دسته: مطالب به زبان ترکی(اویغوری، اوزبیکی، قزاقی، تورکمن و…)

Савол: Абу Аъло мавдудий ва саййид Қутбга ўхшаганларнинг муовия розиаллоху анхуга ўхшаган сахобалардан айб топиб таъна қилишларидан бўлган хадаф нима? Мана бу ахли суннатни муқаддасотларини хақорат қилиш ва ахли суннатга хиёнат эмасми?  Саййид Қутбга ўхшаган кишига муовия розиаллоху анхуга таъна қилишлиги муносиб ишми?

( 1- қисм)

Жавоб: бу ерда шу нарсага диққат қилайлик, мана бунга ўхшаш мисолларни баён қилишдан мақсад, улардан айб топиб таъна қилиш эмас,балки  улардан дарс ва ибрат олиш бўлади. Бани жузаймани қатл қилишдаги Холид ибни Валидни ижтиходига ва Усома ибни Зайдни ижтиходига ўхшаш хато ижтиходларни баён қилишдан мақсад хам мана бундай хато ижтиходлардан,таъвилотлардан четланиш ва уларни такрорламасликдир, росулуллох саллаллоху алайхи васаллам Холид ибни Валидни хато таъвилидан бароат қилганларидек бизлар хам уларни мана бу ишлардан бароат қилишимиз керак, пайғамбаримиз икки марта мархамат қилган эдиларки:

  اللَّهُمَّ إنِّي أبْرَأُ إلَيْكَ ممَّا صَنَعَ خَالِدٌ.^[1]

Ёки росулуллох саллаллоху алайхи васаллам Усома ибни Зайдга хитоб қилиб айтган эдиларки:

«يا أسامةُ، أَقَتَلْتَهُ بَعْدَ مَا قَالَ: لا إلهَ إلَّا اللهُ؟!»

“Эй Усома ла илаха иллаллохни айтганидан сўнг уни ўлдирдингми?” Усома мана бу шахсни ўлдиришдаги ўзини хато  ижтиходи ва таъвилини асослаган пайтда росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қилдиларки: 

«أَفَلَا شَقَقْتَ عَنْ قَلْبِهِ حَتَّى تَعْلَمَ أَقَالَهَا أَمْ لَا؟!»^[2]

Мана шу сабабга кўра айтгани ё айтмаганини билиш учун уни дилини ёриб кўрдингми? Усома айтдики: росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мана бу сўзни шу даражада такрорладиларки, кошки мана шу куни ислом келтирганимда ва ундан олдин мусулмон бўлмаганимда эди, деб орзу қилдим.

Хабашага хижрат қилган ва бадр жангида ва бошқа жангларда росулуллох саллаллоху алайхи васалламни ёнида туриб иштирок этган сахоба Қуддома ибни Мазъун жумахий қуйидаги оятдан хато таъвил қилган эди, бу сахоба Умар ибни Хаттобни фарзандлари Абдуллох ва Хафсани тоғаси ва Умарни синглиси Сафияни  хўжайини бўлади:

لَیْسَ عَلَى الَّذِینَ آمَنُواْ وَعَمِلُواْ الصَّالِحَاتِ جُنَاحٌ فِیمَا طَعِمُواْ إِذَا مَا اتَّقَواْ وَّآمَنُواْ وَعَمِلُواْ الصَّالِحَاتِ ثُمَّ اتَّقَواْ وَّآمَنُواْ ثُمَّ اتَّقَواْ وَّأَحْسَنُواْ وَاللّهُ یُحِبُّ الْمُحْسِنِینَ(مائده/93)‏

Иймон келтирган ва яхши амаллар қилган зотлар учун – агар (харом нарсалардан) сақланиб, иймон ва яхши амалларида собит бўлсалар, сўнгра ўзларини сақлаб (у нарсаларнинг харомлигига) иймон келтирсалар, сўнгра аллохдан қўрқиб, чиройли амаллар қилсалар- (илгари) еб- ичган нарсаларида гунох йўқдир. Аллох чиройли амал қилгувчиларни севади.

Мана шу сахоба маст қилувчи ичимликни ичиш гунохига дучор бўлади ва унга тушунтириб  равшан қилингандан сўнг Умар ибни Хаттоб томонидан унга хад ижро қилинади.  ^[3]

Аллох таоло қуръонда пайғамбарларнинг Нухни, Юнусни, Иброхимни, Мусони хатто пайғамбари хотам саллаллоху алайхи васалламни  хато ижтиходларини бир қисмини баён қилган. Мана бу пайғамбарлардан айб топиш ва уларга таъна қилиш эмас,балки улардан ибрат ва дарс олишдир, аллох таоло қиёмат кунигача пайғамбарларни ва ўзини авлиёларини мана бу хатоларини химоя қилади ва бизлар  худди бошқа оятларни ўқиб дарс,ибрат олганимиздек мана бу оятларни қироат қилиб ибратланамиз.

(давоми бор……)

ادامه خواندن Савол: Абу Аъло мавдудий ва саййид Қутбга ўхшаганларнинг муовия розиаллоху анхуга ўхшаган сахобалардан айб топиб таъна қилишларидан бўлган хадаф нима? Мана бу ахли суннатни муқаддасотларини хақорат қилиш ва ахли суннатга хиёнат эмасми?  Саййид Қутбга ўхшаган кишига муовия розиаллоху анхуга таъна қилишлиги муносиб ишми?

سَوال: اَبُو اَعلی مَودُودِی وَ سَیِّید قُطبگه اوُحشَگنلَرنِینگ مُعاوِیَه رَضِیَ الله عَنهُ گه اوُحشَگن صَحابَه لَردَن عَیب تاپِیب طَعنَه قِیلِیشلَرِیدَن بوُلگن هَدَف نِیمَه؟ مَنَه بُو اَهلِی سُنَّتنِی مُقَدَّساتلَرِینِی حَقارَت قِیلِیش وَ اَهلِی سُنَّتگه خِیانَت اِیمَسمِی؟ سَیِّید قُطبگه اوُحشَگن کِیشِیگه مُعاوِیَه رَضِیَ الله عَنهُ گه طَعنَه قِیلِیشلِیگِی مُناسِب اِیشمِی؟

(1 – قیسم)

جَواب: بُو یِیردَه شُو نَرسَه گه دِققَت قِیلَیلِیک، مَنَه بُونگه اوُحشَش مِثاللَرنِی بَیان قِیلِیشدَن مَقصَد، اوُلَردَن عَیب تاپِیب طَعنَه قِیلِیش اِیمَس، بَلکِی اوُلَردَن دَرس وَ عِبرَت آلِیش بوُلَدِی. بَنِی جُذَیمَه نِی قَتل قِیلِیشدَگِی خالِد اِبنِ وَلِیدنِی اِجتِهادِیگه وَ اُسامَه اِبنِ زَیدنِی اِجتِهادِیگه اوُحشَش خَطا اِجتِهادلَرنِی بَیان قِیلِیشدَن مَقصَد هَم مَنَه بوُندَی خَطا اِجتِهادلَردَن، تَعوِیلاتلَردَن چِیتلَنِیش وَ اوُلَرنِی تَکرارلَمَسلِیکدِیر، رَسُول الله صلی الله علیه وسلم خالِد اِبنِ وَلِیدنِی خَطا تَعوِیلِیدَن بَراعَت قِیلگنلَرِیدِیک بِیزلَر هَم اوُلَرنِی مَنَه بُو اِیشلَرِیدَن بَراعَت قِیلِیشِیمِیز کِیرَک، پَیغَمبَرِیمِیز اِیککِی مَرتَه مَرحَمَت قِیلگن اِیدِیلَرکِی:   اللَّهُمَّ إنِّي أبْرَأُ إلَيْكَ ممَّا صَنَعَ خَالِدٌ.^[1]  یاکِی رَسُول الله صلی الله علیه وسلم اُسامَه اِبنِ زَیدگه خِطاب قِیلِیب اَیتگن اِیدِیلَرکِی:

«يا أسامةُ، أَقَتَلْتَهُ بَعْدَ مَا قَالَ: لا إلهَ إلَّا اللهُ؟!»  “اِی اُسامَه لا اِلَهَ اِلّا الله نِی اَیتگندَن سُونگ اوُنِی اوُلدِیردِینگمِی؟” اُسامَه مَنَه بُو شَخصنِی اوُلدِیرِیشدَگِی اوُزِینِی خَطا اِجتِهادِی وَ تَعوِیلِینِی اَساسلَگن پَیتدَه رَسُول الله صلی الله علیه وسلم مَرحَمَت قِیلدِیلَرکِی:   «أَفَلَا شَقَقْتَ عَنْ قَلْبِهِ حَتَّى تَعْلَمَ أَقَالَهَا أَمْ لَا؟!»^[2] مَنَه بُو سَبَبگه کوُرَه اَیتگنِی یا اَیتمَگنِینِی بِیلِیش اوُچُون اوُنِی دِیلِینِی یارِیب کوُردِینگمِی؟ اُسامَه اَیتدِیکِی: رسول الله صلی الله علیه وسلم مَنَه بُو سُوزنِی شُو دَرَجَه دَه تَکرارلَدِیلَرکِی،کاشکِی مَنَه شُو کوُنِی اِسلام کِیلتِیرگنِیمدَه وَ اوُندَن آلدِین مُسُلمان بوُلمَگنِیمدَه اِیدِی، دِیب آرزُو قِیلدِیم.

 حَبَشَه گه هِجرَت قِیلگن وَ بَدر جَنگِیدَه وَ باشقَه جَنگلَردَه رَسُول الله صلی الله علیه وسلمنِی یانِیدَه توُرِیب اِیشتِراک اِیتگن صَحابَه قُدّامَه اِبنِ مَظعوُن جُمَهِی قوُیِیدَگِی آیَتدَن خَطا تَعوِیل قِیلگن اِیدِی، بُو صَحابَه عُمَر اِبنِ خَطابنِی فَرزَندلَرِی عَبدُالله وَ حَفصَه نِی تاغَه سِی وَ عُمَرنِی سِینگلِیسِی صافِیَه نِی حُوجَه یِینِی بوُلَدِی:

لَیْسَ عَلَى الَّذِینَ آمَنُواْ وَعَمِلُواْ الصَّالِحَاتِ جُنَاحٌ فِیمَا طَعِمُواْ إِذَا مَا اتَّقَواْ وَّآمَنُواْ وَعَمِلُواْ الصَّالِحَاتِ ثُمَّ اتَّقَواْ وَّآمَنُواْ ثُمَّ اتَّقَواْ وَّأَحْسَنُواْ وَاللّهُ یُحِبُّ الْمُحْسِنِینَ(مائده/93)‏

اَیمان کِیلتِیرگن وَ یَحشِی عَمَللَر قِیلگن ذاتلَر اوُچُون – اَگر (حَرام نَرسَه لَردَن) سَقلَنِیب ، اِیمان وَ یَحشِی عَمَللَرِیدَه ثابِت بوُلسَه لَر، سُونگرَه اوُزلَرِینِی سَقلَب ( اوُ نَرسَه لَرنِینگ حَراملِیگِیگه ) اِیمان کِیلتِیرسَه لَر،سوُنگرَه اَلله دَن قوُرقِیب ،چِیرایلِی عَمَللَر قِیلسَه لَر- (اِیلگرِی) یِیب – اِیچگن نَرسَه لَرِیدَه گوُناه یوُقدِیر. اَلله چِیرایلِی عَمَل قِیلگوُچِیلَرنِی سِیوَدِی.

مَنَه شُو صَحابَه مَست قِیلوُچِی اِیچِیملِیکنِی اِیچِیش گوُناهِیگه دُوچار بوُلَدِی وَ اوُنگه توُشوُنتِیرِیب رَوشَن قِیلِینگندَن سُونگ عُمَر اِبنِ خَطاب تامانِیدَن اوُنگه حَد اِجرا قِیلِینَدِی.  ^[3]

اَلله تَعالی قُرآندَه پَیغَمبَرلَرنِینگ نوُحنِی، یُونُسنِی،اِبراهِیمنِی،مُوسَی نِی حَتّی پَیغَمبَرِی خاتَم صَلی الله علیه وسلمنی خَطا اِجتِهادلَرِینِی بِیر قِیسمِینِی بَیان قِیلگن. مَنَه بُو پَیغَمبَرلَردَن عَیب تاپِیش وَ اوُلَرگه طَعنَه قِیلِیش اِیمَس، بَلکِی اوُلَردَن عِبرَت وَ دَرس آلِیشدِیر، اَلله تَعالی قِیامَت کوُنِیگچَه پَیغَمبَرلَرنِی وَ اوُزِینِی اَولِیالَرِینِی مَنَه بُو خَطالَرِینِی حِمایَه قِیلَدِی وَ بِیزلَر حُوددِی باشقَه آیَتلَرنِی اوُقِیب دَرس، عِبرَت آلگنِیمِیزدِیک مَنَه بُو آیَتلَرنِی قِرائَت قِیلِیب عِبرَتلَنَمِیز.

(دوامی بار….)

ادامه خواندن سَوال: اَبُو اَعلی مَودُودِی وَ سَیِّید قُطبگه اوُحشَگنلَرنِینگ مُعاوِیَه رَضِیَ الله عَنهُ گه اوُحشَگن صَحابَه لَردَن عَیب تاپِیب طَعنَه قِیلِیشلَرِیدَن بوُلگن هَدَف نِیمَه؟ مَنَه بُو اَهلِی سُنَّتنِی مُقَدَّساتلَرِینِی حَقارَت قِیلِیش وَ اَهلِی سُنَّتگه خِیانَت اِیمَسمِی؟ سَیِّید قُطبگه اوُحشَگن کِیشِیگه مُعاوِیَه رَضِیَ الله عَنهُ گه طَعنَه قِیلِیشلِیگِی مُناسِب اِیشمِی؟

س: هدف امثال ابواعلی مودودی و سیدقطب از عیب گرفتن و طعن از صحابه ای چون معاویه رضی الله عنه چیست؟ آیا این توهین به مقدسات اهل سنت و خیانت به اهل سنت نیست؟ آیا شایسته است کسی مثل سید قطب حضرت معاویه رضی الله عنه را مورد طعن قرار بدهد؟ 

(1 –قسمت)

ج: دقت کنیم در اینجا هدف گرفتن درس با مثالهایی است که ناگزیر از بیان آنهاهستیم نه عیب جویی و طعن زدن. اجتهاد اشتباه صحابه مثل اجتهاد خالد بن ولید در قتل بَنِي جَذِيمَةَ و اجتهاد اسامه بن زید و … باید بیان شود و از این اجتهاد و تاویلات اشتباه برائت شود تا تکرار نشود همچنانکه رسول الله صلی الله علیه وسلم از تاویل اشتباه خالد بن ولید برائت کرد و دوبار فرمود: اللَّهُمَّ إنِّي أبْرَأُ إلَيْكَ ممَّا صَنَعَ خَالِدٌ.^[1]

یا رسول الله صلی الله علیه وسلم خطاب به اسامه بن زید گفت: «يا أسامةُ، أَقَتَلْتَهُ بَعْدَ مَا قَالَ: لا إلهَ إلَّا اللهُ؟!» آيا بعد از آنکه لا اله الا الله گفت، وی را کشتی؟ زمانی که اسامه اجتهاد و تاویل اشتباه خودش را در توجیه قتل این شخص بیان کرد رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود: «أَفَلَا شَقَقْتَ عَنْ قَلْبِهِ حَتَّى تَعْلَمَ أَقَالَهَا أَمْ لَا؟!»^[2] آيا دلش را شکافتی و شق کردی تا بدانی از اين سبب آنرا گفته يا نه؟  اسامه می گوید: به اندازه ای رسول الله اين سخن را تکرار کرد که آرزو کردم کاش در آن روز اسلام می آوردم و پيش از اين روز مسلمان نشده بودم.

یا زمانی که قدامة بن مظعون جُمَحی، که از اصحابی بود که به حبشه هجرت کرد و در جنگ بدر و سایر جنگ‌ها در کنار رسول الله صلی الله علیه وسلم حضور داشت و دایی عبدالله و حفصه، فرزندان عمر خطاب و هم‌چنین همسر صفیّه خواهر عمر بود با تاویل اشتباه از آیه ی : لَیْسَ عَلَى الَّذِینَ آمَنُواْ وَعَمِلُواْ الصَّالِحَاتِ جُنَاحٌ فِیمَا طَعِمُواْ إِذَا مَا اتَّقَواْ وَّآمَنُواْ وَعَمِلُواْ الصَّالِحَاتِ ثُمَّ اتَّقَواْ وَّآمَنُواْ ثُمَّ اتَّقَواْ وَّأَحْسَنُواْ وَاللّهُ یُحِبُّ الْمُحْسِنِینَ(مائده/93)‏ بر کسانی که ایمان آورده‌اند و کارهای شایسته انجام داده‌اند ، گناهی به سبب آنچه نوشیده‌اند متوجّه آنان نیست، اگر پرهیز کنند وایمان بیاورند و کارهای شایسته انجام دهند . بعد از آن پرهیز کنند و ایمان داشته باشند . سپس پرهیز کنند و همه کارهای خود را نیکو کنند، و خداوند نیکوکاران را دوست می‌دارد؛ دچار گناه نوشیدن مسکرات شد و ضمن روشن کردن او توسط عمر بن خطاب حد بر او اجرا شد.^[3]

 الله تعالی نیز پاره ای از اجتهادات اشتباه پیامبران را در قرآن بیان کرده از نوح و یونس و ابراهیم و موسی بگیر تا پیامبر خاتم علیهم السلام و الصلاة. این عیبجویی از پیامبران و طعن زدن به آنها نیست بلکه گرفتن درس از آنهاست که الله تعالی تا روز قیامت از این اشتباهات پیامبران و اولیای خودش در کتابش محافظت کرده است و ما با قرآئت این آیات مثل سایر آیات ثواب و درس و عبرت می گیریم.

(ادامه دارد……)

ادامه خواندن س: هدف امثال ابواعلی مودودی و سیدقطب از عیب گرفتن و طعن از صحابه ای چون معاویه رضی الله عنه چیست؟ آیا این توهین به مقدسات اهل سنت و خیانت به اهل سنت نیست؟آیا شایسته است کسی مثل سید قطب حضرت معاویه رضی الله عنه را مورد طعن قرار بدهد؟ 

Савол: мен балучман, бизлар эронга ё толибонга байъат қилмаганмиз, бизларни жуда кўп балуч биродарларимиз толибон ва эрон томонидан ўлдирилган, бизларга уларга қарши жанг қилишимиз сахих бўладими?

Жавоб: чунки сиз меъёрни нажод билан ўлчагансиз, қуйидаги ривоятга асосланган холда

«فَأَعْضُوهُ بِهِنَّ أَبِيهِ، وَلَا تُكَنُّوا» ^[1]

Киноя қилмасдан очиқчасига айтмоқчиманки, мана бу нажод сизга отангизни жинсий олати орқали етиб келган ва сиз ўзингизни шахсиятингизни ислом орқали эмас, балки  отангизни жинсий олати орқали таништиргансиз, бошқа қавмиятлардан бўлганидек балучларни орасида хам секуляр кофирлар хам мусулмонлар хам мавжуд, шу сабабли хам садрил исломда бўлиб ўтган мухим тарихий воқеъани кўздан кечириш орқали аллохни изни билан сизга жавоб бермоқчиман.

Росулулллох саллаллоху алайхи васаллам Алидан худайбия сулхида нома ёзишни сўрайдилар. Шунда Алига ёз дейдилар: “бисмиллахир рохманир рохим”, қурайшни секуляр кофирлари томонидан худайбия сулхини имзолаш учун келган сухайл ибни амр айтдики: рохманир рохим бизларга таниш эмас, “бисмикаллохумма”!-деб ёз. Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам хам мана шу иборани ёзишга буюрдилар. Шундан сўнг айтдилар: ” мен Мухаммадур росулуллох” шунда сухайл айтдики: агар бизлар сени аллохни росули эканингни билганимизда сенга эргашган бўлардик, сенга иймон келтирардик ва сени ёлғончига чиқармасдик, йўқ ; ўзингни исмингни ва отангни исмини ёз. Росулуллох мархамат қилдиларки: Мухаммад ибни Абдуллох,деб ёз.    ^[2]

Чунки мана бу секуляр кофирлар росулуллох саллаллоху алайхи васалламни пайғамбарлигини қабул қилишмасди ва уларни росулуллох саллаллоху алайхи васалламга ва бошқа мўъминларга ва дорул исломга қарши қилаётган жанглари сахих эмасди.

 Ислом тарихида хам муовия хукм масаласида мана бу амирал мўъминин Алини муовия ибни Аби суфён билан тузган ахди,деб ёзилган пайтда, муовия айтадики: амирал мўъминин деб ёзма, агар сени амирал мўъминин деб сенга байъат берганимда, сенга қарши жанг қилмасдим, балки мени исмим билан ўзингни исмингни ёз. ^[3]

Сиз хам хозир биз байъат бермаганмиз,деяпсиз, байъат бермаганингиз сабабли сизни қарши жанг қилишингиз хам машруъ бўлиб қоладими!? Аммо бу ердаги воқеият шуки, сухайл ибни амрни ва бошқа секуляр кофирларни росулуллох саллаллоху алайхи васалламга иймон келтирмаганлиги, секуляр ахзобларнинг росулуллох саллаллоху алайхи васалламга , мўъминларга, дорул исломга қарши қилган ана ўшанча жиноятларини асослай олгани йўқ, худди шунга ўхшаш ахли хал ва ақднинг   байъат берганидан сўнг муовияни байъат бермаганлиги, муовияни халифага,дорул исломга қарши чиқишини хам  асослай олгани йўқ.

Бу ердаги меъёр аллохни шариатидир, аллох таолони шариати асосида сухайл ибни амрга ўхшаганлар иймон келтиришлари ва мўъминларга ва дорул исломга қарши душманчилик қилишдан қўлларини тийишлари лозим эди, муовияга ўхшаганлар хам байъат бериб дорул исломни рахбарига мухолиф бўлишдан қўлини тийиши ва дорул исломни лашкарига қарши жанг қилишдан тийилиши керак эди.

ادامه خواندن Савол: мен балучман, бизлар эронга ё толибонга байъат қилмаганмиз, бизларни жуда кўп балуч биродарларимиз толибон ва эрон томонидан ўлдирилган, бизларга уларга қарши жанг қилишимиз сахих бўладими?

سَوال: مِین بَلوُچمَن، بِیزلَر اِیرانگه یا طالِبانگه بَیعَت قِیلمَگنمِیز، بِیزلَرنِی جُودَه کوُپ بَلوُچ بِرادَرلَرِیمِیز طالِبان وَ اِیران تامانِیدَن اوُلدِیرِیلگن، بِیزلَرگه اوُلَرگه قَرشِی جَنگ قِیلِیشِیمِیز صَحِیح بوُلَدِیمِی؟

جَواب: چوُنکِی سِیز مِعیارنِی نَجاد بِیلَن اوُلچَگنسِیز، قوُیِیدَگِی رِوایَتگه اَساسلَنگن حالدَه  «فَأَعْضُوهُ بِهِنَّ أَبِيهِ، وَلَا تُكَنُّوا» ^[1] کِنایَه قِیلمَسدَن آچِیقچَه سِیگه اَیتماقچِیمَنکِی، مَنَه بُو نَجاد سِیزگه آتَه نگِیزنِی جِنسِی آلَتِی آرقَلِی کِیلگن وَ سِیز اوُزِینگِیزنِی شَخصِیَتِینگِیزنِی اِسلام آرقَلِی اِیمَس، بَلکِی آتَه نگِیزنِی جِنسِی آلَتِی آرقَلِی تَنِیشتِیرگنسِیز، باشقَه قَومِیَتلَردَه بوُلگنِیدِیک بَلوُچلَرنِی آرَسِیدَه هَم سِکوُلار کافِرلَر هَم مُسُلمانلَر هَم مَوجُود ، شوُ سَبَبلِی هَم صَدرِ الاِسلامدَه بُولِیب اوُتگن مُهِم تَرِیخِی واقِیعَه نِی کوُزدَن کِیچِیرِیش آرقَلِی اَلله نِی عِذنِی بِیلَن سِیزگه جَواب بِیرماقچِیمَن.

رَسُول الله صلی الله علیه وسلم عَلِیدَن حُدَیبِیَه صُلحِیدَه نامَه یازِیشنِی سُورَیدِیلَر.شوُندَه عَلِیگه یاز دِیدِیلَر: “بِسمِ الله الرحمن الرحیم”، قُرَیشنِی سِکوُلار کافِرلَرِی تامانِیدَن حُدَیبِیَه صُلحِینِی اِمضالَش اوُچُون کِیلگن سُهیل اِبنِ اَمر اَیتدِیکِی: رَحمَنِ الرَّحِیم بِیزلَرگه تَنِیش اِیمَس، “بِسمِکَ اللَّهُمَّ!”- دِیب یاز. رسول الله صلی الله علیه وسلم هَم مَنَه بُو عِبارَه نِی یازِیشگه بُویُوردِیلَر. شُوندَن سُونگ اَیتدِیلَر: “مِین مُحَمَّدُ الرَّسُولُ الله” شوُندَه سُهَیل اَیتدِیکِی: اَگر بِیزلَر سِینِی اَلله نِی رَسُولِ اِیکَنِینگنِی بِیلگنِیمِیزدَه سِینگه اِیرگشگن بُولَردِیک،سِینگه اِیمان کِیلتِیرَردِیک وَ سِینِی یالغانچِیگه چِیقَرمَسدِیک، یُوق؛ اوُزِینگنِی اِسمِینگنِی وَ آتَه نگنِی اِسمِینِی یاز. رَسُول الله مَرحَمَت قِیلَدِیلَرکِی: مُحَمَّد اِبنِ عَبدُالله، دِیب یاز. ^[2]

چُونکِی مَنَه بُو سِکوُلار کافِرلَر رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّمنِی پَیغَمبَرلِیگِینِی قَبُول قِیلِیشمَسدِی وَ اوُلَرنِی رسول الله صلی الله علیه وَسَلَّمگه وَ باشقَه مُؤمِنلَرگه وَ دارُ الاِسلامگه قَرشِی قِیلَیاتگن جَنگلَرِی صَحِیح اِیمَسدِی.

اِسلام تَرِیخِیدَه هَم مُعاوِیَه حُکم مَسَلَه سِیدَه، مَنَه بُو اَمِیرَ المُؤمِنِین عَلِینِی مُعاوِیَه اِبنِ اَبِی سُفیان بِیلَن توُزگن عَهدِی،دِیب یازِیلگن پَیتدَه مُعاوِیَه اَیتدِیکِی: اَمِیرَالمُؤمِنِین دِیب یازمَه، اَگر سِینِی اَمِیرَ المُؤمِنِین دِیب سِینگه بَیعَت بِیرگنِیمدَه، سِینگه قَرشِی جَنگ قِیلمَسدِیم، بَلکِی مِینِی اِسمِیم بِیلَن اوُزِینگنِی اِسمِینگنِی یاز. ^[3]

 سِیز هَم حاضِر بَیعَت بِیرمَگنمِیز، دِییَپسِیز، بَیعَت بِیرمَگنِینگِیز سَبَبلِی سِیزنِی قَرشِی جَنگ قِیلِیشِینگِیز هَم مَشرُوع بوُلِیب قالَه دِیمِی؟! اَمّا بُو یِیردَگِی واقِیعِیَت شوُکِی، سُهَیل اِبنِ اَمرنِی وَ باشقَه سِکوُلار کافِرلَرنِی رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّمگه اِیمان کِیلتِیرمَگنلِیگِی، سِکوُلار اَحزابلَرنِینگ رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّمگه، مُؤمِنلَرگه، دارُ الاِسلامگه قَرشِی قِیلگن اَنَه اوُشَنچَه جِنایَتلَرِینِی اَساسلَی آلگنِی یوُق، حوُددِی شوُنگه اوُحشَش اَهلِی حَل وَ عَقدنِینگ بَیعَت بِیرگنِیدَن سوُنگ مُعاوِیَه نِی بَیعَت بِیرمَگنلِیگِی، مُعاوِیَه نِی خَلِیفَه گه، دارُ الاِسلامگه قَرشِی چِیقِیشِینِی هَم اَساسلَی آلگنِی یُوق.

بُو یِیردَگِی مِعیار اَلله نِی شَرِیعَتِیدِیر، اَلله تَعالی نِی شَرِیعَتِی اَساسِیدَه سُهَیل اِبنِ اَمرگه اوُحشَگنلَر اِیمان کِیلتِیرِیشلَرِی وَ مؤُمِنلَرگه وَ دارُ الاِسلامگه قَرشِی دُشمَنچِیلِیک قِیلِیشدَن قوُللَرِینِی تِییِیشلَرِی لازِم اِیدِی، مُعاوِیَه گه اوُحشَگنلَر هَم بَیعَت بِیرِیب دارُ الاِسلامنِی رَهبَرِیگه مُخالِف بوُلِیشدَن قوُلِینِی تِییِیشِی وَ دارُ الاِسلامنِی لَشکَرِیگه قَرشِی جَنگ قِیلِیشدَن تِییِیلِیشِی کِیرَک اِیدِی.

سِکوُلار کافِرلَرنِینگ وَ اَهلِی کِتابنِینگ وَ شِبهِ اَهلِی کِتابنِینگ اِیمانسِیزلِیک جِنایَتِی وَ دارُ الاِسلامنِی شَرعِی رَهبَرِیَتِیگه مُسُلمانلَرنِی بَیعَت بِیرمَسلِیک جِنایَتِی اوُلَر اوُچُون عُذر بوُلَه آلمَیدِی، اَگر سِیز هَم حَنَفِی مَذهَبِیگه اَساساً دارُ الاِسلام تَشکِیل بوُلگن دِیگن نَتِیجَه گه کِیلگن بوُلسَنگِیز، تَفَرُّق وَ اِیچکِی جَنگدَن قوُلِینگِیزنِی تِییِیب اوُنگه بَیعَت بِیرِیشِینگِیز کِیرَک، مُؤمِنلَرنِی وَ دارُ الاِسلامنِی ضَعِیفلَشتِیرِیش وَ اِسلامنِی، مُسُلمانلَرنِی دُشمَنلَرِینِی قُوَّتلَنتِیرُوچِی یوُلدَن یُورِیشِینگِیز اوُچُون عُذرنِی اوُزِی مَوجُود اِیمَس.

ادامه خواندن سَوال: مِین بَلوُچمَن، بِیزلَر اِیرانگه یا طالِبانگه بَیعَت قِیلمَگنمِیز، بِیزلَرنِی جُودَه کوُپ بَلوُچ بِرادَرلَرِیمِیز طالِبان وَ اِیران تامانِیدَن اوُلدِیرِیلگن، بِیزلَرگه اوُلَرگه قَرشِی جَنگ قِیلِیشِیمِیز صَحِیح بوُلَدِیمِی؟

س: من بلوچ هستم و بیعتی از ایران یا طالبان بر گردن نداریم و حتی بسیاری از برادران بلوچ ایرانی ما توسط طالبان و ایران کشته شده اند آیا جنگ ما بر علیه آنها صحیح است؟

ج: چون شما معیار را نژاد قرار داده اید و بر اساس روایت «فَأَعْضُوهُ بِهِنَّ أَبِيهِ، وَلَا تُكَنُّوا» ^[1] بدون کنایه و به صراحت می گویم که این نژاد از طریق آلت تناسلی پدرتان به شما رسیده است و شما عامل هویتی خود را آلت تناسلی پدرتان معرفی کرده اید نه اسلام را، و در میان بلوچها مثل سایر قومیتهای مسلمان هم کافر سکولار وجود دارد و هم مسلمان، به همین دلیل با بررسی دو واقعه ی مهم تاریخی صدر اسلام سعی می کنم شما را متوجه پاسخ کنم باذن الله.

رسول الله صلی الله علیه وسلم از علی خواست تا در روز حدیبیه نامهٔ صلح را بنویسد. به علی گفت بنویس: « بِسْمِ اللهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ »، سهیل بن عمرو که از جانب کفار سکولار قریش جهت امضای صلح حدیبیه آمده بود گفت: الرَّحمنَ الرَّحيمَ  برای ما شناخته شده نیست، بنویس: «باسْمِكَ اللَّهُمَّ»! رسول الله صلی الله علیه وسلم نیز امر فرمودند همین عبارت نوشته شود. بعد گفت بنویس: « مِن مُحمَّدٍ رسولِ اللهِ» سهیل گفت: اگر ما می‌دانستیم که تو رسول‌خدایی، از تو تبعیت می کردیم و به تو ایمان می آوردیم و تو را به دروغ نمی انداختیم، نه؛ اسم خودت و پدرت را بنویس. و رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود بنویس: مُحَمَّدِ بنِ عبدِ اللهِ.^[2]

چون این کفار سکولار پیامبری رسول الله صلی الله علیه وسلم را قبول نداشتند جنگ آنها بر علیه رسول الله صلی الله علیه وسلم و سایر مومنین و دارالاسلام مدینه صحیح نبود.

در تاریخ اسلام نیز معاویه در مساله ی حکمیت زمانی که نویسنده نوشت این عهدی است که امیر المؤمنین علی با معاویه بن ابی سفیان می‌بندد، معاویه گفت: امیر المؤمنین ننویس، اگر با تو بیعت می‌کردم که تو امیر المؤمنین هستی با تو نمی‌جنگیدم، و بلکه فقط اسم من و اسم خودت را بنویس.^[3]

شما هم می گوئید که ما بیعت نداده ایم و خیال می کنید چون بیعت نداده اید جنگ شما مشروع است! اما واقعیت این است که عدم ایمان امثال سهیل بن عمرو و سایر کفار سکولار به رسول الله صلی الله علیه وسلم آنهمه جنایات احزاب سکولار بر علیه رسول الله صلی الله علیه وسلم و مومنین و دارالاسلام را توجیه نکرد همچنانکه عدم بیعت معاویه بعد از آنکه اهل حل و عقد به علی بیعت داده بودند خروج معاویه بر خلیفه و رهبر دارالاسلام را توجیه نکرد.

معیار شریعت الله است و بر اساس شریعت الله تعالی هم امثال سهیل بن عمرو می بایست ایمان می آوردند و دست از دشمنی با مومنین و دارالاسلام بر می داشتند و هم امثال معاویه می بایست بیعت می داد و دست از مخالفت با رهبر دارالاسلام و جنگ با سپاه دارالاسلام می کشید.

این جرم عدم ایمان کفار سکولار و اهل کتاب و شبه اهل کتاب و این جرم عدم بیعت مسلمین به رهبریت مشروع دارالاسلام عذری برای آنها نمی شود همچنانکه برای شما نیز اگر بر اساس مذهب حنفی به این قناعت رسیده اید که دارالاسلامی تشکیل شده و باید دست از تفر ق و جنگ داخلی بردارید و به آن بیعت بدهید اما در مسیر تضعیف مومنین و دارالاسلام و تقویت دشمنان اسلام و مسلمین قدم برمیدارید عذری وجود ندارد.

ادامه خواندن س: من بلوچ هستم و بیعتی از ایران یا طالبان بر گردن نداریم و حتی بسیاری از برادران بلوچ ایرانی ما توسط طالبان و ایران کشته شده اند آیا جنگ ما بر علیه آنها صحیح است؟

Савол: агар бир киши бир шахсга байъат берган бўлса ва ахли бағий,қўзғалончилар жангида унга ёрдам бермаса ва мана бу фитнали жангда иштирок этмаса, бу кишини қилган иши хато хисобланадими? Бу ердаги манзурим шуки, агар  саййидимиз Али розиаллоху анху ва амир муовияни ўртасидаги жангдаги ибни Умар розиаллоху анхунинг ўрнини тутадиган бўлса,бу кишини иши хато бўладими?

(матлабни комил матни)

Жавоб: бу ерда бағий истелохда ситам,хаддидан ошиш, тажовуз, мўъминларнинг  бир дастаси томонидан бошқа бир дастага нисбатан  хақни четга суриб қўйишдир, аллох таоло мархамат қиладики:

 وَإِنْ طَائِفَتَانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا ۖ فَإِنْ بَغَتْ إِحْدَاهُمَا عَلَى الْأُخْرَىٰ فَقَاتِلُوا الَّتِي تَبْغِي حَتَّىٰ تَفِيءَ إِلَىٰ أَمْرِ اللَّهِ ۚ فَإِنْ فَاءَتْ فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا بِالْعَدْلِ وَأَقْسِطُوا ۖ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ (حجرات/9)

(эй мўъминлар), агар мўъминлардан бўлган икки тоифа (бир-бирлари билан) урушиб қолсалар дархол уларнинг ўртасини ўнглаб қўйинглар! Энди агар улардан бирови иккинчисининг устига тажовуз қилса, бас то (тажовузкор тоифа) аллохнинг амрига қайтгунича сизлар тажовуз қилган (тоифа) билан урушинглар! Энди агар у (тоифа тажовузкорликдан) қайтса, сизлар дархол уларнинг ўртасини адолат билан ўнглаб қўйинглар. (мудом) адолат қилинглар! Зеро, аллох адолат қилгувчиларни суюр.

Мана бу оят ахли бағий мусулмонлари бахсида асос вазифасини ўтаган. Бунга қўшимча, росулуллох саллаллоху алайхи васаллам хам мархамат қилганларки:  ^[1]

 ويْحَ عَمَّارٍ، تَقْتُلُهُ الفِئَةُ البَاغِيَةُ، يَدْعُوهُمْ إلى الجَنَّةِ، ويَدْعُونَهُ إلى النَّارِ.^[2]

Аллох Амморга яхшилик берсин! Бағийлар,тажовузкор,қайсар гурух уни ўлдиради, Аммор уларни жаннатга чақирса, улар Амморни жаханнамга чақиришади.

Шундай экан қуръон ва хадисни кўз-қараши билан қараганда, бағий зулм,ситам,хаддидан тажовуз қилиш, аллох таъйин қилган хақни қабул қилишдан бош тортиш маъноларида келган, умуман айтганда манфий маънода келади

«حَتَّىٰ تَفِيءَ إِلَىٰ أَمْرِ اللَّهِ»

Хатто шахс ёки қайсар гурух аллохни фармонига итоат қилишга қайтади ва аллохни хукмини қабул қилади.

Мана бу ахли бағий хато ижтиход асосида қиём қилган бўлиши хам мумкин, ахли нахравондаги дасталарга ўхшаш ёки қудрат касб қилиш ва дунёвий манфаъатлар учун қўзғалон қилган бўлиши хам мумкин, ёки росулуллох саллаллоху алайхи васалламни вафотлардан сўнг мўъминларни умумий хақларини дорул исломга беришдан бош тортиб дорул исломни рахбарига закотни бермаган, хамда дорул исломни рахбарига итоатсизлик қилган  кишиларга ўхшашлари хам мумкин, ридда жангларида закотдан манъ қилувчиларга қарши олиб борилган жанг ахли бағийга қарши олиб борилган эди. Улар закотни инкор қилувчилар эмас,балки закотдан манъ қилувчилар бўлишган. Аллох таоло таъйин қилган дорул исломдаги ахолини умумий хаққидан манъ қилишган, шунинг учун хам уларга қарши жанг қилинган. ^[3][4][5]

 «حَتَّىٰ تَفِيءَ إِلَىٰ أَمْرِ اللَّهِ».

Бундан келиб чиқадики ахли бағий аллохни шариатидаги қонунларга қарши чиқадиган ва қуролланган холда амирга қарши харакат қиладиган кишилардир, улар ўзларини харакатлари билан дорул исломга зарба уришади ёки уни орқага қайтаришади, нубувват манхажидаги исломий хукуматни катта бидъат шохигарлигига айлантиришга ўхшайди. Бундай холатда мана бу ахли бағийни жинояти- сиёсий бўлиб мусулмонларни умумий манфаъатларига,хуқуқларига тажовуз қилиш ва ички жангларни кенгайтиришга харакат қилиш ва хукуматга,умумий хавфсизликка  зарба уриш орқали дорул исломни ва мўъминларни заъифлаштиришдир, амирни ёнида туриб мана бу тажовузкор кишиларга қарши туриш ва мана бу бузғунчи харакатни тўхтатиш мўъминларни вазифасидир; хатто шахс ўзи якка суратда хам бағийлик қилаётганларга қаршилик қилиш  бўйича шаръий хуқуқга эга, ижтимоъий вазифа ва таклифлар эса гохида фарзи аъйнга айланади, бағийларнинг умумий хуқуқларга  еткизган зарарлари гохида йиллар эмас,балки асрлар давомида кейинги наслларга ўзини манфий таъсирини кўрсатади, катта шохигарлик бидъати хозирга кунгача мана шунча ақидавий,ижтимоъий фасодларга ва ер юзини озод қилиш бўйича  мўъминларни олдинга харакат қилишига нисбатан монеъликка айланиб  турибди.   ^{[6] [7][8]}

Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мана бу фасодни онаси хақида мархамат қиладиларки:

لَتُنْقَضَنَّ عُرَى الْإِسْلَامِ عُرْوَةً عُرْوَةً، فَكُلَّمَا انْتَقَضَتْ عُرْوَةٌ تَشَبَّثَ النَّاسُ بِالَّتِي تَلِيهَا، فَأَوَّلُهُنَّ نَقْضًا الْحُكْمُ ، وَآخِرُهُنَّ الصَّلَاةُ.^[9]

Ислом дасталари битта-битта синдирилади, қачонки бир даста нобуд бўлса, одамлар унга яқинроқ бўлганига чанг солишади, уларни биринчиси хукмни синдирилишидир ( аллохни қонуни асосида хукм қилишни четга суриб қўйишади) ва уларни охири намоздир ( намозни тарк қилишади).

ادامه خواندن Савол: агар бир киши бир шахсга байъат берган бўлса ва ахли бағий,қўзғалончилар жангида унга ёрдам бермаса ва мана бу фитнали жангда иштирок этмаса, бу кишини қилган иши хато хисобланадими? Бу ердаги манзурим шуки, агар  саййидимиз Али розиаллоху анху ва амир муовияни ўртасидаги жангдаги ибни Умар розиаллоху анхунинг ўрнини тутадиган бўлса,бу кишини иши хато бўладими?

سَوال: اَگر بِیر کِیشِی بِیر شَخصگه بَیعَت بِیرگن بُولسَه وَ اَهلِی بَغِی،قوُزغَلانچِیلَرِی جَنگِیدَه اوُنگه یاردَم بِیرمَسَه وَ مَنَه بُو فِتنَه لِی جَنگدَه اِیشتِراک اِیتمَسَه، بُو کِیشِینِی قِیلگن اِیشِی حَطا حِسابلَنَدِیمِی؟ بُو یِیردَگِی مَنضُورِیم شوُکِی، اَگر سَیِّیدِیمِیز عَلِی رَضِیَ الله عَنهُ وَ اَمِیر مُعاوِیَه نِی اوُرتَسِیدَگِی جَنگدَگِی اِبنِ عُمَر رَضِیَ الله عَنهُ نِینگ اوُرنِینِی توُتَه دِیگن بوُلسَه، بُو کِیشِینِی اِیشِی حَطا بُولَدِیمِی؟

(مطلبنی کامل متنی)

جَواب: بُو یِیردَه بَغِی اِصطِلاحدَه سِیتَم، حَددِیدَن آشِیش، تَجاوُز، مُؤمِنلَرنِینگ بِیر دَستَه سِی تامانِیدَن باشقَه بِیر دَستَه گه نِسبَتاً حَقنِی چِیتگه سُورِیب قوُیِیشدِیر، اَلله تَعالی مَرحَمَت قِیلَدِیکِی: 

وَإِنْ طَائِفَتَانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا ۖ فَإِنْ بَغَتْ إِحْدَاهُمَا عَلَى الْأُخْرَىٰ فَقَاتِلُوا الَّتِي تَبْغِي حَتَّىٰ تَفِيءَ إِلَىٰ أَمْرِ اللَّهِ ۚ فَإِنْ فَاءَتْ فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا بِالْعَدْلِ وَأَقْسِطُوا ۖ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ (حجرات/9)

(اِی مُؤمِنلَر)، اَگر مُؤمِنلَردَن بوُلگن اِیککِی طائِفَه ( بِیر-بِیرلَرِی بِیلَن) اوُرِیشِیب قالسَه لَر دَرحال اوُلَرنِینگ اوُرتَسِینِی اوُنگلَب قوُیِینگلَر! اِیندِی اَگر اوُلَردَن بِیراوِی اِیککِینچِسِینِینگ اوُستِیگه تَجاوُز قِیلسَه، بَس تا (تَجاوُزکار طائِفَه) اَلله نِینگ اَمرِیگه قَیتگوُنِیچَه سِیزلَر تَجاوُز قِیلگن (طائِفَه) بِیلَن اوُرِیشِینگلَر! اِیندِی اَگر اوُ (طائِفَه تَجاوُزکارلِیکدَن) قَیتسَه، سِیزلَر دَرحال اوُلَرنِینگ اوُرتَسِینِی عَدالَت بِیلَن اوُنگلَب قوُیِینگلَر. (مُدام) عَدالَت قِیلِینگلَر! زِیرا، اَلله عَدالَت قِیلگوُچِیلَرنِی سوُیُور.

مَنَه بُو آیَت اَهلِی بَغِی مُسُلمانلَرِی بَحثِیدَه اَساس وَظِیفَه سِینِی اوُتَگن. بوُنگه قوُشِیمچَه، رَسُول الله صلی الله علیه وسلم هَم مَرحَمَت قِیلگنلَرکِی:  ^[1]

 ويْحَ عَمَّارٍ، تَقْتُلُهُ الفِئَةُ البَاغِيَةُ، يَدْعُوهُمْ إلى الجَنَّةِ، ويَدْعُونَهُ إلى النَّارِ.^[2] اَلله عَمّارگه یَحشِیلِیک بِیرسِین! بَغِیلَر، تَجاوُزکار، قَیصَر گوُرُوه اوُنِی اوُلدِیرَدِی، عَمّار اوُلَرنِی جَنَّتگه چَقِیرسَه، اوُلَر عَمّارنِی جَهَنَّمگه دَعوَت قِیلِیشَدِی.

شوُندَی اِیکَن قُرآن وَ حَدِیثنِی کوُز- قَرَشِی بِیلَن قَرَگندَه، بَغِی ظُلم، سِیتَم، حَددِیدَن تَجاوُز قِیلِیش، اَلله تَعیِین قِیلگن حَقنِی قَبُول قِیلِیشدَن باش تارتِیش مَعنالَرِیدَه کِیلگن، عُمُوماً اَیتگندَه مَنفِی مَعنادَه کِیلَدِی  «حَتَّىٰ تَفِيءَ إِلَىٰ أَمْرِ اللَّهِ» حَتّی شَخص یاکِی قَیصَر گوُرُوه اَلله نِی فَرمانِیگه اِطاعَت قِیلِیشگه قَیتَدِی وَ اَلله نِی حُکمِینِی قَبُول قِیلَدِی.

مَنَه بُو اَهلِی بَغِی خَطا اِیجتِهاد اَساسِیدَه قِیام قِیلگن بوُلِیشِی هَم مُومکِین، اَهلِی نَهرَواندَگِی دَستَه لَرگه اوُحشَش یاکِی قُدرَت کَسب قِیلِیش وَ دُنیاوِی مَنفَعَتلَر اوُچُون قوُزغَلان قِیلگن بُولِیشِی هَم مُومکِین، یاکِی رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّمنِی وَفاتلَرِیدَن سُونگه مُؤمِنلَرنِی عُمُومِی حَقلَرِینِی دارُ الاِسلامگه  بِیرِیشدَن باش تارتِیب دارُ الاِسلام رَهبَرِیگه زَکات بِیرمَگن، هَمدَه دارُ الاِسلامنِی رَهبَرِیگه اِطاعَتسِیزلِیک قِیلگن کِیشِیلَرگه اوُحشَشلَرِی هَم مُومکِین، رِدَّه جَنگلَرِیدَه زَکاتدَن مَنع قِیلوُچِیلَرگه قَرشِی آلِیب بارِیلگن جَنگ اَهلِی بَغِیگه قَرشِی آلِیب بارِیلگن اِیدِی. اوُلَر زَکاتنِی اِنکار قِیلوُچِیلَر اِیمَس، بَلکِی زَکاتدَن مَنع قِیلوُچِیلَر بُولِیشگن. اَلله تَعالی تَعیِین قِیلگن دارُ الاِسلامدَگِی اَهالِینِی عُموُمِی حَققِیدَن مَنع قِیلِیشگن، شُونِینگ اوُچُون هَم اوُلَرگه قَرشِی جَنگ قِیلِینگن. ^[3][4][5]   «حَتَّىٰ تَفِيءَ إِلَىٰ أَمْرِ اللَّهِ».

بُوندَن کِیلِیب چِیقَدِیکِی اَهلِی بَغِی اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرگه قَرشِی چِیقَدِیگن وَ قوُراللَنگن حالدَه اَمِیرگه قَرشِی حَرَکَت قِیلَدِیگن کِیشِیلَردِیر، اوُلَر اوُزلَرِینِی حَرَکَتلَرِی بِیلَن دارُ الاِسلامگه ضَربَه اوُرِیشَدِی یاکِی اوُنِی آرقَگه قَیتَرِیشَدِی، نُبُوَّت مَنهَجِیدَگِی اِسلامِی حُکوُمَتنِی کَتتَه بِدعَت شاهِیگرلِیگِیگه اَیلَنتِیرِیشگه اوُحشَیدِی. بُوندَی حالَتدَه مَنَه بُو اَهلِی بَغِینِی  جِنایَتِی- سِیاسِی بوُلِیب مُسُلمانلَرنِی عُمُومِی مَنفَعَتلَرِیگه، حُقُوقلَرِیگه تَجاوُز قِیلِیش وَ اِیچکِی جَنگلَرنِی کِینگیتِیرِیشگه حَرَکَت قِیلِیش وَ حُکوُمَتگه، عُمُومِی خَوفسِیزلِیککَه ضَربَه اوُرِیش آرقَلِی دارُ الاِسلامنِی وَ مُؤمِنلَرنِی ضَعِیفلَشتِیرِیشدِیر، اَمِیرنِی یانِیدَه توُرِیب مَنَه بُو تَجاوُزکار کِیشِیلَرگه قَرشِی توُرِیش وَ مَنَه بُو بوُزغوُنچِی حَرَکَتنِی توُختَه تِیش مُؤمِننِی وَظِیفَه سِیدِیر؛ حَتّی شَخص اوُزِی یَککَه صُورَتدَه هَم بَغِیلِیک قِیلَیاتگنلَرگه قَرشِیلِیک قِیلِیش بوُیِیچَه شَرعِی حُقوُقگه اِیگه، اِجتِمائِی وَظِیفَه وَ تَکلِیفلَرنِی اِیسَه گاهِیدَه فَرضِی عَینگه اَیلَنَدِی، بَغِیلَرنِینگ عُمُومِی حُقوُقلَرگه یِیتکِیزگن ضَرَرلَرِی گاهِیدَه یِیللَر اِیمَس، بَلکِی عَصرلَر دَوامِیدَه کِییِینگِی نَسلگه اوُزِینِی مَنفِی تَأثِیرِینِی کوُرسَتَدِی، کَتتَه شاهِیگرلِیک بِدعَتِی حاضِرگِی کوُنگه چَه مَنَه شوُنچَه عَقِیدَه وِی، اِجتِمائِی فَسادلَرگه وَ یِیر یوُزِینِی آزاد قِیلِیش بوُیِیچَه مُؤمِنلَرنِی آلدِینگه حَرَکَت قِیلِیشِیگه نِسبَتاً مانِعلِیککَه اَیلَنِیب توُرِیبدِی.   ^{[6] [7][8]}

ادامه خواندن سَوال: اَگر بِیر کِیشِی بِیر شَخصگه بَیعَت بِیرگن بُولسَه وَ اَهلِی بَغِی،قوُزغَلانچِیلَرِی جَنگِیدَه اوُنگه یاردَم بِیرمَسَه وَ مَنَه بُو فِتنَه لِی جَنگدَه اِیشتِراک اِیتمَسَه، بُو کِیشِینِی قِیلگن اِیشِی حَطا حِسابلَنَدِیمِی؟ بُو یِیردَگِی مَنضُورِیم شوُکِی، اَگر سَیِّیدِیمِیز عَلِی رَضِیَ الله عَنهُ وَ اَمِیر مُعاوِیَه نِی اوُرتَسِیدَگِی جَنگدَگِی اِبنِ عُمَر رَضِیَ الله عَنهُ نِینگ اوُرنِینِی توُتَه دِیگن بوُلسَه، بُو کِیشِینِی اِیشِی حَطا بُولَدِیمِی؟

س: اگر کسی به یکی بیعت بدهد و در جنگ اهل بغی و شورشگران به او کمک نکند و در این جنگ فتنه شرکت نکند آیا کارش اشتباه است. منظورم این است اگر موضعی مثل موضع ابن عمر رضی الله عنهما در جنگ بین سیدنا علی رضی الله عنه و امیر معاویه رضی الله عنه بگیرد کارش اشتباه است؟

 (متن کامل مطلب)

ج: در اینجا، بغی در اصطلاح، یعنی ستم و تعدی و تجاوز و کنارزدن حق توسط دسته هایی از مومنین نسبت به دسته ای دیگر که الله تعالی می فرماید: وَإِنْ طَائِفَتَانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا ۖ فَإِنْ بَغَتْ إِحْدَاهُمَا عَلَى الْأُخْرَىٰ فَقَاتِلُوا الَّتِي تَبْغِي حَتَّىٰ تَفِيءَ إِلَىٰ أَمْرِ اللَّهِ ۚ فَإِنْ فَاءَتْ فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا بِالْعَدْلِ وَأَقْسِطُوا ۖ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ (حجرات/9)  هرگاه دو گروه از مؤمنان با هم به جنگ پرداختند، در میان آنان صلح برقرار سازید. اگر یکی از آنان در حق دیگری ستم کند و تعدی ورزد، با آن دسته‌ای که ستم می‌کند و تعدی می‌ورزد بجنگید تا زمانی که به سوی اطاعت از فرمان الله برمی‌گردد و حکم او را پذیرا می‌شود. هرگاه بازگشت و فرمان الله را پذیرا شد، در میان ایشان دادگرانه صلح برقرار سازید و عدالت بکار برید، چرا که الله اهل قسط را دوست دارد .‏

این آیه در بحث مسلمین اهل بغی محوریت پیدا کرده است.^[1] در کنار این، رسول الله صلی الله علیه وسلم نیز می فرماید: ويْحَ عَمَّارٍ، تَقْتُلُهُ الفِئَةُ البَاغِيَةُ، يَدْعُوهُمْ إلى الجَنَّةِ، ويَدْعُونَهُ إلى النَّارِ.^[2] الله عمار را خیر بدهد! گروه باغیه، متجاوز و سرکش او را مي كشند، عمار آن ها را به سوي بهشت و آن ها عمار را به سوي آتش مي خوانند.

پس از نگاه قرآن و حدیث، بغی در معانی ظلم و ستم و تجاوز از حد و گردن کشی و سرباز زدن از پذیرش حقی که الله تعالی تعیین کرده است به کار رفته است و کلاً بار منفی و سرزنش شده دارد«حَتَّىٰ تَفِيءَ إِلَىٰ أَمْرِ اللَّهِ» تا اینکه شخص یا گروه سرکش به سوی اطاعت از فرمان الله برمی‌گردد و حکم  الله را قبول می کند.

این اهل بغی ممکن است بر اساس اجتهاد اشتباه قیام کرده باشند مثل دسته هائی از اهل نهروان^[3] و یا به خاطر کسب قدرت و منافع دنیوی شورش کرده باشند مثل کسانی که بعد از وفات رسول الله صلی الله علیه وسلم از دادن حق عمومی مومنین به دارالاسلام سرکشی کردند و زکات را به رهبر دارالاسلام ندادند و از رهبر دارالاسلام سرپیچی کردند^[4] و در جنگهای رده جنگی که بر علیه این دسته از مانعین زکات صورت گرفت جنگ با اهل بغی بود.^[5] اینها مانعین زکات بودند نه منکرین زکات. مانع یکی از حقوق عمومی ساکنان دارالاسلام بودند که الله تعالی تعیین کرده بود نه منکرین آن و تا زمانی با آنها جنگ شد «حَتَّىٰ تَفِيءَ إِلَىٰ أَمْرِ اللَّهِ».

در این صورت اهل بغی یعنی کسانی که برخلاف قانون شریعت الله و به صورت مسلحانه در برابر امیر برحق درحرکت باشند^[6] و با حرکات خود به دارالاسلام صدمه بزنند یا دارالاسلام را به عقب برگردانند مثل تبدیل حکومت اسلامی بر منهاج نبوت به بدعت بزرگ شاهیگری. پس جرم این اهل بغی -در اصطلاح رایج- یک جرم سیاسی و تجاوز به حقوق و منافع عمومی مسلمین و تلاش جهت دامن زدن به جنگ داخلی و تضعیف دارالاسلام و مومنین از طریق ضربه زدن به ساختار حکومتی و امنیت عمومی است و وظیفه مومنین است در برابر این متجاوزین در کنار امیر برحق قرار بگیرند^[7] و این حرکت مخرب را متوقف کنند؛ حتی شخص به صورت فردی هم حق مقابله به مثل در برابر بغی کننده به حقوق شرعی فردیش را نیز دارد^[8] چه رسد به انجام وظایف و تکالیف اجتماعی که گاه فرض عین می شوند و صدمات بغی بر حقوق عمومی گاه سالها و بلکه قرنها در نسلهای مختلف تاثیر منفی خواهد گذاشت همچنانکه ام الفساد و بدعت بزرگ شاهیگری به جای حکم شرعی «خِلاَفَةٌ عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ» تاکنون مسبب اینهمه مفاسد عقیدتی و اجتماعی و مانعی در برابر حرکت رو به جلو مومنین در آزاد سازی زمین بوده است.

رسول الله صلی الله علیه وسلم در مورد این ام الفساد می فرماید: لَتُنْقَضَنَّ عُرَى الْإِسْلَامِ عُرْوَةً عُرْوَةً، فَكُلَّمَا انْتَقَضَتْ عُرْوَةٌ تَشَبَّثَ النَّاسُ بِالَّتِي تَلِيهَا، فَأَوَّلُهُنَّ نَقْضًا الْحُكْمُ ، وَآخِرُهُنَّ الصَّلَاةُ.^[9] دستگیره های اسلام یک به یک شکسته می شود، هرگاه یک دستگیره نابود شود مردم به آنچه نزدیک آن است چنگ می زنند، اول آنها شکستن حکم است (حکم بر اساس قانون الله را رها می کنند) و آخر آنها نمازاست (نماز را ترک می کنند).

ادامه خواندن س: اگر کسی به یکی بیعت بدهد و در جنگ اهل بغی و شورشگران به او کمک نکند و در این جنگ فتنه شرکت نکند آیا کارش اشتباه است. منظورم این است اگر موضعی مثل موضع ابن عمر رضی الله عنهما در جنگ بین سیدنا علی رضی الله عنه و امیر معاویه رضی الله عنه بگیرد کارش اشتباه است؟

Савол: агар бир киши бир шахсга байъат берган бўлса ва ахли бағий,қўзғалончилар жангида унга ёрдам бермаса ва мана бу фитнали жангда иштирок этмаса, бу кишини қилган иши хато хисобланадими? Бу ердаги манзурим шуки, агар  саййидимиз Али розиаллоху анху ва амир муовияни ўртасидаги жангдаги ибни Умар розиаллоху анхунинг ўрнини тутадиган бўлса,бу кишини иши хато бўладими?

(4- қисм)

 Муовия айтардики: Усмон мени амакимни ўғли, Али уни қотилларини менга топшириши керак ва Али дорул исломни рахбари сифатида буни қабул қилмади,чунки умуман олганда Усмонни қонини талаб қиладиган фарзандлари жуда кўп эди, уни қизлари,ўғиллари мадинада амирал мўъмининга тобеъ эдилар, хатто Усмонни фарзанди Абдуллох Хусайн ибни Алини куёви эди, бундан ташқари қотиллар турли-хил тоифалардан ташкил топган бир мажмуъа бўлишган эди, уларни жудо қилиб мухокама қилиш,қасос олиш учун  хокимиятни ўрнашиб қарор топишига эхтиёж бор эди, дорул исломга хоким бўлган амирал мўъмининни раъйи хам қотиллардан қасос олиш бўлган, аммо “замонни” муносиб эмас,деб фикрларди; лекин муовия Али ва Хасандан сўнг исломий диёрларни барчасини хокимиятига эга бўлгач хам Усмонни қотилларидан қасос олгани йўқ. ^[1][2]

Аслини олганда муовия Алини рахбариятини,ахли хал ва ақдни хос байъатини, ўзини тарафдорларидан бошқа мўъминларни умумий байъатини қабул қилмасди, энди дастурларини қабул қилиш хақида гап хам бўлиши мумкин эмас эди. Хукм борасида ёзаётган киши шундай деб ёзади: мана бу амирал мўъминин Алини муовия ибни Аби Суфён билан тузган ахдидир, шунда муовия айтадики: амирал мўъминин деб ёзма, агар сени амирал мўъминин деб байъат қилганимда сенга қарши жанг қилмасдим, фақат ўзингни исминг ва мени исмимни ёз холос. Имоми Захабий рохимахуллохни сўзига кўра, муовия томонидан хукм жараёни пайтида Абу Мусо ашъарийга мансаб ва мақом таклиф қилинади, муовия Абдуллох ибни Умарни хам сотиб олишга харакат қилади, кейинроқ довматун жандал кунида муовия Абдуллох ибни Умар ва Умар ибни Хаттобга киноя қилади, бу хақида имоми Бухорий ривоят қилади, муовия ибни Умарга айтадики: биз у ва уни отасидан кўра хокимиятга сазоворроқмиз, мана бунга ўхшаган ходисалар шуни кўрсатадики, муовия хар қандай йўл билан бўлса хам хокимиятни Али ва Хасандан олишни хохлаган……… ^{[3] [4][5][6]}

Ибни Абдулбирни сўзига кўра, исломий хукумат лашкари билан қўзғалончиларни ўртасидаги бу жангда машхур сахобалардан тўрт киши ва тобеъинлардан уч киши қатнашмаган. Яъни машхур сахобалардан бўлмиш Абдуллох ибни Умар,Саъад ибни Аби Ваққос, Усома ибни Зайд ва Мухаммад ибни Маслама, мана бу етти кишилик гурухдан ибни Умар ва Саъад ибни Аби Ваққос ва Масруқ амирал мўъминин Али билан бирга жангда иштирок этмаганликларига пушаймон бўлишади.  ^[7][8]

Имоми Хоким ва Байхақий ибни Умардан ривоят қилиб айтишадики: қуйидаги оятчалик хеч нарса бизни бунчалик таъсирлантирмаган эди:

وَإِنْ طَائِفَتَانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا ۖ فَإِنْ بَغَتْ إِحْدَاهُمَا عَلَى الْأُخْرَىٰ فَقَاتِلُوا الَّتِي تَبْغِي حَتَّىٰ تَفِيءَ إِلَىٰ أَمْرِ اللَّهِ ۚ … (حجرات/9)ّ

Чунки биз аллох фармон берган бағий гурухга қарши жангда иштирок этмаган эдик, бу ердаги бағий гурухдан мақсад муовия ва уни ёронлари эди, улар хадларидан ошган эдилар. Ибни Абдулбирни ривоят қилишича, ибни Умардан бир неча сахих йўлга кўра ривоят қилинади ва у айтадики: бошқа хеч қайси бир ишда бағийларга қарши жангда Алини ёнида туриб иштирок этмаганимга пушаймон бўлганимдек афсус чеккан эмасман. Иброхим Нахъийни сўзига кўра, Масруқ хам дунёдан ўтишидан олдин имоми Али билан жангда қатнашмай қолганига тавба қилган эди.  ^[9][10]

(давоми бор……)

ادامه خواندن Савол: агар бир киши бир шахсга байъат берган бўлса ва ахли бағий,қўзғалончилар жангида унга ёрдам бермаса ва мана бу фитнали жангда иштирок этмаса, бу кишини қилган иши хато хисобланадими? Бу ердаги манзурим шуки, агар  саййидимиз Али розиаллоху анху ва амир муовияни ўртасидаги жангдаги ибни Умар розиаллоху анхунинг ўрнини тутадиган бўлса,бу кишини иши хато бўладими?