خوب، حالا زمانی که شخص یا گروهی از میان مسلمین تبدیل می شوند به مرتد، مثلا تبدیل می شوند به کومله ها یا دموکراتها یا مریدان اوجالان مسیلمه ی کذاب فعلی کوردها یا هر چیز دیگری، اینها خودشان را جزء دشمنان شماره یک مسلمین قرار داده اند، حالا اگر بین این سکولاریستهای مرتد یا سایر مرتدین با نصرانیها یا مجوس یا صابئین جنگی رخ بدهد ما باید به پیروزی کدام یکی خوشحال باشیم؟
اینجاست که نشان می دهد ایمان و ولاء و براء شما برچه اساسی است؟ براساس قانون شریعت الله است یا بر اساس طاغوتها ویا معیار های دیگری؟ زمانی که بین این مرتدین کومله ها ودموکراتها یا هر چه که باشندبا یک نصرانی یا مجوس جنگی رخ دهد به پیروزی کدام خوشحال می شویم؟هر چند که این مرتدین از هم زبانها و اقوام باشند و آن نصرانی از یک نژاد یا قاره ی دیگری باشد. مشخص است که ما به پیروزی یک نصرانی بر مرتدین کومله یا دموکرات یا پارتی و یکیتی و حزب مزدوران اوجالان و غیره خوشحال می شویم و اگراز دستمان هم ساخته باشد به این نصرانیها کمک می کنیم. این رضایت و حمایت قلبی یا زبانی یا عملی ما از نصرانیها بر علیه مرتدین عمل به دین است، و عمل به دین هم یعنی عبادت. این کفر به طاغوت است، این تنظیم کردن ولاء وبرا بر اساس چیزی است که الله خواسته و براساس شریعت الله است نه بر اساس سایر اله ها و طاغوتهایی که در درس طاغوت به آنها اشاره کردیم .
Бу ерда мусулмонларнинг секуляристлар ва яхудларни орасига фарқ қўйиб ажратишаётганига, насронийларни ўртасини хам даражаларга бўлиб ажратиб чиқганликларига гувох бўламиз. Мусулмонлар ўзларига яқинроқ бўлганларнинг ғалабаси сабабли хурсанд бўлишар ва агар қўлларидан келса ана ўша яқинроқ бўлганга ёрдам хам беришарди. Масалан Нажжоший рохимахуллохнинг унга қарши исён қилган мухолиф қўшинни устидан қозонган ғалабасига хурсанд бўлишганидек,албатта мухолиф томон хам насроний бўлган, аммо улар мусулмонларга нисбатан янада қаттиқроқ муносабатда бўлишни ва мухожир мусулмонларга нисбатан кўпроқ чекловларни тарафдори эдилар. Бу ерда хар икки қўшин аслида насроний кофир эди , лекин Нажжоший рохимахуллохни лашкари мусулмонларга яқинроқ бўлишган. Шу билан бирга Нажжошийни қўл остидаги кофир лашкар уларнинг муқобилидаги қўшинни қаршисида тўхтатиб турувчи бир сабаб бўлиб, улар мусулмонларнинг озодликларини замонат қилишарди. Шунинг учун хам Нажжошийни кофир лашкарининг мағлубияти ,агарда тўғридан-тўғри бўлмаса хам умуман олганда бепанох мусулмонларни зарари хисобланган.
حتی می بینیم که مسلمین همچنان که در بین سکولاریستها و یهود فرق می گذارند در میان نصرانی ها هم درجه بندی می کردند و به پیروزی آنی که به آنها نزدیکتر بود خوشحال می شدند و حتی اگه از دستشان هم بر می آمد به آنی که به آنها نزدیکتر بود کمک هم می کردند . مثل خوشحالی از پیروزی لشکر کافر نجاشی رحمه الله بر کودتا گران و ارتش مخالفش، که آنها هم باز نصرانی بودند، اما خواهان برخورد بدتری نسبت به مسلمین بودند و می خواستند محدودیتهای بیشتری نسبت به مسلمین مهاجر وجود داشته باشه .[1]در اینجا، هم ارتش نجاشی رحمه الله همگی کفار نصرانی بودند و هم لشکر کودتا گران، اما لشکر نجاشی رحمه الله از لشکر کودتا گران به مسلمین نزدیکتر بودند . علاوه بر آن لشکر کافر تحت فرمان نجاشی رحمه الله نيروي بازدارنده در برابر نصرانی های مخالف بود و آزادیهای مسلمین را ضمانت می کرد. برای همین شكست و ضرر لشکر کافر نجاشی به صورت غير مستقيم شكست و ضرر مسلمانان بدون پناه محسوب می شد .
[1] شرح این کودتاه در سیرة النبویه ابن کثیر ج 2 ص 23 – 28 بتفصیل آمده است.
Ахли суннат қандай кишилар? Жаъфарий шиъалари қандай жойгохда жойлашишган?
Холид хўромий
Али ибни Аби Толиб розиаллоху анху исломий хукуматни тиргагини ва инсонларни саодатини аллохни китоби ва росулини суннатини махкам ушлашликда ,деб билади ва бу икковини иккита устун ва икки чироғ сифатида таништиради; у киши зарба егандан сўнг,яъни шахид бўлишидан олдин мархамат қилган эдиларки:
«أما وصيتى فاللّه لا تشركوا به شيئا ومحمد ص فلا تضيعوا سنته أقيموا هذين العمودين وأوقدوا هذين المصباحين وخلاكم ذم مالم تشردوا»[1].
“мени сизларга қиладиган васиятим шуки, аллохга хеч нарсани шерик ,дўст қилманглар ва аллохни фармонларига амал қилинглар ва Мухаммад саллаллоху алайхи васалламни суннатларини қўлдан бой берманглар ва уни оёқ-ости қилманглар. Мана бу икки мустахкам устунни барпо қилинглар, бу икки чироғни доим ўчирмасдан ёқиқ холда сақланглар. Модомики мана бу иккисини махкам ушлар экансиз,айбдор бўлмайсиз.”
Яна мархамат қиладики:
«ولكم علينا العمل بكتاب اللّه تعالى وسيرة رسول اللّه والقيام بحقه والنعش لسنته»[2].
“ аллох таолони китобига ва аллохни росулини суннати ва сийратига амал қилишлик сизларни (мусулмонлар) ва бизларни устимиздаги хақдир, худди ғассолни ихтиёридаги ўлган одамни жасадига ўхшаш бутунлай таслим бўлишимиз керак.”
Али ибни Аби Толиб розиаллоху анху нисо сурасини 54 ояти хақида мархамат қиладики:
«واردد إلى اللّه ورسوله ما يضلعك من الخطوب ويشتبه عليك من الأمور فقد قال اللّه سبحانه وتعالى لقوم أحب إرشادهم:﴿يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ أَطِيعُواْ ٱللَّهَ وَ أَطِيعُواْ ٱلرَّسُولَ وَ أُوْلِي ٱلۡأَمۡرِ مِنكُمۡۖ فَإِن تَنَٰزَعۡتُمۡ فِي شَيۡءٖ فَرُدُّوهُ إِلَى ٱللَّهِ وَٱلرَّسُولِ﴾[النساء: 59]. فالرد إلى اللّه الأخذ بمحكم كتابه و الرد إلى الرسول الأخذ بسنته الجامعة غير المفرقة»[3].
“ сени чарчатиб юборадиган мушкилотли ишларга дучор бўлганингда ва сенга ноаниқ, шубхали бўлиб кўринган ишларда, улар хақида аллохни китобига ва росулуллохни суннатларига мурожаъат қилгин, чунки аллох таоло ўзи хидоят қилишини хохлаган гурухга мархамат қилган эдики: Эй мўъминлар, аллохга итоат қилингиз ва пайғамбарга хамда ўзларингиздан бўлган (яъни мусулмон) хокимларга буйсинингиз! Борди-ю бирон нарса хақида талашиб қолсангиз,- агар хақиқатда аллохга ва охират кунига иймон келтирган бўлсангиз – у нарсани аллох ва пайғамбарига қайтарингиз! Аллохни китобига қайтиш уни китобини махкам ушлаш, росулига қайтариш эса у кишининг пароканда қилмайдиган суннатларини қабул қилиш бўлади.”
Жаъфарий шиъаларини эътиқодлари бўйича росулуллох саллаллоху алайхи васалламни суннатлари қуръондан сўнг иккинчи ўринда, вохид ижмоъдан эса олдинги ўринда туради. Бу ердаги очиқ, равшан бўлиб турган нарса шуки, хар қандай жаъфарий шиъаси ақл талаб қилган хукмга кўра хохлаб ё хохламаган холатда хам албатта суннатга тобеъ бўлади. Энди ахли суннат деб маъруф бўлган фирқалардаги кишилар ханафий, моликий, шофеъий, зохирий ва ……бўлиши мумкин. Жаъфарий шиъаси хам албатта ахли суннат бўлади, чунки суннат уларни наздида қуръондан кейинги ўринда ахкомларни фахмлаш ва фиқхий шариатни тушунишни ягона йўли хисобланади. Шундай бўлгандан сўнг бошқа фирқалар хам мана бу меъёрларни қабул қилиш орқали ахли суннатни доирасидан жой олиши мумкин ва бу истелох уларни орасидаги хос бир фирқага мутаъаллиқ бўлмайди, агарчи фирқалар аввалги асрни бошдан ўтказишгандан сўнг, бугунги кунгача мана шу исм билан маъруф бўлишган бўлса хам.
Шундай экан жаъфарий шиъаларини росулуллох саллаллоху алайхи васалламни суннатларига яқин ё узоқлик мезони бошқа фирқаларга ўхшашдир, мана бу заминада жаъфарий шиъаларига нисбатан кўз-қараш худди ханафийни моликийга нисбатан ёки ханафийни шофеъийга нисбатан ё ханбалийни зохирийга нисбатан кўз-қарашига ўхшаган бўлиши лозим.
Чунки ўзини Али розиаллоху анхуга эргашаётганлардан деб хисоблайдиган кишини хар бири,росулуллох саллаллоху алайхи васалламни суннатига ўзини тобеъ эканини хохлаб ё хохламаган холда айтади. Шундай бўлгач Алига эргашиш ахли суннат бўлишлик ёки ахли суннат бўлишлик хам Алига эргашиш маъносига тўғри келади, мана бу икки йўл бир-биридан алохида йўл эмас, балки ислом динидаги хар бир мусулмон босиб ўтадиган вохид йўл хисобланади. Бу дини ислом худопарастларни ўртасида вахдатни вужудга келтириш учун келган ва худопарастларни хар қандай тафарруқдан қайтаради.
“Аниқ хужжатлар келгандан кейин бўлиниб кетган ва бир-бирлари билан ихтилоф қилиб, талашиб-тортишган кимсалар каби бўлмангиз! Ана ундайлар учун улуғ азоб бордир.”
[1]– نهجالبلاغة، شرح فیضالإسلام، جزء3، کلام 149.
علی ابن ابی طالب رضی الله عَنهُ نِساء سُورَه سِینِی 54 آیَتِی حَقِیدَه مَرحَمَت قِیلَدِیکِی:
«واردد إلى اللّه ورسوله ما يضلعك من الخطوب ويشتبه عليك من الأمور فقد قال اللّه سبحانه وتعالى لقوم أحب إرشادهم:﴿يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ أَطِيعُواْ ٱللَّهَ وَ أَطِيعُواْ ٱلرَّسُولَ وَ أُوْلِي ٱلۡأَمۡرِ مِنكُمۡۖ فَإِن تَنَٰزَعۡتُمۡ فِي شَيۡءٖ فَرُدُّوهُ إِلَى ٱللَّهِ وَٱلرَّسُولِ﴾[النساء: 59]. فالرد إلى اللّه الأخذ بمحكم كتابه و الرد إلى الرسول الأخذ بسنته الجامعة غير المفرقة»[3].
اهل سنت چه کسانی هستند؟ شیعیان جعفری در چه جایگاهی قرار دارند؟
به قلم: خالد هورامی
علی بن ابی طالب رضی الله عنه قوام حکومت اسلامى و سعادت انسان را در تمسّک به کتاب خدا و سنّت رسولش – که دو ستون و دو چراغ معرّفى مىکند – مىداند؛ چنانچه پس از ضربتخوردن -قبل از شهادتش – فرمود:
«أما وصيتى فاللّه لا تشركوا به شيئا ومحمدصفلا تضيعوا سنته أقيموا هذين العمودين وأوقدوا هذين المصباحين وخلاكم ذم مالم تشردوا»[1].
«وصیت من به شما این است که هیچگونه شریک و انبازى براى خدا قرار ندهید و به فرمان او عمل کنید و سنّت محمد ص را از دست ندهید و تباه نسازید. این دو ستون محکم و برافراشته را بر پاى دارید و این دو چراغ را روشن نگه دارید. دیگر، هیچ ایرادى بر شما نیست مادامى که دست از این دو چیز برنداشتهاید».
و باز مىفرماید:
«ولكم علينا العمل بكتاب اللّه تعالى وسيرة رسول اللّه والقيام بحقه والنعش لسنته»[2].
«و براى شما (مسلمانان) این حق برماست که به کتاب خدایتعالى و سنّت و سیرت رسول خداص عمل کنیم و در مقابل سنّت او، مانند مُردهاى که در اختیار غاسل و مردهشور است، تسلیم محض باشیم».
علی بن ابی طالب رضی الله عنه در تفسیر آیه 54 سوره نساء مىفرماید:
«واردد إلى اللّه ورسوله ما يضلعك من الخطوب ويشتبه عليك من الأمور فقد قال اللّه سبحانه وتعالى لقوم أحب إرشادهم:﴿يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ أَطِيعُواْ ٱللَّهَ وَ أَطِيعُواْ ٱلرَّسُولَ وَ أُوْلِي ٱلۡأَمۡرِ مِنكُمۡۖ فَإِن تَنَٰزَعۡتُمۡ فِي شَيۡءٖ فَرُدُّوهُ إِلَى ٱللَّهِ وَٱلرَّسُولِ﴾[النساء: 59]. فالرد إلى اللّه الأخذ بمحكم كتابه و الرد إلى الرسول الأخذ بسنته الجامعة غير المفرقة»[3].
«در کارهاى مشکل که درمانده شوى و تمام امورى که بر تو مشتبه گردد، آنها را به کتاب خدا و سنّت رسولش بازگردان که خداوند سبحان و بلندمرتبه براى گروهى که خواسته هدایتش کند، فرمود: اى کسانى که ایمان آوردهاید! از خدا و رسولش و از صاحبامرتان پیروى کنید، پس اگر در حکمى اختلاف پیدا کردید، به خدا و رسولش رجوع نمایید. رجوع به خدا، گرفتنِ محکم از کتابش، و رجوع به رسولش، گرفتن سنّت جامع اوست که پراکنده نمىسازد».
شیعه ی جعفری بر این باورند که سنت رسول الله صلی الله علیه وسلم پس از قرآن در مکان دوم و قبل از اجماع و دلايل قطعي قرار دارد. واضح و آشکار است که هر شيعه جعفري، بحكم ضرورت عقل، خواسته و يا ناخواسته حتما تابع سنت است. در حالی که ممکن است فردی از فرق معروف به اهل سنت حنفی، مالیک، شافعي، ظاهری و … باشد. پس یک شيعه جعفري حتما بايد اهل سنت باشد، چون سنت تنها راه فهم احكام و تشريعات فقهي آنها پس از قرآن است.
در این صورت سایر فرق نیز با قبول این معیارها می توانند در دایره ی اهل سنت جای بگیرند و این اصطلاح مختص یک فرقه ی خاص از آنها نبوده و نیست، هر چند فرقه هائی پس از سپری شدن قرون اولیه، تا اکنون به این اسم معروف شده اند .
در این صورت میزان دوری یا نزدیکی شیعه ی جعفری به سنت رسول الله چیزی است مثل سایر فرق، و نگرش به شیعه ی جعفری در این زمینه باید مثل نگاه حنفي به مالكي، و يا حنفي به شافعي و حنبلي و ظاهری و …باشد.
چون هر کسی که خود را پیرو علی رضی الله عنه می داند خواسته یا ناخواسته می گوید که تابع سنت رسول الله صلی الله علیه وسلم است . در این صورت پیرو علی بودن به معنی اهل سنت بودن و اهل سنت بودن به معنی پیرو علی بودن است و این دو مسیر جداگانه نیست بلکه راه واحدی است که هر مسلمانی آن را می پیماید که دین اسلام نام دارد . دین اسلامی که برای وحدت میان خداپرستان آمده و خداپرستان را از هر گونه تفرقی نهی نموده و می فرماید:
وَلَا تَكُونُواْ كَٱلَّذِينَ تَفَرَّقُواْ وَٱخۡتَلَفُواْ مِنۢ بَعۡدِ مَا جَآءَهُمُ ٱلۡبَيِّنَٰتُۚ وَأُوْلَٰٓئِكَ لَهُمۡ عَذَابٌ عَظِيمٞ (آل عمران/ 105) «و شما مسلمانان مانند مللی نباشید که پس از آنکه آیات روشن برای آنها آمد راه تفرقه و اختلاف پیمودهاند که البته برای آنها عذابی بزرگ خواهد بود».
[1]– نهجالبلاغة، شرح فیضالإسلام، جزء3، کلام 149.
Алиф,Лам,Мим. Жуда яқин жойда рум мағлуб бўлди. (лекин) улар бу мағлубиятларидан сўнг бир неча йил ичида албатта ғалаба қилажаклар. Аввалу охир барча иш аллохнинг (измида) дир. Ўша кунда мўъминлар аллох ( румликларни) ғолиб қилгани учун шодланурлар. ( аллох) ўзи хохлаган кишини ғолиб қилур. У қудрат ва рахм –шафқат эгасидир. ( бу) аллохнинг ваъдасидир. Аллох ўз ваъдасига халоф қилмас. Лекин кўп одамлар билмаслар. Улар охиратдан ғофил-бехабар бўлган холларида фақат хаёти дунёнинг зохиринигина билурлар.
Ха, кўриб турганингиздек, бу ахли китоб билан шибхи ахли китобнинг орасидаги жангга нисбатан бир мусулмонни кўрсатган реакцияси эди, ўзингиз бир қаранглар аллох таоло нусратини кимга беряпти? У зотни нусратига кимлар лойиқ бўлади? Мана бу бир мусулмонни буларни хаммасига нисбатан билдирган реакцияси бўлади, бу жараёнда аллохни нусрати кофирни қаршисидаги бошқа бир кофирга насиб қилган, лекин мана бу кофир мусулмонларни шариатига мехр жихатидан яқинроқ, ислом уларни динига хам яқинроқдир. Аллох таолони ўзи буни ташхис берган, шибхи ахли китобни эса мусулмонлар билан орасидаги масофаси анча узоқ бўлиб, аммо насронийларни ахли китоб бўлган кофирлари эса яқин бўлишади. Шу сабабли хам секуляристлар рухий жанг пайтида мусулмонларга узоқроқ бўлган томонга тарафдорлик қилиб уларни химоя қилишар эди. Агарда хар икки кофирдан жизъя олинса хам , мусулмонлар уларни тамоман аксини қилишган.
