دسته: шайх мужохид Абу Хамза хўромийни ўзбек тилидаги асарлари

Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс :  фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(7-қисм)

Мусбат ва ўринли, бардавом  шодликлар билан  умумий суратда танишиш.

Аввало бахсимизни бошида фитрий ишлар хақида ва аллохни шариатидаги қонунларга шодлик масаласида тобеъ бўлишнинг  ахамият борасида шу нарсани айтиш лозимки, зулм- ситамга қарши мубораза қилишлик, адолатни талаб қилишлик ва қурол билан жанг қилиш, жиход қилиш кабилар инсонни таъбига ёқмайди ва аллох таоло очиқ-ойдин баён қиладики:

 كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتَالُ وَهُوَ كُرْهٌ لَّكُمْ ۖ وَعَسَىٰ أَن تَكْرَهُوا شَيْئًا وَهُوَ خَيْرٌ لَّكُمْ ۖ وَعَسَىٰ أَن تُحِبُّوا شَيْئًا وَهُوَ شَرٌّ لَّكُمْ ۗ وَاللَّهُ يَعْلَمُ وَأَنتُمْ لَا تَعْلَمُونَ(بقره/216)

Сизларга ёқмасада, жанг қилишингиз фарз қилинди. (Зотан) сизлар ўзингиз учун яхши бўлган нарсани ёқтирмаслигингиз ва сиз учун ёмон бўлган нарсани яхши кўришингиз мумкин. Аллох билур, сизлар билмассиз.

Яъни агарчи зулмга ва адолатсизликка қарши мубораза қилишлик ва золимларни,фасодчиларни нобуд қилишлик инсонни фитратида мавжуд бўлса хам, аммо буни баробарида инсонни фитрати очликка тоқат қилишлик, ярадор бўлишлик, зиндонга тушишлик, сургун қилиниш, қавм- қариндошлардан ва ватандан  узоқда бўлиш,махсусан ўлим ва ўлдириш каби  мана бу муборазани оқибатларини ёқтирмайди, инсон фитрий суратда бундай нарсаларни ёмон кўради, бу ерда мана бу табиий хом ашёни фақат  ” тўғри таълим бериш ва тўғри қонунлар ва тўғри таниб олиш”гина униб-ўстиради ва сахих йўлга уни хидоят қилади.

  Бу ерда бериладиган таълимлар шахсга фақат қуролли жанг ва жиходдаги мушкилотларни,қийинчиликларни ўзини назарга олмасликни ўргатади, балки иззат ва озодлик,фаровонлик,амният ва аллохнинг комил ибодатлари, аллохни шариатини комил татбиқ қилиниши каби  унинг дунёвий самаралари фақат қуролли жанг ва жиходни гурухида мавжудлигидан ташқари, улар аллох таоло билан муомала қилаётганликларини хам назарга олишлари кераклигини ва бу муомалани қийматини аллох таоло жаннат ва ўзини розилиги билан тўлашини таълим беради. Мана бу нарсалар шахс дунёда қўлдан бой берадиган нарсаларга  қараганда қадрлироқ  ва қийматлироқ самарадур.

   إِنَّ اللَّهَ اشْتَرَىٰ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ أَنفُسَهُمْ وَأَمْوَالَهُم بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ ۚ.

Албатта,аллох мўъминларнинг жонларини ва молларини улардан жаннат баробарига сотиб олди,

يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَيَقْتُلُونَ وَيُقْتَلُونَ ۖ

Улар аллохни йўлида жанг қилишиб (кофирларни) ўлдирадилар ва (ўзлари хам аллох учун шахид бўлиб) ўлдириладилар.

 وَعْدًا عَلَيْهِ حَقًّا فِي التَّوْرَاةِ وَالْإِنجِيلِ وَالْقُرْآنِ ۚ  وَمَنْ أَوْفَىٰ بِعَهْدِهِ مِنَ اللَّهِ ۚ  فَاسْتَبْشِرُوا بِبَيْعِكُمُ الَّذِي بَايَعْتُم بِهِ ۚ وَذَٰلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ (توبه/111)

(Бундай мўъминларга жаннат берилишига) аллох таврот,инжил ва қуръонда ўзининг хақ ваъдасини бергандир. Аллохдан хам ахдига вафодорроқ ким бор? Бас, (эй мўъминлар), қилган бу савдоларингиздан шод бўлингиз. Мана шу хақиқий буюк бахтдир.

Бу ердаги харидор: аллох таоло, сотувчи: инсон; ўртадаги муомала қилинаётган махсулот : инсоннинг арзимас жони ва моли, аслида эса мана бу мол-давлат хам аллохни ўзиники, ана бу махсулотни бахоси ва қиймати: адабий жаннат; мана бу муомалани замонатчиси: аллох таоло. Мана бу муомалани рукнлари ва шартлари хам  очиқ – ойдин кўриниб турибди.

Инсон фитрати бўйича фойда,манфаъатни исташини ва зарар,зиённи ёмон кўришини хаммамиз яхши биламиз, энди бу ерда шу нарса мухимки, у таълим олган нарсалар ва унга ўргатилган қонунлар нимани зарарли ва нималарни манфаъатли деб кўрсатган?  Агар аллох таоло бир нарсада манфаъат бор деган бўлса, аммо бу шахсга мана бу нарсани зарарли деб ўргатишган бўлса, шу ерда мана бу шахс зарар билан манфаъатни ташхис бериш бўйича гумрох бўлиб қолади ва  аллох таоло манфаъатли деган нарсани зарарли деб санайди ва аллох таоло зарарли деган нарсани манфаъатли деб хисоблайди, шу ерда шахс, фитратини бу борада  ўзгартирган ва аллохни шариатидаги қонуни яхши деган унда манфаъат бор нарсадан безор бўлади ва аллох таоло ёмон, зарарли деган нарсани шахс яхши кўради ва у томонга харакат қилади.  

Баъзи кишиларда зарар томонга мойил бўлишлик ва фойдали нарсадан узоқлашишлик, инсонни фитратида мавжуд бўлган қуролли жангни, ўлдиришни, қирғинни  ёмон кўриш ва ундан безорлик сабабли бўлиши мумкин ва шахс мана бу икки фитрий  ишни ўртасида ўйланиб қолган бўлиши хам мумкин :  улардан бири зулмни, ситамни, залилликни нобуд қилиб фаровонлик, амният ва иззат, дунёдаги комил ибодат ва қиёматдаги жаннат бўлса, бошқа бири ўлдиришдан, муборазани ва жиходни оқибатидан безор бўлишдур. Шу ерда аллох таоло мархамат қиладики:

  وَعَسَىٰ أَن تَكْرَهُوا شَيْئًا وَهُوَ خَيْرٌ لَّكُمْ ۖ وَعَسَىٰ أَن تُحِبُّوا شَيْئًا وَهُوَ شَرٌّ لَّكُمْ ۗ وَاللَّهُ يَعْلَمُ وَأَنتُمْ لَا تَعْلَمُونَ .

Бу ерда аллох таоло бизларга мархамат қиляптики, сизларга нима манфаъатли эканини мен сизлардан кўра яхшироқ биламан, бизлар хам аллох таолони сўзига ва уни шариатидаги қонунига эргашган холда қуйидагиларни айта оламиз: ха, фақатгина сен яхши билгувчисан ва бизлар хеч нарсани билмаймиз, бошқа мавжудотлар хақ эмас, балки сен хақдирсан.

سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا ۖ غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ(بقره/285)

Ва “эшитдик ва итоат этдик. Парвардигоро, гунохларимизни мағфират қилишингни сўраймиз. Ва фақат ўзингга қайтажакмиз”, дедилар.

Мўъминлар мана бу ўринларда аллох таолога ва у зотни ваъдаларига таваккул ва эътимод қилганликлари сабабли ва мана бу дастурларни амалга оширишни кетидан уларга насиб бўладиган  дунёвий ва ухровий натижалари, самараси учун хам ўз ихтиёрлари билан қучоқ очиб рақобатлашган холда, аллохни шариатидаги қонунларни амалга оширишга харакат қилишади ва уни таълим олишади. Даъват ва жиход йўлидаги машаққат ва қийинчиликлар маккада мусулмонларни бошига тушган нарсалар ва ватанни тарк қилиш ва хабашага кейинчалик эса мадинага хижрат қилиш ва қуролли жанг қилиш, дунёдаги хамма нарсани оилани,мол-давлатни,лаззатларни тарк қилишга ўхшайди, шу шаклда мусулмон шахс учун бу ишлар осон,енгил,ёқимли ва шодлик келтирувчи бўлиб қолади ва шахс ўзидаги илм ва огохлик билан даъватдан ва аллохни шариатидаги қонунларга амал қилишдан келиб чиққан мушкилотларни,машаққатларни кутиб олади. Мана бу машаққат ва мушкилотлар аччиқ дорилар бўлиб,инсонларнинг дунёвий ва ухровий саломатлиги,шифо топиши ана бу аччиқ дориларни истемолига гаровланган.

(давоми бор……..)

Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс :  фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(6- қисм)

Аллох таоло мушрик ва секуляристларга омонлик бериб уларни мусулмонлар жумласидан деб хисоблайди, вақтики улар тавба қилиб намоз ўқисалар:

  فَإِن تَابُواْ وَأَقَامُواْ الصَّلاَةَ وَآتَوُاْ الزَّکَاةَ فَخَلُّواْ سَبِیلَهُمْ إِنَّ اللّهَ غَفُورٌ رَّحِیمٌ (توبه/5)

فَإِن تَابُواْ وَأَقَامُواْ الصَّلاَةَ وَآتَوُاْ الزَّکَاةَ فَإِخْوَانُکُمْ فِی الدِّینِ وَنُفَصِّلُ الآیاتِ لِقَوْمٍ یعْلَمُونَ‏ (توبه/11)

Жаннат ахли жиноятчи кимсалардан сўраган пайтларида:

«فِی جَنَّاتٍ یَتَسَاءلُونَ * ‏عَنِ الْمُجْرِمِینَ ‏‏»

сизларни жаханнамга ва сақарга тушишингизга нима  боис бўлди,

«مَا سَلَکَکُمْ فِی سَقَرَ ؟»

уларни жавобларидан бири шуки, улар намозни барпо қилишмаган:

  قَالُواْ لَمْ نَکُ مِنَ ٱلْمُصَلِّینَ (مدثر/32-43)

Улар айтурлар: “бизлар намоз ўқигувчилардан бўлмадик.

Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам намоз ўқимайдиган кимсалар хақида мархамат қилганларки:

«بَیْنَ الرَّجُلِ وَ بَیْنَ الْکُفْرِ تَرْکُ الصَّلاةِ»[1]

Киши билан куфрни ўртасидаги фарқ, намозни тарк қилишдур.

«اَلْعَهْدُ الَّذی بَیْنَنا وَ بَیْنَهُمْ الصَّلاةُ فَمَنْ تَرَکَها فَقَدْ کَفَرَ»[2]

Бизларни кофирлардан жудо қиладиган ахд ва паймон намоздур, намозни тарк қилган киши кофир бўлади.

«عُرى الإسْلامِ وَ قَواعِدُ الدِّینِ ثَلاثَةٌ، عَلَیهِنَّ أسِّسَ الإسْلامُ مَنْ تَرَکَ واحِدَةً مِنْهُنَّ فَهُوَ بِها کافِرٌ، حَلالُ الدَّمِ: شَهادَةُ أنْ لا اله إلاّ الله، وَ الصَّلاةُ الْمَکْتُوبَةُ، وَ صَوْمُ رَمَضانَ»[3]

Исломнинг бир-бирига боғланган халқалари ва динни поялари учта нарса бўлиб, ислом уларни устига бино қилинган, агар киши улардан бирини тарк қилса, уни тарк қилгани сабабли кофир бўлади ва қони халол хисобланади.

Аллох таолодан бошқа хеч қандай  маъбуд йўқлигига иқрор бўлишлик ……..хар кунги вожиб намозларни ўқишлик…….рамозон ойида рўза тутишлик. Бошқа бир ривоятда қуйидагича келтирилган:

من ترك منهنَّ واحدةً فهوكافر باللّه، ولا يقبل منه صَرْفٌ ولا عدلٌ، و قد حل دمه وماله”

Кимки мана булардан бирини тарк қилса, кофир бўлибди ва уни фарз ва суннат ибодатлари қабул қилинмайди ва шубхасиз қон ва моли хам  халол саналади.

Росулуллох саллаллоху алайхи васалламнинг барча асхоблари хам намозни тарк қилган кишини кофир ва исломдан чиққан деб хисоблашади. Мана бу заминада Али ибни Аби Толибдан ва ибни Масъуддан ва Жобир ибни Абдуллохдан ва Абу Дардоъдан ва ибни Аббосдан  турли-хил ривоятлар нақл қилинган ва очиқ-ойдин намоз ўқимаган кимсани кофир дейилган.

Энди агар бир киши намозни қабул қилса ва дангасалиги сабабли ё дунёга машғул бўлгани учун баъзи вақтларда уни ўқимаса ( яъни бутунлай уни тарк қилмаган бўлса) ахли суннатнинг машхур тўрт фирқасини аиммалари бу борада учта назар беришган:

– Имоми Ханафий рохимахуллох айтадики, бундай бепарво шахс фосиқдур, уни шу даражада уриш керакки, баданидан қон оқсин, сўнгра уни намозига қайтмагунича  зиндонга ташланади.

– Имоми Молик ва Шофеъий хам айтишадики: бундай дангаса, бепарво шахс фосиқдур, аммо унга шаллоқ ургач зиндонга ташлашни ўзи кифоя қилмайди, балки агар у намозини тарк қилишда давом этадиган бўлса, шаръий хад сифатида уни ўлдириш керак.

– Имоми Ахмад айтадики: номоз ўқимайдиган кимса кофирдур, ундан тавба қилишни сўрашлик вожиб бўлади, агар тавба қилмаса уни бўйнини узиб ташлансин, у учун  ўлдиришдан бошқа жазо йўқ.

Хўп, мана булар аллохни шариатидаги қонунлар ва қалби бемор бўлган шахснинг хукмидур, у намозни барпо қилмаслик касаллигини ўзини амалларида кўрсатган,  дунёда бундан хам каттароқ  жиноят борми? Чунки бу иртидод хаддидаги жиноят, энди мана бундай хатарли жиноятни қилган жиноятчини қалби энг фосид қалб хисобланмайдими?

Шу тарзда фосид амаллар фосид қалблардан келиб чиқади. Фосид амал фосид қалбни белгисидур, булғанган амал бузилган ва касал қалбни нишонаси бўлади. Шу сабабли хам росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қиладилар:

     إِنَّ اللهَ لَا يَنْظُرُ إِلَى صُوَرِكُمْ وَأَمْوَالِكُمْ، وَلَكِنْ يَنْظُرُ إِلَى قُلُوبِكُمْ، وَأَعْمَالِكُمْ. [4]

Худованд сизларни  чехрангизга ва молингизга қарамайди, балки сизларни дилингизга ва амалларингизга қарайди.

Шу ерда мусулмон киши қалбига  аллохни шариатидаги қонун билан шифо бериши ва сўнгра уни амаллари хам қалбини саломатлигини андозасича соғлом ва пок бўлиши керак, чунки амаллар қалбга тобеъ бўлади. Соғлом қалбга эга бўлган инсон аллохни шариатидаги қонунидан четга чиққан  нарсалардан безор бўлиб нафратланади ва аллохни шариатидаги қонунга хилоф бўлган нарсалардан узоқлашади:

Аллох таоло мана бундай мўъминларга қарата мархамат қилади:

 … وَلَكِنَّ اللَّهَ حَبَّبَ إِلَيْكُمُ الْإِيمَانَ وَزَيَّنَهُ فِي قُلُوبِكُمْ وَكَرَّهَ إِلَيْكُمُ الْكُفْرَ وَالْفُسُوقَ وَالْعِصْيَانَ أُولَئِكَ هُمُ الرَّاشِدُونَ(حجرات/ 7)

Лекин аллох сизларга (иймони комил, тақво имтихонидан ўтган зотларга) иймонни суюкли қилди ва уни дилларингизга чиройли кўрсатди хамда сизларга куфрни, (аллох ва пайғамбарга) итоатсизликни ва исённи ёмон кўрсатиб қўйди. Ана ўшаларгина (яъни иймон йўлида собит қадам бўлиб, куфр – исённи ёмон кўрган кишиларгина) тўғри йўлга юргувчи зотлардир.

‏فَضْلًا مِنَ اللَّهِ وَنِعْمَةً وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ (حجرات/8)

(Бу) аллох томонидан бўлган фазлу мархамат ва неъматдир.

Шу сабабли хам барча солих ва муслих кишиларни дуоси қуйидагича бўлган:

  رَبَّنَا لَا تُزِغْ قُلُوبَنَا بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَنَا وَهَبْ لَنَا مِن لَّدُنكَ رَحْمَةً ۚ إِنَّكَ أَنتَ الْوَهَّابُ (آل عمران/8)

“Парвардигоро, бизни хидоят қилганингдан кейин – энди дилларимизни хақ йўлдан оғдирма ва бизга ўз хузурингдан  рахмат ато эт! Албатта сенгина барча яхшиликларни ато этгувчисан!”

Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қиладиларки:

اللَّهُمَّ مُصَرِّفَ الْقُلُوبِ صَرِّفْ قُلُوبَنَا عَلَى طَاعَتِكَ»[5] ،

У киши асхобларга ўргатар эдиларки, мана бу хам уларни дуоларидан бири бўлиши керак:

 اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ… قَلْبًا سَلِيمًا، وَأَسْأَلُكَ لِسَانًا صَادِقًا»؛[6]

Шу ерда аллох таоло қиёмат куни учун хам таъкидлаб баён қиладики:

 یَوْمَ لَا یَنفَعُ مَالٌ وَلَا بَنُونَ (شعراء/88)

У кунда на молу давлат ва на бола- чақа фойда бермас;

 إِلَّا مَنْ أَتَى اللَّهَ بِقَلْبٍ سَلِیمٍ ‏(شعراء/89)

 Магар аллох хузурига тоза дил билан келган кишиларгина (фойда берур).

(давоми бор……..)

---

[1] مسلم و ابوداود و ترمذی و ابن‌ماجه‌ و احمدبن‌حنبل

[2] احمد و صاحبان سنن

[3]ابویعلی  آن  را  با  ‌»‌اسناد  حسن‌«‌  روایت  کرده  است‌. 

[4]رواه مسلم في كتاب البر والصلة والآداب، باب تحريم ظلم المسلم وخذله واحتقاره وذمه وعرضه وماله 4/ 1987 [2564].

[5]رواه مسلم في كتاب القدر، باب تصريف الله تعالى القلوب كيف شاء 4/ 2045 [2654].

[6]رواه أحمد 4/ 123، 125، والترمذي في كتاب الدعوات، باب منه [23] 5/ 476 [3407]، والنسائي في كتاب السهو، باب [61] نوع آخر من الدعاء 3/ 54 [1304] بلفظ: كان يقول في صلاته، وصححه ابن حبان 5/ 310 [1974].

Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс :  фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(5- қисм)

Энди шундай инсонлар хам борки, мана бу қалб саломатлигини ва тўғри йўлни аллохни шариатидаги қонунлардан эмас, бошқа жойдан топишни хохлашади ва шундай осон суратда  шодлик ва оромишни қўлга киритиш йўлини танлашда хато қилишади, ва мана бу нотўғри йўл уларни нотўғри танловга олиб боради, улар хаётларини кайфиятини яхшилашни  ва оромишни қўлга киритишни ўрнига ғам-ташвиш ботқоғига ботиб кетишади, улар оромишни ижод қилиш асбобларидан ғофил бўлишади ва бир вақтни ўзида бир ўлчам бўйича харакат қилишади; кўриб турганимиздек   осойиш ва моддият назаридан кундан – кунга уларни  имкониятлари кенгайиб боради, турли- туман нарсалар ва янги имкониятларга эга бўлишади, яъни бошқача истелох билан айтганда ўзлари учун  осойиш воситаларини  мухайё қилишади, лекин бу осойишга муносиб суратда уларни шодлиги,хурсандчилиги,оромиши таъмин бўлмайди.

Бугунги кунда шундай кишиларни кўрамизки, улар шод ва хурсанд эмаслар, оромишлари йўқ, лекин зохирда  улар осойишда ва моддий жихатдан  комил имкониятлар билан  хаёт кечиришади, аммо улар бу хаётдан лаззатланишмайди, ўзларини ва атрофларидаги кишиларни хаётида шодликни , оромишни топа олишмайди; агарчи улар ўтмишдаги моддий имкониятлардан махрум холдаги  хаётларига  рози бўлишмаса хам, аммо аксар холатда  улар ўтмишдаги имкониятларга эга бўлмаган оромишга эга шод хаётларини хасрат билан эслашади, гўёки улар қоронғиликда саргардон бўлиб қолишган ва ўша оромишни қидириб юришибди, лекин бу оромишни аллохни шариатидаги қонунга эргашиш билангина вужудга келтирса бўлади ва уни жойи хам қалбдадир:

 أَفَمَن شَرَحَ اللَّهُ صَدْرَهُ لِلإِسْلامِ فَهُوَ عَلَى نُورٍ مِّن رَّبِّهِ فَوَيْلٌ لِّلْقَاسِيَةِ قُلُوبُهُم مِّن ذِكْرِ اللَّهِ أُوْلَئِكَ فِي ضَلالٍ مُّبِينٍ (زمر/22)‏

Ахир аллох кўксини ислом учун кенг қилиб қўйган, бас ўзи парвардигори томонидан бир нур – хидоят устида бўлган киши (куфр зулматларида  адашиб- улоқиб юрган кимса билан баробар бўлурми)?! Бас, диллари аллохни эслашдан қотиб қолган (яъни аллохни эслашни тарк қилган) кимсаларга халокат бўлгай! Улар очиқ залолатдадирлар!

‏ ‏اللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَدِیثِ کِتَاباً مُّتَشَابِهاً مَّثَانِیَ تَقْشَعِرُّ مِنْهُ جُلُودُ الَّذِینَ یَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ ثُمَّ تَلِینُ جُلُودُهُمْ وَقُلُوبُهُمْ إِلَى ذِکْرِ اللَّهِ ذَلِکَ هُدَى اللَّهِ یَهْدِی بِهِ مَنْ یَشَاءُ وَمَن یُضْلِلْ اللَّهُ فَمَا لَهُ مِنْ هَادٍ ‏(زمر/23)

Аллох энг гўзал сўзни (оятларни фасохат ва балоғатда) бир- бирига ўхшаган, (ичидаги хукмлари) такрор – такрор қилгувчи бир китоб – қуръон нозил қилдики, ( ундаги аллохнинг азоби хақидаги оятларни тиловат қилганларида) парвардигорларидан қўрқадиган зотларнинг терилари титраб кетар, диллари хам аллохнинг зикрига юмшар – мойил бўлур. Мана шу (китоб) аллохнинг хидоятидурки, унга ўзи хохлаган кишиларни хидоят қилур. Ва кимни аллох йўлдан оздирса, бас, унинг учун бирон хидоят қилгувчи бўлмас.

 Мана бундай шароитда мусулмонлар  ўзларига келиб, ўзларига бир савол бериб кўрсинларчи: ўтган даврдаги мусулмонларда нима бор эдики, бу нарса улар учун оромишни,шодликни манбаъсини келтирган эди, нима учун улар бугунги кунда бу нарсадан  махрум бўлиб қолишган, шодлик хам ана ўшанча нарсалар билан бирга жуда кўп мусулмонлар учун йўқолиб қолганми?

Бугунги кунда мусулмонлар аллохни у зотнинг қонунларини, дунёвий ва ухровий дастурларини бир четга сураб қўйиш, хамда динни тўрт мафхумидан қўлларини тортиш орқали унутиб қўйишган, улар шу шаклда “аллохни зикри”дан ғофил бўлиб қолишган ва аксар холларда “секуляризм динидаги қонунларни зикр қилиш ва демократияни зикр қилиш ва турли-хил мактабларни зикр қилиш ва секуляризм динидаги рахбарларни зикр қилиш ва иртидодга сабаб бўладиган секуляристик ахзобларни зикр қилиш” билан машғурдурлар, улар материализм ва индивидуализмни турли-хил касалликларига, изтиробга, қалбий ва зехний зўриқишларга, бундан бошқа мушриклар ва секуляристларга хос бўлган касалликларга мубтало бўлишган, мана бу тарзда уларни диллари бемор бўлиб қолган. Ўртадаги йўқолиб қолган халқа шу ерда. Дил бемор бўлгач инсондаги хамма нарсани фасодга ботириб ташлайди. Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қиладилар:

    أَلا وَإِنَّ فِي الْجَسَدِ مُضْغَةً إِذَا صَلَحَتْ صَلَحَ الْجَسَدُ كُلُّهُ، وَإِذَا فَسَدَتْ فَسَدَ الْجَسَدُ كُلُّهُ، أَلا وَهِيَ الْقَلْبُ [1]آ

Огох бўлингизким, жисмда бир парча гўшт бор, агар у тўғриланса, жасадни хаммаси тўғри ва солих бўлади ва агар у фасод бўлса жасадни хаммаси фасодланади ва билингларки у қалбдур.

Бу ердаги қалбни ислох бўлиши бу яъни амални ислох бўлишидур, амални  фасодланиб  ғайри шаръий бўлиши бизларга қалбнинг фасодланиб бузилганини билдиради. Ёлғончилар, мунофиқлар ва секулярзадаларни кўрганмисизлар, улар хар қандай ғайри шаръий ишни яъни намоз ўқимаслик ва шароб ичишлик  кабиларни  қилишади, лекин улар мана бу ишларнинг ғайри шаръий, харом эканини яхши билишади,аммо айтишадики: бизларни қалбимиз пок, шуни ўзи кифоя қилади, шу тарзда улар гунох ва жиноятларида қайсарлик қилиб туриб олишади ва қалбни ислох бўлиши ё амални ислох бўлишига мойиллик хам билдиришмайди:

 أُوْلَئِکَ الَّذِینَ لَمْ یُرِدِ اللّهُ أَن یُطَهِّرَ قُلُوبَهُمْ لَهُمْ فِی الدُّنْیَا خِزْیٌ وَلَهُمْ فِی الآخِرَةِ عَذَابٌ عَظِیمٌ (مائدة/ 41)

Улар аллох кўнгилларини поклашни истамаган кимсалардир. Улар учун дунёда расволик, охиратда эса улуғ азоб бордир.

Сен намоз ўқимаганингдан сўнг, шундай бир паст, фосид, беарзишсанки, сени жиноятинг хар қандай зинокордан, шаробхўрдан, қиморбоздан, ўғри ва хоиндан баттарроқ хисобланади. Бундан кўра баттарроқ ва бунга етадиган бошқа жиноят топилмайди, шундай бўлгач уялмасдан,сурбетлик билан мени қалбим пок,деб иддао қиласанми?

(давоми бор……..)

---

[1] متفق علیه : رواه البخاري في كتاب الإيمان، باب فضل من استبرأ لدينه 1/ 28 [52]، ومسلم في كتاب البيوع، باب أخذ الحلال وترك الشبهات 3/ 1219 [1599].

Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс :  фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(4-қисм)

Энди инсонни бадани бошқа хайвонот каби бир ғариза сифатида соғлом озуқага эхтиёжи бўлганидек, инсоннинг  рухи ва равонини  хам соғлом озуқага эхтиёжи бор. Энди агар еб-ичиш бир эхтиёж бўлса ва агар жинсий масалалар ва нафас олиш хам жисмни эхтиёжи бўладиган бўлса, шодлик хам бир фитрий эхтиёж сифатида инсоннинг рухий эхтиёжларидан бири саналади. Агар инсонни мана бу фитрий ва ғаризий эхтиёжлардан махрум қилсанг, у мана буларни бошқа йўл орқали қўлга киритишга мажбур бўлади, хатто агар бошқаларни амниятига тахдид қилиш эвазига  ва хатто ўзини нобуд қилиш эвазига бўлса хам бу ишни қилади.

  Албатта борлиқ жахоннинг асоси ва ундаги ходисалар хам шундай яратилганки, улар инсонда шодликни вужудга келишига боис бўлади. Гўзал бахор, ранго- ранг гуллар, шаршаралар, кўзни қувонтирувчи ўрмонлар, кенг денгизлар, тоғлар, ширин булоқлар, яқинлар билан дийдорлашиш, турмуш қуриб оилавий хаётни ташкил қилиш,фарзандли бўлиш, муносиб ишга ва муносиб даромадга  эга бўлишлик, аллохни шариатидаги қонунни душманларни устидан ғалаба қозониши ва …………мана буларни хаммаси шодликка ва хурсандчиликка сабаб бўлади. Агар яхшилаб диққат қилсангизлар жаннатдаги неъматлар хам шодликка ва хурсандчиликка  боис  бўлади.

Ислом динидаги хаётга чуқурроқ назар ташлайдиган бўлсак, шу нарсани тушуниб етамизки, унинг ахкомларини ва қонунларини хамма қирралари харакат ва шодликка эга. Намоз, душманшуносий ва душманларни даражаларга ажратишлик , минтақадаги ва жахондаги ўзгаришларда иштирок этишлик, аллохни йўлида жиход қилишлик, силайи рахмни амалга ошириш, от минишни ўрганиш, ўқ отишни ва сузишни  таълим олиш буларни хаммаси ислом динидаги шодликни кўринишига намуналар хисобланади, шунинг учун хам аллохни шариатидаги қонунга эргашганларни ва буюк кишиларни сийрати ва хаёти хам харакатга ва шодликка асосланган, хатто орадан асрлар ўтишига қарамасдан уларда тушкинлик ва умидсизлик кузатилмаган, балки озодлик ва харакатда бўлишлик ва бошқа инсонларни тоғутларни қўлидан озод қилиш, хамда аллох таолони ваъдаларига хақиқий умид қилиш, буларни барчаси  аллохнинг  шариатидаги қонунига асосланган бўлади:

 یَا أَیُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءتْکُم مَّوْعِظَةٌ مِّن رَّبِّکُمْ وَشِفَاءٌ لِّمَا فِی الصُّدُورِ وَهُدًى وَرَحْمَةٌ لِّلْمُؤْمِنِینَ ‏*  قُلْ بِفَضْلِ اللَّهِ وَ بِرَحْمَتِهِ فَبِذَلِكَ فَلْيَفْرَحُوا هُوَ خَيْرٌ مِمَّا يَجْمَعُونَ» (يونس/ 57-58)

Эй инсонлар, сизларга парвардигорингиз томонидан панд- насихат, дилларингиздаги бузуқ эътиқодлардан иборат нарсаларга шифо ва иймон келтирган зотлар учун хидоят ва рахмат (яъни, ислом) ва рахмат-мехрибонлиги (яъни,қуръон) билан – мана шу (неъмат) билан шод- хуррам бўлсинлар. (зеро) ,бу улар тўплайдиган мол- дунёларидан яхшироқдур.”

Аллох таоло очиқ ва ошкор мархамат қиладики, у зот нозил қилган шариат қонунлари фақат инсонларни шодлигига боис бўладиган қалбий касалликларни дармони ва хидоятни омили бўлади ва ана бу қонунларга эргашишлик бўлмиш  “аллохни зикри” хам убудиятни ва бандаликни  пояси хисобланади ва банда билан холиқни ўртасидаги алоқани хамма вақт ва холатларда кўрсатиб туради:

  قُلْ إِنَّ صَلاَتِی وَنُسُکِی وَمَحْیَایَ وَمَمَاتِی لِلّهِ رَبِّ الْعَالَمِینَ ‏(انعام/162)

Айтинг (эй Мухаммад): “албатта, намозим, ибодатларим, хаёту мамотим бутун оламларнинг парвардигори бўлмиш аллох учундир.

Мана бу хаёт ва ўлимни аллохни шариатидаги қонунга асослаш бўлиб, унга “аллохни зикри” дейилади, мунофиқлар ва иймони заиф кишилар аллохни шариатидаги қонунга камроқ пойбанд бўлганликлари сабабли, улар  аллохни зикрини кам қилишади,дейилади ва шайтон устиларида хукмрон бўлиб олган кимсалар хам  аллохни шариатидаги қонундан ё аллохни зикридан ғофил бўлишади, шу сабабли хам қалбларни оромиш топиши учун танхо йўл ва

مَّوْعِظَةٌ مِّن رَّبِّکُمْ

аллохни шариатидаги қонунларга тобеъ бўлиш ва ислом динининг тўрт мафхум ва мазмунига комил ва холис пойбанд бўлишдан иборат ва бу нарсалар шодлик келтиради,

  فَبِذَلِكَ فَلْيَفْرَحُوا

ва аллох таоло қисқа суратда “аллохни зикрини” қолибида мархамат қилади:

 الَّذِینَ آمَنُواْ وَتَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُم بِذِکْرِ اللّهِ أَلاَ بِذِکْرِ اللّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ ‏(رعد/28)

Улар иймон келтирган ва қалблари аллохни зикр қилиш – эслаш билан ором оладиган зотлардир. Огох бўлингизким, аллохни зикр қилиш билан қалблар ором олур.

الَّذِینَ آمَنُواْ وَعَمِلُواْ الصَّالِحَاتِ طُوبَى لَهُمْ وَحُسْنُ مَآبٍ ‏ (رعد/29)

Иймон келтириб, яхши амаллар қилган зотлар учун хушнудлик ва гўзал оқибат – жаннат бордир.

Очиқ-ойдин кўриниб турганидек, доимий  аллохни эслаш ва зикр қилиш яъни аллохни шариатидаги қонунга эргашиш ва шукр қилиш ва хаётни барча холатларида аллохни буйруқларидан бош тортмаслик , мана буларга бутун хаёт бўйича  аллох билан хамиша пойбанд бўлиш ва алоқада бўлиш дейилади. Сен аллох билан шу тарзда алоқа боғлаган пайтингда аллох таоло хам сени ташлаб қўймайди, балки хамиша сен билан бирга бўлади:

   فَاذْکُرُونِی أَذْکُرْکُمْ وَاشْکُرُواْ لِی وَلاَ تَکْفُرُونِ ‏(بقره/152)

Бас, мени эслангиз, мен хам сизларни эслайман ва менга шукр қилингиз ва мени инкор қилмангиз!

Аллохни шариатидаги қонунларга тобеъ бўлиш,яъни қалб саломатлигига ва оромишни қўлга киритишга ва қалб хотиржамлигига, хидоятга ва тўғри  хаёт йўлида харакат қилишга қадам қўйиш демакдир. Мана бу маъруза ва рахматни аллох таоло ўзгартириб бўлмайдиган суратда инсонларга хадя қилиб берган. ( бу нарса хар икки томондан қилинадиган маваддахга ўхшамайди)  Очиқ -ойдин кўриниб турганидек, аллохга ва аллохни шариатидаги қонунларга иймон келтиришлик хидоят ва шифо ва қалб саломатлиги ва уни кетидан амал ва рафторларни ислох бўлиши билан бародардур,

 «وَمَن یُؤْمِن بِاللَّهِ یَهْدِ قَلْبَهُ وَاللَّهُ بِکُلِّ شَیْءٍ عَلِیمٌ »‏(تغابن/ 11)

(Бирон кимсага) бирон мусибат етмас, магар аллохнинг изни- иродаси билангина (етур). Ким аллохга иймон келтирса, у зот унинг қалбини (тўғри йўлга) хидоят қилур. Аллох барча нарсани билгувчидир.

(давоми бор……..)

Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс :  фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(3- қисм)

Бу ерда ота-она болаларга нима яхши ва нима ёмон эканини ўргатади, улардан сўнг спутник каналлари,ахборот воситалари, мактаблар, мадрасалар,дўстлар, хукуматлар ва жамиятга хоким бўлган қонунлар бугунги кунда боғча давридан бошлаб то ўлгунича нима яхши ва нима ёмон эканини таъйин қилади,шундай қилиб, аллох  таоло бу болага аллохнинг шариатидаги қонунини ва хидоятни топиш учун берган бу ишора, ота- оналар ва спутник каналлари ва бошқа нарсалар томонидан  аллохни шариатидаги қонунига хилоф равишда қадриятларни, қонунларни таништириш орқали, шахсни  аллохнинг назарида яхши бўлмаган яхшиликларга йўллайди ва аллохни назарида ёмон бўлмаган ёмонликларга уни хидоят қилади. Мана шу шаклда шахснинг соғлом фитратига зарба урилади ва ёзилмаган тоза вараққа бола хато бўлган нарсаларни ёза бошлайди. Шу ерда биз ота- она болани бузди ёки ота- она спутник каналлари ва бошқа нарсалар болани бузиши учун шароитни яратиб берди,дея оламиз.

Мана бу фитрий ишлар уруғларга ўхшаб аллох хохлаган шаклда ўсиши учун  муносиб тупроққа ва муносиб хавога,мухитга, хидоятга, парваришга эхтиёжи бор, бу ишлар аввал бошида парваришга мухтож бўлмайди, аммо босиб ўтиладиган йўл давомида ва ўзини замонида аллохни шариатидаги қонунлар ва қадриятлар асосида  эътиборга,парваришга мухтож бўлади.

Рост гапиришга мойиллик ва ёлғондан нафратланиш хаммани вужудида бор, ёки омонатдор бўлишга мойиллик ва хиёнатдан нафратланиш хам хаммада мавжуд ёки турмуш қуришга мойиллик ва оила ташкил қилиш, ёлғиз яшашни ёмон кўриш хам хаммада бор, бойликка мойиллик ва фақирликдан нафратланиш хам хаммада бор, хаммани вужудида фитрий суратдаги бундан бошқа жуда кўп ўринлар мавжуд, аммо мана бу ўринларни хар бири ўзини мархаласида ва ўзини замонида болага таълим берилиши лозим, чунки у бу ерда  мана бу яхшиликларни қандай қўлга киритишни тўғри йўлини ўрганади? Сут эмадиган  болага ростгўйликни ва ёлғондан пархез қилишни таълим берилмайди, чунки бу мойилликни мана бу ёшда хидоят қилиб бошқариб бўлмайди, лекин бундан юқорироқдаги ёшда буни имкони бор, ёки бошланғич синфдаги болага турмуш қуриш ва оила ташкил қилишни таълим берилмайди, чунки мана бу нарсаларга мойиллик бундан юқорироқдаги ёшда ўзини кўрсатади ва ўша ёшда хидоят қилиниши ва таълим берилиши керак, бундан бошқа фитрий ишлар хам худди шу тартибда бўлади.

Тайёргарликлар шахс тушган шароитга,замонга муносиб суратда бўлиши лозим  ва шахснинг  ана ўша замондаги  тайёргарликларга ва таълимга ва қонунга эхтиёжи пайдо бўлади. Энди агар таълимлар ва қонунлар аллох таолоники бўлса, шахс яхшилик ва салохият йўлида бўлади ва агар мана бу тайёргарликлар ва таълимлар ва қонунлар аллохни шариатидаги қонунга хилоф бўладиган бўлса, шахс фасодланиш ва фитрий ишларини хам фасод бўлиши йўлида тушиб қолади. Аллох таоло қуйидагича мархамат қилади:

 فَأَقِمْ وَجْهَکَ لِلدِّینِ حَنِیفاً فِطْرَةَ اللَّهِ الَّتِی فَطَرَ النَّاسَ عَلَیْهَا لَا تَبْدِیلَ لِخَلْقِ اللَّهِ ذَلِکَ الدِّینُ الْقَیِّمُ وَلَکِنَّ أَکْثَرَ النَّاسِ لَا یَعْلَمُونَ ‏(روم/30)

Бас, (эй Мухаммад), ўзингизни доимо тўғри бўлган динда (исломда) тутинг! Аллох инсонларни яратган табиий хилқатни сақлангиз! Аллохнинг яратилиши ўзгартирилмас. Энг тўғри дин мана шудир. Лекин кўп одамлар билмаслар.

Мана бу ерда очиқ-ойдин кўриниб турганидек фитрий ишларни аллох таоло яратган ва аллохнинг хилқатида хеч қандай ўзгаришга йўл йўқдир.

Ўзгариш яъни  бир нарсани бошқа бир нарсага ўзгартирилишини англатади. Масалан чўп ёнишни асарида кўмирга айланади, бу нарса ўзгаришдан фарқ қилади. Масалан агар  худди шу чўпни бўлакларга бўлиб курси  ё хонтахта ясаб уни ўзгартирилган бўлса хам, унга барибир чўп дейилади, уни мохияти ўзгармаган ва у бошқа бир нарсага айланиб қолмаган, энди худди шунга ўхшаш мана бу фитрий ишлар хам бошқа бир нарсага айланиб қолмайди, аммо улар ўзгариши мумкин, хатто агар бу ишлар аллохни шариатидаги қонунларни қарама- қаршисига туриб қолган тақдирда хам, улар ўзини кўрсатади ва шахсда аллохни шариатидаги қонунларга мойилликни вужудга келтиради. Мусулмонлар ғайри мусулмонларда хам мана бу мойилликларни тарғиб қилиб қўзғатишади. Буни натижасида кофирларни жамиятидаги жуда кўп одамлар мусулмон бўлишади, аммо халок қилувчи такаббур касаллигига дучор бўлган кофирларни дастаси ўзларини қайсарликлари,хасадгўйликлари туфайли инкор қилишади ва аллохни шариатидаги қонунни қабул қилишмайди, лекин улар аллохни шариатидаги қонун сахих эканини жуда хам яхши билишади:

    وَجَحَدُوا بِهَا وَاسْتَيْقَنَتْهَا أَنفُسُهُمْ ظُلْمًا وَعُلُوًّا ۚ فَانظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُفْسِدِينَ(نمل/14)

Ва ўзлари аниқ билган холларида зулм ва кибр қилиб, у (мўъжизаларни) инкор этдилар. Энди (эй Мухаммад), у бузғунчи кимсаларнинг оқибати қандай бўлганини кўринг.

Мана бу холатда фитрий ишлар инсоннинг энг афзал рухий истаклари бўлиб қолади ва мавжудотдаги моддий ва жисмий истаклар каби ғаризий ишларни  харгиз йўқ қилиб бўлмайди. Албатта ғаризий ва фитрий ишлар бир-биридан фарқ қилади, агар бир киши келиб инсонни  фитрий ишларини хисобга олмаган холда фақат  ғаризий ишларини  назарда тутадиган бўлса, у ошкора инсонни бошқа хайвонот билан баробар қилиб қўйган бўлади. Шу сабабли хам кўриб турганимиздек секуляристлар хайвонларни устида рафторий ва рухий ишларни имтихон қилишган пайтида, бу имтихонни натижасини инсонларни устига хам умумийлаштиришади ва инсон хам шулар каби бўлади дейди, мана бу нарса ошкор хийла ва саргардонлик бўлиб секуляризм дини буларни  инсонни хайвонлаштириш ва уни фитрий эхтиёжларини ғаризий эхтиёжлар воситасида контрол қилиш учун  вужудга келтирган.

Ғаризий ишлар инсон учун хам ва бошқа мавжудот  учун хам бир эхтиёж бўлгани каби, очиқ- ойдин кўриниб турганидек барча фитрий ишлар хам  инсон учун бир эхтиёж хисобланади. Шунга ўхшаш шодлик ва бахт хам  шахсларнинг хаётига жуда кўп таъсири бўлгани туфайли, инсоннинг энг мухим рухий эхтиёжи сифатида, барча инсонлар учун башариятнинг асосий зарурати ва эхтиёжи хисобланади, шодлик дард тортиш ва севиш, ташвиш, ғам ва андух……… каби очиқ -ойдин нарса ва инсон хаётининг одатий ва табиий ходисасидур, бу дунёда шодликка эхтиёжи бўлмайдиган хеч ким топилмайди.

(давоми бор……….)

Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс :  фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(2- қисм)

Энди, сен ўзингдан ё бошқа хар қандай нарсалардан рози бўлмасанг, бу нарса қуйидаги нарсани белгиси бўла олади, у сени  ўзгариш бўлиши кераклиги борасида огохлантиряти. Очиқ – ойдин кўриниб турганидек мана бу ўзгаришлар норозилик хиссиётларидан сўнг вужудга келади ва сизни норози қилган нарсадан бошланган харакат, ё вазиятни ўзгариши ё сизни норози бўлишингизга боис бўлган нарса ва сизни рози қила оладиган нарсани қўлга киритишлик, буларни хаммаси илмга асосланган бўлиши керак. Хатто жохилиятдан тавхид сари харакат қилишлик хам илмга асосланган бўлиши лозим, кўр- кўрона харакат қилмаслик  керак.

      فَاعْلَمْ أَنَّهُ لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ.(محمد/19)

мана шу ерда бизларнинг имоми Бухорий рохимахуллохга ўхшаган буюк кишиларимиз ўзларини китобларида ” сўз ва амалдан олдинги илм” унвони остида алохида боб ва фаслни ироя  беришган.

Мана бундай ўз-ўзини танишлик билан муносиб ўзгаришни хохлайдиган хар қандай мусулмон ўзи қўлга киритмоқчи бўлган “мақсад” ва “харакат қилиш шеваси” борасида етарли шаръий илмга эга бўлиши керак. “Харакат қилиш шеваси” бўйича бизларнинг билимимиз ва бизларни норози қилган нарсанинг ўзгаришидаги “харакат қилиш шевасида иккита ўринга эътибор берилиши лозим:

1-Улардан бири ғаризий ва фитрий ишлар бўлиб, ичиш ва истеъмол қилиш, нафас олиш, шодлик, ўйинлар,хурсандчилик, қизиқиш, мустақил бўлишни хохлаш ва бошқалар каби.

   2-Иккинчиси аллохни шариатидаги қонунни йўлига ва амал қилишга кўра касб қилинадиган ишлардур. Аллохни шариатидаги қонунларга эргашишлик мушаххас нарса, аммо амал қилишлик намуна олишга ва ўзини ўтмишдаги  ва хозирги пайтдаги  аллохни шариатидаги қонунни йўлида харакат қилган бошқа кишиларга солиштиришга ўхшайди.

Мана бу илмий ва амалий  равиш бўйича бизлар аллохни шариатидаги қонунида ички ва моддий хаётимизни идора қилиш учун фойдаланадиган шева ибодат бўлиб, у бизларнинг дунёдаги аслий мақсадимиз хисобланади.

وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ(ذاریات/56)

Энди бизларни норози қилган нарсани ўзгаришида унга эътибор беришимиз керак бўлган мана бу фитрий ишлар қайсилар? Фитрий ишлар инсонни зотида бор бўлиб, уни касб қилиб бўлмайди ва  инсонни ўзини фаолияти таъсирида вужудга келмайди, балки у мусулмон бўлган ва мусулмон бўлмаган инсонларни хаммасида ўзини кўп ё камлиги бўйича  умумийдур, аллохга сиғиниш ва тавхид,яхшиликни хохлашлик, хақиқатни излаш, тавхидга мойиллик, янги нарсаларни ихтиро қилиш, чиройли нарсаларни ёқтириш,шодлик каби, масалан бизлар шодликни яхши кўрамиз ва ғам келтирадиган  нарсаларни ёмон кўрамиз ва……….

Аллох таоло мана бу фитрий ишларни инсоннинг яратилиш мақсадига муносиб холда инсонга жойлаган ва шахс мана бу асбобларни ва абзорларни парвариш қилиш орқали ўзи у учун яратилган мақсадни қўлга кирита олади.

فَأَقِمْ وَجْهَکَ لِلدِّینِ حَنِیفاً فِطْرَةَ اللَّهِ الَّتِی فَطَرَ النَّاسَ عَلَیْهَا لَا تَبْدِیلَ لِخَلْقِ اللَّهِ ذَلِکَ الدِّینُ الْقَیِّمُ وَلَکِنَّ أَکْثَرَ النَّاسِ لَا یَعْلَمُونَ ‏(روم/30)

Бас (эй Мухаммад), ўзингизни доимо тўғри бўлган динда (исломда) тутинг! Аллох инсонларни яратган табиий хилқатни сақлангиз! Аллохнинг яратиши ўзгартирилмас. Энг тўғри дин мана шудир. Лекин кўп одамлар билмаслар.

 Яна хам соддароқ айтадиган бўлсак, фитрий ишлар аллох таоло инсонни вужудида жойлаштирган яхшиликларга мойил бўлишни бир нави бўлиб, у мана бу мойилликни шариат қонунлари билан бошқариб контрол қилади ва хидоят қилади. Яъни булар қудратга эга бўлган ишлар бўлиб бир ишга айлана олиш қобилиятига эга        ва мана шу фитрий ишларни ўзи  инсонда хохишни вужудга келтиради ва натижада инсонда  яхшиликлар ва яхши ишлар сари иштиёқни, мухаббатни пайдо қилади, инсон ана бу яхши ишларга нисбатан иштиёқи,мухаббати сабабли ўша ишларни  қўлга киритишга харакат қилади. Яъни  дархақиқат фитрий ишлар хом ашё  бўлиб, яхшиликни яхши ва ёмонликни  ёмон дейди ва яхшилик томонга боринглар ва ёмонлик қилманглар, аммо нима яхши ва нима ёмон эканини аллохни шариатидаги қонунлар таъйин қилади.

Мана бу фитрий қудратга эга бўлган ишлар вақт ўтиши билан  ва  шахсга бериладиган таълимлар,қадриятлар,қонунлар асосида ва уни ўсиб- униши учун назарда тутилган шароитларга,заминаларга кўра аста-сикинлик билан ором- ором ўзини кўрсатади ва шахсга ўзини таъсири ўтказади, ва бизлар зохирда бу ишларни шахсни рафторида кўра оламиз ва бизлар кўра оладиган холатга ўтади ва биз масалан ана бу шахс муваххид дея оламиз ёки у яхшилик ва хақиқат тарафдори деймиз. Чунки аллох таоло инсонни яратиб мана бу фитрий ишларни уни вужудига жойлаштирган, аммо инсон аввал бошида бу иш хақида хеч нарса билмайди, ана бу бериладиган таълимлар ва қонунлар уч абзорни йўли орқали эшитиш ва кўриш ва фахмлашга кўра уни ана бу фитрий ишларни йўлига хидоят қилади:      

 وَاللّهُ أَخْرَجَکُم مِّن بُطُونِ أُمَّهَاتِکُمْ لاَ تَعْلَمُونَ شَیْئاً وَجَعَلَ لَکُمُ الْسَّمْعَ وَالأَبْصَارَ وَالأَفْئِدَةَ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ ‏ (نحل/78)

Аллох сизларни оналарингиз қорнидан бирон нарсани билмаган холингизда чиқарди ва шукр қилиш учун сизларга қулоқ, кўзлар ва дилларни берди.

Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қиладиларки:

  كُلُّ مَوْلُودٍ يُولَدُ عَلَى الْفِطْرَةِ، فَأَبَوَاهُ يُهَوِّدَانِهِ أَوْ يُنَصِّرَانِهِ أَوْ يُمَجِّسَانِهِ[1]

Болалар фитратга кўра туғилишади ва уларни ота-онаси уларни яхудий ва насроний ва мажусий қилиб тарбиялайди.

(давоми бор………)

---

[1] متفق علیه

Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс :  фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(1-қисм)

Бисмиллахир рохманир рохим

“Албатта хамд ва сано танхо аллохга лойиқдир, унга шукр айтамиз ва ундан ёрдам сўраймиз, ва ундан мағфират талаб қиламиз ва ўзимизни нафсларимизни  шарридан ,амалларимизни ёмонлигидан аллохдан панох сўраймиз, кимни аллох хидоят қилса уни хеч ким гумрох қила олмайди, кимники аллох гумрох қиладиган бўлса уни хеч ким хидоят қила олмайди, ва аллохдан ўзга илох йўқлигига ва уни шериксиз эканига гувохлик бераман, Мухаммад уни бандаси,элчиси эканига шаходат бераман.”

“Эй мўъминлар,аллохдан хақ-рост қўрқиш билан қўрқинглар ва фақат мусулмон бўлган холларингда дунёдан ўтинглар!”

“Эй инсонлар! Сизларни бир жондан (одамдан) яратган ва ундан жуфтини (хавони) вужудга келтирган хамда у икковидан кўп эркак ва аёлларни тарқатган парвардигорингиздан қўрқингиз! Яна ораларингиздаги савол-жавоблардан ўртага номи солинадиган аллохдан қўрқингиз ва қариндош- уруғларингиз (билан ажралиб кетишдан сақланингиз)! Албатта аллох устингизда кузатувчи бўлган зотдир.”

 “Эй мўъминлар, аллохдан қўрқинглар, тўғри сўзни сўзланглар! (Шунда аллох) ишларингизни ўнглар ва гунохларингизни мағфират қилур. Ким аллохга ва унинг пайғамбарига итоат этса, бас у улуғ бахтга эришибди.”

Аммо баъад: энг рост сўз аллохни китоби ва энг яхши равиш Мухаммад саллаллоху алайхи васалламни равишидир, энг ёмон иш динда янгилик вужудга келтиришдир, динда янги пайдо бўлган нарса, бидъатдир; хар қандай бидъат гумрохлик ва хар бир  гумрохлик эса жаханнамдадир.^[1]

Ассаламу алайкум ва рохматуллохи ва барокатух

Алхамдулиллах, бугун муқаддамот дарсларини силсиласини охирги қисмини ташкил қилган саккизинчи муқаддамот дарсимизга етиб келдик, унда ”  фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш” ни кўриб чиқамиз.

Дарсимизни ўз- ўзини таниш, фитрий масалалар ва ислом динининг тўрт мазмуни ва мафхумидан бири сифатида шариат қонунининг мавқеъи хақида зарурий маълумотлар билан давом эттирамиз, бу иш бизларнинг шодликнинг аслий бахсига киришимиз учун асосий калид вазифасини бажаради.  Албатта мусулмонларнинг шодлиги динни тўрт мазмуни ва мафхумига ( 1- афзал хокимият ва хукмронлик, 2- қонунлар ва ахкомлар, 3- мана бу қонунларга ва хокимиятга итоат қилиш, 4- афзал хокимият ва хукмронликни қўл остида мана бу қонунлар ва ахкомларни асосида жазолаш ва мукофот бериш) тўғридан – тўғри боғлиқ эканини кўрмасликка олиб бўлмайди, чунки бу динни  аллох учун холис қилиш хисобланади,

 «أَلا لِلَّهِ الدِّينُ الْخالِصُ».

Мана бу йўлда хар қандай мўътадил инсоннинг босадиган  аввалги қадами шуки, у ўз-ўзини танишга эга бўлиши керак. Мана бу танишликни мушаххас йўллар орқали қўлга киритса бўлади, масалан:

– Мақсадни таниб олиш: шахс мана бу даражага етган пайтида у хаёлий ва хақиқатга эга бўлмаган мақсадлардан узоқлашади. Чунки хақиқатга эга бўлмаган мақсадлар хамиша муваффақиятсизликка, умидсизликка, ўринсиз ғазабга боис бўлади. Шахс ўзининг энг катта мақсади фақат ибодатлар  ва қонунларни аллох учун хослаш эканини яхши билади ва бас:

    وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ (ذاریات/56)

бундан бошқа мақсадларни хаммаси ана бу аслий мақсадни хизматида бўлиши керак.

– Ўз-ўзини танишликни қўлга киритса бўладиган йўлларни яна бири хақиқий қадр- қийматларни таниб олишдур: хақиқий ва тўғри бўлган қадр-қийматларни таниб олишлик ёлғон қадр-қийматлардан пархез қилишга ва натижада хаётдан рози бўлишга сабаб бўлади. Мана бу ақидаларни,ишончларни,қадр-қийматларни жамланмаси бизларни шакллантиради ва бизларга  шахсият беради. Улар бизларнинг чорчўпимизни ва ички склетимизни шакллантиради ва бизлар мана бу ақидалар,ишончлар,қадр-қийматлар асосида атроф-мухитдан олинган ўзимизнинг  маълумотларимизни ва рафторларимизни тозалаймиз, шунга асосланган холда дунёга, инсондаги нарсаларга, хайвонларга, гиёхларга, денгизларга ва ………назар ташлаймиз ва шунга асосланган холда ўзимиз ва бошқалар хақида хукм чиқарамиз. Бу ердаги биринчи савол шуки, инсон ўз- ўзини таниб олишни қайси йўлга ва қайси каналга кўра амалга ошириши керак? Инсонни шакллантирадиган ва инсонни яратган каналга кўрами? Ёки инсонни ўзини зехни ва нафсоний истак- хохишларига кўрами?

Мана бу ерда шахс ички (рухий) саломатлик калидини топади ва  бу нафсни иззати ва ўзимизга эътимод қилиш бўлиб, қуйидаги оятдагиларга хосланган:

  وَلِلَّهِ الْعِزَّةُ وَلِرَسُولِهِ وَلِلْمُؤْمِنِينَ (منافقون/ 8)

Иззат бу хар бир киши ўзига қоил бўлган қадриятни ва хурматни меъзонидур, аллох таоло ўзини қонунлари билан бирга мана бу кароматни ва иззатни инсонга берган.

 «وَلَقَدْ كَرَّمْنَا بَنِي آدَمَ» (اسراء/70).

Бизларни  ўзимизнинг  устимизда чиқарган хукмларимиз хам қадриятларга боғлиқ. Агар қадриятларимизни устида  чиқарган хукмларимиз мусбат бўлса, демак иззат нафсимиз хам юқори даражада, аммо агар қадриятларимизга нисбатан бизларнинг чиқарган хукмимиз манфий бўладиган бўлса, демак биз паст даражадаги иззати нафсга эгамиз. Дархақиқат, ўзимизга бўлган ишонч манбаъи шариат қонунларидан келиб чиққан қадриятларимиздан иборат ва мана бу қадриятлар бизларда ўзимизга бўлган ишончни ва иззатни аслий омили бўлган  хақиқий  сифатларни,фазилатларни,истедодларни вужудга келтиради.

– Ўзимизни таниб олишликни қўлга киритишда бизларга ёрдам берадиган яна бир ўрин, бу эхтиёжлар хисобланади: эхтиёжларни таниб олиш хам уларни тўғри ва сахих йўлга кўра  бартараф қилиш учун қилинадиган харакатларга баробардур. Бу ерда шахс инсонларни ўртасидаги муштарак эхтиёжларга қўшимча равишда, аввало ўзини жинсиятига эътибор бериши ва уни қабул қилиши лозим. Бундан ташқари ўзидаги алохида сифатларга хам ахамият бериши керак. Шахс ўзини бир инсон сифатида ўзидаги алохида белгилари билан қабул қилган пайтида,  у ўзидаги кучли ва заиф нуқталарни таниб олган бўлади ва ўзини қандай бўлса шундай холича,хамда қобилиятларини ва қудратини  андозасига кўра яхши кўради ва ўзини қадрлайди, чунки аллох таоло унга шу андозада  унга қудрат берган ва у шу андозада харакат қилган.

   لايُکَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلاَّ وُسْعَها (بقره/286)

Аллох хеч бир жонни тоқатидан ташқари нарсага таклиф қилмайди.

– Ўзини таниб олиш масаласи бўйича эътибор  берилиши керак бўлган яна бир ўрин, бу ўзимиздаги кучли нуқталарни таниб олишдан иборат, чунки биз мана бу кучли нуқталаримизга суянган холда ўзимиздаги заиф нуқталарни устидан ғалаба қозонамиз. Бундан ташқари кучли нуқталарни таниб олишлик, шахсни  иродасини кўпайишига  ва фахрланиш хиссини кучайишига  ва ўзимиздаги заиф нуқталаримиз хам қабул қилишимизга, хамда бундай заиф нуқталарга эга эканимизни тан олишимизга сабаб бўлади  ва натижада биз мана бу заиф нуқталарни ислох ва дармон  қилишга харакат қиламиз. Бизлар ўзимиздаги кучли нуқталарни таниб оладиган бўлсак, ўзимизни янада яхшироқ назорат қилишга қодир бўламиз. Шахс ўзини таниб олиш бўйича мана бу умумий ўринларга  эътибор билан диққат қилиши керак.

(давоми бор……..)

---

[1] این مقدمه را رسول الله صلی الله علیه وسلم قبل از هر خطبه و سخنرانی ایراد می فرموند.

Еттинчи муқаддамот дарслари / шаръий манбаълардаги бидъатни мухтасар таниб олиш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

Еттинчи муқаддамот дарслари / шаръий манбаълардаги бидъатни мухтасар таниб олиш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(12- қисм)

Хўп, энди дўстлар саволларга навбат келди:

 1-Ассаламу алайкум биродар, хақиқий ва қўшимча бидъат қандай маъноларда келган?

Мана бу истелохларга изох беришдан олдин яна бир бор қайтариб айтаман, бу истелохларни баъзи фуқахолар вужудга келтиришган, уларга қуръон ва суннатга қарагандек назар билан  қараб бўлмайди, агар бир киши бир нарса деган бўлса, у мутлақ нарса хақида гапирмаган, у айтган нарса ўша одамни ўзини сўзи холос. Энди сизни саволингизга келсак:   

Хақиқий бидъат яъни: шариатда  асли бўлмаган бидъат,у ихтисор бўйича хам, тафсилотлар бўйича хам мўътабар далилга хатто шибхи  далилга хам суянмайди. Нубувват манхажига асосланган хилофатни ўрнига шохигарлик бидъатини келтириш каби, ёки аллохни шариатидаги қонунларда хеч қандай аслга эга бўлмаган  тафарруқ бидъати хам мисол бўла олади.

Аммо қўшимча бидъат яъни: шариатда асли бор, аммо сабабда,жинсда,кайфиятда, ададда, миқдорда, замонда ё маконда ўзгаришлар ва ўрин алмашишлар рўй берган бўлиши мумкин, шу дарсимизни  аввалида бунга ишора қилиб ўтдик.

2-Салом, огохона ва ўзини ихтиёри билан демократларни ёки ужалонни гурухларини мусулмонларга қарши таблиғий ё хатто молиявий жихатдан химоя қилаётган ва одамларни уларга ёрдам беришга тарғиб қилаётган  бидъат ахлидан бўлган  секуляр муллони ортида туриб намоз ўқишлик тўғри бўладими?

Мана бундай секуляр ва мушрик шахс

«دُعَاةٌ عَلَى أَبْوَابِ جَهَنَّمَ» و «أَئِمَّةُ المُضِلِّينَ»  

ва уламойи суъ жумласидан бўлган муртад хисобланади, уни бидъат ахли деб бўлмайди; бу шахс мукаффара ё муғаллиза бидъатига дучор бўлибди, уни тўрт филтердан (1-жиноятни исбот қилиш, 2- жиноятни аллох ва росули томонидан тасдиқланиши,3- такфирни шартлари,4- такфирни монеъликлари) ўтказилгач унга ахли бидъат эмас, муртад дейилади. Бундай муртадни ортида намоз ўқишлик жоиз бўлмайди.

3-Ассаламу алайкум биродар, соқолини тагидан қириб ташлаган киши ахли бидъат саналиб бидъати муфассақани қилган хисобланадими?

Агар росулуллох саллаллоху алайхи васалламнинг соқол борасидаги хукмларидан  ишонч ва хотиржамлик билан хабардор бўлса, аммо қасддан ва ўзини ихтиёрига кўра, хеч қандай  изтирорий холатга тушмасдан ва хеч қандай узрга эга бўлмасдан туриб  соқолини қириб ташласа, суннатга мухолиф бўлган  фисққа ва гунохга дучор бўлган хисобланади, агар у мана шу шароитда қолиб ана бу жиноятини,гунохини давом эттирадиган бўлса, унга ахли бидъат дейилади. Аммо агар имоми Нававий рохимахуллохга ўхшаб ижтиход қилса, бу шахс хатокор мужтахидни хукмига ўтади ва хар қандай суратда агарчи унинг ижтиходи хато бўлса хам, у учун бир савоб бор, агар у изтирорий холатда мана бу жиноятни қиладиган бўлса хам, барибир изтирорий холат ўртадан кўтарилмагунча бу иш унга мубох бўлиб қолади.

4-Спутник каналларида бидъат хақида сухбатлашилган пайтда, нима учун шимни почаси,соқол ва…….лардан мисол келтирилади ва  қолган шохигарлик хукуматлари, тафарруқ ва…….хақида сухбат қилишмайди?

Чунки, аввало ана бу шахслар майда масалалар бўйича мутахассисдурлар, улар ана бу майда масалаларни хаддан ташқари катталаштириб юборишган, энди аслида майда масалаларни катталашриш орқали мухим масалалар ўз- ўзидан майда, арзимас бўлиб кўрсатилади ё хатто уларга эътибор хам берилмайди ва кўрмасликка олинади. Бундан ташқари ана бу шахслар шаръий даражаларга ажратишни хам билишмайди, шу сабабли хам жуда осон хатоларга дучор бўлишади.

Бу ерда мана бу бахс борасида  яна бир бошқа нуқта хам бор, у салтанат уламоларига, султонларнинг маърузачиларига, уламойи суъга бориб тақалади, ана бу айтиб ўтилган мусулмонлар расмий суратда салтанат уламоаларини назорати остидадурлар.

Бир шахс оли саъудга ўхшаган подшохликни фосид режимига хоким бўлган аппаратда муфти мансабини буюк уламоларни хайъатини курсисини эгаллаган ёки мана бу режимга тегишли бўлган спутник каналларидан бирини идора қилади ёки масжидлардан бирини минбарини бошқаради; сиз мана шундай шахс келиб масалан шохигарлик бидъати хақида сухбатлашишини  кутяпсизми? Йўқ, у киши бу ишни ўрнига хожатга ўнг оёқ билан киришлик бидъат,дейди ва буни томошабинлар учун  шу даражада катталаштириб ташлайди, бизлар бундан бошқа ўринларга хам гувох бўлганмиз.

 5-Ассаламу алайкум, ахли бидъатни тарк қилиниши ва улардан узоқлашиш керакми?

Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қиладилар:

        «لا يَحِلُّ لِمُسْلِمٍ أَنْ يَهْجُرَ أَخَاهُ فَوْقَ ثَلَاثِ لَيَالٍ»،[1]

Мусулмон шахс ўзини биродаридан уч кундан ортиқ юз ўгириб юришлиги халол бўлмайди. Энди агар бир шахс бу сўзга қулоқ солмасдан уч кундан ортиқ юз ўгириб юрадиган бўлса, бу киши бидъатга дучор бўлибди, агар у бу ишини давом эттирадиган бўлса, жаханнамга мустахақ бўлади. Чунки у ахли бидъат бўлган ва бу бидъатини давом эттирган. Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам бу борада бир нарсани таъйин қилиб айтганлар, у эса бошқа нарсани қилган ва бу ишини давом эттирган, албатта у жаханнамга мустахақ бўлади.

Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қиладилар:

 «لَا يَحِلُّ لِمُسْلِمٍ أَنْ يَهْجُرَ أَخَاهُ فَوْقَ ثَلَاثٍ، فَمَنْ هَجَرَ فَوْقَ ثَلَاثٍ فَمَاتَ دَخَلَ النَّارَ»،[2]

Агар у уч кундан ортиқ юз ўгириб юрса ва мана шу холатида ўлса, жаханнамга тушади. Яъни у ахли бидъатни хаддидаги гунохни қилибди,

  و کُلُّ بِدعَةٍ ضَلالَةٌ، وَ کُلَّ ضَلالَةٍ فی النّارِ.

биз унга ахли бидъат дея оламиз ,чунки у уч кундан ортиқ юз ўгирган ва мана бу ишидан давом этган ва шу холида ўлган.

Аслий кофирни хам даъват мархаласида ташлаб кетишлик хам ғайри шаръий хисобланади; аммо шахс мунофиқларни ва секулярзадаларни тўдасига қўшилган бўлса, ундан “эхтиёт” бўлиш керак, яъни хушёр бўлишимиз керак, ундан эхтиёт бўламиз, агар  фосиқ мусулмон шахсдан узоқлашишлик шаръий асосга ё шаръий маслахатга кўра қилинадиган бўлса, унда жоиз бўлади. 

Саволлар жуда кўп, шу ерда еттинчи муқаддамот дарсимизни нихоясига етказамиз ва аллох таолодан хаммамизга тавфиқ беришини ва бидъат таърифини хам бошқа ўринлар каби исломий қилишимизни тилаб қоламиз, ва  аллох таолодан  кўзлаган мақсадларимизни яъни ахли қиблага нисбатан дипломатикамизни ислох қилишни, хамда булғанган ва булғанмаган  мусулмон  опа-сингилларимиз ва биродарларимизга яхшиликни етказишда бизларга ёрдам беришини, меъзонсиз биродарларимизнинг ахли қиблага нисбатан роиж бўлган хужумларидан,хамлаларидан,хақоратларидан  ахли қиблани пок ва узоқ қилишини сўраймиз.   

اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ الجَنَّة وَمَا قَرَّبَ إِلَيْهَا مِنْ قَوْلٍ وَعَمَلٍ، وَأَعُوذُ بِكَ مَنَ النَّارِ وَمَا قَرَّبَ إِلَيْهَا مِنْ قَوْلٍ وَعَمَلٍ.

رَبَّنَا أَعِزَّنَا بِالإِسْلامِ، وَأَعِزَّ بِنَا الإسْلامَ، اللَّهُمَّ أَعْلِ بِنَا كَلِمَةَ الإسْلاَمِ، وَارْفَعْ بِنَا رَايَةَ القُرْآنِ.

سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ، أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ

والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته[3]

---

[1]– البخاري (۵۷۲۷) ، ومسلم (۲۵۶۰) از أبي أيوب الأنصاري رضي الله عنه روایت کرده اند.

[2]– أخرجه أَبُو دَاوُد من حَدِيث أبي هُرَيْرَة بِإِسْنَاد صَحِيح. وقال النووي رحمه الله في «رياض الصالحين» (ص ۴۳۳)؛ رواه أَبُو داود بإسناد عَلَى شرط البخاري ومسلم.وكذا صححه الألباني رحمه الله في «صحيح أبي داود»

[3] پیاده شده از نوار صوتی شیخ ابوحمزه المهاجر هورامی حفظه الله

Еттинчи муқаддамот дарслари / шаръий манбаълардаги бидъатни мухтасар таниб олиш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(11- қисм)

Мана бундай холатда,яхши суннатни йўлга қўйишлик ё суннати хасана, бу аллохнинг шариати қандай ижро қилиниши бўйича бирор бир равишни ироя бермаган ва бу мавзуда сукут сақлаган бир шаръий хукмни ижро қилиш учун бир равишни ва бир янги абзорни вужудга келтириш демакдир. Масалан аллохни шариатидаги қонун қандай намоз ўқишимизни баён қилган, аммо аллохни шариатидаги қонунларни қандай таълим берилиши ёки турли-хил макон ва замонларда душманларимизга  қарши рухий жангларда  қандай абзорлардан фойдаланишимиз кераклигини баён қилган эмас? Ёки хабарларимизни фалончи давлатга қандай қилиб етказишимиз борасида хам хеч нарса демаган? Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам шу хабарларни элчи ва отлиқлар орқали юборганлар, бу иш гохида ойлаб вақт олган, аммо бугунги кунда интернет ва ижтимоъий каналлар орқали, сахобалар Хисрав Парвез ё Хирақл ва бошқаларга хабар етказган масофадан кўра минглаб километр узоқдаги жойларга сиз бир неча дақиқа мобайнида хабар жўната оласиз, фейсбук, гугел, твитер,  ёху каби сизларнинг хабар етказадиган каналларингиз ва ижтимоъий, интернетий  каналларингиз аксар холда кофирларга тегишли.

Шариат мана бу ахкомларни оддий ва изтирорий холатларда  татбиқ қилиш абзорларидан фойдаланиш борасида хам сукут қилган. Бу сукут шуни англатадики, аллох таоло бу борада амр ва нахий қилмаган ва уни қандай татбиқ қилишни мусулмонларнинг кундалик эхтиёжларига ва мавжуд вазиятига қўйиб қўйган.  

Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам қуйидагича мархамат қилганликларини хаммамиз яхши биламиз: “Муоз ибни Жабал , мени умматимни орасида халол ва харом бўйича энг билимдон шахсдур”. Энди росулуллох саллаллоху алайхи васаллам худди шу 28 ёшли Муоз ибни Жабални Яманга жўнатадилар ва ундан сўрайдиларки:

   كَيْفَ تَقْضِي إِذَا عَرَضَ لَكَ قَضَاءٌ؟

одамларни ўртасида нимага асосланган холда хукм чиқарасан? Муоз розиаллоху анху бунга жавобан айтдики: худони китобига асосланиб хукм чиқараман. Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қилдилар:

  فَإِنْ لَمْ تَجِدْ فِي كِتَابِ اللَّهِ؟

агар бу хукмни худони китобидан топа олмасангчи? Муоз айтди:

   فَبِسُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ،

росулуллох саллаллоху алайхи васалламни суннатларига асосланиб хукм чиқараман. Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қилдилар: агар худони пайғамбарини суннатида хам топа олмасангчи?

  فَإِنْ لَمْ تَجِدْ فِي سُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ؟

шубхасиз ўзимни раъйим бўйича ижтиход қиламан,деди Муоз.

 أَجْتَهِدُ رَأْيِي وَلَا آلُو.

мана бу жавобни эшитганларидан сўнг росулуллох саллаллоху алайхи васалламнинг чехралари гулдай  очилиб кетди ва уни кўкрагига уриб мархамат қилдилар:

الْحَمْدُلِلَّهِ الَّذِي وَفَّقَ رَسُولَ رَسُولِ اللَّهِ لِمَا يُرْضِي رَسُولَ اللَّهِ،

аллохнинг росулини элчисини аллохнинг росули рози бўладиган нарса билан мувофиқ қилиб қўйган аллохга хамд ва санолар бўлсин. “[1]

Ха, шундай ишлар борки қуръон ва суннат улар борасида сукут сақлаган ва бу ишларни мусулмонларнинг ижтиходига қўйиб қўйган ва мусулмонлар “мавжуд вазиятга” ва “кундалик эхтиёжларига” муносиб равишда бу борада ўзларига хос ижтиходларни ироя бера олишади ва кундалик эхтиёжларига, саволларига “янги кунга” мувофиқ равишда жавоб беришга қодир бўлишади. Бу ерда шахс ижтиход қилган пайтида жамиятнинг эхтиёжларига шаръий манбаълардан янги равишни ироя  берган бўлади, албатта бу аллохни шариатидаги қонунлардан бирини хизматида бўлади, у аллохнинг амр ва нахийларини ёнига янги бир нарсани ироя бермайди.

Кейинги нуқта изтирорий ва зарурат холати бўлиб, шахс бир зарурат холатига тушиб қолади ва у мана бу зарурат холати ўртадан кўтарилгунча, ўзини мавжуд вазиятига ва кундалик эхтиёжларига муносиб бўлган ижтиходни ироя беради.

 Хозирда зарурат ва изтирор холатидаги мана бу ижтиходни “уч абзордан” бири ироя бериши ва ана бу изтирорий холат ўртадан кўтарилгунча аллохни шариатидаги қонунларга хилоф бўлган ишларни қилиши мумкин. Масалан худайбия паймони каби, мусулмонлар мухожир бўлиб келганларни кофирларга топширишган. Ха, улар ўртадаги паймон сабабли муваххид мухожирларни кофирларга топширишган, ёки нихоятда нозик ўринларда кофирларга молиёт,бож тўлашган; аслида эса кофирлар мусулмонларга молиёт,бож тўлашлари керак эди. Бу тўловларни бугунги кунда аксар мусулмонлар кофирларга тўлашади ва худди шу кофирлар ўша молиётларни,божларни сарфлаб мусулмонларни қатли ом қилишади, ёки олдинги даврда исломий изтирорий бадал хукуматлар ўртада сулх тузиш учун изтирорий холат ўртадан кўтарилгунча маълум маблағни тўлашган.

Мана бу борада жуда кўп мисолларни келтирса бўлади, шахслар  хам, гурухлар хам,уч абзор хам изтирорий холатга дуч келишади; хатто бу холатга  нубувват манхажига асосланган исломий хукумат дучор бўлиши мумкин, росулуллох саллаллоху алайхи васаллам худайбия сулхида худди шу ишни қилган эдилар, исломий изтирорий бадал хукуматлар хам бани Умайяни баъзи хокимларига ўхшаб бундай холатга дучор бўлишлари мумкин, улар изтирорий холат ўртадан кўтарилгунча римлик кофирларга пул тўлашган, ёки бу холатга  мужохидларнинг вохид шўросини мажлиси  хам дуч келишлари мумкин, бу каби ишларни суриядаги,ироқдаги, ямандаги, афғонистондаги, чечендаги мужохидлар тузилган паймон сабабли амалга оширишган, олдин айтганимиздек бундай изтирорий  холатга  якка шахслар хам дучор бўлиши мумкин.

Мана бу холатларни барчасида яъни зарурат ва изтирорий вазиятларда шу нарсани тушуниб олишимиз керакки, агар шахс аллохни шариатидаги қонунларга хилоф бўлган ишни қилишга мажбур бўлса ва уни бу иши кунлар,ойлар эмас балким йиллар давом этадиган бўлса, аммо зарурий холат ўртадан кўтарилмаса, бу кишини қилган ишига узр келтиришимиз керак, агар бошқалар ана бу шахсга  зарурат ва изтирорий холатида ёрдам беришга қодир бўлишмаган тақдирда хам, хаддиақал унга тухмат қилишмасин,тамға ва лақаблар ёпиштиришмасин,хамда ошкора  зулм хам қилишмасин.

(давоми бор……..)

---

[1]– أخرجه أبو داود في سننه