نویسنده: admin

Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс :  фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(27- қисм)

Хар қандай холатда хам, мана бу ўйинлар, бефойда ва беарзиш ишлар лахвни қолибидан жой олади,аммо лахв нарсалар хам турли- хил шохаларга эга, фақатгина лағв ё беарзиш сўзларни айтишлик эмас, балки бундан бошқа шундай лахвлар хам борки, улар яхши ва шаръий бир мақсадни йўлида бир абзор сифатида хизмат қила олади, мусулмонлар баъзи бир ўринларда уларга мухтож хам бўлади.

 Баъзи бир мусулмонлар рухий жихатдан оромишни қўлга киритиш учун ўзига хос маросимларга бориб ана бу ботил ва лахв ишлардан вақтинчалик фойдаланишади ёки уларни ўзлари дўстларини даврасида чиройли овозга эга булбул ролини ўйнашади ёки ўйинлар орқали мана бу лахвлардан фойдаланишади. Масалан тўйларда ана ўша лахв ишларни амалга оширишади.

Уммул мўъминин Оиша розиаллоху анхо ўзларини қариндошларидан бирини ансорий бир кишига турмушга берган пайтларида, росулуллох саллаллоху алайхи васаллам шундай деб мархамат қилган эдилар:

  «یَا عَائِشَةُ، مَا کَانَ مَعَکُمْ لَهْوٌ؟ فَإِنَّ الأَنْصَارَ یُعْجِبُهُمُ اللَّهْوُ»[1]

“Эй Оиша! Сизлар билан бирга лахв ( лаззатланадиган нарсалар) йўқмиди? Чунки ансорлар, лахв ва ўйинларни яхши кўришади.” Бошқа бир ривоятда келтирилишича, мархамат қилган эдилар:

«  فَهَلْ بَعَثْتُمْ مَعَهَا جَارِيَةً تَضْرِبُ بِالدُّفِّ وَتُغَنِّي »

“У билан бирга даф чаладиган ва овоз куйлайдиган чўрини  қўшиб жўнатдингизми?” Уммул мўъминин айтдилар: бу чўри  нималарни куйлай олади ё росулуллох? У киши мархамат қилдилар: мана бундай:

 ﺃﺗَﯿْﻨَﺎﮐُﻢْ ﺃﺗَﯿْﻨَﺎﮐُﻢْ  *** ﻓَﺤَﯿﻮﻧَّﺎ ﻧُﺤﯿِّﯿﮑُﻢْ‏

وَلَوْلَا الذَّهَب الْأَحْمَر *** مَا حلَّتْ بوادیکــــــم

وَلَوْلَا الْحِنْطَة السمراء *** مَا سَمِنَتْ عَذَارِيكُمْ

” биз келдик, биз келдик, бизларга мархабо деб айтинглар ва бизлар хам сизларга дуруд айтамиз, агар қизил тилла бўлмаганда эди биёбонларингиз ораста бўлмас эди. Ва агар тилла рангли буғдойлар бўлмаганда, сизларни бўйга етган қизларингизга эт битмас эди.

Ёки Оиша розиаллоху анхога мархамат қилган эдилар:

 « ﺍَﻫْﺪَﯾْﺘُﻢ ﺍﻟْﻔَﺘـَﺎﺓَ؟ ﻗَﺎﻟﻮُﺍ ﻧَﻌَﻢْ ﻗﺎﻝَ : ‏« ﺃﺭْﺳَﻠْﺘُﻢ ﻣَﻌَﻬﺎ ﻣﻦ ﯾُﻐَﻨِّﯽ؟ ﻗﺎﻟَﺖْ: ﻻَ، ﻓَﻘﺎﻝَ ﺭﺳﻮﻝ ﺍﻟﻠﻪِ ‏(صلی الله علیه وسلم‏) ﺍِﻥَّﺍﻷﻧْﺼﺎﺭَ ﻗَﻮْﻡٌ ﻓﯿﻬﻢ ﻏَﺰْﻝٌ ﻓَﻠَﻮْ ﺑَﻌَﺜْﺘُﻢ ﻣَﻌَﻬَﺎ ﻣَﻦْ ﯾَﻘﻮﻝُ : ﺃﺗَﯿْﻨَﺎﮐُﻢْ ﺃﺗَﯿْﻨَﺎﮐُﻢْ ﻓَﺤَﯿَّﺎﻧﺎ ﻭ ﺣَﯿَّﺎﮐﻢُ‏»

У қизга хадя бердингизми? Ха, дедилар, у киши яна мархамат қилдилар: у билан бирга овоз куйлайдиган кишини жўнатдингизми? Оиша айтдилар: йўқ. Сўнг росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қилдилар: биласизми ансорларни  ўртасида овоз куйлаш бир расм бўлиб доим бу ишни қилишади. Агар у билан бирга қуйидагича куйлайдиган бирор кимни юборганингизда яхши бўларди:

 « ﺃﺗَﯿْﻨَﺎﮐُﻢْ ﺃﺗَﯿْﻨَﺎﮐُﻢْ ﻓَﺤَﯿَّﺎﻧﺎ ﻭ ﺣَﯿَّﺎﮐﻢُ ‏»

Биз сизларни олдингизга келдик; шундай экан бизларга салом ва табрик айтинглар ва бизлар хам сизларга мархабо деймиз.

Мана бу хам лахвдан фойдаланишни бир нави бўлади, энди лахвни бошқа бир турлари хам борки, улардан тўйдан бошқа жойларда хам бир абзор сифатида фойдаланса бўлади. Келинглар, уларни орасига бориб бир оз кўнглимизни хушлаб келамиз, деган гапларни  сизлар хам эшитгандурсизлар……..масалан фикрий,рухий ва жисмоний  ишлардан толиқиб бинони ичида ўтиришдан зериккач, келинглар бир ташқарига чиқиб қушларни овозини эшитайлик ёки боғга чиқиб бир айланиб келайлик  ёки бир филм томошо қилайлик ёки циркка бориб ўйинларини томошо қилайлик ёки эй Оиша кел, хабашийларни ўйинларини бир кўргин ва…….деган сўзларга ўхшайди. Аслида мана бу ишлар ботил ва биарзиш, лекин улардан рухни нафас олиши учун фойдаланилгани сабабли, бу иш мубохга айланади.

Шунга ўхшаган ўринлар хақида Абу Дардоъ розиаллоху анху айтган эдилар:

   ﺍِﻧِّﯽ ﻷﺳْﺘَﺠِﻢ ﻧﻔﺴﯽ ﺑِﺎﻟﺸَّﯽﺀِ ﻣِﻦَ ﺍﻟْﺒﺎﻃِﻞِ ﻟِﯿَﮑُﻮﻥَ ﺃﻗْﻮَْﯼ ﻟﻬﺎ ﻋَﻠَﯽ ﺍﻟﺤَﻖِّ ‏.

Мен ботил ишлар орқали ўзим дам оламан ва натижада хақ ишларни қилиш учун куч оламан. Ибни Масъуд розиаллоху анху айтади:

 أَرِيحُوا الْقُلُوبَ؛ فَإِنَّ الْقَلْبَ إِذَا أُكْرِهَ عَمِيَ

“дилларингизни хар соатда шод ва хурсанд қилиб туринглар, чунки дил хафа бўлган пайтингизда кўр бўлади.”  Али ибни Аби Толиб розиаллоху анху хам айтади:

إِنَّ هَذِهِ الْقُلُوبَ تَمَلُّ کَمَا تَمَلُّ الْأَبْدَانُ، فَابْتَغُوا لَهَا طَرَائِفَ الْحِکْمَهِ

” мана бу рух хам бадан каби чарчайди. Уларни қайтадан хурсанд қилиб қувватланиши учун латиф ва хикматли нарсалардан фойдаланиб фаол қилингиз.”  Аллохни шариатидаги қонун томонидан бошқарилган покиза лахвлар дилни шод ва хурсанд қилади ва қалбни дам олишига ва чарчоқ қалбдан,зехндан кетишига сабаб бўлади. Шу тарзда зехн ва қалб оғир ва жиддий ишлар учун тайёр бўлади.

Омир ибни Саъад розиаллоху анху айтади: мен бир тўйга бордим.  У ерда Қараза ибни Каъаб ва Абу Масъуд ансорийни хам кўрдим, тўйда чўри  қизлар овоз куйлаётган эди. Шунда эй росули худони ёронлари, эй бадрда иштирок этганлар, чўриларни овоз куйлашига қулоқ соляпсизларми?!- дедим. Улар қуйидагича жавоб беришди:  

اجْلِسْ إِنْ شِئْتَ فَاسْمَعْ مَعَنَا، وَإِنْ شِئْتَ اذْهَبْ، قَدْرُخِّصَ لَنَا فِي اللَّهْوِ عِنْدَ الْعُرْسِ.

Ўтир, агар хохласанг биз билан бирга қулоқ сол, агар хохламасанг кетавер; чунки росулуллох саллаллоху алайхи васаллам тўйларда бизларга лахв учун рухсат берганлар. [2]

Шунингдек уммул мўъминин Оиша розиаллоху анхо ривоят қиладиларки: “Отам Абу Бакр мени олдимга келдилар, бу вақтда ансорлардан бўлган икки қизча ансорларнинг буос кунидаги  қахрамонлиги хақида овоз куйлаётган эдилар, ( бошқа бир ривоятда даф чалаётган эдилар) албатта улар жуда яхши куйлашни билишмасди!

 وَلَيْسَتَا بِمُغَنِّيَتَيْنِ،

Шунда Абу Бакр айтдики: росулуллохни манзилида шайтонни михи борми?! Ва ўша куни фитр ийди эди, сўнгра росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қилдилар:  

 يَا أَبَا بَكْرٍ إِنَّ لِكُلِّ قَوْمٍ عِيدًا وَهَذَا عِيدُنَا.

Эй Абу Бакр! Хар бир қавмни ийди ( хайити,байрами)  бор, ва бу хам бизнинг  ийд кунимиз”. [3]

(давоми бор……….)

---

[1]بخاری (5163)

[2] المستدرك على الصحيحين/ سنن النسائي/ المصنف

[3] متفق علیه .  رواه البخاري (909) ومسلم (892) . صحیح سنن ابن ماجه ـ علامه آلبانی1540

مُقَدَّمات دَرسلَرِی / سَککِیزِینچِی دَرس: فِطرِی اِیختِیاج صِیفَتِیدَگِی شادلِیک وَ اوُنِی قَندَی کانترال قِیلِیب باشقَه رِیش.

شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.

(27- قیسم)

هَر قَندَی حالَتدَه هَم، مَنَه بُو اوُیِینلَر، بِی فایدَه وَ بِی اَرزِیش اِیشلَر لَهونِی قالِیبِیدَن جای آلَه دِی، اَمّا لَهو نَرسَه لَر هَم توُرلِی- هِیل شاهَه لَرگَه اِیگَه، فَقَطگِینَه لَغو یا بِی اَرزِیش سوُزلَرنِی اَیتِیشلِیک اِیمَس، بَلکِی بوُندَن باشقَه شوُندَی لَهولَر هَم بارکِی، اوُلَر یَحشِی وَ شَرعِی بِیر مَقصَدنِی یوُلِیدَه بِیر اَبزار صِیفَتِیدَه حِذمَت قِیلَه آلَه دِی، مُسُلمانلَر بَعضِی بِیر اوُرِینلَردَه اوُلَرگَه مُوختاج هَم بوُلَه دِی.

بَعضِی بِیر مُسُلمانلَر رُوحِی جِهَتدَن آرامِیشنِی قوُلگَه کِیرِیتِیش اوُچُون اوُزِیگَه خاص مَراسِیملَرگَه بارِیب اَنَه بُو باطِل وَ لَهو اِیشلَردَن وَقتِینچَه لِیک فایدَه لَه نِیشَه دِی یاکِی اوُلَرنِی اوُزلَرِی دوُستلَرِینِی  دَورَه سِیدَه چِیرایلِی آوازگَه اِیگَه بوُلبُول رالِینِی اوُینَه شَه دِی یاکِی اوُیِینلَر آرقَه لِی مَنَه بُو لَهولَردَن فایدَه لَه نِیشَه دِی. مَثَلاً توُیلَردَه اَنَه اوُشَه لَهو اِیشلَرنِی عَمَلگَه آشِیرِیشَه دِی.

اُمُّ المُؤمِنِین عائِشَه رَضِیَ الله عَنها اوُزلَرِینِی قَرِینداشلَرِیدَن بِیرِینِی اَنصارِی بِیر کِیشِیگَه توُرموُشگَه بِیرگَن پَیتلَرِیدَه، رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلّم شوُندَی دِیب مَرحَمَت قِیلگَن اِیدِیلَر:      «یَا عَائِشَةُ، مَا کَانَ مَعَکُمْ لَهْوٌ؟ فَإِنَّ الأَنْصَارَ یُعْجِبُهُمُ اللَّهْوُ»[1] ” اِی عائِشَه! سِیزلَر بِیلَن بِیرگَه لَهو (لَذَّتلَه نَه دِیگَن نَرسَه لَر) یوُقمِیدِی؟ چوُنکِی اَنصارلَر، لَهو وَ اوُیِینلَرنِی یَحشِی کوُرِیشَه دِی.” باشقَه بِیر رِوایَتدَه کِیلتِیرِیلِیشِیچَه، مَرحَمَت قِیلگَن اِیدِیلَر:  «  فَهَلْ بَعَثْتُمْ مَعَهَا جَارِيَةً تَضْرِبُ بِالدُّفِّ وَتُغَنِّي» ” اوُ بِیلَن بِیرگَه دَفع چَلَه دِیگَن وَ آواز کوُیلَیدِیگَن چوُرِینِی قوُشِیب جوُنَتدِینگِیزمِی؟” اُمُّ المُؤمِنِین اَیتدِیلَر: بُو چوُرِی نِیمَه لَرنِی کوُیلَی آلَه دِی یا رَسُول الله؟ اوُ کِیشِی مَرحَمَت قِیلدِیلَر: مَنَه بوُندَی: 

ﺃﺗَﯿْﻨَﺎﮐُﻢْ ﺃﺗَﯿْﻨَﺎﮐُﻢْ  *** ﻓَﺤَﯿﻮﻧَّﺎ ﻧُﺤﯿِّﯿﮑُﻢْ‏

وَلَوْلَا الذَّهَب الْأَحْمَر *** مَا حلَّتْ بوادیکــــــم

وَلَوْلَا الْحِنْطَة السمراء *** مَا سَمِنَتْ عَذَارِيكُمْ

”بِیز کِیلدِیک، بِیز کِیلدِیک، بِیزلَرگَه مَرحَبا دِیب اَیتِینگلَر وَ بِیزلَر هَم سِیزلَرگَه دُورُود اَیتَه مِیز، اَگَر قِیزِیل طِیلَّه بوُلمَه گَندَه اِیدِی بِیابانلَرِینگِیز آرَستَه بوُلمَس اِیدِی. اَگَر طِیلَّه رَنگلِی بوُغدایلَر بوُلمَه گَندَه ، سِیزلَرنِی بوُیگَه یِیتگَن قِیزلَرِینگِیزگَه اِیت بِیتمَس اِیدِی.

یاکِی عائِشَه رَضِیَ الله عَنها گَه مَرحَمَت قِیلگَن اِیدِیلَر:   « ﺍَﻫْﺪَﯾْﺘُﻢ ﺍﻟْﻔَﺘـَﺎﺓَ؟ ﻗَﺎﻟﻮُﺍ ﻧَﻌَﻢْ ﻗﺎﻝَ : ‏« ﺃﺭْﺳَﻠْﺘُﻢ ﻣَﻌَﻬﺎ ﻣﻦ ﯾُﻐَﻨِّﯽ؟ ﻗﺎﻟَﺖْ: ﻻَ، ﻓَﻘﺎﻝَ ﺭﺳﻮﻝ ﺍﻟﻠﻪِ ‏(صلی الله علیه وسلم‏) ﺍِﻥَّﺍﻷﻧْﺼﺎﺭَ ﻗَﻮْﻡٌ ﻓﯿﻬﻢ ﻏَﺰْﻝٌ ﻓَﻠَﻮْ ﺑَﻌَﺜْﺘُﻢ ﻣَﻌَﻬَﺎ ﻣَﻦْ ﯾَﻘﻮﻝُ : ﺃﺗَﯿْﻨَﺎﮐُﻢْ ﺃﺗَﯿْﻨَﺎﮐُﻢْ ﻓَﺤَﯿَّﺎﻧﺎ ﻭ ﺣَﯿَّﺎﮐﻢُ‏» اوُ قِیزگَه هَدیَه بِیردِینگِیزمِی؟ حَه، دِیدِیلَر، اوُ کِیشِی یَنَه مَرحَمَت قِیلدِیلَر: اوُ بِیلَن بِیرگَه آواز کوُیلَیدِیگَن کِیشِینِی جوُنَتدِینگِیزمِی؟ عائِشَه اَیتدِیلَر: یُوق. سُونگ رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلّم مَرحَمَت قِیلدِیلَر: بِیلَه سِیزمِی اَنصارلَرنِی اوُرتَه سِیدَه آواز کوُیلَش بِیر رَسم بوُلِیب دائِم بُو اِیشنِی قِیلِیشَه دِی. اَگَر اوُ بِیلَن بِیرگَه قوُیِیدَگِیچَه کوُیلَیدِیگَن بِیرار کِیمنِی یوُبارگَه نِینگِیزدَه یَحشِی بوُلَردِی: « ﺃﺗَﯿْﻨَﺎﮐُﻢْ ﺃﺗَﯿْﻨَﺎﮐُﻢْ ﻓَﺤَﯿَّﺎﻧﺎ ﻭ ﺣَﯿَّﺎﮐﻢُ ‏» بِیز سِیزلَرنِی آلدِینگِیزگَه کِیلدِیک؛ شوُندَی اِیکَن بِیزلَرگَه سَلام وَ تَبرِیک اَیتِینگلَر وَ بِیزلَر هَم سِیزلَرگَه مَرحَبا دِییمِیز.

مَنَه بُو هَم لَهودَن فایدَه لَه نِیشنِی بِیر نَوِی بوُلَه دِی، اِیندِی لَهونِی باشقَه بِیر طوُرلَرِی هَم بارکِی، اوُلَر دَن توُیدَن باشقَه جایلَردَه هَم بِیر اَبزار صِیفَتِیدَه فایدَه لَنسَه بوُلَه دِی. کِیلِینگلَر، اوُلَرنِی آرَه سِیگَه بارِیب بِیر آز کوُنگلِیمِیزنِی خوُشلَب کِیلَه مِیز، دِیگَن گَپلَرنِی سِیزلَر هَم اِیشِیتگَندوُرسِیزلَر………مَثَلاً فِکرِی، رُوحِی وَ جِسمانِی اِیشلَردَن تالِیقِیب بِینانِی اِیچِیدَه اوُتِیرِیشدَن زِیرِیککَچ، کِیلِینگلَر بِیر تَشقَه رِیگَه چِیقِیب قوُشلَرنِی آوازِینِی اِیشِیتَیلِیک یاکِی باغگَه چِیقِیب بِیر اَیلَه نِیب کِیلَیلِیک یاکِی بِیر فِیلم تاماشا قِیلَیلِیک یاکِی سِیرککَه بارِیب اوُیِینلَرِینِی تاماشا قِیلَیلِیک یاکِی اِی عائِشَه کِیل، حَبَشِیلَرنِی اوُیِینلَرِینِی بِیر کوُرگِین وَ …….. دِیگَن سوُزلَرگَه اوُحشَیدِی. اَصلِیدَه مَنَه بوُ اِیشلَر باطِل وَ بِی اَرزِیش، لِیکِن اوُلَردَن رُوحنِی نَفَس آلِیشِی اوُچُون فایدَه لَه نِیلگَه نِی سَبَبلِی، بوُ اِیش مُباهگَه اَیلَه نَه دِی.

شوُنگَه اوُحشَه گَن اوُرِینلَر حَقِیدَه اَبُو دَرداء رَضِیَ الله عَنهُ اَیتگَن اِیدِیلَر:     ﺍِﻧِّﯽ ﻷﺳْﺘَﺠِﻢ ﻧﻔﺴﯽ ﺑِﺎﻟﺸَّﯽﺀِ ﻣِﻦَ ﺍﻟْﺒﺎﻃِﻞِ ﻟِﯿَﮑُﻮﻥَ ﺃﻗْﻮَْﯼ ﻟﻬﺎ ﻋَﻠَﯽ ﺍﻟﺤَﻖِّ ‏. مِین باطِل اِیشلَر آرقَه لِی اوُزِیم دَم آلَه مَن وَ نَتِیجَه دَه حَق اِیشلَرنِی قِیلِیش اوُچُون کوُچ آلَه مَن. اِبنِ مَسعوُد رَضِیَ الله عَنهُ اَیتَه دِی:  أَرِيحُوا الْقُلُوبَ؛ فَإِنَّ الْقَلْبَ إِذَا أُكْرِهَ عَمِيَ “دِیللَرِینگِیزنِی هَر ساعَتدَه شاد وَ حوُرسَند قِیلِیب توُرِینگلَر، چوُنکِی دِیل حَفَه بوُلگَن پَیتِینگِیزدَه کوُر بوُلَه دِی.” عَلِی اِبنِ اَبِی طالِب رَضِیَ الله عَنهُ هَم اَیتَه دِیکِی:   إِنَّ هَذِهِ الْقُلُوبَ تَمَلُّ کَمَا تَمَلُّ الْأَبْدَانُ، فَابْتَغُوا لَهَا طَرَائِفَ الْحِکْمَهِ  “مَنَه بُو رُوح هَم بَدَن کَبِی چَرچَیدِی. اوُلَرنِی قَیتَه دَن حُورسَند قِیلِیب قُوَّتلَه نِیشِی اوُچُون لَطِیف وَ حِکمَتلِی نَرسَه لَردَن فایدَه لَه نِیب فَعال قِیلِینگِیز.” اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُن تامانِیدَن باشقَه رِیلگَن پاکِیزَه لَهولَر دِیلنِی شاد وَ حوُرسَند قِیلَه دِی وَ قَلبنِی دَم آلِیشِیگَه وَ چَرچاق قَلبدَن،ذِهندَن کِیتِیشِیگَه سَبَب بوُلَه دِی. شُو طَرزدَه ذِهن وَ قَلب آغِیر وَ جِددِی اِیشلَر اوُچُون تَیّار بوُلَه دِی.

عامِر اِبنِ سَعَد رَضِیَ الله عَنهُ اَیتَه دِی: مِین بِیر توُیگَه باردِیم. اوُ یِیردَه قَرَضَةُ اِبنِ کَعَب وَ اَبُو مَسعوُد اَنصارِینِی هَم کوُردِیم، توُیدَه چوُرِی قِیزلَر آواز کوُیلَه یاتگَن اِیدِی. شوُندَه اِی رَسُولِی خُدانِی یارانلَرِی، اِی بَدردَه اِیشتِراک اِیتگَنلَر، چوُرِیلَرنِی آواز کوُیلَه شِیگَه قوُلاق سالیَپسِیزلَرمِی؟! – دِیدِیم. اوُلَر قوُیِیدَگِیچَه جَواب بِیرِیشدِی:  اجْلِسْ إِنْ شِئْتَ فَاسْمَعْ مَعَنَا، وَإِنْ شِئْتَ اذْهَبْ، قَدْرُخِّصَ لَنَا فِي اللَّهْوِ عِنْدَ الْعُرْسِ. اوُتِیر، اَگَر هاحلَه سَنگ بِیز بِیلَن بِیرگَه قوُلاق سال، اَگَر هاحلَه مَه سَنگ کِیتَه وِیر؛ چوُنکِی رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلّم توُیلَردَه بِیزلَرگَه لَهو اوُچُون رُحصَت بِیرگَنلَر.  [2]

شوُنِینگدِیک اُمُّ المُؤمِنِین عائِشَه رَضِیَ الله عَنها رِوایَت قِیلَه دِیلَرکِی: ” آتَم اَبُو بَکر مِینِی آلدِیمگَه کِیلدِیلَر، بُو وَقتدَه اَنصارلَردَن بوُلگَن اِیککِی قِیزچَه اَنصارلَرنِینگ بُعاث کوُنِیدَگِی قَهرَمانلِیگِی حَقِیدَه آواز کوُیلَه یاتگَن اِیدِیلَر، ( باشقَه بِیر رِوایَتدَه دَفع چَلَیاتگَن اِیدِیلَر) اَلبَتَّه اوُلَر جوُدَه یَحشِی کوُیلَشنِی بِیلِیشمَسدِی!  وَلَيْسَتَا بِمُغَنِّيَتَيْنِ، شوُندَه اَبُو بَکر اَیتدِیکِی: رَسُول الله نِی مَنزِیلِیدَه شَیطاننِی مِیحِی بارمِی؟! وَ اوُشَه کوُنِی فِطر عِیدِی اِیدِی، سوُنگرَه رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلّم مَرحَمَت قِیلدِیلَر:   يَا أَبَا بَكْرٍ إِنَّ لِكُلِّ قَوْمٍ عِيدًا وَهَذَا عِيدُنَا. اِی اَبُو بَکر! هَر بِیر قَومنِی عِیدِی ( حَیِیتِی، بَیرَه مِی) بار، وَ بُو هَم بِیزنِینگ عِید کوُنِیمِیز”. [3]

(دوامی بار………)

---

[1]بخاری (5163)

[2] المستدرك على الصحيحين/ سنن النسائي/ المصنف

[3] متفق علیه .  رواه البخاري (909) ومسلم (892) . صحیح سنن ابن ماجه ـ علامه آلبانی1540

درسهای مقدماتی/درس هشتم:  شادی به عنوان یک نیاز فطری و چگونگی مدیریت و کنترل آن

پیاده شده از نوار صوتی شیخ ابوحمزه المهاجر هورامی حفظه الله

(27- قسمت)

در هر صورت این سرگرمیها و کارهای بی فایده و بی ارزش در قالب لهو جا می گیرند اما لهویات شاخه های مختلفی دارند و فقط همین لغو گفتنها و سخنان پوچ و بی ارزش نیست، بلکه لهوهائی هم وجود دارند که می توانند به عنوان یک ابزار در خدمت یک هدف خوب و شرعی قرار بگیرند  و مسلمین در موقعیتهائی به آن نیاز هم پیدا می کنند.

 عده ای از مسلمین هستند که برای آرامش دادن به روحشان یا در مراسمهای خاصی می روند و از این کارهای باطل و لهو به صورت موقتی استفاده می کنند، یا خودشان به تنهائی یا در جمع دوستانه شان بلبل خوش صدا برای هم می شوند، یا به بازی ها و سرگرمی هائی می پردازند و از این لهو استفاده می کنند . مثلا درمراسم عروسی ها همین کارهای لهو را انجام می دهند.

زمانی که ام المومنین عایشه یکی از قوم و خویشهای خودش را به عقد یک مرد از انصار در می آورد رسول الله  صلى الله علیه و سلم به او فرمود: «یَا عَائِشَةُ، مَا کَانَ مَعَکُمْ لَهْوٌ؟ فَإِنَّ الأَنْصَارَ یُعْجِبُهُمُ اللَّهْوُ»[1]«ای عایشه! آیا همراه شما لهو(چیزهای لذت بخش و سرگرم کننده) نبود؟ چون انصار، لهو و سرگرمی را دوست دارند.» در روایتی دیگری آمده است که فرمود«  فَهَلْ بَعَثْتُمْ مَعَهَا جَارِيَةً تَضْرِبُ بِالدُّفِّ وَتُغَنِّي » «آیا کنیزی را همراهش فرستادید تا دف بزند و آواز بخواند؟» ام المومنین گفت: او (مثلا)چه باید می خواند یا رسول الله؟

فرمود: این طوری:

ﺃﺗَﯿْﻨَﺎﮐُﻢْ ﺃﺗَﯿْﻨَﺎﮐُﻢْ  *** ﻓَﺤَﯿﻮﻧَّﺎ ﻧُﺤﯿِّﯿﮑُﻢْ‏

وَلَوْلَا الذَّهَب الْأَحْمَر *** مَا حلَّتْ بوادیکــــــم

وَلَوْلَا الْحِنْطَة السمراء *** مَا سَمِنَتْ عَذَارِيكُمْ

«ما آمدیم، ما آمدیم، به ما سلام و خوش آمد بگوئید  تا ما هم به شما سلام و درود بگیم

اگر طلای سرخ نبود *** آراسته نمی گشت بیابان هایتان

و اگر گندم های طلائی نبود *** دوشیزگان و دختران نورسیده ی شما چاق نمی شدند . 

یا به عایشه رضی الله عنه می فرماید: « ﺍَﻫْﺪَﯾْﺘُﻢ ﺍﻟْﻔَﺘـَﺎﺓَ؟ ﻗَﺎﻟﻮُﺍ ﻧَﻌَﻢْ ﻗﺎﻝَ : ‏« ﺃﺭْﺳَﻠْﺘُﻢ ﻣَﻌَﻬﺎ ﻣﻦ ﯾُﻐَﻨِّﯽ؟ ﻗﺎﻟَﺖْ: ﻻَ، ﻓَﻘﺎﻝَ ﺭﺳﻮﻝ ﺍﻟﻠﻪِ ‏(صلی الله علیه وسلم‏) ﺍِﻥَّﺍﻷﻧْﺼﺎﺭَ ﻗَﻮْﻡٌ ﻓﯿﻬﻢ ﻏَﺰْﻝٌ ﻓَﻠَﻮْ ﺑَﻌَﺜْﺘُﻢ ﻣَﻌَﻬَﺎ ﻣَﻦْ ﯾَﻘﻮﻝُ : ﺃﺗَﯿْﻨَﺎﮐُﻢْ ﺃﺗَﯿْﻨَﺎﮐُﻢْ ﻓَﺤَﯿَّﺎﻧﺎ ﻭ ﺣَﯿَّﺎﮐﻢُ‏»ﺁﯾﺎ ﺑﻪ ﺍﯾﻦ ﺩﺧﺘﺮ ﻫﺪﯾﻪ ﺩﺍﺩﻩﺍﯾﺪ؟ ﮔﻔﺘﻨﺪ : ﺁﺭﯼ، ﻓﺮﻣﻮﺩ: ﺁﯾﺎ ﮐﺴﯽ ﺭﺍ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺍﻭ ﻓﺮﺳﺘﺎﺩﻩﺍﯾﺪ ﺗﺎ ﺁﻭﺍﺯﺑﺨﻮﺍﻧﺪ؟ ﻋﺎﯾﺸﻪ ﮔﻔﺖ: ﻧﻪ . ﭘﺲ رسول الله صلی الله علیه وسلم ﻓﺮﻣﻮﺩ: ﻣﯽﺩﺍﻧﯿﺪ ﺍﻧﺼﺎﺭ ﻣﺮﺩﻣﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﻣﯿﺎﻧﺸﺎﻥﺁﻭﺍﺯ ﻣﺘﺪﺍﻭﻝ ﻭ ﺭﺳﻢ ﺍﺳﺖ. ﭼﻪ ﺧﻮﺏ ﺍﺳﺖ ﮐﺴﯽ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺍﯾﺸﺎﻥ ﺑﻔﺮﺳﺘﯿﺪ ﺗﺎ ﺑﮕﻮﯾﺪ : ‏« ﺃﺗَﯿْﻨَﺎﮐُﻢْ ﺃﺗَﯿْﻨَﺎﮐُﻢْ ﻓَﺤَﯿَّﺎﻧﺎ ﻭ ﺣَﯿَّﺎﮐﻢُ ‏» ﻣﺎ ﻧﺰﺩ ﺷﻤﺎ ﺁﻣﺪﯾﻢ؛ ﭘﺲ ﺑﻪ ﻣﺎ ﺳﻼﻡ ﻭ ﺗﺒﺮﯾﮏ ﺑﮕﻮﯾﯿﺪ ﻭ ﻣﺎ ﻫﻢ ﺑﻪ ﺷﻤﺎ ﺗﺤﯿﺖﻣﯽﮔﻮﯾﯿﻢ. 

این یک نوع استفاده از لهو می شود، حالا موارد لهو دیگری هم هستند که غیر از عیدین و عروسی می شود به عنوان یک ابزار ازآنها استفاده کرد. مگر نشنیدی می گویند بیائید برویم کمی بین اینها هوائی عوض کنیم و… مثل اینکه بگوید از کار کردن فکری و روحی و جسمی در این مکان بسته خسته شدیم بیا برویم بیرون و کمی صدای پرنده ها را بشنویم، یا برویم کمی در باغ قدم بزنیم، یا یک فیلم نگاه کنیم، یا برویم حرکات نمایشی سیرک را نگاه کنیم، یا عایشه بیا کمی حرکات حبشی ها را نگاه کن و…. و هوائی عوض کنیم . خودِ کار باطل و بی ارزش است اما چون برای تنفس روح ازآن استفاده می شود تبدیل می شود به مباح .

در اینجور موارد است که ابودرداء رضی الله عنه می فرماید:ﺍِﻧِّﯽ ﻷﺳْﺘَﺠِﻢ ﻧﻔﺴﯽ ﺑِﺎﻟﺸَّﯽﺀِ ﻣِﻦَ ﺍﻟْﺒﺎﻃِﻞِ ﻟِﯿَﮑُﻮﻥَ ﺃﻗْﻮَْﯼ ﻟﻬﺎ ﻋَﻠَﯽ ﺍﻟﺤَﻖِّ ‏. ﻣﻦ ﺑﺎ ﻭﺳﯿﻠﻪﺍﯼ ﺍﺯ ﮐﺎﺭﻫﺎﯼ ﺑﺎﻃﻞ، ﻧﻔﺴﻢ ﺭﺍ ﺍﺳﺘﺮﺍﺣﺖ ﻣﯽﺩﻫﻢ ﺗﺎ ﺑﺮﺍﯼ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﮐﺎﺭﻫﺎﯼ ﺩﺭﺳﺖ ﻭﺻﺤﯿﺢ ﻧﯿﺮﻭ بگیرد .ابن مسعود رضی الله عنه هم می گوید: أَرِيحُوا الْقُلُوبَ؛ فَإِنَّ الْقَلْبَ إِذَا أُكْرِهَ عَمِيَ«دل خودتان را ساعت به ساعت شاد نمایید، زیرا دل هر گاه ناراحت شود کور می‌گردد». علی ابن ابی‌طالب رضی الله عنه هم می گوید: إِنَّ هَذِهِ الْقُلُوبَ تَمَلُّ کَمَا تَمَلُّ الْأَبْدَانُ، فَابْتَغُوا لَهَا طَرَائِفَ الْحِکْمَهِ «این روح‌ها هم مثل بدن‌ها خسته می‌شوند. برای شادی و نشاط، آنها را با لطایف و ظرایف حکیمانه، فعال و نیرومند کنید.» لهو پاکیزه و مدیریت شده توسط قانون شریعت الله دل را شاد می کند و باعث استراحت قلب می شود و از خستگی های قلب و ذهن کم می کند، و اینجوری ذهن و قلب رابرای  کارهای سخت و جدی آماده می کند و از کارهای جدی و حقیقی پشتیبانی می کند .

عامر بن سعد رضی الله عنه می گوید : ﺑﻪ ﺟﺸﻦ ﻋﺮﻭﺳﯽ ﺭﻓﺘﻢ . ﺩﯾﺪﻡ قَرَظَةﺑﻦ ﮐﻌﺐ ﻭ ﺍﺑﻮ ﻣﺴﻌﻮﺩ ﺍﻧﺼﺎﺭﯼ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﺣﻀﻮﺭ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﻭ ﮐﻨﯿﺰﺍﻧﯽ ﻣﺸﻐﻮﻝ ﺁﻭﺍﺯ ﺧﻮﺍﻧﺪﻥﻫﺴﺘﻨﺪ. ﮔﻔﺘﻢ :ﺍﯼ ﯾﺎﺭﺍﻥ ﺭﺳﻮﻝ ﺧﺪﺍ، ﺍﯼ ﺑﺪﺭﯾﺎﻥ، ﺩﺍﺭﯾﺪ ﺑﻪ ﺁﻭﺍﺯ ﮐﻨﯿﺰﺍﻥ ﮔﻮﺵ ﻣﯽﺩﻫﯿﺪ؟! ﺟﻮﺍﺏ ﺩﺍﺩﻧﺪ: اجْلِسْ إِنْ شِئْتَ فَاسْمَعْ مَعَنَا، وَإِنْ شِئْتَ اذْهَبْ، قَدْرُخِّصَ لَنَا فِي اللَّهْوِ عِنْدَ الْعُرْسِ. ﺑﻨﺸﯿﻦ . ﺍﮔﺮ دوست داری با ما گوش بده ﻭ ﺍﮔﺮ ﻧﻤﯽﺧﻮﺍﻫﯽ ﺑﺮﻭ؛چون ﺭﺳﻮﻝ الله صلی الله علیه وسلم ﺍﺟﺎﺯﻩﯼ لهو ﺭﺍ ﺩﺭ ﻋﺮﻭﺳﯽ ﺑﻪ ﻣﺎ ﺩﺍﺩﻩ ﺍﺳﺖ .[2]

همچنین ام المومنین عایشه رضی الله عنها روایت می کند که: “پدرم ابوبکر بر من وارد شد در حالی که دو نفر از دختر بچه های انصار در مورد دلاورمردی های انصار در روز بعاث آواز می خواندند [و در روایتی دیگر آمده که دف می زدند] و البته خوانند گان خوبی نبودند!، وَلَيْسَتَا بِمُغَنِّيَتَيْنِ،  پس ابوبکر گفت: آیا مزمار شیطان در خانه رسول الله؟! و آن روز عید فطر بود، پس رسول الله صلی الله علیه و سلم فرمود: يَا أَبَا بَكْرٍ إِنَّ لِكُلِّ قَوْمٍ عِيدًا وَهَذَا عِيدُنَا. ای ابابکر! هر قومی عیدی دارد و این هم روز عید ماست” [3]

(ادامه دارد……..)

---

[1]بخاری (5163)

[2] المستدرك على الصحيحين/ سنن النسائي/ المصنف

[3] متفق علیه .  رواه البخاري (909) ومسلم (892) . صحیح سنن ابن ماجه ـ علامه آلبانی1540

Анвоъи дорул ислом.

Шайхул мужохид: Абу Хамза мухожир хўромий хафизахуллох

(6-қисмат)

Ё агар дар ” дорул ислом” аз руйи ночорий аз хукумати ” бадил” хукумати ” хилафату ала минхажин нубувват” истефода куни танхо жихати хифзи заруриёти дин, ” дорул ислом”, жон, номус, обру, хонувода, озодий, мол ва харакат дар рохи ислохгарий ва иртиқойи он ба ” хилафату ала минхажин нубувват” жилов мерави, на дар фалон фисқики комилан мухолиф ва монеъи ислохгарий ва иртиқойи он ба ” хилафату ала минхажин нубувват” мешавад.

Ё саййидина Хасан ибни Али розиаллоху анхума сарвар ва саййиди жавонони ахли бехишт ва амирал мўъминини ” дорул ислом” ва ” хилафату ала минхажин нубувват” дар бейни кинорагирий ва назорагар шудан ва сукути мўъминин ва хатто бевафоийи атрофиён, тафарруқ ва харж ва марж, қахтий ва гурснагий, хатари мунофиқини дохилий, ва хатари куффори ошкор ва дар камин нишаста ва захм хурдайи дохилий ва хорижий, ва дар кул хатари инхидоми дини ислом ва ” дорул ислом” ва муслимин ва ширки тафарруқ қарор мегирад ” ночоран” ва ба хукми ” зарурат” дар масалайи хукуматий тан ба мамнуъ шуда ва бидъатий медихад жихати хифзи дин ва ” дорул ислом” ва жин ва номус ва обру ва моли ва соири заруриёти муслимин. Дар инжо аз даст додани хокимият мартабайи пойинтар аз аз даст додани дин ва дорул ислом аст. Амирал мўъминин Хасан ибни Али розиаллоху анхума аз ду зарар ” ахаффуз зарарайн” ро интихоб карда ва афсадуро ба фосид дафъ мекунад ва мажбур ба пазириши ” ақаллаз зарарайн” ё ” ахваназ зарарайн” мешавад.

Ин хукумати бадилики жойгузини хукумати шаръийи ишон шуда буд хаддиақалиш ин будки метавонист ба сурати заъиф аз асли ислом ва дорул ислом ва муслимин мухофизат кунад, хар чанд бидъати бузург чун шохигарий ва фисқхойи хам дар зиндагийи хукуматийи муслимин вужуд дошт ва то кунун хам ба нисбатхойи мухталифи вужуд дошта аст,аммо иттифоқоти мисли аз бейн рафтани дин ва ” дорул ислом” ва жон ва номус ва обру ва моли муслимин дар Андалус ва дар замони хамлайи муғулхо ва замони хозир дар аксари сарзаминхойи мусалмон нишин аз Туркистони шарқий гирифта то ғарби исломий жиловгирий ба амал омад, ва эхтимоли хамалоти куффори хорижийро аз бейн бурд, ва тахаррукоти мухаррибини дохилий чун хавориж хам махдуд ва тақрибан хунсо шуд.

Холо мезон ва андозайи заруриётики амирал мўъминин Хасан розиаллоху анху  пеш рафта буд то кужо буд? Агар ба манобеъи торихий нигох кунем еки дигар аз шароити сулхи Хасан ибни Али бо Муовия ин будки пас аз Муовия, Хасан ибни Али зимоми умурро ба даст гирад.   Ва Муовия хам қовл додки чунончи замони тавони  [1]

рахбарийи мусалмононро надошта бошад, зимоми умурро ба Хасан розиаллоху анху биспорад. Ё ибни Хажар Химматий мегуяд: дар .[2]

пеймони сулх, қарор бар он шудки жонишини Муовия, тавассути шўройи мусалмонон таъйин гардад. .[3]

Пас мо дар ин холати зарурат ва изтирор тибқи қоидайи шаръий

«الضَّرُورَاتُ تُبِيحُ المَحظُورَاتِ»

дар ” дорул ислом” бо ин хукуматойи ” бадил” вориди муомала мешавем ва тибқи қоидайи шаръийи

 «الضَّرُورَةُ تُقَدَّرُ بِقَدَرِهَا»

дар масири находина кардани ” шўрохо” ва ” назорати умумий” бар тамоми находхойи хукуматий ва иртиқоъ ва такомули он ба хукумати исломий “ала минхажин нубувват” ба пеш хохоем рафт биизниллах, ва ижоза нахохем дод дустони жохил ва душманони огох, моро ба дар жо задан ё ақаб гард бикашонанд.

 Пас дар ” дорул ислом” хукуматики дар холати изтирор ва зарурат  ба унвони ” бадил” ва жойгузини хукумати исломий ” ала минхажин нубувват” мовриди пазириш қарор мегирад тахти унвони хукумати “бадили+изтирорийи + исломий ” аз он ном бурда мешавад, чун дар холати зарурат ва изтирор ва аз руйи ночорий ба унвони ” бадил” ва жойгузини хукумати исломий ” ала минхажин нубувват” пазирофта шуда ва бар ” дорул ислом” бар асоси еки аз мазохиби исломий ё бар асоси ижмоъи муслимин дар шўройи улил амр хукумат мекунад.

То инжо тамоми мазохиби исломий муттафиқул қовланд аммо замоники пойи мазхаби мухолиф ва ижтиход дар мовриди мазохиби дигар ба миён кашида мешавад дидгоххо ва ба дунболи он вокунишхо ва эъмоли муслимин тағйир мекунад.

Бу унвони мисол ибни Таймия нақл мекунадки уламойи шахри Қиравони Мисрроки фотимийхо ( абидиюн) бар он хокимият доштанд дорул харб медонистанд ва бар хуккоми шиъайи фотимий миср хукми куфр ва иртидод дода буданд.  [4]

(идома дорад…………)

---

[1] فتح الباري (13/70)

[2] سير‌اعلام‌النبلاء (3/264)

[3] الصواعق ‌المحرقه (2/299)

[4] مجموع الفتاوی 13/178

Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс :  фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(26- қисм)

Ха, мўъмин шахс агар хохласа,  ўзининг  пок нияти билан бирга  яхшиликни жуда кўп йўлларини  топа олади  ва дунёда хамма нарса аллохни шариатидаги қонунлар йўлига тушади ва албатта булар  унга савоб хам келтиради:

 قُلْ إِنَّ صَلَاتِي وَنُسُكِي وَمَحْيَايَ وَمَمَاتِي لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ * لَا شَرِيكَ لَهُ ۖ وَبِذَٰلِكَ أُمِرْتُ…(انعام/162-163)[1]

Ошкор кўриниб турганидек, овоз айтишлик хам шодликни фитрий абзорларидан бири ва хаётни бир қирраси бўлиб, уни аллох таоло учун ишлатилиши керак, шубхасиз аллохни шариатидаги қонунлар дунёвий хаётда мухтож бўлинадиган  фитрий масалаларни бостириб ташлаш учун келган эмас, балки у мана бу эхтиёжларни бошқариш, ташкиллаштириш, контрол қилиш ва уни хидоят қилиш келган. Ибни Таймия айтади: 

«اِنَّ الأنْبیاءَ قَدْ بُعِثوُا بِتَکْمیلِ الْفِطْرَةِ و تَقْریرِهـْا لا بِتَبْدِیلِها و تَغْیِیرِها»

Анбиёлар фитратни ўзгартириш учун эмас, балки  комил қилиш ва уни собит қилиш учун юборилишган.

Энди агар мана бу фитратни аллохни шариатидаги қонунлар билан контрол қилиб хидоят қилинса, матлуб ва покиза,халол ишга айланади, аллох таоло мана бундай покиза ишлар хақида мархамат қиладики:

 یَسْألُونَکَ ماذا اَحَلَّ اللهُ لَهُمْ قُلْ اَحَلَّ لکُمْ الطَّیِّباتِ (مائده/4)

(Эй Мухаммад, мўъминлар) сиздан ўзлари учун нималар халол қилинганини сўрайдилар. Айтинг: “сизлар учун барча покиза нарсалар халол қилинди. Ха, бизлар хаётдаги ишларимизни бошқариш ва покизалаш орқали айта оламизки:

 الْيَوْمَ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبَاتُۖ (مائده/5)

Бугун сизлар учун барча покиза нарсалар халол қилинди.

Энди мана бу овоз айтишлик аллохни шариатидаги қонунларни бошқаруви сабабли, тоййиб покиза нарсага айланади ва бир фитрий эхтиёжни тўғри шаклга келтиради ва инсонни ғайри шаръий овоз айтишлардан узоқлаштиради ва шахсни гунохга ботган овоз айтишлар томонга боришига йўл қўймайди, чунки шахс баъзи бир кимсалар томонидан офатга айланиши,булғанини мумкин; энди шундай кишилар хам борки, улар мана бу овоз айтишга ё унга қулоқ солишга одатланиб қолишган, уларни мақсади хам ўзларини ва бошқаларни  вақтларини хуш ўтказишдан иборат,  бу ерда мана бу иш лағв ишга айланади, бу масжидни эшигини тагида ўтириб олиб вақтларини бекор  ўтказаётган чолларни ишига  ўхшайди, ёки бўлмасам сиз ўзингиз одатланган фалон ўйинни кўришингиз………мана бундай шахс одатланиб қолган  вақтни бекорга ўтказишлар ёки умрни бекорга кетказишлар, мусулмонларни сифати эмас, балки кофирларни сифати хисобланади, бу ахли китоб кофирлари баъзи вақтлар айтган сўзларга ўхшайди, аллох таоло уларга қандай муомала қилиш хақида мархамат қилади:      

 وَإِذَا سَمِعُوا اللَّغْوَ أَعْرَضُوا عَنْهُ وَقَالُوا لَنَا أَعْمَالُنَا وَلَکُمْ أَعْمَالُکُمْ سَلَامٌ عَلَیْکُمْ لَا نَبْتَغِی الْجَاهِلِینَ ‏(قصص/55)

Қачонки, бехуда ( сўз ё ишни) эшитсалар ундан юз ўгирурлар ва “бизларнинг амалларимиз ўзимиз учун, сизларнинг амалларингиз хам ўзларингиз учундир. Омон бўлинглар. Бизлар нодон кимсалар билан (хамсухбат) бўлишни истамаймиз”, дерлар.

Аслида бор хақиқат хам шу, мусулмонлар даъватга, жиходга, аллохни динига ва аллохни бандаларига хизмат қилишга эхтиёжи бўлар экан ва уни зиммасида ўзини ва дунёдаги бошқа ситам кўрган инсонларни олдида ана ўшанча масъулият бўлар экан ва ўзларини қиёматларини баробарида ўшанча вазифаларга эга бўлар эканлар, фалончи кўчани бошида  ё масжидни олдида туриб  ўзларини қиёматлари учун хеч қандай фойдаси бўлмаган нарсалар билан машғул бўлишларида бир  маъно борми? Ёки юзлаб балки минглаб соат вақтингизни футболни, хайвонот оламини тамошо қилишга сарфлашингизда бир маъно борми? Бўлиб хам шахс ана бу сарфлаган вақтини юздан бирини хам динга оид дарсларни эшитишга ё кўришга ё таълим олишга  сарфламайди.

Мана бу дўстларимиз нодон ва жохилларни йўлларидан юриб кетишяпти, улар ўзларини шундай ишлар билан машғул қилиб қўйишганки, умрларининг соатига қиёс қилинса бу ишлар нихоятда арзимас, лағв ишлар хисобланади, ақлли шахс бу ишлардан ўзини четга тортиши ва қуйидаги сўзларни айтиши керак:

       لَنَا أَعْمَالُنَا وَلَکُمْ أَعْمَالُکُمْ سَلَامٌ عَلَیْکُمْ لَا نَبْتَغِی الْجَاهِلِینَ.

Агар овоз айтишликни  ё овоз эшитишни кўпайтириб юбориб уни бир одатга айлантириб юборилса ва бу вақтни бекор ўтказилишига,хамда ўзи билан бошқаларга яхшиликни етмаслигига боис бўлса,бу жоиз бўлмайди, мусулмонлар мана бу сифатда ўзларини кофирларга ўхшатиб олган бўладилар.

Мана бундай бефойда ва беарзиш ишларни қилишлик билан  фақат вақт  талаф бўлади, энди агар шахс бу ишни ўзига касб қилиб олиб, бу орқали машхур бўлиб танилса, албатта бу кофирларни сифатларидан бўлади ва  мусулмонлар булғаниб қолган қалбий касалликлардан ва булғанишлардан бири хисобланади,бу ердаги бошқа бир  нуқта шуки, ана бу лағв сўзлар, динни хақорат қилиш ё сўкишдан иборат бўлмаса шундай бўлади. Чунки қудратни қўлга киритилган пайтда, кофирларни хақоратларига фақат куч-қувват билан жавоб берилади, хақоратларни овозини ўчиришлик ассалому алайкумга йўқ дейишдан иборат. Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам каъаб ибни ашраф, абу ифк, назр ибни хорис ва бошқалар билан шундай муомала қилган эдилар. Хақорат қилиш ва сўкиш фақат лағв билан эмас, балки танқид қилишдан хам  жуда катта фарқ қилади.

Мана бу ишларни қилишлик, ғийбатга ва одамларни хаққини зоя бўлишига ёки вожиб ишни тарк қилинишига ё гунохга боис бўлмаган тақдирдагина лағв, беарзиш ва бефойда иш  хисобланади, энди мана бу даражага етган бўлса, бу лағв эмас, балки ўзига  хос ўлчовига эга бўлган  бошқа жиноятларга,гунохларга ўхшаган жиноят саналади. Масалан бир жория қизча росулуллох саллаллоху алайхи васалламни хузурларида, уммул мўъминин Оиша розиаллоху анхони хоналарида овоз ўқиётган пайтида:

    “وَفِينَا نَبِيٌّ يَعْلَمُ مَا فِي غَدٍ«

бизни орамизда пайғамбар бор ва у эртага нима ишлар бўлишини билади, шунда росулуллох саллаллоху алайхи васаллам унга тезда эслатадиларки:

 لَا تَقُولِي هَكَذَا وَقُولِي مَا كُنْتِ تَقُولِينَ[2]«

бундай демагин, балки олдин айтаётган сўзларингни айт.”

(давоми бор……..)

---

[1]بگو:نماز و عبادت و زیستن و مردن من از آن خدا است که پروردگار جهانیان است . خدا را هیچ شریکی نیست ، و به همین دستور داده شده‌ام.

[2]رواه البخاري ( 3779)

مُقَدَّمات دَرسلَرِی / سَککِیزِینچِی دَرس: فِطرِی اِیختِیاج صِیفَتِیدَگِی شادلِیک وَ اوُنِی قَندَی کانترال قِیلِیب باشقَه رِیش.

شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.

(26- قیسم)

حَه،مُؤمِن شَخص اَگَر هاحلَسَه، اوُزِینِینگ  پاک نِیَتِی بِیلَن بِیرگَه  یَحشِیلِیکنِی جُودَه کوُپ یوُللَرِینِی تاپَه آلَه دِی وَ دُنیادَه هَمَّه نَرسَه اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَر یوُلِیگَه توُشَه دِی وَ اَلبَتَّه بوُلَر اوُنگَه ثَواب هَم کِیلتِیرَه دِی:   قُلْ إِنَّ صَلَاتِي وَنُسُكِي وَمَحْيَايَ وَمَمَاتِي لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ * لَا شَرِيكَ لَهُ ۖ وَبِذَٰلِكَ أُمِرْتُ…(انعام/162-163)[1]

 آشکار کوُرِینِیب توُرگَه نِیدِیک، آواز اَیتِیشلِیک هَم شادلِیکنِی فِطرِی اَبزارلَرِیدَن بِیرِی وَ حَیاتنِی بِیر قِیررَه سِی بوُلِیب، اوُنِی اَلله تَعالَی اوُچُون اِیشلَه تِیلِیشِی کِیرَک، شُبهَه سِیز اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَر دُنیاوِی حَیاتدَه مُوختاج بوُلِینَه دِیگَن فِطرِی مَسَلَه لَرنِی باستِیرِیش اوُچُون کِیلگَن اِیمَس،بَلکِی اوُ مَنَه بُو اِیختِیاجلَرنِی باشقَه رِیش،تَشکِیللَشتِیرِیش، کانترال قِیلِیش وَ اوُنِی هِدایَت قِیلِیش اوُچُون کِیلگَن. اِبنِ تَیمِیَّه اَیتَه دِی: «اِنَّ الأنْبیاءَ قَدْ بُعِثوُا بِتَکْمیلِ الْفِطْرَةِ و تَقْریرِهـْا لا بِتَبْدِیلِها و تَغْیِیرِها» اَنبِیالَر فِطرَتنِی اوُزگَرتِیرِیش اوُچُون اِیمَس، بَلکِی کامِل قِیلِیش وَ اوُنِی ثابِت قِیلِیش اوُچُون یوُبارِیلِیشگَن.

اِیندِی اَگَر مَنَه بُو فِطرَتنِی اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَر بِیلَن کانترال قِیلِیب هِدایَت قِیلِینسَه، مَطلوُب وَ پاکِیزَه، حَلال اِیشگَه اَیلَه نَه دِی، اَلله تَعالَی مَنَه بوُندَی پاکِیزَه اِیشلَر حَقِیدَه مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی:  یَسْألُونَکَ ماذا اَحَلَّ اللهُ لَهُمْ قُلْ اَحَلَّ لکُمْ الطَّیِّباتِ (مائده/4) (اِی مُحَمَّد،مُؤمِنلَر) سِیزدَن اوُزلَرِی اوُچُون نِیمَه لَر حَلال قِیلِینگَه نِینِی سوُرَیدِیلَر. اَیتِینگ: “سِیزلَر اوُچُون بَرچَه پاکِیزَه نَرسَه لَر حَلال قِیلِیندِی. حَه، بِیزلَر حَیاتدَگِی اِیشلَرِیمِیزنِی باشقَه رِیش وَ پاکِیزَه لَش آرقَه لِی اَیتَه آلَه مِیزکِی:  الْيَوْمَ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبَاتُۖ (مائده/5) بوُگوُن سِیزلَر اوُچُون بَرچَه پاکِیزَه نَرسَه لَر حَلال قِیلِیندِی.

اِیندِی مَنَه بُو آواز اَیتِیشلِیک اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی باشقَه رُووِی سَبَبلِی، طَیِّب پاکِیزَه نَرسَه گَه اَیلَه نَه دِی وَ بِیر فِطرِی اِیختِیاجنِی توُغرِی شَکلگَه کِیلتِیرَه دِی وَ اِنساننِی غَیرِی شَرعِی آواز اَیتِیشلَردَن اوُزاقلَشتِیرَه دِی وَ شَخصنِی گوُناهگَه باتگَن آواز اَیتِیشلَر تامانگَه بارِیشِیگَه یوُل قوُیمَیدِی، چوُنکِی شَخص بَعضِی بِیر کِیمسَه لَر تامانِیدَن آفَتگَه اَیلَه نِیشِی،بوُلغَه نِیشِی موُمکِین؛ اِیندِی شوُندَی کِیشِیلَر هَم بارکِی، اوُلَر مَنَه بُو آواز اَیتِیشگَه یا اوُنگَه قوُلاق سالِیشگَه عادَتلَه نِیب قالِیشگَن، اوُلَرنِی مَقصَدِی هَم اوُزلَرِینِی وَ باشقَه لَرنِی وَقتلَرِینِی خوُش اوُتکَه زِیشدَن عِبارَت،  بُو یِیردَه مَنَه بُو اِیش لَغو اِیشگَه اَیلَه نَه دِی، بُو مَسجِدنِی اِیشِیگِینِی تَگِیدَه اوُتِیرِیب آلِیب وَقتلَرِینِی بِیکار اوُتکَه زَه یاتگَن چاللَرنِی اِیشِیگَه اوُحشَیدِی، یاکِی بوُلمَسَم سِیز اوُزِینگِیز عادَتلَنگَن فَلان اوُیِیننِی کوُرِیشِینگِیز……..مَنَه بوُندَی شَخص عادَتلَه نِیب قالگَن وَقتنِی بِیکارگَه اوُتکَه زِیشلَر یاکِی عُمرنِی بِیکارگَه کِیتکَه زِیشلَر، مُسُلمانلَرنِی صِیفَتِی اِیمَس، بَلکِی کافِرلَرنِی صِیفَتِی حِسابلَه نَه دِی، بُو اَهلِی کِتاب کافِرلَرِی بَعضِی وَقتلَر اَیتگَن سوُزلَرگَه اوُحشَیدِی، اَلله تَعالَی اوُلَرگَه قَندَی مُعامَلَه قِیلِیش حَقِیدَه مَرحَمَت قِیلَه دِی:   وَإِذَا سَمِعُوا اللَّغْوَ أَعْرَضُوا عَنْهُ وَقَالُوا لَنَا أَعْمَالُنَا وَلَکُمْ أَعْمَالُکُمْ سَلَامٌ عَلَیْکُمْ لَا نَبْتَغِی الْجَاهِلِینَ ‏(قصص/55) قَچانکِی، بِیهُودَه (سوُز یا اِیشنِی) اِیشِیتسَه لَر اوُندَن یوُز اوُگِیرُورلَر وَ “بِیزلَرنِینگ عَمَللَرِیمِیز اوُزِیمِیز اوُچُون، سِیزلَرنِینگ عَمَللَرِینگِیز هَم اوُزلَرِینگِیز اوُچوُندِیر. آمان بوُلِینگلَر. بِیزلَر نادان کِیمسَه لَر بِیلَن ( هَمصُحبَت بوُلِیشنِی اِیستَه مَیمِیز”، دِیرلَر.

اَصلِیدَه بار حَقِیقَت هَم شوُ، مُسُلمانلَر دَعوَتگَه، جِهادگَه، اَلله نِی دِینِیگَه وَ اَلله نِی بَندَه لَرِیگَه حِذمَت قِیلِیشگَه اِیختِیاج بوُلَر اِیکَن وَ اوُنِی زِمَّه سِیدَه اوُزِینِی وَ دُنیادَگِی باشقَه سِیتَم کوُرگَن اِنسانلَرنِی آلدِیدَه اَنَه اوُشَنچَه مَسئوُلِیَت بوُلَر اِیکَن وَ اوُزلَرِینِی قِیامَتلَرِینِی بَرابَرِیدَه اوُشَنچَه وَظِیفَه لَرگَه اِیگَه بوُلَر اِیکَنلَر،فَلانچِی کوُچَه نِی باشِیدَه یا مَسجِدنِی آلدِیدَه توُرِیب اوُزلَرِینِی قِیامَتلَرِی اوُچُون هِیچ قَندَی فایدَه سِی بوُلمَه گَن نَرسَه لَر بِیلَن مَشغوُل بوُلِیشلَرِیدَه بِیر مَعنا بارمِی؟  یاکِی یوُزلَب بَلکِی مِینگلَب ساعَت وَقتِینگِیزنِی فوُتبالنِی، حَیوانات عالَمِینِی تاماشا قِیلِیشگَه صَرفلَه شِینگِیزدَه بِیر مَعنا بارمِی؟ بوُلِیب هَم شَخص اَنَه بُو صَرفلَه گَن وَقتِینِی یوُزدَن بِیرِینِی هَم دِینگَه آئِد دَرسلَرنِی اِیشِیتِیشگَه یا کوُرِیشگَه یا تَعلِیم آلِیشگَه صَرفلَه مَیدِی.

مَنَه بُو دوُستلَرِیمِیز نادان وَ جاهِللَرنِی یوُللَرِیدَن یوُرِیب کِیتِیشیَپتِی، اوُلَر اوُزلَرِینِی شوُندَی اِیشلَر بِیلَن مَشغُول قِیلِیب قوُیِیشگَنکِی، عُمرلَرِینِینگ ساعَتِیگَه قِیاس قِیلِینسَه بوُ اِیشلَر نِهایَتدَه اَرزِیمَس،لَغو اِیشلَر حِسابلَه نَه دِی، عَقللِی شَخص بوُ  اِیشلَردَن اوُزِینِی چِیتگَه تارتِیشِی وَ قوُیِیدَگِی سوُزلَرنِی اَیتِیشِی کِیرَک:        لَنَا أَعْمَالُنَا وَلَکُمْ أَعْمَالُکُمْ سَلَامٌ عَلَیْکُمْ لَا نَبْتَغِی الْجَاهِلِینَ. اَگَر آواز اَیتِیشلِیکنِی یا آواز اِیشِیتِیشنِی کوُپَیتِیرِیب یوُبارِیب اوُنِی بِیر عادَتگَه اَیلَنتِیرِیب یوُبارِیلسَه وَ بُو وَقتنِی بِیکار اوُتکَه زِیلِیشِیگَه، هَمدَه اوُزِی بِیلَن باشقَه لَرگَه یَحشِیلِیکنِی یِیتمَسلِیگِیگَه باعِث بُولسَه، بُو جائِز بوُلمَیدِی، مُسُلمانلَر مَنَه بُو صِیفَتدَه اوُزلَرِینِی کافِرلَرگَه اوُحشَه تِیب آلگَن بوُلَه دِیلَر.

مَنَه بوُندَی بِی فایدَه وَ بِی اَرزِیش اِیشلَرنِی قِیلِیشلِیک بِیلَن فَفَط وَقت تَلَف بوُلَه دِی، اِیندِی اَگَر شَخص بُو اِیشنِی اوُزِیگَه کَسب قِیلِیب آلِیب، بُو آرقَه لِی مَشهُور بوُلِیب تَنِیلسَه، اَلبَتَّه بوُ کافِرلَرنِی صِیفَتلَرِیدَن بوُلَه دِی وَ مُسُلمانلَر بوُلغَه نِیب قالگَن قَلبِی کَسَللِیکلَردَن وَ بُولغَه نِیشلَردَن بِیرِی حِسابلَه نَه دِی، بوُ یِیردَگِی باشقَه بِیر نوُقطَه شوُکِی، اَنَه بُو لَغو سوُزلَر، دِیننِی حَقارَت قِیلِیش یا سوُکِیشدَن عِبارَت بوُلمَسَه شوُندَی بوُلَه دِی. چوُنکِی قُدرَتنِی قوُلگَه کِیرِیتِیلگَن پَیتدَه، کافِرلَرنِی حَقارَتلَرِیگَه فَقَط کوُچ – قُوَّت بِیلَن جَواب بِیرِیلَه دِی، حَقارَتلَرنِی آوازِینِی اوُچِیرِیشلِیک اَلسَّلامُ عَلَیکُمگَه یوُق دِییِیشدَن عبارَت. رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلّم کَعَب اِبنِ اَشرَف، اَبُو عِفک،نَضر اِبنِ حارِث وَ باشقَه لَر بِیلَن شوُندَی مُعامَلَه قِیلگَن اِیدِیلَر. حَقارَت قِیلِیش وَ سوُکِیش فَقَط لَغو بِیلَن اِیمَس، بَلکِی تَنقِید قِیلِیشدَن هَم جوُدَه کَتتَه فَرق قِیلَه دِی.

 مَنَه بُو اِیشلَرنِی قِیلِیشلِیک، غِیبَتگَه وَ آدَملَرنِی حَققِینِی ضایَه بوُلِیشِیگَه یاکِی واجِب اِیشنِی تَرک قِیلِینِیشِیگَه یا گوُناهگَه باعِث بوُلمَه گَن تَقدِیردَه گِینَه لَغو، بِی اَرزِیش وَ بِی فایدَه اِیش حِسابلَه نَه دِی، اِیندِی مَنَه بُو دَرَجَه گَه یِیتگَن بوُلسَه، بُو لَغو اِیمَس، بَلکِی اوُزِیگَه خاص اوُلچاوگَه اِیگَه بوُلگَن باشقَه جِنایَتلَرگَه،گوُناهلَرگَه اوُحشَه گَن جِنایَت سَنَلَه دِی. مَثَلاً بِیر جارِیَه قِیزچَه رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلّمنِی حوُضوُرلَرِیدَه،اُمُّ المُؤمِنِین عائِشَه رَضِیَ الله عَنهانِی خانَه لَرِیدَه آواز اوُقِییاتگَن پَیتِیدَه:     “وَفِينَا نَبِيٌّ يَعْلَمُ مَا فِي غَدٍ« بِیزنِی آرَه مِیزدَه پَیغَمبَر بار وَ اوُ اِیرتَه گَه نِیمَه اِیشلَر بوُلِیشِینِی بِیلَه دِی، شوُندَه رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلّم اوُنگَه تِیزدَه اِیسلَه تَه دِیلَرکِی:   لَا تَقُولِي هَكَذَا وَقُولِي مَا كُنْتِ تَقُولِينَ[2]« بوُندَی دِیمَه گِین، بَلکِی آلدِین اَیتَه یاتگَن سوُزلَرِینگنِی اَیت.”

(دوامی بار……)

---

[1]بگو:نماز و عبادت و زیستن و مردن من از آن خدا است که پروردگار جهانیان است . خدا را هیچ شریکی نیست ، و به همین دستور داده شده‌ام.

[2]رواه البخاري ( 3779)

درسهای مقدماتی/درس هشتم:  شادی به عنوان یک نیاز فطری و چگونگی مدیریت و کنترل آن

پیاده شده از نوار صوتی شیخ ابوحمزه المهاجر هورامی حفظه الله

(26- قسمت)

بله، این طوری شخص مومن با نیت پاکی که دارد اگربخواهد راههای خیر برایش بسیار زیادند، وهمه چیزش در دنیا در مسیر قانون شریعت الله قرار می گیرد و قطعا ثواب هم به او می رسد:قُلْ إِنَّ صَلَاتِي وَنُسُكِي وَمَحْيَايَ وَمَمَاتِي لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ * لَا شَرِيكَ لَهُ ۖ وَبِذَٰلِكَ أُمِرْتُ…(انعام/162-163)[1]

آشکاراست که آواز خواندن به عنوان یکی از ابزارهای شادی فطری است و جانبی از جوانب مختلف زندگی است که باید برای الله تعالی قرار داده بشود، و شکی نیست که قانون شریعت الله برای سرکوب مسائل فطری و جانبی از جوانب مورد نیاز زندگی دنیوی نیامده است بلکه آمده است این نیازها را مدیریت، سازماندهی، کنترل و هدایت کند. ابن تیمیه می گوید: «اِنَّ الأنْبیاءَ قَدْ بُعِثوُا بِتَکْمیلِ الْفِطْرَةِ و تَقْریرِهـْا لا بِتَبْدِیلِها و تَغْیِیرِها» انبیا برای تکمیل فطرت و تثبیت آن مبعوث شده‌اند، نه برای تبدیل و تغییر آن.

حالا اگر این فطرت با قانون شریعت الله کنترل و هدایت شد تبدیل می شود به امر مطلوب و پاکیزه ی حلالی که الله تعالی در مورد این امور پاکیزه می فرماید: یَسْألُونَکَ ماذا اَحَلَّ اللهُ لَهُمْ قُلْ اَحَلَّ لکُمْ الطَّیِّباتِ (مائده/4) از تو می‌پرسند: چه چیز برای آنان حلال شده است؟ بگو چیزهای پاکیزه برای شما حلال گردیده است. بله ما با تصفیه و مدیریت امور زندگیمان می توانیم بگویم : الْيَوْمَ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبَاتُۖ (مائده/5)

حالا این آواز خواندنی که با مدیریت قانون شریعت الله تبدیل به یک طیب و پاکیزه شده است، و یک نیاز فطری را به شکل صحیحش برآورده می کند، و انسان را از آواز خواندنهای غیر شرعی و منحرفین دور می کند، و نمی گذارد شخص به سمت و سوی این آوازهای مجرمانه و گناه آلود برود هم ممکن است توسط عده ای دچار آفت و آلودگی بشود؛ و کسانی هم هستند که به این آواز گوش دادن یا خواندن عادت کرده اند و تنها هدفشان سرگرمی خودشان است و دیگران، این دیگر می رود جزء همان کارهائی که به آن می گویند لغو، مثل کار همین پیرمردهائی که جلو در مسجد نشسته اند و وقت می کشند، یا زمانی را که شما به دیدن فلان بازی اختصاص می دهید و به آن عادت کردید و… این وقت کشی و تلف کردن عمر که شخص به آن عادت کرده صفت مسلمین نیست بلکه صفت کفاراست و مثل همان حرفهای بی ارزشی است که کفار اهل کتاب بعضی وقتها می زنند که الله تعالی درمورد روش برخورد با آنها می فرماید: وَإِذَا سَمِعُوا اللَّغْوَ أَعْرَضُوا عَنْهُ وَقَالُوا لَنَا أَعْمَالُنَا وَلَکُمْ أَعْمَالُکُمْ سَلَامٌ عَلَیْکُمْ لَا نَبْتَغِی الْجَاهِلِینَ ‏(قصص/55)و هنگامی که سخنان لغو و یاوه بشنوند از آن روی می‌گردانند و می‌گویند: اعمال ما از آن ما، و اعمال شما از آن شما است. سلام علیکم! ما خواهان (همنشینی با) نادانان نیستیم .‏

واقعیت هم همین است، زمانی که مسلمین نیاز به دعوت و جهاد و خدمت به دین الله و بندگان الله دارند، و آنهمه مسئولیت در برابر خودشان و سایر انسانهای ستمدیده ی دنیا دارند، و آنهمه وظیفه در برابر قیامت خودشان دارند آنوقت وقت کشتن همیشگی سر فلان کوچه یا درمسجد و سرگرم کردن خود به چیزهائی که هیچ سودی برای قیامتت ندارد چه معنی می دهد؟  یا صدها و بلکه هزاران ساعت عمر خودت را دادن به نگاه کردن به فوتبال و حیات وحش وغیره چه معنی می دهد؟ در حالی که شخص یک صدم آن رانمی دهد به حضور و یا نگاه کردن و گوش دادن درسها وبرنامه هائی که دینش را به او یاد می دهند.

این دوستان مسیر جاهلان را می روند و به کارهائی خودشان را مشغول کرده اند که در مقیاس ساعات عمرشان لغو و بی ارزش است، که باید از این سخنان بی ارزشی که گفته می شود شخصِ آگاه خودش را دور کند و به آنها بگوید:  لَنَا أَعْمَالُنَا وَلَکُمْ أَعْمَالُکُمْ سَلَامٌ عَلَیْکُمْ لَا نَبْتَغِی الْجَاهِلِینَ.این زیاده روی در آواز خوانی یا آواز گوش دادن و تبدیل کردن آن به یک عادت که باعث کشتن وقت و نرسانیدن خیری به خود و دیگران بشود ناجایز است و در این صفت مسلمین خودشان را شبیه به کفار کرده اند.

پرداختن به این کارهای بی فایده و بی ارزش که تنها وقت کشی می شود و آن را پیشه ی خود کردن طوری که شخص به آن مشهور و شناخته بشود مشخص است که یکی از بیماری ها و آلودگی های قلبیه که از صفات کفار است و مسلمین به آن آلوده شده اند، نکته ی دیگر اینکه این حرفهای لغو، توهین یا فحاشی کردن به دین نیستند. چون جواب توهین کفار در هنگام کسب قدرت تنها زوراست و خفه کردن توهینها نه گفتن سَلَامٌ عَلَیْکُمْ . همان طوری که دیدیم رسول الله صلی الله علیه وسلم با امثال کعب ابن اشرف و ابوعفک و نضر بن حارث و دیگران کرد. توهین و فحاشی با نقد کردن هم خیلی فرق دارد حالا چه رسد به لغو.

انجام این کارها تا زمانی لغو و بی ارزش و بی فایده حساب می شود که باعث غیبت و ضایع شدن حقی از مردم و یا ترک واجبی و ارتکاب به گناهی نشود، زمانی که به این حد رسید دیگر لغو نیست، بلکه جرمی است مثل سایر جرمها و گناهی است مثل سایر گناهان با مقیاسهای خاص خودشان. مثلا زمانی که جاریه ای در حضور رسول الله صلی الله علیه وسلم و در اطاق ام المومنین عایشه رضی الله عنه می خواند :وَفِينَا نَبِيٌّ يَعْلَمُ مَا فِي غَدٍ«در ميان ما پيامبري وجود دارد كه مي داند فردا چه پيش خواهد آمد» زود رسول الله صلی الله علیه وسلم بهش تذکر می دهد : لَا تَقُولِي هَكَذَا وَقُولِي مَا كُنْتِ تَقُولِينَ[2]« چنين نگو. بلكه همان را بگو که قبلا می خواندی». 

(ادامه دارد……..)

---

[1]بگو:نماز و عبادت و زیستن و مردن من از آن خدا است که پروردگار جهانیان است . خدا را هیچ شریکی نیست ، و به همین دستور داده شده‌ام.

[2]رواه البخاري ( 3779)

Анвоъи дорул ислом.

Шайхул мужохид: Абу Хамза мухожир хўромий хафизахуллох

(5- қисмат)

2-Рухсатики дар он: анжоми феъл бар шахс мубох аст ва шахс мухтор аст анжомиш дихад ё азимат карда ва анжомиш надихад хатто агар ба қиймати жониш тамом шавад. Мисли гуфтани каламайи куфр бар забониш ( ончики Аммор розиаллоху анху анжом дод) ё нагуфтани он ( мисли Сумайя розиаллоху анхоки ба хотири хифзи жониш куфр нагуфт).

3-Махзурот ва умури нахий шудайики набояд тахти хеч шароити анжомиш дихад хатто бо вужуди икрохи том. Мисли куштани муслимин, ё қатъи аъзойи онхо ё зино ё задани падар ва модарки гунохи анжоми чанин афъоли аз шахс мукрах бардошта намешавад. 

 Холо:

Мухолифат бо хилофати исломий ва бағий ва саркаший дар баробари чанин хукумати ва боиси рехта шудани хуни мўъминин ва тағйири ин хокимияти шаръий ба чизи бадтар ва пойинтар ва тўлиди уммул фасод ва бидъати чун шохигарий ( аззан/ жибриян) ба жойи ” хилофату ала минхажин нубувват” воқеан зулми ошкори аст ва аллох таоло амр мекунад:

 وَلاَ تَرْکَنُواْ إِلَى الَّذِینَ ظَلَمُواْ فَتَمَسَّکُمُ النَّارُ وَمَا لَکُم مِّن دُونِ اللّهِ مِنْ أَوْلِیَاء ثُمَّ لاَ تُنصَرُونَ ‏(هود/113)

Ва ба золимин такия мекунид (ки агар чанин кунид) оташи дўзах шуморо фуру мегирад, ва ( бидонидки) жуз худо дустон ва сарпарастони надорид ва пас аз ( такия ба золимин, дигар аз суйи худо) ёрий намегардид ва ( бар душманон) пийруз гардонда намешавид.

Дар ин сурат хамчунонки аллох таоло мефармояд:

 إِنَّمَا حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ وَالدَّمَ وَلَحْمَ الْخِنْزِيرِ وَمَا أُهِلَّ بِهِ لِغَيْرِ اللَّهِ ۖ (بقره/173)

Ба хамин тартиб хокимиятхойи мустабид ва золим ва жибргаро ( аззан/ жибриян) ро нез мамнуъ карда ва ба муслимин амр карда астки аз чанин хокимиятхойи дурий кунанд; аммо агар дар холати изтирор ва зарурат қарор гирифтем чи? :

فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَلَا عَادٍ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ ۚ (بقره/173)

Ва ле он касики мажбур шавад дар суратики алоқаманд набошад ва ( аз хадди рафъи зарурат) мутажовиз набошад, гунохи бар у нест.

 Агар мухофизат аз ” жони” инсонро дар чанон холати қарор медихадки ба чанин хароми панох бибарад ва хатто истефода аз он то расидан ба хўроки солим бар вай вожиб мешавад ва чунончи истефода накунад ва бимирад дучори гунохи қатли нафс шуда ва гунохкор аст, холо панох бурдан ба хокиммияти мамнуъ шудайики мужрийи қавонини шариати аллох аст ва алова бар ” жон” аз ” дин” ва ” дорул ислом” ва ” номус” ва ” обру” ва ” мол” ва  “мовжудияти шахсий ба унвони ек мусалмони пойбанд ба қавонини шариати аллох”  мухофизат мекунад бояд чи жойгохи дошта бошад? Бидуни шак бояд ба чанин хокимияти панох бурд ва аз он жихати хифзи инхамма умури зарурий дар баробари инхамма кофари мухожим истефода кард.

Дар инжо ин қоидайи мухим нез бо қоидайи дигари мохкам мегардадки:

 ما أُبِيحَ لِلضَّرُورَةِ، يُقدَرُ بِقَدَرِهَا..

яъни

«الضَّرُورَةُ تُقَدَّرُ بِقَدَرِهَا»

чизики ба хотири зарурат мубох шуда аст танхо ба андозайи аз он истефода мешавадки он заруратро аз бейн бибарад на бештар.

Масалан шахсики  дар холи халок аст танхо ба андозайики гурснагияшро рафъ кунад аз моли дигарон бидуни ижоза бармедорад, на инки иқдом ба бардоштани соири чизхо кунад. Ё докторики зарурат астки ба фалон қисмат аз аврати мариз нигох кунад набояд бештар аз ниёз нигох кунад.

(идома дорад……….)

Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс :  фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(25- қисм)  

  Хар қандай холатда хам, мана бу оятлар ва кофир ва муртадларнинг тарихи бизларга шу нарсани ошкор ва равшан кўрсатиб турибдики, сўзларни хам яхшиси бор ва хам ёмони. Хақорат қилиш,сўкиш, куфр сўзларини айтиши ва бошқалар каби. Энди шундай хулоса қила оламиз: аллохни шариатидаги қонунни кўз- қараши бўйича ёмон ва харом бўлган сўзлар мамнуъ, қайтарилгандур, энди булар наср шаклида бўладими ёки оддий бир кўринишда айтиладими ё шеър ,оханг шаклида бўладими, буни фарқи йўқ. Аллохни шариатидаги қонунлар бўйича яхши бўлган нарса озод.  Охангларда, гуронийларда айтиладиган сўзлар хам шуларни жумласига киради.

Оханг айтиш ё хиргойи қилиш хам мутлақо табиий нарса. Бир ёшни атрофидаги болачадан тортиб энди ўзидан қандайдир овозлар чиқараётган чақалоқгача ухламоқчи бўлган пайтида ўзидан  бирор хил овозлар чиқаради, ёки шу болаларни онаси хам боласи учун хиргойи қилиб алла айтади, ёки араблар туяга ё отга минган пайтларида хам хиргойи қилишган ва унга

«غناء الركبان» یا« غناء النَّصْب» یا «غناء الفتیان» یا «السناد» و …

дейишган, мана буларни хаммаси инсоннинг фитрий махсулоти хисобланади. Умар ибни Хаттоб розиаллоху анху айтадики:

 الغناء من زاد الراكب،…..[1]

яъни хиргойи қилиш, шеър айтиш отлиқнинг ё мусофирнинг юкидир.

Ёки арабларни хиргойиларидан яна бири, чўпонлар туялари учун айтадиган овоз бўлиб, унга “алхудаъи” дейилган, масалан сафарлардан бирида чиройли овозга эга бўлган  Анжаша мана бу “алхудаъи”ни шунчалик яхши ўқиган пайтида, туялар хаяжонга тушиб тезликни оширишади, буни кўрган росулуллох саллаллоху алайхи васаллам етук бир ўхшатиш ва ажойиб яширин истелох билан айтадиларки:  эй Анжаша секинроқ шишалар синиб кетмасин:

  رُوَيْدَكَ يَا أَنْجَشَةُ لَا تَكْسِرْ الْقَوَارِيرَ .[2]

У кишининг бу ердаги манзурлари кажаваларда ўтирган аёллар бўлган эди, агар туялар тезликни оширишса улар азият бўлишлари ё туядан йиқилиб тушишлари мумкин эди. Ёки хожилар хажга,маккада ё масжидун набийда намоз ўқишга бўлган завқ ва шавқлари сабабли бир нав охангни куйлашган, ёки мужохидлар ғайратларини кўпайтириш ёки жанг майдонида бошқа мужохидларнинг шижоатини ошириш учун овоз хиргойи қилишган, шу каби жуда кўп мисолларни келтирса бўлади, улардан бири қабрни лабига бориб қолган қари  чол кишининг ўзини кўнгли учун овоз айтиши хам мисол бўла олади.

Исломий турли- хил манбаъларда келтирилишича хам, росулуллох саллаллоху алайхи васаллам ва у кишининг асхоблари хам сафарда юрган пайтларида ёки жамланиб  ўтиришган пайтларида хам, ёки иш қилаётган пайтларида хам, шеър айтишган, бу шеърни якка холда хам ўқишган – буни Хассон ибни Собит ва Анжаша ва Омир ибни Аквоъдан ривоят қилинган – кўпчилик бўлиб хам ўқишган, ахзоб жангидан олдинги хандақ ковлаш пайтидаги шеър ўқишлар бунга мисол бўлади.

Анас ибни Молик розиаллоху анху айтадики: росулуллох саллаллоху алайхи васаллам биздаги очликни ва чарчоқни кўрган пайтларида қуйидаги шеърни ўқиган эдилар:

    “اللَّهُمَّ لَا عَيْش إِلَّا عَيْش الْآخِرَه ***فارْحَمْ الْأَنْصَارَوَالْمُهَاجِرَهْ “

(Эй аллохим, хаёт фақат охират хаётидур, шундай экан ансор ва мухожирларга рахм қилгин) шунда сахобалар у кишига жавоб тариқасида айтган эдилар: 

“نَحْنُ الَّذِينَ بَايَعُوا مُحَمَّدَا … عَلَى الجِهَادِ مَا بَقِينَا أَبَدَا “

( Бизлар ўлгунимизгача Мухаммад билан жиход қилишга байъат қилган кишилармиз)

Бундан ташқари росулуллох саллаллоху алайхи васалламнинг асхоблари мажлисларида овоз айтишарди: Абдуррохман ибни Авф розиаллоху анхуни  фарзанди  Абу Салма рохимахуллох айтадики:   

 “لم یکن أصحاب رسول الله صلی الله علیه و سلم منحرفین و لا متماوتین، کانوا یتناشدون الأشعار فی مجالسهم، و ینکرون أمر جاهلیتهم…” .

Росулуллох саллаллоху алайхи васалламнинг асхоблари мунхариф (адашган) хам бўлишмаган, ифрот яъни хаддан ошириб юборувчи хам бўлишмаган ва ахли тафрит хам бўлишган эмас, улар мажлисларида шеърни оханг  суратида айтишган , улар жохилиятда ўзлари қилган ишларни – мана бу шеърларда – қоралаб айтишган…….нашид бу араб тилида ” шеърни чиройли овоз билан айтишлик” бўлиб, бизлар унга гуроний ёки сизларни тилингиз билан айтганда эса оханг,овоз, нағма,хиргойи бўлади. [3].[4]

Келтирилган нарсаларни хаммаси жоиз бўлган  овоз айтишни жумласига киради, хеч қайси бир олим овоз айтишни харом қилган эмас. Шеър ўқиш, овоз айтиш ё уларга қулоқ солиш аллохни шариатидаги қонунларда рухан нафас олиш ва шахсни, хамда бошқаларни  рухини шод ва хурсанд қилиш учун бир абзор сифатида фойдаланса бўлади, бу билан шахсдан ва бошқалардан нохушликни, чарчоқни кетказса бўлади, натижада эса инсонлар яна қайтадан куч- қувват олиб  ва қалблари  кучга тўлиб, ором олиб ўзларига вожиб қилинган ишларни бажаришади, мана бу ишни яхши иш деса бўлади, чунки мана бу овоз айтиш ё бу овозга қулоқ солиш, бир вожиб ишни бажариш учун абзор бўлиб, ўша шахсни ўзига ва аллохни бандаларига шубхасиз хизмат қилади – агар ният яхши бўлса – ва у ажр ва мукофотсиз қолиб кетмайди. Бу росулуллох саллаллоху алайхи васалламнинг хандақни ковлаш пайтида айтган овозларига ўхшайди. Махсусан агар фитрий  овоз айтишга бўлган эхтиёж  аллохни шариатидаги қонунларни воситасида бошқарилган бўлса ва шахс ғайри шаръий овоз куйлаш томонга кетиб қолмаса, шубхасиз ана ўша шаръий овоз айтишлик бу шахс учун ибодат хисобланади,нима учун? Чунки унга ажр берилади ва ажр берилган нарсани хар бири ибодат саналади:

Абу Зар розиаллоху анху айтади: росулуллох саллаллоху алайхи васалламни ёронлари айтишдики: эй росулуллох бадавлат кишилар савобларни олиб кетиб қолишди,чунки улар худди биз намоз ўқиганимиз каби намоз ўқишади ва бизлар рўза тутганимиз каби рўза тутишади, бундан ташқари улар қўшимча мол-давлатларидан садақа хам беришади, росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қилдилар:

   « أَوَ لَیْسَ قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لَکُمْ مَا تَصَّدَّقُونَ إِنَّ بِکُلِّ تَسْبِیحَةٍ صَدَقَةً وَکُلِّ تَکْبِیرَةٍ صَدَقَةً وَکُلِّ تَحْمِیدَةٍ صَدَقَةً وَکُلِّ تَهْلِیلَةٍ صَدَقَةً وَأَمْرٌ بِالْمَعْرُوفِ صَدَقَةٌ وَنَهْیٌ عَنْ مُنْکَرٍ صَدَقَةٌ وَفِی بُضْعِ أَحَدِکُمْ صَدَقَةٌ »

Аллох сизларга садақа беришларингиз учун бир нарсаларни ихтиёрингизга қўйиб қўймадими? Субханаллох дейишлик садақадур, аллоху акбар садақа, алхамдулиллах садақа, яхши ишни қилишга дастур бериш ва ёмон ишни қилинишига қаршилик қилишлик садақадур, сизларни авратингизда хам садақа бор ( агар аёли билан яқинлик қилса) : шунда сахобалар айтишдики:

« قَالُوا یَا رَسُولَ اللَّهِ أَیَأتِی أَحَدُنَا شَهْوَتَهُ وَیَکُونُ لَهُ فِیهَا أَجْرٌ»

агар бизлар шахватимизни қондирсак хам, бизлар учун шу ишда хам ажр ва савоб бериладими? Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қилдилар:  

أَرَأَیْتُمْ لَوْ وَضَعَهَا فِی حَرَامٍ أَکَانَ عَلَیْهِ فِیهَا وِزْرٌ فَکَذَلِکَ إِذَا وَضَعَهَا فِی الْحَلَالِ کَانَ لَهُ أَجْرًا»    [5] 

Қани сизлар менга айтингларчи: агар (бир шахс) мана бу шахватни харом йўл орқали қондирадиган бўлса, унга гунох ёзиладими? Шунинг учун хам агар уни халол йўл билан қондирадиган бўлса, унга ажр ва савоб берилади.  Шу ерда Муоз ибни Жабал розиаллоху анху айтади:

انی احتسب نومتی کما احتسب قومتی.

Мен уйғоқлигимда хам ва ухлаётганимда хам ибодат қиламан. Яъни мен ибодат қилиш учун уйғонганим каби , аллох таоло ухлашимни хам мен учун ибодат сифатида хисоб қилишини ният қилиб ётаман.

(давоми бор……….)

---

[1]التمهيد ( 22 / 197 ، 198)روى ابن وهب عن أسامة وعبد الله ابني زيد بن أسلم عن أبيهما زيد بن أسلم عن أبيه

[2]متفق علیه / رواه البخاري ( 5857 ) ومسلم ( 2323 ) .

[3] مصنف ابن أبی شیبة:711/8)

[4] قاموس المحیط

[5] رواه مسلم

مُقَدَّمات دَرسلَرِی / سَککِیزِینچِی دَرس: فِطرِی اِیختِیاج صِیفَتِیدَگِی شادلِیک وَ اوُنِی قَندَی کانترال قِیلِیب باشقَه رِیش.

شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.

(25- قیسم)

 هَر قَندَی حالَتدَه هَم، مَنَه بُو آیَتلَر وَ کافِر وَ مُرتَدلَرنِینگ تَرِیخِی بِیزلَرگَه شُو نَرسَه نِی آشکار وَ رَوشَن کوُرسَه تِیب توُرِیبدِیکِی، سوُزلَرنِی هَم یَحشِیسِی بار وَ هَم یامانِی. حَقارَت قِیلِیش، سوُکِیش، کُفر سوُزلَرِینِی اَیتِیشِی وَ باشقَه لَر کَبِی. اِیندِی شوُندَی حُولاصَه قِیلَه آلَه مِیز: اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُننِی کوُز- قَرَشِی بوُیِیچَه یامان وَ حَرام بوُلگَن سوُزلَر مَمنوُع، قَیتَه رِیلگَندوُر، اِیندِی بوُلَر نَثر شَکلِیدَه بوُلَه دِیمِی یاکِی عاددِی بِیر کوُرِینِیشدَه اَیتِیلَه دِیمِی یا شِعر ،آهَنگ شَکلِیدَه بوُلَه دِیمِی، بوُنِی فَرقِی یوُق. اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَر بوُیِیچَه یَحشِی بوُلگَن نَرسَه آزاد. آهَنگلَردَه،گوُرانِیلَردَه اَیتِیلَه دِیگَن سوُزلَر هَم شوُلَرنِی جُملَه سِیگَه کِیرَه دِی.

آهَنگ اَیتِیش یا هِیرگایِی قِیلِیش هَم مُطلَقا طَبِیعِی نَرسَه. بِیر یاشنِی اَطرافِیدَگِی بالَه چَه دَن تارتِیب اِیندِی اوُزِیدَن قَندَیدِیر آوازلَر چِیقَه رَیاتگَن چَقَلاققَه چَه اوُحلَماقچِی بوُلگَن پَیتِیدَه اوُزِیدَن بِیرار هِیل آوازلَر چِیقَه رَه دِی، یاکِی شُو بالَه لَرنِی آنَه سِی هَم بالَه سِی اوُچُون هِیرگایِی قِیلِیب اَلَّه اَیتَه دِی، یاکِی عَرَبلَر توُیَه گَه یا آتگَه مِینگَن پَیتلَرِیدَه هَم هِیرگایِی قِیلِیشگَن وَ اوُنگَه   «غناء الركبان» یا« غناء النَّصْب» یا «غناء الفتیان» یا «السناد» وَ … دِییِیشگَن، مَنَه بوُلَرنِی هَمَّه سِی اِنساننِینگ فِطرِی مَخصُولاتِی حِسابلَه نَه دِی. عُمَر اِبنِ خَطّاب رَضِیَ الله عَنهُ اَیتَه دِیکِی:  الغناء من زاد الراكب،……[1] هِیرگایِی قِیلِیش، شِعر اَیتِیش آتلِیقنِینگ یا مُسافِرنِینگ یوُکِیدِیر.

یاکِی عَرَبلَرنِی هِیرگایِیلَرِیدَن یَنَه بِیرِی، چُوپانلَر توُیَه لَرِی اوُچُون اَیتَه دِیگَن آواز بوُلِیب، اوُنگَه ” اَلْحُدَاءِ “،  دِییِیلگَن، مَثَلاً سَفَرلَردَن بِیرِیدَه چِیرایلِی آوازگَه اِیگَه بوُلگَن اَنجَشَه مَنَه بُو ” اَلْحُدَاءِ “نِی شوُنچَه لِیک یَحشِی اَیتگَن پَیتِیدَه، توُیَه لَر هَیَجانگَه توُشِیب تِیزلِیکنِی آشِیرِیشَه دِی، بوُنِی کوُرگَن رَسُول الله صلی الله عَلَیهِ وَسَلّم یِیتوُک بِیر اوُحشَه تِیش وَ عَجایِیب یَشِیرِین اِصطِلاح بِیلَن اَیتَه دِیلَرکِی: اِی اَنجَشَه سِیکِینراق شِیشَه لَر سِینِیب کِیتمَه سِین:     رُوَيْدَكَ يَا أَنْجَشَةُ لَا تَكْسِرْ الْقَوَارِيرَ .[2] اوُ کِیشِینِینگ بوُ یِیردَگِی مَنضُورلَرِی کَجَوَه لَردَه اوُتِیرگَن عَیاللَر بوُلگَن اِیدِی، اَگَر توُیَه لَر تِیزلِیکنِی آشِیرِیشسَه اوُلَر اَذِیَت بوُلِیشلَرِی یا توُیَه دَن یِیقِیلِیب توُشِیشلَرِی موُمکِین اِیدِی. یاکِی حاجِیلَر حَجگَه،مَککَه دَه یا مَسجِدُ النَبِیدَه نَماز اوُقِیشگَه بوُلگَن زَوق وَ شَوقلَرِی سَبَبلِی بِیر نَوع آهَنگنِی کوُیلَشگَن یاکِی مُجاهِدلَر غَیرَتلَرِینِی کوُپَیتِیرِیش یاکِی جَنگ مَیدانِیدَه باشقَه مُجاهِدلَرنِینگ شِجاعَتِینِی آشِیرِیش اوُچُون آواز هِیرگایِی قِیلِیشگَن، شُو کَبِی جُودَه کوُپ مِثاللَر کِیلتِیرسَه بوُلَه دِی، اوُلَردَن بِیرِی قَبرنِی  لَبِیگَه بارِیب قالگَن قَرِی چال کِیشِینِینگ اوُزِینِی کوُنگلِی اوُچُون آواز اَیتِیشِی هَم مِثال بوُلَه آلَه دِی.

اِسلامِی توُرلِی- هِیل مَنبَع لَردَه کِیلتِیرِیلِیشِیچَه هَم، رَسُول الله صلی الله عَلَیهِ وَسَلّم وَ اوُ کِیشِینِینگ اَصحابلَرِی هَم سَفَردَه یوُرگَن پَیتلَرِیدَه یاکِی جَملَه نِیب اوُتِیرِیشگَن پَیتلَرِیدَه هَم، یاکِی اِیش قِیلَه یاتگَن پَیتلَرِیدَه هَم، شِعر اَیتِیشگَن، بُو شِعرنِی یَککَه حالدَه هَم اوُقِیشگَن – بوُنِی حَسّان اِبنِ ثابِت وَ اَنجَشَه وَ عامِر اِبنِ اَکوَعدَن رِوایَت قِیلِینگَن – کوُپچِیلِیک بوُلِیب هَم اوُقِیشگَن، اَحزاب جَنگِیدَن آلدِینگِی حَندَق کاولَش پَیتِیدَگِی شِعر اوُقِیشلَر بوُنگَه مِثال بوُلَه دِی.

اَنَس اِبنِ مالِک رَضِیَ الله عَنهُ اَیتَه دِیکِی: رسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلّم بِیزدَگِی آچلِیکنِی وَ چَرچاقنِی کوُرگَن پَیتلَرِیدَه قوُیِیدَگِی شِعرنِی اوُقِیگَن اِیدِیلَر:     “اللَّهُمَّ لَا عَيْش إِلَّا عَيْش الْآخِرَه ***فارْحَمْ الْأَنْصَارَوَالْمُهَاجِرَهْ “ اِی اَللَهِیم، حَیات فَقَط آخِیرَت حَیاتِیدوُر، شوُندَی اِیکَن اَنصار وَ مُهاجِرلَرگَه رَحم قِیلگِین)  شوُندَه صَحابَه لَر اوُ کِیشِیگَه جَواب طَرِیقَه سِیدَه اَیتگَن اِیدِیلَر:  “نَحْنُ الَّذِينَ بَايَعُوا مُحَمَّدَا … عَلَى الجِهَادِ مَا بَقِينَا أَبَدَا “ (بِیزلَر اوُلگوُنِیمِیزگَه چَه مُحَمَّد بِیلَن جِهاد قِیلِیشگَه بَیعَت قِیلگَن کِیشِیلَرمِیز)

بوُندَن تَشقَه رِی رَسُول الله صلی الله عَلَیهِ وَسَلّمنِینگ اَصحابلَرِی مَجلِیسلَرِیدَه آواز اَیتِیشَردِی: عبَدُالرحمَن اِبنِ عَوف رَضِیَ الله عَنهُ نِی فَرزَندِی اَبُو سَلمَه رَحِمَهُ الله اَیتَه دِیکِی: “لم یکن أصحاب رسول الله صلی الله علیه و سلم منحرفین و لا متماوتین، کانوا یتناشدون الأشعار فی مجالسهم، و ینکرون أمر جاهلیتهم…” . رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلّمنِینگ اَصحابلَرِی مُنحَرِف (اَدَشگَن) بوُلِیشمَه گَن، اِفراط یَعنِی حَددَن آشِیرِیب یوُبارُوچِی هَم بوُلِیشمَه گَن وَ اَهلِی تَفرِیط هَم بوُلِیشگَن اِیمَس، اوُلَر مَجلِیسلَرِیدَه شِعرنِی آهَنگ صوُرَتِیدَه اَیتِیشگَن، اوُلَر جاهِلِیَتدَه اوُزلَرِی قِیلگَن اِیشلَرنِی – مَنَه بوُ شِعرلَردَه – قارَه لَب اَیتِیشگَن…….نَشِید بُو عَرَب تِیلِیدَه “شِعرنِی چِیرایلِی آواز بِیلَن اَیتِیشلِیک” بوُلِیب، بِیزلَر اوُنگَه گوُرانِی یاکِی سِیزلَرنِی تِیلِینگِیز بِیلَن اَیتگَندَه اِیسَه آهَنگ،آواز، نَغمَه،هِیرگایِی بوُلَه دِی.   [3].[4]

کِیلتِیرِیلگَن نَرسَه لَرنِی هَمَّه سِی جائِز بوُلگَن آواز اَیتِیشنِی جُملَه سِیگَه  کِیرَه دِی،هِیچ قَیسِی بِیر عالِم آواز اَیتِیشنِی حَرام قِیلگَن اِیمَس. شِعر اوُقِیش،آواز اَیتِیش یا اوُلَرگَه قوُلاق سالِیش اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَردَه رُوحاً نَفَس آلِیش وَ شَخصنِی، هَمدَه باشقَه لَرنِی رُوحِینِی شاد وَ حُرسَند قِیلِیش اوُچُون بِیر اَبزار صِیفَتِیدَه فایدَه لَنسَه بوُلَه دِی، بُو بِیلَن شَخصدَن وَ باشقَه لَردَن ناخوُشلِیکنِی،چَرچاقنِی کِیتکَزسَه بوُلَه دِی، نَتِیجَه دَه اِیسَه اِنسانلَر یَنَه قَیتَه دَن کوُچ- قُوَّت آلِیب وَ قَلبلَرِی کوُچگَه  توُلِیب، آرام آلِیب اوُزلَرِیگَه واجِب قِیلِینگَن اِیشلَرنِی بَجَه رِیشَه دِی، مَنَه بُو اِیشنِی یَحشِی اِیش دِیسَه بوُلَه دِی، چوُنکِی مَنَه بُو آواز اَیتِیش یا بوُ آوازگَه قوُلاق سالِیش، بِیر واجِب اِیشنِی بَجَه رِیش اوُچُون اَبزار بوُلِیب، اوُشَه شَخصنِی  اوُزِیگَه وَ اَلله نِی بَندَه لَرِیگَه شُبهَه سِیز حِذمَت قِیلَه دِی – اَگَر نِیَت یَحشِی بوُلسَه – وَ اوُ اَجر وَ مُکافاتسِیز قالِیب کِیتمَیدِی. بُو رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلّمنِینگ حَندَقنِی کاولَش پَیتِیدَه اَیتگَن آوازلَرِیگَه اوُحشَیدِی. مَخصُوصاً اَگَر فِطرِی آواز اَیتِیشگَه بوُلگَن اِیختِیاج اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی  واسِیطَه سِیدَه باشقَه رِیلگَن بوُلسَه وَ شَخص غَیرِی شَرعِی آواز کوُیلَش تامانگَه کِیتِیب قالمَسَه، شُبهَه سِیز اَنَه اوُشَه شَرعِی آواز اَیتِیشلِیک بُو شَخص اوُچُون عِبادَت حِسابلَه نَه دِی، نِیمَه اوُچُون؟  چوُنکِی اوُنگَه اَجر بِیرِیلَه دِی وَ اَجر بِیرِیلگَن نَرسَه نِی هَر بِیرِی عِبادَت سَنَلَه دِی:

اَبُو زَر رَضِیَ الله عَنهُ اَیتَه دِی: رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلّمنِی یارانلَرِی اَیتِیشدِیکِی: اِی رَسُول الله بَدَولَت کِیشِیلَر ثَوابلَرنِی آلِیب کِیتِیب قالِیشدِی، چوُنکِی اوُلَر حوُددِی بِیز نَماز اوُقِیگَه نِیمِیز کَبِی نَماز اوُقِیشَه دِی وَ بِیزلَر رُوزَه توُتگَه نِیمِیز کَبِی رُوزَه توُتِیشَه دِی، بوُندَن تَشقَه رِی اوُلَر قوُشِیمچَه مال – دَولَتلَرِیدَن صَدَقَه هَم بِیرِیشَه دِی، رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلّم مَرحَمَت قِیلدِیلَر:    « أَوَ لَیْسَ قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لَکُمْ مَا تَصَّدَّقُونَ إِنَّ بِکُلِّ تَسْبِیحَةٍ صَدَقَةً وَکُلِّ تَکْبِیرَةٍ صَدَقَةً وَکُلِّ تَحْمِیدَةٍ صَدَقَةً وَکُلِّ تَهْلِیلَةٍ صَدَقَةً وَأَمْرٌ بِالْمَعْرُوفِ صَدَقَةٌ وَنَهْیٌ عَنْ مُنْکَرٍ صَدَقَةٌ وَفِی بُضْعِ أَحَدِکُمْ صَدَقَةٌ » اَلله سِیزلَرگَه صَدَقَه بِیرِیشلَرِینگِیز اوُچُون بِیر نَرسَه لَرنِی اِیختِیارِینگِیزگَه قوُیِیب قوُیمَه دِیمِی؟ سُبحانَ الله دِییِیشلِیک صَدَقَه دوُر، اَلله اَکبَر صَدَقَه، اَلحَمدُ لله صَدَقَه، یَحشِی اِیشنِی قِیلِیشگَه دَستوُر بِیرِیش وَ یامان اِیشنِی قِیلِینِیشِیگَه قَرشِیلِیک قِیلِیشلِیک صَدَقَه دُور، سِیزلَرنِی عَورَتِینگِیزدَه هَم صَدَقَه بار( اَگَر عَیالِی بِیلَن یَقِینلِیک قِیلسَه ) : شوُندَه صَحابَه لَر اَیتِیشدِیکِی: « قَالُوا یَا رَسُولَ اللَّهِ أَیَأتِی أَحَدُنَا شَهْوَتَهُ وَیَکُونُ لَهُ فِیهَا أَجْرٌ» اَگَر بِیزلَر شَهوَتِیمِیزنِی قاندِیرسَک هَم، بِیزلَر اوُچُون شوُ اِیشدَه هَم اَجر وَ ثَواب بِیرِیلَه دِیمِی؟ رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلّم مَرحَمَت قِیلدِیلَر: أَرَأَیْتُمْ لَوْ وَضَعَهَا فِی حَرَامٍ أَکَانَ عَلَیْهِ فِیهَا وِزْرٌ فَکَذَلِکَ إِذَا وَضَعَهَا فِی الْحَلَالِ کَانَ لَهُ أَجْرًا»               [5]   قَنِی سِیزلَر مِینگَه اَیتِینگلَرچِی: اَگَر (بِیر شَخص) مَنَه بوُ شَهوَتنِی حَرام یوُل آرقَه لِی قاندِیرَه دِیگَن بوُلسَه، اوُنگَه گوُناه یازِیلَه دِیمِی؟ شُونِینگ اوُچُون هَم اَگَر اوُنِی حَلال یوُل بِیلَن قاندِیرَه دِیگَن بوُلسَه، اوُنگَه اَجر وَ ثَواب بِیرِیلَه دِی. شوُ یِیردَه مُعاذ اِبنِ جَبَل رَضِیَ الله عَنهُ اَیتَه دِی:  انی احتسب نومتی کما احتسب قومتی. مِین اوُیغاقلِیگِیمدَه هَم وَ اوُحلَه یاتگَه نِیمدَه هَم عِبادَت قِیلَه مَن. یَعنِی مِین عِبادَت قِیلِیش اوُچُون اوُیغانگَه نِیم کَبِی، اَلله تَعالَی اوُحلَه شِیمنِی هَم مِین اوُچُون عِبادَت صِیفَتِیدَه حِساب قِیلِیشِینِی نِیَت قِیلِیب یاتَه مَن.

(دوامی بار…….)

---

[1]التمهيد ( 22 / 197 ، 198)روى ابن وهب عن أسامة وعبد الله ابني زيد بن أسلم عن أبيهما زيد بن أسلم عن أبيه

[2]متفق علیه / رواه البخاري ( 5857 ) ومسلم ( 2323 ) .

[3] مصنف ابن أبی شیبة:711/8)

[4] قاموس المحیط

[5] رواه مسلم