دسته: шайх мужохид Абу Хамза хўромийни ўзбек тилидаги асарлари

Муқаддамот дарслари / олтинчи дарс: нима қилиш керак? Онгли,мақсадли ва харакатланувчи вахдат.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохнинг аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(51- қисм)

Энди сухбат қилинаётган илм танхо “ла илаха иллаллох” эканлиги ва барча пайғамбарлар келтирган нарса экани очиқ-ойдин мушаххас бўлди:

  « وَلَقَدْ بَعَثْنَا فِی کُلِّ أُمَّةٍ رَّسُولاً أَنِ اعْبُدُواْ اللّهَ وَاجْتَنِبُواْ الطَّاغُوتَ» (نحل/36)

Аниқки, биз хар бир умматга: “аллохга ибодат қилинглар ва шайтондан йироқ бўлинглар”, (деган вахий билан) бир пайғамбар юборганмиз.

Шу сабабли хам мархамат қиладики:

فَمَنْ یَکْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَیُؤْمِن بِاللّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَکَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَىَ لاَ انفِصَامَ لَهَا وَاللّهُ سَمِیعٌ عَلِیمٌ ‏(بقره/256)

Бас, ким шайтондан юз ўгириб, аллохга иймон келтирса, у хеч ажраб кетмайдиган мустахкам халқани ушлабди. Аллох эшитгувчи,билгувчидир.

Барча мусулмонларга амр қиладики:

 فَاعْلَمْ أَنَّهُ لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ(محمد/19)

Бас, (эй Мухаммад), хеч қандай илох йўқ, магар аллохгина бор эканлигини билинг.

Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам амрни бошида мархамат қиладиларки:

يَا أَيُّهَا النَّاسُ، قُولُوا: لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ تُفْلِحُوا.

Эй одамлар! “ла илаха иллаллох” денглар ростгор бўласизлар.

Масалан бизлар қуръонда “ла илаха иллаллох” ни илми уларга  берилган ё уларга илми берилмаган кишилар борасида жуда кўп мисолларни кўрамиз:

  وَمِنْهُمْ مَنْ يَسْتَمِعُ إِلَيْكَ حَتَّى إِذَا خَرَجُوا مِنْ عِنْدِكَ قَالُوا لِلَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ مَاذَا قَالَ آنِفًا أُولَئِكَ الَّذِينَ طَبَعَ اللَّهُ عَلَى قُلُوبِهِمْ وَاتَّبَعُوا أَهْوَاءَهُمْ (قتال:محمد/16)

(Эй Мухаммад), уларнинг (мунофиқларнинг) орасида шундай кимсалар хам борки, улар сизга қулоқ солиб турур-да, хузурингиздан чиққан вақтларида илм ато этилган зотлардан (масхара қилишиб): “хозиргина (Мухаммад) нима деган эди?” деб сўрарлар. Ана ўшалар аллох дилларини мухрлаб қўйган ва ўзларининг хавойи нафсларига эргашган кимсалардир.

Энди аллох таоло юзлаб балки минглаб бошқа илмларни орасида аввалги ўринга қўйган илм ва ўтган тарих бўйича барча пайғамбарларни хабари ва охирги элчини хам рисолати бўлган нарса нима эканлиги очиқ-ойдин бўлди? Аллох таоло илм ва уни эгалари хақида қисқача изох бериб мархамат қиладики: 

إِنَّمَا يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبَادِهِ الْعُلَمَاءُ (فاطر/28)

Аллохдан бандалари орасидаги олим- билимдонларгина қўрқур.

Ақлий ва рухий саломатликка эга бўлган саводли ва саводсиз, эркак  ва аёл, ёш ва қари кишиларга берилиши керак бўлган илм қайси эканлиги хозир мушаххас бўлди? Ха, у тоғутга куфр келтириш ва аллохга иймон келтиришдур:

فَاعْلَمْ أَنَّهُ لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ(محمد/19)

Ёки “ла илаха иллаллох” денглар нажот топасизлар, “ла илаха” ( тоғутга куфр келтириш) ва “иллаллох” ( ийяка наъбуду ва ийяка настаъин)дур. Шу холос. Уни хаммасига иймон келтирган киши,

«آمَنَّا بِهِ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ رَبِّنَا»

унга  илм берилган бўлади: улул илм ва олимдур, агарчи у росулуллох саллаллоху алайхи васалламга ё аксар сахобаларга ўхшаб комил бесавод бўлса хам олим хисобланади, энди агар уни хаммасига иймон келтирмаган бўлса, жохил ва нодон бўлади, худди абу жахлга ўхшаган жамиятдаги энг саводли доктор ва профессор бўлган тақдирда хам.

Хўп энди аллох таоло хаммага амр қиладики, мана бу илмни бошқа илмлардан олдин касб қилишимиз керак:

  فَاعْلَمْ أَنَّهُ لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ. (محمد/19)

Аммо биринчидан  хамма одамлар хам арабчани билмасликлари мумкин, иккинчидан улар яшаб турган жойларини тарк қилиб бошқа жойларга бориб таълим олишга қодир бўлмасликлари мумкин, мана бундай холатда баъзи бир шахслар ўша бошқа жойга бориб таълим олишлари керак бўлади:

وَمَا کَانَ الْمُؤْمِنُونَ لِیَنفِرُواْ کَآفَّةً فَلَوْلاَ نَفَرَ مِن کُلِّ فِرْقَةٍ مِّنْهُمْ طَآئِفَةٌ لِّیَتَفَقَّهُواْ فِی الدِّینِ وَلِیُنذِرُواْ قَوْمَهُمْ إِذَا رَجَعُواْ إِلَیْهِمْ لَعَلَّهُمْ یَحْذَرُونَ ‏(توبه/122)

Барча мўъминлар (жангга) чиқишлари лойиқ эмас. Ахир улардан хар бир гурухдан бир тоифа одамлар (жанг учун) чиқмайдиларми?! (қолганлари эса мадинада) динни ўрганиб, ( жангга кетган) қавмлари уларнинг олдиларига қайтган вақтларида, у қавмлар аллохнинг азобидан сақланишлари учун уларни  огохлантиргани (қолмайдиларми)?!

Ўзларини қабиласи ва қавмини олдидан динни фахмлаш учун кетиб  динни фахмлаган шахслар, уни ўзларининг қавмдошлари тушунадиган тилда уларга таълим беришлари лозим:  

 وَمَا أَرْسَلْنَا مِن رَّسُولٍ إِلاَّ بِلِسَانِ قَوْمِهِ لِیُبَیِّنَ لَهُمْ (ابراهیم/4)

Биз хар бир пайғамбарни ( хукмларимизни) баён қилиб бериши учун ўз қавмининг тили билан ( сўзлайдиган қилиб) юборганмиз.

Улар ўзларини хамзабонлари ва қавмдошлари учун шундай равшан баён қилиб беришлари керакки, худди ўзларини фарзандларидек таниб олишлари лозим, яъни росулуллох саллаллоху алайхи васаллам ва аллохни шариатидаги қонунлар хеч қандай шубхасиз,ошкор ва равшан бўлиши керак:

 یَعْرِفُونَهُ کَمَا یَعْرِفُونَ أَبْنَاءهُمْ (بقره/146)

(давоми бор………)

Муқаддамот дарслари / олтинчи дарс: нима қилиш керак? Онгли,мақсадли ва харакатланувчи вахдат.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохнинг аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(50- қисм)

Онгли,мақсадли ва харакатланувчи  вахдатни муқаддамаси ва уни заминаси.

  Мусулмонларнинг кенг қамровли иймоний вахдати, мана бу муқаддама ва заминаларсиз шакллана олмайди. Чунки росулуллох саллаллоху алайхи васалламни асридаги сабиқунал аввалун бўлган кишиларни эхсонига тобеъ бўлишга қадам босиш ва улар билан бирга хамрох бўлиш ва улар қўлга киритган мақомларга етишлик учун ўзига хос заминаларга мухтож бўлинади ва онгли, мақсадли,харакатланувчи вахдатга етиш учун ва нихоят вохид улил амр шўросига, вохид умматга ва вохид жамоатга етиш учун умум мусулмонлар томонидан риоят қилиниши керак бўлади. Мусулмонларни олим қилиш ва уларни огох қилишлик- бўлиб хам бу иш росулуллох саллаллоху алайхи васалламни равишларига кўра олиб борилиши керак-  онгли,мақсадли, харакатланувчи вахдатнинг пояларидан,муқаддамасидан, заминасидан  бири бўлади, бугунги дарсимизда бу хақида муфассалроқ сухбатлашишга харакат қиламиз: 

Аллох таоло ана ўшанча бесавод,дарс ўқимаган сахобаларни “олим” деб санагани кўпчилигингиз учун жумбоқ бўлган бўлиши мумкин, буни баробарида эса  росулуллох саллаллоху алайхи васаллам ўша замоннинг саводли, бакалавр ва магистр,докторлик даражасига эга бўлган профессори бўлмиш Абул Хакам исми билан машхур бўлган шахсни абу жахл яъни жохилликни отаси деб номлайдилар?

Буларни далили нимада? Аллох таолони назари бўйича “олим” қандай киши бўлади? Саводи бўлмаган кишига хам “олим” деса бўладими? Бесавод киши хам “олим” бўлиши мумкин бўлган аллох таолони назаридаги илм ва олим нима ўзи? Росулуллох саллаллоху алайхи васалламни ўзлари хам бесавод бўлганлар ва ёзишни хам билмаганлар, у кишини ёронлари хам аксар холларда шунга ўхшаш бесавод бўлишган, шундай кишиларни қандай қилиб аллох таоло “олим” деб номлайди? “Олим” бўлиш учун саводли бўлишлик, ўлчов бўла оладими? Аллох таоло “олим” бўлишни олдинги шартларидан бирини саводли бўлиш, деб хисоблайдими? Бунга ўхшаш ўнлаб саволлар бизларни кўпчилигимизда туғилган бўлиши мумкин ва бу бизларни қуйидаги охирги саволга етказиб келган бўлса керак, яъни мен қаердан бошласам бўларкин? Ана ўша қайси илм ва мен қандай қилиб “олим” бўла оламан ва қандай қилиб бошқаларни хам росулуллох саллаллоху алайхи васалламни равишларига кўра “олим” қилишга қодир бўламан?

Аввало шуни билишимиз лозимки, Сумайя ва Ёсир, Аммор, Билол ва бошқаларга ўхшаган бесавод кишиларни абу жахлга,яхудийларга,насронийларга ўхшаган саводли кишилардан афзал деб билган аллох таолони манзуридаги “илм” қайси илмдур? Мана бу равиш билан биринчи ўриндаги “илм” қайси ва бизлар таълим олишимиз ва таълим беришимиз керак бўлган илм қайси эканини фахмлай оламиз? Чунки бундан кўра пастроқда жойлашган бошқа илмлар хам мавжуд, улар кейинги даражаларда туради, масалан: Юсуф алайхиссаломга берилган  тушни таъбирини айтиш илми:  

رَبِّ قَدْ آتَیْتَنِی مِنَ الْمُلْکِ وَعَلَّمْتَنِی مِن تَأْوِیلِ الأَحَادِیثِ (یوسف/101)

ёки Довуд алайхиссаломга берилган санъат илми:

وَعَلَّمْنَاهُ صَنْعَةَ لَبُوسٍ لَّکُمْ (انبیاء/80)

ёки Сулаймон алайхиссаломга берилган парандаларни тилини фахмлаш илми:

وَقَالَ یَا أَیُّهَا النَّاسُ عُلِّمْنَا مَنطِقَ الطَّیْرِ (نمل /16)

ёки тиббиёт,мухандислик, сарф, наху, балоға ва бундан бошқа мавжуд бўлган  юзлаб бошқа илмлар.

Аллох таоло аввалги ўринларда турадиган илмлар хақида мархамат қиладики:

 وَلَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْوَاءَهُمْ بَعْدَ الَّذِي جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ مَا لَكَ مِنَ اللَّهِ مِنْ وَلِيٍّ وَلَا نَصِيرٍ(بقره /120)

-Яхудий ва насронийлар уларнинг динига кирмагунингизча харгиз сиздан рози бўлмайдилар. Айтинг: “Аллохнинг йўлигина хақиқий йўлдир”. Қасамки, агар сизга келган хақиқий билимдан кейин уларнинг нафс- хаволарига эргашсангиз, аллох тарафидан сизга на бир дўст ва на бир ёрдам бергувчи бўлмайди.

 وَلَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْوَاءَهُمْ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ إِنَّكَ إِذًا لَمِنَ الظَّالِمِينَ (بقره /145)

-Агар фарзан сизга келган билим(вахий)дан кейин хам уларнинг хавойи нафсларига эргашсангиз, у холда шубхасиз золимлардан бўлиб қоласиз.

 فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ ‏(آل عمران /61)

Энди сизга келган мана шу хақ маълумотдан кейин (насронийлардан) кимда- ким сиз билан талашиб- тортишмоқчи бўлса,……….Бу ерда хам мубохила масаласида шубхасиз манзур у илмлар бўлган эмас.

Мана бу оятларни кетидан аллох таоло илм эгаларини қуйидагича таништиради:

شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ وَالْمَلَائِكَةُ وَأُولُو الْعِلْمِ قَائِمًا بِالْقِسْطِ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ (آل عمران/18)

Аллох, фаришталар ва илм ахллари- адолат билан хукм қилгувчи ёлғиз аллохдан ўзга хеч қандай тангри йўқ, фақат унинг ўзи борлигига гувохлик бердилар. Хеч қандай тангри йўқ, фақат унинг ўзи бор. У қудратли, хикмат эгасидир.

 وَالرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ يَقُولُونَ آمَنَّا بِهِ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ رَبِّنَا وَمَا يَذَّكَّرُ إِلَّا أُولُو الْأَلْبَابِ (آل عمران/7)

Илмда собит қадам бўлган кишилар эса: “ у китобга иймон келтирганмиз. Хамма оятлари парвардигоримиз хузуридандир”, – дейдилар. Ва фақат ахли донишларгина панд- насихат олурлар.

Мана бу ла илаха иллаллох ахлининг аллох тарафидан нозил бўлган барча ахкомларга ва аллохни шариатидаги қонунларни хаммасига нисбатан билдирган муносабати бўлади. Улар ахли илм ва илмдаги собит қадам кишилар хисобланади, унда қари ва ёш йигитни ё саводли ва саводсизни ё эркак ва аёлни фарқлаб ажратилмайди.

(давоми бор……..)

Муқаддамот дарслари / олтинчи дарс: нима қилиш керак? Онгли,мақсадли ва харакатланувчи вахдат.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохнинг аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(49- қисм)

Харакат ва якка холдаги жиход бошланган пайтида, фақат ва фақат хукумат қудратига кўз тикиш лозим бўлади, ва нубувват манхажига асосланган исломий хукуматдан олдинги мархалаларни хеч қайси бирига рози бўлинмайди. Мўъминлар ночор бўлиб қолишган пайтида, якка суратда жиходга қўл уриб хақларини қўлга киритишса хам, лекин якка холда хеч нарса қўлларидан келмаслигини тушуниб етишади ва ўзини махалладоши ё мазхабдоши ё бошқа минтақалардаги мазлум мусулмонлар ва бошқа озодлик тарафдорлари билан душманни ва босқинчи тоғутни  қудратига яқинроқ холдаги каттароқ бир қудратни ташкил қилишга харакат қилади, шу сабабли хам барча мусулмонлар яшайдиган диёрларда турли-хил ташкилотлар, жамоатлар,ахзоблар вужудга келади.

Афсуски баъзи бир мусулмонлар мана шу мархалада тўхтаб қолишади ва такоммуллашиш томонга харакат қилишмайди ва  турли-хил жамоатлар, хар-хил навдаги ахзобларни вужудга келтириш билан гохида ўзларини жиход ва муборазани, хамда нубувват манхажига асосланган исломий хукуматни ташкил бўлиши  йўлида монеъ қилиб қўйишади ва ўзини такомуллашиш йўлида қадам босиб кетаётган гўдакни нобуд бўлиш хатарига тушуриб қўйишади ва бунга қўшимча равишда ўзлари исломий хукуматни қудратини,тўкилган қонларни ва номусларни,молларни, вайронгарчиликларни  самарасини  қўлга кирита олмаган холларида, охирида яна бошқа  бир тоғутни хукмронликка етишига ёки ўша олдинги тоғутни поясини мустахкам бўлишига сабаб бўлишади.

Ха, вахдатга мойил бўлиш ва шўро,исломий хукуматни ташкил қилиш, вохид уммат ва вохид ижмоъ ва вохид жамоат томонга харакат қилиш, бизлар учун мавжуд бўлган ягона йўлдир, бизлар исталган қудратни қўлга киритгач ўзимизни ер юзидаги хилофатга мустахақ деб биламиз ва фақирликни, очликни йўқотилиши,булғанишлар ва гумрохликларни  покланиши, душманни ташқарига хайдалиши ва уларни хукмронлигини йўқотилиши борасидаги аллохни ва росулини ваъдасига ўзимизни лойиқ деб биламиз, хамда хаммамиз бирлашган холда муттахид жиходни ва хақни рўёбга чиқариш ва динимиздаги исталган ижроларни амалга ошириш учун харакат қиламиз.

Мана бу кенг-қамровли жиход ва муборазанинг аввалги поғонаси ва мархаласида бизлар истакларимизни бирлаштиришимиз керак, хамда муштарак иймонимизга ва муштарак нуқталаримизга ва муштарак дунёвий ва охиратдаги  манфаъатларимизга диққатни қаратишимиз лозим, буни кетидан шўрода мана бу истакларни ва манфаъатларни ва муштарак дунёвий нуқталарни овозга қўйишимиз керак, улар тасдиқлангач эса, хаммамиз биргаликда шу даражада муттахид бўлишимиз лозимки, энг охирги мумкин бўлган холатда ва барча шаръий  шеваларни, нарсаларни ишга солиб мана бу вахдатни ва  шўрони дифоъ қилишимиз керак.

Аллох таоло бизларга шўро неъмати билан лутф қилган ва бизларга қудрат, иззат берган пайтида, бизлар куфрони неъмат қилишга ва бундай неъматни зоя қилишга хаққимиз йўқ:

 -Мана бундай буюк неъматни мухофизат қилиш учун барча сўзларимизни, харакатларимизни, таблиғий ва амалий дастурларимизни шўрони вохид раъйига кўра  ишга соламиз.

 -Кибрга тобеъ бўлишлик ва уни кетидан якка холда харакат қилишлик , ёлғиз холда ишлаш , кўпчиликни ё шўрони номидан гапириш мамнуъ ва ношаръий бўлиши керак.

 Нима учун? Чунки бизлар хозирда асрлардан буён бизларни иттиходимизда қандай буюк қудрат яширинганини тушуниб етганмиз, ва бизларнинг мана бу даркимиз ва фахмимиз ўнлаб олимларнинг асарларида ёзиб қолдирилган, хозирда эса бизлар ана ўшанча озодлик тарафдори бўлган олимларни тажрибасига ва ўзимизнинг зехний ва қалбий тажрибаларимизга, топилмаларимизга  иймон келтирмоқчимиз, ўтган ва хозирги даврда  бизлар таблиғ қилган ана ўшанча топилмаларни хаммасини амалда қўллашимиз керак ва кенг-қамровли иттиход, бирдамлик, кўпчилик бўлган холда мубораза қилиш билан ва  хар қандай сатхда шаклланган мутахассислар шўроси ва исломий хукумат орқали, аллохни изни билан барча мушкилотларимизни устидан ғалаба қозонишимизни ва мақсадларимизга етишимизни амалда собит қилишимиз лозим.

(давоми бор……..)

Муқаддамот дарслари / олтинчи дарс: нима қилиш керак? Онгли,мақсадли ва харакатланувчи вахдат.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохнинг аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(48- қисм)       

Бизларнинг вазифамиз аллохни шариатидаги қонунларни стротегияси ва тактикасини баён қилишдур, энди бундай  қонун ва суннатларга   тобеъ бўлиш ё бўлмаслик шахсларни ўзига боғлиқ, биз уларни  қиёматдаги вакили хам эмасмиз ва уларни қалбини билиш хам қўлимиздан келмайди:

  وَمَا أَنَا عَلَيْكُمْ بِوَكِيلٍ (یونس/108)‏ و « لَسْتُ عَلَيْكُمْ بِوَكِيلٍ »(انعام/66).

Шунга қарамасдан росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қиладиларки:

إِنَّ مِنْ شَرِّ النَّاسِ، رَجُلًا فَاجِرًا، يَقْرَأُ كِتَابَ اللَّهِ لَا يَرْعَوِي إِلَى شَيْءٍ مِنْهُ.

“Қуръон”ни ўқийдиган, аммо ўзини амалларида ўзгариш вужудга келтирмайдиган фожир шахслар, энг ёмон инсонлар жумласидан хисобланади.

Чунки аллохни ризоси ва инсонларни озодлиги,саодати

« يُغَيِّرُوا مَا بِأَنْفُسِهِمْ »( رعد/ 11)

га боғланган ва худди парвариш қилинган  пилла қуртига ўхшаб оқибатини ўйлаб ўтирмасдан унга одат қилган, ўрганган  шахслар,ахзоблар,жамоатлар, гурухлар ўзига қарамлик, худбинлик ва олдиндан хукм қилишдек хатарли қўрғондан ўзларини нажот беришлари лозим ва бутун эътиборлари ва диққатларини хамма қабул қиладиган рахбариятни янгидан қайтишига  яъни нубувват манхажига асосланган исломий хукумат ва вохид улил амр шўроси, вохид уммат ва вохид жамоатга қаратишлари керак.

Сабиқунал аввалуннинг мана бу жамоатларни мухофизат қилиш борасидаги энг кўзга кўринган сифатларидан бири шу эдики, улар ўзларини бирдамлиги ва вахдатини ўзига хос сезгирлик билан мухофизат қилишади ва улар хатто ўзларига тафрақага олиб борувчи фикрларга сабаб бўладиган васвасаларга хам йўл беришмайди, уларнинг мусулмонларга нисбатан кўз-қарашлари хусни зонга асосланган. Улар исломий хукуматни панохидаги улил амр шўросини   ва вохид умматни   ва вохид жамоатни  асосида вужудга келган мусулмонларнинг жамоатидан хеч кимни осонлик билан чиқариб юборишмайди ва уларнинг ўзлари хам мана бундай жамоатлардан заррача узоқлашишмайди. Чунки улар ишонч билан қуйидагиларни дарк қилган эдилар:

 انه مَنْ فَارَقَ الْجَمَاعَةَ شِبْرًا فَمَاتَ فَمِيتَةٌ جَاهِلِيَّةٌ

Кимки жамоатдан бир қарич узоқлашиб ўлса, жохилона ўлган бўлади. Жамоатдан бу равиш билан чиқишлик хам, исломий хукуматни ва уни вохид ижмоъсини  итоатидан чиқишлик ва мусулмонларни орасида тафарруқни ижод қилишлик ва мусулмонларни, мўъминларни  ўртасида жангни  ва урушни вужудга келтириш ва нихоят ишни жохилий жангларгача олиб бориш хисобланади, бу ерда шахсни иймонини хам хурмат қилинмайди ва аллохга самиъна ва атоъна бўйича мусулмонларни қонуни,молини,номусини хифз қилиш ва бошқа шаръий ишлар  борасидаги аллохга берилган  ахдга ва паймонга хам риоят қилинмайди, ва буни оқибатида кўр-кўрона, ақлни ишлатиш ва шаръий сахих дарк билан олиб борилмаган, миллатчиликка ва қавмпарасликка, нафратга, жохилиятга  асосланган  жанглар вужудга келади, натижада эса йиллар давомида мана бундай кўр-кўрона жангларга гувох бўламиз:

 وَمَنْ قَاتَلَ تَحْتَ رَايَةٍ عِمِّيَّةٍ، يَغْضَبُ لِعَصَبَةٍ، أَوْ يَدْعُو إِلَى عَصَبَةٍ، أَوْ يَنْصُرُ عَصَبَةً، فَقُتِلَ، فَقِتْلَةٌ جَاهِلِيَّةٌ .

Кимки кўр-кўрона жангни байроғи остида жанг қилса ва қавмпарастлик учун ғазабланса ва унга давъат қилса ва унга ёрдам берса ва шу йўлда ўлдирилса, у жохилий ўлим билан кетибди.

Хўп, энди биз ўртада мусулмонларни вохид жамоатига эга эмасмиз,балки юзлаб ва хатто минглаб ранго-ранг, хилма-хил жамоатларимиз бор. Нима учун? Чунки вохид ижмоъга эга эмасмиз. Ва мана бу вохид ижмоъ хам вохид умматдан ва вохид уммат хам  вохид  улил амр шўросидан вужудга келади, мана бу шўрони ўзи хам нубувват манхажига асосланган исломий хукуматни ютуқларидан бири саналади.

Демак мана бу юзлаб хилма-хил жамоатларнинг мавжудлиги шаръий асосга эга эмас ва хеч ким ўзини жамоатидан чиққан кишиларни хадисдаги оқибатга шомил қила олмайди. Балки мана бу тарқоқ жамоатлар изтирорий холатда мужохидлар шўроси ва нубувват манхажига асосланган исломий хукуматни ташкил қилиш  томон харакат қилиш учун танхо абзор хисобланади. Буларнинг хаммаси вохид ижмоъга ва вохид жамоатга етиш учун  абзор ва воситадур. Нубувват манхажига асосланган исломий хукуматдан келиб чиққан вохид умматни ва вохид улил амр шўросини махсулоти бўлмиш  мана бундай вохид ижмоъга етган пайтимизда, дархақиқат вохид жамоатга хам етган бўламиз. Бу холатда росулуллох саллаллоху алайхи васалламни сўзларига кўра:      

 مَنْ خَلَعَ يَدًا مِنْ طَاعَةٍ لَقِيَ اللَّهَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ لَا حُجَّةَ لَهُ.

Очиқ-ойдин кўриниб турганидек, жамоат борасидаги аллохни шариатидаги қонуннинг мана бу дастурини татбиқ қилишликни, фақат ва фақат мусулмонларнинг вохид жамоати шаклланган суратдагина имкони бўлади холос, унинг энг олий шакли  эса дорул исломда ва нубувват манхажига асосланган исломий хукуматда ёки изтирорий бадал хукуматда ўзини кўрсатади, мана бу манзурни қўлга киритгунимизгача изтирорий холатда фақат каттароқ жамоатлар ва жамоатларни шўроси шаръий асосга эга бўла олади, аммо буни тескариси мумкин эмас.

(давоми бор……..)

Муқаддамот дарслари / олтинчи дарс: нима қилиш керак? Онгли,мақсадли ва харакатланувчи вахдат.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохнинг аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(47- қисм)

Бизларнинг мана бу номеъзон ва мувозанатсиз, жохил биродарларимиз хали- хануз мана бу даражадаги дарк ва фахмни қўлга киритишган эмас, яъни нубувват манхажига асосланган исломий хукуматнинг вохид рахбариятини ижод қилиш ва кўп йиллардан буён мусулмонлар махрум бўлиб келаётган  вохид улил амр шўроси ўзини вохид ижмоъси ва  вохид рахбарияти  билан мусулмонларни орасига қайтиб келадиган давр  келмагунича, улкан қисмдаги жохил ва алданган  мусулмонларни орасида бузоққа сиғинишни ва бошқа ошкор ширкларни шарридан кўра жуда хам каттароқ холда сақланиб қолади. Саййидимиз Хорунни бир эсланглар, у киши “хамма қабул қиладиган рахбарият” қайтиб келгунича қавмидаги бузоққа сиғинганларга нисбатан   қандай муносабатда бўлган эдилар?

Саййидимиз Хорун тафарруқни шарри   қавмидаги бузоқпарастлик ширкидан кўра кучлироқ эканини кўради ва хатто  “хамма қабул қиладиган рахбарият” қайтиб келгунича мубораза қилишгача боради, иш қитолга, жангга, қирғинга етиб боришини тушуниб етгач бу ишдан қўлини тортиб орқага чекинади ва вахдатни сақлаб қолади, шу билан бирга собит қадам кишиларни адашганлардан жудо қилмайди, яъни қавмни бўлиб тафарруқни вужудга келтирмайди:

قَالُوا لَن نَّبْرَحَ عَلَیْهِ عَاکِفِینَ حَتَّى یَرْجِعَ إِلَیْنَا مُوسَى* ‏‏قَالَ یَا هَارُونُ مَا مَنَعَکَ إِذْ رَأَیْتَهُمْ ضَلُّوا * أَلَّا تَتَّبِعَنِ أَفَعَصَیْتَ أَمْرِی*  قَالَ یَا ابْنَ أُمَّ لَا تَأْخُذْ بِلِحْیَتِی وَلَا بِرَأْسِی إِنِّی خَشِیتُ أَن تَقُولَ فَرَّقْتَ بَیْنَ بَنِی إِسْرَائِیلَ وَلَمْ تَرْقُبْ قَوْلِی ‏(طه/91-94)

Улар: “то бизларга Мусо қайтмагунича, унга ( шу бутга) ибодат қилиб – сиғинишдан харгиз ажралмаймиз,” деган эдилар. *** (Мусо қайтиб келгач) деди: “Эй Хорун, сен уларнинг йўлдан озганларини кўрган пайтингда менинг ортимдан боришингдан ( ва менга бу хақда хабар беришингдан) сени нима тўсди?! Менинг амримга итоатсизлик қилдингми?!” *** “Эй онамнинг ўғли, сен менинг соч- соқолимдан тортмагин. Мен ( агар бузоққа сиғинаётганларни қўйиб, йўлдан озмаган кишилар билан сенинг ортингдан борсам) “менинг сўзимни кутмай, бани исроилни бўлиб юборибсан”, дейишингдан қўрқдим”.

Аллох таоло мана бундан сўнг саййидимиз Хорунни қилган иши хато бўлган демайди ва у кишини қилган ишини тасдиқлайди. Чунки агар бу иш хато бўлганида албатта буни баён қилган бўларди, кўриб турганимиздек бошқа анбиёлар турли-хил ўринларда қилган хатоларини, хатто саййидимиз Иброхимнинг мушрик отасини хаққига қилган дуолари ёки росулуллох саллаллоху алайхи васалламнинг кўзи ожиз кишига юз ўгириб  қовоқ солишларини ва шунга ўхшаган ўринларни баён қилган.

Аллох таоло вахдатга даъват қилган, энди агар бир киши аллох таолони шариатидаги қонунларга хилоф равишда тафарруқ йўлидан харакат қиладиган бўлса, ширкка дучор бўлибди:

  إِنَّ اللّهَ لاَ یَغْفِرُ أَن یُشْرَکَ بِهِ وَیَغْفِرُ مَا دُونَ ذَلِکَ لِمَن یَشَاءُ وَمَن یُشْرِکْ بِاللّهِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلاَلاً بَعِیداً ‏ (نساء/116)

Демак ширкка ширк билан жавоб бериб бўлмайди. Жохил ва алданган мусулмонларнинг бузоқпарастлик ширкини баробарида тафарруқ ширки билан муносабат билдирилмайди. Мана бу нихоятда мухим нуқта бўлиб, жуда кўп ахли қибла махсусан бизларни мужохид биродарларимиз ё кўрмаганликка олишади  ёки унга кўп ахамият беришмайди ва натижада ўзларини катта мусибатларга дучор қилиб олишади, кўпинча улардан оли саъуднинг салафийларига ва мазхабий жохилларга ўхшаган кимсалар ё аллохни шариатидаги қонунларни душманлари суистефода қилишади, буни намунасини арабистонда, алжазоирда, ироқда,сурияда, афғонистонда, чеченда, курдистонда ва бошқа жойларда кўришимиз мумкин.

Мусулмонлар дунёси учун тафарруқни  жинояти ва азоби жохилона алданган ва жохилона ақидаларида ва амалларида шароит мавжуд бўлганлиги боис ширкка дучор бўлган кимсаларнинг жиноятидан кўра анча юқорироқда жойлашган. Мана буни ташхис беришлик жуда хам мухимдур. Ироқ ва шом ахли нубувват манхажига асосланган исломий хукуматни истирорий бадал хукуматга айланишида энг мухим асбоблардан бўлишган эди, бундан ташқари улар  энг катта жиноятни яъни Хусайн розиаллоху анхуни қатлини хам амалга оширишган, улар Абдуллох ибни Умардан эхром пайтида пашшани қони, уни харом ё халоллиги хақида савол беришган эди, у киши исломий дарк билан жавоб берадиларки: ахли ироқга назар ташланглар, улар росулуллох саллаллоху алайхи васалламнинг қизлари  туққан ўғилни шахид қилишади-да, қўрқмасдан келиб пашшани қони ва уни хукми нима экани борасида савол беришади?

  Ўша замондаги мусулмонлар ва хатто ундан кейинги бир неча насл хам худди шу равиш ва методдан фойдаланишган, улар тафарруқ азобини кўламини кенгайтириш орқали бир-бирларини қонларини тўкишган ва ибодий марказлардаги  бир-бирларининг  аёллари,болалари,ёшу- қариларига рахм қилишмаган ва натижада эса улар ерда мустазъафин кишиларга ваъда берилган аллохни нусратини ва хилофатини кечикишига сабаб бўлишган, бундан ташқари улар ўзларини диёрларидаги  тоғутлар ва ишғолгарларнинг хукмронлик даврини хам кўпайтиришади ва мусулмонларни устида фақирликни,очликни,душманларни устунлигини давом этишига боис бўлишади, мана бу холатда улар сурбетлик,фахр ва жахолат билан ўзларини  фирқайи ножия деб жар солишади, хамда мисвокни, соқолни  риоят қилиш ва мусулмонлардаги кичик ва нихоятда майда масалаларга ёпишиб олиш билан фахрланишади ва булар учун хикмат ясаб фалсафа тўқишади. Мана булар  аллохнинг  нусрати ва ёрдами йўлидаги ошкора адашиш эканлигида хеч ким шубха қилмайди.

(давоми бор……..)

Муқаддамот дарслари / олтинчи дарс: нима қилиш керак? Онгли,мақсадли ва харакатланувчи вахдат.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохнинг аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(46- қисм)

  Хозирда замонавий ва ташкиллашган мазхабларга айланган олдин эса бекор қилинган кичик шўроларни асосчиларининг мақсади, мўъминларни адашган,қийшиқ йўллардан каттароқ шўролар орқали бошқа мусулмонлар билан вахдат томонга олиб борадиган йўлларга кўра вохид уммат ва вохид ижмоъ ва вохид жамоатнинг аслий йўлига сари олиб борувчи  шаръий йўлни очишдан ва мутафарриқ ариқчалардан қутулиб исломнинг вохид дарёсига кириш ва хидоят қилишдан  иборат; аммо уларнинг муридлари хавойи нафслари ва такаббур билан булғанганликлари ва аллох таолони огохлантиришига эътибор бермаганликлари сабабли,

 «وَ لا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلى‌ أَلَّا تَعْدِلُوا»

кўзланган мақсадга эмас бошқа жойларга бориб қолганлар, хатто баъзи ўринларда уларни шарри мусулмонларни иттиходи учун суннатий мазхаблардан кўра хам кўпроқ бўлган.

Бу ерда бизларнинг баъзи мусулмон биродарларимиз вохид ижмоъни  ва вохид жамоатни ташкил қилишдан олдинги  мавжуд изтирорий вазиятда диққат билан эътибор бермайдиган нарса, раъйни вахдати эмас балки иймон ва сафдаги вахдат масаласидур, бизлар вохид ижмоъни  ва вохид жамоатни қўлга киритгунимизча турли-хил фирқалар ва тафсирлардан муштарак холдаги, хар қандай сатхда бизлар вужудга келтирган шўроларни раъйи орқали, нубувват манхажига асосланган исломий хукуматни қўлга киритгунимизгача,хамда вохид улил амр шўросини ва вохид умматни, вохид ижмоъни, вохид жамоатни ташкил қилгунимизгача  жиходимизни давом эттира оламиз, бу нарса хамма учун мутлақ хужжатдур.

Мана бу шўролар хам бошқа жамоатлар ва хизбларга ўхшаб жамоатларнинг шўроси ташкил бўлишидан олдинги мархалада ўзларининг такомуллашиш йўналишида тўхтаб қолмасликлари ва гохида мазхабга ўхшаган бир нарсага айланиб қолмасликлари  керак, балки мақсад бутун жахон бўйича улил амр шўросини ташкил қилиш бўлиши лозим, мана бу мақсадни қўлга киритилгунча каттароқ шўроларни ташкил қилиниши керак, чунки мана бу шўролардаги гурухлар ва жамоатларнинг  шўрони раъйидан бош тортишликка хаққи йўқ, барча фаолиятлар шўрони аксарият раъйига асосланган бўлиши ва хар қандай якка холдаги харакат маън қилиниши керак.

Мавжуд вазиятда ана ўшанча тафсирлар, таъвиллар, фирқалар, хизблар ва турли-хил гурухлар мавжуд бўлишига қарамасдан, хамма мусулмонлар шуни таълим олишимиз керакки, бизлар ўзимизни мухолифимиздаги мусулмонларни ўлчови учун бизларга мувофиқ бўлганлар яхши ва мухолиф бўлганлар ёмон бўлиши борасида  “меъёр” бўла олмаймиз, бизларни барчамиз бир-биримизни баробаримизда нисбий хужжат бўламиз ва фақатгина вохид шўро ва вохид ижмоъгина ўзини бошқаруви остидаги минтақалар учун мутлақ хужжат бўла олади. Албатта бу фақат уни бошқаруви остидаги минтақаларга тегишли, мана бу вохид шўрони ва вохид ижмоъни бошқарувида бўлмаган минтақалар бундан мустасно. Бутун жахон бўйича улил амр шўроси вохид раъй ва вохид ижмоъ билан шаклланган пайтидагина, бутун дунёдаги барча мусулмонлар  учун мутлақ хужжат бўла олади.

Бизларнинг жуда кўп номезон ва мувозанатсиз биродарларимиз одатда шўронинг таркибий қисмларидаги манхажни нопок экани ва хатто шўронинг баъзи аъзоларини мунофиқ ва секулярзадаларга хос бўлган касалликларга чалингани, нопок эканига ўхшаган бахоналар билан  бўлиниш ва тафарруққа боис бўлишади. Бу биродарлар рахбариятнинг  манхажини пок бўлиши билан уни қўл остидагиларни пок бўлиши, хатто шўро аъзоларини ўртасига фарқ қўйишга қодир эмаслар, уларни  хаммаси  рахбариятга ўхшаган бўлиши керак ,деб ўйлашади.

Улар росулулох саллаллоху алайхи васалламнинг жангий шўроларида абдуллох ибни убайга ўхшаган кишилар ва ана ўшанча ақидавий ва рафторий касалликлар бўлмаслигини хохлашади, энди агар мана булар мавжуд бўлгач, демак бу рахбариятни сафидан жудо бўлиш учун бир асбоб бўлади ва хатто рахбариятни бизлар гувох бўлиб турган  турли-хил тухматлар билан  муттахам қилинишларига  сабаб бўлади, улар ошкора абдуллох ибни убай ва унинг жамоати ухуд ғазотида қилган ишни қилишади ва натижада гунохга ва тафарруқдек буюк азобга дучор бўлишади ва ўзларини мушрикларни сифатларига шомил қилиб олишади. Аслида эса улар қуйидаги нарсаларни жуда яхши билишади:

1-Тафарруқ зилзила ва чақмоқни хаддидаги азобдур:      

قُلْ هُوَ الْقَادِرُ عَلَىٰ أَن يَبْعَثَ عَلَيْكُمْ عَذَابًا مِّن فَوْقِكُمْ أَوْ مِن تَحْتِ أَرْجُلِكُمْ أَوْ يَلْبِسَكُمْ شِيَعًا وَيُذِيقَ بَعْضَكُم بَأْسَ بَعْضٍ ۗ (انعام/65)

 2-Сабр қилмаслик ва ўзларини тафарруқ азобига дучор қилишлик, мусулмонларни сустлашишига ва нотавон бўлишларига сабаб бўлишини, хамда мусулмонларни хайбати ва азамати йўқолишига сабаб бўлишини яхши билишади:

وَأَطِیعُواْ اللّهَ وَرَسُولَهُ وَلاَ تَنَازَعُواْ فَتَفْشَلُواْ وَتَذْهَبَ رِیحُکُمْ وَاصْبِرُواْ إِنَّ اللّهَ مَعَ الصَّابِرِینَ ‏(انفال/46)

 3-Улар тафрақа солувчилар билан росулуллох саллаллоху алайхи васалламни ўртасида хеч қандай боғлиқлик қолмаслигини яхши билишади:

إِنَّ الَّذِینَ فَرَّقُواْ دِینَهُمْ وَکَانُواْ شِیَعاً لَّسْتَ مِنْهُمْ فِی شَیْءٍ إِنَّمَا أَمْرُهُمْ إِلَى اللّهِ ثُمَّ یُنَبِّئُهُم بِمَا کَانُواْ یَفْعَلُونَ ‏ (انعام/159)

4-Шунингдек улар тафарруқ мушриклар ва секуляристларнинг сифатларидан эканини ва аллох таоло мусулмонларни бундай сифатлардан нахий қилганини ва бундай сифатлардан узоқлашишга амр қилганини яхши билишади:

وَلَا تَکُونُوا مِنَ الْمُشْرِکِینَ ‏ * مِنَ الَّذِینَ فَرَّقُوا دِینَهُمْ وَکَانُوا شِیَعاً ‏(روم/ 33- 32)

(давоми бор………)

Муқаддамот дарслари / олтинчи дарс: нима қилиш керак? Онгли,мақсадли ва харакатланувчи вахдат.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохнинг аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(45- қисм)  

Буни баробарида аллох ва росулига итоат қиладиган кишиларга ваъда берадики:

وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَالرَّسُولَ فَأُولَئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ وَالصِّدِّيقِينَ وَالشُّهَدَاءِ وَالصَّالِحِينَ وَحَسُنَ أُولَئِكَ رَفِيقًا‏ .( النساء/ 70-69)

Кимда- ким аллох ва пайғамбарга итоат этса, ана ўшалар аллох инъомларига сазовор бўлган зотлар- пайғамбарлар хақ-рост иймон эгалари, шахидлар ва фақат яхши амаллар билан ўтган кишилар билан бирга бўлурлар. Улар эса энг яхши хамрохлардир.

Демак бу хазил эмас, сен ўзингни қарорингни қабул қилишинг керак, яъни сен аллох таолони даъватига манфий жавоб бериш ва итоат қилмаслик билан ўзингни “шадидул иқоб”ларни  жумласига қўшасанми ёки итоат қилиб ўзингни “анъамаллоху алайхим”га ва аллох уларга неъмат берган хамда сен хар куни намозларингда “аллазина анъамта алайхим” бўлганларни йўлига ва қаторига қўшишлиги дуо қилиб сўраётган  кишиларга  шомил қиласанми?

«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لِمَ تَقُولُونَ مَا لَا تَفْعَلُونَ»

ни жумласига шомил бўлиб қолмаслик учун  айтаётган сўзинг билан қилаётган ишингда содиқ бўл ва ўзингни таклифингни равшан қилиб қўй.

Сен ошкор шаръий далиллар билан очиқ-ойдин шу нарсани яхши биласанки, аллох таоло оддий холатда шўро томонидан ироя берилган  қуръон ва суннат,хамда кундалик масалалардаги ижтиходни,истинботни қабул қилади, шахсларнинг ё турли-хил,тарқоқ  ахзоблар ва гурухларнинг  якка холдаги ижтиходларини қабул қилмайди, агарчи мана бу шахслар ўзини замонасининг  энг донишманд ва энг олим шахслари бўлган тақдирда хам бу мухим эмас, сен ишонч билан шуни яхши биласанки, аллох таоло биз ва сизларни вохид шўрога ва вохид ижмоъга ва вохид умматга ва вохид жамоатга даъват қилган, мана бу холатда сен ўзингни ўрнингни аниқ ва равшан қилиб қўйишинг керак, шўро ва вахдат, вохид уммат ва вохид жамоат сари қилинган харакат билансанми? Ёки тахким қилиш ва унда давом этиш ва хатто фирқа ясаш ширки ва тафарруқни, фақирликни давом этиши, очлик ва душманларнинг мусулмонлардан устун келишини, мусулмонларнинг хукуматсиз қолишини  вужудга келтирадиган бошқа  йўлда бутун жахон мусулмонларининг харакатига кўнгил боғламаган холда, шахслар ва гурухлар ва  тарқоқ ахзобларнинг якка ижтиходларига кўнгил боғлаб  харакат қиляпсанми?

Шу ерда ишора қилиниши лозим бўлган нуқталардан бири шуки, бизларни баъзи бародарларимиз бир хизбни,жамоатни хаддидаги бошқарувчан шўроларни вужудга келтиришга муваффақ бўлишди ва мана шу мархалада туришибди ва уларнинг  ўзлари замонавий мазхабга айланишди ва бугунги кундаги ўнлаб балки юзлаб худди шундай вужудга келган  замонавий мазхабларни қаторидан жой олишди. Мана бу замонавий  юзлаб мазхабларнинг ахли суннат деб маъруф бўлган 4 мазхабдан ва ташайъюнинг машхур уч мазхабидан фарқи шундаки, улар гохида  шўро равиши ва аксаран тартиб  билан идора қилинади ва мана бу суннатий чегараланган бир неча мазхаб марказлаштирилмаган холда ўз хаётларини давом эттиришади, аксар холларда мана бу суннатий мазхабларнинг ихтилофлари хам жузъий ва шахсий фиқхий ишларда бўлади, аммо ана бу замонавий мазхабларнинг ихтилофлари эса аксаран ақидавий ва манхажга оид бўлади.

Бизлар вохид улил амр шўросини ва вохид ижмоъни  қўлга киритгунимизгача барча суннатий ва замонавий мазхаблардаги  идора қилувчи хайъатларининг гурухларни ичидаги майда масалалар борасидаги қарорларини ва гурухни ичидаги истиқлолини қаршисида риоят қилган холда,келишув билан муносабатда бўламиз ва бугунги забон билан айтганда улар хақида исломий “конфедеролизмни аслига” кўра амал қиламиз, аммо мана шу босқичда тўхтаб қолишни ва қарорларни буюкроқ шўро сари ва нихоят эса мусулмонларнинг бутун жахон улил амр шўроси томонга  хидоят қилмасликни ғайри шаръий деб хисоблаймиз ва мана бу вахдат, хамда буюкроқ ижмоъни вужудга келтириш йўлида бўлмаган хар қандай қарорни мусулмонларнинг хаммасига урилган зарба деб биламиз.

Бир жойда тўхтаб қоладиган ва ўзларини шўроларини замонавий мазхабларга ўхшатиб оладиган ва каттароқ шўроларни ичида хал бўлиб кетишларига рухсат бермайдиган кишилар, энг камида янги шевадаги фирқагаролик ва мазхаб ясашлик ва тафарруқ ширкига дучор бўлишади ва аста-секинлик билан ўзларининг шўролари,жамоатлари,хизблари, ташкилотларини жуда хам буюк ва кенг- кўламли жохилиятни, бутун жахон ва минтақадаги  тоғутларни, ўзларига мухолиф бўлган мусулмонларни қаршисида бепанох ва танхо бўлиб қолишларига  боис бўлишади, ахир улар уни шу даражага олиб келгунларича қанча захмат чекишган эди.

Улар харгиз керакли ва зарур ўринларда мустақил ва замонавий мазхабларни шаклига ўтган,хамда хар бири тарқоқ холда ўзини йўлини давом эттираётган  бошқа шўроларнинг кучидан фойдалана олмайди ва улардан ёрдам олишга хам қодир бўлмайди. Мана бу ана ўша етилмаган шўроларнинг комил бўлмасдан туриб нобуд бўлиш замонидур, улар мавжуд жохилиятни ва хоким бўлиб турган тоғутларни баробарида ана ўшанча имтиёзлар беришга мажбур бўлишади, бу нарса уларнинг жохилиятга  ва тоғутларга таслим бўлган деган маънони билдиради. Мана бу ўша болиғ бўлмаган шўроларнинг инкор қилиб бўлмайдиган ошкора ўлими ва адашиши хисобланади, бир томондан ана ўшанча мутаъаххид,фидокор  аъзоларнинг талаф бўлишларига сабаб бўлса, бошқа томондан тоғутларга таслим бўлишларига  ва мусулмонларнинг кенг-қамровли вахдати,хамда каттароқ шўроларни ташкил бўлиши ва нихоят аллох таолонинг амри ва даъвати бўлган улил амр шўросини ташкил бўлиши йўлида тўсиқ,монеъ бўлишларига боис бўлишади. Бу мусибатларни хаммаси уларнинг хавойи нафсга ё қалбга тобеъ бўлишлари сабабли бошланган ва уларни мана шу мархалага етказган.

(давоми бор…….)

Муқаддамот дарслари / олтинчи дарс: нима қилиш керак? Онгли,мақсадли ва харакатланувчи вахдат.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохнинг аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(44- қисм)

Шу шева билан аллох таоло турли-хил жойларда шўрога амр қилади. 

 «الَّذِینَ آمَنُوا وَعَلَى رَبِّهِمْ یَتَوَکَّلُونَ»

сифатига эга бўлган кишилар хақида баён қилиб мархамат қиладики:

 وَالَّذِینَ اسْتَجَابُوا لِرَبِّهِمْ وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَأَمْرُهُمْ شُورَى بَیْنَهُمْ وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ یُنفِقُونَ ‏(شوری/38)

Улар парвардигорларига ижобат- итоат этган ва намозни тўкис адо қилган зотлардир. Уларнинг ишлари (мудом) ўзаро шўро – маслахат ( билан) бўлур ва биз уларни ризқлантирган нарсалардан инфоқ- эхсон қилурлар.

Аллох таоло бизларни мана бундай ишларга даъват қилган ва биз хам аллох таолони даъватига ижобий жавоб қайтаришимиз керак бўлади:

 1-Ақомус солата “солата” феъли мозийдур.

2-Амрухум шўро байнахум “шўро” жумлайи исмия бўлади ва уни ахамиятини, нақшини меъзонини билдиради.

3-Мимма розақнахум юнфиқун “юнфиқун” феъли музориъ бўлади.

Ха, сиз бир махлуқ томонидан таомланиш учун шаръий даъват қилинган пайтингизда унга ижобий жавоб беришингиз керак бўлади:

 إِذَا دُعِىَ أَحَدُکُمْ إِلَى طَعَامٍ فَلْیُجِبْ فَإِنْ شَاءَ طَعِمَ وَإِنْ شَاءَ تَرَکَ .

Сизлардан бирортангиз таомланишга даъват қилинса, уни қабул қилсин. Агар хохласа таомлансин ва агар хохламаса таомланмасин. Бизларнинг ўтган асрларда ва хозирдаги аиммаларимизни ва солих буюк кишиларимизни кўплари мустахаб рўза тутган холларида бундай шаръий даъватда иштирок этардилар ва уй эгаси томонидан уларни хаққига хайрли дуолар қилинган.

Хўп, энди бутун жахонни яратган зот бизларни даъват қилибди, у зотни даъватини ижобат қилмайдиган бўлсак, бу иш маъқул бўладими? Аллох таоло амр қиладики:

  يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ ذَلِكَ خَيْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِيلًا‏ (نساء/59)

Эй мўъминлар, аллохга итоат қилингиз ва пайғамбарга хамда ўзларингиздан бўлган ( яъни мусулмон) хокимларга буйинсунингиз! бордию бирон нарса хақида талашиб қолсангиз, – агар хақиқатан аллохга ва охират кунига ишонсангиз- у нарсани аллохга ва пайғамбарига қайтарингиз! мана шу яхшироқ ва чиройлироқ ечимдир.

Мана бу суратда аллох таоло бизларни ўзимиз учун энг яхши ечим бўлган ишга даъват қилибди. Бизларга мана бундай ошкора хитоб қилиниб бу ишга амр этилган пайтимизда қуйидаги ўриндан жой оламиз:

  ‏وَمَا كَانَ لِمُؤْمِنٍ وَلَا مُؤْمِنَةٍ إِذَا قَضَى اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَمْرًا أَنْ يَكُونَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ مِنْ أَمْرِهِمْ وَمَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَقَدْ ضَلَّ ضَلَالًا مُبِينًا‏.( احزاب/ 36)

Аллох ва унинг пайғамбари бир ишни хукм қилган- буюрган вақтида бирор мўъмин ва мўъмина учун ( аллохнинг хукмини қўйиб) ўз ишларидан ихтиёр қилиш жоиз эмасдир. Ким аллох ва унинг пайғамбарига осий бўлса, бас у очиқ йўлдан озиш билан йўлдан озибди.

Очиқ-ойдин кўриниб турганидек, ижтиходга асосланган шўро исломий шаръий йўналиш бўйичадур. Аллох таоло мана бу шева билан шундай шўрони канали орқали чиқарилган,истинбот қилинган хукмни дин сифатида қабул қилади ва уни илохий ахкомларни, тушунтиришларни  ва росулуллох саллаллоху алайхи васалламнинг  суннатларини қаторида деб хисоблайди.

 أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ؛

Атиъуни такрорланиб  келишини далили ташкил қилинган улил амр шўросига мусулмонларнинг итоат қилишлари учун очиқ баён хисобланади. Энди мусулмон шахс хар қандай осуда ё қўрқинчли масалалар бўйича шундай шўрога мурожаат қилиши керак:

وَإِذَا جَاءَهُمْ أَمْرٌ مِنَ الْأَمْنِ أَوِ الْخَوْفِ أَذَاعُوا بِهِ وَلَوْ رَدُّوهُ إِلَى الرَّسُولِ وَإِلَى أُولِي الْأَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذِينَ يَسْتَنْبِطُونَهُ مِنْهُمْ…

мана бу хайратланарли хабарни кетидан:

وَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهُ لَاتَّبَعْتُمُ الشَّيْطَانَ إِلَّا قَلِيلًا‏؛

ха, жуда хам хатарлидур, агар аллох таъйин қилган улил амр шўросини каналидан бошқа хукм ва дастурга тобеъ бўлинадиган бўлса, бу шайтонга эргашиш билан баробар хисобланади. Бу нихоятда хатарли нарса.

Бу ердаги бошқа бир нуқта шуки, аллох таоло амр қилган пайтида:

أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ،

Чунки у зот  улил амрни махлуқ бўлганлиги боис хатодан холи бўлмасликларини ва бирор масалани устида бахслашиб қолишлари хам мумкин эканини, хамда натижага эриша олмасликларини ва оқибатда эса вохид умматни ва мусулмонларни жамоатини  орасида тафарруқни ижод бўлишига боис бўлишини  яхши билган, шу сабабли тезлик билан мана бу муаммони ечимини кўрсатиб беради: 

 فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ…….

Ва агар бирор нарсада ихтилоф қилсангизлар уни аллохга ( қуръонга кўндаланг қилиш билан) ва пайғамбарга ( суннатга қайтариш билан) қайтаринглар. Ва мана бу амрни нихоятда нозик ва хатарли шарт билан охирига етказади:

إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ.

агар аллохга ва қайта тирилиш кунига иймон келтирсангизлар.

Энди агар фалончи шахс ёки фалончи гурух, фалончи мазхаб ва фалончи хизбга иймон келтирган бўлса, бу одам ана ўшаларни олдига  бориб ўзини мушкилини хал қилиши керак, аммо агар аллохга ва қиёмат кунига иймон келтирган бўлса, фақат аллох кўрсатган нарса ечим бўла олади холос:

“مَا آتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَمَا نَهَاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ شَدِیدُ الْعِقَابِ ‏” (حشر/7).

Пайғамбар ўзи сизларга ато этган нарсани олинглар, у зот сизларни қайтарган нарсадан қайтинглар ва аллохдан қўрқинглар! Албатта аллохнинг жазоси қаттиқдир.

(давоми бор…….)

Муқаддамот дарслари / олтинчи дарс: нима қилиш керак? Онгли,мақсадли ва харакатланувчи вахдат.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохнинг аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(43- қисм)  

Энди улил амр шўроси мавжуд бўлмаган пайтда, шуни яхши билишимиз керакки, ана ўшанча тафарруқ ва тартибсизликлар вужудга келганига қарамасдан, бизнинг ўзимиз равишимизни исломга яқинроқ эканини ташхис бера олишимиз  лозим.  Қози ( яъни шўро) бизларни ташхисимизни сихатини  тасдиқлаш учун келган эмас, хамма иддао қилади ва хамма шикоятчи хам бўлади, чунки қози мавжуд бўлмаганлиги сабабли  уларнинг  хар бири ўзини юз фоиз хақ  ва мухолифларини эса юз фоиз нохақ,  деб билишлари керак эмас. Мана шу ерда имоми Шофеъий рохимахуллохнинг  сўзлари ўзини ахамиятини кўрсатади: мени раъйим сахих,аммо хато бўлишини эхтимоли хам бор, менга  мухолиф бўлганларнинг хато раъйини сахих бўлиш эхтимоли хам бор.

Бир ахли қиблага нисбатан мени фирқам айтган нарса исломдур ва сени фирқанг айтган нарса ғайри исломийдур, дейишинг айни жахолат ва инсофдан ташқаридаги иш хисобланади. Биз хам соф исломни иддао қиламиз, қарама-қарши муқобил томон хам шуни иддао қилади. Иддао қилаётган томонни хар бири мана бу иддаони устида қози бўлишга хаққи йўқ. Бу дунёда бир томоннинг  хам хам иддао қилувчи ва хам қози бўлиши мумкинлигини  хеч қайси бир соғлом инсон қабул қилмайди.

Вужудга келган мана бу тафарруқни устида хам фақат улил амр шўросигина ана ўшанча фирқаларни,тарқоқ мазхабларни орасида қазоват қила олади. Шахсий ижтиходларни кўп сонли бўлиши турли-хил мазхабларни,ахзобларни сонини кўпайишига сабаб бўлди. Ижтиходларнинг вахдати улил амр шўросини мажлисидагина вахдатга эришади ва фақат шу шўро қайси ижтиход ва раъй сахихроқ эканини ўзини вохид ижмоъси билан таъйин қилади. Фақатгина шу суратда эргашаётган ижтиходимиз соф эканини ва бунга барча пайғамбарлар таблиғ қилишганини  иддао қила оламиз.

 Ислом энг кичкина ижтимоъий мажмуъадаги ихтилофни хал қилишдан  тортиб энг катта ижтимоъий ташкилот бўлмиш қазоват ва хукумат ташкилотлардаги ихтилофларни хал қилишни шўрога топширган. Бир эркак киши ва  аёлни ўртасида  ихтилоф вужудга келган пайтида, мана буларнинг ўртасидаги ихтилофни хал қилишни иккивидан ташқаридаги шўрога топширилади, чунки уларни хар иккови хам иддао  қилувчидур. Эркак киши ва аёлнинг  орасидаги ихтилоф, улардаги фарқлар билан бирга оддий ва  муқаррар  бир иш хисобланади, бу  худди росулуллох саллаллоху алайхи васаллам билан у кишини аёлларини ўртасидаги ихтилофга ўхшайди. Бу ердаги мухим нарса, мана бу ихтилофни хал бўлиши ва  тафарруққа, жудо бўлишга сабаб бўлмаслигидур.

Жамият ва хукуматдаги ижроий  масалалар бўйича баъзи тобеъинлар томонидан умматни ихтилофи рахматдур, деб эълон қилинган  пайтда, ихтилоф иттифоқни баробарида бўлади, яъни натижаси манфий бўлган тафарруқни баробарида эмас, балки  иттифоқсизликни баробаридадур, улил амр шўросида ихтилофлар ана ўшанча ижобий натижаларга сабаб бўлади. Мана бу шўродаги турли-хил фикрлар тараққиётга,ривожланишга ва энг муносиб ва энг яхши чорани танланишига боис бўлади.

Шўрода охирги раъй эълон қилинмагунича иттифоқ мавжуд бўлмайди ва ихтилоф хоким бўлади, турли-хил масалалар бўйича иттифоқсизликни ва ихтилофни мавжуд бўлиши табиий ва доимий нарсадур. Айтиб ўтганимиздек инсонлар то қиёмат кунигача кофир ва мусулмон бўлиб шаклланади, улар хеч қачон вохид уммат суратида бўлишмайди, улар фақатгина аллох уларга рахм қилган пайтидагина вохид уммат шаклига ўтишади ва мусулмон бўлишади, чунки аллох кофирларга рахм эмас  ғазаб қилган.  Аллох таоло мархамат қиладики: 

   وَلَوْ شَاء رَبُّکَ لَجَعَلَ النَّاسَ أُمَّةً وَاحِدَةً وَلاَ یَزَالُونَ مُخْتَلِفِینَ ‏* ‏ إِلاَّ مَن رَّحِمَ رَبُّکَ وَلِذَلِکَ خَلَقَهُمْ ‏(هود/118-119)

Агар парвардигорингиз хохлаганида, барча одамларни бир миллат ( яъни бир динга эргашувчи) қилган бўлур эди. ( лекин у зот бундай бўлишини истамади. Шунинг учун) улар (одамлар) мудом ихтилоф қилурлар, магар парвардигорингиз рахм қилган кишиларгина ( хақ йўлда иттифоқ бўлиб яшарлар). Уларни шунинг учун ( яъни бировлари хақ йўлда хидоят топишлари, бошқалари нохақ йўлларда талашиб- тортишиб юришлари учун) яратгандир.

Бу ерда “илла маррохима роббика” ва аллохни рахматининг  доимий танлови мусулмонларни вохид жамоати билан бўлиб, бу  вохид ижмоъдан ва вохид умматдан ва вохид шўродан содир бўлган бўлиши керак. Мана бу табиий, доимий, иттифоқсиз ихтилофлар тафарруққа айланмаслиги учун энг яхши замонат, мутахассислар шўроси номли абзор хисобланади, у  қуръонда улил амри минкум номи билан машхур.

Шўрода  мавжуд бўлган ана ўшанча ихтилофлар бўлишига қарамасдан, оддий одамларни улил амрни мутахассислар шўросидаги натижасиз ихтилофларидан иборат  мана бу нохуш хабарлар ва  воқеалардан хабардор хам қилмаймиз, балки мутахассисларни фақат ўзларига хос бўлган мана бу бахсларни эшитишдан уларни манъ хам  қиламиз. Нима учун? Чунки уларни хаммаси етилмаган хом ашё бўлиб, улар шўро номли мохир ошпаз томонидан маромига етган таомга айланган эмас. Чунки ғайри мутахассисларни раъйлари билан тафарруққа боис бўлишга эмас, балки  ихтилофларни хал қилишга қарор қилганмиз, чунки шўройимизни такомуллаштириш орқали вохид умматга ва вохид жамоатга айланишга қарор қилганмиз ва мана бу мақсадларга етиш учун энг кучли абзорни яъни улил амр шўроси ва вохид ижмоъни танлаганмиз.

Шу сабабли хам агар хар қандай заминада хар қандай мушкилот вужудга келадиган бўлса, миш-миш тарқатмасдан ва якка холда харакат қилмаган холда улил амр шўросига мурожаат қилиниши керак,

    وَإِذَا جَاءَهُمْ أَمْرٌ مِنَ الْأَمْنِ أَوِ الْخَوْفِ أَذَاعُوا بِهِ وَلَوْ رَدُّوهُ إِلَى الرَّسُولِ وَإِلَى أُولِي الْأَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذِينَ يَسْتَنْبِطُونَهُ مِنْهُمْ  (نساء/83)

Хатто фойдали ва ишберадиган ихтиро унвони остида янги фикр ва янги равишга эга бўлиш билан хам, хеч ким ўзи учун гурух,тўда вужудга келтиришга ва шўродан жудо бўлишга  хаққи йўқ, балки мана бу янги кўз-қарашни улил амр шўросида ўртага ташланиши керак ва охирида хам шўрони раъйи ва назарига тобеъ бўлиши лозим, хатто агар шўрони назари уни назарига хилоф равишда бўлса хам, шўронинг хато раъйини ўзининг тўғри раъйидан афзал кўриши керак, яъни шўронинг нотўғри раъйини ўзининг тўғри раъйидан устун кўради, худди росулуллох саллаллоху алайхи васаллам ухуд жанги борасида шўрони назарини устун кўрганларидек қилиши лозим.

(давоми бор……..)

Муқаддамот дарслари / олтинчи дарс: нима қилиш керак? Онгли,мақсадли ва харакатланувчи вахдат.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохнинг аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(42 қисм)

Кўриб турганимиздек мана бу мутахассисларнинг  адади саноқли бўлган, аллох таолонинг  мархамат қилиши бўйича: 

«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ» أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ

Яъни хамма мужтахид ва мутахассис бўлмаган, балки шўрода иштирок этадиган ва уларни раъйи шўрода улил амр шўросида ироя бериладиган кишилар маълум ишлар бўйича  мутахассис бўлишган. Аммо шўро ижтиходини ва шўронинг вохид  ижмоъсини ўрнига келган  мазхаблар ва шахсий ижтиходлар, ночор холда нубувват манхажига асосланган исломий хукуматни йўқлиги,шўрони ва ижмоъи вохидни йўқлиги сабабли изтирорий холатда вужудга келган. Бу зарурат пайтида ўлаксани гўштини истеъмол қилишга ўхшайди, уни лозим бўлган пайтда жонни хифз қилиш учун истеъмол қилиш керак бўлади. Мазхабдан  хам изтирорий холатда исломни хифз қилиш ва янада кўпроқ тафарруқни олдини олиш учун изтирорий холат ўртадан кўтарилмагунча фойдаланилади.

Имомлар ва мазхабни етакчилари уларга эргашувчиларга хилоф равишда хамиша, вохид шўрога ва вохид ижмоъга етиш учун  мана бу изтирорий холатни йўқотишга харакат қилишган ва нубувват манхажига асосланган исломий хукуматни қайтадан ташкил қилинишига ва улил амр шўросига, уни вохид ижмоъсига, вохид жамоатга қайтишга сабаб бўладиган  турли-хил йўлларни таклиф қилишган.

Мана бу кўрсатмалардан бири, уларга кўр- кўрона тақлид қилишдан манъ қилишган. Ёки айтишардики:

   إذا صحّ الحديثُ فهوَ مذهبي .

агар хадис сахих бўладиган бўлса, у мени мазхабимдур. Ёки Абу Ханифа рохимахуллохга  ўхшаган кишилар айтадики: мусулмонлар шиъа мазхабидаги Нафас Закия рохимахуллохни қиёмига тарафдорлик қилишлари керак, тоинки аббосийларнинг меъросий салтанатли хукумати инқирозга учрагунча ва яна қайтадан нубувват манхажига асосланган исломий хукумат тиклангунича. Хатто мана бу мухим аслга ўзининг қанчалик пойбанд эканликларини меъзонини кўрсатиш учун айтган  эдики:  агар мансур аббосий масжид қуриб, келиб  мана бу масжидни эшикларини санагин, деса, харгиз унга ёрдам бермайман ва агар мана бу масжидни қуриш учун харж қилинган пулларини санашни талаб қилса, харгиз уни санамайман ва………ха, мана бу буюк имом рохимахуллох охирида хам худди шу аббосий хукуматни зиндонида захарланади ва нубувват манхажига асосланган исломий хукуматнинг қайтиши йўлида жон беради, мана бу хукумат Нафас Закияга ўхшаган бир шиъа шахсни қўли билан қайтиб келадими ё бошқа шахсми, бу нарсалар у кишига мухим бўлган эмас.

Имоми Молик рохимахуллох хам аббосийларнинг исломий изтирорий бадал хукуматига қаршилик сифатида ва бу хукуматни заифлаштириш учун нубувват манхажига асосланган исломий хукуматни қайтаришни хохлайдиган мужохидларни фойдасига мархамат қилган эдики: мажбурий талоқ сахих  бўлмайди. Мана бу Абдулмалик аббосий хоким бўлган хукуматга зарба эди. Мана шу аббосий шохни  замонида қасамли талоқ вужудга келди, унда кишилар агар сизни байъатингиздан бош тортсам аёлим талоқ бўлсин,дейишга мажбур қилинган. Имоми Молик шунда мажбурий талоқ тўғри бўлмаслиги хақида хадис келтирадилар ва бу ишлари сабабли у кишини шунчалик шаллоқ билан уришадики, бу ходиса тарихда машхур бўлган. Имоми Ахмад рохимахуллох хам худди шундай бўлганлар,имоми Шофеъий рохимахуллох доимий равишда олиб борган муборазалари билан бирга хижрат қилиб қочиб кетадилар. Шиъа имомларини барчаси хам қуръонни хамма нарса учун меъёр қилишган. Имоми Содиқ рохимахуллохдан ривоят қилинадики: 

• مَا أَتَاكُمْ عَنَّا مِنْ حَدِيثٍ لَا يُصَدِّقُهُ كِتَابُ اللهِ فَهُوَ زُخْرُفٌ
• لَا تُصَدِّقْ عَلَيْنَا إِلَّا مَا وَافَقَ كِتَابَ اللهِ وَ سُنَّةَ نَبِيِّهِ
• كُلُّ شَيْ ءٍ مَرْدُودٌ إِلَى الْكِتَابِ وَ السُّنَّةِ وَ كُلُّ حَدِيثٍ لَا يُوَافِقُ كِتَابَ اللَّهِ فَهُوَ زُخْرُفٌ.

Хар қандай хукм охирида худони китобига ва пайғамбарни суннатига қайтарилиши керак ва худони китобига мувофиқ келмайдиган хар қандай хадис бехудадур.  

Мана бу буюк кишилар ва мазхабларни етакчилари ислом динининг табиий йўналиши шахсларнинг раъйи ва ижтиходи йўлида қурбон бўлмаслиги кераклигини яхши билишарди, улар ўзларини хам хатодан холи маъсум деб хисоблашган эмас. Саййидимиз Довуд ва қазоват масаласида, саййидимиз Нух ва у кишининг фарзанди борасидаги дуоси, саййидимиз Иброхим ва у кишини отасини хаққига қилган дуоси, росулуллохнинг юзларини ўгиришлари ва бошқалар борасида аллох таоло бир озгина бўлса хам риоят қилмаганлигини ва уларни хатоларига кўз юммаганлигини яхши билишарди, дунёни охиригача хам бутун башарият бундан хабардор бўлади ва бу бошқаларнинг ибрат олишлари учун дарс бўлиб қолади, аллох таоло энг азиз бандаларини хатоларидан хам кўз юммаслигини билдиради.

 Аллох таоло аслий қози сифатида мана бу азизларни хато ижтиходларини ва раъйларини баён қилади, энди мусулмонлар учун мана бу буюк кишилар кетгандан сўнг сизлардан бўлган  улил амр шўросига итоат қилишни вожиб қилди ва сизлардан бўлган улил амр шўросини қози сифатида келтиради.

(давоми бор………)