنکِی شَرعِی بِدعَتلَرنِی “بَرچَه سِی” گوُمراهلِیکدوُر،  كُلَّ بِدْعَةٍ ضَلاَلَةٌ؛ چُونکِی شَرعِی جِهَتدَن بِدعَت، اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی یا شَرعِی مَنبَعلَردَگِی قانوُنلَردَن بِیرِینِی یَنگِی نَرسَه بِیلَن آگاهانَه اَلمَشتِیرِیشدَن عِبارَت، اوُ اَلله نِی شَرِیعَتِیگَه مُخالِف بوُلِیب قَصددَن وَ هِیچ قَندَی شَرعِی عُذرسِیز عَمَلگَه آشِیرِیلَه دِی.

– بِدعَت کَلِیمَه سِیدَن «كُلَّ بِدْعَةٍ ضَلاَلَةٌ» دَگِی شَرعِی اِصطِلاحِیدَن باشقَه توُشوُنچَه نِی اِستِنباط قِیلسَه بوُلَه دِیگَن جای، عُرف وَ عادَتلَرگَه وَ آدَملَرنِینگ عاددِی حَیاتلَرِیگَه تابِع بوُلگَن مَسَلَه لَرگَه باغلِیق، مَنَه بُو مَسَلَه لَر اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرگَه مُخالِف بوُلمَه گَه نِیگَه قوُشِیمچَه، اوُلَر هَمِیشَه اوُزگَه رُوچَن بوُلِیب یَنگِیلَه نِیب توُرَه دِی. مَنَه بوُندَی اوُرِینلَر بارَه سِیدَگِی قائِدَه شوُکِی،   الاصل في العاداتِ الإِباحةُ، یَعنِی عادَت وَ آداب وَ آدَملَرنِینگ رَسملَرِی بارَه سِیدَگِی اَصل، مادامِیکِی بُو نَرسَه لَر اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنگَه مُخالِف بوُلمَس اِیکَن، مُباه وَ جائِز حِسابلَه نَه دِی.

(دوامی بار……)

---

[1] امام مالک رحمه الله  در« الموطّاء » فصل «شروع قیام شب های رمضان» و امام بخاری در صحیحش، فصل«صلاه التراویح »ازعبدالرّحمن بن عبدالقاری روایت کرده اند که گفته است:«در یکی از شب های رمضان با عمر بن خطاب به مسجد رفتم، مردم به صورت پراکنده نماز می خواندند، عمر گفت: به نظر من بهتر است همه به یک امام اقتدا کنند(چون در یک مسجد چند جماعت با هم نماز خواندن نوعی بی نظمی و مزاحمت ایجاد می کند اما یک جماعت و یک امام همانی است که رسول الله صلی الله علیه وسلم در آن چند شب انجام داده بود) سپس با برگزیدن ابیّ بن کعب به عنوان امامشان نظرش را عملی کرد. شب دیگر با او به مسجد رفتم این بار مردم با هم نماز می خواندند عمر که این صحنه را دید گفت:چه بدعت نیکویی! البتّه کسانی که الان می خوابند تا آخرهای شب برای تهجّد برخیزند بهترند از کسانی که هم اکنون نماز می خوانند.»

[2]– صحیح بخاری، ج ۳، ص ۴۵، ح ۲۰۱۰

[3]– فتح الباری، ج ۱۳، ص ۲۵۳، أخرجه أبو نعيم بمعناه من طريق إبراهيم بن الجنيد عن الشافعي

[4]– همان؛ ما أخرجه البيهقي في مناقبه عن الشافعي

[5]– جمع العلوم والحكم، ص ۲۵۳

درس هفتم مقدماتی / شناخت مختصر بدعت در منابع شرعی  

پیاده شده از نوار صوتی شیخ ابوحمزه المهاجر هورامی حفظه الله

 (9- قسمت)

ما کفر به طاغوت داریم و نسبت به باورها و عقاید و اعمال ضد اسلامی کفار، کافر هستیم و این خوب است «فَمَنْ يَكْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَيُؤْمِنْ بِاللَّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَى لَا انْفِصَامَ لَهَا»(بقره/256)؛ این کفر به طاغوت ما، بخش اساسی و ورودی دین اسلام و رسالت تمام پیامبران را تشکیل داده «وَ لَقَدْ بَعَثْنا فِي كُلِّ أُمَّةٍ رَسُولًا أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ وَ اجْتَنِبُوا الطَّاغُوتَ» (نحل/36)؛ اما در برابر، کفار هم نسبت به عقاید و باروهای اسلامی ما کافر هستند، و کافر شدن نسبت به قانون شریعت الله و کفر به قانون شریعت الله و برنامه ی شریعت الله و کفرِ کافران بداست.

یعنی: کفری که کافران مرتکب آن می شوند، در برابرقانون شریعت الله بد است:«إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآيَاتِنَا سَوْفَ نُصْلِيهِمْ نَارًا كُلَّمَا نَضِجَتْ جُلُودُهُم بَدَّلْنَاهُمْ جُلُودًا غَيْرَهَا لِيَذُوقُوا الْعَذَابَ ۗ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَزِيزًا حَكِيمًا (نساء/56)؛«إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآيَاتِنَا سَوْفَ نُصْلِيهِمْ نَارًا» بی گمان کسانی که آیات و دلایل ما را انکار کرده و انبیای ما را تکذیب نموده‌اند، بالاخره ایشان را به آتش عجیب و شگفتی وارد می‌کنیم و با آن عذاب آن ها را می‌سوزانیم. كُلَّمَا نَضِجَتْ جُلُودُهُم بَدَّلْنَاهُمْ جُلُودًا غَيْرَهَا لِيَذُوقُوا الْعَذَابَ ۗ هر زمان که پوستهای (بدن) آنان بریان و سوخته می شود، پوستهای دیگری به جای آنها قرار می‌دهیم، تا مزه ی عذاب را بچشند؛ الله تعالی بدون شک، توانا به این کار و حکیم است و می داند چه کاری انجام می دهد.

حالا،مثل همین کفر و کافر شدن ، بدعت و نوآوری هم می تواند هم در خلقت باشد که الله تعالی آن را انجام داده، وهم می تواند در به وجود آوردن چیزهای جدید، مادی و تکنولوژی باشد که انسانها آن را انجام داده اند، یا زنده کردن قوانین، سنتها و اموری باشد که قبلاً وجود داشتند و الان مردم خیال می کنند کسی که آن را زنده کرده مبتکر آن هم خودش است، و هم این که می تواند به وجود آوردن چیز جدیدی در برابر قانون شریعت الله باشد.

در این صورت، بدعت را به صورت کلی می توان به دو صورت – هم از لحاظ «لغوی» و هم از لحاظ «شرعی»- بررسی کرد و از لحاظ لغوی، مفهومی غیر از اصطلاحِ شرعیِ مورد نظر در «كُلَّ بِدْعَةٍ ضَلاَلَة» را از آن استنباط نمود مثل :

• زنده کردن مجدد و دوباره ی یک سنت یا زنده کردن حکم فراموش شده ای از قانون شریعت الله. در فرهنگ عرب با آنکه شخص آن قانون و برنامه را به وجود نیاورده اما، چون دوباره آن را زنده کرده مثل یک مؤسس از او یاد می کنند. مثل احیای نماز تراویح توسط یک امام توسط عمر بن خطاب رضی الله عنه. [1] این تولیدِ یک امرِ جدیدی نبود بلکه، زنده کردن یک سنت رسول الله صلی الله علیه وسلم بود؛ اما، باز می بینیم که کلمه ی بدعت بر آن اطلاق شده و عمر بن خطاب رضی الله عنه می گوید: «نِعْمَ البِدْعَةُ هَذِهِ»، این بدعت خوبی است.[2]

در اینجا، امام شافعی رحمه الله با در نظر گرفتن این قول عمر بن خطاب رضی الله عنه و درک عمیق بدعت از لحاض لغوی و شرعی آن می گوید:«الْبِدْعَةُ بِدْعَتَانِ، مَحْمُودَةٌ وَ مَذْمُومَةٌ، فَمَا وَافَقَ السُّنَّةَ فَهُوَ مَحْمُودٌ وَ مَا خَالَفَهَا فَهُوَ مَذْمُومٌ»، بدعت دو نوع است: بدعت پسندیده و بدعت ناپسند. هر بدعتی که موافق سنت باشد، بدعت پسندیده است و هر بدعتی که مخالف سنت باشد، بدعت ناپسند است.[3]و در جای دیگری می فرماید: چیزهای جدیدی که ایجاد می شوند دو دسته هستند: دسته ای مخالف کتاب و سنت پیامبر و کلام صحابه و اجماع است و این بدعت، گمراهی است و دسته ای که از امور خیر ایجاد می شود که مخالف کتاب و سنت و اجماع نیست و این موارد جدید ایجاد شده، مورد مذمت نیست.[4]

ابن رجب حنبلی رحمه الله هم در این باره می گوید: «منظور امام شافعی رحمه الله اين است كه در اصل، بدعتِ مذموم، بدعتی است كه در شريعت هيچ اصلی نداشته باشد. اصطلاح شريعت به همين بدعت گفته می شود، اما بدعت پسنديده آن است كه با سنت موافق باشد؛ يعنی در سنت، اصلی وجود داشته باشد كه به آن برگردد؛ اين به دليل موافق بودن آن با سنت است، و این بدعت لغوی است نه بدعت شرعی».[5].

روشن است منظور امام شافعی رحمه الله همان منظور عمربن خطاب رضی الله عنه بود، يعنی بدعت لغوی نه شرعی. چون، «تمام» بدعتهای شرعی گمراهی اند، كُلَّ بِدْعَةٍ ضَلاَلَةٌ؛ چون،بدعت از لحاظ شرعی جایگزین کردن آگاهانه ی چیز جدیدی با یکی از قوانین شریعت الله، منابع شریعت و مخالف شریعت الله است که به صورت عمدی و بدون عذری شرعی انجام می شود.

• جای دیگری که می توان از کلمه ی بدعت، مفهومی غیر از اصطلاح شرعی مورد نظر در «كُلَّ بِدْعَةٍ ضَلاَلَةٌ» را از آن استنباط کرد در مورد مسائلی است که تابع عرف و عادت و زندگی عادی مردم اند، و این مسائل علاوه بر آنکه مخالفتی با قانون شریعت الله ندارند اما، همیشه در حال تغییر وتازه شدن هستند. قاعده در این گونه موارد این است که، الاصل في العاداتِ الإِباحةُ، یعنی اصل در مورد عادات و آداب و رسوم مردم تا زمانی که مخالفتی با قانون شریعت الله نداشته باشد بر مباح بودن و جایز بودن است.

(ادامه دارد…….)

---

[1] امام مالک رحمه الله  در« الموطّاء » فصل «شروع قیام شب های رمضان» و امام بخاری در صحیحش، فصل«صلاه التراویح »ازعبدالرّحمن بن عبدالقاری روایت کرده اند که گفته است:«در یکی از شب های رمضان با عمر بن خطاب به مسجد رفتم، مردم به صورت پراکنده نماز می خواندند، عمر گفت: به نظر من بهتر است همه به یک امام اقتدا کنند(چون در یک مسجد چند جماعت با هم نماز خواندن نوعی بی نظمی و مزاحمت ایجاد می کند اما یک جماعت و یک امام همانی است که رسول الله صلی الله علیه وسلم در آن چند شب انجام داده بود) سپس با برگزیدن ابیّ بن کعب به عنوان امامشان نظرش را عملی کرد. شب دیگر با او به مسجد رفتم این بار مردم با هم نماز می خواندند عمر که این صحنه را دید گفت:چه بدعت نیکویی! البتّه کسانی که الان می خوابند تا آخرهای شب برای تهجّد برخیزند بهترند از کسانی که هم اکنون نماز می خوانند.»

[2]– صحیح بخاری، ج ۳، ص ۴۵، ح ۲۰۱۰

[3]– فتح الباری، ج ۱۳، ص ۲۵۳، أخرجه أبو نعيم بمعناه من طريق إبراهيم بن الجنيد عن الشافعي

[4]– همان؛ ما أخرجه البيهقي في مناقبه عن الشافعي

[5]– جمع العلوم والحكم، ص ۲۵۳

Дорул ислом ва дорул куфр, ахком ва вазоиф.

Шайхул мужохид: Абу Хамза мухожир хўромий хафизахуллох ]

---

Дорул ислом ва дорул куфр, ахком ва вазоиф.

Шайхул мужохид: Абу Хамза мухожир хўромий хафизахуллох

(1-қисмат)

Бисмиллахир рохманир рохим.

إنِ الْحَمْدَ لِلَّهِ، نَحْمَدُهُ ، وَنَسْتَعِينُهُ ، وَنَسْتَغْفِرُهُ، وَنَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ شُرُورِ أَنْفُسِنَا، وَمِنْ سَيِّئَاتِ أَعْمَالِنَا، مَنْ يَهْدِهِ اللَّهُ فَلَا مُضِلَّ لَهُ ، وَمَنْ يُضْلِلْ فَلَا هَادِيَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ”

“Ба рости хамд ва сипос танхо лойиқи худо аст, уро шукр мегуем ва аз у дархости кўмак ва омурзиш мекунем ва панох мебарем ба худо аз шурури нафсхойимон ва аз бадихойи аъмолимон, хар касики худо уро хидоят кунад хеч каси наметавонад уро гумрох кунад ва хар касики худованд уро гумрох намояд хеч каси наметавонад уро хидоят дихад ва шаходат медихамки хеч илохи бар хаққи ба жузъ аллох нестки танхо ва бешарик аст, ва шаходат медихамки Мухаммад банда ва фристодайи у аст.”

یَا أَیُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّکُمْ وَاخْشَوْا یَوْماً لَّا یَجْزِی وَالِدٌ عَن وَلَدِهِ وَلَا مَوْلُودٌ هُوَ جَازٍ عَن وَالِدِهِ شَیْئاً إِنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ فَلَا تَغُرَّنَّکُمُ الْحَیَاةُ الدُّنْیَا وَلَا یَغُرَّنَّکُم بِاللَّهِ الْغَرُورُ ‏(٣٣/ لقمان)

Эй мардумон ! Аз худо бипархезид, ва аз рузи битарсидки на падари масъулияти аъмоли фарзандишро мепазирад ва кори барои у бароварда мекунад, ва на фарзанди аслан масъулияти аъмоли падаришро  мепазирад ва кори барои у бароварда месозад. Ваъдайи худо хақ аст. Пас зиндагонийи дунё шуморо гул назанад ва фарибкор шуморо дарборайи худо нафарибад.

 یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَلْتَنظُرْ نَفْسٌ مَّا قَدَّمَتْ لِغَدٍ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ خَبِیرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ ‏(18/ حشر)

эй мўъминон! аз худо бипархезид ва хар каси бояд бинигарадки чи чизиро барои фардо ( йи қиёмати худ) пешопеш фристода аст. аз худо бипархезид, худо огох аз хар он чизи астки мекунид.

Аммо баъад:

 إِنَّ أَصْدَقَ الْحَدِيثِ كِتَابُ اللَّهِ وَ خَيْرَ الْهَدْىِ هَدْىُ مُحَمَّدٍ وَشَرَّ الأُمُورِ مُحْدَثَاتُهَا وَكُلَّ مُحْدَثَةٍ بِدْعَةٌ وَكُلَّ بِدْعَةٍ ضَلاَلَةٌ وَكُلَّ ضَلاَلَةٍ فِي النَّارِ “

Росттарин сухан китоби худо ва бехтарин равиш, равиши Мухаммад саллаллоху алайхи васаллам аст, ва бадтарин умур навоварий дар дин аст, ва хар тоза пейдо шудайи дар дин, бидъат; ва хар бидъати гумрохий, ва хар гумрохий дар оташ аст.

Ассаламу алайкум ва рохматуллохи ва барокатух.

Дар ин чанд рузи гузаштайики дар шахрхо ва рустохойи мухталиф бо бародарон ва хохарони мухтарам мулоқот доштам еки аз суъолоти асосийи онхо ин будки: 1. Оё тақсими замин ба ду бахш дорул ислом ва дорул куфр аз суйи аллох таоло ва росулиш сурат гирифта ё ижтиходи мужтахидин ва имомони мазхаби исломий аст? 2. Меъёри дорул ислом ва дорул куфр чист? 3. Чанд новъ дорул ислом ва чанд новъ дорул куфр дорем? 4. Раъйи мазохиби исломий дар мовриди ин ду сарзамин чист? 5. Хукми сокинони хар ек аз сарзаминхо чист? 6. Вазоифи мо нисбат ба дорул ислом чист? 7. Оё жумхурийи исломийи Эрон дорул ислом аст? 8. Оё дорул ислом табдил ва дорул куфр мешавад?

Қабли аз вуруд ба бахс лозим аст хидмати шумо азизон арз кунамки жанги равонийи шайтон ва ” куфри шишгона”йи ошкор ( яъни: 1. Аллазина хаду. 2. Вассоибин. 3. Ванносоро. 4. Валмажус. 5. Валлазина ашроку ( мушрикин ё ба забони имрузин секуляристхо) ва 6. Муртаддин) ба хамрохи куффори пинхони дохилий яъни мунофиқин ва дорудастайики аз муслимини фариб хурда ва олуда шуда дўври худишон жамъа карданд то рузи қиёмат тамомий надорад ва қарор нест мо рузи аз рузхо худимонро осуда хотир аз жанги равонийи ин душманон бидонем ва бидуни шак шайтон ва сарбозониш ва соири шаётин сифатон дар ин жанги равонийи ин душманон бидонем ва бидуни шак шайтон ва сарбозониш ва соири шаётин сифатон дар ин жанги равоний ба ин куффори ошкор ва пинхон ва он даста аз муслимини фариб хурдаки ихтиёришонро дар даст гирифта ва дустони шаётин шуданд матолиби васваса ангизий ба тури махфиёна илқоъ мекунанд то инки бо шумо мунозаъа ва мужодала кунанд :

  إِنَّ الشَّیَاطِینَ لَیُوحُونَ إِلَى أَوْلِیَآئِهِمْ لِیُجَادِلُوکُمْ (انعام/121)

Еки аз худъа ва макрхойи имрузини ин душманони ошкор ва бахусус дорудастайи мунофиқинки зохири  исломий доранд ин астки агар қоида ва аслий ба зараришон бошад мегуянд: фалон истелох ё қоидаро инсонхо тўлид карданд ва инсонхо маъсум нестанд ва қобили хато хастанд ва суханони аз ин даст тўлид мекунанд ба умиди инки бо махлут кардани суханони хақ бо шубхоти ботили худишон хақро бипушонанд дар холики аллох таоло амр мекунад:

  وَلاَ تَلْبِسُواْ الْحَقَّ بِالْبَاطِلِ وَتَکْتُمُواْ الْحَقَّ وَأَنتُمْ تَعْلَمُونَ ‏(بقره/42)

Ва хақро бо ботил наёмизид, ва хақро пинхон накунид, ва холо онки медонид.

Ин гурух бо қотиъ кардани суханон ба зохир сахих бо дуруғхо ва шубхот худишон хақро пинхон мекунанд ба умиди инки назди муслимини бехабар аз манхаж ва фиқхи исломий аз арзиши ин асл ва қоидаки ба зараришон аст кам кунанд ва ё дар кул сихати ин қоида ва асли шаръийро зери суъол бибаранд, дар холики хамин мунхарифин барои худишон садхо истилохи ғейри шаръий ва бидъий жихати гумрох кардани муслимин тўлид карданд.

Бояд бидонемки: ” илми усули фиқх” баъди аз инхидоми хукумати исломий бар манхажи нубувват ва аз бейн рафтани шўройи улил амр ба унвони марказияти фиқхий ва ижтиходийи муслимин, ба унвони рохнамоийи жихати ижтиход дар масоили ижтиходий саргардонийи бештар ва мумониъат аз тафарруқи бештар амал кунад.

(идома дорад……….)

Еттинчи муқаддамот дарслари / шаръий манбаълардаги бидъатни мухтасар таниб олиш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(8- қисм)

Энди, агар мана бу мутахассисларни жамлай оладиган ва ўзини вохид ижмоъси билан вохид раъйни ироя берадиган  ана бу уммат мавжуд бўлмаса, бу холатда шўрони вохид ижтиходини ўрнига тарқоқ ижтиходлар вужудга келади; бу холатда хато ва саргардонликни эхтимоли бор. Фалон мужтахидни берган раъйи, баъзи оятлар ва хадисларга мухолиф бўлмаслигига замонат берилмайди. Аммо шаръий манбаълардан ижтиход қилган шахс, намоз ўқиган кишига ўхшаб хато қилган  тақдирда хам, ёки бир гурух ва жамоат ижтиход қилган бўлса хам ва росулуллох саллаллоху алайхи васалламни асхоблари каби бир мусулмонни ўлимига сабаб бўлса хам, барибир уни қилган ана ўшанча харакати  сабабли  бир ажр бор, шаръий манбаълар бўйича қилган хато ижтиходи боис қасос ё жарима қилинмайди.

Якка холдаги ижтиходларни қилишлик ва мазхабларни,хилма- хил ва гохида қуръон,суннатга қарши бўлган  тафсирларни ва таъвилотларни пайдо бўлиши, улил амр шўросини ва вохид умматни ва уни вохид ижмоъсини йўқлиги сабаблидур. Мана бундай холатда,масалан  имоми Абу Ханифа рохимахуллох тахоратни ботил бўлиши ё аёлларга тегишлик борасидаги хукмни содир қилган пайтларида, имоми Шофеъий бунга қарама- қарши фатво берадилар; росулуллох саллаллоху алайхи васалламни хадислари эса бошқа нарсани баён қилади ва имоми Ханифа рохимахуллохни назарини тасдиқлайди, имоми Шофеъийни каломи айтилган хадисга қарши бўлганлиги учун  у кишига ахли бидъат деб лақаб қўйса бўладими?  Бир тасаввур қилиб кўринглар, рафъул ядайн хақида 254 та хадис мавжуд, аммо ханафийлар бу суннатдан бош тортишади. Уларни ахли бидъат ва жаханнам ахли деб номлаб бўладими?  Агар хойрул қурунда яъни  сахоба ва тобеъинларни асрига яқин даврда яшаган  Ханафий, Шофеъий ва Моликий каби буюк имомлар учун узр келтиришни иложи бўлса, мусибатга учраган мазлум мусулмонлар учун узр келтириб бўлмайдими?  [1]

Мана бу мусулмонлар ахли бидъат хам эмас ва хам фосиқ эмас. Улар нубувват манхажига асосланган исломий хукуматни йўқлигини ва исломий мутахассис донишмандлардан ташкил топган улил амр шўросини, вохид умматни ,вохид ижмоъни йўқлиги  сабаб қурбон бўлганлар хисобланади. Мана бу шўрони йўқлиги сабабли қуръондан,хадислардан, сийратдан ва ўтган  буюк имомларни раъйлари бўйича турли-хил хато таъвилотларга  гирифтор бўлишган.

Улар фосиқ хам эмаслар, чунки масалан  фосиқ шахс покиза аёллар ва эркакларга тухмат қилишлик харом эканини “огохона” жуда яхши билади, аммо мажбурланмаган холда ўзини ихтиёри билан қайта-қайта бу жиноятга қўл уради; ёки у мусулмонларга нисбатан ва хатто яхудий, насроний, мажусий ва собеий кофирларига нисбатан мушрик калимасидан фойдаланишлик ғайри қуръоний ва ғайри шаръий эканини хам жуда яхши билади, аммо у ўзини ихтиёри билан хеч қандай шаръий узрсиз хаммага мушриклар лафзи билан хитоб қилади, мана бу одам фосиқ, унга қараб ахли бидъат деса бўлади;  аммо қўлидан келганча харакат қилиб хато натижани қўлга киритган мужтахид кишининг хукми юқоридаги одамдан фарқ қилади, бу мужтахид шаръий манбаъларга қарши бўлганлиги сабабли унга нисбатан фосиқ ва ахли бидъат деб бўлмайди.   [2]

Агар бизлар бир вохид шўрога ва хамма қабул қиладиган қози сифатидаги “уч абзорни” каналига кўра ташкил қилинган вохид умматга эга бўлмас эканмиз ва шахс Қуддома розиаллоху анхуни хаддидаги жиноятларни содир қилган бўлса, аммо такфирни шартларида узрга эга бўлганлиги ёки такфирни монеъликлари сабабли ва вохид улил амр шўросини , хамда вохид ижмоъни – салохиятга эга танхо қози сифатида –  йўқлиги учун бу кишини оқлашга хам  ва такфир қилишга хам қодир бўлмасак, бу шахс – танхо салохиятга эга бўлган қози сифатидаги- мана бу шўрони йўқлиги боис жиноятини давом эттирса, ана бу шахс бизларни назаримиз ва ижтиходимиз бўйича жиноятчи ва ахли бидъат шахс хисобланади. Энди, мана бу киши ўзини ва гурухини, тўдасини, мазхабини назари бўйича ўзини ахли бидъат деб билмаслиги мумкин ва хатто уларни ақидасига қарши ақидага эга бўлган ёки уларни ишларига қарама- қарши бўлган ишларни қиладиган бизларни хам,  ахли бидъат дейишлари хам мумкин.

Бу ерда бизларни ўртамизда хукм чиқариш учун  вохид шўро ва бу шўрони вохид ижмоъси бўлган салохиятга эга қози бўлмагандан ва бизларни хаммамизни устимизда хужжатни қоим қилмагандан сўнг, бизларни хар биримиз ўзимизни хақ деб ва мухолиф томонни эса жиноятчи, ахли бидъат деб санаймиз.

Мана бундай ўринларда бизлар фалончи гурухни ахли бидъат деймиз. Яъни фалончи гурух шундай бир ишни қилганки, бизларни назаримиз ва ижтиходимиз бўйича бу сўз ё  амал куфр хисобланади, аммо уларни ўзларини назари ва таъвили бўйича эса ижтиходдур; шу сабабли хам биз уларни такфир қила олмаймиз ва уларни ислом доирасидан чиқариб хам юборишга қодир бўлмаймиз, балки фақат уларга ахли бидъат дея оламиз холос.

Энди, мана бу ахли бидъат қачонгача шу ишларида давом эта олишади? “Уч абзорни” йўлига асосланган  вохид улил амр шўро қози сифатида келиб ўзининг охирги хукмини содир қилмагунча ва хаммага иқомайи хужжат қилмагунгача   давом этади, у ўзини ташхиси ва ўзини қазовати билан мана бу ихтилофларга ва бизлар бидъат деб хисоблаётган нарсаларга хотима беради. Бу ерда қозини жойгохида ва қазоват қилишда ва охирги хукмни содир қилиш ўрнини  фақат шўро эгаллай олади; ва фақат қози хамма шахсларга, гурухларга, ахзобларга ва мазхабларга  хужжатни қоим қилишга қодир ва у ўзини вохид ижмоъси билан охирги хукмни содир қилади, бу ерда хеч қандай шахс ё гурух ё мазхаб ё тафсир ё хизбни ” меъёр” бўлишликка салохияти йўқ, улар ўзларининг хос раъйлари билан бошқа мазхабий гурухларни ва тафсирларни, хилма-хил жамоатларни  устида хужжатни қоим қилишга қодир эмас; мана бу салохиятни “уч абзор”дан бирига кўра вужудга келган ва улил амр шўросини йўлидаги умматга топшириш керак.

Мана бу хато ижтиходларни ёнида бошқа бир ишлар хам бор бўлиб, фақат луғат жихатидан уларга нисбатан бидъат сўзидан фойдаланса бўлади, аммо улар   

«كُلَّ بِدْعَةٍ ضَلاَلَةٌ»

га ва шаръий бидъатни хукмига шомил бўлишмайди.

Очиқ- ойдин кўриниб турганидек, бидъат калимаси куфр,фисқ, иймон калималари каби турли-хил ўринларда фойдаланилади, масалан куфр ва кофирга ўхшаб хилма-хил луғавий ва хатто мафхумий маънога эга бўлиши мумкин, шариатдаги манзур нима эканини фахмлаб олиш керак?

(давоми бор……..)

---

[1] در صورت غیبت یا عدم وجود شورای اولی الامر و امت واحد و اجماع واحد آن است که گفتیم فقط از طریق همان سه ابزار به وجود می آید

[2]– وَالَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَنَاتِ ثُمَّ لَمْ يَأْتُوا بِأَرْبَعَةِ شُهَدَاءَ فَاجْلِدُوهُمْ ثَمَانِينَ جَلْدَةً وَلَا تَقْبَلُوا لَهُمْ شَهَادَةً أَبَدًا وَأُولَئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ* إِلَّا الَّذِينَ تَابُوا مِنْ بَعْدِ ذَلِكَ وَأَصْلَحُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ (نور/4-5)

یِیتتِینچِی مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ شَرعِی مَنبَعلَردَگِی بِدعَتنِی مُختَصَر تَنِیب آلِیش.

شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.

(8- قیسم)

اِیندِی، اَگَر مَنَه بُو مُتَخَصِّصلَرنِی جَملَی آلَه دِیگَن وَ اوُزِینِی واحِد اِجماعسِی بِیلَن واحِد رَعینِی اِرایَه بِیرَه دِیگَن اَنَه بُو اوُمَّت مَوجُود بوُلمَسَه، بُو حالَتدَه شوُرانِی واحِد اِجتِهادِینِی اوُرنِیگَه تَرقاق اِجتِهادلَر وُجُودگَه کِیلَه دِی؛ بُو حالَتدَه خَطا وَ سَرگَردانلِیکنِی اِحتِمالِی بار. فَلان مُجتَهِدنِی بِیرگَن رَعیِی، بَعضِی آیَتلَر وَ حَدِیثلَرگَه مُخالِف بوُلمَسلِیگِیگَه زَمانَت بِیرِیلمَیدِی. اَمّا شَرعِی مَنبَع لَردَن اِجتِهاد قِیلگَن شَخص،نَماز اوُقِیگَن کِیشِیگَه اوُحشَب خَطا قِیلگَن تَقدِیردَه هَم، یاکِی بِیر گوُرُوه وَ جَماعَت اِجتِهاد قِیلگَن بوُلسَه هَم وَ رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی اَصحابلَرِی کَبِی بِیر مُسُلماننِی اوُلِیمِیگَه سَبَب بوُلگَن بوُلسَه هَم، بَرِیبِیر اوُنِی قِیلگَن اَنَه اوُشَنچَه حَرَکَتِی سَبَبلِی بِیر اَجر بار، شَرعِی مَنبَعلَر بوُیِیچَه قِیلگَن خَطا اِجتِهادِی باعِث قَصاص یا جَرِیمَه قِیلِینمَیدِی.

یَککَه حالدَگِی اِجتِهادلَرنِی قِیلِیشلِیک وَ مَذهَبلَرنِی، هِیلمَه – هِیل وَ گاهِیدَه قُرآن، سُنَّتگَه قَرشِی بوُلگَن تَفسِیرلَرنِی وَ تَعوِیلاتلَرنِی پَیدا بوُلِیشِی، اوُلِی الاَمر شوُراسِینِی وَ واحِد اوُمَّتنِی وَ اوُنِی واحِد اِجماعسِینِی یوُقلِیگِی سَبَبلِیدوُر. مَنَه بوُندَی حالَتدَه، مَثَلاً اِمامِی اَبُو حَنِیفَه رَحِمَهُ الله طَهارَتنِی باطِل بوُلِیشِی یا عَیاللَرگَه تِیگِیشلِیک بارَه سِیدَگِی حُکمنِی صادِر قِیلگَن پَیتلَرِیدَه، اِمامِی شافِیعِی بوُنگَه قَرَمَه – قَرشِی فَتوا بِیرَه دِیلَر؛ رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی حَدِیثلَرِی اِیسَه باشقَه نَرسَه نِی بَیان قِیلَه دِی وَ اِمامِی حَنِیفَه رَحِمَهُ الله نِی نَظَرِینِی تَصدِیقلَیدِی، اِمامِی شافِیعِینِی کَلامِی اَیتِیلگَن حَدِیثگَه قَرشِی بوُلگَنلِیگِی اوُچُون اوُ کِیشِیگَه اَهلِی بِدعَت دِیب لَقَب قوُیسَه بوُلَه دِیمِی؟ بِیر تَصَوُّر قِیلِیب کوُرِینگلَر، رَفعُ الیَدَین حَقِیدَه 254 تَه حَدِیث مَوجُود، اَمّا حَنَفِیلَر بُو سُنَّتدَن باش تارتِیشَه دِی. اوُلَرنِی اَهلِی بِدعَت وَ جَهَنَّم اَهلِی دِیب ناملَب بوُلَه دِیمِی؟ اَگَر خَیرُالقُرُوندَه یَعنِی صَحابَه وَ تابِیعِنلَرنِی عَصرِیگَه یَقِین دَوردَه یَشَه گَن حَنَفِی، شافِیعِی وَ مالِکِی کَبِی بُویوُک اِماملَر اوُچُون عُذر کِیلتِیرِیشنِی عِلاجِی بوُلسَه، مُصِیبَتگَه اوُچرَه گَن مَظلوُم مُسُلمانلَر اوُچُون عُذر کِیلتِیرِیب بوُلمَیدِیمِی؟  [1]

مَنَه بُو مُسُلمانلَر اَهلِی بِدعَت هَم اِیمَس وَ هَم فاسِق اِیمَس. اوُلَر نُبُوَّت مَنهَجِیگَه اَساسلَنگَن اِسلامِی حُکوُمَتنِی یوُقلِیگِینِی وَ اِسلامِی دانِیشمَندلَردَن تَشکِیل تاپگَن اوُلِی الاَمر شوُراسِینِی، واحِد اوُمَّتنِی، واحِد اِجماعنِی یوُقلِیگِی سَبَب قوُربان بُولگَن لَر حِسابلَه نَه دِی. مَنَه بُو شوُرانِی یوُقلِیگِی سَبَبلِی قُرآندَن، حَدِیثلَردَن، سِیرَتدَن وَ اوُتگَن بوُیُوک اِماملَرنِی رَعیلَرِی بوُیِیچَه توُرلِی- هِیل خَطا تَعوِیلاتلَرگَه گِیرِیفتار بوُلِیشگَن.

اوُلَر فاسِق هَم اِیمَسلَر، چوُنکِی مَثَلاً فاسِق شَخص پاکِیزَه عَیاللَر وَ اِیرکَکلَرگَه توُحمَت قِیلِیشلِیک حَرام اِیکَه نِینِی “آگاهانَه” جوُدَه یَحشِی بِیلَه دِی، اَمّا مَجبُورلَنمَه گَن حالدَه اوُزِینِی اِیختِیارِی بِیلَن قَیتَه – قَیتَه بوُ جِنایَتگَه قوُل اوُرَه دِی؛ یاکِی اوُ مُسُلمانلَرگَه نِسبَتاً وَ حَتَّی یَهُودِی،نَصرانِی،مَجُوسِی وَ صابِیئِی کافِرلَرِیگَه نِسبَتاً مُشرِک کَلِیمَه سِیدَن فایدَه لَه نِیشلِیک غَیرِی قُرآنِی وَ غَیرِی شَرعِی اِیکَه نِینِی هَم جوُدَه یَحشِی بِیلَه دِی، اَمّا اوُ اوُزِینِی اِختِیارِی بِیلَن هِیچ قَندَی شَرعِی عُذرسِیز هَمَّه گَه مُشرِکلَر لَفظِی بِیلَن خِطاب قِیلَه دِی، مَنَه بوُ آدَم فاسِق، اوُنگَه قَرَب اَهلِی بِدعَت دِیسَه بوُلَه دِی؛ اَمّا قوُلِیدَن کِیلگَنچَه حَرَکَت قِیلِیب خَطا نَتِیجَه نِی قوُلگَه کِیرِیتگَن مُجتَهِد کِیشِینِینگ حُکمِی یوُقارِیدَگِی آدَمدَن فَرق قِیلَه دِی، بُو مُجتَهِد شَرعِی مَنبَعلَرگَه قَرشِی بوُلگَنلِیگِی سَبَبلِی اوُنگَه نِسبَتاً فاسِق وَ اَهلِی بِدعَت دِیب بوُلمَیدِی.   [2]

اَگَر بِیزلَر بِیر واحِد شوُراگَه وَ هَمَّه قَبُول قِیلَه دِیگَن قاضِی صِیفَتِیدَگِی “اوُچ اَبزارنِی” کَنَلِیگَه کوُرَه تَشکِیل قِیلِینگَن واحِد اوُمَّتگَه اِیگَه بوُلمَس اِیکَنمِیز وَ شَخص قدُّامَه رَضِیَ الله عَنهُ نِی حَدِّیدَگِی جِنایَتلَرنِی صادِر قِیلگَن بوُلسَه، اَمّا تَکفِیرنِی شَرطلَرِیدَه عُذرگَه اِیگَه بوُلگَنلِیگِی یاکِی تَکفِیرنِی مانِعلِیکلَرِی سَبَبلِی وَ واحِد اوُلِی الاَمر شوُراسِینِی، هَمدَه واحِد اِجماعنِی – صَلاحِیَتگَه اِیگَه تَنها قاضِی صِیفَتِیدَه – یوُقلِیگِی اوُچُون بُو کِیشِینِی آقلَشگَه هَم وَ تَکفِیر قِیلِیشگَه هَم قادِر بوُلمَه سَک، بوُ شَخص – تَنها صَلاحِیَتگَه اِیگَه بوُلگَن قاضِی صِیفَتِیدَگِی – مَنَه بُو شوُرانِی یوُقلِیگِی باعِث جِنایَتِینِی دَوام اِیتتِیرسَه، اَنَه بُو شَخص بِیزلَرنِی نَظَرِیمِیز وَ اِجتِهادِیمِیز بوُیِیچَه جِنایَتنِی وَ اَهلِی بِدعَت شَخص حِسابلَه نَه دِی. اِیندِی، مَنَه بُو کِیشِی اوُزِینِی وَ گوُروُهِینِی، توُدَه سِینِی، مَذهَبِینِی نَظَرِی بوُیِیچَه اوُزِینِی اَهلِی بِدعَت دِیب بِیلمَسلِیگِی موُمکِین وَ حَتَّی اوُلَرنِی عَقِیدَه سِیگَه قَرشِی عَقِیدَه گَه اِیگَه بوُلگَن یاکِی اوُلَرنِی اِیشلَرِیگَه قَرَمَه – قَرشِی بوُلگَن اِیشلَرنِی قِیلَه دِیگَن بِیزلَرنِی هَم اَهلِی بِدعَت دِییِیشلَرِی هَم موُمکِین.

بُو یِیردَه بِیزلَرنِی اوُرتَه مِیزدَه حُکم چِیقَه رِیش اوُچُون واحِد شوُرا وَ بُو شوُرانِی واحِد اِجماعسِی بوُلگَن صَلاحِیَتگَه اِیگَه  قاضِی بوُلمَه گَندَن وَ بِیزلَرنِی هَمَّه مِیزنِی اوُستِیمِیزدَه حُجَّتنِی قائِم قِیلمَه گَندَن سوُنگ، بِیزلَرنِی هَر بِیرِیمِیز اوُزِیمِیزنِی حَق دِیب وَ مُخالِف تاماننِی اِیسَه جِنایَتچِی، اَهلِی بِدعَت دِیب سَنَیمِیز.

مَنَه بوُندَی اوُرِینلَردَه بِیزلَر فَلانچِی گوُرُوهنِی اَهلِی بِدعَت دِییمِیز. یَعنِی فَلانچِی گوُرُوه شوُندَی بِیر اِیشنِی قِیلگَنکِی، بِیزلَرنِی نَظَرِیمِیز وَ اِجتِهادِیمِیز بوُیِیچَه بُو سُوز یا عَمَل کُفر حِسابلَه نَه دِی، اَمّا اوُلَرنِی اوُزلَرِینِی نَظَرِی وَ تَعوِیلِی بوُیِیچَه اِیسَه اِجتِهاددوُر؛ شُو سَبَبلِی هَم بِیز اوُلَرنِی تَکفِیر قِیلَه آلمَیمِیز وَ اوُلَرنِی اِسلام دائِرَه سِیدَن چِیقَه رِیب هَم یوُبارِیشگَه قادِر بوُلمَیمِیز، بَلکِی فَقَط اوُلَرگَه اَهلِی بِدعَت دِییَه آلَه مِیز خالاص.

اِیندِی، مَنَه بُو اَهلِی بِدعَت قَچانگَه چَه شوُ اِیشلَرِیدَه دَوام اِیتَه آلِیشَه دِی؟  “اوُچ اَبزارنِی” یوُلِیگَه اَساسلَنگَن واحِد اوُلِی الاَمر شوُرا قاضِی صِیفَتِیدَه کِیلِیب اوُزِینِینگ آخِیرگِی حُکمِینِی صادِر قِیلمَه گوُنچَه وَ هَمَّه گَه اِقامَه یِی حُجَّت قِیلمَه گوُنگَه چَه دَوام اِیتَه دِی، اوُ اوُزِینِی تَشخِیصِی وَ اوُزِینِی قَضاوَتِی بِیلَن مَنَه بُو اِختِلافلَرگَه وَ بِیزلَر بِدعَت دِیب حِسابلَه یاتگَن نَرسَه لَرگَه خاتِیمَه بِیرَه دِی. بُو یِیردَه قاضِینِی جایگاهِیدَه وَ قَضاوَت قِیلِیشدَه وَ آخِیرگِی حُکمنِی صادِر قِیلِیش اوُرنِینِی فَقَط شوُرا اِیگَللَی آلَه دِی؛ وَ فَقَط قاضِی هَمَّه شَخصلَرگَه، گوُرُوهلَرگَه، اَحزابلَرگَه وَ مَذهَبلَرگَه حُجَّتنِی قائِم قِیلِیشگَه قادِر وَ اوُ اوُزِینِی واحِد اِجماعسِی بِیلَن آخِیرگِی حُکمنِی صادِر قِیلَه دِی، بُو یِیردَه هِیچ قَندَی شَخص یا گوُرُوه مَذهَب یا تَفسِیر یا حِزبنِی “مِعیار” بوُلِیشلِیککَه صَلاحِیَتِی یوُق، اوُلَر اوُزلَرِینِینگ خاص رَعیلَرِی بِیلَن باشقَه مَذهَبِی گوُرُوهلَرنِی وَ تَفسِیرلَرنِی، هِیلمَه – هِیل جَماعَتلَرنِی اوُستِیدَه حُجَّتنِی قائِم قِیلِیشگَه قادِر اِیمَس؛ مَنَه بُو صَلاحِیَتنِی “اوُچ اَبزار”دَن بِیرِیگَه کوُرَه وُجُودگَه کِیلگَن وَ اوُلِی الاَمر شوُراسِینِی یوُلِیدَگِی اوُمَّتگَه تاپشِیرِیش کِیرَک.

مَنَه بُو خَطا اِجتِهادلَرنِی یانِیدَه باشقَه بِیر اِیشلَر هَم بار بوُلِیب، فَقَط لوُغَت جِهَتِیدَن اوُلَرگَه نِسبَتاً بِدعَت سوُزِیدَن فایدَه لَنسَه بوُلَه دِی، اَمّا اوُلَر «كُلَّ بِدْعَةٍ ضَلاَلَةٌ» گَه وَ شَرعِی بِدعَتنِی حُکمِیگَه شامِل بوُلِیشمَیدِی.

آچِیق – آیدِین کوُرِینِیب توُرگَه نِیدِیک، بِدعَت کَلِیمَه سِی کُفر،فِسق،اِیمان کَلِیمَه لَرِی کَبِی توُرلِی- هِیل اوُرِینلَردَه فایدَه لَه نِیلَه دِی، مَثَلاً کُفر وَ کافِرگَه اوُحشَب هِیلمَه – هِیل لوُغَوِی وَ حَتَّی مَفهُومِی مَعناگَه اِیگَه بوُلِیشِی موُمکِین، شَرِیعَتدَگِی مَنظوُر نِیمَه اِیکَه نِینِی فَهملَب آلِیش کِیرَک؟

(دوامی بار……)

---

[1] در صورت غیبت یا عدم وجود شورای اولی الامر و امت واحد و اجماع واحد آن است که گفتیم فقط از طریق همان سه ابزار به وجود می آید

[2]– وَالَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَنَاتِ ثُمَّ لَمْ يَأْتُوا بِأَرْبَعَةِ شُهَدَاءَ فَاجْلِدُوهُمْ ثَمَانِينَ جَلْدَةً وَلَا تَقْبَلُوا لَهُمْ شَهَادَةً أَبَدًا وَأُولَئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ* إِلَّا الَّذِينَ تَابُوا مِنْ بَعْدِ ذَلِكَ وَأَصْلَحُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ (نور/4-5)