دسته: مطالب به زبان ترکی(اویغوری، اوزبیکی، قزاقی، تورکمن و…)

اگر نَجدیَتگه ایرگه شوچیلرنی اَثَرلرینی قَه رَب چیقسَنگیز- اولرنینگ سَلطنتگه یا جهادگه تیگیشلی بولدیمی فرقی یوق- اوزلرینی مخالفلریگه قَرشی اویاتسیز، حَقارَتگه باءِث بولدیگن  سوزلرنی ایشله تیشه یاتگنینی کوره میز. حَتّی اوزلرینی مُخالفلری نَجدی بولگن تقدیرده هم اولرنی شَخصیه تینی تیرار قیلیب، توحمت قیلیب کیتیشه دی. مین بولرنی آلدیده نیمه دیییشیمنی هم بیلمی قالدیم. اگر اولر بیر سکولار بولگنیده نیمه قیلیشنی یَحشی بیلردیم. بَحث قیلگن پَیتیمیزده مَنه بو آغزی یامان نَجدیلر بیلن نیمه قیلیلیک؟

 ج: بو حقیده ابن تیمیه نی نِحایتده عاجاییب سوزلری بار و او کیشی ایتدیکی:

فَإِنَّ الرَّدَّ بِمُجَرَّدِ الشَّتْمِ وَالتَّهْوِيلِ لَا يَعْجِزُ عَنْهُ أَحَدٌ.

باشقه لرگه حَقارت، اویاتسیز، آغیزگه آلیب بولمیدیگن یامان سوزلرنی قَیتریشدَن آدَم ناتوان بولیب قالمیدی و همّه نی  بو ایشنی قیلیشگه امکانیاتی بار.

ادامه خواندن بَحث قیلگن پَیتیمیزده مَنه بو آغزی یامان نَجدیلر بیلن نیمه قیلیلیک؟

اوزگرتیریلگن  شریعتلر.

اوُزینینگ  آخیرگی اِیلچیسی حِسابلنگن صلی الله علیه وسلمنی  کیلگن  زَمانیدَن بویان الله تعالی تورات و اِینجیلنی حُکمینی  قبول قیلمیدی. بُولیب هَم الله تعالینی اوُزی اولرنی سَیّدیمیز مُوسی و اِیسی عَلیهمُ السّلامگه نازیل قیلگن اِیدی، اِیندی الله مُتعال اِسلام دِینینیگ بَرابَریده گی  سکولاریسم دینینی قانونی و حُکمینی قندَی قیلیب قبول  قیله دی؟ حُودّی مَنه شو سکولاریسمنی اوُزی هَر قندَی رَویش بیلن بُولیشیدَن قطعِی نَظر  الله نینگ  حُکمی بیر آئِله ده  یا  بیر قِیشلاقده یاکی  بُولمَسَم  ییر یوزیده گی  حَتّی بیر مَحَلّه ده  هَم  حاکم بُولیشیگه  رُوحصَت بِیرمَیدی-کو!

الله تعالی نِیمه اُوچون تورات و اِینجِیلنی حُمیگه رُوحصَت بیرمَسلیگینی  دَلیلینی  بیله سیزلرمی؟ چُونکی اِنسانّی نَفسانی  حاحِیشلری “دینی سکولاریسمنی” قالیبیده  الله نی  وَحِی سی  بیلن اَرَله شتیریب  یُوباریلگن، و بُوزیلگن، ناخالیص بیر مَعجُون  اِیشلب  چیقه ریلگن. عاقیبتده  اِیسه مَنه شو بُوزیلگن  مَعجُون  قالگن حالاص. یَعنی مَنه بُو شَریعَتلر “دینی سکولاریسمنی” بیر قیسمَتینی قبول قیلیشگن و اوُزلرینی شَریعَتلریگه  اَرَله شتیریب  قوُییشگن. شو سَبَبلی  هَم  یَنگی پَیغَمبَر جُونَتیلدی، یَنگی پَیغَمبَرنی  کیلیشیگه مَنه بُو ساخته، بوزیلگن نَرسَه لر  سَبَب بُولگن  اِیدی. رَسول الله صلی الله علیه وسلمنی  یُوباریلیشلرینینگ  دَلیلی  حُودّی اَنه اوُشه  دِینده گیلرنینگ  ساخته ، اَرَلشتیریلگن مَعجُونلری  سَبَب  بوُلگن اِیدی.

Ўзгартирилган шариатлар.

Ўзини охирги элчиси хисобланган саллаллоху алайхи васалламни келган замонидан буён аллох таоло таврот ва инжилни хукмини хукмини  қабул қилмайди. Бўлиб хам аллох таолони ўзи уларни саййидимиз Мусо ва Исо алайхимуссаломга нозил қилган эди, энди аллох мутаол ислом динининг  баробаридаги секуляризм динини қонуни ва хукмини қандай қилиб қабул қилади? Худди мана шу секуляризмни ўзи хар қандай равиш билан бўлишидан қатъий назар аллохнинг хукми бир оилада ё бир қишлоқда ёки бўлмасам ер юзидаги  хатто бир махаллада хам хоким бўлишига рухсат бермайди-ку!

Аллох таоло нима учун таврот ва инжилни хукмига рухсат бермаслигини далилини  биласизларми? Чунки инсонни нафсоний хохишлари “дини секуляризмни” қолибида аллохни вахийси билан аралаштириб юборилган, ва бузилган , нохолис бир маъжун ишлаб чиқарилган. Оқибатда эса  мана шу бузилган маъжун қолган холос. Яъни мана бу шариатлар “дини секуляризмни” бир қисматини қабул қилишган ва ўзларини шариатларига аралаштириб қўйишган. Шу сабабли хам янги пайғамбар жўнатилди,янги пайғамбарни келишига мана бу сохта, бузилган нарсалар сабаб бўлган эди. Росулуллох саллаллоху алайхи васалламни юборилишларининг  далили, худди ана ўша диндагиларнинг сохта, аралаштирилган маъжунлари сабаб бўлган эди.

قدرتلی شریعت.

رَسُول الله صلی الله علیه وسلم  تامانیدَن کیلتیریلگن آخِرگی شَریعَت  اوُندَن  آلدینگی شَریعَتلرگه  اوُحشَش اِنسانلر طرَفیدن  اوُزگه رتیریب  ته شله نیشینی  اِمکانی یُوق. آخِرگی شَریعَتِ بُولگن دِینی اِسلامنی هَم کامِل بُولگه نلیگی  و اونی  الله تامانیدَن  مُحافِظت  قیلینیشی  اِعلان  قیلینگه چ، اونی  اوزگه رتیریش  یا نابُود قیلیشنی  هَم اِمکانی  قالمَیدی. بیز قِیامت  کونیگه چه  دِینّی  هَر 4 مَعنا و مَفهُومی  بُوییچه عَیب و نُوقصَانسیز کامِل نَقش  اوُینَش  قابیلیه تیگه  اِیگه  بَولگن  دین اِحتیاریمیزده  باردیر، یَعنی بو دین اوزینی قوُل آستیده گیلرنی  اِطاعَتینی جَلب  قیله  آله دیگن  دَرَجَه دَگی  حُوکوُمَتی و قانونی قدرَتگه هَم اِیگه بوُلیشگه قادِر و هَم اِحتیاریده گی  قدرَت و قانوُنّی کوچی  بیلن  جَزالش و مُکافات بیریش  سِیستیمَسینی  هَم اِجرا قیله آله دی.

Қудратли шариат.

Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам томонидан келтирилган охирги шариат ундан олдинги шариатларга ўхшаш инсонлар тарафидан ўзгартириб ташлашни имкони йўқ.  Охирги шариат бўлган дини исломни  хам комил бўлганлиги ва уни аллох томонидан мухофизат қилиниши эълон қилингач, уни ўзгартириш ё нобуд қилишни хам имкони қолмайди.  Биз қиёмат кунигача динни хар 4 маъно ва мафхуми бўйича айб ва нўқсонсиз комил нақш ўйнаш қобилиятига эга бўлган дин ихтиёримизда бордир, яъни бу дин  ўзини қўл остидагиларни итоатини жалб қила оладиган даражадаги хукуматий ва қонуний қудратга хам эга бўлишга қодир ва хам  ихтиёридаги қудрат ва қонунни кучи билан жазолаш  ва мукофот бериш  системасини хам ижро қила олади.

دشمنلرنینگ نولری.

اِنسانلرنی آرَسیده  مُؤمِنلرنی دُشمَنلری  اوُچ دَسته گه  بُولینه دی:

1-آشکار کافرلرنی  اوُزی  مُرتدلردَن  ته شقه ری  5 ته اَصلِی  دَسته گه  ته قسیم  بُوله دی،

الَّذِينَ هَادُوا وَالصَّابِئِينَ وَالنَّصَارَىٰ وَالْمَجُوسَ وَالَّذِينَ أَشْرَكُوا(حج/17)

یَهُودیلر، صابِیءِنلر،نَصارا،مَجُوس و مُشریکلر.

2-اِیچکی  یَشیرین کافرلر یا مُنافیقلر اِیسه، مُسُلمانلرنی اِیچیدَن  اوزلریگه  دَسته  توزیب آلیشگن و اوُزلرینی  یَشیریشگن، اولرنی  بو دُنیاده  اَلدَنگن مُسُلمانلردَن  اَجرَتیب  آلیشگهش بیزلرنی اِمکانیمیز یُوق. 

3-باشقه مُؤمِنلر  بیلن  بَعضی  دَلِیلّرگه  کوُره  دُشمَنچیلیک  قیله دیگن جِِنایَتچی  مُؤمِنلر.

  وَإِنْ طَائِفَتَانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا ۖ (حجرات/9)

اِیندی مَنه  بو دُشمَنچیلیک  فقطگینه  رُوحِی  یا ساوُق  جَنگ کوُرینیشیده   بُِولیشی  یاکی ساوُق و اِیسّیق جَنگنی  ترکیبیدَن  تشکیل تاپگن  بُولِیشی  هَم مُومکین. مِیثال  تریقه سِیده  کیلتیریلسه، الله تعالی مَرحَمَت  قیله دی:

يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ جَاهِدِ الْكُفَّارَ وَالْمُنَافِقِينَ وَاغْلُظْ عَلَيْهِمْ ۚ (توبه/73)

اگر مَنه بو ییرگه دِیقّت  قیلسَنگیز، آشکار کافرلرگه قرشی جِهاد  قیلیش اِیچکی مُنافقلرنیش مُقابیلیده گی جِهادّن مُقدّم  قوُییلگن، چُونکی  کوُپینچه  مُنافقلرنی  توده سینی  گویاکی  اولر اَصلاً یُوقدیک کورمَگنلیکگه آلینه دی. مُنافقلرگه قرشی جِهاد هَم تبلیغات، یُومشاق جَنگلر، اولرنی اوشلب تورَدیگن عامِلّر و اِیچکی تاماندَن اولرنی مُدِیرِیَت  قیلییش آرقه لی  بَجَرِیله دی، قوُرالّی و اِیسّیق جَنگ اِیشگه سالینمَیدی. اَگر اولر شَرعِی حَدلر  اِجرا  قیلینه دیگن  یاکی دار اِلاسلامدَن  چیقه ریب  یُوباریله دیگن جِنایَتلر  قیله دیگن  بُولیشسه، بُو وَقتده  اولرنی حُکمی  سکولاریستلرنی حُکمیگه  اوُحشَش  بُوله دی. 

Душманларнинг навлари.

Инсонларни орасидаги мўъминларни душманлари уч дастага бўлинади:

1-Ошкор кофирларни ўзи муртадлардан ташқари 5 та аслий дастага тақсим бўлади,

 الَّذِينَ هَادُوا وَالصَّابِئِينَ وَالنَّصَارَىٰ وَالْمَجُوسَ وَالَّذِينَ أَشْرَكُوا(حج/17)

Яхудийлар, собеинлар, насоро, мажус ва мушриклар.

2-Ички яширин кофирлар ё мунофиқлар эса, мусулмонларни ичидан ўзларига даста тузиб олишган ва ўзларини яширишган, уларни бу дунёда  алданган мусулмонлардан ажратиб олишга бизларни  имконимиз  йўқ.

3-Бошқа мўъминлар билан баъзи далилларга кўра душманчилик қиладиган жиноятчи мўъминлар.

  وَإِنْ طَائِفَتَانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا ۖ (حجرات/9)

Энди мана бу душманчилик фақатгина рухий ё совуқ жанг кўринишида  бўлиши ёки совуқ ва иссиқ жангни таркибидан ташкил топган бўлиши хам мумкин. Мисол тариқасида келтирилса, аллох таоло мархамат қилади:

 يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ جَاهِدِ الْكُفَّارَ وَالْمُنَافِقِينَ وَاغْلُظْ عَلَيْهِمْ ۚ (توبه/73)

Агар мана бу ерга диққат қилсангиз, ошкор кофирларга қарши жиход  қилиш ички мунофиқларни муқобилидаги жиходдан муқаддам қўйилган, чунки кўпинча мунофиқларни тўдасини гўёки улар аслан йўқдек  кўрмаганликга олинади. Мунофиқларга қарши жиход хам таблиғот, юмшоқ жанглар, уларни ушлаб турадиган омиллар ва ички томондан уларни мудирият қилиш орқали бажарилади, қуролли ва иссиқ жанг ишга солинмайди. Агар улар шаръий хадлар ижро қилинадиган  ёки дорул исломдан чиқариб юбориладиган жиноятлар қиладиган бўлишса, бу вақтда уларни хукми секуляристларни хукмига ўхшаш бўлади.

سکولاریستلر.

سکولار کافرلر اِیکّیته عُمُومِی قیسمَتگه  ته قسیم  بُوله دی:

1-آشکار سکولار کافرلر ( رسول الله صلی الله علیه وسلمنی دَوریدَه گی  قرَیش  سکولارلری یا بُولمَسَم اَمیریکه، اَنگلیز، حِتای، ییوراپه بیرلشگن  دَولتلری، تورکیه، اوجَلانّی اِیشچیلر پَرتیَه سی، دِماکرَتلرنینگ هیلمه-هیل پَرتیَه لری، کومَله لرگه اوُحشَش) اوُلرنینگ اَساسی، بارلیقلری اَلاهیده آشکار بولیب، آچیقچه سیگه  اوُزلرینی دینلرینی  بَیان قیلیشه دی و “دینی سکولاریسمنی” مُحالیفلریگه قرشی  اِیکّی هیل قالیبده، رُوحِی جَنگ یا اِیسّیق  جَنگ اوُصلوُبیده جَنگ آلیب بارِشَدی.

 2- یَشیرین اِیچکی سکولار کافرلر. قرآن اَدبیاتیده مُنافیقلر ( اِیچکی یَشیرین کافرلر) اِسمی بیلن ته نیلگن. بو دَسته  ته شقی  کوُرینیشده اوُزلرینی  مُسُلمانلرگه اوُحشَتیب  آلیشه دی و مُسُلمانلرنینگ حوکومَتی و حَربی قدرتلریگه مُناسِب رَویشده اوُزلرینینگ عَقیده و حَقیقی مَقصَدلرینی آشکار قیلیشه دی. یَعنی اگر مُسُلمانلرنینگ قدرَتلرینی مِیقداری هَر  قه نچه  کوپراق بوُلسه، اولر اوزلرینی نِیفاق تُونله ریگه  کوُپراق اوُرَلیب  آلیشه دی  یاکی مُسُلمانلرنینگ  قدرَتلری  که مَییب  باشله سه، اولر اوزلرینی  یَنه ده  کوپراق  نَمایان  قیلیب باریشه دی. مَنه  بو  اِیکّی کوُرینیشنی  آرَسیده گی  عَکس اِیتگن  باغلیقلیک، بُو مُسُلمانلرنینگ قدرَتی و اولرنی مَوجُودیَتلرینی اِعلان  قیلینیشیده  اوزینی کورسَته دی.

مُشریکلر.

بَشَر تامانیدَن یَسَب آلینگن دِینِّی قرآن اَدبِیاتیده “مُشریکلر” نامی بیلن کیلتیریلگن، یَعنی  “مُشرِیکین” یاکی “اَلّذینَ اَشرَکو” کلیمه لری یَکّه  حالتده  اِیشله تیلگن  هَمّه جایلرده، بُو کلیمه لردَن  اَهلی کِتابنی کافرلری یاکی شِبهِی اَهلی کِتابنی  کافرلری  نَظرده  توُتیلمَه گن، بَلکی  فقهالرنی  آرَسیده “مُشریکلر” نامی بیلن  ته نیلگندیر.

“مُشریکلر” واقعِیَتده شُوندَی کیشیلر بُولیشگن کی، بَشَریَت و اَطرافلریده گی  جَهان حَقیده گی اوزلرینینگ اَندیشَه لری، تَصَوّراتلرینی  قانُون  چیقه ریشنی  مِعیاری، اوزلرینینگ اَطرافلریده گی مُحیط، ماوَرَاءُ الطّبیعِیّه و باشقه لر  بیلن عَلاقه لرینی  ترتیبگه  کیلتیریش  دیب بیلیشَردی. اِلاهی اَحکام و قانونلرنی هِیچ قیسینیسیگه  اِیرگه شیب  اِطاعَت  قیلیشمَسدی؛ اوُزلرینینگ مَنفَعَتلری، مادِّی و مَعنَه وی  طبَقه لرینی  سَقله ب  قالیش  اوُچُون، جُوده  کوُپ بَشَرِی اَندِیشه لر  کیرگیزیلگن  و تقریباً اوزگرتیریلگن  قالیبگه کیریب  قالگن و کلامِی اِلاهیدَن  کوُره  کوُپراق  بَشَرِی اَندیشَه لرگه اوُحشَیدیگن  آسمانی  شَریعَتلرنینگ  حُکملری، کوُرسَتمه لرینیش قبُول  قیلیشدَن  هَم  باش تارتیشه دِی.

Мушриклар.

Башар томонидан ясаб олинган динни қуръон  адабиётида “мушриклар” номи билан келтирилган, яъни “ мушрикин” ёки “аллазини ашроку”  калималари якка холатда  ишлатилган хамма жойларда, бу калималардан ахли китобни кофирлари ёки шибхи ахли китобни кофирлари назарда тутилмаган , балки фуқахоларни орасида “мушриклар”  номи билан танилгандир.

“Мушриклар” воқеиятда шундай кишилар бўлишганки, башарият ва атрофларидаги  жахон хақидаги ўзларининг  андишалари, тасаввуротларини  қонун чиқаришни меъёри ,ўзларининг атрофларидаги мухит , мовароут табиийя ва  бошқалар билан алоқаларини тартибга келтириш деб билишарди. Илохий ахком ва қонунларни хеч қайсинисига эргашиб итоат қилишмасди; ўзларининг манфаъатлари, моддий ва маънавий табақаларини сақлаб қолиш учун, жуда кўп башарий андишалар киргизилган ва тақрибан ўзгартирилган қолибга кириб қолган ва каломи илохийдан  кўра кўпроқ башарий андишаларга ўхшайдиган осмоний шариатларнинг хукмлари, кўрсатмаларини қабул қилишдан хам бош тортишади.