دسته: шайх мужохид Абу Хамза хўромийни ўзбек тилидаги асарлари

Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс :  фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(27- қисм)

Хар қандай холатда хам, мана бу ўйинлар, бефойда ва беарзиш ишлар лахвни қолибидан жой олади,аммо лахв нарсалар хам турли- хил шохаларга эга, фақатгина лағв ё беарзиш сўзларни айтишлик эмас, балки бундан бошқа шундай лахвлар хам борки, улар яхши ва шаръий бир мақсадни йўлида бир абзор сифатида хизмат қила олади, мусулмонлар баъзи бир ўринларда уларга мухтож хам бўлади.

 Баъзи бир мусулмонлар рухий жихатдан оромишни қўлга киритиш учун ўзига хос маросимларга бориб ана бу ботил ва лахв ишлардан вақтинчалик фойдаланишади ёки уларни ўзлари дўстларини даврасида чиройли овозга эга булбул ролини ўйнашади ёки ўйинлар орқали мана бу лахвлардан фойдаланишади. Масалан тўйларда ана ўша лахв ишларни амалга оширишади.

Уммул мўъминин Оиша розиаллоху анхо ўзларини қариндошларидан бирини ансорий бир кишига турмушга берган пайтларида, росулуллох саллаллоху алайхи васаллам шундай деб мархамат қилган эдилар:

  «یَا عَائِشَةُ، مَا کَانَ مَعَکُمْ لَهْوٌ؟ فَإِنَّ الأَنْصَارَ یُعْجِبُهُمُ اللَّهْوُ»[1]

“Эй Оиша! Сизлар билан бирга лахв ( лаззатланадиган нарсалар) йўқмиди? Чунки ансорлар, лахв ва ўйинларни яхши кўришади.” Бошқа бир ривоятда келтирилишича, мархамат қилган эдилар:

«  فَهَلْ بَعَثْتُمْ مَعَهَا جَارِيَةً تَضْرِبُ بِالدُّفِّ وَتُغَنِّي »

“У билан бирга даф чаладиган ва овоз куйлайдиган чўрини  қўшиб жўнатдингизми?” Уммул мўъминин айтдилар: бу чўри  нималарни куйлай олади ё росулуллох? У киши мархамат қилдилар: мана бундай:

 ﺃﺗَﯿْﻨَﺎﮐُﻢْ ﺃﺗَﯿْﻨَﺎﮐُﻢْ  *** ﻓَﺤَﯿﻮﻧَّﺎ ﻧُﺤﯿِّﯿﮑُﻢْ‏

وَلَوْلَا الذَّهَب الْأَحْمَر *** مَا حلَّتْ بوادیکــــــم

وَلَوْلَا الْحِنْطَة السمراء *** مَا سَمِنَتْ عَذَارِيكُمْ

” биз келдик, биз келдик, бизларга мархабо деб айтинглар ва бизлар хам сизларга дуруд айтамиз, агар қизил тилла бўлмаганда эди биёбонларингиз ораста бўлмас эди. Ва агар тилла рангли буғдойлар бўлмаганда, сизларни бўйга етган қизларингизга эт битмас эди.

Ёки Оиша розиаллоху анхога мархамат қилган эдилар:

 « ﺍَﻫْﺪَﯾْﺘُﻢ ﺍﻟْﻔَﺘـَﺎﺓَ؟ ﻗَﺎﻟﻮُﺍ ﻧَﻌَﻢْ ﻗﺎﻝَ : ‏« ﺃﺭْﺳَﻠْﺘُﻢ ﻣَﻌَﻬﺎ ﻣﻦ ﯾُﻐَﻨِّﯽ؟ ﻗﺎﻟَﺖْ: ﻻَ، ﻓَﻘﺎﻝَ ﺭﺳﻮﻝ ﺍﻟﻠﻪِ ‏(صلی الله علیه وسلم‏) ﺍِﻥَّﺍﻷﻧْﺼﺎﺭَ ﻗَﻮْﻡٌ ﻓﯿﻬﻢ ﻏَﺰْﻝٌ ﻓَﻠَﻮْ ﺑَﻌَﺜْﺘُﻢ ﻣَﻌَﻬَﺎ ﻣَﻦْ ﯾَﻘﻮﻝُ : ﺃﺗَﯿْﻨَﺎﮐُﻢْ ﺃﺗَﯿْﻨَﺎﮐُﻢْ ﻓَﺤَﯿَّﺎﻧﺎ ﻭ ﺣَﯿَّﺎﮐﻢُ‏»

У қизга хадя бердингизми? Ха, дедилар, у киши яна мархамат қилдилар: у билан бирга овоз куйлайдиган кишини жўнатдингизми? Оиша айтдилар: йўқ. Сўнг росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қилдилар: биласизми ансорларни  ўртасида овоз куйлаш бир расм бўлиб доим бу ишни қилишади. Агар у билан бирга қуйидагича куйлайдиган бирор кимни юборганингизда яхши бўларди:

 « ﺃﺗَﯿْﻨَﺎﮐُﻢْ ﺃﺗَﯿْﻨَﺎﮐُﻢْ ﻓَﺤَﯿَّﺎﻧﺎ ﻭ ﺣَﯿَّﺎﮐﻢُ ‏»

Биз сизларни олдингизга келдик; шундай экан бизларга салом ва табрик айтинглар ва бизлар хам сизларга мархабо деймиз.

Мана бу хам лахвдан фойдаланишни бир нави бўлади, энди лахвни бошқа бир турлари хам борки, улардан тўйдан бошқа жойларда хам бир абзор сифатида фойдаланса бўлади. Келинглар, уларни орасига бориб бир оз кўнглимизни хушлаб келамиз, деган гапларни  сизлар хам эшитгандурсизлар……..масалан фикрий,рухий ва жисмоний  ишлардан толиқиб бинони ичида ўтиришдан зериккач, келинглар бир ташқарига чиқиб қушларни овозини эшитайлик ёки боғга чиқиб бир айланиб келайлик  ёки бир филм томошо қилайлик ёки циркка бориб ўйинларини томошо қилайлик ёки эй Оиша кел, хабашийларни ўйинларини бир кўргин ва…….деган сўзларга ўхшайди. Аслида мана бу ишлар ботил ва биарзиш, лекин улардан рухни нафас олиши учун фойдаланилгани сабабли, бу иш мубохга айланади.

Шунга ўхшаган ўринлар хақида Абу Дардоъ розиаллоху анху айтган эдилар:

   ﺍِﻧِّﯽ ﻷﺳْﺘَﺠِﻢ ﻧﻔﺴﯽ ﺑِﺎﻟﺸَّﯽﺀِ ﻣِﻦَ ﺍﻟْﺒﺎﻃِﻞِ ﻟِﯿَﮑُﻮﻥَ ﺃﻗْﻮَْﯼ ﻟﻬﺎ ﻋَﻠَﯽ ﺍﻟﺤَﻖِّ ‏.

Мен ботил ишлар орқали ўзим дам оламан ва натижада хақ ишларни қилиш учун куч оламан. Ибни Масъуд розиаллоху анху айтади:

 أَرِيحُوا الْقُلُوبَ؛ فَإِنَّ الْقَلْبَ إِذَا أُكْرِهَ عَمِيَ

“дилларингизни хар соатда шод ва хурсанд қилиб туринглар, чунки дил хафа бўлган пайтингизда кўр бўлади.”  Али ибни Аби Толиб розиаллоху анху хам айтади:

إِنَّ هَذِهِ الْقُلُوبَ تَمَلُّ کَمَا تَمَلُّ الْأَبْدَانُ، فَابْتَغُوا لَهَا طَرَائِفَ الْحِکْمَهِ

” мана бу рух хам бадан каби чарчайди. Уларни қайтадан хурсанд қилиб қувватланиши учун латиф ва хикматли нарсалардан фойдаланиб фаол қилингиз.”  Аллохни шариатидаги қонун томонидан бошқарилган покиза лахвлар дилни шод ва хурсанд қилади ва қалбни дам олишига ва чарчоқ қалбдан,зехндан кетишига сабаб бўлади. Шу тарзда зехн ва қалб оғир ва жиддий ишлар учун тайёр бўлади.

Омир ибни Саъад розиаллоху анху айтади: мен бир тўйга бордим.  У ерда Қараза ибни Каъаб ва Абу Масъуд ансорийни хам кўрдим, тўйда чўри  қизлар овоз куйлаётган эди. Шунда эй росули худони ёронлари, эй бадрда иштирок этганлар, чўриларни овоз куйлашига қулоқ соляпсизларми?!- дедим. Улар қуйидагича жавоб беришди:  

اجْلِسْ إِنْ شِئْتَ فَاسْمَعْ مَعَنَا، وَإِنْ شِئْتَ اذْهَبْ، قَدْرُخِّصَ لَنَا فِي اللَّهْوِ عِنْدَ الْعُرْسِ.

Ўтир, агар хохласанг биз билан бирга қулоқ сол, агар хохламасанг кетавер; чунки росулуллох саллаллоху алайхи васаллам тўйларда бизларга лахв учун рухсат берганлар. [2]

Шунингдек уммул мўъминин Оиша розиаллоху анхо ривоят қиладиларки: “Отам Абу Бакр мени олдимга келдилар, бу вақтда ансорлардан бўлган икки қизча ансорларнинг буос кунидаги  қахрамонлиги хақида овоз куйлаётган эдилар, ( бошқа бир ривоятда даф чалаётган эдилар) албатта улар жуда яхши куйлашни билишмасди!

 وَلَيْسَتَا بِمُغَنِّيَتَيْنِ،

Шунда Абу Бакр айтдики: росулуллохни манзилида шайтонни михи борми?! Ва ўша куни фитр ийди эди, сўнгра росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қилдилар:  

 يَا أَبَا بَكْرٍ إِنَّ لِكُلِّ قَوْمٍ عِيدًا وَهَذَا عِيدُنَا.

Эй Абу Бакр! Хар бир қавмни ийди ( хайити,байрами)  бор, ва бу хам бизнинг  ийд кунимиз”. [3]

(давоми бор……….)

---

[1]بخاری (5163)

[2] المستدرك على الصحيحين/ سنن النسائي/ المصنف

[3] متفق علیه .  رواه البخاري (909) ومسلم (892) . صحیح سنن ابن ماجه ـ علامه آلبانی1540

Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс :  фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(26- қисм)

Ха, мўъмин шахс агар хохласа,  ўзининг  пок нияти билан бирга  яхшиликни жуда кўп йўлларини  топа олади  ва дунёда хамма нарса аллохни шариатидаги қонунлар йўлига тушади ва албатта булар  унга савоб хам келтиради:

 قُلْ إِنَّ صَلَاتِي وَنُسُكِي وَمَحْيَايَ وَمَمَاتِي لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ * لَا شَرِيكَ لَهُ ۖ وَبِذَٰلِكَ أُمِرْتُ…(انعام/162-163)[1]

Ошкор кўриниб турганидек, овоз айтишлик хам шодликни фитрий абзорларидан бири ва хаётни бир қирраси бўлиб, уни аллох таоло учун ишлатилиши керак, шубхасиз аллохни шариатидаги қонунлар дунёвий хаётда мухтож бўлинадиган  фитрий масалаларни бостириб ташлаш учун келган эмас, балки у мана бу эхтиёжларни бошқариш, ташкиллаштириш, контрол қилиш ва уни хидоят қилиш келган. Ибни Таймия айтади: 

«اِنَّ الأنْبیاءَ قَدْ بُعِثوُا بِتَکْمیلِ الْفِطْرَةِ و تَقْریرِهـْا لا بِتَبْدِیلِها و تَغْیِیرِها»

Анбиёлар фитратни ўзгартириш учун эмас, балки  комил қилиш ва уни собит қилиш учун юборилишган.

Энди агар мана бу фитратни аллохни шариатидаги қонунлар билан контрол қилиб хидоят қилинса, матлуб ва покиза,халол ишга айланади, аллох таоло мана бундай покиза ишлар хақида мархамат қиладики:

 یَسْألُونَکَ ماذا اَحَلَّ اللهُ لَهُمْ قُلْ اَحَلَّ لکُمْ الطَّیِّباتِ (مائده/4)

(Эй Мухаммад, мўъминлар) сиздан ўзлари учун нималар халол қилинганини сўрайдилар. Айтинг: “сизлар учун барча покиза нарсалар халол қилинди. Ха, бизлар хаётдаги ишларимизни бошқариш ва покизалаш орқали айта оламизки:

 الْيَوْمَ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبَاتُۖ (مائده/5)

Бугун сизлар учун барча покиза нарсалар халол қилинди.

Энди мана бу овоз айтишлик аллохни шариатидаги қонунларни бошқаруви сабабли, тоййиб покиза нарсага айланади ва бир фитрий эхтиёжни тўғри шаклга келтиради ва инсонни ғайри шаръий овоз айтишлардан узоқлаштиради ва шахсни гунохга ботган овоз айтишлар томонга боришига йўл қўймайди, чунки шахс баъзи бир кимсалар томонидан офатга айланиши,булғанини мумкин; энди шундай кишилар хам борки, улар мана бу овоз айтишга ё унга қулоқ солишга одатланиб қолишган, уларни мақсади хам ўзларини ва бошқаларни  вақтларини хуш ўтказишдан иборат,  бу ерда мана бу иш лағв ишга айланади, бу масжидни эшигини тагида ўтириб олиб вақтларини бекор  ўтказаётган чолларни ишига  ўхшайди, ёки бўлмасам сиз ўзингиз одатланган фалон ўйинни кўришингиз………мана бундай шахс одатланиб қолган  вақтни бекорга ўтказишлар ёки умрни бекорга кетказишлар, мусулмонларни сифати эмас, балки кофирларни сифати хисобланади, бу ахли китоб кофирлари баъзи вақтлар айтган сўзларга ўхшайди, аллох таоло уларга қандай муомала қилиш хақида мархамат қилади:      

 وَإِذَا سَمِعُوا اللَّغْوَ أَعْرَضُوا عَنْهُ وَقَالُوا لَنَا أَعْمَالُنَا وَلَکُمْ أَعْمَالُکُمْ سَلَامٌ عَلَیْکُمْ لَا نَبْتَغِی الْجَاهِلِینَ ‏(قصص/55)

Қачонки, бехуда ( сўз ё ишни) эшитсалар ундан юз ўгирурлар ва “бизларнинг амалларимиз ўзимиз учун, сизларнинг амалларингиз хам ўзларингиз учундир. Омон бўлинглар. Бизлар нодон кимсалар билан (хамсухбат) бўлишни истамаймиз”, дерлар.

Аслида бор хақиқат хам шу, мусулмонлар даъватга, жиходга, аллохни динига ва аллохни бандаларига хизмат қилишга эхтиёжи бўлар экан ва уни зиммасида ўзини ва дунёдаги бошқа ситам кўрган инсонларни олдида ана ўшанча масъулият бўлар экан ва ўзларини қиёматларини баробарида ўшанча вазифаларга эга бўлар эканлар, фалончи кўчани бошида  ё масжидни олдида туриб  ўзларини қиёматлари учун хеч қандай фойдаси бўлмаган нарсалар билан машғул бўлишларида бир  маъно борми? Ёки юзлаб балки минглаб соат вақтингизни футболни, хайвонот оламини тамошо қилишга сарфлашингизда бир маъно борми? Бўлиб хам шахс ана бу сарфлаган вақтини юздан бирини хам динга оид дарсларни эшитишга ё кўришга ё таълим олишга  сарфламайди.

Мана бу дўстларимиз нодон ва жохилларни йўлларидан юриб кетишяпти, улар ўзларини шундай ишлар билан машғул қилиб қўйишганки, умрларининг соатига қиёс қилинса бу ишлар нихоятда арзимас, лағв ишлар хисобланади, ақлли шахс бу ишлардан ўзини четга тортиши ва қуйидаги сўзларни айтиши керак:

       لَنَا أَعْمَالُنَا وَلَکُمْ أَعْمَالُکُمْ سَلَامٌ عَلَیْکُمْ لَا نَبْتَغِی الْجَاهِلِینَ.

Агар овоз айтишликни  ё овоз эшитишни кўпайтириб юбориб уни бир одатга айлантириб юборилса ва бу вақтни бекор ўтказилишига,хамда ўзи билан бошқаларга яхшиликни етмаслигига боис бўлса,бу жоиз бўлмайди, мусулмонлар мана бу сифатда ўзларини кофирларга ўхшатиб олган бўладилар.

Мана бундай бефойда ва беарзиш ишларни қилишлик билан  фақат вақт  талаф бўлади, энди агар шахс бу ишни ўзига касб қилиб олиб, бу орқали машхур бўлиб танилса, албатта бу кофирларни сифатларидан бўлади ва  мусулмонлар булғаниб қолган қалбий касалликлардан ва булғанишлардан бири хисобланади,бу ердаги бошқа бир  нуқта шуки, ана бу лағв сўзлар, динни хақорат қилиш ё сўкишдан иборат бўлмаса шундай бўлади. Чунки қудратни қўлга киритилган пайтда, кофирларни хақоратларига фақат куч-қувват билан жавоб берилади, хақоратларни овозини ўчиришлик ассалому алайкумга йўқ дейишдан иборат. Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам каъаб ибни ашраф, абу ифк, назр ибни хорис ва бошқалар билан шундай муомала қилган эдилар. Хақорат қилиш ва сўкиш фақат лағв билан эмас, балки танқид қилишдан хам  жуда катта фарқ қилади.

Мана бу ишларни қилишлик, ғийбатга ва одамларни хаққини зоя бўлишига ёки вожиб ишни тарк қилинишига ё гунохга боис бўлмаган тақдирдагина лағв, беарзиш ва бефойда иш  хисобланади, энди мана бу даражага етган бўлса, бу лағв эмас, балки ўзига  хос ўлчовига эга бўлган  бошқа жиноятларга,гунохларга ўхшаган жиноят саналади. Масалан бир жория қизча росулуллох саллаллоху алайхи васалламни хузурларида, уммул мўъминин Оиша розиаллоху анхони хоналарида овоз ўқиётган пайтида:

    “وَفِينَا نَبِيٌّ يَعْلَمُ مَا فِي غَدٍ«

бизни орамизда пайғамбар бор ва у эртага нима ишлар бўлишини билади, шунда росулуллох саллаллоху алайхи васаллам унга тезда эслатадиларки:

 لَا تَقُولِي هَكَذَا وَقُولِي مَا كُنْتِ تَقُولِينَ[2]«

бундай демагин, балки олдин айтаётган сўзларингни айт.”

(давоми бор……..)

---

[1]بگو:نماز و عبادت و زیستن و مردن من از آن خدا است که پروردگار جهانیان است . خدا را هیچ شریکی نیست ، و به همین دستور داده شده‌ام.

[2]رواه البخاري ( 3779)

Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс :  фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(25- қисм)  

  Хар қандай холатда хам, мана бу оятлар ва кофир ва муртадларнинг тарихи бизларга шу нарсани ошкор ва равшан кўрсатиб турибдики, сўзларни хам яхшиси бор ва хам ёмони. Хақорат қилиш,сўкиш, куфр сўзларини айтиши ва бошқалар каби. Энди шундай хулоса қила оламиз: аллохни шариатидаги қонунни кўз- қараши бўйича ёмон ва харом бўлган сўзлар мамнуъ, қайтарилгандур, энди булар наср шаклида бўладими ёки оддий бир кўринишда айтиладими ё шеър ,оханг шаклида бўладими, буни фарқи йўқ. Аллохни шариатидаги қонунлар бўйича яхши бўлган нарса озод.  Охангларда, гуронийларда айтиладиган сўзлар хам шуларни жумласига киради.

Оханг айтиш ё хиргойи қилиш хам мутлақо табиий нарса. Бир ёшни атрофидаги болачадан тортиб энди ўзидан қандайдир овозлар чиқараётган чақалоқгача ухламоқчи бўлган пайтида ўзидан  бирор хил овозлар чиқаради, ёки шу болаларни онаси хам боласи учун хиргойи қилиб алла айтади, ёки араблар туяга ё отга минган пайтларида хам хиргойи қилишган ва унга

«غناء الركبان» یا« غناء النَّصْب» یا «غناء الفتیان» یا «السناد» و …

дейишган, мана буларни хаммаси инсоннинг фитрий махсулоти хисобланади. Умар ибни Хаттоб розиаллоху анху айтадики:

 الغناء من زاد الراكب،…..[1]

яъни хиргойи қилиш, шеър айтиш отлиқнинг ё мусофирнинг юкидир.

Ёки арабларни хиргойиларидан яна бири, чўпонлар туялари учун айтадиган овоз бўлиб, унга “алхудаъи” дейилган, масалан сафарлардан бирида чиройли овозга эга бўлган  Анжаша мана бу “алхудаъи”ни шунчалик яхши ўқиган пайтида, туялар хаяжонга тушиб тезликни оширишади, буни кўрган росулуллох саллаллоху алайхи васаллам етук бир ўхшатиш ва ажойиб яширин истелох билан айтадиларки:  эй Анжаша секинроқ шишалар синиб кетмасин:

  رُوَيْدَكَ يَا أَنْجَشَةُ لَا تَكْسِرْ الْقَوَارِيرَ .[2]

У кишининг бу ердаги манзурлари кажаваларда ўтирган аёллар бўлган эди, агар туялар тезликни оширишса улар азият бўлишлари ё туядан йиқилиб тушишлари мумкин эди. Ёки хожилар хажга,маккада ё масжидун набийда намоз ўқишга бўлган завқ ва шавқлари сабабли бир нав охангни куйлашган, ёки мужохидлар ғайратларини кўпайтириш ёки жанг майдонида бошқа мужохидларнинг шижоатини ошириш учун овоз хиргойи қилишган, шу каби жуда кўп мисолларни келтирса бўлади, улардан бири қабрни лабига бориб қолган қари  чол кишининг ўзини кўнгли учун овоз айтиши хам мисол бўла олади.

Исломий турли- хил манбаъларда келтирилишича хам, росулуллох саллаллоху алайхи васаллам ва у кишининг асхоблари хам сафарда юрган пайтларида ёки жамланиб  ўтиришган пайтларида хам, ёки иш қилаётган пайтларида хам, шеър айтишган, бу шеърни якка холда хам ўқишган – буни Хассон ибни Собит ва Анжаша ва Омир ибни Аквоъдан ривоят қилинган – кўпчилик бўлиб хам ўқишган, ахзоб жангидан олдинги хандақ ковлаш пайтидаги шеър ўқишлар бунга мисол бўлади.

Анас ибни Молик розиаллоху анху айтадики: росулуллох саллаллоху алайхи васаллам биздаги очликни ва чарчоқни кўрган пайтларида қуйидаги шеърни ўқиган эдилар:

    “اللَّهُمَّ لَا عَيْش إِلَّا عَيْش الْآخِرَه ***فارْحَمْ الْأَنْصَارَوَالْمُهَاجِرَهْ “

(Эй аллохим, хаёт фақат охират хаётидур, шундай экан ансор ва мухожирларга рахм қилгин) шунда сахобалар у кишига жавоб тариқасида айтган эдилар: 

“نَحْنُ الَّذِينَ بَايَعُوا مُحَمَّدَا … عَلَى الجِهَادِ مَا بَقِينَا أَبَدَا “

( Бизлар ўлгунимизгача Мухаммад билан жиход қилишга байъат қилган кишилармиз)

Бундан ташқари росулуллох саллаллоху алайхи васалламнинг асхоблари мажлисларида овоз айтишарди: Абдуррохман ибни Авф розиаллоху анхуни  фарзанди  Абу Салма рохимахуллох айтадики:   

 “لم یکن أصحاب رسول الله صلی الله علیه و سلم منحرفین و لا متماوتین، کانوا یتناشدون الأشعار فی مجالسهم، و ینکرون أمر جاهلیتهم…” .

Росулуллох саллаллоху алайхи васалламнинг асхоблари мунхариф (адашган) хам бўлишмаган, ифрот яъни хаддан ошириб юборувчи хам бўлишмаган ва ахли тафрит хам бўлишган эмас, улар мажлисларида шеърни оханг  суратида айтишган , улар жохилиятда ўзлари қилган ишларни – мана бу шеърларда – қоралаб айтишган…….нашид бу араб тилида ” шеърни чиройли овоз билан айтишлик” бўлиб, бизлар унга гуроний ёки сизларни тилингиз билан айтганда эса оханг,овоз, нағма,хиргойи бўлади. [3].[4]

Келтирилган нарсаларни хаммаси жоиз бўлган  овоз айтишни жумласига киради, хеч қайси бир олим овоз айтишни харом қилган эмас. Шеър ўқиш, овоз айтиш ё уларга қулоқ солиш аллохни шариатидаги қонунларда рухан нафас олиш ва шахсни, хамда бошқаларни  рухини шод ва хурсанд қилиш учун бир абзор сифатида фойдаланса бўлади, бу билан шахсдан ва бошқалардан нохушликни, чарчоқни кетказса бўлади, натижада эса инсонлар яна қайтадан куч- қувват олиб  ва қалблари  кучга тўлиб, ором олиб ўзларига вожиб қилинган ишларни бажаришади, мана бу ишни яхши иш деса бўлади, чунки мана бу овоз айтиш ё бу овозга қулоқ солиш, бир вожиб ишни бажариш учун абзор бўлиб, ўша шахсни ўзига ва аллохни бандаларига шубхасиз хизмат қилади – агар ният яхши бўлса – ва у ажр ва мукофотсиз қолиб кетмайди. Бу росулуллох саллаллоху алайхи васалламнинг хандақни ковлаш пайтида айтган овозларига ўхшайди. Махсусан агар фитрий  овоз айтишга бўлган эхтиёж  аллохни шариатидаги қонунларни воситасида бошқарилган бўлса ва шахс ғайри шаръий овоз куйлаш томонга кетиб қолмаса, шубхасиз ана ўша шаръий овоз айтишлик бу шахс учун ибодат хисобланади,нима учун? Чунки унга ажр берилади ва ажр берилган нарсани хар бири ибодат саналади:

Абу Зар розиаллоху анху айтади: росулуллох саллаллоху алайхи васалламни ёронлари айтишдики: эй росулуллох бадавлат кишилар савобларни олиб кетиб қолишди,чунки улар худди биз намоз ўқиганимиз каби намоз ўқишади ва бизлар рўза тутганимиз каби рўза тутишади, бундан ташқари улар қўшимча мол-давлатларидан садақа хам беришади, росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қилдилар:

   « أَوَ لَیْسَ قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لَکُمْ مَا تَصَّدَّقُونَ إِنَّ بِکُلِّ تَسْبِیحَةٍ صَدَقَةً وَکُلِّ تَکْبِیرَةٍ صَدَقَةً وَکُلِّ تَحْمِیدَةٍ صَدَقَةً وَکُلِّ تَهْلِیلَةٍ صَدَقَةً وَأَمْرٌ بِالْمَعْرُوفِ صَدَقَةٌ وَنَهْیٌ عَنْ مُنْکَرٍ صَدَقَةٌ وَفِی بُضْعِ أَحَدِکُمْ صَدَقَةٌ »

Аллох сизларга садақа беришларингиз учун бир нарсаларни ихтиёрингизга қўйиб қўймадими? Субханаллох дейишлик садақадур, аллоху акбар садақа, алхамдулиллах садақа, яхши ишни қилишга дастур бериш ва ёмон ишни қилинишига қаршилик қилишлик садақадур, сизларни авратингизда хам садақа бор ( агар аёли билан яқинлик қилса) : шунда сахобалар айтишдики:

« قَالُوا یَا رَسُولَ اللَّهِ أَیَأتِی أَحَدُنَا شَهْوَتَهُ وَیَکُونُ لَهُ فِیهَا أَجْرٌ»

агар бизлар шахватимизни қондирсак хам, бизлар учун шу ишда хам ажр ва савоб бериладими? Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қилдилар:  

أَرَأَیْتُمْ لَوْ وَضَعَهَا فِی حَرَامٍ أَکَانَ عَلَیْهِ فِیهَا وِزْرٌ فَکَذَلِکَ إِذَا وَضَعَهَا فِی الْحَلَالِ کَانَ لَهُ أَجْرًا»    [5] 

Қани сизлар менга айтингларчи: агар (бир шахс) мана бу шахватни харом йўл орқали қондирадиган бўлса, унга гунох ёзиладими? Шунинг учун хам агар уни халол йўл билан қондирадиган бўлса, унга ажр ва савоб берилади.  Шу ерда Муоз ибни Жабал розиаллоху анху айтади:

انی احتسب نومتی کما احتسب قومتی.

Мен уйғоқлигимда хам ва ухлаётганимда хам ибодат қиламан. Яъни мен ибодат қилиш учун уйғонганим каби , аллох таоло ухлашимни хам мен учун ибодат сифатида хисоб қилишини ният қилиб ётаман.

(давоми бор……….)

---

[1]التمهيد ( 22 / 197 ، 198)روى ابن وهب عن أسامة وعبد الله ابني زيد بن أسلم عن أبيهما زيد بن أسلم عن أبيه

[2]متفق علیه / رواه البخاري ( 5857 ) ومسلم ( 2323 ) .

[3] مصنف ابن أبی شیبة:711/8)

[4] قاموس المحیط

[5] رواه مسلم

Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс :  фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(24- қисм)

Назр ибни Хорис хам забон,шеър ва қиссалар айтиш  майдонининг  фаол кишиларидан бири бўлиб, у ислом динига  ва росулуллох саллаллоху алайхи васалламга қарши ёлғон шеърларни хийрадан сотиб олган эди ва форс подшохларини,рустамни, исфандёрни афсоналари шаклида баён қилган, у айтар эдики: Мухаммадни сўзлари қандай қилиб мени сўзларимдан кўра яхшироқ бўлади?  [1]

Бадр жангида у хам асир тушган пайтида, росулуллох саллаллоху алайхи васаллам у хақида хеч ким билан маслахат қилмадилар ва Али розиаллоху анхуга уни бўйнини чопиб ташлашни  буюрдилар. [2].[3]

Мана бу маънавий ва рухий майдонда шариатгаро мужохидларга қарши фаолият олиб бораётган кишиларнинг хаммасини оқибати,тақдири бўлади. Ибни Касир рохимахуллох айтадики: мана бу икки жинояткор ўлдирилгандан сўнг, мусулмонлар рухий ва фикрий жанг майдонида исломга ва шариат қонунларига қарши тиллари билан фаолият олиб бораётган қайсар,саркаш кимсаларга рахм қилинмаслик кераклигини  тушуниб етишди; усул бўйича уларни устидаги  хар  қандай келишув ва енгилликлар қабул қилинмайди; чунки улар шароратни етакчилари ва залолат, гумрохлик ва саргардонликни рахбарлари бўлиб, улар ўзларининг қабих ва уятли сўзлари билан авф ва кечиримга аслан жой қолдирмаганлар.   [4]

Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам қуйидаги кимсаларни терор қилинишига дастур берган эдилар: каъаб ибни ашраф яхудий, ибни сайба яхудий ва бошқа яхудийлар, салом ибни аби хақиқ, холид ибни суфён хазалий, рифоъа ибни қайс жусамий, абу афк, асамаъ бинти марвон исмли бир шоира аёл хам шулар жумласидан бўлган………..улар фақат забонлари билан шеър, овоз ўқиш ёки бошқача истелох билан айтганда маънавий жихатдан аллохни шариатидаги қонунга қарши иш олиб боришган. Демак аллохни шариатидаги қонунларга қарши қилинган хар қандай баёнга  хам озодлик берилмайди.

Аллох таоло мана бу оғзи бадбўй, жинояткор мавжудот хақида мархамат қилади:

  وَمِنَ النَّاسِ مَن یَشْتَرِی لَهْوَ الْحَدِیثِ لِیُضِلَّ عَن سَبِیلِ اللَّهِ بِغَیْرِ عِلْمٍ وَیَتَّخِذَهَا هُزُواًأُولَئِکَ لَهُمْ عَذَابٌ مُّهِینٌ ‏(لقمان/6)

‏وَإِذَا تُتْلَى عَلَیْهِ آیَاتُنَا وَلَّى مُسْتَکْبِراً کَأَن لَّمْ یَسْمَعْهَا کَأَنَّ فِی أُذُنَیْهِ وَقْراً فَبَشِّرْهُ بِعَذَابٍ أَلِیمٍ ‏(لقمان/7)

Одамлар орасида шундай кимсалар хам борки, улар билимсизлик билан ( ўзгаларни) аллохнинг йўлидан оздириш учун ва у ( йўлни) масхара қилиш учун бехуда сўз(лар)ни сотиб олур. Ана ўшалар учун хор қилгувчи азоб бордир.  ** Қачон унга бизнинг оятларимиз тиловат қилинса гўё уларни эшитмагандек, гўё қулоқларида оғирлик- карлик бордек кибру- хаво билан юз ўгириб кетур. Бас, унга аламли азоб хақида “хушхабар” бериб қўйинг!

Мана бу шахслар кофирлар бўлиб, улар огохона ва ўзларини ихтиёрлари билан аллохни динини  ва аллохни шариатидаги қонунни қарама- қаршисига туриб олишади, уларни мақсади одамларни аллохни шариатидаги қонундан гумрох қилиш ва ислом динини масхара қилишдан иборат. Улар ўзларини ва бошқа мусулмонларни рухига таскин  ва оромиш бериш учун куйлашмайди,балки мусулмонларнинг рухини эговлайдилар,  улар мусулмонларни шариат қонунларидан гумрох қилишни хохлашяпти. Уларни айтишича, улар эга бўлган нарса росулуллох саллаллоху алайхи васаллам келтирган нарсадан кўра яхшироқ, бундан ташқари улар ислом динини ва росулуллох саллаллоху алайхи васалламни  шеър,наср, куйлаш,достон ва афсоналар айтиш шаклида хақорат қилиб сўкишади.  

Мана бу хақоратларга энг кўзга кўринган намуналардан бири, курдистонни секуляр ва муртад курдларининг “эй рақиб” номли  миллий гимни бўлиб,  у юнус раъуф дилдор номли коммунист томонидан 1938 йилда ёзилган ва уни биринчи марта эрондаги курдистон демократ хизбининг муртад секуляр хукуматида, муртад қози мухаммадни рахбарияти остида, сталинни махободдаги мулътфилм жумхуриятида 1946 йилда айтилган:

ئه ی ڕه‌قیب هه‌ر ماوه قه‌ومی کورد زمان

نایشکێنێ دانه‌ریی تۆپی زه‌مان

 Эй рақиб хануз курд забонли қавм мавжуд, холиқ ва дунёни вужудга келтирган ва замонни айлантирадиган зот хам уни мағлуб қила олмайди. Яъни аллох курд қавмини мағлуб қилишга қодир эмас. Аммо кўриб турганимиздек, ўтган бир неча ўн йиллик мобайнида аллох таоло муртад курд секуляристлари ва бошқа алданган курдларни  бошига қандай балоларни олиб келганини ва олиб келаётганига гувох бўлиб турибмиз.

Мана бу гимнни давомида муртад курдлар айтишадики:   

ئێمه رۆڵه ی میدیا و که‌یخوسره‌وین *** دینمان، ئایینمان هه‌ر نیشتمان .

Бизлар моду кейхисравни фарзандларимиз, бизларни динимиз фақат ватандир. Бу шеърни коммунист ва ёлғончи бир шахс ёзган, уни  интернацианал социализмга эътиқоди бор ва миллатпарастликка ё нацианализмга эътиқод қилмайди.

Мана бу ана ўша “лахвал хадис” бўлиб, афсонавий ва хурофот,пуч сўзлардан иборат, кофир ва муртадлар улар орқали аллохни динини ўйин ва масхара қилишни исташяпти, улар одамларни аллохни динидан ўзларининг куфр динлари бўлмиш секуляризм динига тортиб олиб кетишмоқчи. Мана бу кимсаларни хор ва расво  қилгувчи азоб кутиб турибди:  

 أُولَئِکَ لَهُمْ عَذَابٌ مُّهِینٌ .

Аллох таоло мусулмонларга амр қиладики:

 فَاجْتَنِبُوا الرِّجْسَ مِنَ الْأَوْثَانِ وَاجْتَنِبُوا قَوْلَ الزُّورِ‏(حج/30)

Бас, сизлар аллох учун хақиқий (йўлдан оғмаган мусулмон) бўлган ва у зотга шерик келтиргувчи бўлмаган холингизда бутлардан иборат нажосатдан йироқ бўлингиз ва ёлғон сўздан йироқ бўлингиз!

Ха, америка ва россия, хитой, бирлашган миллатлар ташкилотининг куфр қонунлари унвони остидаги палид бутлардан ва қози мухаммад муртад каби махаллий муртад,жўжа  секуляристлардан, хамда уларга тобеъ бўлган қосимлу, ужалон, борзоний ва бошқа секуляристлардан пархез қилиб узоқлашишимиз керак. Шунингдек уларнинг ахборот воситаларида берилаётган  симинарлар, оханглар,қўшиқлар,маърузалар,филмлар шаклидаги  бепоя, асоссиз,ёлғон сўзларини айтишдан пархез қилишимиз ва четланишимиз лозим.

(давоми бор………)

---

[1] ابن هشام، السیرة النبویة،ج ۱، ص ۴۳۹ – ۴۴۰

[2] الغضبان ، التربیة القیادیه، ج ۳، ص ۵۷

[3] ابن هشام ، پیشین ، ج ۲، ص ۲۵۵٫

[4] ابن کثیر ،  البدایة و النهایه، ج ۳، ص ۳۰۶

Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс :  фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(23- қисм)

 Мана бу керакли муқаддимадан сўнг лахвни таърифини бошлаймиз:

Лахв бу: инсонга лаззат олиб келадиган бир нарса бўлиб, уни машғул қилиб вақтини чоғ ўтказишига сабаб бўлади, бу нарса аллохни шариатидаги қонунда харом қилинмаган,аммо  агар бу ишни қилса унга савоб хам берилмайди, шунга қарамасдан у инсон учун ўткинчи бир шодликни вужудга келтиради. Яъни агар шахс бу ишни қилса, гунох хам қилмаган бўлади  ва савобга хам эга бўлмайди, у фақат ўткинчи бир шодликни ўзи учун вужудга келтирган холос. Ўткинчи шодликлар хам албатта мавжуд,лекин уларни ёлғиз ўзини қадри йўқ, бошқача истелох билан айтганда ботилдурлар, улар фақат  аллохни шариатида машруъ бўлган ибодатни ё мақсадни йўлида хизмат қиладиган бир абзор бўлган тақдирдагина қадрли бўла олади.

Бу қорнингиз оч вақтида овқатни кўрган пайтингиздаги шодликка ёки дам олмоқчи бўлган пайтингиздаги шодлик хиссига ёки бир охангни, гуронийни эшитган пайтингиздаги шодлик хиссига ё жамоатни  ташкил қилган  ёки жамоатлар шўросини  ё исломий изтирорий бадал хукуматни ё нубувват манхажига асосланган исломий хукуматни ташкил қилган пайтимиздаги шодлик хиссига  ўхшайди. Энди овқат истеъмол қилиш вақтинчалик ва ўткинчи шодлик, аммо мана бу овқатни хазм бўлиши ва натижада уни жисмга келтирадиган саломатликка ва хаётни давом этишига боис бўлади. Дам олиш сабабли вужудга келадиган шодлик хам вақтинчалик, аммо бу нарса бадандан захарли моддаларни дафъ бўлишига, баданни истирохат қилишига ва жисмий саломатликни сақланишига сабаб бўлади.

 Жисмоний машқлар, жинсий алоқа ва шахс ўзини имкониятида бор бўлган  махоратлардан ва фанлардан фойдаланиш ва шунга ўхшаш ўринларни хаммаси вақтинчалик ва ўткинчи нарсалар бўлиб, улар каттароқ мақсадларни йўлида хизмат қилади. Шу тартибда дам олиш, ўйинлар, кўнгилни кўтарадиган  охангларга қулоқ солиш ё парандани, сувни ё инсонни  овозини эшитиш, рухни истирохат қилиши ва рухни қувватланиши учун хизмат қилади, бу рухни каттароқ ва жиддий ишларни янада яхшироқ амалга оширишига тайёрлайди…….

  Мана бу холатда лахвни йўлига кўра қўлга киритиладиган шодлик, бу аслий мақсад эмас, балки дилни қувватлантирадиган абзор ва ёқилғи хисобланади, натижада дил асосий ва жиддий ишларни амалга ошириш пайтида яхшироқ ва фойдалироқ ишлашга қодир бўлади.

Инсонни машғул қилиб вақтини чоғ ўтказишига ва ўткинчи бир нав шодликни вужудга келишига сабаб бўладиган, мана бу лахвлар ва лаззат олиб келадиган нарсаларни орасида шундай ўринлар хам борки, улар мана бу қадрсиз ва ботил холатдан чиқиб, бошқа қадр- қийматга эга бўлган ибодатлар каби ўринни эгаллайди ва агар шахс  уларни амалга ошира олса савобга эга бўлади. Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қилганлар:

    كُلُّ شَيْءٍ يَلْهُو بِهِالرَّجُلُفَهُوَ بَاطِلٌ؛ إِلَّا رَمْيَهُ بِقَوْسِهِ وَتَأْدِيبَهُ فَرَسَهُ وَمُلَاعَبَتَهُامْرَأَتَهُ،( أهله،) فَإِنَّهُنَّ مِنَ الْحَقِّ[1]

Мусулмон инсон вақтини хуш ўтказадиган хар қандай нарса ботилдур, камондан ўқ отишлик ва отини ром қилиб тарбиялаш ва аёли билан хазиллашиб ўйнаш буларни жумласига кирмайди; чунки мана бу ишлар хақдур. Бошқа бир ривоятда сузишни таълим олишга хам ишора қилинган.

« وتعلیمه السباحة»[2] 

Мана бу тўрт иш, яъни ўқ отишни ўрганиш ва отни тарбиялаш ва аёли ё уй ахли  билан ўйнаш, сузишни таълим олиш, агарчи лахв ишлардан бўлса хам савоб келтиради. Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам лахвлар учун харом сўзидан фойдаланган хеч қандай хадис мавжуд эмас. Бу ерда ботил лафзини ишлатилгани, бу ишларни манъ қилинганига ё харом қилинганига далолат қилмайди, чунки мана бу ўйинлар ва лахвлардан ташқари жуда кўп бошқа харом бўлмаган ботил лахвлар мавжуд, Абу Дардоъ розиаллоху анхунинг рухни қувватлантириш учун худди шу ботил калимасидан фойдалангани хақида  кейинроқ сухбатлашамиз.

Ха, инсон учун шодликни вужудга келтирадиган лахв ва ботил ишлар жуда кўп, шу ерда улардан  кундалик эхтиёжга эга зарурий бўлганига ишора қилиб ўтамиз. Масалан хазиллашиш, жисмий ўйинларни ўйнаш, фикрий ўйинлар, оханглар, овоз, гуроний,рақс кабилар иншааллох.

Биринчи бўлиб оханг, овоз ва гуронийдан бошлаймиз:

Инсонни оғзидан чиқадиган сўз, икки навли бўлади, ёки яхши сўз ва биз бунга халол деймиз, ёки ёмон сўз ва биз бунга харом деймиз. Яхши сўз яхшидур. Ёмон сўз хам ёмон. Мана бу яхши ва ёмон сўзларни хам аллохни шариатидаги қонунлар таъйин қилган, бир киши ўзини истаги билан келиб, мен айтаётган мана бу хақоратли сўзлар яхши ё ёмон дея олмайди. Шундай бўлгач, инсонни куфрга,гунохга, жиноятга даъват қиладиган сўзлар харом ва ёмон хисобланади, энди ана бу харом калималар қуйидаги оятдаги калималарга ўхшаш оддий бир тарзда айтилиши хам мумкин:

«وَلَئِن سَأَلْتَهُمْ لَيَقُولُنَّ إِنَّمَا كُنَّا نَخُوضُ وَنَلْعَبُ ۚ قُلْ أَبِاللَّهِ وَآيَاتِهِ وَرَسُولِهِ كُنتُمْ تَسْتَهْزِئُونَ *لَا تَعْتَذِرُوا قَدْ كَفَرْتُم بَعْدَ إِيمَانِكُمْ ۚ (توبه/65-66)[3]

Қасамки, агар улардан ( нега сизнинг устингиздан кулганлари хақида) сўрасангиз, албатта улар: “биз фақат бахслашиб, хазиллашиб келяпмиз, холос”, дейдилар. Айтинг: ” аллохдан, унинг оятларидан, унинг пайғамбаридан кулувчи бўлдингизми?”.  ** Узр айтманглар! Сизлар иймон келтирганингиздан сўнг яна куфрга қайтдингиз.

Бадр жангида асир бўлган Уқба ибни Аби Муъайт, яхши ўтмишга хам эга эмас эди, росулуллох саллаллоху алайхи васаллам унга айтадиларки: худо ва росулига душманчилик қилганинг учун ўлдириласан. Уқба айтдики: эй Мухаммад! Менга эхсон қилганинг яхшироқ. Менга  хам қавмдаги бошқа эркаклар каби назар билан қарагин. Агар уларни ўлдирсанг,мени хам ўлдир ва агар уларга эхсон қилсанг, менга хам эхсон қил. Агар улардан фидя олсанг,мендан хам фидя ол. Эй Мухаммад! Мендан сўнг мени фарзандларимни ким ўзини  қаромоғига олади?

Росулуллох саллаллоху алайхи васалллам мархамат қилдилар: олов. Сўнгра айтдилар: эй Осим! Уни бўйнини  уз. Осим розиаллоху анху хам росулуллох саллаллоху алайхи васалламни дастурларини амалга оширади ва уни ўлдиришади, тилини тия олмайдиган ва аллохни шариатидаги қонунига қарши маънавий  ва рухий жанг олиб бораётганларга ибрат бўлиши учун уни дорга осиб қўйишади. Уқба ислом оламида ўлдирилгандан сўнг, бошқаларга ибрат бўлиши учун, биринчи бўлиб дорга осиб қўйилган кишилардан бўлган.     [4]

(давоми бор……..)

---

[1]  احمد (١٦٦٢) و سنن ترمذي (١٥٦١) وأبو داود وابن حبان وغيرهم / فقد روى الدارمي عن عقبة بن عامر .

[2]امام نسائی  در سنن الکبری (۸۹۳۸)و حافظ ابن حجر در الإصابة(١/٤٣٩) سند آن را ” صحیح ” دانسته  است./طبرانی – صحیح الجامع البانی رقم 4534

[3] اگر از آنان بازخواست کنی، می‌گویند:  بازی و شوخی می‌کردیم . بگو : آیا به خدا و آیات او و پیغمبرش می‌توان بازی و شوخی کرد ؟ !‏ عذرخواهی نکنید . شما پس از ایمان‌آوردن ، کافر شده‌اید .

[4] الغضبان ، التربیة القیادیه، ج ۳، ص ۶۰

Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс :  фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(22- қисм)

Бошқа бир жойда мархамат қилганлар:

إِنَّ اللهَ فَرَضَ فَرَائِضَ فَلا تُضَيِّعُوهَا، وَحَدَّ حُدُودَاً فَلا تَعْتَدُوهَا وَحَرَّمَ أَشْيَاءَ فَلا تَنْتَهِكُوهَا، وَسَكَتَ عَنْ أَشْيَاءَ رَحْمَةً لَكُمْ غَيْرَ نِسْيَانٍ فَلا تَبْحَثُوا عَنْهَا[1]

Аллох сизларга бир нарсаларни вожиб қилган, уларни зоя қилмангиз  ва сизларга хад, чегараларни мушаххас қилиб қўйган, улардан тажовуз қилманглар ва сизларга  бир нарсаларни харом қилган, уларни хам оёқ-ости қилмангиз ва баъзи нарсалар хақида сукут қилган; ( улар хақида сизларга бир нарса дейилмаган нарсалар сизларга берилган рахматдир, худованд уларни унутиб қўйган деб ўйламанглар, шундай бўлгач улар (ни харом эканлиги) борасида бахс қилиб ўтирманглар.

Вақтики  аллох таоло бизларга хамма харом қилинган нарсаларни муфассал баён қилганлигини мархамат қилган экан: 

  وَقَدْ فَصَّلَ لَکُم مَّا حَرَّمَ عَلَیْکُمْ إِلاَّ مَا اضْطُرِرْتُمْ إِلَیْهِ (انعام/119)

Бундай холатда қонун таъйин қилиш, халол ва харом қилиш фақатгина шариатни таъйин қилган зотни ўзига тегишли, бошқаларни хукми ва раъйи эмас, фақат уни хукми хужжатдур.  Шундай экан харом қилинган нарсалар борасида очиқ- равшан, ошкор ва қатъий хужжат мавжуд   бўлиши керак.

Масалан аллох таоло тўнғиз гўштини харом қилган, бу нарса очиқ-ойдин маълум нарсами? Ёки суннатда келтирилишича ахлий эшакни гўшти хам харом қилинган, бу масала хам очиқ- равшан нарсами? Ёки ўлаксани гўшти билан қон хам харом қилинган. Бу хам аниқ – ошкор нарсами? Мана буларни изохлаб ўтишига хожат йўқ, бу нарсалар учун илмни касб қилинишига ва ижтиходга хам эхтиёж йўқ. Бу нарсалар кимларга етказилган бўлса, у буни аниқ тушунади. Шариат хам осон ва тушунадиган қилиб берилган, зардўштийларнинг хузвориш номли китоби каби фақат баъзиларгина тушунадиган  рамзли калималарга эга эмас. Чунки бу дин хамма инсонларга жўнатилган, улардаги имконият хам жуда кенг, уларни бирини фикри ва матлабни дарк қилиши кенгроқ бўлса, бошқасиники эса торроқ бўлади.  Аммо диндаги умумий нарсалар, халол ва харомлар шундай тарзда баён қилинганки, уни хамма тушунишга қодир, фақат бу нарсалар  инсонга етиб келса бўлди. Фақат шахсга бу нарсалар етказилса шуни ўзи етарли, ахлий эшакни ё тўнғизни гўштини харомлигидан хабардор бўлса бўлди. Сиз бир тасаввур қилиб кўринг, агар бир шахс бу нарсалардан хабардор қилинса, у ахлий эшак ва тўнғиз  бу нима ўзи, мен тушунмаяпман, дейдиган одам топиладими? Бу нарсани тушуниб етиш учун сарф,наху, балоға ва ……ўхшаш мархалаларни босиб ўтилишига эхтиёж борми? Агар бу шахс умрида тўнғизни ё ахлий эшакни кўрмаган бўлса, унга мана бу хайвонни ўзини ё тасвирини кўрсатилса, шуни ўзи етарли. Бу иш учун бир неча дақиқа кифоя қилади.

Росулуллох саллаллоху алайхи васалламни нахий қилган  нарсалари хам нахийни доирасида қолади, харом қилинган доирага кирмайди, бу борадаги тўғри сўз шуки, бу нарсаларни хукми карохият ва макрух доирасида қолади. Макрух яъни луғат жихатидан ёмон, нохуш дегани, фиқхий истелохда эса агар бу амални  қилмасанг  яхшироқ бўлади ва натижада савобга эга бўласан, аммо агар қилсанг хам бу сабабли гунохкор бўлмайсан, у сабабли жарима қилинмайсан. Худди ётиб олиб овқат ейиш каби.

Бизларнинг катта кишиларимиз хам ўзларини хадлари,чегараларини яхши билишарди,  харом қилиш ва халол қилиш фақат шариатни ишлаб чиқарган зотни иши ва вазифаси эканини, уларни иши қуръон ва сахих суннатдаги собит, очиқ ва  қатъий  ахкомларни баён қилиш эканини жуда яхши билишган. Имоми Шофеъий рохимахуллох ўзининг мухим “алумму” китобида  имоми Абу Ханифа рохимахуллохни дўсти ва шогирди бўлмиш қози  Абу Юсуфдан нақл қилиб келтиришича:  “жуда кўп дин пешволаридан мен кўрган нарса шуки, улар ўзларига мана бу халол ва мана бу харом дейишликка рухсат беришмаган, улар қуръонда очиқ-ойдин бўлган ва тафсир қилишга эхтиёжи бўлмаган нарсалар борасида фатво беришган.”

Ибни Соиб рохимахуллох буюк тобеъинлардан бўлган Робиъ ибни Хайсам  рохимахуллохдан нақл қиладики: ” мусулмон инсон : мана бу нарсалар халол ё  мана бу нарсалар харом,демаслиги керак, чунки  шариатни ишлаб чиқарган зот жалла жалалаху уни сўзига раддия сифатида айтадики: ёлғон айтибсан, мен уни халол ё харом қилмаганман.

Иброхим Нахъий рохимахуллох буюк тобеъин уламолардан бўлмиш имоми Абу Ханифа, имоми Молик, имоми Шофеъий, имоми Ахмад ва бошқа буюк кишилардан нақл қиладики: ” улар қачонки бир иш борасида фатво беришса ёки ундан нахий қилмоқчи бўлишса, айтишар эдики:  мана бу иш макрух ва ё мушкили йўқ,лекин улар мана бу халол ва мана бу харом,дейишмаган, улар бундай сўзларни тилга олишмаган”.

   Мана бу буюк кишилар харгиз бундай катта хатоларни қилишмаган, яъни улар бошқаларни ўзларига ибодат қилишга, сиғинишга даъват қилишган эмас, чунки улар хатто агар бир киши халолни харом ё харомни халол қилиб олган бир махлуққа ўзини ихтиёрига кўра қалбий эътиқод орқали итоат қилса, бу холатда  бу киши ана бу шахсни парвардигор сифатида, аллохдан пастроққа ё аллохни ёнига қўйиб олган бўлишини, қайта-қайта таълим олиб ўқишган  эди. Энди мана бу буюк кишилар қандай қилиб бунчалик хатарли ишга журъат қилишади ва харом қилиш ё халол қилиш бўйича аллох таолони қилиғини қилишади?

Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам қуйидаги оятни тиловат қилган пайтларида:

         اتَّخَذُواْ أَحْبَارَهُمْ وَرُهْبَانَهُمْ أَرْبَاباً مِّن دُونِ اللّهِ ‏(توبه/31)

Улар аллохни қўйиб ўзларининг донишмандларини ва рохибларини хамда Масих бинни Марямни парвардигор деб билдилар. Шунда Адий ибни Хотам розиаллоху анху айтдики:  биз уларга ибодат қилмасдик-ку? Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қилдилар: уларнинг ибодат қилишлари, аллохга нисбатан қилинган маъсиятда ( яъни худовандни хукмини ўзгартириш бўйича) уларни итоат қилганликларидур. Сўнг у киши мархамат қилдилар:

«أَلَيْسَ يُحَرِّمُونَ مَا أَحَلَّ اللَّهُ فَيُحَرِّمُونَهُ ، وَيُحِلُّونَ مَا حَرَّمَ اللَّهُ فَيَسْتَعْمِلُونَهُ؟

Улар худованд  халол қилган нарсаларни  сизларга харом ва худованд харом қилган нарсаларни халол қилишмаганми, сизлар хам шунга амал қилмагансизларми? Адий : ха,деди. Шунда росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қилдилар:  

«فَذَلِكَ عِبَادَتُهُمْ[2]«

мана шу уларнинг ибодат қилганликларидур.

Шу ерда аллох таоло очиқ ва равшан эълон қиладики:

 وَلاَ تَقُولُواْ لِمَا تَصِفُ أَلْسِنَتُکُمُ الْکَذِبَ هَذَا حَلاَلٌ وَهَذَا حَرَامٌ لِّتَفْتَرُواْ عَلَى اللّهِ الْکَذِبَ إِنَّ الَّذِینَ یَفْتَرُونَ عَلَى اللّهِ الْکَذِبَ لاَ یُفْلِحُونَ ‏(نحل/116)

Аллохни  шаънига ёлғон тўқиш учун (яъни, аллох буюрмаган хукмларни аллохники дейиш учун) тилларингизга келган ёлғонни гапириб: “бу халол,бу харом”, деяверманглар! Чунки аллох шаънига ёлғон тўқийдиган кимсалар хеч нажот топмаслар.

Мана бу хамма учун берилган  бир огохлантирув ва тахдиддур.

(давоми бор……..)

---

[1] دارقطنی و غیره

[2]سنن الترمذی برقم (۳۰۹۵)، والمعجم الکبیر للطبرانی (۱۷ / ۹۲).

Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс :  фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(21- қисм)

Бу ерда очиқ-ойдин кўриниб турганидек, аллохга иймон келтириш ва аллохни шариатидаги қонунларга амал қилиш билан диллар ором олади ва мана бу иймон ва солих амаллар аллохни шариатидаги қонунларга “аллохни зикрига”  асосланган бўлади, бу ердаги зикр қилишдан мақсад, шахс аллох, аллох деб айтиши ё ўзини йўқотиб тебраниши ёки ўзига хос калималарни талаффуз қилишини кўзда тутилмайди, албатта бу калималар “аллохни зикри”ни кичик бир бўлаги хисобланади.

Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қиладилар:

 «الْكَيِّسُ مَنْ دَانَ نَفْسَهُ وَعَمِلَ لِمَا بَعْدَ الْمَوْتِ، وَالْعَاجِزُ مَنْ أَتْبَعَ نَفْسَهُ هَوَاهَا وَتَمَنَّى عَلَى اللَّهِ».[1]

Ўзини нафсини бошқара олган ва уни ўлимидан кейинги давр учун тайёрлаган  киши доно ва хушёр хисобланади. Ўзининг нафсоний хавас-истакларига тобеъ бўлган ва аллох таолога нисбатан ўринсиз орзулар қилган кимса нодон ва нотавон саналади.

Бу ривоятда хушёр инсонларни таништиришдан ташқари, кундалик хаётларида аллохни шариатидаги қонунларга эргашмайдиган, балки ўзларини хавойи- нафсларига тобеъ бўлган ва аллох таоло инсонларнинг моддий ва маънавий хаётларини идора қилиш учун нозил қилган ва ибодат шаклида баён қилган  қонунларидан ғофил бўлган инсонлардан хам огохлантиради, бундан ташқари бундай инсонлар аллох таоло шариатидаги қонунларида баён қилган охират жахонидан хам  ғофил ва бепарводурлар, улар ўзларининг нафсоний хаволарига тобеъ бўлишади, аммо шу билан бирга улар ўзларини аллохнинг карами ва рахматидан умидвор қилишади, уларга бир нарсаларни эслатилса ё насихат қилинса, улар айтишадики, аллох карим, ғофур,рахим ва мехрибон,кечиримли зотдур, улар аллохнинг шадидул иқоб сифати хам борлигини  кўрмасликка олишади, ёки унга насихат қилаётган шахс аллох таолонинг рохман, рохим, ғофур, карим сифатларини қабул қилмаётгандек, балки уларгина бу сифатларни қабул қилгандек қилишади, ёки бўлмасам насихат қилаётган одам аллохнинг рахматини мана бу қирраларини билмайдигандек, уларни ғофил қилиб кўрсатишади, мана бу хадис уларнинг оқибатлари хасратли,зарарли,мағлубиятли  бўлишлари билан огохлантиряпти.

Мусулмон киши умидвор бўлишлик унга манфаъатли эканини билган пайтидагина, аллох таолони рахматидан умидвор бўла олади, ана бу умид ва умидвор бўлишлик шахсни имкониятидаги солих амаллар билан бирга хамрох бўлган пайтида фойдали бўла олади, солих амал билан бирга бўлмаган ва  унда шахс хавойи нафсига,охиратга нисбатан  ғафлат ва  бепарволикка  тобеъ бўлган умид, хамда ўринсиз орзулар ва хаёлдаги умидлар фақатгина фойдасиз бўлишидан ташқари, булар ошкора нафси аммора ва шайтонни макри хийласи эканини тушуниб етамиз. 

لَّيْسَ بِأَمَانِيِّكُمْ وَلَا أَمَانِيِّ أَهْلِ الْكِتَابِ ۗ مَن يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ وَلَا يَجِدْ لَهُ مِن دُونِ اللَّهِ وَلِيًّا وَلَا نَصِيرًا(نساء/123-124)

Сизларнинг хомхаёлларингиз хам, ахли китобнинг хомхаёллари хам хақ эмас – кимки ёмон амал қилса, жазосини олур ва ўзи учун аллохдан  ўзга на бир дўст ва на бир мададкор топмас.

Демак амаллар аллохни шариатидаги қонунларга мувофиқ солих бўлса, шундан сўнг умидвор бўлса ярашади……..

Шу ерда хам очиқ-ойдин кўриниб турибдики, – тафарруққа, ўринсиз ғазабга, қайсарлик ва такаббурнинг бошқа касалликлари каби – манфий ва ўринсиз шодлик хам мўъминларнинг сифатларидан эмас, албатта бу сифатга мўъминлар хам чалинган бўлишлари мумкин, аммо бу сифат кофирларники, аллох таоло мана бу навдаги шодликни  яхши кўрмаслигини очиқ баён қилади.  Энди агар бир киши аллох яхши кўрмаган нарсани огох холида ўзини ихтиёри билан қиладиган бўлса, у жинояткор кимса хисобланади, бу кимса жиноятини андозасига кўра жазоланиши керак.

Лахвлар, шодликни вужудга келтирувчи ўйинлар ( овоз, оханглар ё гуроний, рақс, сўз билан хазил қилиш, жисмий ва фикрий  ўйинлар ва……)

Бахсимизни бошлашдан олдин шу нарсани айтиб ўтмоқчиманки, харом қилиш фақат қуръон ва росулуллох саллаллоху алайхи васалламнинг  сахих суннатларидаги хужжат билангина амалга оширилади, ажр вожиб бўладиган ижтиходлар хам, фақат мусулмонларнинг “мавжуд вазияти” ва “кундалик эхтиёжларига” муносиб холда, уч абзордан бирининг улил амр шўросини қатъий ижмоъсига кўра содир қилинган бўлса, юқоридаги икки манбаъни қаторидан жой олади.

  یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ أَطِیعُواْ اللّهَ وَأَطِیعُواْ الرَّسُولَ وَأُوْلِی الأَمْرِ مِنکُمْ (نساء/59)

Эй мўъминлар, аллохга итоат қилингиз ва пайғамбарга хамда ўзларингиздан бўлган (яъни мусулмон) хокимларга бўйинсунингиз!

Мана бу холатда , агар бир нарсани харом ва мамнуъ қилиш учун итоат қилиниши вожиб бўлган мана бу уч манбаъ томонидан содир қилинган сахих,ишончли, қатъий,очиқ ва ойдин хужжат мавжуд бўлмаса, бу нарса шахсларнинг сўзига кўра барча мусулмонлар учун харом бўла олмайди, хамма учун мутлақ хужжат хисобланмайди, балки аллохнинг  шариатидаги қонунларни афви ва кечиримини кенг доирасида қолади. Аллох таоло мархамат қилади:

 … وَقَدْ فَصَّلَ لَکُم مَّا حَرَّمَ عَلَیْکُمْ إِلاَّ مَا اضْطُرِرْتُمْ إِلَیْهِ وَإِنَّ کَثِیراً لَّیُضِلُّونَ بِأَهْوَائِهِم بِغَیْرِ عِلْمٍ إِنَّ رَبَّکَ هُوَ أَعْلَمُ بِالْمُعْتَدِینَ ‏(انعام/119)

Аллохнинг номи зикр қилинган нарсалардан нима учун емас экансизлар?! Ахир у сизларга харом қилинган нарсаларни муфассал баён қилган-ку. Магар музтар бўлиб қолган холингиздагина ( у нарсалардан ейишингиз мумкин). Шубхасиз, кўп (кишилар) ўз хою хаваслари билан билмаган холларида (ўзларини) йўлдан оздирурлар. Албатта, парвардигорингиз бундай тажовузкор кимсаларни жуда яхши билгувчидир.

Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қилганлар: 

«مَا أَحَلَّ اللَّهُ فِى كِتَابِهِ فَهُوَ حَلاَلٌ، وَمَا حَرَّمَ فَهُو حَرَامٌ، وَمَا سَكَتَ عَنْهُ فَهُوَ عَافِيَةٌ، فَاقْبَلُوا مِنَ اللَّهِ عَافِيَتَهُ،فَإِنَّ اللَّهَ لَمْ يَكُنْ نَسِيًّا »[2]

Аллох таоло  ўзини китобида халол  қилган нарса халолдур, харом қилган нарса эса харомдур, улар борасида хукм содир қилмаган ва сукут қилган нарсалар эса авф қилиб кечирилади; шундай бўлгач худони кечирими ва хадясини қабул қилинглар, чунки худованд хеч нарсани унутмайди ва у зот унутувчи эмас. Ёки мархамат қилганларки: 

 الْحَلَالُ مَا أَحَلَّ اللَّهُ فِي كِتَابِهِ، وَالْحَرَامُ مَا حَرَّمَ اللَّهُ فِي كِتَابِهِ، وَمَا سَكَتَ عَنْهُ، فَهُوَ مِمَّا عَفَا عَنْهُ[3]

(давоми бор……..)

---

[1]رواه الترمذی و ابن ماجه

[2]دارقطنی، البزار و الطبرانی و….  سلسلة الأحاديث الصحيحة ج5/ش2256 ـ سنن دارقطنی ج2 حدیث شماره: 2047 /  بیهقی در سنن خود به شماره 10/12 / حاکم نیشابوری در مستدرک خود بر صحیحین (بخاری و مسلم) حدیث مذکور را طی شماره‌های: 2069، 3286، 3469و … ثبت نموده و برابر شرط شیخین آن را صحیح دانسته است./ذهبی در تخریج خود بر احادیث مستدرک حاکم درجه حدیث مذکور را صحیح تشخیص داده است / در مستدرک به شماره: 337 وابن کثیر روایت «ما أحلّ اللهُ في کتابهِ فهو حلالٌ وماحرّم اللهُ في…» را زیر آیه 145 انعام آورده و در زیر آیه 31 توبه متنی مشابه همین حدیث در تفسیر آیه بیان داشته است./  ابن ماجه در سنن خود به شماره: 3367 حدیث مذکور را ثابت و صحیح دانسته است.

[3] سنن ابن ماجه/3367 ـ الترمذی(279)-

Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс :  фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(20- қисм)

– Манъ қилинган ёмон шодликларни хадди  ва чегараларидан яна бир дастаси, қолиб жихатидаги дастадур; мусулмонларни азият қилиш  ё тахқирлаш,хорлаш ёки қўрқитиш учун қилинган кулгулар хам азият қилиш хукмига ўтади:

Ёки бу дунёда жиноятчи кимсаларнинг аллохни шариатидаги қонунларга эргашганликлари сабабли,  ахли иймонни устидан кулишларига ўхшайди:    

إِنَّ الَّذِينَ أَجْرَمُوا كَانُوا مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا يَضْحَكُونَ(مطففین/29)

Дарвоқеъ, жинояткор – кофир кимсалар иймон келтирган зотлардан (масхара қилиб) кулгувчи бўлдилар.

Аммо қиёматда мўъминларга хам навбат келади, у пайтда мўъминлар жиноятчи кимсаларни устидан куладилар:

 فَالْیَوْمَ الَّذِینَ آمَنُواْ مِنَ الْکُفَّارِ یَضْحَکُونَ ‏(مطففین/34)

Энди бу (қиёмат) кунида иймон келтирган зотлар кофирлардан кулурлар.

Шу сабабли хам уларнинг бу дунёдаги шодлик ва кулгулари қиёматдаги шодликка нисбатан жуда хам кам,арзимас хисобланади, аллох таоло мархамат қиладики:

 فَلْيَضْحَكُوا قَلِيلًا وَلْيَبْكُوا كَثِيرًا جَزَاءً بِمَا كَانُوا يَكْسِبُونَ (توبه/82)

Бас, ўзларининг касб  қилган нарсалари ( яъни, кофирликни танлаганлари) жазосига ( бу дунёда) озгина кулсинлар, (сўнгра охиратда) кўп – абадий йиғласинлар!

Бу ердаги кулиш, шодлик қилиш, ўринсиз ва манфий хазиллашиш мўъминларнинг рухий ё жисмий азиятига боис бўладими,буни фарқи йўқ.

Росулуллох саллаллоху алайхи васалламнинг сахобаларини таъриф қилишларича; улар росулуллох саллаллоху алайхи васаллам билан сафарга чиққан эдилар. Улардан бири ухлаб қолади; бошқалар харакат қилишади ва арқонни олиб келиб уни боғлаб қўймоқчи бўлишади; шунда ана бу шахс қўрқиб кетади. Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қиладилар:

  لا يَحِلُّ لِمُسْلِمٍ أَنْ يُرَوِّعَ مُسْلِمًا [1]

Мусулмон киши ўзини мусулмон биродарини қўрқитиши жоиз эмас. Ёки бошқа бир мусулмон кишига аслахани ўқталиб, бошқаларни шод ва хурсанд қилиш учун қўрқитиш хам шулар жумласидандир:

مَنْ حَمَلَ عَلَيْنَا السِّلَاحَ فَلَيْسَ مِنَّا[2]

“Бизларга қарши аслаха ўқталган киши, бизлардан эмас.” Бошқа бир жойда мархамат қиладиларки, агарчи бир темир билан бўлса хам, ўзини туғишган ака- укасига ишора қилган хар қандай мусулмон ўша темирни ташламагунича  малоикаларни лаънатига сазовор бўлади. 

 مَنْ أَشَارَ إِلَى أَخِيهِ بِحَدِيدَةٍ، فَإِنَّ الْمَلَائِكَةَ تَلْعَنُهُ، حَتَّى يَدَعَهُ وَإِنْ كَانَ أَخَاهُ لِأَبِيهِ وَأُمِّهِ   .[3]

Энди нима учун аслаха билан шодлик ва хурсандчиликни вужудга келтириш учун ўзимизни биродаримизга хам ўқтала олмаймиз, чунки:

لَا يُشِيرُ أَحَدُكُمْ عَلَى أَخِيهِ بِالسِّلَاحِ فَإِنَّهُ لَا يَدْرِي لَعَلَّ الشَّيْطَانَ يَنْزِعُ فِي يَدِهِ فَيَقَعُ فِي حُفْرَةٍ مِنْ النَّارِ[4]

Қолиб,шакл жихатидан манъ қилинган ёмон  шодликлардан яна бири, никох ва талоқ ва ружуъдадур: росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мана бу уч ўринда хазиллашишни ва ўринсиз шодлик қилишдан қайтарганлар, мана бу ўринларда қилинган хар қандай хазил, жиддий деб  хисобланади: 

 « ثَلَاثٌ جَدُّهُنَّ جَدٌّ وَهَزْلُهُنَّ جَدٌّ، النِّكَاحُ وَالطَّلَاقُ وَالرَّجْعَةُ »[5]

” Уч нарса жиддийдур, уларни устида қилинган хазил хам жиддий хисобланади: никох, талоқ, ружуъ ( яъни киши аёлини талоқдан кейин қайтариб олиши)”

-Хад ва чегара жихатидан манъ қилинган ёмон шодликларни яна бир дастаси, замон ва маконга оид шодликдур, бу ердаги шодлик тавхидни рухи ва исломдаги ахлоқий қадриятларга қарама- қарши бўлмаслиги керак.  

Масалан, кулгу ислом нуқтайи- назарида, мусулмонларнинг шахсияти ва хиссиётларига зарар етказмаган замонда самарали ва фойдали бўла олади. Масалан маййитни дафн қилиш маросимида ё намоз ўқилаётган пайтда ёки ўлим, қабр, жаханнам, қиёмат ва шунга ўхшаш жиддий масалалар хақида маъруза қилинаётган пайтда, агар шахс хазиллашиб куладиган бўлса,у замон ва макон жихатидан номуносиб, ўринсиз ва ёмон шодликни қилган хисобланади, бу ердаги шодлик хам таркиб жихатидан ва хам шакл,қолиб жихатидан мушкили бўлмаслиги мумкин, лекин  у замон ва макон жихатидан ўринсиз ва ёмон шодлик саналади.

Таркиб, шакл, замон ва макон жихатидан ўринсиз ва ёмон бўлган шодликларга жуда кўп мисолларни келтирса бўлади, аммо бу бахсни тушуниб олишимиз учун шу андоза хам етарли бўлса керак.

Бу ерда шундай хулоса қилсак бўладики, умумий қилиб айтганда таркиб,шакл , макон ва замон жихатидан ғайри шаръий бўлган  шодликларни исломда ёмон дейилади. Балки шодлик ва хурсандчиликка  мутлақ суратда  қарайдиган бўлсак,ёмон ва яхши дейилмайди, балки шодликни яхши ё ёмонлиги борасида аллохни шариатидаги қонунларни муайян ўлчовларига кўра хукм қилиш лозим.  

Шу асосга кўра, шодликлар икки навга  яхши ва ўринли, хамда ёмон ва ўринсизга тақсим бўлади. Ёмон ва ўринсиз шодликлар аллохга итоатсизлик қилиш, бошқаларга озор-азият бериш ва хатарга солиш билан бирга бўлади; усул бўйича ёмон ва ўринсиз шодликлар дунёда махсусан қиёматда  ўткинчи,нохуш натижаларга эга бўлади. Бу дунёда маст бўлиб қолган инсон ёки маросимларида жинналарча  мушакбозлик қиладиган шахс, хам ўзи учун ва хам бошқалар учун озор- азиятни вужудга келтириши мумкин.

Маст қилувчи ичимликларни истеъмол қилиш ва бузуқ йиғилишларда иштирок этиш ва одамларни мол-давлатини ўғирлаш ва инсонларни нохақдан ўлдириш ва куфрга олиб борувчи сўзларни айтиш……. орқали, ўзларини жинояткорларни қаторига қўшиб олган кимсалар, ана бу ўринсиз шодликлар билан устиларида дунёвий хад ва жазоларни ижро қилинишини вожиб қилиб қўйишади, улар ошкора ўзларини ўринли,бардавом шодликлардан махрум қилишади ва ўзларини ғам-андухга ва жиноятларининг оқибати ва азобига дучор қилишади, улар ўзларини фитратларини булғаб бўлишган ва уни меъзонсиз холда парвариш қилишган, уларда ислох бўлишга ва контрол қилинишга эхтиёж бор.

Улар фалон нарсани масалан шаробхўрликни ва номахрамларга назар ташлашни,ўғриликни,тафарруқни ўзларига харом қилган мусулмонлар сингари, бу ишларни ўзларига харом қилишади,сўнгра ўзларига бир назар ташлашади, бир ўйлаб кўришса, ажойиб яхши хисга эга бўлиб шод бўлар эканлар, гўёки сувда ғарқ бўлишга ё оловда ёнишга ё баланд жойдан тушиб кетишга ўхшаш мусибатлардан нажот топгандек бўлишади ёки елкаларидаги оғир юкдан халос бўлгандек бўлишади.

Аллох таоло мархамат қилади:

     الَّذِینَ آمَنُواْ وَتَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُم بِذِکْرِ اللّهِ أَلاَ بِذِکْرِ اللّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ ‏(رعد/29)

 Улар иймон келтирган ва қалблари аллохни зикр қилиш – эслаш билан ором оладиган зотлардир. Огох бўлингизким, аллохни зикр қилиш билан қалблар ором олур.  

الَّذِینَ آمَنُواْ وَعَمِلُواْ الصَّالِحَاتِ طُوبَى لَهُمْ وَحُسْنُ مَآبٍ ‏(رعد/29)

Иймон келтириб, яхши амаллар қилган зотлар учун хушнудлик ва гўзал оқибат- жаннат бордир.

(давоми бор…….)

---

[1] رواه أحمد ( 23064 ) – واللفظ له – وأبو داود ( 4351 ) ، وصححه الألباني في ” صحيح أبي داود

[2] صحيح البخاري : كتاب الفتن / مسلم  حديث (101) و (98)

[3] صحيح مسلم – البر والصلة والآداب (2616)/ سنن الترمذي – الفتن (2162)

[4]متفق عليه. / مسلم : 4871 – كتاب السنن الكبرى (النفقات) المستدرك على الصحيحين( معرفة الصحابة رضي الله تعالى عنهم ) المعجم الأوسط (باب الألف- العين- باب الميم )صحيح البخاري( الفتن)صحيح مسلم( البر والصلة  والآداب) فتح الباري شرح صحيح البخاري (الفتن) مسند الإمام أحمد- باقي مسند المكثرين

[5]رواه أبو داود، والترمذى

Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс :  фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(19- қисм)

5-Таркиб жихатидан мамнуъ бўлган шодликларни яна бир нави,ёлғон гапириш ва масхара қилиш ё ғийбат қилиш ва бошқа гунохлардир,яъни ёлғон гапириш ёки бошқаларни масхара қилиш ё ғийбат қилиш ва бошқа харом ишлар билан шодлик ва хурсандчилик қилиш хам харом саналади.

Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қиладилар:  

وَيْلٌ لِلَّذِي يُحَدِّثُ فَيَكْذِبُ لِيُضْحِكَ بِهِ الْقَوْمَ، وَيْلٌ لَهُ وَيْلٌ لَه[1]

Одамларни кулдириш учун ёлғон гапираётган кимсани холига вой бўлсин! Уни холига вой, уни холига вой. Шунингдек у киши яна мархамат қиладилар:

لا يُؤْمِنُ الْعَبْدُ الإِيمَانَ كُلَّهُ حَتَّى يَتْرُكَ الْكَذِبَ فِي الْمُزَاحَةِ وَالْمِرَاءِ، وَإِنْ كَانَ صَادِقًا.

“Бир банда агар хазиллашган ва жанжаллашган пайтида ёлғон гапиришдан узоқлашмас экан, у комил иймонли банда хисобланмайди, хатто агар у содиқ кишилардан бўлса хам.” [2]

Хазил қилган пайтда ёлғон гапирмаслик, хазилни тарк қилиш керак, дегани эмас. Чунки шодликни вужудга келтириш учун  хазиллашиш хамиша ёлғон йўли билан қўлга киритилмайди. Сахобалар росулуллох саллаллоху алайхи васалламга айтган эдилар:

 يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّكَ تُدَاعِبُنَا ،

Ё росулуллох биз билан хазиллашасизми?

 قَالَ : إِنِّي لَا أَقُولُ إِلَّا حَقًّا[3]

У зот мархамат қилдилар: мен хақдан бошқа нарсаларни айтмайман.

Албатта ёлғон гапирмасдан туриб хам, хазиллашса ва шодликни вужудга келтирса бўлади. Масалан бир киши пайғамбаримиз саллаллоху алайхи васалламни хузурларига келиб : ё росулуллох, менга бир минадиган нарса беринг. Пайғамбаримиз саллаллоху алайхи васаллам хазиллашиб айтдилар:    

«إِنِّي حَامِلُكَ عَلَى وَلَدِ النَّاقَةِ »

“мен сени урғочи туяни боласини устига миндираман”.  Ана бу киши туяни боласидан мақсад кичик ёшдаги уни миндиришга қодир бўлмайдиган  заиф туя деб тушунади ва айтадики: лекин мен туяни боласини нима қиламан? Пайғамбар саллаллоху алайхи васаллам мархамат қилдилар:

 « وَهَلْ تَلِدُ الإِبِلَ إِلاَّ النُّوقُ »

“Туя урғочи туядан бошқа нарсадан  туғиладими?” [4]

Ёки ансорийлардан бўлган бир кампир росулуллох саллаллоху алайхи васалламга айтади: эй росулуллох дуо қилинг, худованд мени гунохларимни кечириб жаннатни менга насиб этсин. Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қиладилар:

«إِنَّ الْجَنَّةَ لا تَدْخُلُهَا عَجُوزٌ»

шунда кампир кўз ёш тўкишни бошлайди, росулуллох саллаллоху алайхи васаллам табассум қилиб мархамат қиладиларки:  

« أَنَّهَا لا تَدْخُلُهَا وَهِيَ عَجُوزٌ»

“Сиз у куни қари холда бўлмайсиз; аллох таоло мархамат қилган қуйидаги оятни ўқиганмисиз:

  إِنَّا أَنْشَأْنَاهُنَّ إِنْشَاءً ٭ فَجَعَلْنَاهُنَّ أَبْکَارًا ٭ عُرُبًا أَتْرَابًا (واقعه/ ۳۷ – ۳۵)

Дарвоқеъ, биз уларни (оху кўз хурларни) дафъатан пайдо қилдик ( яъни улар онадан туғилмадилар, балки аллохнинг қудрати билан дафаъатн пайдо бўлдилар). ** Сўнг уларни ўнг томон эгалари учун ( ёшда хам, хусну жамол ва қадду қоматда хам) бир- бирига тенг эхтиросли бокира қизлар қилиб қўйдик.

Ёки бўлмасам росулуллох саллаллоху алайхи васаллам ёронларидан бирига хазиллашиб айтадиларки:

“‏ يَا ذَا الأُذُنَيْنِ ‏”

‏“эй икки қулоқ эгаси”. Хар қандай холатда хам мана бу хазилларда масхара қилиш ёки ёлғон ё азият қилиш мавжуд эмас.

Албатта масхара қилиш хам бир неча даражаларга бўлинади, уларни баъзиси инсонни диндан чиқариб юборади, масалан аллохни,у зотни оятларини ва қуръон, суннатда баён қилинган  аллохни шариатидаги қонунларни масхара қилиш, латифалар ва кулгили филмлар ва карекатуралар шаклида росулуллох саллаллоху алайхи васалламни масхара қилиш ва бошқалар шулар жумласидандур:

وَلَئِن سَأَلْتَهُمْ لَیَقُولُنَّ إِنَّمَا کُنَّا نَخُوضُ وَنَلْعَبُ قُلْ أَبِاللّهِ وَآیَاتِهِ وَرَسُولِهِ کُنتُمْ تَسْتَهْزِئُونَ ‏(توبه/65)

Қасамки, агар улардан (нега сизнинг устингиздан кулганлари хақида) сўрасангиз, албатта улар: “биз фақат бахслашиб,хазиллашиб келяпмиз,холос”, дейдилар. Айтинг: ” Аллохдан, унинг оятларидан, унинг пайғамбаридан кулувчи бўлдингизми?”.

‏لاَ تَعْتَذِرُواْ قَدْ کَفَرْتُم بَعْدَ إِیمَانِکُمْ(توبه/66)

Узр айтманглар! Сизлар иймон келтирганингиздан сўнг яна куфрга қайтдингиз.

Мана булар шундай бир дастадаги хазилларки, инсон бошқаларни шод қилиб кулдириш учун ишлатади ва натижада эса бу хазиллар уни энг паст жойларга қулашига сабаб бўлади, бу ишлар аллох таолони шу даражада ғазаблантирадики, аллох бундай ишларни қилган кимсалардан рози бўлмайди ва уларни жаханнамга ташлайди. Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қиладилар:

” ألا هل عسى رجلٌ منكم أن يتكلَّمُ بالكلِمةِ يُضحِكُ بها القومَ، فيَسقُطُ بها أَبعدَ مِنَ السماءِ، ألا هل عسى رجلٌ منكم أن يتكلمُ بالكلِمةِ يُضِحكُ بها أصحابَهُ، فيَسخَطُ  الله بها عليهِ، لا يَرضىَ عنه حتى يُدخلِهُ النارَ “[5]

Ёмон ва ўринсиз шодликни вужудга келтириш учун энг паст даражадаги масхара қилишлардан бири, мўъминлар бир-бирларини масхара қилишларидур, бу уларни кофирларни эмас,балки фосиқларни даражасига тушириб юборади, аллох таоло мархамат қиладики:

 یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لَا یَسْخَرْ قَومٌ مِّن قَوْمٍ عَسَى أَن یَکُونُوا خَیْراً مِّنْهُمْ وَلَا نِسَاء مِّن نِّسَاء عَسَى أَن یَکُنَّ خَیْراً مِّنْهُنَّ وَلَا تَلْمِزُوا أَنفُسَکُمْوَلَا تَنَابَزُوا بِالْأَلْقَابِبِئْسَ الاِسْمُ الْفُسُوقُ بَعْدَ الْإِیمَانِ وَمَن لَّمْ یَتُبْ فَأُوْلَئِکَ هُمُ الظَّالِمُونَ ‏).حجرات/11)

Эй мўъминлар, (сизлардан бўлган) бир қавм (бошқа) бир(мўъмин) қавмни  масхара қилиб кулмасин- эхтимолки, (ўша масхара қилинган қавм) улардан яхшироқ бўлсалар. Яна (сизлардан бўлган) аёллар хам ( бошқа мўъмина) аёлларга (масхара қилиб кулмасинлар) – эхтимолки, (ўша масхара қилинган аёллар) улардан яхшироқ бўлсалар. Ўзларингизни (яъни, бир-бирларингизни) мазах қилманглар ва бир-бирларингизга лақаблар қўйиб олманглар! Иймондан кейин фосиқлик билан номланиш (яъни мўъмин кишининг юқорида манъ қилинган фосиқона ишлар билан ном чиқариши) нақадар ёмондир. Ким тавба қилмаса бас, ана ўшалар золим кимсаларнинг ўзидирлар.

(давоми бор…….)

---

[1] رواه الترمذي ( 2315 ) وأبو داود ( 4990 ) ، وحسَّنه الألباني في ” صحيح الترمذي ” .

[2]احمد و طبرانی

[3] رواه احمد و الترمذي ( 990 ) ، وصححه الألباني في ” صحيح الترمذي “

[4]  ابوداود و ترمذی

[5] صحيح الترغيب والترهيب – الألباني 2877 / رواه أبو الشيخ أيضا بإسناد حسن ورواه عن علي بن زيد عن الحسن مرسلا

Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс :  фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(18- қисм)  

 Мамнуъ ва ношаръий шодликни асоси, масалан:   

 1-Аллохни шариатидаги қонунларни бир четга суриб қўйиш ва аллох таоло элчисига нозил қилган нарсасига эргашмаслик сабабли қилинган шодлик.

         أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِینَ یُجَادِلُونَ فِی آیَاتِ اللَّهِ أَنَّى یُصْرَفُونَ ‏.

Аллохнинг оятлари хақида талашиб- тортишадиган кимсаларни кўрмадингизми? Қаёққа бурилиб кетмоқдалар-а?!   

الَّذِینَ کَذَّبُوا بِالْکِتَابِ وَبِمَا أَرْسَلْنَا بِهِ رُسُلَنَا فَسَوْفَ یَعْلَمُونَ

Китоб- қуръонни ва биз пайғамбаримиз билан юборган нарсаларни- китобларни ёлғон деган кимсалар яқинда (қиёмат кунида динсизликларининг оқибатини) билажаклар.‏

 إِذِ الْأَغْلَالُ فِی أَعْنَاقِهِمْ وَالسَّلَاسِلُ یُسْحَبُونَ ‏ فِی الْحَمِیمِ ثُمَّ فِی النَّارِ یُسْجَرُونَ

‏ўшанда (яъни дўзахга ташланганларида) улар бўйинларида кишан ва занжирлар билан қайноқ сув томонга судралурлар, сўнгра оловда ёндирилурлар.

.‏….‏ ذَلِکُم بِمَا کُنتُمْ تَفْرَحُونَ فِی الْأَرْضِ بِغَیْرِ الْحَقِّ وَبِمَا کُنتُمْ تَمْرَحُونَ

Сўнгра уларга: “сизлар аллохни қўйиб ширк келтириб ўтган бутларингиз қани?” дейилганида, улар: “у (бут)лар бизлар(нинг) кўзимиз)дан  ғойиб бўлиб қолишди. Йўқ- йўқ, бизлар илгари (хаёти дунёда) хеч нарсага дуо- илтижо қилган эмасмиз”, дедилар. Аллох кофирларни мана шундай йўлдан оздирур.  

ادْخُلُوا أَبْوَابَ جَهَنَّمَ خَالِدِینَ فِیهَا فَبِئْسَ مَثْوَى الْمُتَکَبِّرِینَ ‏.

Мана шу (жаханнам азобига йўлиқишингиз)га сабаб сизлар ерда (ўзларингиз қилган айшу ишрат ва гунох-маъсиятлар билан) нохақ шоду хуррам бўлганларингиз ва кибру хаво қилганларингиз. Жаханнам дарвозаларидан у жойда мангу қолгувчи бўлган холларингизда кирингиз! Бас, мутакаббир кимсаларнинг жойи нақадар ёмон бўлди!  ‏ ‏(غافر/69-76)

2-Таркиби жихатидан мамнуъ қилинган шодликни яна бир  намунаси, кофир жамиятнинг ўзларидаги арзимас илм билан шод ва хурсанд бўлишларидур, бўлиб хам улар мана бу арзимас илм билан аллохни шариатидаги қонунларига қарши чиқишади ва хатто аллохни илмини қадрсиз ва эски, бугунги кунни дардига емайди, деб хисоблайди:

فَلَمَّا جَاءتْهُمْ رُسُلُهُم بِالْبَيِّنَاتِ فَرِحُوا بِمَا عِندَهُم مِّنَ الْعِلْمِ وَحَاقَ بِهِم مَّا كَانُوا بِهِ يَسْتَهْزِئُون (غافر/83)

Чунки уларга пайғамбарлари ( аллохга иймон келтириш ва у зотга бўйинсуниш зарур эканлиги хақида) аниқ хужжатлар келтирган вақтларида улар ўзларининг олдиларидаги (фақат дунёвий бўлган) билимлари билан шодланиб мақтандилар ва ( пайғамбарлари огохлантирган азобни масхара қилиб кулдилар). Ва уларни ўзлари масхара қилгувчи бўлган ( азоб) ўраб олди.

3-Таркиб жихатидан мамнуъ бўлган шодликларга яна бир мисол, дунёга кўнгил қўйиш ва мол-давлатни кўплиги сабабли такаббур билан шодланишдур.

Аллох таоло мархамат қиладики:

اللّهُ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشَاءُ وَيَقَدِرُ وَفَرِحُواْ بِالْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا فِي الآخِرَةِ إِلاَّ مَتَاعٌ (رعد/26)

Аллох ўзи хохлаган кишиларнинг ризқини кенг қилур ( ва ўзи хохлаган кишиларнинг ризқини) танг қилур. (Мушриклар) мана бу хаёти дунё билан шод- хуррам бўлдилар, холбуки бу хаёти дунё охират олдида фақат бир арзимас матодир.

Энди аллох таоло мана бу дунёга кўнгил қўйишни ва ўринсиз шодлик қилишни жуда кўп бошқа сифатлар каби кофирларни сифатларидан деб билади ва бундай шодликни яхши кўрмайди.  Худди қорунни қавми унга қарата айтганидек:

 لَا تَفْرَحْ إِنَّ اللَّهَ لَا یُحِبُّ الْفَرِحِینَ (قصص/76)

Ўшанда қариндошлари унга: “ховлиқмагин. Чунки аллох ховлиқма кимсаларни суймас.

Нима учун яхши кўрмайди? Чунки биринчи дан бу ердаги мақсад аллохни розилиги ва жаннатдур, мана бу бир неча кунлик хаёт эмас, иккинчидан мана бу дунёга кўнгил қўйиш ва унга боғланиб қолишни ўзи ғам- андухни вужудга келтирадиган омиллардан бири хисобланади, албатта табиий равишда мана бу ғам ва андух “ихдал хуснаяйн” ёки дунёдаги шодлик ё қиёматдаги шодликка муносиб бўла олмайди, балки ана бу иккисига нисбатан захарни хукмига ўтади.  

4-Таркиб жихатидан мамнуъ бўлган шодликларни яна бир намунаси, ширк ва фирқаланиш, тафарруқ сабабли шодлик қилишдан иборат, бундай кимсалар фирқаланиш ширкига дучор бўлишган ва улар азобни омили сабабли шод ва хурсанд бўлишади.

Кўнгилларини ўзларининг хизби, гурухи, дастаси ва мазхаби билан шод ва хурсанд қилаётган тафрақа солувчиларнинг шодлигига хам аллох таоло рози эмас, чунки айтиб ўтилган сифатлар мушрик ва секуляристларга тегишли, бошқа ширклардан четланганингиз каби сиз мана бу ширкдан хам  узоқлашишингиз ва мушриклар жумласидан бўлмаслигингиз лозим.  

 وَلَا تَکُونُوا مِنَ الْمُشْرِکِینَ * مِنَ الَّذِينَ فَرَّقُوا دِينَهُمْ وَكَانُوا شِيَعًا كُلُّ حِزْبٍ بِمَا لَدَيْهِمْ فَرِحُونَ (روم/31- 32)

Мушриклардан бўлманглар!*** Улар (яъни мушриклар) динларини бўлиб, фирқа- фирқа бўлиб олгандирлар. Хар бир фирқа ўз олдиларидаги нарса билан хурсанддирлар.

Хозирги даврда хам секуляризм динига бир назар ташланглар, улар юзлаб фирқа, мактаб ва равишларга бўлиниб кетишган, хар ким ўзини олдидаги нарса билан хурсанд. Энди агар махаллий мунофиқ ва секулярзадалар сон жихатидан кўпайиш ва хилма- хилликни қабул қилиш каби шубхалар қолибида шу балони мусулмонларни бошига олиб келишади ва алохида  тўда ва хизбларни тузиш орқали уларни ўзлари билан машғул қилиб қўйишади, мусулмонлар хам ўзлари эга бўлган нарсалари билан хурсанд бўлишади, мана бу хурсандчилик хам тафрақа солувчиларни ва секуляристларнинг ношаръий хурсандчиликларини бир нави бўлиб, аллох таоло таркибий жихатдан уни яхши кўрмайди.

(давоми бор………)