نویسنده: admin

سَوال: وِلایَتِی فَقِیهنِی اِسلامگه نِیمَه عَلاقَه سِی بار؟ اوُزِیمِیزنِی اَهلِی سُنَّت مَذهَبلَرِیدَه کِیلتِیرِیلگنمِی؟ عُمُوماً اَیتگندَه بِیر شَیخ یا مَولَوِینِی بِیزلَرگه رَهبَر بوُلِیشِی ضَرُورمِی؟ (1)

جَواب: مَنَه بُو بارَدَه اَوَّل اَهلِی سُنَّت دِیب تَنِیلگن مَذهَبلَرنِینگ اوُلوَغ کِیشِیلَرِینِی فِکرِینِی تِیکشِیرِیب چِیقِیش لازِم، مَنَه بُو نَظَرلَرنِی تِیکشِیرِیب بُولگچ فَقِیه رَهبَرنِی یا مُجتَهِدنِی ضَرُور یا ضَرُور اِیمَسلِیگِی حَقِیدَه صُحبَتلَشَمِیز. اِن شاء الله.

عَبّاسِیلَرنِینگ اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتِینِی زِندانِیدَه قَمَرِی 150 یِیلدَه زَهَرلَنگن وَ شَهِید بُولگن – نحسبه کذالک و الله حسیبه – اِمامِی اَبُو حَنِیفَه رَحِمَهُ الله   « فَإِنْ كَانُوا في الْقِراءَةِ سَواءً، فَأَعْلَمُهُمْ بِالسُّنَّةِ، » مَنَه بُو جُملَه حَقِیدَه اَیتَدِیکِی: بُو یِیردَه اِمامَتگه اِینگ فَقِیه وَ اِینگ عالِم شَخص بوُلِیشِی کِیرَکلِیگِی اَیتِیلگن.

دَعوَت یوُلِیدَه مالِکیِ مَذهَبِیدَگِیلَر تامانِیدَن کَلتَکلَنگن وَ مَنَه شُو جَراحَتلَرنِی تَأثِیرِیده کِییِنراق 204 قَمَرِی یِیلدَه شَهِید بوُلگن اِمامِی شافِیعِی فِقهِ الاَکبَردَه “دارُ الاِسلام” دَگِی اِمامَت وَ رَهبَرِیَت شَرطلَرِی بَحثِیدَه اَیتَدِیکِی: اوُنِی عِلمِی شوُ دَرَجَه دَه بُولِیشِی کِیرَککِی، فَتوا بِیرِیش صَلاحِیَتِیگه اِیگه بُولگن اَهلِی اِجتِهاد بُولِیشِی لازِم.    (امام شافعی . فقه الاکبر. ص 39)

(403 قمری ییلده وفات تاپگن) قاضِی بَقلانِی وَ (458 قَمَرِی یِیلدَه وَفات تاپگن) قاضِی یَعلِی فَراء حَنبَلِی هَم اِجتِهاد وَ عِلمنِی دارُ الاِسلام رَهبَرِینِینگ شَرطلَرِیدَن، دِیب حِسابلَیدِی.

 ( الاحکام السلطانیه، ص۲۰ و التمهید، ص ۱۸۱.)

478 قَمَرِی یِیلدَه وَفات تاپگن اِمامِی حَرَمَین جَوِینِی “دارُ الاِسلام” رَهبَرِینِینگ اِجتِهاد شَرطِی بارَسِیدَه اَیتَدِیکِی: بوُ رَهبَر کامِل مُجتَهِد بوُلِیشِی وَ مُجتَهِدلَرنِینگ بَرچَه صِیفَتلَرِینِی اوُزِیدَه جَملَگن بوُلِیشِی کِیرَک.

(الجوینی، عبد الملک بن عبد الله، غیاث الأُمم فی التیاث الظلم: ص84.)

باشقَه بِیر جایدَه هَم اَیتَدِیکِی: اِمام رَهبَرنِینگ شَرائِطلَرِیدَن بِیرِی شُوکِی، اوُ اَهلِی اِجتِهاد بُولِیشِی کِیرَک، یَعنِی باشقَه لَرنِینگ فَتوا بِیرِیشِیگه اِیختِیاجِی بوُلمَسلِیگِی لازِم، مَنَه بُو اوُرِین (یَعنِی رَهبَر اوُچُون اِجتِهاد شَرط بُولِیشِی) هَمَّه اِتِّفاق قِیلگن شَرطلَردَندِیر.   ( الجوینی، عبد الملک بن عبد الله، الإرشاد: ص426.)

492 قَمَرِی یِیلدَه باسقِینچِی نَصرانِیلَر تامانِیدَن شَهِید اَیتِیلگن- نحسبه کذالک و الله حسیبه – اَبُو الاقاسِم مَکِّی راملی مَقدِسِی “دارُ الاِسلام” نِینگ رَهبَرِینِی شَرطلَرِینِی سَنَب اَیتَدِیکِی: …….مُجتَهِد بُولِیشِی، شوُنِینگدِیک قاضِی بَلکِی اوُندَن هَم یَحشِیراق واجبراغِی مُجتَهِد بُولِیشِی کِیرَک، بَلکِی رَهبَرنِینگ مُجتَهِد بوُلِیشِی بارَسِیدَه اِسلامِی مَذهَبلَرنِی،اَهلِی عِلمنِی اِجماعسِی مَوجُود، رَهبَرنِینگ اِجتِهاد اَهلِی بُولِیشِی حَقِیدَه فُقَهالَر اِجماع قِیلِیشگن. خُلافایِی راشِیدِیندَن کِییِینگِی مُسُلمان رَهبَرلَرِینِی بَرچَه سِی مُجتَهِد بُولِیشمَگن، بُو نَرسَه اوُلَرنِینگ حاکِمِیَتگه حَربِی قُدرَتنِی واسِیطَه سِیدَه یِیتِیب کِیلگنلِیکلَرِینِی بِیلدِیرَدِی.

676 قَمَرِی یِیلدَه وَفات قِیلگن نَوَوِی رَوضَة الطّالبین کِتابِیدَه “دارُ الاِسلام” رَهبَرِینِینگ شَرطلَرِی حَقِیدَه اَیتَدِیکِی: مُسُلمان مُکَلَّف، عادِل، آزاد، عَقللِی، دانِیشمَند، مُجتَهِد بُولِیشِی رَهبَرنِینگ شَرطلَرِیدَندِیر.

 ( المنهاج، ص ۵۱۸ و شرح صحیح مسلم)

790 قَمَرِی یِیلدَه وَفات تاپگن اِمامِی شاطِبِی اَیتَدِیکِی: اوُلامالَرنِی اِتِّفاقِی بُویِیچَه، فَقَط شَرعِی عِلملَردَه اِجتِهاد، فَتوا دَرَجَه سِیگه یِیتگن کِیشِیگه رَهبَرِیَت مُنعَقِد بُولَدِی.   (الشاطبی، الاعتصام: ج2، ص362.)

816 یِیلدَه وَفات تاپگن سَیِّد شَرِیف جُرجانِی توُرکِستانِی قاضِی عضد الدّین الایجی نِینگ مُوافِق کِتابِیگه بِیرگن شَرحِیدَه اَیتَدِیکِی: جُمهُورِی فُقَها وَ اَهلِی عِلم نَظَرِی بُویِیچَه، دارُ الاِسلامنِی رَهبَرِی، اِمام بوُلَدِیگن کِیشِی اَلبَتَّه اوُصُول وَ فُرُوعلَر بُویِیچَه مُجتَهِد بُولِیشِی لازِم……چوُنکِی اِلاهِی حُجَّتلَر، دَلِیللَرنِی اِقامَه قِیلِیشگه وَ دِینِی عَقِیدَه لَردَگِی شُبهَه لَرنِی هَم حَل قِیلِیشگه قادِر بوُلِیشِی وَ کُوندَه لِیک مَسَلَه لَر بُویِیچَه مُستَقِیل بُولِیشِی لازِم.

1360 قَمَرِی یِیلدَه وَفات تاپگن عَبدُ الرحمن جَزِیرِینِی یازِیشِیچَه: اَهلِی سُنَّتنِینگ بَرچَه فُقَهالَرِی اِسلامِی حاکِمنِینگ قوُیِیدَگِی بِیلگِیلَرگه اِیگه بُولِیشِیگه اِتِّفاق قِیلِیشگن: 1- مُسُلمان بوُلِیشِی، 2- مُکَلَّف بُولِیشِی، 3- حُور، آزاد بُولِیشِی، 4- اِیرکَک کِیشِی بُولِیشِی، 5- قُرَیشدَن بُولِیشِی، 6- عالِم وَ مُجتَهِد بُولِیشِی، چوُنکِی آدَملَرنِی دِین اَحکاملَرِیدَن آگاه قِیلَه آلِیشِی وَ باشقَه لَرنِینگ فَتواسِیگه موُختاج بُولمَسلِیگِی کِیرَک.

(الفقه على المذاهب الاربعة، ج۵ ، ص ۳۱۷ – ۳۱۶.)

مَنَه بُو نَظَرلَر اِسلامِی مَذهَبنِینگ بَرچَه سِیگه تِیگِیشلِی، اِمامِی راملی مَقدِسیِ توُرتِینچِی عَصردَه اَهلِی سُنَّتنِی اِجماعسِینِی وَ اِمامِی حَرَمَین جَوِینِی بَرچَه مُسُلمانلَرنِی اوُرتَسِیدَگِی مُتَّفِق عَلَیه نَظَر صِیفَتِیدَه وَ اِمامِی شاطِبِی رَحِمَهُ الله وَ باشقَه لَر هَم مَنَه بُو زَمِینَه بُویِیچَه اَهلِی عِلمنِی اِتِّفاقِی حَقِیدَه صُحبَت قِیلِیشگن، شوُندَی اِیکَن فَقِیه رَهبَر اِجتِهاد قِیلَه آلَدِیگن دَرَجَه دَه بُولِیشِینِی اَهلِی سُنَّتنِی بَرچَه مَذهَبلَرِیدَه طَلَب قِیلِینگندِیر.

دَوامِی بار ……..ان شاء الله .

س: این ولایت فقیه چه ربطی به اسلام دارد؟ کجای مذاهب اهل سنت خودمان این آمده؟ اصلاً چه ضروریتی دارد یک مولوی یا شیخ رهبر ما باشد؟ (1)

ج: در این زمینه لازم است ابتدا به بررسی آراء بزرگان تمام مذاهب کنونی معروف به اهل سنت بپردازیم و بعد از بررسی این آراء به بررسی ضرورت یا عدم ضرورت رهبری فقیه یا مجتهد می پردازیم. إن شاء الله.

 امام أبو حنيفة رحمه الله که در 150ق در زندان حکومت بدیل اضطراری اسلامی عباسیان مسموم و به شهادت رسیده – نحسبه کذالک و الله حسیبه – در مورد « فَإِنْ كَانُوا في الْقِراءَةِ سَواءً، فَأَعْلَمُهُمْ بِالسُّنَّةِ، » می گوید: در اینجا منظور فقیه ترین و عالم ترین شخص است برای امامت.

امام شافعی رحمه الله که در سال 204ق در راه دعوت توسط مالکی مذهبها علیل شده و بر اثر همین جراحات سپس شهید شده – نحسبه کذالک و الله حسیبه – در الفقه الاکبر در بحث شروط امامت و رهبری  «دارالاسلام» می گوید: و علم؛ به گونه ای که صلاحیت افتاء داشته باشد و اهل اجتهاد باشد. (امام شافعی . فقه الاکبر. ص 39)

قاضى باقلانى (متوفاى ۴۰۳ ه.ق) و قاضى ابویعلى الفراء حنبلی ( متوفای 458ق) نیز اجتهاد و علم را یکی از شروط انتخاب رهبر دارالاسلام مى دانند.( الاحکام السلطانیه، ص۲۰ و التمهید، ص ۱۸۱.)

امام الحرمین الجوینی که در سال 478ق وفات کرده در مورد شرط اجتهاد در رهبر «دارالاسلام» می گوید:  پس شرط است که رهبر مجتهدی کامل باشد و تمام صفات مجتهدین را در خودش جمع کرده باشد. (الجوینی، عبد الملک بن عبد الله، غیاث الأُمم فی التیاث الظلم: ص84.) و در جای دیگری هم می گوید: از شرایط امام و رهبر این است که از اهل اجتهاد باشد، به گونه ای که در حوادث نیاز به استفتاء دیگران نداشته باشد  و این مورد (داشتن شرط اجتهاد برای رهبر) مورد اتفاق همه است، وهذا متّفق علیه».( الجوینی، عبد الملک بن عبد الله، الإرشاد: ص426.)

أبو القاسم مكي الرميلي المقدسي  که در سال 492ق توسط نصرانی های اشغالگر به شهادت می رسد- نحسبه کذالک و الله حسیبه – در ضمن برشمردن شروط رهبر «دارالاسلام» می گوید: … باید مجتهد باشد، همچون قاضی و بلکه اولی تر و واجب تر از اینکه یک قاضی که باید مجتهد باشد، بلکه در مجتهد بودن رهبر اجماع مذاهب اسلامی و اهل علم روایت شده است، و شرط اجتهاد درباره رهبر مورد اجماع فقها است. و اینکه اکثر رهبران مسلمین بعد از خلفای راشدین غیر مجتهد بوده اند به این دلیل است که اینها تنها با قدرت نظامی به حاکمیت رسیده اند.  

امام نووی هم که در سال 676ق وفات کرده در کتاب روضةُ الطّالبین در شروط رهبر «دارالاسلام» می گوید: مکلف مسلمان، عادل، آزاد، باهوش، دانشمند و مجتهد بودن از شرایط  رهبر است.( المنهاج، ص ۵۱۸ و شرح صحیح مسلم)

امام شاطبی هم که در سال 790ق وفات نموده می گوید: علماء اتفاقی را نقل کرده اند که رهبر (یا همان  الإمامة الكبرى) منعقد نمی شود مگر برای کسی که به رتبه و درجه ی اجتهاد و فتوا در علوم شرعی رسیده باشد.  (الشاطبی، الاعتصام: ج2، ص362.)

سید شریف جرجانی ترکستانی که در سال 816ق وفات کرده در شرح خود بر کتاب المواقف قاضي عضد الدين الايجي می گوید: جمهور فقها و اهل علم  بر آنند که  اهل امامت و کسی که شایسته و مستحق رهبر شدن دارالاسلام است باید در اصول و فروع مجتهد باشد …. تا توانایی داشته باشد دلایل و حجج الهی را اقامه و شبهات را در عقاید دینی حل کند و در مورد مسائل روز نیازی به فتوای دیگران نداشته باشد و خودش در مورد مسائل روز و نوازل و مستحدثه مستقل باشد.

عبد الرحمن الجَزِيري که در سال 1360 ق وفات کرده مى نویسد: تمام فقهای اهل سنت اتفاق دارند که حاکم اسلامى باید داراى چنین ویژگیهایى نیز باشد :  ۱ – مسلمان باشد؛۲ – مکلف باشد؛۳ – حر و آزاد باشد؛۴ – مرد باشد ۵ – از قریش باشد؛۶ – عالم و مجتهد باشد تا مردم را از احکام دین آگاه نماید و نیاز به استفتاء از غیر خود نداشته باشد. (الفقه على المذاهب الاربعة، ج۵ ، ص ۳۱۷ – ۳۱۶.)

این رای تمام مذاهب اسلامی است که امام الرميلي المقدسي  در قرن چهارم از اجماع اهل سنت و امام الحرمین الجوینی به عنوان امری متفق علیه در میان تمام مسلمین و امام شاطبی رحمه الله و دیگران نیز از اتفاق تمام اهل علم در این زمینه سخن می گویند، پس رهبری فقیه در حد اجتهاد مطلوب تمام مذاهب اهل سنت بوده است.

ادامه دارد…. ان شاء الله

Савол: шахсга қуръон етиши билан уни устида хужжат комил бўладими ва унда узрга ўрин қолмайдими?

Жавоб: бу саволга жавоб бериляпган пайтда мусулмонлар билан ғайри мусулмонларни ўртасида фарқ қўйилиши керак. Ғайри мусулмонлар учун фақатгина пайғамбарни келиши ва қуръонни етиб келиши

«يَعْرِفُونَهُ كَمَا يَعْرِفُونَ أَبْنَاءَهُمْ»

“ўз фарзандларини таниган каби танийдилар” даражасида бўлса,уларни устида хужжат қоим бўлади,мана бу ташқи кўриниш бўйича таниш хам уларга кифоя қилади. Ғайри мусулмонларни аксари хужжат қоим бўлишига қарамасдан уни фахмлашликка қодир бўлмайдилар, лекин шундай бўлса хам, улар буни сабабларини ўзларини вужудга келтиришган, шу сабабли бу уларга узр бўла олмайди. Аллох таоло бу хақида мархамат қиладики:

 “أَمْ تَحْسَبُ أَنَّ أَكْثَرَهُمْ يَسْمَعُونَ أَوْ يَعْقِلُونَ ۚإِنْهُمْ إِلَّا كَالْأَنْعَامِۖ بَلْ هُمْ أَضَلُّ سَبِيلًا” (فرقان/44)

Ёки сиз уларнинг кўплари (хақ сўзни) тинглай оладилар ё англай оладилар деб ўйлайсизларми?! (ундоқ эмас, зеро) улар хеч нарса эмаслар, магар чорва хайвонлари кабидирлар. Йўқ,улар янада йўлдан озганроқ кимсалардир!

Шундай бўлгач ғайри мусулмонларни устида хужжатни қоим бўлиши борасидаги умумий асл, мукаллаф шахсга хужжатни етишидир, шариат хукми етган кишига хужжат қоим бўлади,ибни Аббос айтадики:

“من بلغه القرآن فهو لـه نذير(تفسير الطبري 7/163)

Аммо “хозир” хужжатни фахмлаш ва аслни жузъиётлари ва мусулмон шахсга хукмни содир бўлиши хақидаги икки сўз бор бўлиб, уларни бири суннат мазхабларига иккинчиси эса наждият тафаккуротига тегишлидир:

1-Эшитаётган ё кўраётган шахс учун фақат қироат қилиш ва хукмни ўқишни ўзи кифоя қилмайди, балки буларга қўшимча равишда унга етказилган нарсаларни фахмлашга қодир бўлиши керак, бу фахмлашдан манзур умумий суратдаги фахмлашдир, шахс мана бу янги иш хақида умумий тасаввурга эга бўлиши лозим, мутахассисларга ўхшаш аниқ,чуқур фахмлаши  шарт эмас. 

Ханафий ва жаъфарий фиқхи ва имоми Шофеъийни сўзларини зохирига қараб шуни фахмласа бўладики, аллох таолони мана бу сифатларини рад қиладиган жохил шахс учун фақат қуръонни оятини ўқилиши уни устида  хужжат қоим бўлишига кифоя қилмайди,балки бу шахсга шаръий хукм ошкор ва равшан бўлиши керак. 

(ابــن قدامــة، إثبــات صــفة العلـــو ص 124)

Моликий бўлган ибни Арабий хам айтадики: жохил шахс мана бу умматда хатога дучор бўлиб куфр,ширк амалини қиладиган бўлса,кофир хисобланмайди, у жахл ва хатони воситасида узрга эга бўла олади,шунда хам хужжат унга шунчалик очиқ-ойдин баён қилиниши лозимки, бошқа нарсалар билан адаштириб қўймаслиги керак. Мана бундай  илмга эга бўлган шахс,диндаги барча мусулмонлар танийдиган ва унга ошкор ва маълум бўлган  зарурий ишга мункар бўлса.

(القاسمي، محاسن التأويل 5 /1307)

Ханбалий бўлган ибни Таймия айтадики: бир киши аллох ва росулига нисбатан умумий ,мутлақ иймонга эга бўлса, шариатни ёмон ва яхшиликларини ташхис бера оладиган даражадаги илм унга етиб келмаган бўлса, унга нисбатан куфр хукми чиқарилмайди, бу шахсга хужжат иқома қилинади, агар унга қаршилик қилса бу шахс кофир бўлади. Кўпинча жуда кўп одамлар қуръонни таъвили бўйича хато қилишади, кўпчилик эса қуръонни маъноси ва суннат хақида хам жохил,илмсиздир, бунга қўшимча равишда мана бу умматдан хато ва ёдидан чиқиб кетишлар олиб ташланган, бу суратда шахс очиқ-ойдин хукмни етказилмагунча кофир бўлмайди.  

( مجموع الفتاوى12/ 23-24)

2-Мусулмон шахсга хукм етиши билан унга хужжат қоим бўлади; агар уни фахмламаса хам бу мухим эмас. Мухаммад ибни абдулваххобга эргашган кишилар мана шу назарга эга.

Чунки Исхоқ ибни абдуррохмон ибни хасан мухаммад ибни абдулваххобдан бир неча жумла келтириб айтадики: қуръон етказилган ва уни эшитган  кишига хужжат қоим бўлади,агарчи у қуръонни тушунмаса хам. 

( حكم تكفير المعين ص 13)

Абдуллох ибни Абу батин хам мана бу матлабни таъкидлаган ва бундай шахслар узр ба жахлга эга бўлмайди,деб хисоблайди.

 (الـــدرر الســـنية  ،10  / 315وانظـــر)

Рашид Ризо мана бу кўз-қарашга қарши айтадики: нажд уламоларидан бир гурухи фақатгина қуръон етиши билан одамларни устида хужжат қоим бўлади,агарчи уни фахмламаган бўлишса хам,деб хисоблашади, бу оқилона иш эмас………аллох таоло уларни қалбларига мухр урилган кару-лол,деб сифатлаган мушрикларни барчаси тавхид бўйича қуръон ояти далолат қилган нарсани,рисолатни яхши тушунишарди,чунки улар луғат ва адабиёт ахли бўлишган.

 (مجموعة الرسائل والمسائل  5/638)

سَوال: شَخصگه قُرآن یِیتِیشِی بِیلَن اوُنِی اوُستِیدَه حُجَّت کامِل بوُلَدِیمِی وَ اوُندَه عُذرگه اوُرِین قالمَیدِیمِی؟

جَواب: بُو سَوالگه جَواب بِیرِیلیَپگن پَیتدَه مُسُلمانلَر بِیلَن غَیرِی مُسُلمانلَرنِی اوُرتَسِیدَه فَرق قوُیِیلِیشِی کِیرَک. غَیرِی مُسُلمانلَر اوُچُون فَقَطگِینَه پَیغَمبَرنِی کِیلِیشِی وَ قُرآننِی یِیتِیب کِیلِیشِی  «يَعْرِفُونَهُ كَمَا يَعْرِفُونَ أَبْنَاءَهُمْ»  “اوُلَر فَرزَندلَرِینِی تَنِیگن کَبِی تَنِیدِیلَر” دَرَجَه سِیدَه بُولسَه، اوُلَرنِی اوُستِیدَه حُجَّت قائِم بُولَدِی، مَنَه بُو تَشقِی کوُرِینِیش بُویِیچَه تَنِیش هَم اوُلَرگه کِفایَه قِیلَدِی. غَیرِی مُسُلمانلَرنِی اَکثَرِی حُجَّت قائِم بُولِیشِیگه قَرَمَسدَن اوُنِی فَهملَشلِیکگه قادِر بُولمَیدِیلَر، لِیکِن شوُندَی بُولسَه هَم، اوُلَر بُونِی سَبَبلَرِینِی اوُزلَرِی وُجُودگه کِیلتِیرِیشگن، شوُ سَبَبلِی بُو اوُلَرگه عُذر بُولَه آلمَیدِی. اَلله تَعالی بوُ حَقِیدَه مَرحَمَت قِیلَدِیکِی: ”   أَمْ تَحْسَبُ أَنَّ أَكْثَرَهُمْ يَسْمَعُونَ أَوْ يَعْقِلُونَ ۚإِنْهُمْ إِلَّا كَالْأَنْعَامِۖ بَلْ هُمْ أَضَلُّ سَبِيلًا” (فرقان/44)

یاکِی سِیز اوُلَرنِینگ کوُپلَرِی (حَق سُوزنِی) تِینگلَی آلَدِیلَر یا اَنگلَی آلَدِیلَر دِیب اوُیلَیسِیزلَرمِی؟! (اوُنداق اِیمَس، زِیرا) اوُلَر هِیچ نَرسَه اِیمَسلَر، مَگَر چاروَه حَیوانلَرِی کَبِیدِیرلَر. یُوق، اوُلَر یَنَدَه یُولدَن آزگَنراق کِیمسَه لَردِیر!

شُوندَی بُولگچ غَیرِی مُسُلمانلَرنِی اوُستِیدَه حُجَّتنِی قائِم بُولِیشِی بارَسِیدَگِی عُمُومِی اَصل، مُکَلَّف شَخصگه حُجَّتنِی یِیتِیشِیدِیر، شَرِیعَت حُکمِی یِیتگن کِیشِیگه حُجَّت قائِم بُولَدِی، اِبن عَبّاس اَیتَدِیکِی: “مَن بلغه القرآن فهو لـه نذير(تفسير الطبري 7/163)

اَمّا “حاضِر” حُجَّتنِی فَهملَش وَ اَصلنِی جُزئِیاتلَرِی وَ مُسُلمان شَخصگه حُکمِنِی صادِر بُولِیشِی حَقِیدَه گِی اِیککِی سُوز بار بُولِیب، اوُلَرنِی بِیرِی سُنَّت مَذهَبلَرِیگه اِیککِینچِیسِی اِیسَه نَجدِیَت تَفَکُّراتِیگه تِیگِیشلِیدِیر:

1. اِیشِیتَیاتگن یا کوُرَیاتگن شَخص اوُچُون فَقَط قِرائَت قِیلِیش وَ حُکمنِی اوُقِیشنِی اوُزِی کِفایَه قِیلمَیدِی، بَلکِی بُولَرگه قوُشِیمچَه رَوِیشدَه اوُنگه یِیتکَزِیلگن نَرسَه لَرنِی فَهملَشگه قادِر بُولِیشِی کِیرَک، بُو فَهملَشدَن مَنظوُر عُمُومِی صوُرَتدَه فَهملَشدِیر، شَخص مَنَه بُو یَنگِی اِیش حَقِیدَه عُمُومِی تَصَوُّرگه اِیگه بُولِیشِی لازِم، مُتَخَصِّصلَرگه اوُحشَش اَنِیق، چُوقوُر فَهملَشِی شَرط اِیمَس.

حَنَفِی وَ جَعفَرِی فِقهِی وَ اِمامِی شافِیعِینِی سوُزلَرِینِی ظاهِیرِیگه قَرَب شوُنِی فَهملَسَه بُولَدِیکِی، اَلله تَعالی نِی مَنَه بُو صِیفَتلَرِینِی رَد قِیلَدِیگن جاهِل شَخص فَقَط قُرآننِی آیَتِینِی اوُقِیلِیشِی اوُنِی اوُستِیدَه حُجَّت قائِم بوُلِیشِیگه کِفایَه قِیلمَیدِی، بَلکِی بُو شَخصگه شَرعِی حُکم آشکار وَ رَوشَن بُولِیشِی کِیرَک.

 (ابــن قدامــة، إثبــات صــفة العلـــو ص 124)

مالِکِی بُولگن اِبنِ عَرَبِی هَم اَیتَدِیکِی: جاهِل شَخص مَنَه بُو اوُمَّتدَه حَطاگه  دُوچار بُولِیب کُفر، شِرک عَمَلِینِی قِیلَدِیگن بوُلسَه، کافِر حِسابلَنَدِیمِی، اوُ جَهل وَ حَطانِی واسِیطَه سِیدَه عُذرگه اِیگه بُولَه آلَدِی، شوُندَه هَم حُجَّت اوُنگه شوُنچَه لِیک آچِیق- آیدِین بَیان قِیلِینِیشِی لازِمکِی، باشقَه نَرسَه لَر بِیلَن اَدَشتِیرِیب قوُیمَسلِیگِی کِیرَک. مَنَه بوُندَی عِلمگه اِیگه بُولگن شَخص، دِیندَگِی بَرچَه مُسُلمانلَر تَنِیدِیگن وَ اوُنگه آشکار وَ مَعلوُم بُولگن ضَرُورِی اِیشگه مُنکَر بوُلسَه. 

 (القاسمي، محاسن التأويل 5 /1307)

حَنبَلِی بوُلگن اِبنِ تَیمِیَه اَیتَدِیکِی: بِیر کِیشِی اَلله وَ رَسُولِیگه نِسبَتاً عُمُومِی، مُطلَق اِیمانگه اِیگه بوُلسَه، شَرِیعَتنِی یامان وَ یَحشِیلِیکلَرِینِی تَشخِیص بِیرَه آلَدِیگن دَرَجَه دِیگ عِلم اوُنگه یِیتِیب کِیلمَگن بُولسَه، اوُنگه نِسبَتاً کُفر حُکمِی چِیقَرِیلمَیدِی، بُو شَخصگه حُجَّت اِقامَه قِیلِینَدِی، اَگر اوُنگه قَرشِیلِیک قِیلسَه بُو شَخص کافِر بُولَدِی. کوُپِینچَه جوُدَه کوُپ آدَملَر قُرآننِی تَعوِیلِی بُویِیچَه حَطا قِیلِیشَدِی، کوُپچِیلِیک اِیسَه قُرآننِی مَعناسِی وَ سُنَّت حَقِیدَه هَم جاهِل، عِلمسِیزدِیر، بوُنگه قوُشِیمچَه رَوِیشدَه مَنَه بُو اوُمَّتدَن حَطا وَ یادِیدَن چِیقِیب کِیتِیشلَر آلِیب تَشلَنگن، بُو صُورَتدَه شَخص آچِیق- آیدِین حُکمنِی یِیتکَزِیلمَگوُنچَه کافِر بوُلمَیدِی.    ( مجموع الفتاوى12/ 23-24)

• مُسُلمان شَخصگه حُکم یِیتِیشِی بِیلَن اوُنگه حُجَّت قائِم بُولَدِی؛ اَگر اوُنِی فَهملَمَسَه هَم بُو مُهِم اِیمَس. مُحَمد اِبن عَبدُ الوَهّابگه اِیرگشگن کِیشِیلَر مَنَه شُو نَظَرگه اِیگه.

چُونکِی اِسحاق اِبن عَبدُ الرحمان ابن حسن محمد ابن عبد الوهّابدَن بِیر نِیچَه جُملَه کِیلتِیرِیب اَیتَدِیکِی: قُرآن یِیتکَزِیلگن وَ اوُنِی اِیشِیتگن کِیشِیگه حُجَّت قائِم بُولَدِی، اَگرچِی اوُ قُرآننِی توُشُونمَسَه هَم.    ( حكم تكفير المعين ص 13)

عَبد الله ابن ابو بطین هَم مَنَه بُو مَطلَبنِی تَأکِیدلَگَن وَ بوُندَی شَخصلَر عُذر بَه جَهلگه اِیگه بُولمَیدِی، دِیب حِسابلَیدِی.   (الـــدرر الســـنية  ،10  / 315وانظـــر)

رَشِید رِضا مَنَه بُو کوُز- قَرَشگه قَرشِی اَیتَدِیکِی: نَجد اوُلامالَرِیدَن بِیر گوُرُوهِی فَقَطگِینَه قُرآن یِیتِیشِی بِیلَن آدَملَرنِی اوُستِیدَه حُجَّت قائِم بُولَدِی، اَگرچِی اوُنِی فَهملَمَگن بوُلِیشسَه هَم، دِیب حِسابلَشَدِی، بُو عاقِلانَه اِیمَس……….اَلله تَعالی اوُلَرنِی قَلبلَرِیگه مُهر اوُرِیلگن کَرُو- لال، دِیب صِیفَتلَگن مُشرِکلَرنِی  بَرچَه سِی تَوحِید بُویِیچَه قُرآن آیَتِی دَلالَت قِیلگن نَرسَه نِی، ِرسالَتنِی یَحشِی توُشُونِیشَردِی،چوُنکِی اوُلَر لوُغَت وَ اَدَبِیات اَهلِی بُولِیشگن. 

(مجموعة الرسائل والمسائل  5/638)

س: آیا فقط با رسیدن قرآن به شخص حجت بر او تکمیل شده است و عذری ندارد؟

ج: در پاسخ به این سوال لازم است بین مسلمین با غیر مسلمین فرق گذاشته شود. برای غیر مسلمین تنها آمدن پیامبر و رسانیدن قرآن و پیام وی به آنها تنها در حد شناختی که در حد«يَعْرِفُونَهُ كَمَا يَعْرِفُونَ أَبْنَاءَهُمْ» باشد اقامه ی حجت الله بر آنان است و همین شناخت ظاهری برایشان کافی است. با آنکه اکثر غیر مسلمین با وجود اقامه ی حجت باز به دلایلی از فهم آن عاجر هستند، اما با این وجود این نفهمی آنها، که خودشان اسباب آن را فر اهم نموده اند، برایشان عذر نمی گردد . الله متعال در این مورد می فرماید: “أَمْ تَحْسَبُ أَنَّ أَكْثَرَهُمْ يَسْمَعُونَ أَوْ يَعْقِلُونَ ۚإِنْهُمْ إِلَّا كَالْأَنْعَامِۖ بَلْ هُمْ أَضَلُّ سَبِيلًا” (فرقان/44)

در این صورت اصل عام در مورد حجت غیر مسلمین، رسیدن آن به شخص مکلف است، کسی که حکم شرع به وی برسد حجت بر وی اقامه شده است همچنانکه ابن عباس گفته است:”من بلغه القرآن فهو لـه نذير(تفسير الطبري 7/163) اما «هم اکنون» در مورد فهم حجت و جزئیات این اصل و صدور حکم بر شخص مسلمان دو قول  وجود دارد یکی متعلق به مذاهب سنتی و دیگر متعلق به تفکر نجدیت:

1. برای شخص شنونده یا بیننده تنها قرائت و خواندن حکم کافی نیست بلکه علاوه بر آن شخص باید توانائی فهم آنچه بر وی عرضه می شود را داشته باشد، منظور از این فهم فهمی است مجمل  و کلی، به نحوی که شخص قادر باشد  تصوری کلی از این امر جدید داشته باشد، نه فهمی جزئی ودقیق مثل متخصصین .

از فقه حنفی و جعفری و از ظاهر گفتار امام شافعی فهمیده می شود که برای شخص جاهلی که این صفات الله متعال را رد می کند تنها قرائت آیات باعث اقامه ی حجت بر وی نمی گردد، بلکه باید حکم شرعی برای شخص آشکار و روشن گردد .(ابــن قدامــة، إثبــات صــفة العلـــو ص 124)

ابن العربي المالكي نیز می گوید: شخص جاهل و کسی که در این امت دچار خطاء می گردد چنانچه عملی کفرآمیز و شرکی را انجام دهد مشرک و کافر نمی گردد، او به واسطه ی جهل و خطأ دارای عذر است تا زمانی که حجت و دلیل برایش به گونه ای واضح و روشن بیان شود که با چیز دیگری اشتباهی گرفته نشود، و شخص با وجود چنین آگاهی،  منکر امری ضروری در دین گردد که تمام مسلمانان بدون نظر و تأمل آن را می شناسند و برایشان آشکار و معلوم شده است.(القاسمي، محاسن التأويل 5 /1307)

وابن تيمية حنبلی نیز می گوید: کسی که به الله و رسولش ایمانی کلی و مطلق داشته باشد، و چنان آگاهی به وی نرسیده باشد که خوب و بد شریعت را تشخیص دهد، در این صورت حکم بر کفر وی داده نمی شود تا زمانی که حجتی بر وی اقامه گردد که اگر با آن مخالفت شود شخص کافر می گردد. در حالی که بسیاری از مردم در تأویل قرآن دچار خطاء و اشتباه می گردند و بسیاری نیز در معانی قرآن و سنت نا آگاه و جاهل هستند، و علاوه بر اینها، خطاء و فراموشی از این امت برداشته شده اند، در این صورت شخص کافر نمی گردد مگر بعد از روشنگری و آشکار شدن حکم.( مجموع الفتاوى12/ 23-24)

• تنها با رسیدن  حکم به شخص مسلمان، بر وی اقامه ی حجت شده است ؛حتی اگر آن را نیز نفهمد. عده ای از پیروان محمد بن عبدالوهاب دارای چنین دیدگاهی هستند.

چون إسحاق بن عبد الرحمن بن حسن که پس از بیان چند جمله از محمد بن عبدالوهاب می گوید: حجت بر کسی که قرآن به وی رسیده و آن را شنیده اقامه شده است هر چند که قرآن را نفهمیده باشد.( حكم تكفير المعين ص 13) عبد الله أبو بطين نیز بر همین مطلب تأکید کرده و چنین اشخاصی را دارای عذر به جهل نمی داند.(الـــدرر الســـنية  ،10  / 315وانظـــر)

رشيد رضادر تعلیقی بر این دیدگاه می گوید:عده ای از علمای نجد بر این باورند  که حجت تنها با رسیدن و ابلاغ قرآن به مردم اقامه می گردد هر چند که آن را نفهمیده باشند و این عاقلانه نیست…. و مشرکینی که الله آنها را به کرو لالی که بر قلبهایشان مهر نهاده شده است توصیف می کند، تمام اینها مدلول آیات قرآن در توحید و رسالت را می فهمیدند چون آنها اهل لغت و ادبیات بودند. (مجموعة الرسائل والمسائل  5/638)

Савол: баъзиларни айтишларига кўра, агарчи секуляр ва кофир  хукумат бўлса хам, хокимларга итоат қилишлик вожиб бўлади, мана бу сўзлар шаръан тўғрими? (2)

Жавоб: ……..мана бу салтанат муллолари улил амр сўзини шаръий маъносини ташлаб уни луғавий маъносига эътибор қаратиш орқали, одамларга “хукм эгаларини” валийи амрдир ва уларга итоат қилиниши керак,деб тушунтиришади, бу ерда мана бу хукм эгаси куфр қонунлари асосида хукм қиладиган кофир бўлиши хам мухим эмас; уни фақат “хукм эгаси”  бўлиши мухим. Бу оятни ва аллохни шартларини яшириш ва аллохни шариатидаги асосларни тоғутларни манфаъати йўлида ўзгартириш бўлади.

-Мана бу фосид кўз-қараш бўйича, агар режими сехюнистга ўхшаш кофир келиб мусулмонларни ерларини эгаллаб олса ва ўзини хос хукмларини мусулмонларни устида жорий қилса, у “хукм эгаси” хисобланади ва унга итоат қилиниши лозим, бугунги кунда бир гурух одамлар мана шу ишни қилишади, хатто фаластинни босиб олган режимни лашкарида қуролланган гурухлар ташкил қилинган,улар намоз хам ўқишади,судейсга ўхшаганлар: қуддус сехюнистлар режимини ички масаласи бўлиб уни бошқаларга алоқаси йўқ,деб кўп такрорлаган.

-Мана бу фосид кўз-қараш бўйича,шарқий туркистондаги хитойни коммунист босқинчилари ва бошқалар агарчи куфр хукмлари билан хокимият бошқарадиган кофирлар бўлишса хам, “хукм эгалари” ва валийи амрдир.

-Мана бу фосид кўз-қараш бўйича, жахондаги барча тоғутлар валийи амр хисобланади ва уларга итоат қилиниши керак, хатто агар улар аллохни шариатидаги қонунлар бўйича хукм қилишмаса хам мухим эмас, фақат намоз ўқишга,масжидга, азонга рухсат беришса бўлди!

Ахли суннатнинг машхур мазхабларини кўз-қараши бўйича дорул исломни рахбари ўзига хос шартларга эга бўлиши керак:

1-Мусулмон бўлиши керак, чунки

 وَلَن يَجْعَلَ اللّهُ لِلْكَافِرِينَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ سَبِيلاً ( نساء/ 141).

“Ва аллох харгиз кофирлар учун мўъминлар устида йўл бермагай.” ;шундай бўлгач кофир инсон мусулмонларни раиси бўлиши тўғри келмайди. 2- эркак киши бўлиши, 3- озод бўлиши, 4- жисми саломат бўлиши, 5- қурайшдан бўлиши хақида эса ихтилофлар мавжуд, 6- адолат ахли бўлиши, 7- ўзида қобилият,қудратга эга бўлиши лозим:

Исломий жамиятнинг рахбари эга бўлиши керак бўлган энг мухим нарсалар, аллохни шариатидаги илмга ва “кундалик масалалар” ва “хукумат бошқаруви бўйича ишларда мутахассисликка” эга бўлиши керак.

Мана бу рахбар улил амр шўроси томонидан ёки рахбариятдаги билимдонлар томонидан сайланади, мана бу шўрони ўзи энг катта фиқх олимлар  ва мутахассислардан ташкил топган бўлиб, улар ўзларини орасидаги энг олим, энг билимдон кишини танлашликлари хам табиий бир холат. Шунинг учун хам ахли суннат,деб танилган фирқаларда тақлид қилиш даражасидаги шаръий ахкомлар бўйича илмга эга бўлиш , жамиятни рахбарияти учун  кифоя қилмайди,дейилади. Чунки тақлид қилиш ибни Холдунни сўзи бўйича,хақиқатда бир нуқсон ва камчиликдир, шу сабабли хам зарурат холатларидан бошқа ўринларда рахбар,хоким ва мусулмонларни бошлиғи мужтахид,фақих бўлиши,зарурий холатда эса қози даражасидаги олим бўлиши шарт қилинади, бундан пастроқ даражадагисини эса хойрул қурунни олим,аиммалари матлуб деб хисоблашмайди.

Шундай бўлгач ўзингиз хам бир фикрлаб кўринглар, огох мўъмин киши бир лахза бўлса хам, мана бу секуляр ва шариат тушунчаларига нисбатан жохил бўлган тоғутларни, шариатга мухолиф секуляр ахзобларни ўзларига валийи амр сифатида қабул қила олишадими? Албатта йўқ.   

سَوال: بَعضِیلَرنِی اَیتِیشلَرِیگه کوُرَه، اَگرچِی سِکوُلار وَ کافِر حُکوُمَت بوُلسَه هَم، حاکِملَرگه اِطاعَت قِیلِیشلِیک واجِب بوُلَدِی، مَنَه بُو سُوزلَر شَرعاً توُغرِیمِی؟ (2)

جَواب: ………مَنَه بُو سَلطَنَت مُلّا لَرِی اوُلِی الاَمر سُوزِینِی شَرعِی مَعناسِینِی تَشلَب اوُنِی لوُغَوِی مَعناسِیگه اِعتِبار قَرَتِیش آرقَلِی، آدَملَرگه “حُکم اِیگه لَرِینِی” وَلِییِی اَمردِیر وَ اوُلَرگه اِطاعَت قِیلِینِیشِی کِیرَک،دِیب توُشوُنتِیرِیشَدِی، بُو یِیردَه مَنَه بُو حُکم اِیگه سِی کُفر قانوُنلَرِی اَساسِیدَه حُکم قِیلَدِیگن کافِر بُولِیشِی هَم مُهِم اِیمَس؛ اوُنِی فَقَط “حُکم اِیگه سِی” بوُلِیشِی مُهِم. بُو آیَتنِی وَ اَلله نِی شَرطلَرِینِی یَشِیرِیش وَ اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی اَساسلَرنِی طاغوُتلَرنِی مَنفَعَتِی یُولِیدَه اوُزگَرتِیرِیش بُولَدِی.

مَنَه بُو فاسِد کُوز- قَرَش بُویِیچَه، اَگر رِیجِیمِی صِیهیُونِیستگه اوُحشَش کافِر کِیلِیب مُسُلمانلَرنِی یِیرلَرِینِی اِیگَللَب آلسَه وَ اوُزِینِی خاص حُکملَرِینِی مُسُلمانلَرنِی اوُستِیدَه جارِی قِیلسَه، اوُ “حُکم اِیگه سِی” حِسابلَنَدِی وَ اوُنگه اِطاعَت قِیلِینِیشِی لازِم، بوُگوُنگِی کوُندَه بِیر گوُروُه آدَملَر مَنَه شُو اِیشنِی قِیلِیشَدِی، حَتّی فَلَسطِیننِی باسِیب آلگن رِیجِیمنِی لَشکَرِیدَه قوُراللَنگن گوُرُوهلَرنِی تَشکِیل قِیلِینگن، اوُلَر نَماز اوُقِیشَدِی، سُودِیسگه اوُحشَگَنلَر: قوُدّوُس صِیهیُونِیسلَر رِیجِیمِینِی اِیچکِی مَسَلَه سِی بوُلِیب اوُنِی باشقَه لَرگه عَلاقَه سِی یوُق، دِیب کوُپ تَکرارلَگن.

مَنَه بُو فاسِد کوُز- قَرَش بوُیِیچَه، شَرقِی توُرکِستاندَگِی حِتاینِی کامُّونِیست باسقِینچِیلَرِی وَ باشقَه لَر اَگَرچِی کُفر حُکملَرِی بِیلَن حاکِمِیَت باشقَرَه دِیگن کافِرلَر بُولِیشسَه هَم، “حُکم اِیگه لَرِی” وَلِییِی اَمردِیر.

مَنَه بُو فاسِد کوُز- قَرَش بُویِیچَه، جَهاندَگِی بَرچَه طاغوُتلَر وَلِییِی اَمر حِسابلَنَدِی وَ اوُلَرگه اِطاعَت قِیلِینِیشِی کِیرَک، حَتّی اَگر اوُلَر اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَر بُویِیچَه حُکم قِیلِیشمَسَه هَم مُهِم اِیمَس، فَقَط نَماز اوُقِیشگه، مَسجِدگه ، اَذانگه رُحصَت بِیرِیشسَه بوُلدِی!

اَهلِی سُنَّتنِینگ مَشهُور مَذهَبلَرِینِی کوُز- قَرَشِی بُویِیچَه دارُ الاِسلامنِی رَهبَرِی اوُزِیگه خاص شَرطلَرگه اِیگه بوُلِیشِی کِیرَک:

1-مُسُلمان بُولِیشِی کِیرَک، چُونکِی   وَلَن يَجْعَلَ اللّهُ لِلْكَافِرِينَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ سَبِيلاً ( نساء/ 141).

“وَ اَلله هَرگِیز کافِرلَر اوُچُون مُؤمِنلَر اوُستِیگه یُول بِیرمَگَی.” شوُندَی بوُلگچ کافِر اِنسان مُسُلمانلَرنِی رَئِیسِی بوُلِیشِی توُغرِی کِیلمَیدِی. 2- اِیرکَک کِیشِی بوُلِیشِی، 3- آزاد بُولِیشِی،4- جِسمِی سَلامَت بوُلِیشِی، 5- قُرَیشدَن بُولِیشِی حَقِیدَه اِیسَه اِیختِلافلَر مَوجُود، 6- عَدالَت اَهلِی بُولِیشِی، 7- اوُزِیدَه قابِلِیَت، قُدرَتگه اِیگه بوُلیِشِی لازِم:

اِسلامِی جَمِیعَتنِینگ رَهبَرِی اِیگه بُولِیشِی کِیرَک بوُلگن اِینگ مُهِم نَرسَه لَر، اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی عِلمگه وَ “کوُندَلِیک مَسَلَه لَر” وَ “حُکوُمَت باشقَرُووِی بُویِیچَه اِیشلَردَه مُتَخَصِّصلِیکگه ” اِیگه بُولِیشِی کِیرَک.

مَنَه بُو رَهبَر اوُلِی الاَمر شُوراسِی تامانِیدَن یاکِی رَهبَرِیَتدَگِی بِیلِیمدانلَر تامانِیدَن سَیلَه نَدِی، مَنَه بُو شُورانِی اوُزِی اِینگ کَتتَه فِقه عالِملَر وَ مُتَخَصِّصلَردَن تَشکِیل تاپگن بوُلِیب ، اوُلَر اوُزلَرِینِی آرَسِیدَگِی اِینگ عالِم، اِینگ بِیلِیمدان کِیشِینِی تَنلَشلِیکلَرِی هَم طَبِیعِی بِیر حالَت. شوُنِینگ اوُچُون هَم اَهلِی سُنَّت، دِیب تَنِیلگن فِرقَه لَردَه تَقلِید قِیلِیش دَرَجَه سِیدَگِی شَرعِی اَحکاملَر بوُیِیچَه عِلمگه اِیگه بُولِیش، جَمِیعَتنِی رَهبَرِیَتِی اوُچُون کِفایَه قِیلمَیدِی، دِییِیلَدِی. چوُنکِی تَقلِید قِیلِیش اِبنِ خالدُوننِی سوُزِی بُویِیچَه، حَقِیقَتدَه بِیر نُقصان وَ کَمچِیلِیکدِیر، شوُ سَبَبلِی هَم ضَرُورَت حالَتلَرِیدَن باشقَه اوُرِینلَردَه رَهبَر، حاکِم وَ مُسُلمانلَرنِی باشلِیغِی مُجتَهِد، فَقِیه بوُلِیشِی، ضَرُورِی حالَتدَه اِیسَه قاضِی دَرَجَه سِیدَگِی عالِم بُولِیشِی شَرط قِیلِینَدِی، بُوندَن پَستراق دَرَجَه دَگِیسِینِی اِیسَه خَیرُالاقُرُوننِی عالِم، اَئِمَّه لَرِی مَطلوُب دِیب حِسابلَشمَیدِی.

شُوندَی بُولگچ اوُزِینگِیز بِیر فِکرلَب کوُرِینگلَر، آگاه مُؤمِن کِیشِی بِیر لَحظَه بُولسَه هَم، مَنَه بُو سِکولار وَ شَرِیعَت توُشوُنچَه لَرِیگه نِسبَتاً جاهِل بُولگن طاغوُتلَرنِی،شَرِیعَتگه مُخالِف سِکولار اَحزابلَرنِی اوُزلَرِیگه وَلِییِی اَمر صِیفَتِیدَه قَبُول قِیلَه آلِیشَدِیمِی؟ اَلبَتَّه یُوق.

س: عده ای می گویند اطاعت از ولی امر واجب هست ولو حکومت سکولار و کافر باشد، آیا این سخن شرعی است؟ (2)

ج: …. این مُلاهای درباری با تمرکز بر معنی لغوی و رها کردن معنی شرعی اولی الامر، به مردم چنین می فهمانند که «صاحب حکم » یعنی ولی امر و باید از وی اطاعت شود، حالا مهم نیست این صاحب حکم کافری باشد که بر اساس قوانین کفری حکم می کند؛ مهم این است که  «صاحب حکم » است. این یعنی کتمان آیات و شروط الله و تحریف مبانی شریعت الله به نفع طواغیت.

• در این نگرش فاسد اگر کافری مثل رژیم صهیونیستی سرزمین مسلمین را اشغال کرد و احکام خاص خودش را بر مسلمین تحمیل کرد «صاحب حکم » است و باید از چنین صاحب امری اطاعت شود همچنانکه عده ای همین کار را می کنند و حتی در ارتش رژیم اشغالگر فلسطین گردانهائی مسلح تشکیل داده اند و حتی نماز هم می خوانند و بارها امثال سدیس گفته اند که قدس مساله ی داخلی رژیم صهیونیستی است و ربطی به دیگران ندارد .
• در این نگرش فاسد اشغالگران کمونیست چینی در ترکستان شرقی و غیره «صاحب حکم » و ولی امر هستند هر چند کفاری باشند که به حکم کفری حاکمیت کنند.
• در این نگرش فاسد تمام طاغوتهای جهان ولی امر هستند و باید از آنها اطاعت شود حتی اگر مجری قوانین شریعت الله نباشند مادام که اجازه می دهند نماز بخوانیم و مسجد و اذان وجود دارد کافی است !

رهبر دارالاسلام از نگاه مذاهب معروف به اهل سنت باید دارای شروط خاصی باشد:

1.  مسلمان باشد. چون: وَلَن يَجْعَلَ اللّهُ لِلْكَافِرِينَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ سَبِيلاً ( نساء/ 141). هرگز خداوند كافران را بر مؤمنان چيره نخواهد ساخت؛ پس روا نيست انسان كافر، والى و رئيس مسلمانان شود. 2- مرد باشد 3- آزاد بودن 4- سلامت جسمی 5 – قریشی و سید بودنرهبر که مورد اختلاف است. “. 6- اهل عدالت باشد 7- كفایت و توانائی داشته باشد : مهمترین چیزی که رهبر جامعه ی اسلامی باید در آن کفایت و توانائی داشته باشد علم به قانون شریعت الله  و «مسائل روز» و «تخصص در امور حکومت داری» است.   

این رهبر توسط شورای اولی الامری یا خبرگان رهبری یا اهل حل و عقد انتخاب می شود که خود این شورا از بزرگترین فقها و متخصصین تشکیل شده است و عادی است که باید عالمترین و متخصص ترین شخص میان خودشان را انتخاب کنند. به همین دلیل فرقه های معروف به اهل سنت تنها علم داشتن به احكام شرعی در حد تقلید را برای رهبر جامعه کافی نمی دانند، چون تقلید به قول ابن خلدون درحقیقت یك نوع نقص وكمبود است، به همین دلیل بر این باورند که غیر از حالت اضطرار و ضرورت، رهبر و سرپرست و ولی مسلمین در امر حکومتداری باید فقیهی مجتهد باشد و در حالت ضرورت هم باید عالمی باشد در حد قاضی، و پائین تر از این مطلوب علما و ائمه ی خیرالقرون نبوده. 

در این صورت فکر کنید که آیا یک مومن آگاه می تواند برای تنها یک لحظه  این طاغوتهای سکولار و جاهل به مفاهیم شریعت و احزاب سکولار مخالف با شریعت را به عنوان ولی امر خود قبول کند؟ قطعاً خیر.

Савол: баъзиларни айтишларига кўра, агарчи секуляр ва кофир  хукумат бўлса хам, хокимларга итоат қилишлик вожиб бўлади, мана бу сўзлар шаръан тўғрими? (1)

Жавоб: оят ва сахих хадисларга асосланган холда,”аллазина аману” иймон асосидан ва “хажару” мухожират асосидан сўнг, “учинчи дорул ислом фуқоролигини учинчи асоси” жамиятни рахбарига итоат қилиш бўлади, жиход ва бошқа хукуматга тегишли ишлар мана шу рахбариятни вохид буйруғи остида бажарилади.

Мана бу мухим замина бўйича, аллох таоло мусулмонларни орасидаги мўъминларга хитоб қилиб мархамат қиладики:

  يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ أَطِيعُواْ اللّهَ وَأَطِيعُواْ الرَّسُولَ وَأُوْلِي الأَمْرِ مِنكُمْ،

Эй мўъминлар, аллохга итоат қилингиз ва пайғамбарга ва хамда ўзларингиздан бўлган (яъни мусулмон) хокимларга бўйинсинингиз!

فَإِن تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللّهِ وَالرَّسُولِ إِن كُنتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ ذَلِكَ خَيْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِيلًا (نساء/59)

Бордию бирон нарса хақида талашиб қолсангиз, – агар хақиқатан аллохга ва охират кунига ишонсангиз – у нарсани аллохга ва пайғамбарига қайтарингиз! Мана шу яхшироқ ва чиройлироқ ечимдир.

Агар “улил амри минкум- ўзларингиздан бўлган (яъни мусулмон) хокимларга” ва ” фаин таназаътум фи шайъин фаруддуху илаллохи варросули –бордию бирон нарса хақида талашиб қолсангиз, у нарсани аллох ва росулига қайтарингиз” жумлаларига диққат қиладиган бўлсак, нихоятда осонлик билан жамиятни рахбари мўъмин бўлиши лозим эканини тушуниб оламиз, бу хоким хам қуръон ва суннатга асосан хукм қилиши керак, агар баъзи ўринларда ихтилофга дучор бўладиган бўлинса,уни хал қилиш учун албатта қуръон ва суннатга мурожаъа қилиши керак.

Мана бу оятни бизларга ошкор ва очиқ баён қилиб турганидек, дорул исломда  рахбариятга лойиқ бўладиган кишилар учта белгига эга бўлишлари лозим:

1-Рахбар ва хоким мусулмонларни орасидаги мўъмин киши бўлиши.

2-Мана бу рахбар фақатгина қуръон ва суннатга асосан хукм қилиши.

3-Мана бу рахбар барча иқтисодий,ижтимоъий ва …..мушкилотларни хал қилиш учун хукм чиқаришни қуръон ва суннат мухокамасига  қайтариши керак,  қуръон ва суннат мушкилотларни хал қилиш йўлларини кўрсатади.

Бундан хулоса қиладиган бўлсак, дорул исломни рахбариятига  мўъмин бўлмаган киши ўтира олмайди; ва рахбар сифатида сайланган мўъмин хам қуръон ва суннатдан бошқа нарса билан хукм қила олмайди

 « إِنِ الْحُكْمُ إِلاَّ لِلّهِ » (یوسف/68)

“Хукм ёлғиз аллохнинг измидадир”, ўртада юзага келган ихтилофлар бўйича хам қуръон ва суннатдан бошқа нарсага мурожаъат қила олмайди, чунки

 «وَمَا اخْتَلَفْتُمْ فِیهِ مِن شَیْءٍ فَحُکْمُهُ إِلَى اللَّهِ، ذَلِکُمُ اللَّهُ رَبِّی عَلَیْهِ تَوَکَّلْتُ وَإِلَیْهِ أُنِیبُ» (شوری/10)

(эй Мухаммад,мўъминларга айтинг): “сизлар (бу хаёти дунёда кофирлар билан) ихтилоф қилган хар бир нарсанинг хукми ( қиёмат кунида) аллохга (қайтарилур ва у зот ким хақ, ким нохақ эканлигини ажратиб берур). Мана шу аллох парвардигоримдир. Ўзига суяндим ва ўзига илтижо қилурман.”

Шундай бўлгач учта шарт ( мўъмин бўлиш + аллохни шариатидаги қонунлар асосида хукм қилиш  ва хокимиятни бошқариш+ хукм чиқариш учун фақат қуръон ва суннатга қайтишлик) бир- биридан жудо бўладиган нарсалар эмас, агар бир киши мана бу учта шартни бирортасини ажратиб олмоқчи бўлса, уни бу иши қабул қилинмайди,чунки аллох таоло рахбарият учун мана буларни шарт қилиб қўйган.

Салтанат уламолари валийи амр сўзини луғавий жихатдан фақат “хукм эгаси” деб хулоса қилишган,улар аллох таолонинг учта шартига ишора қилишмайди, бу худди намозни фақатгина луғавий жихатдан “дуо” деб хулоса чиқарган кишиларнинг  ишига ўхшайди, улар унга шаръий жихатдан назар ташлашмаган,буни натижасида эса осонлик билан намозни иқомасини мана бу равиш билан тарк қилишган.   

سَوال: بَعضِیلَرنِی اَیتِیشلَرِیگه کوُرَه، اَگرچِی سِکوُلار وَ کافِر حُکوُمَت بُولسَه هَم، حاکِملَرگه اِطاعَت قِیلِیشلِیک واجِب بُولَدِی، مَنَه بُو سُوزلَر شَرعاً توُغرِیمِی؟  (1)

جَواب: آیَت وَ صَحِیح حَدِیثلَرگه اَساسلَنگن حالدَه، «الَّذِينَ آمَنُوا» اِیمان اَساسِیدَن وَ «وَهَاجَرُواْ» مُهاجِرَت اَساسِیدَن سُونگ، “دارُ الاِسلام فُقارالِیگِینِی اوُچِینچِی اَساسِی” جَمِیعَتنِی رَهبَرِیگه اِطاعَت قِیلِیش بُولَدِی، جِهاد وَ باشقَه حُکوُمَتگه تِیگِیشلِی اِیشلَر مَنَه شُو رَهبَرِیَتنِی واحِد بُویرُوغِی آستِیدَه بَجَرِیلَدِی.

مَنَه بُو مُهِم زَمِینَه بُویِیچَه، اَلله تَعالی مُسُلمانلَرنِی آرَسِیدَگِی مُؤمِنلَرگه خِطاب قِیلِیب مَرحَمَت قِیلَدِیکِی:

  يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ أَطِيعُواْ اللّهَ وَأَطِيعُواْ الرَّسُولَ وَأُوْلِي الأَمْرِ مِنكُمْ،   اُی مَؤمِنلَر، اَلله گه اِطاعَت قِیلِینگِیز وَ پَیغَمبَرگه وَ هَمدَه اوُزلَرِینگِیزدَن بُولگن (یَعنِی مُسُلمان) حاکِملَرگه بُویِینسِینِینگِیز!

فَإِن تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللّهِ وَالرَّسُولِ إِن كُنتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ ذَلِكَ خَيْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِيلًا (نساء/59)   باردِیُو بِیران نَرسَه حَقِیدَه تَلَشِیب قالسَنگِیز،- اَگر حَقِیقَتاً اَلله گه وَ آخِیرَت کوُنِیگه اِیشانسَنگِیز – اوُ نَرسَه نِی اَلله گه وَ پَیغَمبَرِیگه قَیتَرِینگِیز! مَنَه شوُ یَحشِیراق وَ چِیرایلِیراق یِیچِیمدِیر.

اَگر « وَأُوْلِي الأَمْرِ مِنكُمْ – اوُزلَرِینگِیزدَن بُولگن (یَعنِی مُسُلمان) حاکِملَرگه و «فَإِن تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللّهِ وَالرَّسُولِ – باردِیُو بِیران نَرسَه حَقِیدَه تَلَشِیب قالسَنگِیز، اوُ نَرسَه نِی اَلله وَ رَسُولِیگه قَیتَرِینگِیز” جُملَه لَرِیگه دِقَّت قِیلَدِیگن بُولسَک، نِهایَتدَه آسانلِیک بِیلَن جَمِیعَتنِی رَهبَرِی مُؤمِن بُولِیشِی لازِم اِیکَنِینِی توُشُونِیب آلَمِیز، بُو حاکِم هَم قُرآن وَ سُنَّتگه اَساساً حُکم قِیلِیشِی کِیرَک، اَگر بَعضِی اوُرِینلَردَه اِیختِلافگه دوُچار بوُلَدِیگن بُولِینسَه، اوُنِی حَل قِیلِیش اوُچُون اَلبَتَّه قُرآن وَ سُنَّتگه مُراجَعَه قِیلِیشِی کِیرَک.

مَنَه بُو آیَتنِی بِیزلَرگه آشکار وَ آچِیق بَیان قِیلِیب توُرگنِیدِیک، دارُ الاِسلامدَه رَهبَرِیَتگه لایِیق بُولَدِیگن کِیشِیلَر اوُچتَه بِیلگِیگه اِیگه بُولِیشلَرِی لازِم:

1. رَهبَر وَ حاکِم مُسُلمانلَرنِی آرَسِیدَگِی مُؤمِن کِیشِی بُولِیشِی.
2. مَنَه بُو رَهبَر فَقَطگِینَه قُرآن وَ سُنَّتگه اَساساً حُکم قِیلِیشِی.
3. مَنَه بُو رَهبَر بَرچَه اِقتِصادِی، اِجتِمائِی وَ ……..مُشکِلاتلَرنِی  حَل قِیلِیش اوُچُون حُکم چِیقَرِیشنِی قُرآن وَ سُنَّت مُحاکَمَه سِیگه قَیتَرِیشِی کِیرَک،  قُرآن وَ سُنَّت مُشکِلاتلَرنِی حَل قِیلِیش یُوللَرِینِی کوُرسَتَدِی.

بُوندَن حُلاصَه قِیلَدِیگن بُولسَک، دارُ الاِسلامنِی رَهبَرِیَتِیگه مُؤمِن بُولمَگن کِیشِی اوُتِیرَه آلمَیدِی؛ وَ رَهبَر صِیفَتِیدَه سَیلَنگن مُؤمِن هَم قُرآن وَ سُنَّتدَن باشقَه نَرسَه بِیلَن حُکم قِیلَه آلمَیدِی  « إِنِ الْحُكْمُ إِلاَّ لِلّهِ » (یوسف/68)   “حُکم یالغِیز اَلله نِینگ عِذمِیدَه دِیر”، اوُرتَدَه یُوزَگه کِیلگن اِیختِلافلَر بُویِیچَه هَم قُرآن وَ سُنَّتدَن باشقَه نَرسَه گه مُراجَعَت قِیلَه آلمَیدِی، چُونکِی    «وَمَا اخْتَلَفْتُمْ فِیهِ مِن شَیْءٍ فَحُکْمُهُ إِلَى اللَّهِ، ذَلِکُمُ اللَّهُ رَبِّی عَلَیْهِ تَوَکَّلْتُ وَإِلَیْهِ أُنِیبُ» (شوری/10)   (اِی مُحَمَّد، مُؤمِنلَرگه اَیتِینگ): “سِیزلَر ( بُو حَیاتِی دُنیادَه کافِرلَر بِیلَن) اِیختِلاف قِیلگن هَر بِیر نَرسَه نِینگ حُکمِی (قِیامَت کوُنِیدَه) اَلله گه (قَیتَرِیلوُر وَ اوُ ذات کِیم حَق، کِیم ناحَق اِیکَنلِیگِینِی اَجرَتِیب بِیرُور). مَنَه شُو اَلله پَروَردِیکارِیمدِیر.

شُوندَی بُولگچ اوُچتَه شَرط (مُؤمِن بوُلِیش+ اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانُونلَر اَساسِیدَه حُکم قِیلِیش وَ حاکِمِیَتنِی باشقَرِیش+ حُکم چِیقَرِیش اوُچُون فَقَط  قُرآن وَ سُنَّتگه قَیتِیشلِیک) بِیر- بِیرِیدَن جُودا بُولَدِیگن نَرسَه لَر اِیمَس، اَگر بِیر کِیشِی مَنَه بُو اوُچتَه شَرطنِی بِیرارتَه سِینِی اَجرَتِیب آلماقچِی بوُلسَه، اوُنِی بُو اِیشِی قَبوُل قِیلِینمَیدِی، چوُنکِی اَلله تَعالی رَهبَرِیَت اوُچُون مَنَه بُولَرنِی شَرط قِیلِیب قوُیگن.

سَلطَنَت اوُلامالَرِی وَلِیِی اَمر سُوزِینِی لوُغَوِی جِهَتدَن فَقَط “حُکم اِیگه سِی” دِیب حُلاصَه قِیلِیشگن، اوُلَر اَلله تَعالی نِینگ اوُچتَه شَرطِیگه اِیشارَه قِیلِیشمَیدِی، بُو حُودِّی نَمازنِی فَقَطگِینَه لوُغَوِی جِهَتدَن “دُعا” دِیب حُلاصَه چِیقَرگن کِیشِیلَرنِینگ اِیشِیگه اوُحشَیدِی، اوُلَر اوُنگه شَرعِی جِهَتدَن نَظَر تَشلَشمَگن، بُونِی نَتِیجَه سِیدَه اِیسَه آسانلِیک بِیلَن نَمازنِی اِقامَه سِینِی مَنَه بُو رَوِیش بِیلَن تَرک قِیلِیشگن.