وَاعْتَصِمُوا

Шайх Абу Хамза хўромий: муқаддамот дарслари / бешинчи дарс:Шаръий душманшиносий (4) шаръий адабиётдаги муртадларни аниқлаш ва муртадларга, уларни жибхасига қандай муносабатда бўлиш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(матлабни комил матни)  

 شیخ ابو حمزه مهاجر هورامی : مقَدَّمات دَرسلَرِی/ بِیشِینچِی دَرس: شَرعِی دُشمَنشُوناسِی (4) شَرعِی اَدَبِیاتدَگِی مُرتَدلَرنِی اَنِیقلَش وَ مُرتَدلَرگه، مُرتَدلَرنِی جِبهَه سِیگه قَندَی مُناسَبَتدَه بوُلِیش.

شیخ ابو حمزه مهاجر هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب  الینگن

(مطلبنی کامل متنی)

شیخ ابوحمزه المهاجر هورامی:درس های مقدماتی/ درس پنجم:  دشمن شناسی شرعی (4)/ شناسائی مرتد در ادبیات شرعی و چگونگی برخورد با مرتدین و جبهه ی مرتدین

پیاده شده از نوار صوتی شیخ ابوحمزه المهاجر هورامی حفظه الله

(متن کامل مطلب)

Душманшиносийи шаръий ( 4) шиносоийи муртад дар адабиёти шаръий ва чигунагийи бархурд бо мутаддин ва жибхайи муртаддин.

Дарсхойи муқаддамотий / дарси панжум :

Душманшиносийи шаръий ( 4) шиносоийи муртад дар адабиёти шаръий ва чигунагийи

бархурд бо мутаддин ва жибхайи муртаддин.

Дарсхойи муқаддамотий / дарси панжум : Душманшиносийи шаръий ( 4) шиносоийи муртад дар адабиёти шаръий ва чигунагийи бархурд бо мутаддин ва жибхайи муртаддин

Пиёда шуда аз навори совтийи шайх мужохид :  Абу Хамза мухожир хўромий.

(126-қисмат)

Шумоки дар рохи хақ межанги чи ниёзи ба дуруғгуйи дори? Ба ман бигу чи ниёзи ба дуруғгуйи дори? Ту хатто бояд аз дуруғи дигарон хам худитро дур куни. Чун, касики ба ту дуруғ мегуяд хаддиақалиш ин астки хейри туро намехохад. Замоники касони талош доранд сохтори ду қутбий ислом ва куффорро ба хам бирезанд ва мафхуми куффорро ба нохақ ба дохили доирайи ислом бикашонанд инхо ошкоро доранд ба куффор хидмат мекунанд ва саъй доранд ба ту бимахмонанд дастаи аз муслимин мисли мо хастанд; пас, бо онхо бижанг ва интури энержийи туро хадар диханд. Ба назари шумо ин зулми ошкори ба бандагони аллох ва муслимини ситамдидаи кунуний нест? Бишну бибин росулуллох саллаллоху алайхи васаллам чи мефармояд: “ Эй Муоз! Битарс аз дуойи мазлумки бейни дуояш ва аллохи мутаол хеч пардайи нест”.

Оё ин инсонхои ғейри нормол, номутаодил ва номезон ва беморони равоний шойиста нестки битарсанд ва ба худишон биёянд ва даст аз зулм ба худ ва дигарон бардоранд?

Дусти геромий! Биродарони ман, хохарон ва бародарони мусалмонам,тарки қитол бо хазор кофар вожибил қатл осонтар аст аз рехтани ба нохақ хуни ек мусалмон хатто, агар ба андозаи ек косайи хижомат бошад. инхо ба ту дуруғ мегуянд ва дуст доранд ту хам ин дуруғи онхоро рост бидони ва онро такрор куни ва ба он амал куни. Ту бояд дуруғхоро фош куни на инки худит хам мураввиж ва пахш кунандаи дуруғ боши. Еки аз ту дузди карда ва молитро хурда чиро ба у мегуйи қотил? Ё еки фақат дузди карда чиро ба у мегуйи жосус? Ту бо гурухи мусалмон бар сари қудрати хукумати ихтилоф дорид руйи хамон масала бо у бахс кун. Руйи хамон масала бо у сухбат кун. Аммо замоники бо гурухи мусалмон бар сари қудрати хукумати ихтилоф дори чиро ба хамдигар лақаби хавориж медихид ва муртад мечаспонид дар холики медонид дуруғ аст? На ту хаворижи ва на у мартад аст. Туки қудрат дори бо у межанги аммо дар токтикхоитон бо хам ихтилоф дорид. Бо хамдигар иттиход надорид. Таъвилхо ва ижтиходоти еки аз шумо иштибох аст. Бар асари ижтиход ва таъвили ғалат, дорид бо хам межангид аммо дар хар сурат хаммаги мусалмонид.

Дар камтарин қазоват дар мовриди шумо бояд гуфта шавад замоники фахш ва носазо медихид ва ошкоро дуруғ мегуйид шумо сифоти мунофиқин ва секулярзадахоро бо худитон хамл мекунид, ва аз сафи ахли адл ва адолат фосила гирифтаид, ва ин дар шаъни ек мўъмини мужохид ва озодийхохи нест, ва дар қазовати одилона бояд гуфта шавадки ин дуруғгуйи ошкори шумо, гунохи аст ошкорки танхо ба мухолифини шумо хидмат мекунад ва ба худитон ва атрофиёнитон зарар мерасонад ва зулми аст ошкоро дар хаққи худитон ва атрофиёнитон. Шумо барои бардоштани зулм қиём кардаид на инки худитон хам золими бошид мисли соири золимин. Аллох таоло ба золимин кўмак намекунад ва нусратишро ба золимин хам нозил намекунад. Чигуна ба каси нусрат бидихадки дар масири тафарруқ, залилий, сусти, дуруғгуйи ва зулми ошкор нисбат ба бандахояш дар харакат аст?

Ба назари ман тўвзихоти комил ва лозимики дар фурсат мешудро хидмати шумо ироя додам ва саъй мекунем дарсимон дар мовриди шиносоий равиши бархурд бо муртаддин ва шиносоий муртаддин ва жибхайики муртаддин дар он қарор гирифтандро ба поён бирасонем ва суолоти хам дар инжо чун бештар дар мовриди хамин масалайи руз буд, аксари он дар мовриди ташайю буд бештари вақтимонро ба хамин ниёзи руз додем ва бақия суъолотро мегузорем баро замоники хусусий бо хам хастем ва мегузорем барои барои фурсати дигар иншааллох – ва дарсимонро ба поён мерасонем.

اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ الجَنَّة وَمَا قَرَّبَ إِلَيْهَا مِنْ قَوْلٍ وَعَمَلٍ، وَأَعُوذُ بِكَ مَنَ النَّارِ وَمَا قَرَّبَ إِلَيْهَا مِنْ قَوْلٍ وَعَمَلٍ.

رَبَّنَا أَعِزَّنَا بِالإِسْلامِ، وَأَعِزَّ بِنَا الإسْلامَ، اللَّهُمَّ أَعْلِ بِنَا كَلِمَةَ الإسْلاَمِ، وَارْفَعْ بِنَا رَايَةَ القُرْآنِ.

اللَّهُمَّ رَبِّ جِبْرَائِيلَ وَمِيكَائِيلَ، وَإسْرَافِيلَ، فَاطِرَ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضَ، عَالِمَ الغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ، أَنْتَ تَحْكُمُ بَيْنَ عِبَادِكَ فِيمَا كَانُوا فِيْهِ يَخْتَلِفُونَ، اهْدِنَا لِمَا اخْتُلِفَ فِيْهِ مِنَ الحَقِّ بِإذْنِكَ، إِنَّكَ تَهْدِي مَنْ تَشَاءُ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ .

سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ، أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ

والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته

Шайх Абу Хамза хўромий: муқаддамот дарслари / бешинчи дарс:Шаръий душманшиносий (4) шаръий адабиётдаги муртадларни аниқлаш ва муртадларга, уларни жибхасига қандай муносабатда бўлиш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(матлабни комил матни)  

Бисмиллахир рохманир рохим

“Албатта хамд ва сано танхо аллохга лойиқдир, унга шукр айтамиз ва ундан ёрдам сўраймиз, ва ундан мағфират талаб қиламиз ва ўзимизни нафсларимизни  шарридан ,амалларимизни ёмонлигидан аллохдан панох сўраймиз, кимни аллох хидоят қилса уни хеч ким гумрох қила олмайди, кимники аллох гумрох қиладиган бўлса уни хеч ким хидоят қила олмайди, ва аллохдан ўзга илох йўқлигига ва уни шериксиз эканига гувохлик бераман, Мухаммад уни бандаси,элчиси эканига шаходат бераман.”

“Эй мўъминлар,аллохдан хақ-рост қўрқиш билан қўрқинглар ва фақат мусулмон бўлган холларингда дунёдан ўтинглар!”

“Эй инсонлар! Сизларни бир жондан (одамдан) яратган ва ундан жуфтини (хавони) вужудга келтирган хамда у икковидан кўп эркак ва аёлларни тарқатган парвардигорингиздан қўрқингиз! Яна ораларингиздаги савол-жавоблардан ўртага номи солинадиган аллохдан қўрқингиз ва қариндош- уруғларингиз (билан ажралиб кетишдан сақланингиз)! Албатта аллох устингизда кузатувчи бўлган зотдир.”

 “Эй мўъминлар, аллохдан қўрқинглар, тўғри сўзни сўзланглар! (Шунда аллох) ишларингизни ўнглар ва гунохларингизни мағфират қилур. Ким аллохга ва унинг пайғамбарига итоат этса, бас у улуғ бахтга эришибди.”

Аммо баъад: энг рост сўз аллохни китоби ва энг яхши равиш Мухаммад саллаллоху алайхи васалламни равишидир, энг ёмон иш динда янгилик вужудга келтиришдир, динда янги пайдо бўлган нарса, бидъатдир; хар қандай бидъат гумрохлик ва хар бир  гумрохлик эса жаханнамдадир.

Ассаламу алайкум ва рохматуллохи ва барокатух

Бугун муқаддамот дарсларимизни давомида,бешинчи дарснинг душманшиносий бўлимини тўртинчи қисмига етиб келдик, бу қисмда шаръий адабиётдаги муртадларни таниб олишни ва муртадларни жибхасига аллохни шариати асосида қандай муомала қилишни кўриб чиқамиз, иншааллох.

 Аллох таоло муддассир сурасида ахли тавхид ва кофирларнинг бу дунёдаги,қиёматдаги ахволларини баён қилиб мархамат қиладики:

إِنَّهَا لَإِحْدَى الْكُبَرِ* نَذِيرًا لِّلْبَشَرِ* لِمَن شَاءَ مِنكُمْ أَن يَتَقَدَّمَ أَوْ يَتَأَخَّرَ*كُلُّ نَفْسٍ بِمَا كَسَبَتْ رَهِينَةٌ* إِلَّا أَصْحَابَ الْيَمِينِ* فِي جَنَّاتٍ يَتَسَاءَلُونَ* عَنِ الْمُجْرِمِينَ* مَا سَلَكَكُمْ فِي سَقَرَ* قَالُوا لَمْ نَكُ مِنَ الْمُصَلِّينَ (مدثر/35-43)،

Албатта, у (жаханнам барча) инсонлар учун – сизларнинг орангизда (яхшилик ва тоат-ибодат томонга) илгарилаётган ёки (куфру исён томонига) чекинаётган кишилар учун – огохлантирувчи бўлган буюк (бало)лардан биридир. ** Хар бир жон ўзи (хаёту дунёда) касб қилган амал сабабли (дўзахда) ушлангувчидир. ** Фақат ўнг қўл эгаларигина (яъни хаёту дунёда иймон келтирганлари ва эзгу амаллар қилганлари сабабли қиёмат кунида номайи аъмоллари ўнг қўлларидан берилган саодатманд зотларгина дўзахдан) нажот топгувчидирлар. ** Улар жаннатларда бир-бирлари билан (дўзахга ташланган) жиноятчи-кофир кимсалар хақида савол-жавоб қилишурлар. ** (Улар дўзах ахлига): “сизларни нима сақарга киритди?”,(деганларида), ** Улар айтурлар:” бизлар намоз ўқувчилардан бўлмадик.

Мана бу сўзлашувни давомини ўзингиз шу сурани давомида ўқиб мана бу жиноятчиларни қолган сифатларини билиб оласизлар.

Бу ердаги мухим нарса шуки, аллох таоло бир-биридан комилан фарқ қиладиган икки гурухни илгарилаш ва чекиниш масаласини ўртага ташлайди:

«لِمَن شَاءَ مِنكُمْ أَن يَتَقَدَّمَ أَوْ يَتَأَخَّرَ»،

بیشتر بخوانید: Шайх Абу Хамза хўромий: муқаддамот дарслари / бешинчи дарс:Шаръий душманшиносий (4) шаръий адабиётдаги муртадларни аниқлаш ва муртадларга, уларни жибхасига қандай муносабатда бўлиш

Илгарилаган кишилар ахли хидоят ва ахли жаннатдирлар, уларни аллазина аману ва асхабул ямин номи билан номлайди.

Уларни қаршисидаги орқада қолган чекинган кишилар гумрох бўлган ахли сақар ахли жаханнамдирлар, уларни кафирун,анид, истакбаро,мужримин,лам наку минал мусоллин( намоз ўқувчилардан бўлмаган эди), мўъризин ( шариат қонунларидан юз ўгирувчилар) каби номлар билан номлайди. Хар икки гурух бир-биридан комилан фарқ қилади.

Энди зохирда тоғутларни,мужримларни,кофирларни сафидан жудо бўлиб йўлни маълум жойгача мусулмонлар яъни илгари силжиганлар билан босиб ўтган кишилар, “огох холда” ва “ўзини ихтиёри билан” орқага қайтишга қарор қилади ва эскилик парастлар билан бирга бўлади, мана шу қайтишга “муртад” бўлди дейилади. Хар қандай холатда иртидод орқага қайтиш маъносида келади, аллох таоло мархамат қиладики:

«فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا» (کهف/64)،

Сўнг уни (хизирни) излаб ортларига қайтдилар.

Қаранглар,бу ерда иртадда ортларига қайтдилар бўлади.

Ёки бошқа бир жойда мархамат қиладики:

‏«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تُطِيعُوا الَّذِينَ كَفَرُوا يَرُدُّوكُمْ عَلَى أَعْقَابِكُمْ فَتَنْقَلِبُوا خَاسِرِينَ‏» (آل عمران/149)،

Эй мўъминлар,агар кофирларга итоат қилсангиз, сизларни кетингизга (куфрга) қайтарадилар. Бас, зиён кўргувчиларга айланиб қоласизлар.

Ёки аллох таоло саййидимиз Мусони тилидан   нақл қилади, у кишини қавмига айтадики:

«يا قَوْمِ ادْخُلُوا الْأَرْضَ الْمُقَدَّسَةَ الَّتِي كَتَبَ اللَّهُ لَكُمْ وَ لا تَرْتَدُّوا عَلى‌ أَدْبارِكُمْ فَتَنْقَلِبُوا خاسِرِينَ»(مائده/21)،

Эй қавмим, аллох сизлар учун ёзиб қўймиш бу муқаддас ерга (шахарга) дохил бўлингиз! Ортларингизга қайтиб кетмангиз, акс холда зиён кўргувчиларга айланиб қолурсиз”,деганида,

Қуръоннинг мана бу каломи хам ошкор айтиб турганидек, бу ердаги манзур орқага қайтиш яхши нарсадан ёмон нарса томонга қайтишдир. Шундай бўлгач, луғат жихатидан хам “риддах” ортга қайтиш, “иртадда” қайтди, “яртадда” қайтади, “иртидод” ортга қайтишлик, “муртад” ортга қайтган киши,”муртаддин” ортга қайтган кишилар.

Мана шу маънони берадиган бундан бошқа оятлар хам бор:

«وَلَا يَزَالُونَ يُقَاتِلُونَكُمْ حَتَّى يَرُدُّوكُمْ عَنْ دِينِكُمْ إِنِ اسْتَطَاعُوا وَمَنْ يَرْتَدِدْ مِنْكُمْ عَنْ دِينِهِ فَيَمُتْ وَهُوَ كَافِرٌ فَأُولَئِكَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَأُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ» (بقره/217)،

Улар (кофирлар) қўлларидан келса то динингиздан қайтаргунларича сизлар билан уришаверадилар. Сизлардан ким ўз динидан қайтиб, динсиз холда ўлса, ундай кимсаларнинг қилган амаллари дунёю охиратда бехуда кетур. Улар дўзах эгаларидир ва унда абадий қолажаклар.

Ёки бошқа бир жойда мархамат қиладики:

«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تُطِيعُوا فَرِيقًا مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ يَرُدُّوكُمْ بَعْدَ إِيمَانِكُمْ كَافِرِينَ‏» (آل عمران/100)،

Эй мўъминлар, агар китоб берилган кимсаларнинг баъзи бир гурухларига бўйинсунсангиз,улар сизларни иймонга келганингиздан кейин яна кофирликка қайтарадилар.

«‏إِنَّ الَّذِينَ ارْتَدُّوا عَلَى أَدْبَارِهِمْ مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمُ الْهُدَى الشَّيْطَانُ سَوَّلَ لَهُمْ وَأَمْلَى لَهُمْ‏» (محمد/25)،

Албатта ўзларига хидоят (йўли) аниқ –равшан бўлганидан кейин яна ортларига (куфрга) қайтиб кетган кимсаларга (бу ишларини) шайтон чиройли қилиб кўрсатди ва улар учун (пуч орзу- хаёлларни) узун қилиб қўйди.

«وَمَا مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَفَإِنْ مَاتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلَى أَعْقَابِكُمْ وَمَنْ يَنْقَلِبْ عَلَى عَقِبَيْهِ فَلَنْ يَضُرَّ اللَّهَ شَيْئًا وَسَيَجْزِي اللَّهُ الشَّاكِرِينَ‏» (آل عمران/144)،

Мухаммад фақат бир пайғамбар, холос. Ундан илгари хам пайғамбарлар ўтгандир. Бас, агар у (яъни Мухаммад алайхиссалом) вафот қилса ё ўлдирилса, кетингизга (куфрга) қайтиб кетасизми?! Кимда- ким кетига қайтиб кетса, аллохга бирон зиён етказа олмас, (балки фақат ўзига зарар қилади,холос), аллох эса (йўлларидан қайтмай) шукр қилгувчи бандаларини муносиб мукофотлайди.

Хўп, аллох таоло мана бу оятларда иртидодни олдиндан орқага қайтишлик дейди,тўғрими? Яъни шахс бир йўлни олдинга қараб босиб ўтади, сўнгра эса яна қайтадан аввалги жойига қайтиб боради. Яъни сиз манзилингиздан иш жойингизга борасиз,сўнгра ишдан манзилга келасиз, мана бунга қайтиш дейилади. Аммо агар иш жойингиздан бошқа жойга кетсангиз бунга қайтиб келиш дейилмайди,тўғрими?

Демак, аввалги турган жойига яна қайтадан келишга қайтиш,дейилади. Инсон куфр ва кофирликдан мўъмин бўлиш учун  иймон ва ислом сари харакат қилади, аммо орада яна аввалги эски жойига қайтишга қарор қилади, яъни куфрга қайтади, мана шунга муртад бўлиш,дейилади.

Бу ердаги нозик нуқталардан бири шуки, хар қандай қайтиш “огох холда,қасддан, ўзини ихтиёри билан” амалга ошади,тўғрими? Яъни шахс қаерга боришини яхши билади, мақсадини яхши билади ва шуни қасд қилиб қайтади. Яъни агар бир кишини кўзини,қулоғини боғлаб уни аввалги жойига қайтариб олиш келишган бўлса, унга қайтиб келди,дейилмайди,балки қайтариб олиб келишди ,дейилади.

Демак, қайтишлик огохона,қасддан  бўлиши билан бирга шахсни ихтиёри билан хам бўлиши керак. Уни қўл-оёғини,кўзини боғлаб тахдид қилиб ё мажбурлаб қайтариб келмасликлари лозим. Мажбурий холатда хам қайтиб келди дейилмайди,балки қайтариб олиб келишди,дейилади.

Демак,шахс ўзини ихтиёри билан қайтган бўлиши керак, уни қайтариб келмасликлари ё шахс бошқа жойга боришни қасд қилган,лекин адашиб аввалги жойига келиб қолган бўлмаслиги лозим. Хар икки холатда хам шахс ўзини аввалги жойига қайтишни хохламаган балки ё бошқалар уни қайтариб олиб келишган ё адашиб келиб қолган.

Мана бундай шахсга ўзи қайтиб келди,дейилмайди, балки куч билан қайтариб келинди ё йўлни билмас экан адашиб келиб қолди ,дейилади. Энди агар сиз бир кишига сени қайтиб келишга хаққинг йўқ, агар қайтиб келсанг сенга  бир миллион жарима соламан,десангиз ва кимдир уни мажбурлаб қайтариб олиб келган бўлса, шу холатда унга жарима соласанми? Албатта йўқ. Агар йўлдан адашиб қайтиб келиб қолган бўлсачи? Бунда хам албатта йўқ.  Агар у адашиб келиб қолган бўлса унга жарима солмаслигинг аниқ нарса. Балки у огох холда ўзини ихтиёри билан қайтган пайтидагина жарима соласан.

 Энди ахли қиблани орасидаги қайси қатлам “огох холда ва ўзини ихтиёри билан” қайтишга қарор қабул қилиб орқага яъни кофирларни жамиятига куфрга қайтиб кетади?

Мунофиқлар ва секулярзадалар бахсида айтиб ўтганимиздек, мунофиқларни тўдаси ва секулярзадалар бир хил бўлишмайди, балки улар андак сонли ички пинхон кофирлардан ва жуда кўп сонли алданган,адашган мусулмонлардан ташкил топгандир. Уларни атрофини ўраб олган мусулмонлар, ё янги мусулмон бўлган ва аллохни шариатини яхши етарли танимайдиган ёки бошқача истелох билан айтганда иймони заиф кишилар бўлишади, улар хар вақт ошкор кофирларни шубхаларига таслим бўлиб алданишлари мумкин ёки улар қалблари бемор кишилар ва ўзларини нафсларига зулм қилишган.

Мана буларни хаммасини аллох таоло мунофиқлар,секулярзадалар жумласидан деб хисоблаган, улар ўзларини мусулмонлардан жудо қилишмас ва мусулмонларни орасида яшириниб олишар экан,улар мусулмонларни жумласига киришади. Мана бу бир-бирига қарама-қарши, хилма-хил тўда мусулмонларни орасида  бўлар экан,уларга нисбатан  бир бемор киши  сифатида, мусулмонларга ўхшаш муносабат билдирилади. Улар амалга ошираётган бузғунчиликлар ва рухий жангларга қарамасдан улар мусулмонлар жумласидан хисобланади. Аммо хар қандай сабабга кўра мусулмонларни сафидан ажрайдиган бўлишса, ана ўша миқдорда исломий шиддатли муносабатга дучор бўлишади, бу хақида мунофиқлар,секулярзадаларни таниб олиш дарсида сухбат қилган эдик.

Шу сабабли хам мана бундай кишилар ўзларини сафларини сўз ё амал билан мусулмонлардан жудо қилиб олишса ва сўз,амал билан кофирларга қайтиб боришса,бир мунофиқ эмас,балки бир мусулмон сафини ўзгартирибди,дейилади. Мана бу мусулмонни исломдан ошкор кофирлар сафига қилган ўзгариши  ортга қайтиш хисобланади ва куфрга қайтиш бўлиб муртад бўлиш,дейилади.

Албатта мунофиқлар,секулярзадаларни тўдаси ёки мусулмонлар баъзи мархалаларда одамлардаги қудратни ёки хукумат қудратини химояси остида четга чиқариб ташланади ва сафлари мусулмонлардан жудо  ва ошкор бўлади:

«لَئِنْ لَمْ يَنْتَهِ الْمُنَافِقُونَ وَالَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ وَالْمُرْجِفُونَ فِي الْمَدِينَةِ لَنُغْرِيَنَّكَ بِهِمْ ثُمَّ لَا يُجَاوِرُونَكَ فِيهَا إِلَّا قَلِيلًا»(احزاب/۶۰)،

Қасамки,агар мунофиқлар,дилларида мараз бўлган кимсалар ва мадинада миш-миш тарқатиб юрувчилар (ўз қилмишларидан) тўхтамасалар албатта биз сизни уларга қарши оёқлантирурмиз, сўнгра улар (мадинада) сиз билан бирга тура олмай қолурлар, магар лаънатга дучор бўлган холларида озгина (вақт тура олурлар холос).

Демак, мусулмонлар уларни мана шундай холатда чиқариб юборишади ёинки ўзларини ихтиёрлари билан пинхон холатларидан чиқиб ошкор ва маълум бўлишади ва ўзларини сафларини жудо қилишиб  мусулмонларни жамиятидан четга чиқиб кетишади.

Хар қандай холатда хам уларнинг ўзлари уларга қилинадиган муомалани равишини ўзгартиришади, энди уларга мунофиқлар ё секулярзадалар деб бўлмайди, чунки улар ошкор ва маълум бўлишди. Балки уларга секуляристлар ва ошкор кофирлар дейилади.  Демак,мунофиқлар ва секулярзадаларнинг ислом ва мусулмончиликни босиб ўтиб ошкор кофирга,секуляристга айланадиган мархалани муртад бўлиш ,дейилади. Мунофиқлар деган исм улардан олиб ташланиб ўрнига муртад ва муртадлар калимаси қўйилади.

Баъзи ахли фан хилма-хил ривоятларда уларга нисбатан мунофиқ калимасини хам ишлатган, яъни энди уларга мунофиқлар тўдаси ,дейилмайдида мунофиқ дейилади. Хўп, энди мунофиқ хам ана ўша пинхон ё ошкор кофирдир. Хозир ошкор бўлган ва биз унга мунофиқ дея оламиз. Уларни  ошкор бўлмаган холатида мунофиқ эмас, фақат мунофиқлар калимасини ишлатамиз, аммо ошкор бўлишгандан сўнг уларга мунофиқ ё муртад ва жамланган холатига эса муртадлар дейишимиз мумкин. Чунки уларни мусулмонлардан ажратиб ташхис бера оламиз.

Абу Бакр розиаллоху анху муртадлар қўзғалон қилишган пайтда мусулмонлар билан масжидда сухбат қилган вақтда, қуйидаги оятни зикр қилгандан сўнг:

«وَمَا مُحَمَّدٌ إِلاَّ رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِن قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَفَإِن مَّاتَ أَوْ قُتِلَ انقَلَبْتُمْ عَلَى أَعْقَابِکُمْ وَمَن یَنقَلِبْ عَلَىَ عَقِبَیْهِ فَلَن یَضُرَّ اللّهَ شَیْئاً وَسَیَجْزِی اللّهُ الشَّاکِرِینَ» ‏(آل عمران/144)،

Мухаммад фақат бир пайғамбар, холос. Ундан илгари хам пайғамбарлар ўтгандир. Бас, агар у (яъни Мухаммад алайхиссалом) вафот қилса ё ўлдирилса, кетинигизга (куфрга) қайтиб кетасизми?! Кимда- ким кетига қайтиб кетса, аллохга бирон зиён етказа олмас, (балки фақат ўзига зарар қилади,холос), аллох эса (йўлларидан қайтмай) шукр қилгувчи бандаларини муносиб мукофотлайди.

Очиқ-ойдин қилиб айтадики: хозирги пайтда ўзларини динларига қайтган кимсалар агарчи ўтмишда мусулмон бўлишган бўлса хам, ўзларини ота-боболарини динига кўпроқ мойил эдилар.

Яъни хозирда қайтиб келган кишилар олдин хам мунофиқлар тўдасида бўлишган. Бу ерда нихоятда чиройли баён қилиб беради: Очиқ-ойдин қилиб айтадики: хозирги пайтда ўзларини динларига қайтган кимсалар агарчи ўтмишда мусулмон бўлишган бўлса хам, ўзларини ота-боболарини динига кўпроқ мойил эдилар,яъни бу нима дегани? Яъни улар хануз мўъмин бўлишмаган эди, улар фақат секулярзадалар,мунофиқлар бўлишган. Яъни хозирда қайтиб келган кимсалар олдин хам мунофиқларни тўдасида сафида бўлишган. Ёки бизни бугунги тилимиз билан айтганда улар иртидоддан олдин секулярзада бўлишган, энди улар хозир хам мунофиқ бўлиб қолишган. Муртад бўлган кишиларни хаммаси ундан олдин секулярзада бўлишган. Бизларни хаммамиз уларни рафторлари,сўзларидан ташхис бера оламиз.

Хўп, Абу Бакр бу сўзларни қуйидаги гурух хақида айтади, ўша садрил ислом замонида тағлиб қабиласидан бўлган сажжох бинти хориса исмли аёл хам пайғамбарликни иддао қилиб чиқади, у олдин насроний бўлган эди, аммо кейин ислом келтиради ва яна қайтадан муртад бўлади ва сўнгра ўзи янги динни вужудга келтиради ва пайғамбарликни иддао қилади, иртидоддан олдин хам мунофиқлар ва секулярзадалар тўдасидан хисобланар эди ва исломдан қайтгандан сўнг эса унга нисбатан худди секуляристларга қилинганидек муомала қилинади. Мана бу худони бандаси хатто янги динни вужудга келтиради, энди хар қандай янги динни вужудга келтиришлик инсонни секуляристларни жумласига қўшилишига боис бўлади. Ундан ташқари муртадлар Жузъий ихтилофлар билан умуман секуляристлар жумласидан хисобланишади.  

Шу билан бирга башар томонидан вужудга келтирилган хар қандай дин мушриклар ё бугунги тил билан айтганда секуляризм дини,дейилишини хаммамиз яхши биламиз, улар ахли китоб ё шибхи ахли китобни жамиятига хам қўшилишмайди, хатто агар мусайламайи каззобга ё бошқаларга  ўхшаш масалан секуляристик, ислом,яхудийят, насроният, мажусият ёки булардан ташқари бошқа нарсалардан, ақлга ва тажрибага,илмга суянган (бугунги кундаги омонизмга ўхшаш) нарсаларга ўхшаш  таркибий диндан  иборат бўлишса хам фарқи йўқ.

Бу холатда муртадлар мунофиқлар ва секулярзадаларнинг ошкор кофирлар кўринишидаги  такомуллашган шакли хисобланади. Мана бу нихоятда ажойиб нуқта. Муртадлар  мунофиқ ва секулярзадаларнинг ошкор кофирлар кўринишига ўтиб олган такомуллашган шакли бўлиб олишади, улар бир шаклдан бошқа бир шаклга ўтишган холос. Улар муртад бўлишган. Умуман олганда муртадлар мунофиқлар ва секулярзадаларнинг тўдасида бўлган уларни сифатларига эга бўлган  мусулмонлардан вужудга келишади,мана бу нуқтага жуда кўп мусулмон биродарларимиз ва опа-сингилларимиз диққат қилишмайди.

Муртадга айланиб қолган мана бу секулярзада ё мунофиқларни жойгохи,ўрни аслан мухим эмас:

-Мана бу шахс фурсат кутиб юрган бир мунофиқ ва пинхон кофир бўлиши ёки бир кун фурсат етиб келса озодона ақидасини баён қилишни ва уни асосида амал қилишни кутиб юрган бўлиши мухим эмас.

-Ёки синовдан ўтган иймони заиф бир мусулмон бўлиши хам мумкин. Худди Абдуллох ибни Жахшга ўхшаб оиласи билан хабашага хижрат қилади ва у ерда муртад бўлади.

-Ёки рахбарлик ўрнига нихоятда яқин бўлган кишилардан бўлиши хам мумкин. Худди абдуллох ибни аби сурхга  ўхшайди, у аввалги мухожирлардан мусулмонлардан бўлиб вахий котибларидан хисобланган ва мухожирлар билан маккадан мадинага хижрат хам қилади,сўнгра муртад бўлади ва маккага секуляристларни олдига қайтади.

 -Ёки биз уни қалбидаги нифоқини, касаллигини ташхис беришга қодир бўлмайдиган ва уни мусулмонларни жумласидан деб хисоблаган, кейинроқ эса ортига қайтиб келган хар қандай киши бўлиши мумкин. Чунки мунофиқлар ва секулярзадалар бахсида айтиб ўтганимиздек, аллох таоло уларни ададини росулуллох саллаллоху алайхи васалламга хабар берган эди, аммо аллох таоло очиқ-ойдин баён қиладики, уларни баъзилари хам борки сиз уни хеч қачон ташхис бера олмайсизлар ва фақатгина аллох таоло уларни танийди холос. Энди мунофиқлар ва секулярзадалар гурухидан қайтиб муртадлар жумласидан бўлган кимсалар мана шу гурухдан бўлиши хам мумкин.

Мана бу хилма-хил гурухлар,мунофиқлар ва секулярзадалардан ташкил топган турли-туман дасталар мусулмонларни орасида яшириниб турган пайтларида хар нарса қилишса хам, биргина ёлғон узр сўраш билан уларни кечириларди, уларни шунчалик кўп кечирилган эдики, хатто улар росулуллох саллаллоху алайхи васалламни содда,ишонувчан одам ва улар хар нарса дейишса ишонаверади,дейишарди:

«وَ مِنْهُمُالَّذِينَ يُؤْذُونَ النَّبِيَّ وَ يَقُولُونَ هُوَأُذُنٌ».

Улар нима дейишса хам росулуллох саллаллоху алайхи васаллам ишонаверади,деб хаёл қилишарди, улар шу равиш билан росулуллохни азият қилишмоқчи бўлишар ва у кишини соддаликда муттахам қилишарди. Агар мана бу кимсалар мунофиқлар ва секулярзадаларга хос бўлган барча жиноятларни мусулмонларни жамиятида қилишса,лекин мусулмонларни ўртасида тафрақага сабаб бўлишмаса ва ўзларини жудо қилиб ошкор бўлиб ортга қайтиб кетишмас экан,уларга сабр-тоқат қилинади ва мусулмонларни жумласидан хисобланишади.

Шахс мусулмон бўлса-ю,лекин қасддан ва ўзини ихтиёри билан огох холда бир сўзни сўзласа ё бир ишни қилсаки, мана бу ишлар сабабли мусулмон бўлгандан сўнг яна кофирларни жумласидан бўлиб қолса ортга қайтиб кетса, мана бу жиноятдан кўра хам каттароқ жиноят  йўқ, аммо мунофиқлар ва секулярзадалар мана бундай катта жиноятларни хам қилишади:

«یَحْلِفُونَ بِاللّهِ مَا قَالُواْ وَلَقَدْ قَالُواْ کَلِمَةَ الْکُفْرِ وَکَفَرُواْ بَعْدَ إِسْلاَمِهِمْ وَهَمُّواْ بِمَا لَمْ یَنَالُواْ» (توبه/74)،

Улар (яъни,мунофиқлар сизга етиб келган хақорат сўзларини) айтмаганликларига қасам ичадилар. Холбуки, куфр сўзини аниқ айтган эдилар ва исломга кирганларидан сўнг яна куфрга қайтган эдилар хамда ўзлари етолмаган нарсага (яъни,пайғамбарни жонига суиқасд қилишга) қасд қилган эдилар.

Яъни мунофиқлар мана бу даражадаги ишларни қилган пайтларида хам мусулмонларни жамияти уларга сабр-тоқат қилишган, чунки у пайтда мусулмонлар уларни мана бу иш бўйича махкум қилиш учун  очиқ-ойдин далилга эга бўлишмаган, бу хабарни аллох таоло мусулмонларга хабар берган эди. Хўп, демак улар катта гунохни қилишиб мусулмон бўлишгандан сўнг куфрга қайтган эдилар.

«وَکَفَرُواْ بَعْدَ إِسْلاَمِهِمْ».

Аммо бундан баттарроқ жиноятни хам қилишади, бир гурух кишилар мусулмон бўлишликдан кўра хам юқорироқ даражага чиқиб мўъминлар жумласидан бўлишади, лекин шунга ўхшаш гунохни қилиш орқали яна қайтадан кофирларни жумласидан бўлиб қолишади:

«وَلَئِن سَأَلْتَهُمْ لَيَقُولُنَّ إِنَّمَا كُنَّا نَخُوضُ وَنَلْعَبُ ۚ قُلْ أَبِاللَّهِ وَآيَاتِهِ وَرَسُولِهِ كُنتُمْ تَسْتَهْزِئُونَ*لَا تَعْتَذِرُوا قَدْ كَفَرْتُم بَعْدَ إِيمَانِكُمْ ۚ إِن نَّعْفُ عَن طَائِفَةٍ مِّنكُمْ نُعَذِّبْ طَائِفَةً بِأَنَّهُمْ كَانُوا مُجْرِمِينَ» (توبه/65-66)،

Қасамки,агар улардан (нега устингиздан кулганлари хақида) сўрасангиз, албатта улар: “биз фақат бахслашиб, хазиллашиб келяпмиз,холос,” дейдилар. Айтинг: ” аллохдан,унинг оятларидан, унинг пайғамбаридан кулувчи бўлдингизми?”. *** Узр айтманглар! Сизлар иймон келтирганингиздан сўнг яна куфрга қайтдингиз. Агар сизлардан бир тоифани (чин ихлос билан тавба қилганлари учун) авф қилсак, бошқа бир тоифани жиноятчи бўлганликлари сабабли азоблаймиз.

Мана бу оят ошкора айтяптики,аллох билан ё уни оятлари,қонунлари,пайғамбари саллаллоху алайхи васаллам билан хазил қилишлик, шахсни иймондан ортга қайтарадиган яъни кофир бўлишига сабаб бўладиган  куфр хисобланади, бу ерда фақат хазил хақида гап кетяпти; энди агар қасддан хурматсизлик,одобсизлик қилинадиган бўлса,жиддий ё хазил гапни хукми бир хил бўлади. Шахс аллохни ва уни қонунларини ,оятларини, росулини хазиллашиб ё жиддий холатда масхара қилишида фарқ йўқ. Аллох таоло мана бу оятда мархамат қиладики: ёлғон айтдингиз мана бу сўзларингиз ўйин учун ё хазиллашиб айтилган эмасди, демаяпти, балки мархамат қиляптики: мана бу иш сизларга бахона бўла олмайди, мана буларга нисбатан хазиллашиб бўлмайди, сизлар иймон келтирганингиздан сўнг кофир бўлдингиз…….

….«لَا تَعْتَذِرُوا قَدْ كَفَرْتُم بَعْدَ إِيمَانِكُمْ»

яъни мана бу кимсалар аслида хазиллашиб айтган ва ёмон нарсани мақсад қилмаган  сўзлари сабабли, икки мархала ортга қайтишади ва кофир бўлишади.

Мана бу дастани гунохи “ислом келтиргандан сўнг кофир бўлишди” эмас, балки уларни мархаласи иймондан юқорироқ даражада бўлишган,уларни иймонларига гувохлик бериляпти ва жиноятлари хам “иймондан кейин куфр келтирдингиз” бўлади. Демак хатто бир мўъмин хам мунофиқлар сифатига эга бўла олади ва баъзи бир мархалаларда мана бу сифатлар уни иртидодига хам сабаб бўлади. Кўриниб турганидек мунофиқлар ва секулярзадалар тўдасини зохирда мусулмон бўлган мана бундай дасталардан иборат маъжун ташкил қилади. 

«كَفَرُوا بَعدَإسلَامِهِم» یا «كَفَرْتُمْ بَعْدَ إِیمَانِكُمْ»،

Мана бу бир мусулмон махсусан бир мўъмин қилиши мумкин бўлган энг катта жиноят хисобланади, у шундай холатда бўладики, аллох таоло мусулмон,мўъмин шахсни мана бу катта гунох сабабли такфир қилади ва уни исломдан чиққани яъни исломдан кофирликка қайтгани  хақидаги хукмни содир қилади. Аммо мана бундай буюк гунохга эга бўлганликларига ва аллох таоло уларни такфир бўлгани хақида хукм содир қилганига ва улар исломий хукуматни чангалида бўлишганига қарамасдан, уларга муртадларга қилинган муомала қилинмайди ва мусулмонларни сафидан чиқариб ташланмайди,балки бир содда тавба билан уларни гунохини кечирилади, албатта бизларни барчамиз мунофиқлар ва секулярзадалар тўдасининг қанчалик ёлғончи,қасамхўр, риёкор эканликларини жуда яхши биламиз. Аммо уларни тавбаси қабул қилинади ва уларга муртадларга қилинган муомалани қилинмайди, балки уларга узр ба жахлни ё ундан бошқа узрларни келтириб уларни мусулмонларни чегарасига шомил қилинади ва уларни худди бир мусулмондек химоя қилинади.

Мана бу мунофиқлар ва секулярзадалар тўдасида бўлган ва шундай буюк жиноятни содир қилган, аммо тавба қилган  мусулмонларни,мўъминларни тақдиридир. Бу ерда тавба нихоятда мухим нарса. Шахс уни муртад бўлишига боис бўладиган сўзни айтган  ё амални қилган, аммо тавба уни нажот топишига сабаб бўлади. Агарчи биз уларни тавбасини ёлғон ё рост эканига шубхалансак хам шундай бўлади. Лекин биз уни тавба қилганига ишонамиз, у қайтадан мусулмон бўлган ва уни дунёдаги  мана шу тавбаси қабул қилинади. Чунки ишонч шак ва гумонни устидан хукмрон бўлади ,шу сабабли шакни ташлаб ишончни ушлаймиз.

Бу ерда мунофиқлар ва секулярзадаларни тўдасида бўлган ва аллох таоло уни такфир қилишига боис бўлган амални қилган шахсни тавбаси ростми ё ёлғонми ,деган масалада шубха пайдо бўлиши мумкин? Аммо уни тавба қилганига ишонасан. Мана бу ишончни жойгохи шак ва гумондан кўра юқорироқда жойлашган ва ишонч билан исломга кирган киши гумон ва эхтимол билан исломдан чиқариб юборилмайди. Мана бу ахли қибла қабул қилган умумий бир қоида хисобланади.

Дунёда мана бу жиноятлар ва гунохларни хаммаси бир мусулмон учун гунохи кабира ё сағира хаддида бўлади ва агар мусулмон ё мўъмин шахс мана бу жиноятлардан бирортасини қилса уни кофир бўлишига сабаб бўлади, аммо мана бу гунохни кетидан тавба қилса ва ўзини мусулмонларни жамиятидан деб хисобласа ва уларни сафидан жудо бўлмаса, уни мана бу тавбаси қабул қилинади ва қайтадан унга мусулмонлардек муомала қилинади. Хатто агар у мунофиқ ва секулярзадаларни барча жиноятларини қилган тақдирда хам унга нисбатан секулярзада мусулмон сифатида муносабатда бўлинади. аммо агар яна қайтадан мана бу оғир,мушаххас жиноятларни такрорласа ва уни дунёдаги оқибатларидан хам огох бўлса ва биринчи марта бу жиноятни қилган пайтида унга хужжатлари хам келтирилган бўлса ва шаръий узрга эга бўлмаса, мана бу холатда узр ба жахл учун хам унга ўрин қолмайди ва огохона, қасддан, ўзини ихтиёри билан жиноятни қилган кимсалар жумласига шомил бўлади.

Мана шу заминага боғлиқ бўлган бир  нуқтага ишора қилиб ўтиш лозим бўлади, бу шахсга набавий хужжатни иқома қилиниш вақтидир. Чунки бир шахс мана бундай катта жиноятни кунлар давомида ёки бутун йил давомида қилиб юриши ва мана шунча вақт ўтгандан сўнг мана бу мусулмон шахсга росулни хужжати иқома қилиниши хам мумкин. Бу холатда мусулмон шахсга набавий хужжатни етиб келиш муддатидаги фарқ хукмни ўзгариб қолишига сабаб бўлмайди, бу мусулмон шахс росулни хужжати етиб келган пайтгача узрга эга бўлган жохил мусулмон хукмида қолади ва агар набавий хужжат унга етказилса, агарчи уни тавбаси ёлғон бўлган тақдирда хам  тавбаси қабул қилинади, тавбадан олдин шунчалик оғир гунохни қилганига қарамасдан ва кунлар,ойлар, йиллар давомида мана бу оғир гунох билан яшаб келган бўлса хам, ислом доирасида қолади. Бу ердаги энг мухим нарса унга набавий хужжат етказилгани ва уни қилган жиноятига нисбатан огох бўлгани ва агар яна бу гунохни такрорласа уни хадди нима эканидан хабардор бўлишидир? Уни кетидан қандай оқибат уни кутади? Шахс мана бу мархалага етиб бормаган бўлса мусулмонларни жумласидан хисобланади ва уни ислом доирасидан чиқариб юборилмайди.

 Мана бу аслий нуқта, жиноятчи мусумонлар билан муносабатда бўлиш равиши,дипломатикаси бўйича мусулмонлар унутиб қўядиган аслий нуқталардан бири хисобланади,бу нарсани уларга эслатиш керак, ахли қиблани мана бу суннати уларни орасида яна қайтадан тирилиши ва мана бундай жинояткорона амални,сўзни қилган хатокор,жиноятчи мусулмонга нисбатан энг яхши муносабатда бўлиш керак.

Ички пинхон кофирни, мунофиқни,секулярзадани ошкор кофирга ва муртадга айланиб қолишига нима сабаб бўлади? Ёки бошқача ибора билан айтганда секулярзада,мунофиқ ва мунофиқларнинг тўдаси қандай қилиб ошкор кофирга,муртадга ва муртадларга айланиб қолади?

Мухтасар суратда шуни айтса бўладики, аввало уни “ошкора” аллохни шариатидаги қонунларни қаршисига қўядиган хар қандай сўз ё амал уни “ошкора” мусулмонларни жамиятидан жудо қилса ва уни ортга қайтарса ва мана бу сўз ва амал бошқа нарсага таъвил қилиб бўлмайдиган “ошкор” бўлиши керак, ва мана бу сўз ва амал мукаллаф шахс томонидан огох бўлган холда ва ўзини ихтиёри билан содир бўлиши лозим.

Албатта шофеъий мазхабидагилар куфрни ният қилишни хам иртидодга шомил дейишган. Ният яъни масалан бир шахс агар келажакда мусулмонларнинг босими камайса ва секуляризм қонунлари хоким бўлса,шахсий  озодлик номи остида шароит мухайё бўладиган бўлса , куфрни қабул қилишга ё секуляризм  ахзобларини бирига киришга ёки бўлмасам яхудий,насроний,мажус ва бошқа бўлишга ёки бўлмасам агар европага, америкага етиб борса ислом динидан чиқишга  қарор қилади.

Шофеъийларни назари бўйича мана бу шахсни келажак учун қилган нияти уни хозирги замонида кофир бўлишига сабаб бўлади. Хатто агар уни келажакда кофир бўлишига шубха мавжуд бўлган тақдирда  хам, ёки агар келажакда мана бу иш амалга ошса мен кофир бўламан деган бўлса. Ёки масалан айтсаки, агар мана бу шахс ё гурух ё мана бу хукумат ёлғон айтган бўлса ё хиёнат,ўғирлик ё фалон ишни қилса,мен аллохни шариатидаги қонунларни бир четга суриб қўяман ва фалончи секуляр хизбга аъзо бўламан, ёки яхудий, насроний бўламан; ёки агар кимки менга панох берса мен насроний ё яхудий бўламан, ёки фалончи секуляр хизб мени европага етказиб қўйса, мен мана шу кофир ва секуляр хизбни аъзоси бўламан. Ёки агар келажакда мана бу иш қилинмайдиган бўлса мен кофир бўламан. Ёки агар исломий хукумат мени сувимни, электр энергиямни ва озиқ-овқатимни таъминламаса мен кофир бўламан ва фалон секулярист хизбни аъзоси бўламан.

Бу шахс ўзини исломини келажакдаги ишни қўлига топшириб қўяди, агар уни истагига биноан ишлар жорий бўлса ёки бўлмаса кофир бўлишини шарт қилади. Бу холатда куфрга розилик беришни ўзи уни кофир бўлишига боис бўлади, у бу розиликни келажакга қолдирадими ё хозирги замонда бўладими фарқи йўқ бу шахс хозирги пайтни ўзида кофир бўлади. Фалончи гурухни ё фалончи дастани,фалон шахсни, фалон хукуматни ё фасодни ё яхшиликни ё бутун дунёни яхшилик ва ёмонликларини деб диндан ва иймондан  воз кечилмайди. Шофеъийлар мана бу равиш билан куфрни ният қилишлик, кофир бўлишга иртидодга  боис бўлади,дейишади.

Албатта ният бошқалар у хақида хукм чиқарадиган нарса эмас, аммо бу ерда мусулмонлар учун ишора қилинаётган масала шуки, улар муртад бўлишга боис бўладиган ниятлардан хам эхтиёт бўлмоқлари лозимдир. Лекин бу ерда барча иттифоқ қилган нарса , иртидод забон ва амал орқали амалга ошади. Албатта Хотиб розиаллоху анху томонидан қилинганидек сўз ё амал билан иртидодга сабаб бўлиб қолиш мумкин, аммо шахс келтирган далил ва хужжатларга ва шахсни ўтмишдаги қилган ишларига, уни нияти ва қасдига эътибор берилиши лозим.

Хўп, дўстлар диққат қилинглар, айтилган сўз ё амал шундай бўлиши керакки, худо мана буни айтибди ва мен буни айтганига ишонаман ва мен буни қабул қилмайман ва бошқа нарсани қабул қиламан. Диққат қилинглар, иртидодга боис бўладиган сўзлар шуки, шахс айтадики , худо мана буни айтган ва мен буни айтганига ишонаман,бу нарса менга очиқ-ойдин равшандир, аммо мен буни қабул қилмайман ва бошқа нарсани қабул қиламан.

Масалан бу шахс қуйидаги сўзларни айтса, худо аллохни шариатидаги қонунлар бўйича хукм қилиниши керак ,деган аммо мени истагим бўйича секуляризм дини ё секуляризм динидаги мазхабларни бири  бўйича хукм қилиниши керак. Ёки бундан хам пастроқда майдалаб айтганда, масалан айтсаки, мен исломни хамма нарсасини қабул қиламан, аммо оилавий алоқалар ,маданият,иқтисод,қазоват,хуқуқ,таълим ва тарбия  борасидаги худони мана бу сўзини қабул қилмайман, аллох мана буларни айтганлигини  яхши билади ,аммо қабул қилмайман,дейди, ёки шаробни харом экани борасидаги худони сўзини қабул қилмайман ёки худони зино хақидаги сўзини қабул қилмайман ёки худо таомланиш, юриш, салом бериш ва бошқа майда ишлар борасида сўзлаган, буни биламан ва уни худо айтганига хам ишонаман, аммо мен мана бу майда,жузъий ўринларни қабул қилмайман. Мана бу шахс шубхасиз бу сўзи билан исломдан чиқади ва бу сўз уни ортга қайтаради. Мана бу сўз уни ортга қайтишига боис бўлади ,чунки бу сўз хозирги пайтники эмас, бу ўтмишдаги сўз бўлиб куфр дунёсига тегишли, олдин ўша ердан исломга келган эди. Бу сўз уни орқага қайтаради,у олдинга сари харакат қилиб илгарилаган холидан ортга қайтаради, шу биргина сўз.

 Бир кўринглар, аллох таоло худонинг шариатидаги қонунларни баъзисига иймон келтириб бошқа баъзиларига иймон келтирмайдиган кишилар борасида нима,деб мархамат қилади:

«أَفَتُؤْمِنُونَ بِبَعْضِ الْكِتَابِ وَتَكْفُرُونَ بِبَعْضٍ ۚ فَمَا جَزَاءُ مَن يَفْعَلُ ذَٰلِكَ مِنكُمْ إِلَّا خِزْيٌ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا ۖ  وَيَوْمَ الْقِيَامَةِ يُرَدُّونَ إِلَىٰ أَشَدِّ الْعَذَابِ ۗ  وَمَا اللَّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ* أُولَٰئِكَ الَّذِينَ اشْتَرَوُا الْحَيَاةَ الدُّنْيَا بِالْآخِرَةِ ۖ  فَلَا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذَابُ وَلَا هُمْ يُنصَرُونَ» (بقره/85-86)،

Ё китобнинг (тавротнинг) бир қисмига ишониб,бир қисмини инкор қиласизми? Ораларингиздан ким бу ишни қилса, унинг жазоси бу дунёда расво  бўлиш,қиёмат кунида эса қаттиқ  азобга дучор қилинадилар. Аллох қилаётган ишларингдан ғофил эмасдир. ** Ана ўшалар охират ўрнига дунё хаётини сотиб олган кимсалардир. Бас, азоблари енгиллатилмайди ва уларга ёрдам хам берилмайди.

Аллох  бир хукмни нозил қилган бўлса хам ,фақат уни бир қисмига ё бир бўлагига иймон келтирадиган кимсаларни тақдири шудир. Шахсни эътиқод қилишича,аллох қуръонни нозил қилган ва Мухаммад саллаллоху алайхи васаллам хам аллох томонидан юборилган,аммо бу шахс аллохни қонунларини бир қисмига иймон келтиради ва бошқа бир қисмига иймон келтирмайди ва уни инкор қилиб рад қилади. Улар қуйидаги оятга шомил бўлишади:

«فَمَا جَزَاءُ مَن يَفْعَلُ ذَٰلِكَ مِنكُمْ إِلَّا خِزْيٌ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا ۖ  وَيَوْمَ الْقِيَامَةِ يُرَدُّونَ إِلَىٰ أَشَدِّ الْعَذَابِ»،

Дунёда хор,паст,расво бўлишига сабаб бўлса, қиёматда энг шиддатли азобга боис бўлади. Аммо агар мана шу шахс хаммасини қабул қиламан,деса,лекин уларни амалда бажармаса гунохкор бўлади. Дунёда хорлик,пастлик, расволикка эга бўлса, қиёматда энг шиддатли азобга қолади. Аммо агар мана шу шахс хаммасини қабул қиламан деса, аммо уларни амалда  бажармаса гунохкор  бўлади. Яъни бу дегани  уларни хаммасини бажармайди ёки уларни баъзисини бажараман дегани эмас, масалан бир шахс худо айтганидек   шаробни  харом дейди, лекин шаробни ичади, агар шахс буларни хаммасини қабул қиламан деса,аммо фақат мана бу ўринни танхо ўзини  риоя қилмаса  гунохкор  бўлади, аммо исломдан чиқиб кетмайди ;  масалан буни аллох харом деганини мен яхши биламан ва уни харом эканини хам қабул қиламан,дейди, аммо уни амалда бажармайди.

Хўп, энди бу ерда агар мана бу 10 ё 20 ё 30 та ўринга ё фалон ададдаги ўринга қаршилик қилса шахс ислом доирасидан чиқиб кетади ё мана булар сабабли ислом ноқисликларига дучор бўлади,дейишимиз тўғри бўлмайди. Бу нарса бу ерда хеч қандай маънони англатмайди, 10 ё 20 ё 30 та ўрин хам маъносиз бўлади, мана бундай нарсалар аввалги асрлардаги аиммаларни орасида хеч қандай асосга эга эмас.

Мусулмонларни бир жамиятида мусулмонларни биринчи даражали ишлари инхирофга қарши мубораза қилиш бўлиши мумкин, бошқа бир жамиятда эса бошқа нарса биринчи ўринда туриши мумкин ё одамларни орасида тарқалган бошқа фасодлар бўлиши ва мусулмонлар мана бу ўринларга диққатни қаратган бўлишлари мумкин. бу холатда, хар бир минтақадаги мусулмонлар ўзларининг мавжуд вазиятлари тақозо қилган холатга кўра  биринчи даражали ишларни таъйин қилишади ва кундалик саволларга муносиб  жавоб беришади. Энди агар сиз бир неча кун ё бир неча ой ё бир неча йил олдин эхтиёж бўлган ўринларга ёпишиб олсангиз ва бугунги кунда сиздаги эхтиёж бошқа нарса бўладиган бўлса ва сиз бошқа эхтиёжлардан ғофил бўлиб қолган бўлсангиз, бу ерда сиз ноўрин тақлид қилиш билан йўлни йўқотиб қўйгансиз ва ўзингизни кундалик янги эхтиёжлар билан янгилай олмагансиз, сиз ўша кунги жамиятга тегишли эмассиз ,деса хам бўлади, сиз тўсиққа айланган гапирувчи, аммо  мўмиёланган одам бўлиб қоласиз.

Масалан мисол тариқасида айтилса, саудия арабистонида хукумат қудрати ташкил бўлгандан кейинги даврда ,диққат қилинглар хукумат қудрати ташкил бўлгандан сўнг, уларнинг мушкили мусулмонларнинг қабрлар,нотўғри тавассул қилиш, тахоратни сахих одобларини билмаслик ё мана шунга ўхшаш ўринлар бўлган ва мана бу мушкилотлар хукумат қудратини химояси остида ўзларини равишлари бўйича хал қилишган ва тамом бўлган, бир қанча йиллардан буён арабистонда мана бундай нарсалардан хабар хам йўқ. Аммо баъзилар хозирда хам ана ўша ўринларга ёпишиб олиб жамиятни кундалик эхтиёжларидан,фасодларидан ғофил бўлиб қолади.

Улар соатлар, кунлар, йиллар  давомида вақтларини мана бу ўринларни такрорлаган холда ўзларини миллатларига хослашади ва ўнлаб китоблар,шархлар, овозлар, тасвирларни хилма-хил  ахборот воситалари орқали мана бу замина бўйича ироя беришади, аслида эса бир қанча йиллардан буён тоғут,хоин, ғайри исломий салатанат хукумати вахий диёрига хоким бўлиб олган ва арабистон миллати учун эътиқодий,ижтимоъий, ахлоқий, иқтисодий фасодларни манбаъсига айланган, ундан ташқари бошқа мусулмон диёрлари учун хам инкор қилиб бўлмайдиган мусибатга ва озодлик тарафдори бўлган мусулмонларни қаршисида асосий тўсиққа ва англия,америкага ўхшаш секуляр кофирлар учун содиқ ходимга айланган, қаерда озодлик тарафдори бўлган мусулмон ўлдирилган бўлса, ўша ерда  оли саъудни ўқлари ё доллорлари хизмат қилган. 

Энди, сизни назарингизда мана бундай жамиятда исломни ноқис қилувчи нарсалар  сифатида  илгари хал бўлиб кетган бир неча ўриндаги мункарларга ёпишиб олиб бошқа асосий ўринларни ташлаб қўйишлик,  исломга ва мусулмонларга хизмат қилиш бўладими ё мусулмонларга қарши катта фитна қилиш ва мусулмонларни инхирофий, қийшиқ  ишлар билан машғул қилиш бўладими? Мана бу йиллар давомида оли саъуднинг  фосид системасини канали орқали ситам кўрган миллатни  устидаги фитнасидир, шу холатда фосид  бўлиб бораётган миллатни устида мажбурлаб юкланяпган фожеъаси бўлади, бу миллатни кундан кунга фосидроқ қилиб боради.

Хозирги кунда мусулмонлар яшайдиган аксар диёрларда асосий неъмат бўлмиш исломий хукумат нобуд қилинган  ва аксар мусулмонлар бундай неъматдан махрумдирлар, мана бу диёрлардаги мусулмонлар мужмал ва умумий исломни қабул қилгандан сўнг,уларни биринчи даражали ишлари ё биринчи пойдеворлари исломий хукуматни ташкил қилиш ва тоғут хукуматларни йўқотиш бўлади, буни фақат ва фақат вахдат,шўро ва тафарруқдан пархез қилиш орқали амалга оширса бўлади. Минтақадаги исломий хукуматни қудрати мусулмонлар асрлар давомида дучор бўлган булғанган  фасодларни аста-секин йўқотиш билан баробардир. Мусулмонлар мана бу дастагни,тутқични қўлдан бой бериш билан турли-туман мусибатларга дучор бўлишди. Агар мана бу мусибатларни хаммасини олдини олмоқчи бўлсанг ва булғунишларни йўқотмоқчи бўлсанг, сени биринчи қиладиган ишинг мана бундай хукуматни ташкил қилиш бўлиши лозим. Агар захарланган сувни тўсмоқчи бўлсанг уни аслий ёпувчи йўлини беркитишинг ,яъни мусулмонларни жамиятидаги тоғут хукуматларини йўқотиш йўлини топишинг керак бўлади.

Аммо мана бу нуқтани,вазифани, биринчи даражали мухим ишни хам биринчи шарти шуки, бизлар аллохни шариатидаги пойдеворни,бошланғич қоидани бир четга суриб қўймаслигимиз ва доно душманлар ва жохил дўстлар томонидан мусулмонлар учун ишлаб чиқилган ва мусулмонларни кейинги даражадаги инхирофий, қийшиқ  ишлар билан машғул қилиб қўйган  сенорийларга ёпишмаслигимиз керак.

Диққат билан шуни мусулмонларга етказиш лозимки, келажакда фақат аллох томонидан келганига ишонган нарсаларга таслим бўлсинлар, мана бу даъват, вахдат, хамда махрум минтақаларда исломий хукуматни ташкил бўлиши ва мусулмонларни орасидаги ақидавий,рафторий булғанишларни аста-секинлик билан йўқотиш  йўлидаги энг катта хизматдир.

Ундан ташқари мусулмон шахс мана бу асосий ва нихоятда мухим нуқтани тушуниб етиши лозим, мусулмон шахс “огохона”, қасддан ва ўзини ихтиёри билан аллохни шариатидаги  хукмлари,дастури ва қонунини қайси бирини қабул қилмаслиги ё бир четга суриб қўйишини фарқи йўқ,мухим эмас, бу ерда катта кичик нарса мавжуд эмас, наузу биллах шу нарса мухимки, мана бу ахкомларни бирида аллохни жохил ва ўзини,бошқа махлуқотларни эса  олимроқ,оқилроқ, хакимроқ,дилсўзроқ, тадбиркорроқ, фойдалироқ деб билишидир, яъни аллохга шерик қилиш хатто уни хақорат қилиш хисобланади. Мана буни танхо ўзи уни ислом доирасидан чиқариб юборади; агарчи мана бу шариатдаги аллохни дастурларини энг кичиги,арзимагани хақида бўлса хам ё ундан бошқа барча ибодатларни бажарса хам  фойдаси  йўқ.

Аллох таоло ўзига нисбатан мана бундай хақоратни асло кечирмайди:

«إِنَّ اللَّهَ لَا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَلِكَ لِمَنْ يَشَاءُ وَمَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلَالًا بَعِيدًا».

Мана шу бир ўриндаги мухолифат ўзини барча ибодатлари,амалларини ботил бўлишига боис бўлади – ўзини мусулмон деб биладиган хар қандай кишини – самарасиз бўлиб қолади, хатто  мана бу нотўғри  ишни пайғамбар қилганми ё бошқа шахсми фарқи йўқ:

«وَلَقَدْ أُوحِىَ إِلَيْكَ وَإِلَى ٱلَّذِينَ مِن قَبْلِكَ لَئِنْ أَشْرَكْتَ لَيَحْبَطَنَّ عَمَلُكَ وَلَتَكُونَنَّ مِنَ ٱلْخَٰسِرِينَ»

Аллох таоло уни мана бу ошкор хақорати сабабли жаханнамга ташлайди. Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қиладиларки:

“إِنَّ الرَّجلَ لیكَلَّمُ بِالْكَلِمَةِ مِنْ سُخْطِ اللَّهِ لایرَى بِهَا بَأْسًا فیَهْوِی بِهَا فِی نَارِ جَهَنَّمَ سَبْعِینَ خَرِیفًا”.

Мана бу нихоятда хатарли иш бўлиб унда енгилтаклик қилиб бўлмайди. Мана бу заминада кам бахо бериш, енгилтаклик қилиб бўлмайди, бу нарсада хазиллашиб ё хатарга солиб хам бўлмайди, унда қиморга ўхшаш эхтимол билан иштирок этиб уни хаммасини ютқазиб нобуд қила олмайсан.

Мана бу заминада, сахобаларнинг закотни инкор қилувчиларга нисбатан қилган муомалалари бизларга намуна бўла олади. Инкор қилувчилар бошқа ибодатларни бажарганликларига қарамасдан аллохни мана бу битта хукмини инкор қилганликлари сабабли, уларга муртадлардек муомала қилинди, яъни аллохнинг  фақат ва фақат танхо бир хукмини инкор қилганликлари ва қабул қилмаганликлари боис, аллохни шариатидаги хамма қонунларни бир четга суриб қўйган ва хатто пайғамбарликни иддаъо қилган  кишиларга қилинган муомала уларга хам қилинди. Уларни барчасига бир хил муомала қилинган.

Демак, аллохни шариатидаги бир хукмни инкор қилишлик, мана бу шариатдаги хамма қонунларни инкор қилиш билан биробардир. Бир ўриндаги аллохни хукмини бошқа ўриндаги хукмлардан фарқи йўқ. Бир ўриндаги аллохни хукмини қабул қилмаганингдан сўнг, уни ўрнига бошқа хукмни қўйгансан, яъни аллох мана бу ўринда хаким,дилсўз, олим ва бизларни хозирги вазиятимиздан огох эмас, балки ўзим ва бошқалар ё фалон кофир секуляр хизб мана шундайдир. Хатто агар садрил исломдаги мана бу ягона хукмни қабул қилсанг-да, аммо уни хозирги замонга муносиб деб кўрмасанг ва уни қабул қилмасанг, хақиқатда аллох таоло наъузу биллах 1400 йил олдин олим,хаким бўлган эди ва уни хукми ўша замонни дардига еган, аммо хозирги пайтда аллох таоло олим,доно,хаким, дилсўз эмас ва уни қонунлари хам хозирги кунни дардига емайди,деган бўласан; ислом динидаги халол ва харом то қиёмат кунигача эмас,балки маълум бир замонгача бўлган эди  ва энди тамом бўлган,деган бўласан. Мана бу шубхасиз ошкор куфр бўлади.

Риддада риддайи акбар ё риддайи асғар деган нарса мавжуд эмас,ридда ридда бўлиб қолади. Энди бириники (муғаллиза) қўпол,шиддатли бўлиши ва бошқасиники (мужаррада) ва содда бўлиши мумкин. Биттаси бориб яхудий,насроний ё секулярист бўлади ва хеч ким билан иши бўлмайди ва хеч кимга озор етказмайди; ёки биттаси аллохни халолларини харом қилади ё аллохни харомларидан бирини халол қилиб олади. Ёки бир кишига ўхшаб намозни вожиб эканини инкор қилса ва хеч ким билан иши бўлмаса ва хеч кимга озор-азият етказмаса ,унга мужаррада ё содда деймиз, уни иртидоди соддадир; ёки шахс ошкор кофирлардан бирини жумласига кириши мумкин ва манфий даъват қилишни ва исломга,мусулмонларга қарши рухий жангларни ижод қилишни бошлайди ва мусулмонларга қарши жанг қилади,хамда аллохни шариатидаги қонунларни татбиқ қилинишини олдини олади ва хатто ўзини олиб ташланиши лозим бўлган монеъга айлантириб олади ва “аимматул куфрга” яъни пешвога, имомга, куфрни бошига айланади ёки дафъ қилиниши керак бўладиган  “аимматул куфр”ни ушлаб турувчи, сақлаб турувчи асосий тошга ёки соил душманга айланиши мумкин. Хар икки суратда содда ва шиддатли бўлишидан қатъий назар риддани хукми ягонадир, албатта уларга қандай муомала қилиш бўйича ё улар ижод қилган хатарни меъзонига муносиб равишда  уларни қандай дафъ қилиш бўйича даражаларга бўлиниши мумкин.

Бу ердаги эътибор берилиши лозим бўлган асосий нуқталардан бири шуки, шахсларнинг огохона,ўзини ихтиёри билан қайтишини, фалон олимнинг ё фалон мазхабнинг шаръий манбаълардан қилган  ижтиходидан  ё таъвилидан асосий фарқларга эга. Мана бу мазхабларни ва мужтахидларни хар бири,бизлар аллохни шариатидаги қонунларга иймон келтирамиз,дейишади. Зохирда улар қуйидагиларни айтишади; бизлар аллохни шариатидаги қонунларга иймон келтирамиз ва ишонамиз,аммо бизни назаримизда аллох таолони мана бу оятдан бўлган манзури шу, ё росулуллох саллаллоху алайхи васалламни мана бу сўздан манзурлари мана будир, улар оят ва ривоят,росулуллох салаллоху алайхи васалламни хадислари  ё тарихий тадбирлар хақида алохида кўз-қараш, таъвил ва тафсирга эгадирлар.

Шубхасиз, мана бу раъйларни бири сахих ва бошқалари сахих эмас, аммо ягона шўро мавжуд бўлмаганлиги боис, вохид уммат хам мавжуд эмас ва мусулмонларга вохид раъайни ироя берадиган  вохид ижмоъ хам вужудга келмайди, шу сабабли хам мана бундай фурсат келгунича   бу ихтилофлар давом этади, мазхаб ва фирқаларни ижтиходларидаги ислом доирасида мавжуд мана бу ихтилофлар ё уларни таъвилидаги ихтилофлар, фалон оятга ё росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қилган фалон ривоятга қарши чиқиш эмас, балки бошқаларнинг мана бу оятдан қилган тушунчасига,таъвилига,тафсирига ё ривоятга мухолифат қилишликдир. Демак бу ерда инсоннинг қуръон ва суннатдан қилган ихтиходларига,таъвилотларига мухолифат қилишлик, қуръоннинг ўзига ва росулуллох саллаллоху алайхи васалалламнинг суннатларига қилинган мухолифат маъносида бўлмайди ва бўлмаган хам. Мана бу жуда кўпчилик диққат қилиши лозим бўлган нуқтадир.

Буларни мисоли худди бир хазинани нақшасига эга бўлган бир гурухга ўхшайди, бу ерда хамма мана бу хазинага етиб боришни хохлайди ва уни қўлга киритиш учун тоқатлари етгунича харакат қилишади, аммо уларни хар бири ўзини равиши бўйича мана бу нақшани ўқийди ва уни тафсир қилади, ўзини  тушунчасига асосан хазинага етиб бориш учун харакат қилади ва мана бу мақсадга етиб бориш учун  бошқалардан фарқли бўлган йўлни танлайди. Ўзи тўғри деб ўйлаган ва нақшадан тушунган йўли бўйича харакат қилишни хохлайди. Бу ерда хилма-хил йўллар вужудга келиши табиий, аммо уларни хаммасини мақсади ягона экани мушаххасдир.

Хамма хам хазинага етиб бора олмаслиги хам мушаххас, чунки хазина бир жойда жойлашган ва уларни хар бири алохида йўлдан кетишган. Бу ердаги мухим нарса шуки, биз уларни хазинага ишонадиган ва унга етиш учун қўлларидан келгунча харакат қиладиган кишилар деб биламиз, аммо уларни кўплари хато йўлдан юришади ва уларни тўғри йўлга йўллайдиган хеч ким йўқ. Хаммани ўзини вохид ижмоъси билан тўғри йўлга йўллайдиган улил амр шўроси хам мавжуд эмас, шу сабабли хам уларни хар бири ўзини махкам эътиқоди билан хақиқатни кашф қилиш учун ва хазинани қўлга киритиш учун ўзи ишонган ва эътиқод қилган йўлдан харакат қилади.

Хўп, энди мана булар  қаерда-ю яхудий кофирлар,насронийлар,мажусийлар, собеинлар,секулярлар айтаётган нарсалар қаерда? Мана бу кофирлар ё қуръон ва суннатни ва хазинани мавжуд эканлигини аслан қабул қилмаймиз дейишади, ё шариатдаги қонунларни хеч қайси бирини ёки инсонларни дунёвий хаётидаги ишлар бўйича  аллохни шариатидаги қонунларни бир қисмини хам қабул қилмаймиз,дейишади.

Ёки бир мазхаб ё бир мужтахид фалон хукмни қандай ижро қилиш борасида бошқа бир мазъаб ва тафсир билан ихтилофга эга, аммо  кофир шахс ахли китоб бўладими ё шибхи ахли китоб ёки кумалага,демократларга, курдларни хозирги даврдаги мусайламайи каззоби бўлмиш ужалонни тўдасига, портиларга, екитиларга ўхшаш секуляр кофир бўладими фарқи йўқ, уларни хаммаси аллохни хукмини аслан қабул қилишмайди,энди уни қандай ижро қилиш хақида гапирмаса хам бўлади.  Бир мужтахид бошқа мазхаб ва тафсир билан бирга мана бу хукмни қандай ижро қилиш борасида ихтилофга эга, аммо мана булар уни қандай ижро қилиш у ёқда турсин, мана бу хукмларни қабул хам қилишмайди.

Шахс ахли китобни,шибхи ахли китобни,секулярларни кофир эканини яхши билади, аммо уни ўзини мен яхудийман, насронийман, мажусман ё секулярман ёки аниқроқ қилиб айтганда мен кумаламан, демократман,пикакаман, портиман, екитиман деса, бундай шахс ўзини кофир эканини таъкидлайди ва ўзини кофир эканига гувохлик беради:

«وَشَهِدُوا عَلَىٰ أَنْفُسِهِمْ أَنَّهُمْ كَانُوا كَافِرِينَ»،

Ўзларини нафслари кофир эканига гувохлик беришади. Уларни кофир эканликлари ошкордир, ўзи хам мен уларни бириман деб турибди. Зохирда у шуни айтиб турибди, уни нияти,қалби қиёматга қолади, бу дунёда инсонлар у хақида хукм қила олмайдилар. У зохирда ўзини кофир эканига ва мана бу гурухлардан эканига  гувохлик беряпти,

«وَشَهِدُوا عَلَىٰ أَنْفُسِهِمْ أَنَّهُمْ كَانُوا كَافِرِينَ»

Мен кумаламан,демократман,пикакаман дегандан сўнг мана бу секуляр ахзобларни бириданман деб турибди.

Хўп, амал хақида хам ўзини ихтиёри билан ошкор кофирларни сафига кирган ва ошкор кофирларни сафида мусулмонларга қарши жанг қилаётган  кишига ишора қилса бўлади, ёки уларни жумласидан бўлган ё уларни қонунларига тобеъ бўлган ва ўзини ихтиёри билан уларни динини қабул қилган ва бунга қўшимча равишда мусулмонларга қарши жангда хам иштирок этаётган ёки секулярист ахзобларни бирига аъзо бўлиб мана бу хизбни қонунларига ахд берган ёки яхудиятга ё насрониятга кирган кишига хам ишора қилса бўлади. Ёки ўзини ихтиёри билан қуръонни ифлосликларни,ахлатни орасига ташлаган ёки ўзини ихтиёри билан қуръонга қарата ўқ узган киши хам шунга ўхшайди. Агарчи мана бу шахслар бир нарса демасалар ёки ёлғон ва бахоналар келтирсалар хам,қилган  амаллари сабабли ислом доирасидан чиқишади.

Баъзиларни кумалага,демократларга,пикакага, портиларга ўхшаган ошкор секуляр кофирларни ахзобларига хилма-хил бахоналар билан жазб бўлишганини ва одамларни мана бу  кофир хизбларга эргашганини кўрганмиз, масалан одамлар бу ерда ўзларини тиллари билан ўқишни ва ёзишни таълим олишади ёки ташқи кофирни ўрнига одамларни устида махаллий секуляр муртад кофир хоким бўлади, дўстлар диққат қилинглар, ёки бўлмасам одамларни фақирликни ўртадан йўқотамиз,деган тасаввурда, хаёлда ушлаб туради, худди шу ишни ироқни курдистонида 20 йилдан ошиқ муддат ичида қилишганини кўрдик, аммо миллат учун  фасод,бадбахтлик, хаёсизлик,зулм ,адолатсизлик,ўғирлик, талон-тарождан бошқа нарсани келтиришгани йўқ. Улар фақат секуляризмни озодликларини,тартибсизликларини хоким қилиб қўйишади ва демократия,озодлик,маданиятли жамият шиорлари остида ўнлаб фитналар,ёлғонларни ўрнатишади.

Хар қандай холатда хам, кимдирлар мана бу бахоналар билан келиб айтишадики: келинглар  ўзингизни  тилингизда ўқинглар  ва  ўзимизга хамзабон  бўлган махаллий муртад кофирни устимизда хоким қилиб олайлик ва ўртада мана шунча қон хам тўкилсин  ва уларни мана шу хаёллар,тасаввурлар , зулмлар билан  ушлаб туришади.  

Мана бу ёлғонлар ва фитналарни ,ёндашувларни хаммаси мунофиқ ва секулярзадаларни ёлғонлари,ёндашувлари бўлиб, секулярзадалар мана бу тасаввурлар билан ўзларига жалб қилишади. Хар қандай холатда хам,улар ўзлари томонга тортишади ва ўзларига ўхшаган ошкор кофир қилишади.

Хар холда шуниси аниқки, кофир бўлишни жинояти она тилида ўқишдан махрум бўлишдан ёки хамзабон бўлган муртад кофирни хокимиятидан кўра  нихоятда юқорида туради, буни аслан асослаб бўлмайди. Бир мусулмон кишининг мен билан хамзабон бўлган секуляр муртад кофирни олиб келаман ва қонларни,жонларни қурбон қилиб бераман ,дейишини нима билан асослаб бера олади? Мана бу секуляр муртад кофирлар бутун тарих давомида махаллий бўлмаган тоғутлардан кўра баттар эканликларини собит қилишган,уларни ўзимизни устимизга ўз қонимиз билан хоким қилиб қўямизми? Нима учун? Чунки бизни хамзабонимиз бўлади. Мана булар шундай ишларни қилишади.

Мана булар забонлари билан бошқа нарсани айтишлари ва амалда бошқа нарсани қилишлари мумкин. Бу ердаги меъёр амалда қилинган ишдир. Улар секуляр кофир ахзобларга қўшилишлари билан амалда ўзларини кофир қилиб олишади, бу ерда мусайламайи каззобга ё сажжоъга ё бошқа пайғамбарликни даъво қилганларга ўхшаб исломни баъзисига амал қилишлари ё қилмасликлари мухим эмас. Росулуллох саллаллоху алайхи васалламни давридаги ёлғон пайғамбарларни барчаси ислом шариатини жуда кўп қисмига хам амал қилишар эди, аммо бугунги кундаги ужалонга ўхшаган мусайламайи каззоблар эса мана шунга хам амал қилишмайди.

Хўп, мана бу бир нуқта,энди   иртидод ва муртад бўлиш жараёнида баъзилар чиқарадиган ўйинлардаги бошқа бир  нуқта шуки, баъзилар муртад бўлишдан  мусулмонларга қарши рухий жангларда бир  абзор сифатида фойдаланишади.  Яъни аввало биз мусулмон бўлдик,дейишади, аммо буни кетидан биз исломдан ёки мана бу гурухдан чиқдик ,деб эълон қилишади, масалан улар айтишадики, биз уларни орасида бўлдик ва уларни яқиндан ўрганиб чиқдик ва уларни нима эканликларини кўзимиз билан кўрдик; аммо мана бу далилларга кўра исломдан қўлимизни тортдик ва уни ўзимизга муносиб деб кўрмадик,балки масалан секуляризм,яхудият, насроният, мажусият динларини ўзимизга муносиб деб ташхис бердик, худди бугунги кунда баъзилар амалда бажараётган ишлар хам шунга ўхшайди.

Бу мусулмонларни ақидаси ва диний ишончлари учун рухий жанг ва юмшоқ тахдид бўлади, буни қаршисида секуляризм дини ва бошқа ошкор кофирларга қўшилиш учун таблиғот бўлади.

Мана бу юмшоқ ва зиракона рухий жанг, янги мусулмон бўлганлар ёки ноогох ва иймони заиф мусулмонлар учун тахдид бўлади ва исломга  узоқдан қараб турган  мана бу кишиларни, бошқа одамларни ёмон гумон қилишига боис бўлади.

Мана булар монеъ сифатида амал қилишади ва уларни таблиғотлари исломни томоша қилиб турганлар учун исломга нисбатан  манфий кўз-қарашларига боис бўлади. Улар одатда мусулмонларни орасида туриб бундай ўйинларни ўйнашмайди,балки мусулмонларни доирасидан ташқаридаги ошкор кофирлар мана бу ўйинларни келтириб чиқаришади. Демак мана бу ўйинлар бир мусулмоннинг ё мунофиқ секулярзаданинг хам иши эмас, мана бу ислом доирасидан ташқаридаги ошкор кофирларнинг ишидир.

Аллох таоло мана бу борада ошкора огохлантиради ва мана бу рухий жангни бир хатар сифатида эслатади:

«وَقَالَتْ طَائِفَةٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ آمِنُوا بِالَّذِي أُنْزِلَ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَجْهَ النَّهَارِ وَاكْفُرُوا آخِرَهُ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ‏» (آل عمران/72)،

Ахли китобдан бир тоифаси бир-бирларига шундай дейишди: “мўъминларга нозил қилинган нарсага (қуръонга) куннинг бошида иймон келтириб,куннинг охирида уни инкор қилинглар. Шояд (улар хам иймонларидан) қайтсалар.

Улар илгари силжиган мусулмонларни худди ўзларига ўхшаб ортга қайтаришмоқчи бўлишяпти.

Мана бу сенарий  рухий ва юмшоқ жангни ижод қилиш учун бўлиб, хозирда мусулмонлардаги диний вахдатни  йўқотиш ва диний тартибсизликларни ва ислом динига, аллохни шариатидаги қонунларга  нисбатан ёмон гумон қилишни ижод қилиш учун ижро қилиняпти, турли-хил равишлар ва турли-туман каналлар орқали идора қилинади ва бу холат давом этиб келяпти. Бу тўхтаб ё узилиб қолган нарса эмас. Мана бу равиш билан душманлар мусулмонларни иймонига хамла қилишмоқчи  ва мусулмонларни иймонини заифлаштирмоқчи бўлишади, мана бу равиш билан душманлар мусулмонларни орасида тафарруқни ва бир неча дасталикни вужудга келтиришмоқчи бўлишяпти. Улар мана бу сенарийлар ва рол ўйнашлар орқали мусулмонларни вахдатига зарба уришни  ва муваффақиятсизлик хамда душманни наздида мусулмонларни убухатини тўкишни исташяпти.

Гапларига қулоқ солинаётган ва аввал ислом келтириб сўнгра кофир бўлишаётган ахли китоб кофирларининг,мушрикларнинг,секуляристларнинг кетма-кет муртад бўлишлари ва ислом келтиришларидаги ажойиб нуқтаси шуки, росулуллох саллаллоху алайхи васалламни хукуматлари ўзидаги барча имкониятларга,қудратга қарамасдан исломий жамиятни фуқароси хисобланган мана бу кишиларга муртадлар хукмини татбиқ қилишмасди ва уларни ўйинларига ойдинлаштириш,юмшоқ ва рухий жанглар, уларга ўрин бермаслик, ахамият бермаслик билан жавоб беришарди. Умуман айтганда уларнинг қилаётган ишлари бир масхарабозчиликка ўхшайди,тўғрими? Чунки аслида улар умуман харакат қилишгани йўқ, яъни олдинга силжиганлари йўқ,балким ўша турган жойларида қолишган эди, демак бу ерда ортга қайтиш хақида гап бўлиши хам мумкин эмас. Бу билан улар ўзларини масхара қилишяпти. Аммо мана бу сенарийни нозик нуқтаси шуки, мана бу кимсаларнинг аслан харакат қилмаганликларини,умуман жойларидан қимирламаганликларини, олдинга юрмаганликларини, турган жойларида собит қолганликларини исбот  бўлишидир, бизлар бир жойдан бошқасига қайтяпмиз,деб турган  кишилар ёлғон гапиришяпти. Хаммага уларнинг ёлғон гапирганликлари, аслида эса ўринларидан қимирламаганликлари ва бизлар қайтиб келдик деб иддао қиладиган сафарга хам чиқмаганликлари исбот қилиниши  керак, хўп сен аслан қайтиб келдим дейишга арзийдиган харакат хам  қилганинг йўқ-ку.

Хўп,мана бу алоқаларга тегишли ишора қилиниши лозим бўлган  нуқталардан бири  шуки, хақиқатда муртад бўлган кишиларга асл туртки бўлган нарса нима,улар хақиқатда муртад бўлишганми ё ана буларга ўхшаб ўйин чиқаришяптими? Уларни муртад бўлишларига нима сабаб бўлган, мана буларни аниқ иллатини фахмлашимиз керак?

Уларни сабаблари олдинги мунофиқларни ва секулярзадаларни таниб олиш хақидаги  дарсимизда ишора қилиб ўтганимиздек хилма-хил сабаблар,далиллар бўлиши мумкин. Шахсий- рухий  сабаблар ёки ижтимоъий – сиёсий ё иқтисодий, маданий сабабларга ўхшайди, бу ерда уларга ишора қилиб ўтириш лозим эмас,деб ўйлайман, янги келган дўстларимизни эса олдинги дарсимизни ўқиб чиқишга даъват қиламиз, шунда улар муртадларнинг иртидодини сабабларини тушуниб олишади.

Албатта мунофиқлар тўдаси билан муртадларнинг иртидод сабаблари бир хил бўлиши хам табиий нарса; чунки муртадлар  мунофиқ ва секулярзадаларнинг такомуллашган шакли хисобланади. Улар бир жойдан бошқа бир жойга ўринларини алмаштирган муртадлар,мунофиқлар,секулярзадалар бўлишади, бир поезддан тушиб бошқа бир поездга ўтиришган, йўлни ўзгариши уларнинг  мохиятини ўзгартирмайди. Шу сабабли хам уларни қуръон ва сахих суннатдаги  ички мохиятларини, рафторларини таниб олишлик, уларни мавжуд вазиятларидан ва хозирги замонда  уларга қандай қилиб муносабат билдиришдан огох бўлиш хисобланади.

Шунинг учун хам диққат қилиниши лозим , бизларнинг бахсларимиз ақидавий-тарихий мавзулар бўлиб шахсий-ижтимоъий алоқаларни ва исломий жамиятни алоқаларини тартибга солиш учун  сиёсий-ижтимоъий вазифаларга эгадир, мана бу нихоятда мухим нуқта хисобланади. Уларнинг шаръий манбаълардаги сифатларини таниб олиш орқали ,биз уларни қуръондаги ва ўтган асрлардаги тарихини бугунги кунга олиб келамиз ва ундан бир абзор сифатида фойдаланамиз. Мана бу биз илгари сураётган бахсларни ахамияти,заруратини далилларидан биридир.

Хўп, хозир бизларни мусулмон биродарларимиз ва опа-сингилларимиз жавоб беришсинчи, мусулмон кишини муртад бўлишини , иртидодини меъёри нима?Чунки бизлар бу ерда мунофиқ ё секулярзадаларнинг муртад бўлишлари эмас,балки мусулмонларни муртад бўлишлари хақида гапиряпмиз; биз олдин мунофиқларни,секулярзадаларни мусулмонларни жумласидан деб хисоблаганмиз. Мусулмонларни муртад бўлишларини ва иртидодларини меъёри нима?

Қисқа ва мухтасар қилиб айтганда ислом динини ошкор ахкомларини қасддан ва ихтиёрий равишда, огохона инкор қилишдир. Дўстлар диққат қилдингларми, шахс огохона,қасддан ва ўзини ихтиёри билан ислом динининг ўзига ошкор бўлган  ошкор ахкомларидан бирини инкор қилади. Чунки бошқаларга ошкор бўлиши аммо бу шахсга ошкор бўлмаган бўлиши мумкин, лекин хозир унга хам ошкор бўлган ва у хозир унинг ислом динини ахкомларидан бири эканини яхши билади, аммо у огохона,қасддан ва ўзини ихтиёри билан уни инкор қилади. Мана бу бундай мусулмон кишини иртидодининг меъёридир. Чунки хеч кимдан ноқис ислом қабул қилинмайди,саййид рохимахуллохни сўзига биноан ё комил ислом ё хеч нарса.

Энди, илгари хам айтиб ўтганимдек бу масала жуда хам зарурийдир, бир киши ўзига равшан,ошкор, собит ва мушаххас бўлган ва аллох томонидан келган  аллохнинг  шариатидаги қонунларни ёки аллохни шариатини хаммасини ё аллохни шариатидаги ахкомларни, бир четга суради  ва ўрнига бошқа нарсани қўяди. Аллох таоло мархамат қиладики: 

• «‏آمَنَ الرَّسُولُ بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ وَالْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آمَنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْ رُسُلِهِ وَقَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ‏» (بقره/285)،

Пайғамбар ўзига парвардигоридан нозил қилинган нарсага иймон келтирди ва мўъминлар (хам иймон келтирдилар). Аллохга,фаришталарига, китобларига ва пайғамбарларига иймон келтирган хар бир киши (айтди): ” унинг пайғамбаридан бирон кишини ажратиб қўймаймиз”. Ва “эшитдик ва итоат этдик. Парвардигоро,гунохларимизни мағфират қилишингни сўраймиз. Ва фақат ўзингга қайтажакмиз”,дедилар.

Мана бу мусулмонларни сифатидир. Аллох таоло тарафидан келган хар бир нарсага уларни муносабати фақат шу бўлади: эшитдик ва итоат қилдик, “самиъна ва атоъна; аллох таоло тарафидан келганини фахмлашган пайтида,агарчи итоат қилишдан бўлган хикматни ва аллохни хукмини билишмаган тақдирда хам, эшитдик ва итоат қилдик дейишади.

Улар аллохга ишонишади,шуни натижасида хам уни сўзларини қабул қилишади. Хозирги пайтда биз жуда кўп оятларни ёки кўп оятлар ва росулуллох саллалллоху алайхи васалламдан ривоят қилинган нарсалар хақида жуда кўп хикматларни билим,бошқача қилиб айтганда тажриба,илм,билим олиш  орқали тажриба қилганмиз ва собит бўлган, сахобалар мана буларни хеч қайси бирини билишмасди. Лекин аллох тарафидан келган хамма нарсага нисбатан бизларни муносабатимиз уни тахлил қилиб ўтирмасдан шу бўлиши керакки,”бима унзила илайхи мир роббихи”  “самиъна ва атоъна” эшитамиз  ва итоат қиламиз ,бўлади. Парвардигор томонидан нозил қилинган хамма нарсага нисбатан мўъминлар эътиқод қилишади.  

«وَالْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آمَنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِه»

Ёки бошқа бир жойда мархамат қиладики:

«‏يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا آمِنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَالْكِتَابِ الَّذِي نَزَّلَ عَلَى رَسُولِهِ وَالْكِتَابِ الَّذِي أَنْزَلَ مِنْ قَبْلُ وَمَنْ يَكْفُرْ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلَالًا بَعِيدًا‏» (نساء/136)،

Эй мўъминлар, аллохга, унинг пайғамбарига ва шу пайғамбарга нозил қилган китобига хамда илгари нозил бўлган китобларига иймонингиз комил бўлсин. Кимки аллохга, фаришталарга, китобларига, пайғамбарларига ва охират кунига ишонмаса,демак у жуда қаттиқ адашибди.

Бошқа бир жойда мархамат қиладики:

«إِنَّ الَّذِینَ یَکْفُرُونَ بِاللّهِ وَرُسُلِهِ وَیُرِیدُونَ أَن یُفَرِّقُواْ بَیْنَ اللّهِ وَرُسُلِهِ وَیقُولُونَ نُؤْمِنُ بِبَعْضٍ وَنَکْفُرُ بِبَعْضٍ وَیُرِیدُونَ أَن یَتَّخِذُواْ بَیْنَ ذَلِکَ سَبِیلاً* أُوْلَئِکَ هُمُ الْکَافِرُونَ حَقّاً وَأَعْتَدْنَا لِلْکَافِرِینَ عَذَاباً مُّهِیناً» ‏(نساء/۱۵۰-۱۵۱)،

Албатта, аллох ва пайғамбарига ишонмайдиган, аллох билан пайғамбарларининг ораларини ажратишни истайдиган (яъни аллохга ишониб,пайғамбарларини инкор қиладиган) ва “айрим пайғамбарга ишонамиз, айримларига ишонмаймиз”,дейдиган хамда ора йўлни тутишни истайдиган кимсалар – ана ўшалар хақиқий кофирдирлар. Бундай кофирлар учун хор қилгувчи азобни тайёрлаб қўйганмиз.

Исломни ва секуляризмни,социализмни,либирализмни, фалон ақидани бир қисмини олиб хали ундан хали бундан қилиб юрган кимсалар нима қилишади? Янги маъжун тайёрламоқчи бўлишади. Сиз хозир хам уларни хаётларига бир назар ташланг, аралашган бир маъжун хосил бўлган. Унда хам ислом ва хам секуляризм ва хам куфр мавжуд бўлган маъжундан иборат. Чунки уларни ўзлари мана шундай йўлни танлашган. Аллох уларни мақсади шу эканини айтиб турибди. Уларни ўзлари хам, биз хам секуляризмни қабул қиламиз ва хам исломни қабул қиламиз,дейишяпти, хадафлари хам шудир.

«یَتَّخِذُواْبَیْنَ ذَلِکَ سَبِیلاً».

Мана бу иккисини орасидаги бошқа янги йўлни танлашмоқчи.

Мана булар мусулмонлардан комил суратда аллох нозил қилган хамма нарсага таслим бўлишни талаб қиладиган оятларларни намунасидир. мусулмонлар “самиъна ва атоъна” деб итоат қилишлари лозим. Яъни эшитдик ва итоат қилдик, шу. Баъзиларини қабул қилиб баъзиларини бир четга суриб қўйиша олмайди. Агар улар бу ишни қиладиган бўлишса, шубхасиз уларни хаммаси кофирдирлар.

«أُوْلَئِکَ هُمُ الْکَافِرُونَ حَقّاً»

Мана бу ерда  ислом динини “ошкор” ахкомларидан бирини инкор қилиш хақида айтиляпти, тушунгандирсиз? Шахс учун “ошкор” бўлган ислом динини ахкомларидан бирини яъни ислом динидаги “ошкор” хукм экани маълум бўлган ахкомлардан бирини инкор қилишдир.

Ахли суннат деб маъруф бўлган мазхаблар ва фирқалар,мазхабга оид фиқхий масалаларни инкор қилишни иртидодга боис бўлмайди,деб хисоблашади. Яъни уларни  мазхабидаги  етакчилар , аввалги шогирдлар  айтишганки, агар бир киши ўзини мазхабига ё фалон мазхабга тегишли ижтиходни инкор қилса, бу уни иртидодига боис бўлмайди, мана бу ишни қилган киши муртад хам бўлмайди. Уларни назари бўйича хар қандай кишини сўзини рад қилса ё қабул қилса бўлади, фақат росулуллох саллаллоху алайхи васалламни олиб келган нарсаларини  рад қилиб бўлмайди. Шундай бўладиган бўлса, фалон мазхабни ижтиходига қаршилик қилиш,инсонни аллохга қаршилик қилиши эмас,балки бир инсонни бошқа бир  инсонга қаршилик қилиши  демакдир, мана бу диққат қилиниши керак бўлган нихоятда мухим нуқта хисобланади.

Мана бу мазхабни бошида турганларни умумий қоидаси бўлган,фақат кейинги асрлар ва йиллар давомида бунга амал қилинган эмас, райда ва қазвинда,хуросонда,бағдодда ва бошқа мусулмонлар яшайдиган диёрларда минглаб мусулмонлар ханафий,шофеъий, ханбалий ва бошқа мазхабларни назарига қаршилик қилишни оқибатида қатл қилинган ва уларни тарихий фожеъаларини хамма яхши билади, тарих мана бу биродарчилик,ички жангларни мусулмонлар учун шармандали доғ сифатида ёзиб қолдирган.

Албатта 12 имомлик шиъалар хам ташайъю мазхабидаги зарурий  масалаларни инкор қилишлик иртидодга боис бўлмайди,дейишади. Буни Мухаммад Боқир хавонсорий ё (миркабир) манохижул маъориф ёки шиъа ақидаларини маданияти китобида келтирган. 12 имомлик шиъёлар шундай  эътиқодга эгаки, бир кишининг  шиъа мазхабини арконларидан,усулларидан бўлмиш мазхаб заруриётларини инкор қилиши, ислом динидан эмас,балки  фақат шиъа мазхабидан чиқишига боис бўлади. Шахид соний хам ижмоъга мухолифат қилишликни заруриётларни инкор қилишга мисол ,деб билмайди. Яъни динни заруриётларини инкор қилишга мисол бўлмайди, модомики  мана бу масалага ижмоъ иқома қилган бўлса, динни заруриётлари деб саналади. Бундан ташқари, динни заруриётлари деб номланган ва ижмоъ қилинган нарсалар ,мусулмонларнинг ахли хал ва ақди томонидан тасдиқланган бўлиши лозим ва мана бу ижмоъни устида барча мусулмонларнинг ахли хал ва ақди томонидан ижмоъ қилинган бўлиши керак. Агар бир киши мана бундай нарсани инкор қиладиган бўлса, улар мана бу  мазхабларини заруриётларига тегишли эмас, балки  динни заруриётларини ва аллохни шариатидаги қонунларни, ислом динини инкор қилишига боис бўлади,деб билишади.

Бу холатда, шиъа мазхабида мазхабга тегишли заруриётларни инкор қилиш ё мазхабдан келиб чиққан ижмоъни инкор қилиш, шахсни иртидодига боис бўлмайди,балки фақатгина динни заруриётларини инкор қилишликни ўзи иртидодга боис бўлади,деб билишади.

Мана бу нарсага барча мазхабларни ва мусулмонлар орасидаги фирқаларни етакчилари иттифоқ қилган назардир. Агарчи афсуски барча фирқаларни орасида баъзи бир кишилар мана бу қоидадан узоқлашишган бўлса хам,ва ўзлари хамда бошқа фирқалар учун зиллатга ва адашишга боис бўлишган бўлса хам.

Хўп, хозир муттахам шахсни жиноятини исбот қилиш ва такфирни шартлари мархаласига етиб келдик.

 Олдин хам  айтиб ўтганимиздек,бизни қибламизни қабул қилган ва бизлар сўйган нарсалардан истеъмол қилган намоз ўқийдиган шахс мусулмон бўлади ва мусулмонни барча насибаси,фойдаларидан бахраманд бўлади, модомики  мана буни акси собит бўлса:

مَنْ صَلَّى صَلاتَنَا وَاسْتَقْبَلَ قِبْلَتَنَا وَ أَكَلَ ذَبِيحَتَنَا فَهُوَ الْمُسْلِمُ، لَهُ مَا لَنَا وَعَلَيْهِ مَا عَلَيْنَا.

бундан ташқари, олдин хам айтиб ўтканимиздек, иртидод ва муртад бўлишлик бир мусулмон қилиши мумкин бўлган энг оғир жиноят хисобланади,у худудларга боғлиқ бўлиб,мана бу худудни қазоватга нихоятда яқин алоқаси бор.

Ислом жамиятдаги қазоват бўйича покликни вужудга келтириш учун жиноятни исбот қилиш ва қатъий ахкомларни содир қилиш ва охирида хукмни ижро қилиш бўйича услубларни,чорчўпларни, ўзига хос мархалаларни,каналларни ироя берган, чунки муртад бўлишлик мусулмон шахс қилиши мумкин бўлган энг оғир жиноят хисобланади, шу сабабли хам аллох уни илмини хаммага хам ато қилган эмас ва  бу илм умумий холатга эга эмас , бу жиноятни қилган шахсни иши нихоятда оғир бўлиб уни қазоват қилиниш йўналиши ва хукмини содир қилиниши хам мураккаб хамда оғир, худди ўғирлик,одам ўғирлаш, машрубхўрлик, қасосга ўхшаган ўринларга ўхшаш хукм содир қилиб  бўлмайди,жиноятни собит қилиш ва хукм содир қилиш ва уни ижро қилиш учун шундай  мархалаларни,филтерларни қўйиб қўйилганки, мана бу қазоват заминасида алохида мутахассисликка эхтиёж бор.

Энди, мана бу қазоват системасида хам умумий холат бор ва хам ўзига хос ва  мутахассисликка эхтиёж бўлган  холат хам бор бўлиб, бу алохида қозиларга боғлиқ бўлади, бир шахсни муртад бўлганини қандай қилиб собит қиламиз? Муттахам бўлган шахс қайси мархалаларни босиб ўтиши лозим ва у иртидодни қатъий хукмини содир қилинишига мустахақ бўлиши ва унга мусулмон эмас,балки муртад дея олишимиз  учун қайси филтерлардан ўтиши керак? Мана бу борада тўртта ўзига хос мархала мавжуд бўлиб ахли қибла мана бу тўрт мархалага иттифоқ қилишган:

-Биринчи мархала,жиноятни исбот қилинишидир: мана бундай хатарли жиноят бўйича муттахам бўлган мусулмон шахсга диққат қилиниши лозим, агар уни жинояти исбот қилинадиган бўлса у муртад ва муртадларга тегишли жазога шомил бўлади, шунинг учун аввало унга қўйилган жиноят исбот қилиниши  керак, одатда ахли қибла мана бу жиноятни исботи учун уч йўлни ироя беришган бўлиб, мана шу йўллар орқали исбот қилиниши лозим:

1-Шахсни жиноятини исбот қилиш учун биринчи йўл, мана бу шахсни ўзини иқрор бўлиши,эътирофидир. Яъни бу шахсни ўзи уни иртидодни хатарига рўбарў қилган  мана бу амални ё сўзни айтганини эътироф қилиши керак. Масалан  мен секуляристман ,дейди, ё кумала ё демократман ё пикакаман ё яхудийман ё насроний ё мажусман,мени мана шу ерга олиб келган мана бундай сўзларни айтдим,дейди.

Энди, баъзиларни назари бўйича, агар мана бу шахс жиноятни қилганини инкор қилса,уни устида хукм ижро қилинмайди ва ундан кейинги мархалаларга ўтилмайди. Имоми Шофеъий рохимахуллох уммун китобида айтадики:

 “من قيل أنه لا يُصلي فَأنْكَرَ صدق”

Яъни: бир кишига намоз ўқимас экансан,дейилганда бу шахс уни инкор қилди ( мен намоз ўқийман,деди), шахсни мана бу инкорини уни рост гапидек қабул қилинади.

Яъни агар бир кишини муттахам қилиб унга сен секулярсан,кумаласан, демократсан,пикакасан,яхудийсан, насронийсан ва бошқасан дейилса ва бу шахс инкор қилса, биз уни сўзини қабул қиламиз ва рост айтяпти деб узрини қабул қиламиз; агарчи уни мунофиқлар ва секулярзадаларни тўдасидан деб билсак ва уни ёлғончилигига,риёкорлигига, қасамхўрлигига ё бошқа фасодларига шубха қилсак  хам уни узрини қабул қиламиз ва уни сўзларини рост деймиз. Нима учун?

 Чунки мана бу мушаххас ва маълум  заминада кишини узри бир марта қабул қилинади, агар иртидодга боис бўладиган  мана шу маълум ва мушаххас жиноятни қасддан ва ўзини ихтиёри билан иккинчи марта такрорласа, бу холатда  уни узри қабул қилинмайди. Ундан ташқари мана бу шахс бизлар учун мажхул бўлиб қолади, у ўзини сафини мусулмонлардан жудо қилмаган ва ўзини аллохни шариатидаги қонунларни барчасига тобеъ ,деб билади.

2-Шахсни жиноятини исбот қилиш учун иккинчи йўл,энг камида шариат қабул қиладиган  иккита одил  киши томонидан ироя бериладиган гувохлик ва шаходат ёки бўлмасам шаръий хужжатлар,далиллар асосидаги шаръий баййиналар лозим бўлади,ундан жиноятни исбот қилиш учун фойдаланилади; мана бу икки одил инсон хам шариат қабул қиладиган даражада бўлиши керак.

Яъни агар шариат таъйин қилган ўзига хос шароитларга эга бўлган  мана бу  икки одил инсон шаръий далиллар,баййиналар билан фалончи яхудий,насроний, секулярист,мажус бўлган ёки фалон сўзни айтган  ё амални қилган деса, мана бу шахсни жиноятини исбот қилиш учун бир абзор бўлади. Энди, агар шахс иқрор бўлса ва гувохлар,далиллар мана бу шахсни секуляр бўлганини  кўрсатса, бу мана бу шахснинг шундай жиноятни исботига  кифоя қилади. Айтиб ўтилганидек худудлардаги иртидод масаласи ўртага ташланади. Худди қатл,ўғрилик, зино ва бошқа худудларга ўхшаш бундай жиноятларни исбот қилиш мана бу равиш билан ё шахсни ўзини иқрор бўлиши асосида собит бўлиши керак ёки гувохларни шаходати ва далиллар билан собит бўлиши лозим.

3-Шахсни жиноятини исбот қилиш учун учинчи йўл, истефоза ё одамларни орасида машхур бўлиши,гап тарқалиши бўлади, шу даражада машхур бўлиши лозимки инкор қилишга ўрин қолмаслиги керак. Курдистонни аввалги секуляри ва муртад хизбни асосчиси қози  мухаммад бунга мисол бўла олади,у мана бу хизбни демократ хизб сифатида вужудга келтирган эди. Уни хеч ким кўрмаган ёки бирор жойда у хақида ўқимаган бўлиши мумкин, аммо у ўзини шухрати воситасида қози мухаммад мавжуд эканини ва бу шахс курдистондаги муртад хизбни аввалги асосчиси эканини  кўрсатди.

Хўп, шу ергача шахсга қўйилган тухматни собит қилдик, яъни ё уни ўзи иқрор бўлди ё гувохлар ва далиллар уни собит қилишди ёки одамларни орасидаги машхурлиги билан собит бўлади ва шахс унга иқрор бўлди. Бу ерда тарқалган гаплар ва гувохларни шаходати мавжуд. Агар уни устида гувохлик берилган шахс ёки гувох сифатида шаходат берган кишилар,одамлар орасида тарқалган гаплар билан бирга қўйилса,аммо бу шахс туриб буларни инкор қилса,биз хам уни сўзини қабул қиламиз. Буни олдин хам айтиб ўтган эдик, уни сўзини қабул қиламиз. Мана бу хукмни далили одил гувохларни ёлғончига чиқариш эмас; балки уни далили мана бу шахс томонидан уни инкор этилганидир, мана бу ислом динига қайтиш,тавба хисобланади. Яъни мана бу шахс хамма нарсани инкор қиладиган бўлса,бу унинг тавба қилганини билдиради ва худди тавбадек ундан қабул қилинади.

 Бу шу маънони билдирадики, шахс асли хақиқатни билади,бу борада шак-шубха йўқ, аммо шунга қарамасдан уни рад қилади,оёқ-ости қилади, яъни у асли хақиқат нима эканини жуда яхши билади,аммо уни инкор қилади,бу ерда  иккиланиб ўтиришга хожат йўқ. Мусулмон хақида бизни қоидамиз хусни зон ,яхши гумон қилиш ва масалани мусулмон учун яхшилик бўлган томонга буриш ва имкони борича  унга узр келтиришдир. Шу сабабли хам мусулмонни мана бу инкорини мусулмонни фойдасига тафсир қиламиз, уни инкори тавбани бир нави бўлиб гуёки шахс тавба қилган бўлади.

Аммо агар худди шу ишни бир кофир ислом хақиқатларини қаршисида қиладиган бўлса, мана бу кофир шахс қайсарликка тушиб қолибди ва аллохни шариатидаги қонунларни,ислом динини  хақ эканига ишонса хам, аммо уни инкор қиляпти,деймиз.

 «وَجَحَدُوا بِها وَاسْتَیقَنَتْها أنْفُسُهُمْ» (نمل/14)،

Агар бир кофир инкор ,қайсарлик қиладиган бўлса, биз бу шахс учун бир нарса қила олмаймиз,фақат уни ўз холига ташлаб қўямиз.

Мана бу бир мусулмоннинг ё бир кофирнинг ички,пинхон ишлари  борасидаги инкоридир, бизлар дунёда иртидодга боғлиқ бўлган  мушаххас ва маълум жиноят учун биринчи марта мусулмон учун шахсни жохиллиги сабабли тавбага тафсир қиламиз, аммо агар  иккинчи марта мана шу маълум ва мушаххас жиноятни қиладиган бўлса, унда узр келтирилмайди, балки у огохона,қасддан ва ўзини ихтиёри билан мана бу жиноятни қилган бўлади, худди биринчи марта қилганидек  хатто унинг  инкор қилиши хам, бу ерда унга фойда  келтирмайди.

Албатта мана бу борада хам, тоғутларни дифоъ қилувчилар ва тоғутларни ихтиёрида туриб тоғутлар учун вазифаларини бажариб келаётган баъзи  уламойи суъ ва сехргарлар мусулмонларни жоду қилиш учун шубхаларни вужудга келтиришган. Мана бу инкор бизни бир қисмимиз бўлган ва бизларга ўхшаш аллохни шариатидаги қонунларни барчасига эътиқод қиладиган мусулмон учунлигини хаммамиз яхши биламиз, у хам худди бизларга ўхшаш ўзини мусулмонларни жамиятидан жудо қилган эмас, аммо агар жудо қилган бўлса, нима бўлади? Агар ошкор кофирларни жамоасига  кетган бўлса, нима бўлади?

Агар мана бу шахс хозир хам жиноятни қилаётган бўлса ва у буни жиноят эканини яхши билса ва хаммамиз уни кўрсак, нима бўлади? Ёки у ўлгунича мана бу жиноятни қилган бўлса, нима бўлади? Бизларни иккиланишимизга ўрин қоладими,яъни яна бир марта келиб ундан сўрай оламизми? Ёки мана бу шахсни инкор қилишига хам ўрин борми?

Булар мушаххасдир, мусулмон шахс масалан яхудийларники, насронийларники, мажусларники ё секуляристларники бўлган сўзни сўзлаган ёки амални қилган ва бизлар уни мана бу гурухларни жамоасига  кетган деб ўйлаган эдик, аммо бу шахснинг  ўзини айтишича, бу сўзларни аслан айтмаган, у буни инкор қиляпти ва биз хам буни ундан қабул қиламиз ва бу шахс мусулмонларни орасидан мана бу сўз,калом билан бошқа жойга бормаган,деймиз, энди агар у қилаётган ишини хақиқатда  жиноят эканини билса ва биз уни ўша жойда кўрсак, нима бўлади? Ўзи денгизни ичига тушиб олиб, мен денгизда эмасман деяётган кимсани гапини қабул қиламизми? Маст бўлган холида шаробхонада туриб мен шароб ичмаганман деб турган кимсани сўзига ишонса бўладими?

Агар бир киши ошкор равишда коммунист,демократ либирал ё яхудият, насроният,мажусият хизбларини бирига эргашган бўлса ва мен секуляр ё яхудий ,насроний,мажус эмасман ва мен мусулмонман,деб турса, мана бу кимса ошкор ёлғон  гапирибди.

Унинг фалончи секуляр хизбда хозир бўлиши ва у ерда хилма-хил мақомларга эга бўлиши,унинг қилаётган амалини гапираётган сўзига қарама- қарши эканини билдириб турибди, бу фақат мусулмонларни фариб бериш учун холос. Бу ерда комил ошкор кўриниб турибди, бу худди курдистондаги секулярист муртадларнинг мусулмонларни фариб бериш учун,  қози мухаммад муртад курдистондаги секуляр иртидодий аввалги хизбни бунёргузори бўлган, у секулярист бўлмаган,деган гапларига ўхшайди, ёки оли саъуддаги салафий абдуллатиф айтадики: ироқни курдистонидаги бизларни валийи амримиз борзонийни айтишича, у секуляр эмас. Мана бу сехргар айтадики: ироқни курдистонидаги демократ хизбни рахбарини айтишича,мен секуляр эмасман,демак уни секуляр деб бўлмайди,чунки у секуляр эмаслигига иқрор бўлган.

Шунга қарамасдан мана шу сехргар (абдуллатиф)ни ўзи оли саъудни ёлғончи салафийларидан бўлади ва тоғутларнинг косасини ялаб юради, уни сўзини қабул қилиб бўлмайди, бундан ташқари борзоний хам хамиша секуляризм динини химоя қилиб сухбат қилади ва ўзини доим секуляризмни мудофаъа қилувчиси деб билади ва агарчи барча ахборот воситалари уни ихтиёрида бўлса хам, бирор марта хам секуляризмга қарши бир калима хам гапирмаган, бўлиб хам у минглаб курд ёшларини секуляризм динини ва америка ва уни навкарларини рахбарлигидаги  жахон секуляристларининг  йўлида қирғинга жўнатган, фақат уни хизбининг маромномасига мурожаъат қилсангиз ёки хаддиақал унинг курдистон демократ хизбини унвонига эътибор берилса, фақат калималарни назарга олинса (демократ сифатида эътибор берилса) унда демократия ва демократ ё умуман айтганда секуляризм асоси бўйича таъриф қилингандир.

Мана бу салтанат салафийларини айтишича, секуляризм куфрдир,уни жуда кўп матлабларида мавжуд, чунки уни йўқ дея олмайди, шунинг учун секуляр ахзоблар кофирдир,дейди. Хўп, энди агар бир киши секулярист хизбни рахбари бўлса,нима бўлади? Мана бу саволга мана бу динфуруш,салтанат сехргарлари жавоб беришлари лозим. Бир секуляр хизбнинг рахбарияти мақомини эгаллаб турган кимса, оддий бир кофир хисобланмайди, балки “аимматул куфр” бўлади. Мана бу хам “аимматул куфр”дир.

 Ўзингиз хам бир ўйлаб кўринглар, ахир биз коммунистларнинг рахбари бўлган  сталинга қараб бу шахс коммунист эмас,дея оламизми? Сталинни химояси билан курдистондаги иртидодий ва секуляр хизбни аввалги бунёнгузори бўлган қози мухаммадга у демократ ва секуляр бўлмаган дея оламизми? Мусулмонларни шунчалик ахмоқ деб фарз қилиш мумкинми? Улар қози мухаммадни устидаги   коммунистларни формасини устига саллани қўйиб олганлиги сабабли  бизларни алдай олишадими?

Демак, шахснинг сўзи аввало у ўзини мусулмонлардан жудо қилмаган ва ошкор кофирларга қўшилмаган  пайтигача эътиборга олинади, ундан ташқари огох бўлиши билан бирга уни сўзлари қилаётган амалига мухолиф бўлмаслиги керак ёки бу амалларни қилаётган холатда бўлмаслиги лозим. Рамазонда тушлик еб ўтирган одам, шу еб турган холида, агар сизни кўзингизга тўғри қараб туриб,мен овқат емаяпман,деса сиз қандай холатга тушган бўлар эдингиз? Қўли сизни чўнтагингизда бўлиб пулингизни ўғирлаётган ёки манзилингизга келиб нарсаларни жамлаётган ўғрини ушлаб олсангиз ва унга нима учун ўғрилик қиляпсан,десангиз? Сизни кўзингизга қараб туриб мен ўғрилик қилмаяпман, мен ўғри эмасман,деса қандай холатга тушган бўлар эдингиз?

Мана бу турли-туман куфриётларни,жиноятларни, ўлимни,ўғриликларни,талончиликни, мусулмонларни қирғинини амалга оширадиган бутун жахон секуляр сотқинларнинг,тоғут хокимларнинг холати бўлиб,мана бу кимсалар одамларни кўзига қараб туриб: бизлар бу ишни қилмаганмиз,дейишади, салтанат уламолари ва сехргарлар хам айтишадики, уларни мана бу инкори рост гапираётганларига далолат қилади.

Мени назарим бўйича мана бу аимматул куфр ва фасодчиларни яхшиси ўзига хос фурсатга қолдирамиз, хозир эса муттахам қилинган мусулмонга қайтамиз, уни ўзига хос мархалалардан ўтказилгандан сўнг унга таъйин қилингандан сўнг,шахсни иртидоди бўйича қатъий хукмни содир қилинади ва жуда хам хатарли томонга йўналади, бу йўл нихоятда хатарлидир.

Энди, агар мусулмон шахс иқрор бўлиб бирор нарсани инкор ва рад қилмаса, уни жинояти исбот бўлади. Аммо мана бу кофий эмас ва хукмни содир қилиб бўлмайди, биз фақат аввалги мархалани босиб ўтдик холос. Иккинчи мархала шуки, мана бу шахсни иртидодига боис бўладиган тухмат,жиноят,куфр эканини хам исбот  қилишимиз керак. Мана бу нарсани фақат ва фақат қуръон ва сахих суннатни қатъий хужжатлари орқали исбот  қилса бўлади.

Олдин собит қилганимиздек мана бу шахсни ўзи хам мана бундай сўзни айтганига иқрор бўлган ва уни жиноятни устида ушлашган эди,лекин уни гапирган сўзи хам шахсни иртидодига боис бўладиган  куфрга оид жиноят эканини хам собит қилиниши  лозим, мана буни фақат қуръон ва суннат бўйича собит қилса бўлади, мана бу қуръондаги ва аллохни шариатидаги қонунлардаги халол ва харомга ўхшаган нарса бўлиб, фақат аллох халол қилиш ё харом қилиш хаққига эга, мусулмонларни бу ерда қиладиган иши шуки мана бу ахкомларни хеч қандай аралашувсиз,тасарруфсиз қуръон ва суннатдан олишади ва унга амал қилишади. Мана бу ерда ижтиходга,таъвилга ва инсонни раъйига ўрин йўқ.

Мана бу суратда,шахс томонидан  айтилган сўз ё қилинган амал иртидод хаддидаги жиноят хисобланади, “бу бизни зиммамизда эмас” балки, фақат аллох ва росулига қайтади, уни манбаъси хам фалон олимни раъйи ё фалон имомни,мужтахидни,ёки ўтган даврларда бўлганидек фалончи катта кишининг ўзини замонидаги гурухлар ёки бўлмасам ўзига хос мазхаблар,гурухлар,фикрлар хақида айтган  раъйи эмас, ёлғиз қуръон ва сахих суннат бўлади. Мана бу жуда кўп дўстларимиз диққат қилмайдиган нуқталардан биридир,яъни улар ўзига хос даврдаги ва мана бу олимни асридаги ўзига хос гурухга алоқадор бўлган бир олимни фатвосини,раъйини,уни айтган сўзини бир хукм сифатида ўзларини хозирги замонларига хам татбиқ қилишмоқчи бўлишади. Яъни аслиятда бу раъйларга нисбатан худди қуръон ва суннатга ўхшаб муносабатда бўлишади.  Албатта буни ўзлари инкор қилишлари мумкин,аммо амалда бу ишларни қилишади, бўлиб хам уларни қилаётган бу ишлари очиқ-ошкор  хато хисобланади.

Хар қандай гурухлар ва мазхаблар ўзини даврида ўзига хос эргашувчиларга эга бўлган ва агар уни ихтиёрида қудрат бўлмаган бўлса хам ундан ўнлаб балки юзлаб шохалар ажраб чиққан ва уларни хар бири ана ўша мазхабни иддао қилишган, мана бу мазхаб ва гурухни орасида жуда кўп адашган  шохалар бўлган бўлиши хам мумкин,қатъан мавжуд бўлган бу хозирги пайтда хам шунга ўхшаш мавжуд. Хўп, бир олим келиб мана шундай гурухлар хақида гапирган ва ана ўша олимни хукмига мустахақ бўлган бўлиши хам мумкин, уларни қилган ишлари сабабли ўша хукмга мустахақ бўлишган ва ўша замонни олими мана бу хос  гурухни ана ўша раъйга мустахақ қилган, аммо мана шу гурух ва мазхаб бошқа даврларда мана бу гурухда  яхши ё ёмон ўзларишлар вужудга келган,бу хам табиий, уларни кўпчилиги яхшилик томонга бурилган ёки жуда кўп ёмонлар эса йўқолиб кетган, худди хозиргача вужудга келган ё йўқолиб кетган юзлаб фирқаларга ўхшайди; хўп, энди бошқа даврларда ўзгарган ва яхши ё ёмон томонга харакат қилган мана бу гурух кўриниб турганидек бошқа хукмга мустахақ бўлади ва олдинги ўтган даврдаги олимни хукми янгиларни дардига емайди. Бу холатда олдинги олимни хукмини мана буларни устида татбиқ қилиб бўлмайди,балки ” бизларни хозирги вазиятдаги собит меъёримиз фақат ва фақат қуръон ва сахих суннатдир ва ўзгарувчан нарсалар борасида собит раъй хам мавжуд эмас”.

Хозирги пайтдаги бизларни шофеъий, ханафийларимиз ёки бошқа мазхабдагилар ва бизларни орамизда вужудга келган турли-хил гурухлар, бундан 40-50 йил олдинги даврга қараганда нихоятда фарқ қилади, уларни  янги хукмларга эхтиёжи бор, энди бир неча аср олдинги даврда ўтган фалончи гурух ё мазхаб эргашувчилари қандай бўлгани хақида гапирмаса хам бўлади.

Музаффар Султоний хўромонни тарих китобида айтадики: бутун хўромонда аёллар жинсини орасида хам, эркаклар жинсини орасида хам бирорта бенамоз топилмайди,балки уларни хаммаси намозхон ва ахли исломдирлар. Мана бу ўзимизни хўромонга тегишли бир неча йил олдинги холат, хозирги хўромондаги одамлар хам шундайми? Албатта йўқ. Демак улар хақида хозир бошқа хукм содир бўлиши керак ва бир қанча йилдан сўнг бошқа бир хукмга мустахақ бўлишлари хам мумкин.

Хар қандай суратда, мусулмон шахсни иртидодига боис бўладиган сўзни ё амални исботи учун танхо меъёр, хозирги ё ўтган замондаги фалончи олимни ё донишмандни раъйи эмас, фақат ва фақат қуръон ва сахих суннат бўлади. Хозирги пайтда гапираётган донишманд хам қуръон ва сахих суннатга истинод қилган холда бир кишини жиноят билан муттахам қила олади.

Энди, агар хеч қандай шак ва гумонсиз, аниқ ишонч билан қуръон ва сахих суннат йўли орқали мана бу амалнинг шахсни иртидодига боис бўладиган  очиқ куфр эканини исбот қиладиган бўлсак, бу холатда учинчи мархалага етиб келамиз, бу мусулмон шахсни такфир қилишни шартларини назарга олиш ва текширишдир:

Такфир қилишни аввалги шартлари сўзни айтган ё амални қилган кишига бориб тақалади, мана бу шахс қуйидагича бўлиши лозим:

-Мукаллаф бўлиши керак: яъни куфрни қилган киши болиғ,оқил, озод бўлиши, бола ё ақли кам,маст бўлмаслиги керак. Чунки росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қиладиларки:

“رُفِعَ الْقَلَمُ عَنْ ثَلَاثَةٍ: عَنِ النَّائِمِ حَتَّى يَسْتَيْقِظَ، وَعَنِ الصَّبِيِّ حَتَّى يَحْتَلِمَ، وَعَنِ الْمَجْنُونِ حَتَّى يَعْقِلَ”.

Мана бу биринчи шарт, мукаллаф бўлиши яъни таклиф унга вожиб бўлган бўлиши керак. Масалан худди ўқувчиларга таклиф берилганга ўхшайди.

-Иккинчи шарт, аслида мухим шарт бўлиб шахсни устида набавий хужжатни иқома қилиниши ва шахсни огохликлари,билимига боғлиқ бўлади. Яъни мана бу заминадаги муттахам бўлган шахсга “набавий хужжат”ни иқома қилиниши борасидаги етарли, зарурий, эхтиёж бўлган огохликлар етган бўлиши, у учун аниқ, ошкор бўлиши керак. Яъни қуръонни сўзи бўйича унга шу даражада ошкор бўлган бўлиши лозимки, у фарзандларини қандай таниб олса хақни хам худди шундай ташхис бера олиши лозим:

«يَعْرِفُونَهُ كَمَا يَعْرِفُونَ أَبْنَاءَهُمْ»،

Қайси равиш билан фарзандларини таниб олса,ана ўша равиш билан хукм хам унга равшан бўлиши ва уни таниб олиши лозим, ўзини фарзандлари билан бошқа болаларни ўртасини қандай фарқлай олса, аллохни шариатидаги мана бу хукм билан бошқа куфр ахкомларини ўртасини фарқлай олиши керак, мана бундай куфр гунохи билан муттахам бўлган шахс уни устида собит бўлган мана бу куфрни аллохни хукмларини орасидан осонлик билан ташхис бера олиши керак,худди ўзини отасини бошқа оталардан ташхис берганига ўхшаш.

Энди, агар мана бу хақ ва аллохни хукми намозга,рўзага,хажга ва бошқа нарсаларга ўхшаш умум учун ошкор ва равшан,ўзига хос умумий бўлган бўлса, аммо мана бу шахс иддао қилиб мен билмас эдим,деса уни сўзини қабул қилинмайди. Бу ердаги мухим бўлган нарса, мана бу хақ жамиятдаги шахсларга равшан бўлган ва мана бу хукмдан бехабар бўлган хеч ким қолмаганлигида хам шак-шубха қолмаган.

Аммо бу ерда бошқа ишлар хам бор бўлиб,бу ишлар баъзи бир одамлар учун очиқ-равшан бўлган,лекин баъзи кишилар учун эса равшан бўлмаган бўлиши хам мумкин,  бу шахс мана бу ўринларни бирида уни иртидод жиноятини хатарига солиб қўйган ишларга дучор бўлган бўлса, мана бу ўринда бу шахс учун хақ ошкор ва аниқ бўлган эмас, хукм унга ошкор,очиқ бўлмаган, шу сабабли мана бу жиноятдан,иртидод хукмни содир бўлишидан оқланади. У айтган сўзлар олдин куфр экани  ва мана бундай жиноят экани  ошкор бўлмаган, шунинг учун хам жиноятдан,иртидод хукмини содир қилинишидан оқланади.

Демак, бу ердаги меъёр бўйича  шахс учун мана бу хақ  олдин ошкор ва аниқ бўлган бўлиши лозим, яъни шариатда очиқ-ойдин,ошкор баён қилингани эмас, ёки бошқалар учун аниқ,ошкор бўлган бўлиши мухим эмас. Энди динни қайси бўлимида бўлиши хам мухим эмас, балки энг мухими бу танишлик, мана бу шахс қилган жиноят бўйича бўлиши лозим, у ақида хақида бўладими ё бошқа ахкомлар хақида бўладими фарқи йўқ.

 Бу ерда ишора қилиниши лозим бўлган нуқта шуки, бизларни асримизда баъзиларга хукм хато кўринишда етгани ва хукмни ғалат,хато холатда тушуниб олишганини кўп кўрилган, бошқа хато нарсаларни уларга дин ва исломни хақиқати сифатида кўрсатишган, агар мана бу шахсларга буни қарама-қаршисини  айтсангиз, улар сиз айтган қарши нарсани гумрохлик,куфр деб билишади; чунки унга таълим берган кишилар мана буни қаршисидаги нарсани гумрохлик ва куфр деб ўргатишган. Биз жуда кўп рўбарў бўладиган  мана бундай ўринларда хам, шахс хақиқат унга етиб бормаган кишига ўхшайди. Диққат қилдингларми, мана бундай ўринларда шахс хақ етиб бормаган ва набавий хужжатни ошкор,аниқ танимайдиган,ноогох  кишига ўхшайди. Мана бундай ошкор суратда хақ етиб келмаган ва хукм у учун очиқ- ошкор  бўлмаган киши, иртидод хукмини содир қилинишидан оқланади.

Такфир шартларини учинчи шарти, мана бу шахс айтган сўзга ё қилган ишига бориб тақалади. Яъни: уни айтган сўзи ва қилган куфри ошкор,равшан,қатъий ва аниқ кўриниб туриши  ва у хақида  хеч қандай гумон,шак-шубха бўлмаслиги керак, хеч қандай шубхасиз аниқ ишонч билан мана бу жиноят шахсни исломдан чиқарганлиги собит бўлиши лозим. Мана бу хам мухим нуқталардандир.

Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам қуйидагича мархамат қилганликларини хам яхши биламиз:

«إقَامَةُ حَدٍّ فِي الْأَرْضِ خَيْرٌ لِأَهْلِهَا مِنْ مَطَرِ أَرْبَعِينَ لَيْلَةً»

Яъни ер ахли учун бир хадни ижро қилишлик, қирқ кун ёмғир ёғишидан кўра яхшироқдир.

Мана бу холатда, ўлат ва вабо,сил,спидга ўхшаган бошқа  касаллликларга мубтало бўлган ва агар уларга хукм чиқармасангиз уларнинг касалликлари жамиятни саломатлигига зарба урадиган,хатто ўзларини,одамларни саломатлигини тахдид қиладиган мана бу беморларни хукмини уларни ўзларига айтмасанг ,бу хам уларнинг саломатликларини хам тахдид қилади ва хам жамиятни саломатлигини хам тахдид қилади. Мана бундай хукмни ижро қилиш ва шахсга мана бу хукмни чиқариш билан,аслида уни хаётига хам ёрдам берган бўласан ва хам жамиятни хаёти йўлида хизмат хам қиласан.

Тўғри, мана бундай хукмни содир қилишлик ва жиноятчиларни жазолаш хам, агар адолат бўйича ва ишонч билан бўладиган бўлса,жамиятни тирилтириш бўйича 40 кунлик рахмат ёмғирига ўхшаб,жамиятни тароватига,гуллаб яшнашига, унумли бўлишига боис бўлади, балки мана бу худудларни ижро қилиш ер ахли учун бу ёмғирлардан кўра хам яхшироқдир. Аммо худудларни ижро қилишдаги мана шунча яхшиликларга қарамасдан, агар у ўзини тўғри йўлига амалга оширилмаса, хадни ижро қилишлик ва мана бу хадни шак,гумон,шубхани устида зулм ва исён билан қилиниши,хамда ғайри шаръий далилларга кўра асосланиши керак эмас. Жуда кўпчиликни кўрдик ва хозирда хам кўриб турганимиздек, улар ўзларини сўзлари бўйича худудларни ижро қилишяпти,аслида эса бу худудлар аллохники эмас, балки уларни нафсларига тегишли, фақат аллохни хукмига ўхшаш бўлиб уни гумон,шак,зулм,исёнга кўра ғайри шаръий далиллар ва комилан нафсоний холатда асослаб амалга оширишади.

Исломий адолатни пиёда қилиниши ва исломий адолатни картаси жиноятчиларни устида  хукмларни татбиқ қилинишини самараси эмас,балки иш юритишга  ва жамиятдаги одамларни хуқуқлари бўйича адолат билан хукм қилишга боғлиқдир.Шахсий хуқуқларни химоя қилиш ва жиноят бўйича муттахам бўлган шахсни хаққини дифоъ қилиш, хамма нарсадан кўра мухимроқ,мушкилроқ ва зарурийроқ бўлган.

Бир ривоятда келишича:

«ادْرَءُوا الْحُدُودَ عَنْ الْمُسْلِمِينَ مَا اسْتَطَعْتُمْ فَإِنْ كَانَ لَهُ مَخْرَجٌ فَخَلُّوا سَبِيلَهُ فَإِنَّ الْإِمَامَ أَنْ يُخْطِئَ فِي الْعَفْوِ خَيْرٌ مِنْ أَنْ يُخْطِئَ فِي الْعُقُوبَةِ»

Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мана бу ривоят билан имкон борича мусулмонлардан худудларни олиб ташлашга ва жазолашни тўхтатишга  чақиряптилар, агар уларни халос қилишга йўл топилса ундан фойдаланинглар,деяптилар; чунки  мусулмонлар борасидаги  имомнинг  кечирим бўйича хато йўлдан юришлиги,жазолаш ва уқубат беришдаги хатосидан кўра яхшироқ хисобланади. Мана бундай холатда, аллохни шариатидаги қонунларида нафсни жазолаш матлуб нарса эмаслигини тушуниб етамиз, балки бу ерда муттахамни хуқуқларини риоя қилиш,қазоватда осонлаштириш  ва ишонч билан  жиноят исбот қилингунгача бўлган замонда мусулмонни хуқуқларини сақлаш мухим хисобланади; хукмни содир қилиш ва уни жазолаш хақида бир зарурат сифатида охирги мархалада сухбат қилинади.

Шахс қилган жиноят борасида аниқ ишончга эга бўлиши  лозим, шахс ишонч билан исломга кирган ва энг ёлғон сўз бўлмиш  шак,шубха,гумон билан эмас танхо ишонч билан исломдан чиқади, чунки мана булар энг ёлғон сўзлар хисобланади:

«إِيَّاكُمْ وَالظَّنَّ فَإِنَّ الظَّنَّ أَكْذَبُ الْحَدِيثِ».

Шубха калимаси умумий маънода ишлатилган бўлиб у хар қандай шубхани ўз ичига олади. Шу сабабли хам, бу ерда муттахамга кўндаланг бўлган шубхани хам назарда тутилади ва хам қозига кўндаланг келган шубхани назарга олинади, яъни шубха жазолашни дафъ қиладиган бўлса муттахам ва қозини ўртасини фарқлаб ўтирмайди; хар қандай холатда агар муттахамга ё қозига шубха кўндаланг келадиган бўлса шахсни устидаги жазо  соқит бўлади.

Мана бу ерда қуйидаги қоидага етиб келамиз

«ال‍ح‍ُدُود ت‍درأ ب‍ِال‍ش‍ب‍ه‍ات‌«

Яъни барча худудлар шахсдан шубха билан дафъ бўлади ва узоқлаштирилади. Мана бу заминада жуда кўп ривоятлар,хабарлар мавжуд бўлиб, уларни  очиқ-ойдин кўрсатишича, агар кичкина шубха топиб олсак хам у билан хукмни мусулмондан узоқлаштирамиз ва ўртада шахс хақида  монеъ бўлишга сабаб бўлган мана бу шубха борасида  ишонч хосил қилиниша керак, мана бу биргина шубхага қаноат қилинади ва хукм чиқарамиз, чунки фалончи шубха,шак сабабли ишонч хосил бўлмади,демак шахсдан иртидод хукми олиб ташланади. Шахсни устидаги қотиллик хукми олинади ва шахс қатлдан,ўлимдан оқланади.

-Абдуллох ибни Масъуд розиаллоху анху айтадики:

 «‏‏ادرؤوا الحدود بالشبهات ادفعوا القتل عن المسلمين ما استطعتم‏‏».

Худудларни шубха билан дафъ қилинглар ва қатл хукмини мусулмонлардан дафъ қилинглар.

-Ибни Аббос розиаллоху анху хам росулуллох саллаллоху алайхи васалламдан нақл қилиб мархамат қиладики:

«ادْرَءُوا الْحُدُودَبالشبهات‏‏».

Худудларни шубха билан олиб ташланглар.

Шавконийни найлул автор китобини “хад тухмат билан вожиб бўлмайди ва шубха билан дафъ бўлади” унвони остидаги бобида келтирилишича:

 آمده است:الزهری عن عروة عن عائشة، قالت: قال رسول الله صلی الله علیه وسلم: «ادْرَءُوا الْحُدُودَ عَنْ الْمُسْلِمِينَ مَا اسْتَطَعْتُمْ فَإِنْ كَانَ لَهُ مَخْرَجٌ فَخَلُّوا سَبِيلَهُ فَإِنَّ الْإِمَامَ أَنْ يُخْطِئَ فِي الْعَفْوِ خَيْرٌ مِنْ أَنْ يُخْطِئَ فِي الْعُقُوبَة».

Хадни имкон борича мусулмонлардан олиб ташланглар; агар муттахам учун дафъ қилишга йўл топилса,мана бу йўлни унга очиб беринглар; зеро агар имомнинг  авфда,кечиримда хато қилиши жазолаш ва уқубатда хато қилишидан кўра яхшироқдир.

«يدرأ بالشبهة»

Яъни буни маъноси шуки, агар хар қанча заиф бўлса хам хоким ё қозига шубха топилиб қолса, мана шу шубха асосида шахсни устидаги хад борасидаги хукм ишонч даражасига етиб бормайди; мана бу холатда шубха борлиги сабабли, мана бу шахс борасида  ишончли даражага етиб бормадик деб хукм чиқарилади,ишонч хосил бўлмагандан сўнг шахсга қарши хукм содир қилинмайди, агарчи мана бу шубха хар қанча заиф бўлса хам мусулмон шахсга қарши хукм содир қилинишига монеъ бўлади. Нима учун? Чунки исломга ишонч билан кирган ва фақат ишонч билан исломдан чиқади, мана шу арзимас шубха бизни  ишонч даражасига етишимизга йўл қўймади. Энди шундай бўлгач, хоким ва қозини  кечирим ва авфда хато қилиши жарима қилишда,хадларни ижро қилишда хато қилишидан кўра яхшироқ бўлади, шунингдек Термизини хадисида келганки:

«فَإِنَّ الْإِمَامَ أَنْ يُخْطِئَ فِي الْعَفْوِ خَيْرٌ مِنْ أَنْ يُخْطِئَ فِي الْعُقُوبَةِ».

Одатда “ижмоъ”ни рўёбга чиқиши нихоятда қийин,тўғрими? Аммо кўриб турганимиздек ибни Мунзир сахобаларни ва барча мусулмонларнинг  “дафъул худуд бишшубхат”ни қоидаси хақидаги “ижмоъ” сини келтирган ва айтишича, барча мусулмонлар ва сахобалар мана бу заминада ижмоъга эгадирлар. Термизийга,Байхақийга, Хайсамийга, ибни Можжага, ибни Аби Шайба ва бошқа жуда кўп  мухаддислар мана бу заминада бир бобни ижод қилишган ва салафлар хамда  умматни ўтган солих кишиларини орасида мана бу “ижмоъ” ни хилофига бир нарса дейилмаган. 

Абу Ханифа рохимахуллох ва у кишини асхоблари мана бу қоида бўйича энг қаттиққўл кишилардан хисобланишади ва хаммадан кўра кўпроқ мана бу қоидадан фойдаланишган. Абу Ханифа ва у кишини тарафдорларидан сўнг моликийлар уларни кетидан шофеъийлар мана бу қоидани тарафдорлари хисобланишади, бундан бошқалар хам бор,аммо ахли суннат деб маъруф бўлган фирқаларни орасида мана бу кишилар кўпроқ тарафдорлик қилишган,албатта зохирийлар ва бошқалар хам мана бу қоидага қаршилик қилишмаган.

Рошид Ризо рохимахуллох айтадики: ” муайян шахс устида вужудга келган шубха ва таъвил сабабли,ундаги куфр хадди ва ахкомлари олиб ташланади”. У даръ хадисларини мазмунига ишора қилиб айтадики: ” бизлар худудларни шубха билан олиб ташлашга буюрилганмиз; олиб ташлашга энг муносиб бўлган хад,иртидод ва ислом динидан чиқиш хаддидир.”

Кўрдингизми? Қуйидаги асосий қоидага яна етиб келдик,

«من دخل الإسلام بيقين لم يُـخرج منه إلا بيقين»،

Мусулмон бўлиши ишонч билан собит бўлган киши,шубха ва шак,эхтимол билан ундан чиқарилмайди, балки мавжуд бўлган хар қандай шубхага чанг соламиз ва биродаримизни ё опа-синглимизни иймонини мухофизат қиламиз ва уни ўзимиздан узоқлаштирмаймиз ва қўлимизни биродаримизни қони билан булғамаймиз.

Мана булар ахли қибла иттифоқли назарга эга бўлган шартлар эди,аммо шиъа мазхабида мана бу шартлардан ташқари ,куфр келтириш  учун қилинган қасд,ният хам асосий шартлардан хисобланади. Аммо айтишларича: шахсларнинг сўзлари ва рафтори уни химоячиси бўлган эътиқодларга махсусан уларни қасдларини билиб олиш учун,бу ишни албатта  ахли фанга,мутахассисларга топширилиши керак. Шундай мутахассислар борки, шахсларни сўзлари ё амалларини ортидаги ва бу шахслар мана бу рафтор ё амални воситасида иртидод бўйича муттахам бўлган қасдни,ниятни билишга қодирдирлар,улар фақат ташхис беришади холос,бунга Хотиб ибни Аби Балтаъани намунаси мисол бўла олади.

Энди, агар айтиб ўтилган мана бу шартлардан бирортаси мавжуд бўлмаса,шахсдан муртад истелохи нафий қилинади ва уни устида хад хам ижро қилинмайди. Аммо, агар шахсда мана бу шартларни барчаси жамланадиган бўлса,бу вақт охирги мархалага тўртинчисига ўтамиз, у хам бўлса такфирни монеъликларидир.

Такфир монеъликлари, иртидод жинояти бўйича муттахам қилинган шахсга нисбатан  муносабат билдиришни тўртинчи мархаласи сифатида, иртидод хукмини содир қилиш учун ишлатилади. Тўртинчи мархала бўлмиш такфирни монеъликларини кўриб чиқишлик, шахс учта мархалани “ишонч” билан босиб ўтса ва “ишонч” билан уни жиноятчи экани собит бўлган ва барча такфирни шартларига эга бўлган пайтидагина амалга оширилади.

Монеъ иккита нарсани ўртасини тўсиб қўядиган нарса эканини ва мана бу икки нарсани бир-бирига етишига йўл қўймаслигини ёки бир нарсани чиқишини ё киришини олдини олишини  хаммамиз хам яхши биламиз. Либослар сизни баданингизга совуқ етишига тўсқинлик қилади, соябонлар сизни бошингизга ёмғир тушишига монеълик қилади, тўғонлар сувни оқиб кетишига йўл қўймайди, электр симларини устидаги қобиқ сизни ток уришидан сақлайди, мана шунга ўхшаш жуда кўп хилма-хил тўсиқларни биламиз.

Энди,агар мусулмон шахс куфрли,булғанган сўзни айтган ё амални қилган бўлса ва мана бундай жиноятни қилганлиги исбот қилинган бўлса ва такфирни шартлари хам мавжуд бўлса хам, шунга қарамасдан мана бу булғанган  сўз ё амал билан уни иймонини  ўртасига монеълик қиладиган тўсиқ мавжуд бўлиши мумкин, мана шу монеъликлар шахсни иймонига кириб боришига хамда унга зарба уришига  йўл қўймайди, мана бу монеъликлар шахснинг иймони билан  куфрли,булғанган амали ё сўзини ўртасига туриб олади ва шахсни иймонига зарба урилишига йўл қўймайди ва шахсни иймонини мухофизат қилади.

Иймон ва куфрни орасидаги ва шахсни мусулмонлар жамиятидан кофирларни жамиятига қайтишига йўл қўймайдиган ва тўсиқ ижод қиладиган ва шахсни исломи нобуд бўлишига йўл қўймайдиган шаръий монеъликларни энг мухими қуйидагилардан иборатдир: жохиллик,таъвил, хато,унутиш, икрох,мажбурлик, иродасини қўлдан бой бериш ( шахсни иродаси қулфланиб қолади,бу уни қаттиқ хурсандчилиги ёки қаттиқ асабийлашиши,қўрқуви,ғам – ғуссаси,хавотири натижасида бўлиши мумкин, шахс нима қилаётганини ва нима деяётганини билмайди). Баъзилар тақлидни хам такфирни монеъликларидан деб баён қилган бўлса, тақлид қилмасликни эса шартлардан бири деб хисоблаган. Ибни Таймия рохимахуллох айтадики: ахли қибладан бўлган тақлид қилувчи шахсни аслан мазхаби йўқдир, шу сабабли хам узрли бўлади,деб хисоблашади.

Умумий қилиб айтганда, такфирни шартлари бу такфирни монеъликларига мухолиф бўлган хар қандай нарса,масалан: илм,огох бўлиш,қасд қилиш, ихтиёр, таъвил қилмаслик, буларни бир қисмига олдин хам ишора қилиб ўтганмиз, агар такфирни монеъликлари хақида изох берилса, шартлар хам ўз-ўзидан равшан бўлади ,деб фикрлайман.

Аввало у хақида жуда кўп гапирилган такфирни монеъликларини бири  бўлмиш узр ба жахлга тўхталамиз:

Инсон онасини қорнидан илм ва огохликлар билан бирга туғилмаслигини  яхши биламиз, балки инсон оппоқ варақга ўхшайди, унда аста- секинлик билан нарсалар ёзиб борилиши керак,шунда инсон ўзини ички,моддий хаётини идора қилиш қудратига етадиган  ўсиш ва тахассус даражасига чиқади. Демак, инсон илм билан дунёга келмайди,буни хаммамиз яхши биламиз. Хозирги кунда хам сизларни кўпингиз талабасизлар ,олий ўқув юртларида  таълим олаяпгансизлар  ёки турли-хил сохадаги ишларда анча муддатдан буён шогирд бўлиб иш ўрганиб устоз даражасига етгансизлар, сўзлашув одобини ,ўтириш одобини, оилавий алоқалар одобини, сиёсий ва ижтимоъий, маданий одобларини ўрганишда хам аста-секинлик билан уларни турли-хил манбаълардан олиб таълим олгансизлар,қабул қилгансизлар.

Мана бу холатда, қоида бўйича инсон меърос бўлиб қолган ё онасидан унга ўтган нарсалардан бошқасини, мана бу дунёда ўзи қўлга киритиши лозим, аслида уни ўзи жохил,илмсиздур:

«وَاللّهُ أَخْرَجَكُم مِّن بُطُونِ أُمَّهَاتِكُمْ لاَ تَعْلَمُونَ شَيْئاً وَجَعَلَ لَكُمُ الْسَّمْعَ وَالأَبْصَارَ وَالأَفْئِدَةَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ» (نحل/۷۸)،

Аллох сизларни оналарингиз қорнидан бирон нарса билмаган холингизда чиқарди ва шукр қилиш учун сизларга қулоқ,кўзлар ва дилларни берди.

Бу ердаги “ла таъламуна шайъан” ни маъноси хеч нарсани билмаган холингиз,деганидир. Хеч нарсани билмайсизлар,бу худди бир кишининг  фаришталар нар ё модда эканини биламан деган иддаосига ўхшайди; хўп, мана бу борада хеч ким хеч нарса билмайди ва хатто мана бундай иддаоларни  қилаётган  кофирларни жамияти хам билишмасди, улар фақат гумон ва шубхаларга эргашар эдилар:

«وَمَا لَهُم بِهِ مِنْ عِلْمٍ إِن یَتَّبِعُونَ إِلَّا الظَّنَّ وَإِنَّ الظَّنَّ لَا یُغْنِی مِنَ الْحَقِّ شَیْئاً» ‏(نجم/28)،

Холбуки, улар учун бу хақда ( яъни фаришталарнинг қайси жинсдан эканлиги хақида) бирон билим- хужжат йўқдир. Улар,фақат гумон- тахминга эргашурлар, холос. Аниқки, гумон хақиқатан бирон нарсанинг ўрнига ўтмас!

Аллох таоло секуляристларни ва мушрикларни ақидалари хақида сухбат қилган пайтида хам мархамат қиладики, уларни аксарияти ақидаларида шак ва гумондан фойдаланишади ва уларнинг ақидадаги шак ва гумонлари хеч қачон ишончни ўрнини боса олмайди ва хеч қандай фойдаси хам йўқ:

«وَمَا یَتَّبِعُ أَکْثَرُهُمْ إِلاَّ ظَنّاً إَنَّ الظَّنَّ لاَ یُغْنِی مِنَ الْحَقِّ شَیْئاً إِنَّ اللّهَ عَلَیمٌ بِمَا یَفْعَلُونَ» ‏(یونس/36)،

Уларнинг кўплари жонли-жонсиз бутларга сиғинишларида фақат гумонга эргашадилар,холос. Гумон эса бирон нарсада хақиқатнинг ўрнини босолмайди. Албатта,аллох уларнинг қилаётган ишларини билгувчидир.

Ха,шак ва гумон инсонни хақ ва хақиқатдан бениёз қилиб қўймайди

«إَنَّ الظَّنَّ لاَ یُغْنِی مِنَ الْحَقِّ شَیْئاً».

Хозирда хам улар шу ахволда. Секуляристларга бир қаранглар, улар хилқат хақида сухбат қилишган пайтида шак ва гумонга асосланишади, осмон ва ер хақида хам шак ва гумонга асосланишади, такомуллашиш хақида сухбат қилишса хам ёлғон айтишади у хам шак ва гумонга асосланган, улардаги хамма нарса шак ва гумонга асосланган,хатто уларни ўртасидаги шаккокларни ишончлари хам шак ва гумонга асослангандир, улар мусулмонларга қарши жангга хам шак ва гумон билан келадилар ва мана шу шаккокиятни мусулмонларни ўртасида бир арзиш сифатида ироя беришни ва мусулмонлар ўзларини иймонларига нисбатан ишончни қўлдан бой беришларини  яхши кўришади.

Хўп, энди аллох таоло мана бу жахлни,нодонликни орадан кўтариш учун учта мушаххас абзорни бериб қўйган: эшитадиган қулоқни, кўрадиган кўзни, ақл юргизиб фахмлайдиган қалбни, мана бу уч абзорни инсонни ихтиёрига бергандан сўнг,

 «وَجَعَلَ لَكُمُ الْسَّمْعَ وَالأَبْصَارَ وَالأَفْئِدَةَ»،

ислом шариати аввалдаёқ ақида масаласида шак ва гумонни,тақлидни жоиз деб билмайди.

Ақидалари хам шак ва гумонга асосланган ва шакга,гумонга эргашаётган секуляристларни ва мушрикларни аллох таоло масхара қилганини кўрганмиз; лекин аллох таоло инсонни ихтиёрига берган абзорни воситасида унга хар қандай бекорчи нарсаларни қабул қилишига рухсат бермайди,

«وَلَا تَقفُ مَا لَیسَ لَکَ بِهِ عِلمٌ إنَّ الْسَّمْعَ وَالبْصَرَ وَالفْؤادَ کل اولئک عنه مسئولا»،

Шу сабабли хам ўзи берган уч нарсани зиммасига масъулиятларни таъйин қилиб қўйган ва ислом ақида масаласида шак,гумон ва тақлидни қабул қилмайди. Сенда илми мавжуд бўлмаган нарсани қабул қилишингни хам қабул қилмайди. Ақидада тақлид жоиз эмас.

Фалончи айтганлиги учун бир нарсани қилишингга тақлид дейилади.Хақни ўзига ишонганинг учун эмас,балки  ўша фалончига бўлган эътимодинг сабабли мана бу ишни қиласан, чунки сен қилаётган иш хақ бўлиши хам мумкин бўлмаслиги хам мумкин. Асли хақиқат хам шудир. шунча йиллар ва шунча асрлар давомида мана шунча турли-хил махабларга тақлид қилишга ва тақлид қилинадиган маржаъларга  эга бўлганмиз, бизлар 150 дан ортиқ имомга эга эдик, ахли суннатга мансуб фирқада мана бу имомларни нечтасини мазхаби сақланиб қолди. Демак, тақлид қилиш маржаълари ёки мазхабларга тақлид қилишни маъноси,уларнинг барчаси фалон фиқхий масала бўйича хақни устида дегани эмас, турли-хил хақлар бўлиши мумкин, аслида эса мана буларни хаммаси ягона хақдан ва ягона манбаъдан мана шунча турли-хил тафсирларни вужудга келтиришган, ва мана шунча мазхаблар, тақлид қилиш маржаълари вужудга келган.

Демак, тақлидий ишларда ишонч мавжуд эмас, кўпроқ гумон хоким бўлади, агар сизлар мана бу тақлидий ишларни хақ билан солиштирсангиз ва уни хақиқатда хақ экани ва асли хақдан фарқи йўқ экани  хақида ишонч хосил қилсангиз, мана шундан сўнг сиз мана бу хақга эргаша оласизлар.

 Аллох таоло кофирларни ақидалардаги гумон ва шакка эргашишади,деб мазаммат қилади, мана бу гумонлар,шаклар хеч қачон инсонни хақиқатга олиб бормайди. Шу сабабли хам ахли қиблани барчаси мана бу масала бўйича иттифоқли назар қилишганки, ақидани тақлид орқали қўлга киритиб бўлмайди ва ақида гумон ва шакка асосланмаслиги керак, балки ишончга ва шахсий харакатга, шахсий изланишларга асосланиши керак. Мана булар тақлидий эмас,балки ишонч билан бўлиши лозим.

Ақида инсонни хаётидаги асосий масалалардан бири  бўлиб, инсон уни даражама-даража ва тўсиқларни енгиб ўтиш орқали ва турли-хил хатоларга дучор бўлиш билан жохиллик холатидан илм томонга кўтарилиб бориши лозим. Аллох таоло қуйидагича амр қилганда:

«فَاعْلَمْ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ» (قتال/۱۹)،

Шубхасиз мана бу бизларга жохиллик мавжуд эканини ва уни илм билан олиб ташлаш кераклигини  кўрсатиб турибди, бўлиб хам бу қайси нарсада?

«لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ»، «فَاعْلَمْ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ»

тавхидда, дин асосларида,  даражама-даража жахлдан илм томонга қараб болаликдан бошланадиган ва унда тақлид жоиз бўлмайдиган мана бу йўлда шахс хилма-хил хатоларга хатто қасддан қилинмаган гунохларга дучор бўлиши мумкин.

Жохиллик, хар қандай “фақирликда” холатида инсонни такомуллаши ва ўсиши йўлида монеъ бўлган ва жинояткорона рафторларни,ихтилофларни манбаъси бўлиб,инсонларни ижтимоъий хаётини булғанишига,ички хаётни захарланишига боис бўлади. Мана бундай фақирликка эга бўлган инсонни хаёти ичкаридан захарланиши хам табиийдир,   уни ижтимоъий хаёти,ижтимоъий алоқаларини бошига хам шу бало келади. Инсонлар қандай рафтор қилишса худди шундай фикрлашади, уларни ботинлари хам шу холатда бўлади. Уларни амаллари ботинларидаги нарсани кўрсатиб туради.

Мана бу борада исломни бефарқ бўлмаслиги хам табиий, шунинг учун мана бу муаммога нисбатан қандай муносабатда бўлиш учун чоралар,дастурлар ироя берган. Шу сабабли хам, шахсларга илм,огохликлар берилган ва мана бу яхши ва мана бу ёмон,дейилган холатдагина солих амални талаб қилади. Мана буни сизларга яхши эканини айтдим, уни амалда бажаринглар ва мана буни ёмон эканлигини  айтдим, уни қилманглар.

Ғайри мукаллаф бўлган бир инсонни нима яхши ва нима ёмон эканини тушунадиган даражага етказади, яна қайтадан ғайри мукаллаф янги насл вужудга келади ва улар хам даражама-даража кўринишда мустақил равишда ўзлари ақидаларини қўлга киритишлари лозим ва аста- секинлик билан жохилликдан илм сари харакат қилишлари керак, энг камида улар исломи хукмий ва исломи мужмални, исломи умумийни ўрганишади, лекин исломи  хукмийни тахким қилиш йўлида хам турли- хил хатоларга дучор бўлишади, имтихондан ўтишади, шу холатда янада кўпроқ илмни қўлга киритишади ва аллох таоло мусулмонлардан талаб қилган ишончга етиб боришади. Мана бу айланма харакат хамиша бир хилда давом этади ва тугамайди. Чунки инсонларни хаммаси бир хил ёшда эмас, хар дақиқада хар сонияда бир киши мукаллаф бўлади ва бир инсон туғилади. Сизлар таклиф ёшига етгунингизча, жохилликдан илм томонга харакатланадиган бу лойихани  босиб ўтасизлар, буни кетидан  фарзандларингиз сўнгра фарзандингизни болалари ва шу тарзда бу йўналиш қиёмат кунигача давом этади, шу сабабли  даъват хам  қиёмат кунигача давом этади.

Мана бу мусулмон жамиятининг тирик эканлигини белгисидир. Мана бу харакат ва кураш мусулмонларнинг  ижтимоъий тартибини ўрни эмас,балки хаётбахш бўлган ва агарда тўхтаб қоладиган бўлса ижтимоъий айнишга,тартибсизликларга боис бўладиган сув хисобланади. Тирик жамият ўзини ақидаларини қўрқмасдан такомуллашиш сари олиб боради , агар шахс мана бу йўлда хатоларга дучор бўлса жамият уни химоя қилади,яъни уни химоя қилиб йўл кўрсатади ва хатоларини йўқотилади; бу ақида масалаларида ва бошқа ахкомлар бўйича  таълим олиш,ўрганиш, ишончни касб қилиш лойихасидаги хавфсизликни таъмин қилинишидир.

Агар мана бундай хавфсизликни таъминлайдиган исломий хукумат мавжуд бўладиган бўлса, шахс хеч нарсадан қўрқмасдан йўлида давом этади ва агарда хатоларга дучор бўладиган бўлса дилсўзлик билан унга ёрдам берадиганлар,уни хақорат қилмайдиганлар,йўлни кейинги қисмида унга ёрдам берадиганлар, уни хатоларини кўрсатиш билан бирга уни рухлантирадиганлар мавжудлиги учун хотиржам бўлади, шу тарзда жамият кундан- кунга ривожланади ва кундан- кунга собит қадам мўъмин инсонлар жамиятда вужудга келишади.

Аммо агар мана бундай фазо мухайё бўлмаса ва мусулмонлар қилган хатолари сабабли такфир қилинишса (яъни ўлдириб юборилса) бу пайтда шахс қўрқувга тушади ва илгари харакат қилишга журъат хам қилмайди, чунки яна хатога дучор бўлишдан сўнгра эса уни ўлдиришларидан қўрқади. Шунинг учун хам ислом ва ақида, тахқиқ қилиш,изланиш,илм холатидан меърос бўлиб  қоладиган,тақлидий кўринишга ўтади ва жохиллик хам харгиз йўқолмайди,нима учун? Чунки орада ишонч эмас, гумон,шак хоким бўлиб олган:

«إَنَّ الظَّنَّ لاَ یُغْنِی مِنَ الْحَقِّ شَیْئاً».

мана бу нарса асрлардан буён мусулмонларни диёрларига хоким бўлиб олганига гувох бўлиб турибмиз. Қани сизлар мархамат қилиб айтингларчи, мана бу вазиятдан ким рози бўлади ва бу вазиятни ким химоя қилади? Мана бу вазиятни давом этиши кимларга фойда келтиради?

Хозирда мана бу вазиятни сақлаб қолиш учун икки тоифа қўлдан келганча харакат қилади,улар мана бу холатни ўзлари истаган ё истамаган тарзда  шу шаклда ушлаб туришни хохлашади. Биринчи даста тоғутлар,тоғутларни хукуматлари, фосид уламолар, мунофиқлар ва секулярзадалар тўдаси бўлиб, мана бундай системаларда хатарли микробларга ўхшаб ўзларини хаётларини давом эттиришади, хар қандай курашни ва тавхид илмини,уйғонишни ўзларини зарарига деб билишади ва турли-хил рухий ,таблиғий жангларни йўлга қўйиш ва хилма-хил шубхаларни вужудга келтириш, турли-туман тахдидларни йўлга қўйиш орқали мана бу вазиятни, мана бу жахолатни  сақлаб қолишга харакат қилишади, бўлиб хам қандай тахдидлар қилишади: зиндонга ташлаш, қийноқлар, сургунга жўнатиш ва хатто ўлдириб юбориш.

Иккинчи даста ўзлари билмаган холатда мана бу мавжуд вазиятни химоя қиладиган мусулмонлардир. Мана бу дастадаги мусулмонлар мавжуд вазиятни ўзгартириш ва мусулмонларни уйғотиш учун харакат қилаётган кишилар бўлиб, аммо улар уйғотишни шаръий йўлларини,равишини билмаганликлари боис, жохил ахли қиблага нисбатан ноўрин қўполликларни кўрсатишади ва мусулмонларни устида  қўрқув хоким бўладиган фазонинг хукмрон бўлишига  сабаб бўлишади, хеч ким мана буларни ўткир тиллари сабабли олдинга қадам ташлай олмайди. Чунки мана бу дўстларимиз ўша лахзада такфир қилиб юборишади ва мана бу жохил мусулмонларни хатто уларни ўлиб кетган аждодларини устида хам ўлим хукмини содир қилишади.

Хақиқатда эса хар иккала гурухни берган самараси,натижаси яъни тоғутлар тўдаси билан аслида тоғутларга қарши бўлган жохилларни самараси мана бу борада мусумонлар учун бир хил. Қўрқув,вахшат ижод қилиш ва мусулмонларни илгари харакат қилишлари сари уйғонишларини олдини олиш, шундай бир содда равиш билан ўзлари билмаган холда, аммо тоғутлар билан бир хил кўринишда, хар икки томон ўзини равиши билан мусулмонларни жохилликдан илм сари харакатланишларига тўсиқ бўлишади ва мусулмонлар ўзларини ақидаларини ишонч билан қўлга киритишларига рухсат беришмайди ва ақида бўйича уларни шак,гумон,тақлид томонга тортиб кетишади.

Шубхасиз баъзи мусулмонлар мунофиқларни касалликларига мубтало бўлишади ва ислом мана шу булғанган мусулмонлар сабабли мунофиқларни мусулмонларни жумласидан деб хисоблайди, шу равиш сабабли баъзи мусулмонлар баъзи далилларга кўра кофирларга хос бўлган сўзларни айтишлари ёки амалларни қилишлари мумкин, бу кўринишда нима қилиши керак?

Хар бир мусулмон агар таклиф ёшига етган бўлса, унга таклиф вожиб бўлади,у  даражама-даража суратда тахқиқ қилиб изланган холда ақидасини таълим олиши ва олдинга харакат қилиши  вожиб бўлади, жохилликдан илм сари ёки жахолатдан ислом сари  қилинган мана бу харакат тақлидий,меърос олиш кўринишида бўла олмайди. Чунки, агар меърос бўлиб қолганда эди уни харакат қилишига хам хожат бўлмаган бўлар эди, шахс қадди,терисини ранги ва бошқа нажодга оид белгиларга ўхшаб уни онасини қорнидан ўзи билан бирга бу дунёга олиб келарди. Аммо хаммамиз бундай бўлмаслигини яхши биламиз. Демак, жуда кўп уламоларни наздида қайтиш ва иртидод масаласи олдинга харакат қилган ва изланган холда ислом қабул қилган, меърос қилиб олмаган  кишиларга кўндаланг қилинади. Бу ерда хукм чиқариш ўзига хос мураккабликларга эга бўлиб, хеч қайси иш мана бу даражада мураккаб ва тақдирни хал қилувчи бўла олмайди.

Чунки шуни яхши биламизки, жуда кўп мусулмонлар исломларини меърос олган,тақлидий кўринишда қўлга киритишган, жуда кўп вақтларда шахс аслида исломда бўлмаган нарсаларни ислом номи билан қабул қилган ёки исломни юзлаб хурофотларга қўшиб қабул қилган, энди мана бу касалларни,фақир кишиларга ўлим хукмини содир қилиб ўлдириб юбориш керакми? Уларни такфир қилиб ташлаш керакми? Ёки бўлмасам уларни дармон қилиш учун касалхоналар ва фақирликларини, бечораликларини  йўқотиш учун  йўллар мавжудми?

Бирга илгари харакат қилишимизга ва биргалашиб жавобни қўлга киритишимизга рухсат берасизлар:

Буни биламизки, охирги элчи юборилгандан ва қуръон нозил бўлгандан буён, бизлар мусулмон бўлмаган кишиларни кофирларни жамиятидан деб хисоблаймиз, энди улар ахли китобни кофири ёки шибхи ахли китобни кофири ёки кофир мушрик бўлиши мумкин.  Росулуллох саллаллоху алайхи васалламни келишлари ва қуръонни нозил бўлиши улар учун хужжат қоим бўлганини ифодалайди  ва такфир қилиш шартларини,такфирни монеъликларини, бошқа мархалаларни  риоя қилмасдан туриб уларни кофирларни ўша дастасидан деб хисоблай оламиз, уларни кофир деб биламиз ва кофирлар жамияти деймиз. Қуръонни айтишича, кофирлар жохилликка эга бўлган жохилдирлар, аммо уларни жохилликлари уларга кофир дея олмаслигимизга боис бўлмайди.

Уларни кофир калимаси билан аташда уламолари билан уларга эргашганларни ўртасида фарқ қўйилмайди. Уларни хаммаси кофирларни мажмуъаси хисобланиб уларни ўзлари хам шу орқали ўзларини танишади, истелох бўйича куфр жамияти ё кофирлар жамияти,деймиз. Масалан улардан  бири мен насронийман,дейди ёки бошқа бири мен яхудийман,дейди ё бошқа бири мен секуляристман дейди; мана бу холатда биз уларни олимини хам, ёки уларга эргашганларни хам, худди ўзлари ўзларини таништирганларидек кофирлар дастаси деб хисоблаймиз,

«شَهِدُوا عَلَی أَنْفُسِهِمْ أَنَّهُمْ کَانُوا کَافِرِینَ»

Бизлар хам уларни ўзларини гувохликларига биноан, уларни хеч қайси бирига узр келтирмаймиз. Чунки биз аслида уларни қайси бири аслий кофир ва қайси бири эргашган кимса ё уларни тўдасидан эканини ёки уларни қайси бири аслан иймон келтирмаган ёки уларни қайси бири иймон келтириши мумкин эканини билмаймиз. Демак, уларни гувохликларига биноан

«شَهِدُوا عَلَیأَنْفُسِهِمْأَنَّهُمْ کَانُوا کَافِرِینَ»

биз хам уларни хеч қайси бирига узр келтирмаймиз.

Энди,нима учун кофирларга узр келтирилмайди ва ахли фитратни дунё ва қиёматдаги жойгохи қандай бўлиши хақида “узр ба жахл”да батафсил сухбатлашганмиз, буни мутолаа қилишни хохлаган дўстларимиз мана бу китобга мурожаъат қилишлари мумкин.

Аммо “мужмал” ва “умумий” суратда исломни қабул қилган  ва ислом доирасига кирган,лекин исломга алоқадор бўлган хар қандай ишларда баъзи далилларга кўра хатоларга дучор бўлаётган киши, ўзига хос имтиёзларга эга бўлади, уни жиноятини исбот қилгандан сўнг ,учинчи ва тўртинчи мархалада такфирни шартларини ва такфирни монеъликларини мана бу шахсни устида риоя қилиниши керак, росулуллох салллалоху алайхи васалламни равишлари бўйича уни устида иқомайи хужжат қилиниши лозим, яъни сахих далиллар унга очиқ- ойдин,мубхам бўлмаган холда унга етказилиши керак. Бу ердаги мухим нарса, мана бу далил ва хужжатлар шахс тушунадиган тилда етказилиши лозим, шахс сизни нима деяётганингизни фахмлаши керак. Энди мана бу далил ва хужжатларни қачон етказилиши хам мухим, бир шахс хато қилгандан сўнг, уни хатосини росулуллох саллаллоху алайхи васаллам тарафидан ёки исломий хукуматга тегишли ташкилотлар томонидан тўғриланиши мумкин, ёки исломий хукуматни ва унга тегишли ташкилотларни ва раббоний уламоларни  мавжуд бўлмаганлиги боис, мана бу далил унга кеч етиб бориши хам мумкин ёки хатто мана бу мусулмонлар шундай хатолар билан бирга ўлиб кетишлари хам мумкин. Уни қилган хатолари нима бўлишидан қатъий назар, мана бу шахс барибир мусулмон хисобланади.

Диққат қилинг дўстлар, росулуллох саллаллоху алайхи васалламни асридаги мусулмонлар хам диндаги умумий нарсаларни  олишлари  ва умумий диндаги нарсаларни баробарида таслим бўлишларига қарамасдан, мана бу борада очиқ хатоларга дучор бўлишарди, росулуллох саллаллоху алайхи васаллам томонидан ё исломий хукумат ва унга хоким шўро тарафидан ислох бўлишарди. Демак, шахсга ошкор,маълум,комилан равшан бўлмаган холатда ақидадаги хатоларга дучор  бўлиши ,  қочиб қутулиб бўлмайдиган ишдир. Яъни хар қандай масалада мусулмонлар хатога,инхирофларга дучор бўлишлари мумкин, махсусан ақида масаласида шахс тақлид қила  олмайди ва шахсни ўзи тахқиқ қилиб изланиши ва тахқиқ қилган суратда қўлга киритиши лозим.

Агар сиз росулуллох саллаллоху алайхи васаллам хар бир мусулмон бўлган кишини ўтиргизиб олиб ақидани ипидан игнасигача  таълим берардилар,деб тасаввур қилган бўлсангиз хато қиласиз. Балки сахобалар аста-секинлик билан огох бўлиб боришарди, хатто бу нарсалар қайси заминада бўлишини хам фарқи йўқ эди.

Мана бу суратда жохилликка узр келтириш мусулмон учун барча ибодий ишларда ақидавий масалаларда,тавхидга,ширкка ёки фиқхий ахкомларга оид масалаларда хам кераклидир, мусулмон учун жохиллик ва хато  хисобланади, унда  катта ва кичикни ўртасида фарқлаб ўтирилмайди.

Юз марталаб такрорланиши  ва маданият сифатида танилиши керак бўлган бошқа бир нуқта шуки, шак ва шубха билан бир кишини кофир деб бўлмайди ва хадни хам ижро қилинмайди, ишонч билан мусулмон бўлганлиги собит бўлган кишини,яъни сен мана бу шахсни мусулмон эканига иймонинг комил; мана бу холатда шак,шубха,эхтимол билан мусулмон номини ундан тортиб ола олмайсан ва уни кофирларга қўшишга хам хаққинг йўқ. 

 «مَن دخلَ في الإسلام بيَقين فلا يُخرَج مِنه إلا بيقين» یا «مَنْ ثَبَتَ لَهُ عَقْد الْإِسْلَام بِيَقِينٍ لَمْ يَخْرُج مِنْهُ إِلَّا بِيَقِينٍ».

Яъни фақат далил ва ишонч билан шахсни исломдан чиқара оласан, ишонч бу ерда  жуда мухим нарса. Шунингдек кофирни мусулмон бўлиши хам далил ва ишонч билан исбот бўлади.

Мусулмонни ислом доирасидан чиқариб юбориш учун хам аввало далил ва ишончга эга бўлишинг керак,сўнгра мана шу ишонч билан уни чиқариб юборасан, кофир кишини хам ислом доирасига киргазиш учун хам далил ва ишончга эга бўлишинг лозим. Мана бу жуда кўп дўстларимизни рафторларида кўриладиган хатолар жумласидан бўлади, улар аввал кишини кофирсан дейишади,сўнгра уни кофир бўлагани борасида далил қидиришади. 

Кофир бўлган шахсга қараб бу мусулмон дейишинг,сўнгра эса уни мусулмон эканига далил қидиришинг хам хато бўлади, ёки мусулмон шахсга хам аввал кофир дейсанда,сўнгра уни кофирлигига далил қидирасан. Бу хам хато. Мусулмонни такфир қилиш уни ўлдириш демакдир. 

«إِذَا قَالَ الرَّجُلُ لِأَخِيهِ يَا كَافِرُ فهو کقتله».

Аввал шак ва шубха,эхтимол билан мусулмонни ўлдирсангда,ундан сўнг мен ўлдирган шахс жиноятчи бўлганми ё йўқми,десанг,бу ақлга тўғри келадими? У ўлимга мустахақ бўлганми ё йўқми? Мана бу инсонга муносиб иш эмас.

Аслида муносиб бўлган иш шуки, аввал далил ва хужжатлар текшириб чиқилади, сўнгра жиноятни ишонч билан исбот қилингач хукмни исбот  қилинади ва ундан сўнг хукм содир қилинади. Охирги мархалада хукмни ижро қилишга алоқадор каналлар орқали хукмни ижро қилишга харакат қилинади.

Шахс китоб ва суннат,ижмоъ асосида куфрга дучор бўлгандан сўнг, мана бу шахсни иймони шак ва гумон билан ва шахсларни хаво ва хаваси асосида ботил бўла олмайди, хеч ким мусулмон шахсни устида мажбурлаб  кофир лафзини бўйнига қўя  олмайди, чунки мана бу шахсни хаққида жиноятни исбот қилиш мархалалари,шартлар ва такфир монеъликлари ижро қилинмаган.

-Худди куфрда,ширкда,бидъатда ўсган ва мана бу мусибатлардан эндигина қутулган ва хозирда жохилликдан илм сари сафарда юришибди, аммо хануз Абу Зар розиаллоху анхуга ёки бугунги кундаги мусулмонзодаларга ўхшаш уларда жохилият қолдиқлари қолган ва бу қолдиқлар аста-секинлик билан пок бўлиши керак.

-Ёки худди сахроларда,даштда,чекка тоғли,ўтиш қийин бўлган минтақаларда пок ақидалардан узоқда ўсган кишига ўхшайди. Унга сахих ақида етиб бормаган ва бундай киши булғанган ақидага кўра ўсиб-улғайган.

-Ёки росулуллох саллаллоху алайхи васалламни  сўзларини эшитади, аммо бу у кишининг сўзлари  эканига ишонмаётган кишига ўхшайди, далилларга кўра ва ривоят қилувчига ишонмаганлиги боис уни инкор қилади.

 -Ёки бундан бошқа олдинги дарсларимизда ишора қилинган  мавжуд ўринларга кўра бўлиши мумкин.

Росулуллох саллаллоху алайхи васалламни асхоблари хам эндигина ширкдан,куфрдан қутулган аввалги насл хисобланишган, улар жуда кўп нарсалар хақида шак қилишарди ва шакларини асосий манбаъ сифатида росулуллох саллаллоху алайхи васалламдан сўраш орқали,мушкилотларини, жохилликларини бартараф қилишарди, ёки бўлмасам очиқ ақидавий хатоларга,амалларга дучор бўлишар ва яна росулуллох саллаллоху алайхи васалламга мурожаъат қилиш билан иқомайи хужжат қилиниб ислох бўлишарди.

Иқомайи хужжат қилинишдан мақсад, қуръондаги ва суннатдаги, ижмоъдаги шаръий хужжатлар росулуллох саллаллоху алайхи васалламни шаръий равишлари билан мана бу шароитдаги шахсга етказиларди. Яъни истидлол ва равшан хужжатлар билан нотаниш ишларни росулуллох саллаллоху алайхи васалламни равишлари билан шахсга кўрсатишимиз,танитишимиз керак бўлади, уни шундай холатда танитишимиз лозимки, бу шахс ўзини яқинларини,оиласини бегоналардан қандай ажратиб олса, мана бу хақни хам шундай ажратиб ташхис беришга қодир бўлиши лозим:

«يَعْرِفُونَهُ كَمَا يَعْرِفُونَ أَبْنَاءَهُمْ»،

яъни шундай равишда шаръий хукмни ботилдан ажратиб ташхис бера олиши керак.

Мана бу огох қилиш йўлида бизлар хам хозирда барча мусулмонлар учун  бир хилда таълим системасига эга эмасмиз, шу сабабли хам бир шахс мана бу даражадаги билимга эга бўлиши,аммо бошқаси эга бўлмаслиги мумкин. Ёки бир маконда мана бу илмлар  раббоний уламоларни мавжудлиги ва ўзига хос етказиш шароитлари сабабли одамларга етиб борган,аммо бошқа бир жойда уламойи суъ борлиги ва ёмон каналлар сабабли раббоний уламоларни хеч қайси бирини сўзи етмаган бўлиши мумкин.

Уларни ўтган аждодларига етказилганлиги сабабли мана бу етказилган нарсалар уларга хам етади, деган нарса далил бўла олмайди. Йўқ, бундай бўлмайди, аслан бўлиши мумкин эмас, агар шундай бўлганида даъват,таблиғ иши тўхтаб қолган бўлар ва дин меърос қилиб олинадиган нарсага айланарди, фақих,мужтахид, ахли фан сўзларини ўзини маъносини йўқотарди.

Аниқ ва равшан кўриниб турганидек, хар бир даврда шаръий билимларни касб қиладиган ва хижрат қиладиган ,хамда ўзини миллатига мана бу билимларни етказадиган кишилар пайдо бўлади:

«وَما كانَ الْمُؤْمِنُونَ لِيَنْفِرُوا كَافَّةً فَلَوْلا نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طائِفَةٌ لِيَتَفَقَّهُوا فِي الدِّينِ وَلِيُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذا رَجَعُوا إِلَيْهِمْ لَعَلَّهُمْيَحْذَرُونَ» (توبه/122)،

Барча мўъминлар (жангга) чиқишлари лойиқ эмас. Ахир улардан хар бир гурухдан бир тоифа одамлар (жанг учун) чиқмайдиларми?! (Қолганлари эса мадинада) динни ўрганиб, (жангга кетган) қавмлари уларнинг олдиларига қайтган вақтларида, у қавмлар аллохнинг азобидан сақланишлари учун уларни огохлантиргани (қолмайдиларми)?!

Мана бу даъватчи тоифа диндаги фиқхни ўрганиб сўнгра уни қавмлари тушунадиган тилда уларга етказишлари лозим, бу ерда мана бу нарса жуда мухим, ўша миллат тушунадиган тилда етказилиши керак,

«بِلِسَانِ قَوْمِهِ لِيُبَيِّنَ لَهُمْ»

ўша миллатни маданиятига тўғри келадиган қилиб уларга очиқ,равшан баён қилиб бериши керак, бошқача истелох билан айтганда эса динни мана бу миллатга “янгидан” ироя бериши лозим,шу тарзда миллатни жохиллиги бартараф бўлади. Мана бу айни хақиқатдир.

Хўп,энди бартараф қилиниши лозим бўлган мана бу жохиллик нима?-деб савол берилса хам бўлади, агар бартараф қилинмаса такфирни монеъликларини бирига ўхшаб амал қиладими? Фан ахли мусулмонлардаги жохилликни икки қисмга тақсим қилишган:

-Мўътабар жохиллик: яъни мусулмон шахс бир ишни қилишдан олдин “билимга,огохликка” эга бўлмаган. Диққат қилинглар, яъни мусулмон шахс мана бу ишни қилишдан олдин “илмга,огохликка” эга бўлмаган,мана бу уни мўътабар жохиллиги хисобланади.

-Ғайри мўътабар жохиллик: яъни мусулмон шахс “илм ва огохликка” эришгандан сўнг мана бу ишни қилади.  У қилган иш, “илм ва огохликдан” сўнг содир қилинган, шунинг учун хам мана бу жохиллик ғайри мўътабардир, уни жохиллигини қабул қила олмаймиз.

Энди, шариатни баъзи ахкомлари борки хамма учун очиқ-ойдиндир, баъзи бир холатлар бундан мустасно,хозирча шуни айта оламизки, мусулмон бўлганликлари мужмал суратда собит бўлган кишиларни барчаси мана бу ахкомлардан огох бўлмасликлари мумкин эмас. Масалан намоз вожиб эканини ё рўзани вожиб эканини, ё хажни,закотни вожиб эканини хамма билади. Чунки мана бу ўринлар хамма учун равшан ва ошкор, агар бир кишини намоз ўқимаётганини кўрсанг ва унга қараб нима учун намоз ўқимаяпсан?-десанг, мана бу киши уни жавобига мен намозни вожиб эканини билмасдим,деса. Биз мана бу бахонани ундан қабул қилмаймиз ва мана бу шахсни жохиллиги мўътабар эмас.

Аммо олдин хам айтиб ўтганимиздек, бундан бошқа ўринлар хам бор бўлиб, бир жамиятдаги одамлар мана булар хақида илмга,огохликка эга бўлишлари ва мана бу ўринлар борасидаги хукмлар хаммага ошкор ва равшан бўлиши мумкин, аммо бошқа жамиятлар учун ошкор ва равшан бўлмаслиги мумкин, ёки хатто бир жамиятдаги хос минтақадаги  кишиларни бир қисми мана бу хукмлардан огох бўлади, аммо бошқа бир қисми эса илм ва огохликка эга бўлмайди ва мана бу хукмлар уларга ошкор ва равшан эмас. Мана бу холатдаги меъёр шуки, мана бу хақ ва хукм бошқаларга эмас, балки  шахсни ўзи учун ошкор ва равшан бўлиши лозим. 

Бизларни хаммамиз хам шундай холатга тушганмиз, албатта сизни ўзингиз хам бу холатга тушган бўлсангиз керак, яъни бир киши келиб сизнинг хабарингиз бўлмаган бир хабарни сизга етказади, сўнгра эса сизга қараб таъажжуб билан, бундан хаммани хабари бор қандай қилиб сени хабаринг йўқ,дейди? Шунга ўхшаш холатга дуч келмаганмисизлар? Албатта дуч келгансиз. Бўлиб хам мана бу шахсга бу маълумот тўғри каналлар орқали етиб келмаган бўлиши ва нотўғри каналлардан бу маълумотни қўлга киритган бўлиши мумкин. Бунга намуна, дўстларимиздан бири сухбатлашиб ўтирган пайтимизда, курдларнинг хозирги мусайламайи каззоби бўлмиш ужалонни ишчилар хизбидаги муртадлар яъни курдистонни сагмарглари билан мусулмонларни ўртасидаги жанглар хақидаги бир мавзу яъни жангни ким бошлаганлиги ўртага ташланди? Шу пайтгача дўстимиз мусулмонлар жангни бошлашган деган фикрда эди,аслида эса барча хужжатлар,далилларни кўрсатишича эса жангни бошловчилари муртад секуляристларни ўзи бўлишган,улар қуйидаги қоидага асосан иш олиб боришган эди:

«ولا یزالون یقاتلونکم حتی یردکم عن دینکم إن استطاعوا»

Мана бу кимсалар фаолият қилаётган минтақаларни хаммасида ироқда,сурияда мусулмонларни устига мана бу жангни мажбурлаб юкланган. Бизни дўстимиз мана бу хақиқатдан бехабар экан. Чунки кеча-ю кундуз муртадлар ва мунофиқларни қўлидаги ахборот воситалари ёлғонни буларни миясига қўйган эди, шунинг учун хам бу киши бугунги кундаги  хақиқатни билмасди. Мана бу хақиқатда эса мусулмонни бекорга тўкилган қони ва мана бу қон хақиқат йўлида тўкилдими ё йўқми?- деган мавзулар хақида сухбат қилинарди. Умуман олганда бир мусулмонни қони хақида гап очилган эди. Бу ерда бир мусулмонни обрўси,дини хақида гап кетаётган эди, аммо мана бу дўстимизни хабари йўқ экан.

Демак, бу ердаги меъёр шуки, мана бу масала ва хукм ўтиб кетган аждодларга ёки бошқа минтақалардаги одамларга ё мана бу жамиятда яшайдиган бошқа одамларга  эмас,балки  бу шахсни ўзи учун мушаххас ва ошкор бўлиши керак.

Байхақий ва Абдурраззоқ рохимахуллохни келтиришича: Умар ибни Хаттоб розиаллоху анху шомдаги бир кишининг зинони харом қилингани хақидаги хукмни билмаслиги хақида қилаётган иддаосини қабул қилади, бу киши зино қилган бўлиб унга нисбатан ўзининг  жохил эканини  иддао қиларди. Умар ибни Хаттоб уни жохиллиги борасидаги узрини қабул қилади. Мана шунга ўхшаш у кишидан ва Усмондан ривоят қилинишича, араб бўлмаган ва зино гунохини қилиб қўйган ва зинони харом қилингани хақидаги хукмни билмаслигини иддао қилган  бир жориянинг  узрини хам қабул қилинган эди.

Субханаллох, агар сахобаларни асрида мана шунча сабиқунал аввалун мавжуд эканига ва исломий хукуматни қудратини борлигига қарамасдан мана бундай ошкор хукмлар хақида хам жохил бўлишган бўлса, ва уларни жохилликлари борасидаги узрлари хам қабул қилинган бўлса, исломий хукумат мавжуд бўлмаганлиги сабабли мана шунча жохилликлар ривожланган ва асрлардан буён мунофиқлар жамиятни ўзларига жавлонгох қилиб олган мана бу даврда қанча миқдорда жохиллик вужудга келаркин? Бўлиб хам мана бу жохилликлар аллохни шариатидаги барча ишларни ўз ичига олган  бўлсачи?

  Мана бу холатда, агар шахс уни иртидодгача тортиб олиб борган жинояткорона ишига нисбатан мўътабар жохилликка эга бўладиган бўлса, унинг мана бу мўътабар жохиллиги иртидод жиноятидан покланиши учун бахона,узр бўла олади ва мана шу мўътабар жохиллик шахсни иймонига зарар етишига монеълик қилади ва шахсга қарши хукм содир қилинишига, уни такфир бўлишига тўсиқ бўлади ва шахснинг мана бу мўътабар жохиллиги аллохни шариатининг қайси қисматини ўз ичига олишини  хам фарқи йўқ.

Мўътабар жохиллик шариатни хаммасига тўғри келади, махсусан ақидага ўхшаш инсон бошқалардан тақлид қилиб ёки меърос қилиб ололмайдиган қисмида шахс албатта ақидасини тахқиқ қилиш,изланиш,тажриба қилиш, хато, аста-секинлик билан жохилликдан илмга сари  харакатланиш оқибатида қўлга киритиши лозим. Жохилликдан илмга ва куфрдан иймонга ,кофирларни жамиятидан исломга томон қилинган харакат, аллохни назаридаги олдинга сари ривожланиш ва орқада қолишни маъносини,мафхумини англатади:

«لِمَنْ شاءَ مِنْكُمْ أَنْيَتَقَدَّمَأَوْيَتَأَخَّرَ».

Мана бу йўлда олдинга ривожланишни таъсирида орқада қолиш  ё орқага қайтиш мушаххас бўлади.

Жохилликка узр келтириш борасида ишора қилиниши керак бўлган нуқта, динни усуллар ва фаръий нарсаларга тақсим бўлишидир, баъзи бир кишилар усулларда узр мавжуд эмас,аммо фаръий нарсаларда мавжуд,дейишни қасд қилишади. Аввало мана бундай тақсомотни қуръонда ва сахих суннатда хеч қандай асоси йўқ. Демак, бу борада кўнглингиз хотиржам бўлсин. Ибни Қоййим,ибни Таймия рохимахуллохга ўхшаган олимлар мана бу борада айтишганки: (усул ва фаръий) нарсаларга тақсим бўлишлик сахобаларни асридан кейин пайдо бўлган, бошқа томондан қараганда мана бундай тақсимотга қоил бўлган кишилар,динни энг катта усулларидан бўлган ва динни арконларидан хисобланган намозни фаръий нарсалардан ,деб хисоблашади ва салафлар ихтилоф қилган эътиқодга оид масалаларни хам фаръий нарсалардан хисоблашади. Уларга шуни айтамизки: агар сизларни усуллардан бўлган манзурингиз  ақидавий масалалар бўладиган бўлса, динни хаммаси усулдир; чунки бизлар молий ё баданий ибодатларни шаръий эканига эътиқод қилган пайтимиздагина бажара оламиз; амалдан олдин эътиқод бўлиши керак, агар бундай ақида бўлмайдиган бўлса аллохни ибодатлари амални воситаси билан тўғри бўлмайди…. кўрдингизми, мана бу катта кишиларнинг мана бу масалага нисбатан кўз қарашлари бўлади. Демак, динда усул ва фаръий нарсаларга тақсим қилишликни қуръон ва суннатда хеч қандай асоси йўқ .

Мана бу холатда жохилликка узр келтириш мўътабар жохилликни динни бир қисмида эмас,балки  динни хаммасида қабул қилишликдан иборат. Ошкор ва аниқ ишлар яъни шариатда аниқ ва ошкор баён қилинган ишлар ёки бошқаларга ошкор ва равшан бўлган ишлар эмас, олдин “шахс учун” ошкор ва равшан бўлган ишлардир. Шунинг учун хам бир мусулмонга ишларни ошкор ва равшан қилиниши керак, мана бу ишларни ошкор ва аниқ қилганимиздан сўнг, шахсни устида хукмни мархалаларни босиб ўтиш орқали содир қиламиз.

Энди, агар мусулмон киши шаръий каналлар орқали ўзини жохиллиги бартараф бўлиши учун харакат қилмаса  ёки бирор киши унга ишларни ошкор ва равшан қилиб беришига хам рухсат бермасачи? Мана бу холатда, бундай шахс хеч қандай узрли сабабсиз дарсларга хозир бўлмаган ва бошқалардан орқада қолган шогирдга ўхшайди, уни имтихонлардан ўта олмаслиги хам табиийдир. Мана бу шахсни хеч қандай узри йўқ, чунки унга хамма нарса мухайё эди, аммо “ўзини ихтиёри билан” дарсларга  қатнашмаган ва “ўзини ихтиёри билан” ўзини таълимдан, юқори синфга ўтишдан,илгарилашдан махрум қилган. Шу тартибда муртад бўлган ва ўзларини учталик кофирлар (ахли китоб кофирлари,шибхи ахли китоб кофирлари, мушрик ва секуляр кофирлар) жумласига қўшган ва ўзларини улардан деб билган кишилар учун хам узр мавжуд эмас. Чунки жохилликка узр келтириш кофирларга эмас, мусулмонларга тегишли нарса, кофирларга эмас фақат мусулмонларга тегишли имтиёздир. Мана бу холатда агар мусулмон киши шундай мўътабар жохилликка эга бўлса,шу мўътабар жохиллиги уни такфир бўлишига монеълик қила олади ва хукм уни устидан олиб ташланади.

Иккинчи ўринда мусулмон кишини такфир қилинишига монеълик қила оладиган ишлар,қасддан қилинмаган унутиш,хато ва шунга ўхшаш ишлар хисобланади:

Инсонни ишлари қасддан ё қасд қилмаган холатда бўлишини хаммамиз яхши биламиз, унутиш ва хато ёки қаттиқ қўрқув ё ғазабланиш ё ўта қаттиқ хаяжонланиш сабабли инсон ўзи истамаган ишларни қилиши мумкин, мана булар қасддан қилинмаган ишлар жумласига киради ва шахс қасд қилмаган холатда хақдан узоқлашиб кетади ва жиноятга дучор бўлади, ишларни қасд қилмаган холатда бўлиши шахсни иймонига зарар етишига ва шахсни устида иртидод хукмини ижро этилишига монеъ бўлади. Аллох таоло бундай мусулмонлар хақида мархамат қиладики:

لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا ۚ لَهَا مَا كَسَبَتْ وَعَلَيْهَا مَا اكْتَسَبَتْ ۗ رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا إِن نَّسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا …(بقره/۲۸۶)،

Аллох хеч бир жонни тоқатидан ташқари нарсага таклиф қилмайди. (хар кимнинг) қилган (яхши) амали ўзи учундир ва (ёмон) амали хам ўзининг бўйнигадир. Парвардигоро, агар унутган ёки хато қилган бўлсак, бизни азобингга гирифтор айлама!

لَيْسَ عَلَيْکُمْ جُناحٌ فيما أَخْطَأْتُمْ بِهِ وَ لکِنْ ما تَعَمَّدَتْ قُلُوبُکُمْ وَ کانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحيماً (احزاب/۵(

Қилган хатоларингиз сабабли сизларга гунох йўқдир, лекин кўнгилларингиз (билан) қасд қилган нарсадагина (гунохкор бўлурсизлар). Аллох мағфиратли, мехрибон бўлган зотдир.

Хўп, росулуллох саллаллоху алайхи васаллам хам мана бу оят ва унга ўхшаган оятларни янада очиқроқ равшанлаштириш учун мархамат қиладиларки, агар умматим хатога,унутишга,мажбурий холатга дучор бўладиган бўлсалар, аллох таоло уларни мана бу  ишларини кечиради:

«إِنَّ اللهَ تَجَاوَزَ لِي عَنْ أُمَّتِي الخَطَأَ وَالنِّسْيَانَ وَمَا اسْتُكْرِهُوا عَلَيْهِ».

Бу ердаги хатодан мақсад, шахс бир ишни қилмоқчи бўлади, аммо у қилган ишни натижаси у назарда тутган  ишдан кўра бошқа нарса бўлиб чиқади,масалан:

Хайбар ғазотида қадрли сахобалардан бўлган Омир ибни Аквоъ розиаллоху анху душманни аскарини ўлдиришни қасд қилади, аммо урган зарбаси ўзига қайтади ва уни ўзи ўлади. Сахобаларни бири айтадики: Омир ўзини ўзи ўлдирди ва бу уни амалларини ботил қилади. Аквоъ розиаллоху анхуни акаси Салма розиаллоху анху ёшга тўла кўзлари билан росулуллох саллаллоху алайхи васалламни олдиларига келади,шунда у киши мархамат қиладиларки: сенга нима бўлди? Салма айтадики: Омирни амаллари ботил бўлди,дейишяпти. У киши мархамат қилдиларки: ким бу сўзларни айтди? Ёронларингизни бири,деб жавоб берди. Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қилдиларки:

كَذَبَ مَنْ قَالَ ذَلِكَ، بَلْ لَهُ أَجْرُهُ مَرَّتَيْنِ.

Улар ёлғон айтишибди, буни ким айтган бўлса хам ёлғон айтибди, у учун икки баробар савоб мавжуддир.

Мана бу хадисдаги қадрли сахоба ўзини ўлдиришни қасд қилган эмасди, росулуллох саллаллоху алайхи васаллам хам уни қилган иши хато сабабли бўлганини ва у кечирилишини маълум қилиб  бу ишга  аниқлик киритадилар.

Ёки бошқа бир жойда росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қиладиларки: худованд ўзи томонга тавба қилиб қайтаётган бандаси учун сизларни хар бирингиздан кўра шодроқ бўлади. Одамлар яшайдиган жойлардан узоқдаги бир биёбонда бир шахс озиқ-овқат нарсалари билан бирга  отини хам  йўқотиб қўйган пайтида,уни топишдан ноумид бўлиб қолади. Шахс дарахтни соясига дам олиш учун чўзилиб ётади, у шу холатда паришон бўлиб турган пайтида тўсатдан отини бошига келиб қолганини кўради. Шунда отини тизгинини ушлаб олиб қаттиқ хурсанд бўлганидан айтадики:

قَالَ مِنْ شِدَّةِ الْفَرَحِ اللَّهُمَّ أَنْتَ عَبْدِی وَأَنَا رَبُّکَ أَخْطَأَ مِنْ شِدَّةِ الْفَرَحِ،

Мана бу шахс қаттиқ хурсанд бўлганидан айтадики: парвардигоро! Сен банда ва мен сени парвардигорингман. Мана бу шахс қаттиқ хурсанд бўлгани сабабли хато қилади.

Агар бир шахс аллохни ўзини бандаси деб хитоб қиладиган бўлса, шубхасиз бу шахс ошкор куфрга дучор бўлган бўлади, қатъан хам ошкор куфрга дучор бўлади, шунингдек агар бир  киши қасддан,огох бўлган холатда бу ишни қилса, бу уни исломдан чиқишига боис бўлади, аммо олдин айтиб ўтилган шахсга ўхшаб хато қилган холда айтиб юборса маъзур бўлади ва уни устида хукм содир бўлмайди.

Албатта, хатокор ёки унутган шахсга нисбатан қаттиққўл бўлиш ва гунохни олиб ташланиши, мушаххас жиноятлардаги ахкомларни ижро қилинмайди деган маънода эмас. Чунки хато қилиш,унутиш борасидаги масалаларда баъзи бир масалалар борки, хато қилинган тақдирда хам уни ижро қилиниши керак, махсусан булар аллохнинг  бандаларини хаққига тегишли бўлса. Қасд қилмаган холда одам ўлдиришга ўхшаш,бунда шахс бошқа бир кишини қасд қилмаган холда ўлдириб қўяди, буни баробарида эса ўзини қилган хатоси сабабли каффорот бериб дия тўлаши лозим. Ёки бўлмасам тахорат олишни унутиб тахоратсиз  намоз ўқиган киши, бир муддатдан сўнг бу уни ёдига келади. Шунда, намозини иккинчи марта қайта ўқиши керак, ёки бир фарзни вақти ўтиб кетган бўлса ва у намозини унутиб қўйган бўлса, ёдига тушгандан сўнг уни ўқиши лозим.

Бу ердаги гунох уни иймонига зарба,зарар етказмайди, уни унутганлиги ё хато қилгани сабабли бу нарсалар иймонига зарар етишига монеълик қилади ва у етказган зарарини қоплаши лозим. Хар қандай холатда хам, унутиш ва хатога ўхшаган қасддан қилинмаган ишлар мусулмон шахсни такфир қилинишига монеълик қилади.

Такфирга монеълик қиладиган ва такфирни монеъликларидан бири хисобланган ўринлардан яна бири, икрох ва мажбурликдир:

Икрох холатида шахс бир ишни мажбурият сабабли қилади ва агар мажбур бўлмаса, мана бу шахс бу ишни қилмасди. Худди қурайшни секуляристлари Аммор ибни Ёсир розиаллоху анхуни унинг  ўзи эътиқод қилмайдиган сўзларни айтишга мажбур қилганларига ўхшайди, аллох таоло кофирларни қўлига тушиб қолган  мана бу сахоба хақида ва унга ўхшаганлар борасида қуйидагича мархамат қилади:

«مَن کَفَرَ بِاللّهِ مِن بَعْدِ إیمَانِهِ إِلاَّ مَنْ أُکْرِهَ وَقَلْبُهُ مُطْمَئِنٌّ بِالإِیمَانِ وَلَکِن مَّن شَرَحَ بِالْکُفْرِ صَدْراً فَعَلَیْهِمْ غَضَبٌ مِّنَ اللّهِ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِیمٌ»‏ (نحل/۱۰۶)،

Ким аллохга иймон келтиргандан кейин (яна қайтиб ) кофир бўлса ( аллохнинг ғазабига дучор бўлур). Лекин ким қалби иймон билан ором олган холда ( куфр калимасини айтишга ) мажбур қилинса, ( унинг иймонига зиён етмас). Аммо кимнинг кўнгли куфр билан ( яъни,диндан чиқиб кофир бўлиш билан) ёзиладиган бўлса, бас,ундай кимсаларга аллох томонидан ғазаб ва улуғ азоб бордир.

Энди бир мусулмон кофирларнинг мажбур қилган нарсаларини баробарида қанчалик даражада чидаб бериши, унинг иймонига боғлиқ, бу учун хад,чегара таъйин қилинмаган. Сумайя розиаллоху анхо кофирлар талаб қилган нарсага бардош беради ва хатто жонини берган тақдирда хам куфрли сўзларни тилга олишга хозир бўлмайди ва олмайди хам ва ўша тоғутни юзига туфуради. Аммо уни ўғли Аммор ўша куфр сўзларини мажбурлиги сабабли айтади. Демак, шахсга бу борада таклиф,хад таъйин қилиб бўлмайди, бу шахсларнинг иймонини меъзонига, кенглигига боғлиқ бўлади. Аммо ислом уламолари ўлим ва зинони мана бу қоидадан мустасно қилишган ва хар қандай суратда мусулмон киши мана бу икки жиноятни агарчи жонини бериш эвазига бўлса хам қилмаслиги керак,деб эътиқод қилишади.

Муттахам шахсга нисбатан иртидод хукмини содир қилинишидан  олдин текшириб чиқилиши лозим бўлган ва бу шахсни муносабат билдиришда охирги мархала сифатида ишлатиладиган такфирни монеъликларидан хисобланган  нарса, таъвил бўлади. Мана бу мархалада хукмни содир қилмоқчи бўлган шахс комил ишончга эга бўлиши керак.

Шаръий таъвил қилиш ва шаръий ижтиход қилиш хам, хато қилиниши мумкин бўлган ўринлардан бири хисобланади, шу билан бирга у шахсни иймонига зарар етишига монеълик қилади ва мусулмон шахс ислом доирасидан чиқиб кетишига йўл қўймайди. Таъвил қилаётган кишининг хадафи аллохнинг шариатидаги қонунларга итоат қилишдир, аммо у қилган ижтиходида хатога дучор бўлади. Яъни таъвил қилувчининг асли мақсади аллохнинг шариатидаги қонунларга итоат қилиш,бўйсинишдан иборат бўлиб, у аслида аллохни буйруғига эргашмоқчи бўлади, аммо ижтиходда хато қилиб қўяди.

Шаръий хужжатларга нисбатан хато таъвил қилишлик, росулуллох саллаллоху алайхи васалламни асрларида содир бўлган, хатто тахлил ва тахрим хаддидаги таъвилларга бир неча ўринда ишора қилиб ўтдик, яна бир марта уларга ишора қилмоқчимиз. Аммо у пайтда росулуллох саллаллоху алайхи васалламни борликларига ва исломий хукуматни ва сахобаларни шўросини мавжудлигига қарамасдан, шахсни устида “набавий хужжат” иқома қилинмагунча ва шаръий каналлар орқали уни жохиллиги йўқотилмагунча ва ундан тавба қилиш талаб қилинмагунча, шахснинг қилган хатоси сабабли уни устида иртидод хукми ижро қилинмаган, агарчи Хотиб ибни Балтаъа розиаллоху анхуни воқеасида  аввал у киши такфир қилинади, аммо кейинги қилинган текширувлар натижасида Хотиб розиаллоху анху хақидаги такфир хато бўлганлиги маълум бўлади, шу сабабли хам бу иш  иртидод хукмини ижро қилинишигача етиб бормайди.

Сахобаларни асридаги ёки ундан кейинги асрлардаги  хато таъвилларга, хато ижтиходларга мисоллар жуда кўп, бизларга мавзуни яна ёритиб бериши учун уларни бир нечасига ишора қилиб ўтмоқчимиз:

1-Росулуллох саллаллоху алайхи васалламни сахобаларидан бўлган Жобир розиаллоху анху айтадики: сафарга чиққан эдик, бизларни биримизни бошимизга тош келиб тегди ва уни бошини яралади, бу шахс эхтилом бўлган эди, шунда у атрофидагилардан менда таяммум қилишга рухсат борми?-деб сўради. Бизни назаримиз бўйича сен учун таяммумга рухсат йўқ,чунки хозир сенда тахорат қилиш учун сув мавжуд,дейишди. Мана бу шахс ғусл қилди ва халок бўлди. Росулуллох саллаллоху алайхи васалламни хузурларига келган пайтимизда, у киши бундан хабар топдилар ва мархамат қилдиларки:

«قَتَلُوهُ قَتَلَهُمُ اللَّهُ، أَلَا سَأَلُوا إِذَا لَمْ يَعْلَمُوا؟ فَإِنَّمَا شِفَاءُ الْعِيِّ السُّؤَالُ، إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيهِ أَنْ يَتَيَمَّمَ وَيَعْصِرَ- أَوْ يَعْصِبَ- عَلَى جُرْحِهِ خِرْقَةً ثُمَّ يَمْسَحُ عَلَيْهَا، وَيَغْسِلُ سَائِرَ جَسَدِهِ».‌

Уни ўлдиришди, аллох уларни халок қилсин, агар билишмас экан нима учун савол қилиб сўрашмаган? Нодонликни ягона чораси,иложи сўрашдир, у фақат таяммум қилса ва бир эски латта билан ярасини  боғлаб олса бўлди эди, шундан сўнг ярасини устига масх тортарди ва баданидаги қолган қисмини юварди.

Бу ерда кўриб турганимиздек нотўғри ижтиход бир мусулмонни ўлимига сабаб бўлди, аммо бу ердаги ижтиходда қилинган хато,жохиллик сабабидан  хеч ким жазоланмади. Мана бу қадрли сахобалар таяммумга, намозга,тахоратга оид масалада ижтиход ва таъвил қилишади ва уларни қилган таъвили хато бўлиб чиқади ва шу таъвил бир мусулмонни ўлимига сабаб бўлади, аммо шунга қарамасдан уларнинг мана хато таъвиллари қабул қилинади ва шаръий манбаълардаги хато таъвил сабабли хеч ким жазоланмайди.

2-Иккинчиси росулуллох саллаллоху алайхи васалламнинг “рожиъ” ва “биърул маъуна” фожеасидаги ўзларини ижтиходлари бўлиб, бу ижтиход  ана ўшанча сахобаларни ўлимига боис бўлган эди. Аввал бир марта бу фожеа бўлиб ўтади, росулуллох саллаллоху алайхи васаллам иккинчи марта хам юборадилар, аммо бу сафар хам шу фожеа содир бўлади.

3-Бошқа бир ўринда эса қадрли сахоба Бароъ ибни Маърур розиаллоху анхуга ишора қиламиз. Бу қадрли сахоба қибла ўзгаришидан олдин барча мусулмонларга хилоф равишда қиблага қараб намоз ўқийди, мана бу пайтда бошқа мусулмонлар байтул муқаддасга қараб намоз ўқишарди, росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мана бу сахобани макка томонга қараб намоз ўқиётганидан  хабар топганларидан сўнг, бошқа мусулмонларга хабар берган холда, унга хам мусулмонлар билан бир хил бўл ва хамма намоз ўқиётган томонга қараб намоз ўқи,деб амр қилдилар; унга қараб намозларини яна қайтадан ўқишга буюрмадилар, нима учун??? Чунки у таъвил қилган эди.

4-Ўтган дарсларимизда ишора қилганимиздек, Хотиб ибни Балтаъа хам хато таъвил сабабли жосуслик гунохига дучор бўлади, Умар уни устида иртидод хукмини содир қилгандан сўнг; Хотиб розиаллоху анху ўзининг  қилган иши иртидодга боис бўлишини яхши биларди, шунинг учун хам ўзига қарши Умар розиаллоху анхунинг содир қилган хукмини баробарида айтадики: мен муртад бўлганим йўқ,деб ўзини далилларини келтиради.

Бу ердаги сухбат уни иртидоди хақида кетаётганлиги мушаххас, уни мақсади муртад бўлиш бўлган эмасди……яъни агар бир киши мана бу ишни мусулмонларга қарши кофирларни химоя қилиш учун қиладиган бўлса ва мусулмонларга қарши кофирларга ёрдам берадиган бўлса, бу уни иртидодига боис бўлишини яхши биларди. Аммо у мана бу ният билан бу ишни қилмаган эди, балки уни келтирган далиллари аслида уни мақсади бошқа нарса эканини кўрсатади, шу сабабли хам мен муртад бўлганим йўқ,деб далил келтиради ва росулуллох саллаллоху алайхи васаллам уни келтирган далилини қабул қиладилар, пайғамбаримиз уни хато таъвил қилганлиги боис узрини қабул қиладилар. Мана бу борада нозил бўлган оятлар хам Хотибнинг хато таъвил қилганини собит қилади.

5-Қуддома ибни Мазъун  бир гурух кишилар билан бирга Умар ибни Хаттобни хукумати даврида тахлил хаддидаги хато таъвилга дучор бўлади, улар шаробни ўзларига халол қилишади, аллох таолонинг қуйидаги мархамат қилган оятида таъвил қилишади:

«لَیْسَ عَلَى الَّذِینَ آمَنُواْ وَعَمِلُواْ الصَّالِحَاتِ جُنَاحٌ فِیمَا طَعِمُواْ إِذَا مَا اتَّقَواْ وَّآمَنُواْ وَعَمِلُواْ الصَّالِحَاتِ ثُمَّ اتَّقَواْ وَّآمَنُواْ ثُمَّ اتَّقَواْ وَّأَحْسَنُواْ وَاللّهُ یُحِبُّ الْمُحْسِنِینَ» (مائده/93)،

Иймон келтирган ва яхши амаллар қилган зотлар учун – агар (харом нарсалардан) сақланиб, иймон ва яхши амалларида собит бўлсалар, сўнгра ўзларини сақлаб ( у нарсаларнинг харомлигига) иймон келтирсалар, сўнгра аллохдан қўрқиб чиройли амаллар қилсалар- (илгари) еб- ичган нарсаларида гунох йўқдир. Аллох чиройли амал қилувчиларни севади.

«لَیْسَ عَلَى الَّذِینَ آمَنُواْ وَعَمِلُواْ الصَّالِحَاتِ جُنَاحٌ»

Бу шахс юқоридаги жумлани атрофидаги дўстлари билан бирга шундай таъвил қилган ва тушунган  эдиларки, агар хар қандай киши иймон келтирса ва яхши амаллар қилса ва ўзига эхтиёт бўлса шароб ичса хам бўлаверади; агар маст қилувчи шароблар истеъмол қилишса хам мушкили йўқ,деб тушунишади. Улар таъвил қилишган эди, мана бу кишилар хам такфир бўлишгани йўқ, балки хужжат иқома қилинади ва тавба қилишади, албатта уларни устида шароб ичган кишининг хадди ижро қилинади.

6-Ўтган дарслар мобайнида ишора қилиб ўтганимиздек бошқа бир намуна хаворижлардир, улар хам сахобаларни асрида нотўғри таъвилга дучор бўлишади, мана шу нотўғри таъвиллар билан мусулмонлар такфир бўлишади ва қўллари мусулмонларни қонига беланади. Аммо Али ибни Аби Толиб розиаллоху анхуни ўзи мана бу кимсаларнинг таъвилини қурбони бўлган, аммо у кишининг ўзлари  уларни такфир қилмаганлар. Хатто уларни мунофиқлар тўдаси деб хам номламаганлар,балким уларни мусулмонларга қарши қўзғалон қилган бағий бўлган кишилар деганлар.

Мана бу ва шунга ўхшаган баён қилиб ўтилган  бир неча воқеалар ўтган дарсларимизда хам уларга ишора қилганмиз,бу пайтларда исломий хукумат ва мурожаъат қилинадиган ва сенга нима қилишинг лозимлигини айтадиган хамда мана бу хато таъвиллар, нотўғри ижтиходларга муносабат билдирадиган  маржаъ мавжуд бўлган, энди хозирда мана бундай неъматлардан махрум бўлган вохид ижмоъга хам эга бўлмаган ва содиқ уламоларнинг бир-бирига зид,турли-туман ижтиходлари,таъвилларидан қутулишни имкони бўлмаган ва шу билан бирга аксар жамиятларда ғолиб бўлган мунофиқларнинг шубхалари хам мавжуд бўлган хозирга даврда, мана бу изтирорий вазиятда нима қилиш керак?

Улил амр шўроси бўладиган ва мана шунча ижтиходлар ва таъвилларга бир ижмоъ сифатида  ироя берадиган   қози хам мавжуд эмас,сени ўзинг хам шикоятчи ва хам қози бўла олмайсан, демак бир қозини дунёга келтириш керак, унинг  хар қандай сатхда бўлиши  (қишлоқдами, шахардами, жамоатдами ёки бир неча жамоат биргами, давлатдами, минтақадами ёки жахон сатхидами) мухим эмас, албатта қозини вужудга келтириш керак, мана бу қози вужудга келмас экан, сен фақат ўзингни фикрингни баён қила оласан ва ўзингни химоя қиласан. Хатто фикрингни баён қилаётганингда хам эхтиёт бўлишинг лозим. Шу сабабли хам имоми Молик рохимахуллохга  ўхшаган кишилар учун, бир муфтининг ихтилофли масалалар борасида: мана бу харом дейиш  нихоятда оғир ботарди, балким улар имоми Молик рохимахуллохни айтишларича қуйидаги сўзларни айтишлари лозим эди: мен уни яхши иш эмас,деб билардим.

Мана бу суратда хақиқат улар учун муштабих бўлган шахслар,гурухлар, тоифалар, ахзоблар, мазхабларни вазияти нима бўлади? Муштабих, яъни улардан донороқ бўлган кишилар хам хатога дучор бўлган масалалардир. Муштабих яъни мубхам, шубхали, яширинган, ўхшаш, мушкил, номаълум.Муштабих яъни айтиб ўтганимиздек, шундай бир масалалар борки, тоифаларга ва гурухларга, ахзобларга, мазхабларга хам муштабих бўлган, хатто донороқ кишилар хам муштабих бўлишган, бундай кишилар хам хатога дучор бўлишган.

Ха, баъзи мусулмонлар оятларга ва ривоятларга ва тарихий ёзилган нарсаларга истинод қилиш орқали, ишлар  уларга шу даражада муштабих бўлганки, мусулмонларни мутахассислари хам нима қилишларини билмай қолишган, хатоларга дучор бўлишган……. вохид умматни ва вохид ижмоъни ташкил қиладиган мусулмонларнинг шўройи улил амри ташкил бўладиган замонгача вазият шу холида давом этади, ўша замонгача хеч хам ўзини мутлақ дейишга ва бошқаларни шаръий манбаълардан қилган ижтиходлари,таъвиллари сабабли такфир қилишга хаққи йўқ. Мана бу аксар мусулмонлар тушиб қолган изтирорий холатдир. Мана бу холатга сабр қилишлик худди ўлган хайвонни гўштини ейишга ўхшаган нихоятда оғир, аммо бошқа чора йўқ ва бундай масалаларни хал қиладиган маржаъ ёки ўша исломий хукуматни шўроси ташкил бўлгунича сабр қилиш керак. Харакат қилиш билан бирга сабр қилиш лозим, мубораза қилиш билан бирга хам сабр қилиш керак бўлади.

Қимматли дўстлар, росулуллох саллаллоху алайхи васаллам қуйидагича  мархамат қилган пайтларида: “менинг умматим 73 фирқага тақсимланиб кетади”  мана бу фирқаларнинг барчаси диндан чиқиб кетмасликларига далолат қилади; чунки росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мана буларни барчасини ўзимнинг умматим деб хитоб қиляптилар, хаммани ўзларининг  уммати  деб санаганлар, бу таъвил қилувчиларнинг агарчи ўзларини таъвилларида хатога дучор бўлишган бўлса хам,  диндан чиқиб кетмасликларига далолат қилади.

Ибни Таймия рохимахуллох айтадики: 72 фирқа хам мана шунга ўхшашдир, уларни орасида ботинда кофир бўлиб  мунофиқ бўлганлар хам бор, уларни орасида шундайлари хам борки, мунофиқ эмаслар, балки дилларида аллох ва пайғамбарига мўъмин бўлиб ботинда кофир хам эмасдур; улар таъвилда хатога дучор бўлишлари мумкин, энди бу хар қандай хато бўлишидан қатъий назар……. энди мана бу 72 фирқани хаммаси кофир ва ислом миллатидан чиққан деган кимсага ; китоб ва суннат , сахобаларни ижмоъси – уларга аллохни розилиги бўлсин – тўрт имомни ижмоъси ва ундан бошқа имомлар хам қаршилик билдиришган, зеро уларни хеч қайси бири 72 фирқани кофир демаган,балки мана бу фирқаларни ўзлари баъзи ақидалар асосида бир-бирларини такфир қилишади.  Бўлмасам аиммаларни хеч қайси бири уларни такфир қилган эмас. Мана бу гурухларни хеч қайси бири хатто ўзларини ўзлари такфир қилган гурухлар хам такфир қилинган эмас.”

Демак хатто ибни Таймияни сўзи бўйича ботинда кофир бўлган мунофиқлар ёки мунофиқ бўлмаган ва дилида худога иймон келтирган,лекин хато таъвил қиладиган кишилар, ибни Таймия айтадики: энди мана бу таъвилдаги хато хар қандай нарса бўлишидан қатъий назар, агар кимки мана буларни кофир ва ислом миллатидан чиққан,деса, китоб ва суннатга ва сахобаларни ижмоъсига – аллох улардан рози бўлсин- ва тўрт имомни ижмоъсига ва бошқа имомларни ижмоъсига мухолифат қилибди;  мана бу таъвил қилган кишилар хақидаги ибни Таймиянинг айтган сўзларидир. Агарчи мана бу гурухлар ўзларини ўзаро таъвил қилишган бўлса хам ёки бир-бирларини такфир қилишган бўлса хам, бу уларни ўзларининг  мушкилотлари ва ўзларининг  хатолари хисобланади. Мана бу уларни ўзларини манхажлари бўлади, уларнинг мана бу такфир қилишлари хам қуръонга, суннатга ва сахобаларни ижмоъсига, тўрт имомни ва бошқа имомларни ижмоъсига  қаршилик қилиш бўлади.

Мана бу борада ислом тарихида жуда кўп намуналар мавжуд, хаворижларга ўхшаб таъвил қилган гурухлар хам бор, мўътазилага ўхшаш пайғамбаримиз саллаллоху алайхи васалламни ёлғончига чиқаришмаган, аммо бидъат сабабли ўзларини йўқотиб қўйишган ва ўзларининг  гумонларида ўзларини хақ деб ўйлайдиган гурухлар хам бор, мана бунга ўхшаган барча гурухларни ахли таъвил дейишган ва хеч ким уларни такфир қилган эмас. Шунинг учун хам  сахобалар хаворижнинг саргардон ва муртад эканига иттифоқ қилишган эди,  бу борада сахих хадислар хам ворид бўлган. Шу билан бирга уларнинг исломдан четга чиқмаганликларига хам иттифоқ қилишган, агарчи улар мусулмонларни қонини халол қилиб олишганига ва жуда кўп шаръий ишларни инкор қилишганига қарамасдан уларни диндан чиқмаган дейишади, чунки уларнинг қилган таъвиллари такфир бўлишларига монеълик қилади.

Биз мана бу ўринларни яна қайтадан такрорлаб айтяпмиз, чунки мана бу такрорлашларни хатога дучор бўлган дўстларимизга  фойдаси тегиб  қолар деган умиддамиз. Бизлар мана бу борада бутун тарих давомидаги ёки ўтган бир неча асрлардаги хато йўлга тушиб қолган  ахли суннатга мансуб бўлган фирқаларнинг ва бошқа фирқаларнинг орасидаги  буюк имомларнинг юзлаб ижтиходларига эгамиз, мана буларнинг хаммаси шаръий манбаълардан хато таъвил қилишга очиқ-ойдин намуна бўла олади. Хозирни ўзида хам ташқи секуляр босқинчиларга ва уларнинг  махаллий навкарларига ва махаллий тоғутларга қарши жиход қилиш бўйича хам турли-хил ижтиходлар мавжуд, аммо уларга нисбатан садрил исломнинг  кенг-кўламли назари билан қараш ва унга муносабат билдириш керак бўлади.

Олдин хам айтиб ўтганимиздек, ихтилоф  илохий хикмат тақозо қилган суннат хисобланади, аллох таоло бу хақида мархамат қиладики:

«وَلَوْ شَاء رَبُّکَ لَجَعَلَ النَّاسَ أُمَّهً وَاحِدَهً وَلاَ یَزَالُونَ مُخْتَلِفِینَ‏* إِلاَّ مَن رَّحِمَ رَبُّکَ وَلِذَلِکَ خَلَقَهُمْ وَتَمَّتْ کَلِمَهُ رَبِّکَ لأَمْلأنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الْجِنَّهِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِینَ»(هود/١١٨)،

Агар парвардигорингиз хохлаганида,барча одамларни бир миллат (яъни бир динга эргашувчи) қилган бўлур эди. ( Лекин у зот бундай бўлишини истамади. Шунинг учун ) улар (одамлар) мудом ихтилоф қилурлар. магар парвардигорингиз рахм қилган кишиларгина (хақ йўлда иттифоқ бўлиб яшарлар). Уларни шунинг учун ( яъни бировлари хақ йўлда хидоят топишлари, бошқалари нохақ йўлларда талашиб- тортишиб юришлари учун) яратгандир. Парвардигорингизнинг “мен жаханнамни (кофир) жин ва (кофир) одамларнинг барчаси билан тўлдирурман”,деган сўзи тўла хақ бўлди.

Демак аллох таоло “ла язалуна мухталифина” деган пайтида хамма инсонларни вохид уммат қилмаган, бу ерда шуни айта оламизки, ихтилоф қочиб қутулиб бўлмайдиган нарса, мусулмонлар мана бу калон яъни катта ихтилофларни енгиб ўтган пайтларида, бошқа инсонлар хамма инсонларни ўртасида  хам ихтилофларга эга бўлишади ва  мана буларни барчасидан қочиб қутулиб бўлмайди, аммо мусулмонлар мана бу буюк ихтилоф ( куфр ва иймон) дан ўтиб олишгач ва вохид шўро орқали вохид умматни ташкил қилган пайтларида ва :

كُنتُمْ خَیْرَأُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ

бўлишади, мана бу ерда уммат бўлишади. Ичкарида мана бу шўро умматни ташкил қилади, аммо мана бу умматни орасида турли-туман назарлар мавжуд бўлади.

Мана бу холатда, исломий давлатда ва унга  хоким бўлган шўрода ва мана бу шўрода вужудга келган умматда ихтилофни мавжуд бўлишлиги нафақат зарурат эмас, балки фиқхни тирик ушлаб туриш ва уни янада кенгайтириш учун рахмат хам хисобланади, мана бу умматнинг кундалик ижтиход қилса бўладиган масалалар борасида турли-туман кўз –қарашларга ва хилма-хил, янги  назарларга эга бўлмасликларини иложи йўқ. Шунга қарамасдан уларни барчасини бир жойда жамлайдиган абзор, исломий хукуматни қобиғи остидаги улил амр шўросидир. Турли-хил раъйларни илохий суннат ва бизларни ихтиёримиздаги абзорлар  билан  муттахид қилиш учун  иддао қилинган нарсалар айни хақиқатдир, кимки шундан бошқача  иддао қиладиган бўлса қаттиқ хато қилади, аллохни суннати ва уни қонунларига қарши бўлган нарсалар албатта мағлубиятга учраши аниқ. Ягона йўл шўро бўлади, мана бу шўро қандай сатхда ташкил бўлгани мухим эмас.

Мана бу суратда, аллох таоло ўтган замонлардаги пайғамбарларни достонларини зикр қилиш билан мархамат қиладики:

«إِنَ هَذِهِ أُمَّتكُمْ أُمَّة وَاحِدَة وَأَنَا رَبّكُمْ فَاعْبُدُونِ» (انبیاء/۹۲)،

(эй инсонлар), сизларнинг миллатингиз –динингиз хақиқатда бир диндир ( яъни исломдир). Мен эса (барчаларингизнинг) парвардигорингиздирман. бас, менгагина ибодат қилинглар!

Ёки қуйидагича мархамат қилган пайтида:

«وَإِنَّ هَذِهِ أُمَّتُکُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً وَأَنَا رَبُّکُمْ فَاتَّقُونِ» (مؤمنون/۵۲)،

Шак-шубхасиз (барчангизнинг) миллатингиз (яъни динингиз) бир миллат (яъни исломдир). мен эса сизларнинг парвардигорингиздирман, бас, мендангина қўрқингиз”.

Бу ерда аллох таоло очиқ-ойдин мисолларни зикр қилиш билан бирга, бизларга вохид умматни вужудга келтириш учун охирги элчини шариатининг канали орқали аллох таолони ибодатларини қилиш эканини етказяпти, мана бу элчи хам шариатга эргашиш ва аллохни дастурларини баён қилиш билан исломий давлатни қобиғини остидаги улил амр шўросини, вохид умматни сақлаб қолиш учун ягона абзор деб таништиради:

«الَّذينَ اسْتَجابُوا لِرَبِّهِمْ وَ أَقامُوا الصَّلاةَ وَ أَمْرُهُمْ شُوري بَيْنَهُمْ وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ» (شوری/38).

Улар парвардигорларига ижобат-итоат этган ва намозни тўкис адо қилган зотлардир. Уларнинг ишлари (мудом) ўзаро шўро- маслахат (билан) бўлур ва биз уларни ризқлантирган нарсалардан инфоқ – эхсон қилурлар.

Ха, улил амр шўроси қулашидан олдин ихтилоф зиддият эмас,балки хилма-хиллик бўлган, хилма-хиллик эса хамиша бойлик ва баракотни масдари бўлади ва бўлган, мусулмонларнинг ихтилофи хато йўлни босиб ўтаётган пайтида у ўша унутиш,хато доирасида қолади ва мусулмонларни шўросига мурожаъат қилиш билан бу иш хал бўлади; уммул мўъминин Оиша розиаллоху анхо улар билан назар бўйича ихтилофга эга бўлган сахобалар хақида шундай деб мархамат қилган эдилар: у ёлғон айтмаган, эхтимолан у ё унутиб қўйган ёки хато қилган ёки матлабни нотўғри тушунган. Мана бундай жамиятда баъзи кишилар ижтиход қилинадиган масалалар бўйича гўёки бошқачага ўхшаб туюлишади ва  хукмга,сурат масаласида  эътиқод қилиш бўйича бошқалар билан ихтилофга эга эмас, балки уларни бошқалар билан ягона фарқи баён қилиш,тушунтириш равишидадир. Улар хукмга ва масалани суратига эътиқод қилишда эмас ,балки  хукмни  баён қилиш,тушунтириш шевасида  бошқалар билан ихтилофга эга.

Албатта олдин хам айтиб ўтганимиздек, шаръий хужжатларга нисбатан хато таъвил қилишлик, росулуллох саллаллоху алайхи васалламни ва сахобаларни асрларида хам содир бўлган, хатто тахлил ва тахрим хаддидаги таъвилга Қуддома розиаллоху анху ва уни хамрохлари дучор бўлишади. Аммо исломий хукуматни ва сахобаларни шўросини мавжудлиги сабабли, шахсни устида “набавий хужжат” иқома қилинмагунича ва уларни жохилликлари шаръий канал орқали йўқотилмагунича ва улардан тавба қилишни талаб қилинмагунича, Қуддома розиаллоху анху ва у кишини хамрохлари оят ва шаръий манбаълар бўйича қилган хато таъвиллари учун такфир қилинишмаган.

Мана шу намуна хақида биз қайта-қайта хаворижлар хақида жуда кўп такрорий холда баён қилганмизки, алмуғнийда қуйидагиларни ўқиймиз:” агар шахс бегунох кишиларни ўлдиришни ва уларни молларини тортиб олишни хеч қандай шубхасиз ва таъвилсиз жоиз деб билса, кофир бўлади, лекин агар хаворижга ўхшаб уни таъвил қиладиган  бўлишса, агарчи улар мусулмонларни қонини тўкишни  ва молларини тортиб олишни мубох деб билишса ва бу ишларни аллохга яқинлашиш учун қилишса хам уламолар уларни такфир қилишмаган”. Буни давомида айтадики: ” шу жумладан хавориж мазхабида танилган ўринлардан бири шуки, улар жуда кўп сахобаларни, тобеъинларни такфир қилишган, шунингдек уларни молларини ва қонларини халол қилишган ва уларни ўлдиришлик худога яқинлашишга сабаб бўлади ,деб санашган,лекин мана бу масалаларга қарамасдан фуқахолар улардаги таъвил сабабли уларни устида кофирлик хукмини содир қилишмаган.”

Қаранглар дўстлар, айтишларича хаворижлар жуда кўп сахобаларни такфир қилишган, жуда кўп тобеъинларни такфир қилишган, уларни мол ва қонларини халол қилиб олишган, уларни ўлдириш  воситаси билан  аллохга яқинлашиш содир бўлади,деб санашган. Уларни фикрлашича, агар улар имоми Али розиаллоху анхуни ўлдиришса худога яқинроқ бўлишади. Улар ашара мубашшарадан хисобланган ва аллохни шариатида буюк мақомга эга бўлган имоми Алидек шахсни ўлдиришлик орқали  аллохга яқинлашиш  хосил  бўлади ,деб билишарди, аммо шунга қарамасдан хеч ким уларни такфир қилмади. Нима учун? Чунки таъвил қилишган эди.

Демак дўстлар диққат қилинглар, бизларнинг катта кишиларимиз сахобаларни,тобеъинларни такфир қилган кишиларни хам такфир қилишмаган. Улар ўзларини хақларига зулм қилган кишилар эди, сен хам ўзингни хаққингга зулм қилма. Чунки агар сен хам уларни такфир қиладиган бўлсанг, улардан фарқинг қолмайди, худди уларга ўхшаган  золим бўласан. Шунинг учун хам алмуғнини сохиби айтадики: сахобаларни,тобеъинларни такфир қилган ва уларни молларини,қонларини халол қилиб олган ва бу ишлар уларни аллохга яқинлаштиради,деб фикрлайдиган кишиларни хеч ким такфир қилган эмас.

Ибни Таймия рохимахуллох айтадики: хаворижлардаги бидъатни сабаби уларнинг қуръонни ёмон тушунганликларини кетидан бўлган эди, унга қарши чиқишликни мақсад қилишмаган, унга далолат қилмаган нарсани тушуниб олган эдилар,бу нарса гунохкор кишиларни такфир қилишга сабаб бўлади ,деб ўйлашарди. Кўрдингизми, ибни Таймия рохимахуллохни  хавориж хақида айтишича, уларнинг қилаётган ишлари улар қуръонни нотўғри тушуниб олганликларини кўрсатиб турибди, улар қуръонга қарши чиқиш ё душманчилик қилишни қасд қилишмаган, уларни тушунчаларига кўра мана бу гунохларга дучор бўлган кишилар кофир бўлади,деб ўйлашарди. Улар шундай таъвил қилган эдилар, улар қуръонни оятлари ва ривоятларига нисбатан шундай истинод қилган эдилар. Уларнинг хато таъвиллари сабабли хеч ким уларни такфир қилмади.

Хўп, энди садрил исломни бошланғич даврида исломий хукумат мавжуд бўлган пайтда, мана бу адашган харакатлар ўша даражада қолишади ва ғолиб харакатга айланишмайди. Аммо росулуллох саллаллоху алайхи васалламни равишлари бўйича қурилган исломий хукумат қулагач ва вахдатга сабаб бўладиган ягона улил амр шўроси йўқолгач, хилма-хил кўз-қарашларга вахдат бағишловчи маржаъ исломий хукуматни қулаши оқибатида йўқолгач,бу ерда мусулмонлар мурожаъат қиладиган бошқа маржаъ мавжуд эмас эди, хар ким ўзини хақ деб билмаслиги учун мана бу маржаъ ўзини ижмоъси билан охирги назарини содир қиларди. Мана бу маржаъ йўқолгач вужудга келган ихтилофлар сабабли фирқаланиш, мазхабларга бўлиниш вужудга келади.  Бизларни барчамиз бутун тарих давомида кўриб турганимиздек, мана бу ошкор хақиқатни хеч ким кўрмаганликка ола олмайди.

Мана бу мазхабларга бўлинишлар, фирқаланишлар, гурухларга тақсимланишлар ана ўша она маржаъни бузилгани ва шўродан вужудга келган хамда вохид ижмоъни ироя берадиган вохид умматни йиқилиши сабабли юзага чиққан эди, мана бу маржаъ яна қайтадан қайтиб келгунича мана бу мазхабларга бўлинишлар, фирқаланишлар, хилма-хил гурухларга тақсимланишлар ва турли-хил таъвилотлар асосида вужудга келадиган турли-туман ихтилофлардан қутулишни иложи йўқ, хеч ким бундан қочиб қутулиб кетолмаган, шунингдек бу нарса  бутун тарих давомида доим мавжуд бўлган.

Мусулмонлар мана бундай мусибатга дучор бўлиб ўзларини исломий хукуматларини қўлдан бой берган пайтларида, мана бу харакатлар аксар жамиятларда ўз-ўзидан хоким бўлди,мазхабларга бўлинишди. Бундан ташқари мунофиқлар ва секулярзадалар хам фирқалашни ва ўзларини атрофларига бир гурух мусулмонларни жамлашни  бошлаб юборишди. Ўтган даврларда хам улар хилма-хил фирқаларни вужудга келтиришган ва хозирда хам мана шу секулярзадалар ўзлари учун турли-туман тафсирлар ва ахзоблар унвони остида фирқалашларни ва ўзларини атрофларига бир гурух мусулмонларни жамлашни  давом эттиришяпти. Хозирги даврда улар  ўзларининг  исмларини хизб қўйиб олишган.

Исломий хукуматни ва шўрони қўлдан бой берилгани сабабли осонлик билан ўтган бир неча асрдан хозирги пайтгача исломий диёрларни ва мусулмонлар яшайдиган минтақаларни жуда кўпида ёлғон ва тўғри ижтиходларни,таъвилотларни бозори чаққон бўлиб қизиган. Энди бу ерда ихтилоф хоким эмас, балки тафарруқ вужудга келган.

Ихтилофни умри қисқа бўлиб ўзини самарасини беради ва шўрони ўзида дафн бўлади. Аммо тафарруқ асрлар давомида чўзилиши ва фожеъаларни келтириши мумкин. Мана бу бизларни хаммамиз кўриб турган тафарруқни ўзи бўлиб, улил амр шўроси  ташкил бўлгунича ва мана бу шўродан вохид уммат ижод бўлгунича ва бу умматдан вохид ижмоъ чиқиб келгунича, мана бу тафарруқ ўзини фожеъали хаётини давом эттиради.

Хурматли сахобаларни асрида тахлил ва тахрим хаддидаги нотўғри таъвилотлар мавжуд бўлгандан сўнг, хозирги асрда мана бундай нарсалар бўлиши мумкин эмасми? Росулуллох саллаллоху алайхи васалламни шогирдлари мана бундай хатоларга дучор бўлишлари мумкину,лекин бизларни устозларимизни шогирдлари ва бизларни шогирдларимиз бундай хатоларга дучор бўлмасликлари керакми? Мана бу назар хатодир, мана бу назар росулуллох саллаллоху алайхи васалламни ўзларини  ва у кишининг шогирдларини хақорат қилиш ва бизни устозларимизни ва бизларни шогирдларимизни буюклаштириб кўрсатиш бўлади. Мана бу ғурур,такаббур, истикбордир. Демак, росулуллох саллаллоху алайхи васалламни асрларидан сўнг то бугунги кунгача ва то қиёмат кунигача хам шахслар мана бундай хатоларга дучор бўлмасликлари мумкин эмас. Бўлиб хам хозирги улил амр шўроси қулаган ва уламолар зарурат юзасидан шахсий ижтиходларга қўл урган ва кўпчиликни ижтиходини ва шўросини ўрнини шахсий ижтиходлар эгаллаган пайтда бундай бўлиши табиийдир. Уламолар мажбур бўлган шахсий ижтиходлар нимани ўрнини эгаллаб олган? Кўпчиликни ижтиходини,шўросини ўрнини эгаллаб олган:

«وَلْتَكُن مِّنكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنكَرِ ۚ وَأُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ* وَلَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ تَفَرَّقُوا وَاخْتَلَفُوا مِن بَعْدِ مَا جَاءَهُمُ الْبَيِّنَاتُ ۚ وَأُولَئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ»  (آل‌عمران/۱۰۵-۱۰۴)،

Ораларингиздан  яхшиликка (исломга) даъват қиладиган,ибодат- итоатга буюрадиган ва исён гунохдан қайтарадиган бир жамоат бўлсин. ана ўшалар нажот топгувчилардир. ** Аниқ хужжатлар келганидан кейин бўлиниб кетган ва бир-бирлари билан ихтилоф қилиб, талашиб – тортишган кимсалар каби бўлмангиз! ана  ундайлар учун улуғ азоб бордир.

Бу ерда амр ба маъруф ва нахий аз мункар қилишга лойиқ бўлган мақом “уммат”дир. Хурматли биродарлар ва опа-сингиллар, қулоқ солинглар “валтакун минкум умматун” мана бу маржаъ умматдир,

«يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنكَرِ»

Мана бундай уммат сизларни орангизда бўлиши лозим. Амр ба маъруф ва нахий аз мункар қилишга лойиқ,муносиб маржаъ уммат бўлади.  Умматни мавжуд бўлиши хам шўрога боғлиқ нарса, чунки шу шўрони канали орқали  амр ба маъруф ва нахий аз мункар қилмоқчи бўлган кишиларга “ижмоъ” сифатида вохид назар ироя берилади.

Мана бу уммат ягона раъйни амр ба маъруф ва нахий аз мункар қилган кишиларни хаммасига ироя беради,  одамларни бошини айлантириб бир неча бўлакларга бўлиб ташлайдиган  хилма-хил раъйларни ироя бермайди.  Дўстлар  бир эътибор беринглар,уммат ижмоъ номли  бир раъйни ироя беради; мана бу ижмоъ амр ба маъруф ва нахий аз мункар қиладиган кишиларни хаммасига ироя берилади ва турли-хил шахарларга,қишлоқларга ёки хохлаган жойларига бориб таблиғ қилмоқчи бўлган  барча шахсларга,минглаб нафарларга,бир қанча минг кишиларга ягона раъйни ироя беради. Нима учун? Чунки  уларни хаммасини раъйи умматники ва мана бу умматни вохид ижмоъсидир. Энди мана бу пайтда фалончи қишлоқни, фалончи шахарни,фалончи вилоятни,фалончи давлатни раъйини бир-биридан фарқи йўқ, уларни хаммасини сўзи битта. Фалончи махаллани муллоси бир нарса дейдиган бўлса, бошқа бир махаллани муллоси бошқачароқ нарсани айтибди,деган нарса бўлмайди. Ёки ота бир масжидга бориб бир нарсани эшитиб келган бўлса, ўғил бошқа бир масжидга бориб бошқа бир нарсани эшитибди ёки куёв ва бошқа қариндошларни хар бири бошқа бир нарсани эшитибди, бўлмайди. Энди мана бу кишиларни хаммаси жамланиб сухбатлашган пайтларида уларнинг хар бири бир-биридан фарқли сўзларни айтишади. Бири келиб бизни муллойимиз бундай ,деди деса,бошқаси бизни муллойимиз мана бундай деди,дейди, шунинг учун хам аллох таоло амр ба маъруф ва нахий аз мункарни ўзига муносиб мақомга ато қилган яъни “уммат”га:

«وَلْتَكُن مِّنكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنكَرِ».

Мана бу уммат шўродан вужудга келган ва ягона раъйни ироя беради.

Хўп, уламолар мана бу даъватни вазифаси “шўродан” келиб чиққан ягона “уммат”ни бўйнида эканини ва мана бу умматни аъзолари уларга ироя берилган “ижмоъ”га эргашган холда хаммалари бир хил шева билан мусулмонларга сухбат қилишларини яхши билишган, аимма ва уламолар буни яхши билишарди. Улар мана бу даъватни илгари юргизишлик шўродан чиқиб келган  умматнинг  вазифаси эканини ва мана бу умматни аъзолари хам мана бу ижмоъ ироя берган раъйга эргашишларини ва уларни хаммаси мусулмонларга бир хил шева билан сухбатлашишларини ва одамларнинг бошлари айланиб саргардон бўлиб қоладиган холатга туширмасликларини  билишарди. Улар умум мусулмонларга вохид раъйни етказишади ва мана бу вохид раъйга итоат қилиш вожиб ва унга қаршилик қилиш харомдир. Шунинг учун хам танхо мана бу ташкилот мустахдиса ва кундалик масалалар бўйича харом ва халол қилиш мақомига лойиқдир,уламолар мана буни жуда яхши билишган.

Аммо улар шуни хам яхши билишардики, энди хозирги пайтда исломий хукумат хам қулаган ва мана бу буюк мусибатни кетидан “вохид уммат” хам мавжуд эмас ва ўртада кичик,тарқоқ умматлар  вужудга келган, яъни ўнлаб кичик,тарқоқ умматлар вужудга келишган ва улил амрни  “вохид шўро” си хам нобуд бўлган, шўрони вохид ижтиходини ва вохид умматни  ўрнини бир неча шахсларнинг ижтиходлари эгаллаган ва “вохид ижмоъ” хам табиий равишда ўртадан йўқолган; бу ерда “аззаруроту  тубихул махзурот” қоидасини хукми бўйича, хар бир олим ночор холда ўзларининг мавжуд вазиятларидаги мусулмонларнинг эхтиёжлари тақозо қилган масалалар бўйича аниқлаштириб беришга мажбур бўлганлар, улар ана ўша ўзларининг  замонларида ойдинлаштириб беришга мажбур бўлишган. Аммо мана бу уламолар ўзларини раъйлари “ижмоъ”ни раъйига ўхшамаслигини хам яхши билишган, мана бу раъй умматдан келиб чиққан ижмоъни раъйи эмас эди ва  кундалик ижтиходий ишлар бўйича халол ва харом меъёрида бўла олмайди. Шу сабабли, олдин хам айтиб ўтганимиздек,  имоми Молик рохимахуллохга ўхшаган кишилар учун бир муфтининг ихтилофли масалалар бўйича мана бу харом,дейиши нихоятда оғир бўлган, балки улар мен буни нотўғри деб биламан ,дейишлари лозим бўлади.

Мана бу борада ибни Рушд рохимахуллох албаян ваттахсилда келтиришича, имоми Молик айтадики: одамлар учун фатво беришлик мана бу тарзда бўлмайди, яъни мана бу халол ва мана бу харом дейилмайди,балки мен мана бу ишни нотўғри деб биламан ёки мен мана бундай ишни қилмайман,дейилиши керак. Ўтган замонларда одамлар мана шу билан кифояланишган ва хурсанд бўлишган, улар айтишардики, биз буни хуник деб биламиз ёки ундан пархез қилиш керак, лекин улар мана бу халол ёки мана бу харом дейишмасди  ва ибни Рушд рохимахуллох давом этиб айтадики: менга шуниси қизиқки, бу бизни минтақаларимизда хам ривожланган нарса. Яъни ибни Рушд рохимахуллохни замонида хам шундай нарсалар бор бўлган.

Мусулмонлар яшайдиган диёрлардаги уламолар яна қайтадан мана шундай даркни қўлга киритишларига ва ижтиход қилса бўладиган ишларда ёки жуда кўп ижтиходлар қилишга тўғри келадиган ишларда мана буни  халол дейман  ва мана буни харом дейишади,демасликларини,балки мен буни нотўғри деб санайман ё мени назаримда бу тўғри бўлади  ёки мен бу ишни қилмайман, дейиш билан кифояланишларини умид қиламиз. Чунки бир-бирини зиддига айтилган сўзларни орқасидан ўзаро такфир қилишлар хам бошланади. Уламолар ўзларининг  солих ота-боболарини равишларига қайтишларини умид қиламиз.

Мана бу ижтиход қилса бўладиган ишлар бўйича турли-хил таъвилотлар вужудга келади, қишлоқда ва шахарда, минтақадаги мусулмонларнинг вохид улил амр шўроси ёки бутун жахоннинг вохид улил амр шўроси ташкил бўлгунича, бир мужтахиднинг ижтиходи билан бошқа бир мужтахидга ёки мана бундай ижтиходга амал қиладиган муқаллид кишига хамла қилиб бўлмайди, ёки уларни такфир хам қилиб  бўлмайди; балки уларни кўз- қарашларини танқид қилиш чорчўпи бўйича шаръий услубларни риоя қилган холда танқид қилса бўлади холос.

Демак, бир мужтахиднинг ижтиходи  билан бошқа бир мужтахидга ёки ана ўша бошқа бир мужтахид билан бирга бўлган муқаллидга хамла қила олмайсиз. Сиз хам бир мужтахиднинг тарафини олсангиз ва у хам бошқа бир мужтахидни тарафини олса, сен бир мужтахидни ижтиходи билан хамла қиласан ва у хам бошқа мужтахидни ижтиходи билан сенга хамла қилади, бу билан  хозирги даврларда бизлар гувох бўлиб турган   ўйинлар,жиноятлар содир бўлади.

Мусулмонлар яшайдиган диёрларда яна қайтадан исломий хукумат ташкил бўлиб улил амр шўроси шаклланмагунча ва ўзини вохид ижмоъси билан амр ба маъруф ва нахий аз мункарни рисолатини ўзини зиммасига олмагунича, мана бу изтирорий холат, яъни  худди ўлакса хайвонларни гўштини истеъмол қилишдек бу вазият ўртадан кетмагунча давом этади. Олдимиздаги мавзу билан тўғри муносабатда бўлишимиз  лозим.

Ибни Таймия рохимахуллох мазхабларнинг  имомлари хақида айтадики: уларни хеч қайси бири росулуллох саллаллоху алайхи васалламни сахих  хадисларига қасддан қаршилик қилишмаган. Демак сахих хадисларни тарк қилишда улар учун узр,асос келтиришимиз керак. Буни давомида айтадики: хамма узрлар уч хил бўлади:

1-Мана бу сўзни росулуллох саллаллоху алайхи васаллам айтганликларига ишонмаслик.

2-Хадисни хадафи фалончи мавзу эканига ишонмаслик.

3-Масалани хукми  мансух бўлганига эътиқод қилиш.

Хўп, хозирги пайтда исломий мазхабларни,фирқаларни барча  ихтилофларига назар солсангиз, бу ихтилофларнинг оятларга тегишли бўлган масалаларда,таъвилотларда ва ривоятларга тегишли  таъвилотларда эканини кўрасиз. Хамма исломий фирқаларни ,мазхабларни ихтилофлари мана шунда. Ёки улар росулуллох саллаллоху алайхи васалламнинг мана бундай сўзни айтганларига ишонишмайди. Ёки хадиснинг хадафи, сен сухбат қилаётган нарса хақидаги фалончи мавзу эканига ишонишмайди, ёки мана бу масалани мансух бўлган деб эътиқод қилишади.  Хўп, улар росулуллох саллаллоху алайхи васалламни мана бу ривоятларини таъвил қилишган эди ва улар учун узр келтирган ва улар узрга эгадурлар. Хўп, қуръон оятларидан хам шундай таъвилотлар мавжуд ва бундай таъвилотлар бутун жахон ё минтақадаги улил амр шўроси ташкил бўлгунича давом этади ва  ўша пайтгача исломий фирқаларни,мазхабларни шаръий таъвилотлар сабабли такфир қилиб бўлмайди; модомики улар аллохни шариатидаги чорчўпни ичида ва мусулмонларни жамоатида харакат қилишар экан.

Хатто ибни Таймия рохимахуллохни сўзи бўйича агар улар ботинда кофир бўлган  кофир мунофиқ бўлишса ёки аллохга иймон келтирган мунофиқ бўлишса хам, хар қандай холатда агар уларни мунофиқларни жумласидан,деб хисоблаганимизда хам улар мусулмонлардан хисобланади; мана буларни хаммаси хам узрдир. 73 фирқа хақидаги хадисда кўрганимиздек хамма фирқалар хам диндан четга чиқишмаган, чунки росулуллох саллаллоху алайхи васаллам уларни хаммасини ўзини уммати деб хисоблаганлар. Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам бир кофирни ўзларини умматларидан деб хисоблашлари мумкинми?

Яна қайтадан эслатиб ўтаман, яна такрорлайман,буни юз марта бўлса хам айтилиши керак, бутун тарих давомида мўътазила ва хаворижга ўхшаш жуда кўп фирқалар мавжуд бўлган ва хозирги пайтда улар мавжуд,лекин харгиз солих ва раббоний уламолар томонидан такфир қилинган эмаслар. Хаворижлар мусулмонларни қонини халол қилиб мусулмонлар қабул қиладиган усулларни кўпини инкор қилишган, Али ибни Аби Толиб розиаллоху анхудек кишини такфир қилишган ,бўлиб хам бу киши собиқунал аввалундан эди,ухудда ва бадрда,бошқа ғазотларда иштирок этгандилар, у киши ашара мубашшарадагиларни бири бўлиб байъатур ризвонда иштирок этганлар, мана бу қадрли сахоба хақида мана шунча ривоятлар мавжуд. Улар мана шундай кишини такфир қилишган. Шундай буюк инсонни такфир қилишган. Улар аллох ундан рози бўлган кишини такфир қилишган. Қуръон оятлари сабиқунал аввалун хақида таъкидлаб келган.  Байъатур ризвонда қатнашган кишилардан аллох рози бўлган ва росулуллох саллаллоху алайхи васаллам хам уларни ахли жаннат кишиларидан деганлар, байъатур ризвонда мунофиқлар бўлишмаган, росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мана бу дунёда бўлган пайтларидаёқ уларга жаннатни ваъдасини бергандилар, аммо хаворижлар  у кишини такфир қилишади, бунга қўшимча равишда хаворижлар  Али ибни Аби Толиб  розиаллоху анху билан бирга бўлган минглаб сахобаларни хам такфир қилишади, аммо уларни қилган таъвиллари такфир қилинишларига монеълик қилди. Агарчи улар мана шунча буюк сахобаларни такфир қилишган бўлса хам ўзлари такфир қилинишмади, демак, сахобаларни хато таъвил билан такфир қилиниши хам, сен уларни такфир қилишингга боис бўла олмайди. Уларни ўзлари бу хатога дучор бўлишган ва уни тўловини хам тўлашлари лозим, сен нима учун уларни жиноятига ўзингни шерик қилишинг керак? Сен уларни такфир қилганингдан сўнг уларни қилган жиноятларига шерик бўласан.

Ибни Таймия рохимахуллох айтадики: “росулуллох саллаллоху алайхи васалламга эргашишни қасд қилган таъвилгар такфир қилинмайди,балки агар у ўзини қўлидан келганча харакат қилгач хатога дучор бўлган бўлса, уни хатто фосиқ хам демаймиз, мана бу одамларни наздида “амалий масалалар” борасида танилгандир. Аммо “ақидавий масалалар” борасида жуда кўп одамлар мана бу заминада хато қилган кишиларни кофир дейишган, аммо бу сўзлар сахобаларни хеч қайси бири ёки уларга яхшиликда эргашган кишилар ёки машхур мусулмон имомлар  томонидан хам  айтилмаган, балки аслида бу бидъат ахлини сўзидир.”

Қаранглар ибни Таймия нима дейди: росулуллох саллалоху алайхи васалламга эргашишни қасд қилган таъвилгарни такфир қилинмайди. У ўзини қўлидан келган харакатини қилган ва хатога дучор бўлган, хатто уни фосиқ хам демаймиз, у кишини айтишича: мана бу умум наздида танилган нарса, яъни амалий масалаларда  умумий бир нарсадир. Яна айтадики: бир гурух кишилар борки, агар бир киши ақида  бўйича таъвил ва хатога дучор бўладиган бўлса унга кофир дейишади. У киши айтадики: мана бундай сўз сахобаларни ва яхшилик билан эргашган сабиқунал аввалундан эшитилган эмас,балки бу сўз кимники? Мана бу сўз ахли бидъат бўлган кишиларни  сўзидир.

У киши бошқа бир жойда айтадики: ” мана шу равишда, бу айтган кимсани кофир дейилмайдиган сўзлардир, балким хақни танишга боис бўладиган хужжатлар сўзни айтган кишига етиб бормагандир, шояд унга етиб борган бўлса хам у учун исбот қилинмагандир, ёки уни фахмлашга қодир бўлмагандир, ёки унга шубхалар кўндаланг келгандир ва аллох шуни воситасида уни узрли қилган. Демак, мўъмин бўлган ва хақ талаб қилишда қўлидан келганча харакат қилган,аммо шунга қарамасдан хатога дучор бўлган кишининг хатосини худованд – хар нарса бўлишидан қатъий назар – кечиради. Бу назарий масалалардами ё амалий масалалардами фарқи йўқ, мана бу пайғамбаримиз саллаллоху алайхи васалламни асхобларини  ва ислом аиммаларини жумхурини равиши бўлади.” 

Ибни Таймиянинг мана бу  сўзлари ахли қибладан бўлган таъвил ахлига муомала қилишда хато йўлга тушиб олишган биродарлар учун нихоятда фойдали бўлиши мумкин. Махсусан ўзларини ибни Таймия рохимахуллохни шогирдларидан деб хисоблайдиган бузургвор кишиларга  фойдалидир. Улар мана бу сўзларни бир неча бор қайтариб эшитишсин, улар ўзларига устоз деб билишган кишининг, мана бу борада ахли қибланинг таъвил қилувчилари хақида, нима деганликларини  яхшилаб тушуниб олиш учун  ўзлари  бир неча марта такрорлашсин.

Албатта, ибни Таймия рохимахуллохни ўзи хам “ақида ва тавхид” борасида “Бакрий” билан бир неча марта мунозара қилган, Бакрий таъвил қилган эди,мана шу таъвиллар ибни Таймия рохимахуллох тарафидан такфир қилинишига монеълик қилган эди. Ибни Таймия “Бакрий” билан бирга тавхид масаласи бўйича мунозара қилган пайтида ( эътибор беринглар тавхид масаласи бўйича мунозара қилган) Бакрий ўзини эътиқодлари учун оят ва хадислардан фойдаланган ва таъвилотларни келтиради, ибни Таймия рохимахуллохни назари бўйича  мана шу таъвилотлар Бакрийни такфир бўлишига монеълик қилади! Қимматли дўстлар, биродарларим, агар яхшилаб эътибор берсангизлар, хозирда бизларни биродарларимиз томонидан такфир бўлаётган кишилар оятларга, хадисларга ва тарихий ривоятларга истинод қилишади ва уларни аллохга ва росулуллох саллаллоху алайхи васалламга итоат қилишдан бошқа мақсадлари хам йўқ. Мана бу аксар гурухлардаги холат, албатта орада мустасно холатлар хам мавжуд,аммо хукм истисно асосида содир қилинмайди.

Мана бу,  ақидавий ва равторий мусулмон  беморларни аксари тушиб қолган йўлдир. Мусулмонларни орасидаги ақидавий ва равторий беморлар мана шу нарсалар борасида мана шу йўлга тушиб қолганлар, улар аллохга итоат қилишни қасд қилишган, аммо ижтиход ва таъвилда хатога дучор бўлишган, ундан хам баттарроғи хозирги пайтда қози ва маржаъ сифатида улил амр шўросига хам эга эмасмиз, худди росулуллох саллаллоху алайхи васалламни асрларида ва хулафойи рошидинни асрида  осонлик билан  мурожаъат қилинадиган ва масалани минтақа ё жахон миқёсида охирига етказадиган  шўролар,қозилар мавжуд эмас, бизлар фақат ўзимизни қишлоғимиз ёки шахримиз ё гурухимиз ёки ўзимизни атрофимиздагилар бўйича бир иш қила оламиз холос. Шу сабабли хам шубхага ё таъвилга кўра узр хамиша мавжуд бўлган, хозирги вазиятда хам исломий хукуматга тегишли бўлган улил амр шўросини канали орқали мана бу холатни йўқотилади.

Аммо шунга қарамасдан, қуйидаги нуқтага хам ишора қилиниши ва айтилиши лозим бўлади: таъвилга узр келтиришни маъноси, шахс масалан ла илаха иллаллохни,жаннатни,жаханнамни ёки барча ахли қибла учун маълум бўлган шариат фарзларини бирортасини инкор қила олади,дегани эмас. Хеч ким бундай нарсаларни инкор қила олмайди. Масалан бугунги кунда кофир секулярлар қилаётган ишлар ёки худосизлар қилаётган нарсалар яъни олдин уларга занодиқа дейиларди, ёки ғуллот қилаётган нарсалар,ижроий қонунларга ва шариатдаги ошкор нарсаларга қаршилик қилинган тақдирда хам таъвил қилувчи шахсни устида “хад”ни ижро қилинмайди,деган маънода эмас, йўқ бундай бўлмайди; балки мана бундай шахс хам худди бошқа мусулмонлар сингари истисно қилинмайди. Шунингдек Қуддома ибни Мазъун розиаллоху анху хам шароб ичган пайтида уни устида хад ижро қилинди, шунингдек мана бундай фикрдаги таъвил қилувчи  кишиларни танқид қилинмайди,деган маънода эмас, йўқ ундай эмас. Балки мана бу шаръий таъвиллар шахсни иймонига зарба урилишига рухсат бермайди ва шахсни устида такфир хукми содир бўлишига монеълик қилади ,деган маънодадир. Таъвил қилувчи шахсни ё мужтахидга тақлид қилган муқаллидни  устида такфир хукми содир бўлишини олдини олади.

Хар қандай суратда хам, барча мусулмонлар ғайри таъвил бўлишни,такфирни шартларидан деб билади, агар кимки шаръий манбаъларда шаръий таъвилга эга бўлса, мана шу таъвил уни такфир қилинишига монеълик қилади. Хўп, хозир сиз ўзингизни атрофингизга бир эътибор беринглар,сизлар қилган ишлар  сабабли сиз уларни кофир деб санаган исломий фирқалардан бўлган кишиларни сўзлари ё қилган ишлари оятлардан,хадислардан, тарихий ривоятлардан қилинган таъвил эмасми? Улар аллохга итоат қилиш учун мана бу сўзларни айтишяптими  ва мана бу ишларни қилишяптими ё аллохга душманчилик қилиш учунми? Агар хатто шубха қилсангизлар, мана бу шубхани ўзи хам уларни такфир қилинишига монеълик қилади. Чунки улар исломга ишонч билан кириб келишган  ва шак,шубха билан ундан чиқишмайди.

Энди, таъвил қилувчи шахс  ё мазхаб хақидаги ахли қиблани қоидаларини барчасини кўрмасликка оладиган кимсалар, шубхасиз ё ахли қиблани бир гурухини бошқа бир гурухига қарши қилишни истаётган мунофиқ ва секулярзадаларга ўхшаш доно душмандир ёки мухолиф фирқани қаршисида ўзини фирқасини химоясига мухтож бўлган жохил дўстларимиздир, улардаги мана бу эхтиёж бундай хатоларга дучор бўлишларига ва мухолиф гурухни такфир қилишларига  сабаб бўлган.

Хар икки холатда хам улар ғайри шаръий йўлда харакат қилаётган хисобланади ва уларни хар иккови ахли қиблани вахдатини,қудратини нишонга олишган ва мусулмонларни заифлаштириш ва ахли қиблани орасидаги тафарруқ ёриқларини чуқурлаштириш бўйича харакат қилишяпти ва уларни хар иккови ўзлари истаган ё истамаган холда ахли қиблага вахдатни,қудратни,хайбатни қайтишига монеълик қилишяпти, улар хатто буюк кишиларнинг исломий хукуматни ташкил қилиш бўйича қилаётган жиходларини бехосил бўлишига хам сабаб бўлишяпти. 

Шубха ё таъвилга нисбатан келтирилган бу узрлар хамиша хужжат иқома қилингунгача мавжуд бўлади, бир мужтахидни қилган ижтиходи хам бошқа бир мужтахид учун мухолиф мужтахидни устида хужжатни иқома қилиниши учун ишламайди, дўстлар эътибор бердингларми, бир мужтахидни ижтиходи хам бошқа бир мужтахид учун мухолиф мужтахидни устида хужжатни иқома қилиш ўрнида ишлатилмайди; фақатгина вохид ижмоъ сифатида ироя берилган шўрони умумий ижтиходи, мана бу ўринларни барчасида хамма учун хужжатни иқома қилишга қодир. Демак, бир донишмандни бошқа бир донишмандга қилган ижтиходи эмас, вохид умматдан келиб чиққан вохид ижмоъ, барча мужтахидларга ва ислом донишмандларига хужжатни иқома қила олади.

Мана бу холатда, мана бундай ижмоъни қўлга киритилгунча, шубха ва таъвилга нисбатан узр келтириш хамиша мавжуд бўлади ва фақатгина исломий хукуматга боғланган улил амр шўросини канали орқали йўқотилади. Демак, агар мана бу таъвилотлардан қутулишни истасанг, улил амр шўросини ташкил қилиш ва вахдатни,хукумат қудратини  қўлга киритиш сари харакат қил. Агар мана бундай хукуматни исломий мазхабларни бирини асосига кўра қўлга киритган бўлсак, уни қувватлантириш учун барча мусулмонларни шунга сари харакат қилишга даъват қилайлик ва хамма бирга ўзаро сухбатлашайлик, хамма ўзи турган сатхда шўрони ташкил қилади ва мана шу шўрога эргашади ва барча таъвилотларни ўзаро сухбатга даъват қиламиз ва барча таъвилотларни шўрога олиб чиқамиз ва уларни хаммасини мана бу вохид шўрони назорати остида ислох қиламиз. Мана бу яхши чора бўла олади.

У пайтгача шубха ва таъвилга узр келтиришни умри узунроқ бўлади, чунки хужжат таъвил қилаётган шахсга кечроқ етиб боради, хужжатни хақиқий етказувчиси хам хозирча мавжуд эмас, гохида эса жуда кўп ўринларда сизларни ўзингиз хам уларга ўхшаш таъвил ахли бўласизлар, улар сизни таъвилингизни қабул қилишмайди ва сиз хам уларни таъвилини қабул қилмайсиз, ўртада ўзини вохид ижмоъси билан ихтилофларга хотима ясайдиган  қози бўладиган шўро хам мавжуд эмас. Бу ерда сени ўзинг хам шикоятчи ва хам қози ва қарама-қарши томон хам шикоятчи ва хам қози бўла олмайди ва сен унга қарши ва у хам сенга қарши хукм содир қилишни имкони йўқ.

Мана бу холатда худди бошқа заруратларга ўхшаш унга муносабат билдириш, юракни кенгроқ қилиш, сабр-тоқатли бўлиш  лозим бўлади ва бизларга ўтган асрлардаги  аждодларимиздан етиб келган одобларга пойбанд бўлишимиз керак. Шу жумладан: ўзимизга мухолиф бўлганларга хурмат билан ва инсоф билан муносабатда бўлайлик,( мана бу нарса хозирги пайтда жуда кам топилади), қуйидаги асл қоидани химоя қилайлик,

«إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ»

ва ахли қибла билан душманчилик қилишдан,кина сақлашдан пархез қилайлик.  Вахдатни хифз қилиш бўйича шариатдаги биринчи даражали ишларни йўлга қўйиш ва турли-хил диёрларда дорул исломни ташкил қилиш сари қилинаётган харакатни тезлаштириш ва мусулмонлар яшайдиган диёрларда исломий вохид шўрони ташкил бўлишини тезлаштириш ва ахли фан мана бу борада баён қилган бошқа ўринлар бўйича харакат қилишимиз керак.

Мана бу ўринларни албатта риоя қилишимиз керак,булар бизлар зарурат хукми сифатида ахамият беришимиз лозим бўлган абзорлар хисобланади. Биринчи даражали ишларимиз қайсилар эканини  кўриб чиқишимиз керак. Душманчилик қилиш,кина сақлашдан пархез қилишимиз лозим, инсофли бўлишимиз керак, яна қайтариб айтаман инсофли бўлишимиз керак, мана бу нарса хозирда нихоятда камайиб кетган. Шунинг учун хам биринчи даражали нарсаларни айтиб ўтмоқчиман. Ўзингиз бир эътибор беринглар, ибни Таймия мусулмонларга манфаъатли бўлган ишларни қандай баён қилади.

Ибни Таймия рохимахуллох жуда кўп мустахаботларни тарк қилиш дўстликка боис бўлади,деб биларди, у киши айтадики: ” динда дўстликка эришиш йўлидаги манфаъатлар, жуда кўп ишлардан кўра буюкроқдир;  худди росулуллох саллаллоху алайхи васаллам каъбани биносини ўзгартиришни ташлаб қўйганларига ўхшайди, чунки уни ўз холича қолиши дилларни яқинроқ бўлишига боис бўлган эди.” Ибни Масъуд розиаллоху анху Усмон розиаллоху анхунинг  сафарда намозни комил ўқишини айблади, аммо ўзи уни орқасида намоз ўқиди ва айтдики: тортишишлик яхши нарса эмас.

Хўп, мени фикримча такфирга монеъ бўлиб  келадиган таъвил хақида етарли миқдорда сухбатлашдик. Хар қандай холатда, мана бу тўрт мархала иртидод жиноятини исбот қилиш, жиноятни қуръон ва  сахих суннат томонидан тасдиқланиши,такфирни шартлари ва такфирни монеъликлари шахс иртидод жинояти билан муттахам бўлган мусулмон борасида босиб ўтиши керак бўлган ва ишончи комил бўлиши хамда озгина бўлса хам шубха қилмаслиги лозим бўлган мархалалар хисобланади,шунингдек агар айтиб ўтилган ўринларни бирортасида комил ишончга эга бўлмайдиган бўлса, мусулмонни бароат қилишга хукм содир қилиши керак. Бизларни бузургворларимизни сўзига биноан, агар мусулмон шахсни кофир эканлиги бўйича 99 фоиз кучли далил мавжуд бўлса ва танхо биргина шубхали бўлган заиф далилга эга бўлинса ,ахли қиблани мана шу шубха билан нажот бериш керак. Мана бу босиб ўтилиши лозим бўлган йўлдир, агар мусулмон киши ўзини қиёматини яхши кўрса мана бу йўлни албатта босиб ўтиши керак.

Тўртта аслий филтердан ўтказилган кишини устида хукмни содир қилиш мархаласи:

Бу ерда тўрт мархаладан яъни жиноятни исбот қилиш, жиноятни қуръон ва сахих суннат томонидан тасдиқланиши, такфирни шартлари ва такфирни монеъликларидан ўтказилган жойга етиб келдик. Аввало куфр ва кофир хақида гапирганимиз яхши:

Куфр араб тилида бир нарсани беркитиш маъносида келади. Шу сабабли хам дехқонга хам кофир дейилади, нима учун? Чунки у уруғни тупроқ билан беркитади:

«كَمَثَلِ غَيْثٍ أَعْجَبَ الْكُفَّارَ نَبَاتُهُ» (حدید/20)،

(У) худди бир ёмғирга ўхшарки, унинг (ёғиши сабабли униб чиққан) ўт-ўлани кофирларни хайратга солиб (ақлларини банд қилиб қўюр).

Дехқон нимани устини беркитиб қўйганини яхши билиши, мушаххасдир. У тошни ё шишани эмас, балки уруғни беркитиб қўйганини билади. Шунингдек у қандай уруғни беркитиб қўйганини хам билади ва у ойлаб балки йиллаб давомида бошқа нарса эмас, балки  мана бу уруғни самарасини кутади. Демак, у нимани беркитиб қўйганини яхши билади.

Шунга қиёс қилиниб аллохни неъматларидан бир нарсани ёки аллохни шариатидаги қонунлардан бир нарсани  огох холида беркитиб қўйган ва уни оқибатини хам кутиб юрган кишига кофир дейилади. Албатта мана бу кофирларни адади жуда кам бўлиши мумкин ( ана ўша биз олдин сухбат қилган ва изох бериб ўтган кофирлар)

إِنَّ الَّذِینَ کَفَرُواْ سَوَاءٌ عَلَیْهِمْ أَأَنذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنذِرْهُمْ لاَ یُؤْمِنُونَ خَتَمَ اللّهُ عَلَى قُلُوبِهمْ وَعَلَى سَمْعِهِمْ وَعَلَى أَبْصَارِهِمْ غِشَاوَةٌ

Мана буларни адади жуда кам бўлиши мумкин, улар мутлақо иймон келтирмайдиган кишилардир. Аммо мана бу шахслар катта бир жамиятни ўзларини ақидалари билан етиштирган бўлишлари мумкин, яъни уларни куфрларига тақлид қилишган ва бошқача истелох билан айтганда жохилларни орасида ўзлари учун нусха  олган бўлишлари мумкин. Мана бу холатда, нусха олинган  жамиятни хаммасини дунёда кофирларни жумласидан хисобланади.  Албатта мана бу жамиятни жуда кўпчилиги фақат муқаллид кофирлардан ташкил топган ва улар аслий кофирлардан нусха  олган бўлишлари мумкин, шунга қарамасдан кофирларни жамиятидаги  жохил ва олим кишиларни ўртасида фарқ мавжуд эмас ва уларни хаммаси бир хукмга шомил бўлади. Худди яхудият, насроният, мушриклар, мажуслар ё собеинлар жамиятига ўхшайди. 

Аммо мусулмонларни орасида ўзларини мусулмонларнинг нусхасига ўхшатмоқчи бўлаётган ва мусулмонларга ўхшашни истайдиган ва мусулмонларни қилиқларини қиладиган яширин кофирлар мавжуд бўлиб, мана буларга мунофиқлар ё бугунги тил билан айтганда секулярзадалар дейилади. Мана бу холатда, улар ўзларини мусулмонларга ўхшатганликлари боис мусулмонлар жумласидан хисобланишади. Энди мана булар шароит вужудга келганлиги сабабли ўзларини  вазиятларини  ўзгартириши  мумкин, яъни улар ўзларини мусулмонларга ўхшатишларини ўрнига ўзларини аслий кўринишларини очиб кўрсатишлари,ошкор қилишлари мумкин,энди улар мусулмонларни қилиқларини қилишмайди. Бундан ташқари баъзи бир мусулмонлар сўзларида ё амалларида ана бу кишиларнинг нусхаси   бўлишлари ва пинхон кофирларни адосини чиқаришлари ёки ошкор кофирларни адосини чиқаришлари мумкин ва мусулмонлар билан бирга келган йўлларидан ортга қайтиб кетишга қарор қилишлари мумкин, мана бу ортга қайтишни иртидод дейилади.

Ўтган сатрларда айтиб ўтилганидек куфр ва кофирликни иллати эътиқодий куфр бўлиши хам мумкин ( бу қалбга оид иш бўлиб бизларни ундан хабаримиз йўқ ва бу шахсни ўзига боғлиқ) ёки сўз ёки куфр амали бўлади ва бу билан аллохни шариатидаги барча ёки бир қонунни ва аллохни неъматларини беркитилади.

Энди, агар бир мусулмон киши мана бу мусибат ва жиноятга дучор бўлган бўлса, уни тўртталик мархалани яъни иртидод жиноятини исбот қилиш, мана бу жиноятни қуръон ва сахих суннат томонидан тақдиқланиши, такфирни шартлари ва такфирни монеъликларидан хукмни содир қила оладиган даражада шахс комил ишончга етгунича  аниқ ва битта-битта ижро қилиниши керак, шахс исломдан шак,шубха,гумон билан эмас, балки ишонч билан чиқиши лозим.

Бу ерда шу нарсага диққат қилиниши лозимки, шахсни мана бу филтерларни барчасидан ўтказишлик ва мураккаб, мутахассисликка эхтиёж бўлган бу мархалаларни босиб ўтиши, ўзини сафини мусулмонларни орасидан жудо қилмаган ахли қибладан бўлган биродарлар ва опа-сингиллар учундир, кўриб турганимиздек ўзига хос мутахассисликка эхтиёж бор, хар қандай киши мана бу бўлимда раъй беришга ва хукм содир қилишга қодир эмас. Аммо шахс ўзини сафини мусулмонларни сафидан жудо қилгандан сўнг, мана бу шахс кофир ва муртадлар жумласидан хисобланади ва бу холатда мана бу мархалаларни хеч қайси бирини босиб ўтишликка эхтиёж қолмайди, ва хар қандай мусулмон мана бу шахсни устида уни иртидод ва куфр хукмини содир қилишга қодир бўлади. Чунки кофир ва муртадни хеч қандай узри бўлмайди ва мана бу узрларни, филтерларни барчаси мусулмонлар учун.Ошкор кофирларни такфир қилиш бўлими бўйича олимни ё олим бўлмаган кишини фарқи йўқ, унда мутахассисликка хам эхтиёж бўлмайди, аллох таоло буни ташхис бериш қудратини, илмини хамма мусулмонларга берган.

Демак, мана шу ерни ўзида мана бу мухим нуқтани ёдингизда сақлаб қолингларки, такфир қилиш хам иккита комилан бир-биридан фарқли бўлимга тақсим бўлади:

1-Такфирни аввалги нави содда ва умумий такфир бўлиб ўзига хос мутахассисликка эхтиёж йўқ. Худдиинки хозир кечаси ё кундузи деганингга ўхшайди. Ёки мана бу яхудийми  ё мусулмонми  ё кофирми  деганингга ўхшайди? Ёки Абу жахл ва абу лахаб мусулмон бўлганми ё кофирми? Мана бунга ўхшаган ўринларни мутахассисликка эхтиёжи йўқ. Шу сабабли хам росулуллох саллаллоху алайхи васаллам очиқ-ойдин айтадиларки:

 «قولوا لا اله الا الله».

Ла илаха яъни мана бунга ўхшаш содда ва умумий бўлиб мутахассисликка эхтиёж йўқ.

2-Иккинчи навли такфир мураккаб бўлиб махсус қозиларга ва ўзига хос уламоларга эхтиёж  бор ва алохида мутахассисларга ниёз пайдо бўлади, хар қандай киши бу борада назар бера олмайди. Ўтган бир неча бор ўтказилган мажлисларимизда мана бу навли такфирга, уни мутахассислигига, мархалаларига ишора қилиб ўтганмиз.

Мана бу шартлар ва тўртталик филтерлар, ўзига хос имтиёзлар  фақат мусулмонларга тегишли. Энди шахс “огох холида” аллохни шариатидаги қонунларга орқа қиладиган ва ошкор кофирларни бирига эргашадиган бўлса; шариатдаги мусулмонлар учун назарда тутилган  мусулмонларни бошқа имтиёзларидан хам, шахс ўзини махрум қилади. Чунки мана бу тўртталик  имтиёзлар ошкор муртадлар ва кофирларга эмас, балки  фақат мусулмонларга тегишлидир.

Шахс мусулмонларни қаршисига туриб олиб ўзини ошкора  яхудий, насроний, зардўштий ва секуляр,деб номлагандан сўнг, ошкора ўзини кофир эканига гувохлик бергандан сўнг: 

«شاهِدِينَ عَلى‌ أَنْفُسِهِمْ بِالْكُفْر»،

Бу одам, мен аллохни шариатидаги қонунларга мойиллигим йўқ ва бошқа қонунларни қабул қилганман,деб турибди. Мана булар амалда ўзларини мусулмонларни доирасидан жудо қилган ва муртадларни,ошкор кофирларни доирасига кирган  жиноятчилардир, уларнинг ошкор кофирларни хукмига шомил бўлишлари хам табиий нарса, бўлиб хам улар энг баттар навли кофирлар яъни мушрик  ва секулярист кофирлардир.

Мана булар огохона ва ўзларини ихтиёрлари билан ўзларини қалбларини куфрни қабул қилишга очиб берган кишилар бўлиб, қучоқларини очиб  куфрни қабул қилишган ва уларни қалблари мана бу куфр билан хотиржам бўлган, нафслари хам бу куфр билан оромишга эришган:

«مَنْ شَرَحَ بِالْكُفْرِ صَدْراً»(نحل/۱۰۶)،

Шу сабабли хам улар хеч қандай хавотирланмасдан айтишадики: бизлар яхудий, насроний, мажусий, секулярист  бўлдик. Ёки бизни махаллий кишиларимиз осонлик билан бизлар кумаламиз, демократмиз, пикакамиз дейишади. Мана бу кишилар ўзларини куфрларига шаходат беришади, шу сабабли хам мана бу кофирлар учун бу мархалаларни босиб ўтишни кераги йўқ. Яъни бир шахс мен яхудийман, насронийман, секуляристман, мажусман ё собеинман,дегандан сўнг уни мана бу мархалалардан ўтказиб ўтиришга хожат йўқ, балки у ошкор кофир бўлган ва мана бу кофирни куфрига шак қилишни ўзи, шахсни кофир бўлишига боис бўлади. Чунки аллох таоло мана буларни кофир деган,сен хам аллохни хукмига қарши бўлган хукмни содир қила олмайсан.

Бир шахс ортга қайтиб ошкор кофир бўлгандан ё уни мана бундай кофирга айлангани мушаххас бўлгандан сўнг, бу  уни мусулмонларни имтиёзларидан бўлмиш мана бу тўрт мархаладан махрум қилинишига кифоя қилади. Демак, мана бу тўрт мархалани босиб ўтишлик кумала, демократ, курдларни хозирги мусайламайи каззоби бўлмиш ужалонни ишчилар хизбига, борзонийга ёки бошқа кофир секуляр ахзобларга тегишли муртадларга кераги йўқ. Улар ўзларини ихтиёрлари билан ўзларини ислом доирасидан чиқариб ташлашган ва кофирларни доирасига киргизишган, мусулмонларга тегишли имтиёзлардан махрум бўлишлари хам табиий, уларни ошкор кофирларни жумласидан деб хисобланиши лозим. Чунки кимки қуйидаги қоидага биноан

«مَن لَم يَكفر الكافر فَهُو كافر»،

кимки “огох холида” яхудий, насоро, мажус, собеин, мушрик бўлган кофирни аллох кофир деганини билиб турган бўлса хам  кофир демаса; мана бу холатда, у “огох холида” аллохни қазоватини,хукмини хато дебди ва буни воситасида уни ўзи кофир бўлади,чунки у “огох холида” аллох ва росулини хукмини бир четга суриб қўйган, шу сабабли хам унинг ” огох холида” аллохни шариатига қаршилик қилиш жинояти, мана бу шахсни кофир бўлишига боис бўлади.

Албатта шунга хам диққат қилиниши керакки, бугунги кунда жуда кўп мусулмонлар хануз хам хозирги пайтдаги секуляристларнинг шаръий манбаълардаги мушриклар эканини билишмайди. Хеч ким улар учун бугунги кунни тили билан мунофиқларни, мушрикларни, дахрийлар ва буларга ўхшаганларни равшанлаштириб бермаган. Шу сабабли хам уларга ошкор ва равшан қилиб иблиснинг шайтон эканини ва язидийлар,алиюллохийларни малики товуси шайтонни ўзи эканини ва табиатга сиғинувчи атеистлар,дахрийлар бугунги кундаги материалистлар эканини билдириши лозим. Мана шу шева бўйича, секуляристлар ана ўша мушриклар бўлиб ўзига хос ахкомларга эгадирлар, уларни ахкомлари ахли китобни ва шибхи ахли китобни ахкомларидан фарқ қилади. Мана бу исмни ўзгариши  дигарбошон калимасига ўхшаган бўлиб, бугунги кунда лутийлар,хамжинсбозлар деб номланади. Уларни хар икковини мохияти бир хил, фақат исмлари ўзгариб қолган. Мушриклар сўзини секуляристларга ўзгариб қолганини хам мусулмонлар албатта билишлари лозим, шаръий далиллар ва манбаълар билан қуръон ва суннатга истинод қилган холда фиқхий манбаъларга истинод қилиш орқали мана бу матлабни шахсга етказилиши лозим.

Хар қандай холатда хам, кофирлар таъвил,шак,шубха, хато,унутиш ва бошқалардан келиб чиқадиган жохилликка узр келтиришга эга эмаслар ва хеч ким булар учун узр қоил бўлмайди, уларни мусулмонлар жумласидан саналмаслиги хам табиийдир; аммо мусулмонлар мана бу имтиёзларга эга бўлганликлари сабабли, динга тегишли бўлган жиноятга дучор бўлган пайтларида, “набавий хужжат”ни баён қилиниб уни иқома қилинмагунча ва тўрт мархалани босиб ўтмагунларича жиноятчи дейилмайди, агар мана бу узрларга,монеъликларга  эга бўлган мусулмонни такфир қилса, у ўзини мусулмон биродарини такфир қилибди ва у такфир қилиш хаддидаги ўзини ўзи такфир қилиш жиноятини қилибди, яъни аслида у ўзини ўзи такфир қилган бўлади.

Хўп, энди агар иртидод бўйича муттахам бўлган шахс борасида хам мана бу мархалаларни хаммасини босиб ўтган бўлсанг ва бу шахснинг жиноятчи экани мушаххас бўлса, уни устида хукм содир қилинади ва у такфир қилинган,фақат хукмни ижро бўлишини кутиб туради ва сен хам шаръий бир вазифа сифатида уни кофир деб санашинг лозим. У хам ошкор кофирларга ўхшаган бир кофир бўлиб,сен хам уни бир вазифа сифатида кофир деб санашинг керак бўлади, бу ерда вазифа дейилишидан мақсад ибодатдир.

Ошкор кофирни такфир қилишлик  ибодат бўлади. Уни ақидадаги жойгохи мухим бўлса хам, тоғутга куфр келтиришлик исломга киришни бошланғич марраси хисобланади,у намозга ўхшаш шахсий ибодат эмас,балки у рўза,закот ва жиходга ўхшаган ибодат бўлади; сен намоз,жиход,закот,рўзадан илгари буни қабул қилгансан. Чунки намоздан олдин шаходатайнни айтгансан ва ла илаха иллалохга иқрор бўлгансан. Намоз,рўза ва бошқа ибодатлардан олдин “ла илаха” яъни тоғутга куфр келтиришга иқрор бўлдинг:

«فَمَنْ یَکْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَ یُؤْمِن بِاللّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَکَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَىَ لاَ انفِصَامَ لَهَا وَاللّهُ سَمِیعٌ عَلِیمٌ» (بقره/256).

Демак, бу хам рўза,закот,жиходга ўхшаган ижтимоъий хақлардан бўлиб,бу хақда сендан ташқари бошқа мусулмонларни хам хаққи бор, сен инсонларни хаққини шунчаки талаф  қила олмайсан ва оёқ –ости қилмайсан.  Қодир бўлган холингда бу масъулиятдан,вазифадан,шаръий таклифдан қочишга хеч қандай йўл йўқ, албатта уни бажаришинг керак ва  мана бу вазифа бўйича одамларнинг хаққини  тўлашинг лозим, мен хеч нарсани билмайман ёки буни менга алоқаси йўқ ёки бу мени ишим эмас дея олмайсан ёки мунофиқлар,секулярзадалар, салтанат маърузачилари,динфурушлар мана бу борада вужудга келтиришган бошқа шубхаларни  ўртага ташлай олмайсан.

Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қиладиларки:

“أنتُم شُهَدَاءُ الله في الأرض فمن شَهِدَ له عُمُومُ المؤمنين بالخيرِ كان مِن أهل الخير، ومَن شُهِدَ له بالشَّرِّ كان مِن أهل الشَّرِّ”.

яъни: сизлар аллохнинг ердаги шохидлари,гувохларисизлар. Умум мўъминларни наздида фалончи одам яхши экани собит бўлган пайтда, сен хам уни яхши дейишинг керак ва агар умум мўъминлар мана бу одам борасида ёмон деб гувохлик берса ва собит бўлган бўлса,сен хам уни ёмон одам деб айтишинг керак. Сен аллохнинг ер юзидаги гувохи бўласан

«أنتُم شُهَدَاءُ الله في الأرض»

Бошқа бир хадисда росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қиладики:

” وَاشْهَدُوا عَلَى الْمُحْسِنِ بِأَنَّهُ مُحْسِنٌ، وَعَلَى الْمُسِيءِ بِأَنَّهُ مُسِيءٌ”

яхшилик қилувчи кишига яхши инсон деб ва ёмонлик қилувчи кишига эса ёмон инсон деб гувохлик беринглар.

Куфрдан кўра баттарроқ ёмонлик,шар мавжуд эмас, агар сен бир кофирни кофир десанг ва тоғутга куфр келтирсанг, ўзингни ақидангга хизмат қилиш билан  бирга бир кофирни кофир эканига гувохлик бериш билан, жамиятга хам хизмат қилган бўласан. Сен курдистон минтақасидаги махаллий секуляристларнинг бути бўлмиш қози мухаммад муртадни ва курдистондаги аввалги иртидодий хизбни асосчиси ва курдларни хозирги даврдаги мусайламайи каззоби  ужалонни кофир демасанг ёки мана бу борада сукут сақлайдиган бўлсанг, мана бу холатда сен кимга хизмат қилган бўласан? Шайтонга ва бутларни хифз қилишга ва умумий  иртидод жараёнини янада кенгайишига ва бутларни яна кўпроқ сиғинилишига, секуляризм динига кўпроқ мойил бўлишларига,мусулмонларни ўртасида  турли-хил ақидавий,ахлоқий,рафторий  фасодларни ривожланишига ёрдам берган бўласанми? Ёки аллохни шариатидаги қонунларга ва мусулмонларни янада кўпроқ аллохни шариатидаги қонунларга мойил бўлишларига ёрдам берган бўласанми?

Мана бу бутларга куфр келтиришлик ва мана бу бутларни синдиришлик, хар бир мусулмонни ақидасини бир қисмига шомил бўладиган ижтимоъий хақ хисобланади, фарзандларни ва атрофдагиларни,келажакдагиларни хаққи бўлади. Ўзингни картангга мана буларни ёзишлигинг ва хар қандай равиш билан бўлса хам мана бу ифлос,палид иртидод  жараёнини одамларни орасида  олдини олишлик  сени вазифангдир. Сен одамлар огох бўлишлари учун  уни ифлос,палид ,булғанган нарса эканини айтишлигинг керак. Улар мана бу нарсани нима эканини билишлари лозим?

Бу хам худди рўза,закот,жиходга ўхшаш риоя қилиниши керак бўлган  муқаддамот нарсаларга эга…….уни энг мухим муқаддамотларидан бири шуки, сен бу хақида илмга эга бўлишинг керак:

«فَاعْلَمْ أَنَّهُ لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ».

Диққат қилдингларми аллох таоло “ла илаха иллаллох” борасида билгин,деяпти. Аллох таоло сенга яхудий,насроний,мажусий,собеин ва секулярист кофирларини қайсилар эканини  таниб олиш учун  керакли андозадаги  илмни  берган, сен уларни кофир деб билишинг керак, мана шу сен учун кифоя қилади. Сенда илми мавжуд бўлмаган бошқа  майда масалалар борасида ўзингни хавф-хатарга қўйма:

 «وَلَا تَقْفُ مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ ۚ إِنَّ السَّمْعَ وَالْبَصَرَ وَالْفُؤَادَ كُلُّ أُولَـٰئِكَ كَانَ عَنْهُ مَسْئُولًا» (اسراء/36).

(Эй инсон), ўзинг аниқ билмаган нарсага эргашма! Чунки қулоқ,кўз,дил – буларнинг барчаси тўғрисида (хар бир инсон) масъул бўлур (яъни эшитган,кўрган ва ишонган хар бир нарсаси учун киши қиёмат кунида жавоб беради).

Агар сен  комил,аниқ ишончли илмга эга бўлмас экансан, сукутни сенга хатари йўқдир, аллох    қудратингда бор,сенда мавжуд бўлган илмдан кўпроғини сендан талаб қилмайди:

«لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفسًا إِلّا وُسعَها»

Шундай экан, уламоларни адосини чиқарма, сукут қил, агар илмга эга бўлмайдиган бўлсанг иймонингни устида гаров,қимор ўйнама. Чунки росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қиладиларки:

“إِذَا كَفَّرَ الرَّجُلُ أَخَاهُ فَقَدْ بَاءَ بِهَا أَحَدُهُمَا»،

Хар қандай киши ўзини биродарига кофир деса, мана бу холатда бу уларнинг икковидан бирига қайтади. Ёки мархамат қиладилар:

“أَيُّمَا رَجُلٍ قَالَ لِأَخِيهِ يَاكَافِرُ فَقَدْ بَاءَ بِهَا أَحَدُهُمَا إِنْ كَانَ كَمَا قَالَ، وَإِلَّا رَجَعَتْ عَلَيْهِ.

Демак, шунга эътибор бергинки, агар ўша мусулмон ишончли суратда кофир бўлмаган бўлса ва унинг кофир эканлиги борасида бир зарра шак,шубха мавжуд бўлса, куфр сени ўзингга қайтиб келади, худди сен ўзингга мен кофирман дегандек бўласан, мана бу шахс ўзини хаққига қилиши мумкин бўлган  энг хатарли,хавфли жиноят,зулм хисобланади.

Мана бу шахсни жинояти шароб ичаётган ёки ўғирлик қилаётган, одамларни молини еяётган,зино қилаётган, ғийбат қилаётган ёки бошқа гунохи кабираларни қилаётган ва мана буларни харом эканлигини биладиган  мусулмон шахсни жиноятидан кўра нихоятда баттарроқдир.  Энг камида шахс мана бу жиноятларни харом эканини билади ва уларни қилади,лекин кофир бўлмайди ва бу дунёда бир манфаъатга эга бўлади, аммо ахмоқлик, кина сабабли комил ишончга эга бўлмаган холда такфир қилаётган бечора кимса  эса бу дунёда хеч қандай лаззатга хам эга бўлмайди, хақиқатда эса бу бечора шахс ўзини такфир қилган бўлади. Сизни назарингизда мана бу даражада ўзини дунё ва қиёматига зулм қилган кимса топиладими? Ўзига мана шу даражада ахамият бермайдиган кимса борми? Ўзини шунчалик хор,залил, паст қийматсиз қиладиган кимса топиладими? Албатта бундай инсон мавжуд эмас.

Чунки ошкор кофирлар энг камида мана бу дунёда жисмоний лаззатлардан бахраманд бўлишади, аммо бу бечорани жинояти шу даражадаки, у учун дунёвий лаззат хам насиб  этмайди, фақат асаб бузарликлар ва  ички, рафторий  хавотирлар қолади  холос. Ўғирлик қилган ўғри  хам бу дунёда бир нарсага эга бўлади ва бу дунёда ундан фойдалана олади,аммо мана бу бечорага эса зарар ва зиёндан бошқа нарса қолмайди. Дўстлар қани айтингларчи, у нимани қўлга киритди? Хеч нарса.

Демак, такфир қилиш ё кофир дейишлик, аллох уни кофир деган кимсани кофир дейишлигингдир. Масалан бир яхудийга,насронийга, мажусийга, собеинга ё мушрик ё секулярга кофир деганингга ўхшайди. Ёки қилган иши ё сўзи билан мустахақ бўлган бир мусулмонга ё мўъминга хам кофир дейишлигингга ўхшайди.

Ёки аллох таоло қуйидагича мархамат қилган пайтида:

«لَا تَعْتَذِرُوا قَدْ كَفَرْتُم بَعْدَ إِيمَانِكُمْ»ۚ.

Аллох таоло мана бу шева билан мўъминларни бир дастасини такфир қилади ва уларга айтадики, иймон келтирганингиздан кейин кофир бўлдингиз. Мусулмон ва иймонли  бўлишдан кейин кофир бўлишликдир. Аммо кўриб турганимиздек, мана бу мунофиқлар ва секулярзадалар баъзи бир далилларга кўра муртадларни хукмига шомил бўлишмайди ва ўлдирилмайди, балки олдин изохлаб берганимиздек “эхтиёт бўлиш” хукмига шомил бўлишади,

«لَا تَعْتَذِرُوا قَدْ كَفَرْتُم بَعْدَ إِيمَانِكُمْ».

Хар қандай холатда хам,такфир қилиш ва кофир дейишлик аллох ўзини шариатида кофир деган шахсларга хукмни содир қилишдан иборат. Такфир қилиш борасида фалончини раъйи,ақли ё фалончи учун жойгох йўқ, у аниқ шаръий хукм бўлиб фақат ва фақат аллох томонидан бир далилга эга бўлиш керак. Уни хам даражалари ва мартабалари бўлиб ундаги энг мухим масалаларни бири ўша шахсга равшан ва ошкор бўлишлигидир. Яъни мана бу шахс учун ишонч билан хеч қандай шубхасиз мана бундай кишиларнинг кофир эканликлари собит бўлган бўлиши лозим. Худди аллох таоло қуръонда уларни такфир қилган кишиларга ўхшайди. Шайтонга,фиръавнга ёки исломдан бошқа динни қабул қилган кишига ўхшайди, ахли китобни ва шибхи ахли китобни кофирлари ёки мушрик кофирлар хам шуларга ўхшайди, фақат бугунги кунда уларга секуляристлар дейилади.

Ўзига хос ва умумий бўлган нарсаларни биладиган кишиларни такфир қилишлик. Жиноятчи шахс хам ғайри мужрим шахс хам, агар бир киши мана бу сўзларни айтса ё амални қилса ошкора ислом динидан чиқишини яхши билади, мукаллаф бўлган кишига ўхшайди, агар  мукаллаф шахс жаннат,жаханнамни мавжуд эканини инкор қилса; ёки зино халол деса ва уни ўзи мана бу жараён хақида комилан огох бўлса, ёки шароб халол деса,хамжинсбозлик халол деса ёки европадагиларни ўртасида хозирги пайтда ривожланиб кетган  хайвонлар билан никохланишни  халол деса, мана шунга ўхшаган хос ва умумий кишиларни барчасига равшан бўлган масалалардир, мана бу нарсаларда шубха қиладиган  хеч қандай мукаллаф инсон топилмайди.  Бу ерда агар бир киши уни илми хаммага ошкор бўлган мана бундай ошкор жиноятларни қилса, мана бу кимсаларни хамма кофир дея олади, худди боғ эгасини иймонли дўстига ўхшаб боғни эгаси қиёматни инкор қилган пайтида унга айтадики: сени яратган зотга нисбатан сен кофир бўлдингми?

 «قَالَ لَهُ صَاحِبُهُ وَهُوَيُحَاوِرُهُ أَكَفَرْتَ بِالَّذِي خَلَقَكَ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ سَوَّاكَ رَجُلا» (كهف/37).

Мана булар умумий ўринлар бўлиб шахс бу борада ўзини хаддини била олади, ўзини илмини меъзонини яхши билади ва аллох унга берган илмни андозасича улар хақида сухбат қила олади.

Такфирни энг қуйи  даражаси унда ихтилоф мавжуд бўлган масалалар бўлади. Ундан бир оз юқорироқда шахслар мутахассисликка эга бўлмаган ва уни доирасига кира олмайдиган такфир қилиш туради. Шахсни бу борада илми йўқ, махсус бўлиб ўзига хос қозиларга тегишли, хар қандай киши уни доирасига кира олмайди.

Хозирги замонда хам дунёвий ишлар бўйича шундай ишлар борки, хар қандай одам бу ишларни ичига кира олмайди ва бу учун алохида мутахассисликка ва алохида қозиларга эхтиёж бор, мана бу борада хатто қозилар хам бир-биридан фарқ қилади. Такфир қилишни энг пастки даражаси уларда ихтилоф мавжуд бўлган ўринлар хисобланади.  Намоз ўқимаган киши кофир бўладими ё йўқми?- деган ўринга ўхшайди.  Бундан бошқа ўринлар хам мавжуд бўлиб улар хақида мутахассисликка эга қозилардан бошқа хеч қандай киши назар бера олмайди. Мана бу борада ўринлар жуда кўп, аммо бир тасаввур қилиб кўринглар хулулга эътиқод қилган Мансур халложга ўхшаган киши айтадики: мени устимдаги либосни остида мен ва аллохдан бошқа хеч нарса йўқ, мен ва аллох битта бўлдик. У мана бу сўзни ошкора хаммани олдида айтарди. Ўзингиз бир тасаввур қилиб кўринглар уни мухокамаси етти ярим  йилга чўзилади, бўлиб хам у мана бу муддат давомида зиндонда эмас, балки озод холда хаётини давом эттиради. Ва нихоят 21 мазхабни бошида турганлар мана бу шахсни муртад эканини тасдиқлаб имзо қўйишади, мана энди уни ўлдириш жоиз бўлади. Бу дегани, шундай ўринларга хам дуч келинадики, фақат мутахассис кишилар бу борада назар беришади, бошқа кишиларни раъйи бу ерда қабул қилинмайди. Демак, сен хам бир қара, сендаги мутахассислик қайси даражада бўлса ана ўша андоза бўйича олдинга харакат қил ва ўзингни саломатлигингни  бекорда-бекорга хатарга солма, ва саломатлигингни устида қимор ўйнама.

Мансур халлох хақида яна бир бор  айтиб ўтилиши керак бўлган нуқталардан бири шуки, бу хукмни 21 мазхабни бошидаги кишилар имзо қилишади, бу нима дегани? Яъни ўша замонда 21 та тирик мазхаб мавжуд бўлган. Хозирги пайтда мана бу ададдаги мазхаблар топилмайди. Бу ердаги бошқа бир нуқта шуки, 21 мазхабни бошидагилар имзо қилибди,дегани уларнинг хаммаси мана бу шахс шу даражага етган,деб ижмоъ қилган холда имзо қилишган. Бир мазхабни ё бир мазхабни бошидаги шахсни ёки бир мужтахидни сўзи эмас,балки хамма мазхабларни мутахассислари биргалашиб шу назарни беришган. Хозир бир мазхабни ўзида юзлаб мужтахидлар мавжуд бўлиб, шахс улардан бирини сўзини олади ва мана шу бир нафарни сўзи билан бир эмас,балки ўзини мазхабидаги юзлаб мужтахидларни оғзига уради, бошқа мазхабларни эса ўша бир нафардан олган таъвили билан уради.

Демак,бу ердаги масала нихоятда хатарли. Ўзингни маълумотингни меъзони қанча эканига бир қара, агар сенга фалончининг кофир ва муртад экани сен учун худди кундуз куни чиққан қуёшдек осмонни ўртасида соф маълум бўлган бўлса ва хеч қандай шак-шубха қолмаган бўлса, мана бу вақтда сен фалончи кофир ва муртад бўлди,дея оласан. Бир қарагин, худди шайтонни, фиръавнни,яхудийни,насронийни, мажусни, собеинни ва бир мушрик секулярни кофир эканини қайси даражада яхши билсанг, фалончи мусулмонни хам фалон жиноятга дучор бўлиб кофир бўлгани борасида хам шунчалик ишончинг комил бўлиши  лозим. Агар бунга ўша даражада ишонмайсанми? Демак олдинга харакат қилма,  кофир бўлмаган ёки хатто кофир эканлигига шубха қилинган  бир мусулмон кишини такфир қилишга борган тилингни кесиб ташлаганинг яхши; хатто агар мана бу шак бир озгина бўлса хам.

Мана бу борада, нихоятда диққат қилиш керак, бир мусулмонни кофир бўлганлиги осмондаги соф офтобдек ошкор бўлмагунича уни такфир қилишга  шошилмаслик лозим. Чунки мусулмонни нохақдан такфир қилиш гунохи билан хеч қандай гунохи кабирани муқояса қилиб бўлмайди. Мутахассисликка эга бўлмаган холатда, фақат меъзонсиз, мувозанатсиз инсонлар бу ишга қўл уради.

Айтиб ўтганимиздек инсон шароб ичган  ё ўғрилик қилган, зино қилган ё бошқа гунохларни қилган пайтида, мана буларни хаммаси мусулмон шахснинг кофир бўлишига боис бўлмайди ва шахс мана бу катта гунохлар билан бирга барибир ислом доирасида қолади,модомики у бу гунохларни халол демас экан. Аммо агар бир киши мусулмон кишининг аниқ касаллигига ташхис бериш, аниқ тахлиллар бўйича бепарволик қилса,камчиликка йўл қўйса ва бир мусулмонни жохилона такфир қилса ва бу мусулмон кофир бўлмаса, хукм мана бу хукмни содир қилган кишини ўзига қайтиб келади, аллох сақласин. Бир мусулмон учун мана бу гунохдан кўра хам баттароқ гунох топиладими?

У ўзини кофир деган; қуйидаги жиноятга биноан  мана бу шахсни ўзи кофир бўлади:

 1-Аллохга нисбатан ёлғонни нисбатлашлик. Чунки аллох мана шахсни кофир демаган,аммо мана бу мувозанатсиз бечора эса: йўқ,бу кофир бўлган ,дейди. Яъни аллох таоло мана бу ишни харом эканини мархамат қилган,аммо бу бечора айтадики: йўқ бу халол. Яъни амалда аллох эмас,мен рост айтяпман,дейди. Биродарлар! Такфир қилиш худони иши; худди халол ва харом қилиш худони иши бўлганига ўхшаш.

2-Мусулмон кишини шундай бир жиноятда муттахам қиляптики, агар у бу жиноятга дучор бўлмаган бўлса бу уни ўзига қайтади. Яъни куфр уни ўзига қайтади, олдин хам айтиб ўтганимиздек, мана бундан кўра бу дунёда хатарлироқ хавф мавжуд эмас.

Мана бундай мувозанатсиз,меъзонсиз рухий беморлар томонидан такфир қилинган имоми Нававий рохимахуллох айтадики: агар бир мусулмон эй кофир!-деса, уни асосламасдан туриб ўзи кофир бўлади; чунки у исломни куфр деб номлади.” Имоми Нававий рохимахуллох нима деганларига бир эътибор беринглар.

Бу ерда шу нарса маълум бўляптики, хар қандай холатда, ўзини қиёматига ахамият берадиган мусулмон барча жиноятлардан юқорида жойлашган мана бу катта жиноятдан пархез қилиши лозим, шунингдек ўзлари хохлаган ё хохламаган холда,  аллох таоло тахдидли лафзлар билан улар хақида мархамат қилган кишиларни сафига ўзларини қўйиб  олишдан қўрқсинлар:

 «إِنَّ الَّذِینَ یحِبُّونَ أَنْ تَشِیعَ الْفَاحِشَةُ فِی الَّذِینَ آمَنُوا لَهُمْ عَذَابٌ أَلِیمٌ فِی الدُّنْیا وَالآخِرَةِ» (نور/۱۹)،

Албатта иймон келтирган кишилар ўртасида бузуқликлар ёйилишини истайдиган кимсалар учун дунёда хам, охиратда хам аламли азоб бордир.

Бир мусулмон учун мусулмон биродарини такфир қилишдан хам кўра баттарроқ фохишалик ва мусулмонларни ўртасида тафарруқни ёйишдан кўра хам ёмонроқ иш борми?  Мана бу тафарруқ хозиргача қони каъбадан кўра юқори даражада  турадиган  минглаб мусулмонларни жонини олди, минглаб мусулмонларни қони тўкилишига сабаб бўлди. Бир мусулмонни ўлдириш жинояти оғирми ё каъбани хароб қилишми? Бўлиб хам хар куни ўнлаб мусулмонларни ўлдирилаётганини кўриб турибмиз, уларни такфир қилишади ва ўлдиришади. Агар бир кунни ўзида каъбани ўн марталаб бузиб яна қайтадан қуришганда хам, буни гунохи бир мусулмонни ўлдиришдан кўра енгилроқ келган бўларди. Демак, мана бундан кўра хам баттарроқ бўлган қандай фохишалик бор?

Бизни афғон биродарларимиздан бирини таърифлаб беришича, у совет социалистларининг  секуляристлари  ва уларнинг махаллий хизматкорларига қарши жангда афғонистонни Самангон минтақасида мужохидларни қўмондони эди, бир мужохид мулло гранатани янги кўрган пайтлари эди, уни қанчалик қудрати борлигини билмасди. Мана бу гранатани олиб келган кишилар ,бу гранатани қанчалик кучи кўплигини изох беришади ва айтишадики: масалан агар бу халқани тортадиган бўлсанг душманга мана бунча зарар етказади. Мана бу мулло мужохид граната хақида кўп маълумотга эга эмас эди, бошқалар у билан хазиллашишяпти деб ўйлаган эди. Шу сабабли хам бошқалар фахмламаган холда гранатани халқасини тортади, бошқалар буни фахмламай қолишади, у қўлини тепага кўтариб дўстларига қарайди ва айтадики: бу шунчалик зарар келтира оладими? Уни дўстлари айтишадики: у хануз гапириб турган холида қўлидаги граната портлаб кетди ва мана бу муллони қўлини узиб ташлади ва уни юзи,қўллари ва баданига хам,хатто баъзи бир атрофидагиларга хам зарар еткизди.

Такфир қилиш хам бир ибодат, уни арзимаган нарса деб хисоблаб бўлмайди; шу билан бирга у хазиллашиб бўлмайдиган хавфли,нихоятда сезгир вазифа хам хисобланади. Мана бу граната жисмни нобуд қилди; ноўрин такфир қилиш эса иймонни нобуд қилади, мана бу нихоятда хатарлидир.

Шу билан бирга хатарли иртидод жараёни  якка суратда хам амалга оширилиши мумкин умумий суратда хам амалга оширилиши мумкин, уни умумий шаклига мухтасар суратда ишора қиламиз. Иншааллох.

Мунофиқ ва секулярзадаларни мусулмонларга итоат қилишга мажбур қилган нарса нима? Қудрат. Улар бу қудратнинг камайиб, заифлашиб бораётганини ёки заифлашиб, йўқолиб бораётганини қанчалик англаб етмасинлар, ўзларини шу даражада кўрсатадилар ва нихоят  куфрларини ошкор қиладилар. Бу росулуллох саллаллоху алайхи васалламнини умрларини охирларида, касаллик ва вафотлари пайтида  ва вужудга келган хокимият бўшлиғида содир бўлган воқеа эди. Ва худди шу тарзда, тарих давомида мусулмонлар ўртасида хокимият бўшлиғи юзага келганда, улар ўзларини ифода этганлар.

Бу ердаги ажойиб нуқталардан бири шуки, бу нуқтага олдин хам бир неча марта ишора қилиб ўтдик, улар огох холларида илмга эга бўлиб туриб ва ўзларини ихтиёрлари ,хохишлари билан сафларини жудо қилиб олишади ва орқага қайтишади, шу сабабли хам уларда хеч қандай узр йўқ:

 كَيْفَ يَهْدِي اللَّهُ قَوْمًا كَفَرُوا بَعْدَ إِيمَانِهِمْ وَشَهِدُوا أَنَّ الرَّسُولَ حَقٌّ وَجَاءَهُمُ الْبَيِّنَاتُ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ (آل عمران/86)،

Иймон келтириб, пайғамбарнинг хақ пайғамбар эканлигига гувох бўлишгандан кейин ва уларга далил- оятлар келганидан кейин кофир бўлган кимсаларни аллох қандай қилиб хидоят қилсин?! Аллох зулм қилгувчи қавмни хидоят қилмайди.

‏إِنَّ الَّذِينَ ارْتَدُّوا عَلَى أَدْبَارِهِمْ مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمُ الْهُدَى الشَّيْطَانُ سَوَّلَ لَهُمْ وَأَمْلَى لَهُمْ‏ (محمد/25)،

Албатта ўзларига хидоят (йўли) аниқ-равшан  бўлганидан кейин яна ортларига (куфрга) қайтиб кетган кимсаларга (бу ишларини) шайтон чиройли қилиб кўрсатди ва улар учун (пуч орзу-хаёлларни) узун қилиб қўйди. 

Худди шундай узун орзу-хаёллар  бугунги кундаги секуляристларда хам бор, бизларни минтақамиздаги секуляристларда хам ўн йиллардан буён бу орзулар мавжуд, аммо улар бу орзуларга хеч қачон ета олмайдилар. Иншааллох.

 Демак, мана булар учун хақ очиқ-ойдин бўлган,

«جَاءَهُمُ الْبَيِّنَاتُ» و «تَبَيَّنَ لَهُمُ الْهُدَى»

Ва улар аллохни шариатидаги қонунлар хақидаги ёки росулуллох саллаллоху алайхи васаллам борасидаги хамма нарсани комил билишади ва улар хеч қандай узрга эга хам эмаслар, аммо шунча илмга эга бўлишларига қарамасдан орқага қайтишади

 «ارْتَدُّوا عَلَى أَدْبَارِهِمْ»

Иймондан куфр томонга чекинишади ва мусулмонларни дунёсидан кофирларни дунёсига қайтишади. Уларнинг мана бу қайтишлари турли-хил далилларга эга бўлиши мумкин, аммо аслида уни хақиқий қўзғатувчиси бошқа нарсадир.

Ислом хокимият қудратидан ташқари баъзи вақтларда эга бўладиган ва баъзи вақтларда эса уни қўлдан бой берадиган,кўринмас,юмшоқ ва худди сувга ўхшайдиган қудратли,хаётий бир қудратга хам эга, у аста-секинлик билан энг махкам тошларни хам тешади ва мустахкам ақидаларни хам нобуд қилади.

Ислом ва аллохни шариатидаги қонунлар озод бир сўзлашувда шунчалик очиқ-ойдин қудратга эга бўладики, уни харгиз мағлубиятга учратиб бўлмайди. Ибни Хазм рохимахуллохни сўзига кўра, қилич гохида биз билан бирга гохида эса бизга қарши, аммо хужжат бундай эмас; хужжат хамиша бизни тарафимизда ва бизларни мухолифларимизни сўзларини нобуд қилгувчидир.

Ха, мусулмонларнинг  бу хилдаги тафаккур қудрати  ва бу хил ақидавий қудрати, бир томондан мунофиқлар ва секулярзадалар учун хамма нарсани очиқ-ойдин қилиб берса, иккинчи томондан секулярзадалар учун мусулмонларни сафидан қочиш ва ажралишдан бошқа чорани қолдирмайди. Чунки улар фақат аслаха ва ўқни кучи билан мусулмонларга қарши бир иш қила олишларини  ва далилни,ақлни, сўзлашувни  воситасида эмас,балки  фақат аслахани ва ўқни кучи билан мусулмонларни устидан ғалаба қозонишларини  яхши билишади. Аслида улар  хамиша ёлғон билан бошқаларни фариб бериш учун мана бу нарсаларни иддаосини қилиб келишади, лекин хақиқатда эса уларда ўша далил,ақл, сўзлашув мавжуд эмас. Шу сабабли хам улар қўлга киритган хар қандай фурсатларида ўзлари тушиб қолган мана бу тангликдан чиқиб келишни исташади.

Улар хар қандай фурсатда мусулмонлар  билан бирга хамрох бўлишган  ва олдинга юришган сафарларидан ортга қайтишга харакат қилишади ва ортга қайтишга қарор қилишади. Ортга қайтаётган киши қайтадиган мақсади қаерда эканини ва қайтадиган жойини яхши билиши аниқ, тўғрими? Масалан бир шахс сафарга чиқишга қасд қилган,бу шахс албатта қаерга кетаётганини ва хатто қайси нарсани воситасида сафарга чиқишини хам яхши билади.

 Ислом динидан қўлини тортиб бир сўзни ё амални воситасида куфрга қайтмоқчи бўлган шахс, сафар қилиб босиб ўтган мана шунча йўлидан яна қайта ортга қайтишни хохлайди, шу сабабли хам бундай шахс ошкора қаерга қайтаётганини ва қайси нарсани воситасида қайтишини хам яхши билади. Уни воситасида қайтадиган нарсани ва агар бу сўзни айтса ортга қайтишини хам яхши билади, мана бу восита ё фалон амал уни ортга қайтишига сабаб бўлади. Яъни у қаерга қайтиб боришини ва қайси нарсани воситасида қайтиб боришини хам яхши билади. Агар сиз хозир бир шахардан бошқа бир шахарга бормоқчи бўлсангиз, қаерга боришни билмаслигингиз ё нимани воситасида бормоқчи эканингизни билмаслигингиз мумкинми? Мана бундай холатни  бўлиши мумкин эмас. Ортга қайтиш ва иртидод масаласига  мана бундай равиш билан аниқлик киритилиши  лозим.

Мисол тариқасида келтирганда, агар бир мукаллаф шахс шахарни ичида сафарга чиқмоқчи бўлса ва адашиб бошқа шахарга борадиган машинага ё автобусга чиқиб қолган бўлса, мана бу мукаллаф шахс хато қилган ва уни сўзини қабул қилса бўлади ва бу шахсни пиёда қилинади.  Хатто агар у ёлғон айтган тақдирда хам биринчи марта уни гапини қабул қилинади. Аммо агар иккинчи марта мана шу нарсага ўтириб сафарга чиқишни қасд қилган бўлсачи? Мана бу холатда, уни сўзини қабул қилиб бўлмайди. Нима учун? Чунки бу сафар огох бўлган холида ўтирган ва хақиқатда мана бу минтақадан шу  нарсани воситасида сафарга чиқишни қасд қилган.  

Аллох таоло мархамат қиладики: бир сўзни ё амални воситасида муртад бўлишни қасд қилган киши , мана бу икки нарсани воситасида ўзларининг мусулмонларни жамиятида қилаётган сафарларидан орқага қайтиб кетишяпган, улар нима қилаётганликларини жуда яхши билишади, ва улар илмга, огохликка, қасдга, ихтиёрга эга бўлган холда мана бундай сафарга чиқишган; бу ердаги бошқа бир нуқта шуки, мана бундай шахс сафарга кетганлигини ва уларни қўшни бўлиб турган махалласидан бошқа жойга кўчиб кетганини хамма ошкора билади, мана бу шахсни хаётида содир бўлган ошкор ўзгаришни фахмлашган; шу сабабли хам мана бу шахсни яшаётган янги  ошкор маконни фахмлаш учун ўзига хос мутахассисликка хожат йўқ, балки саводли ё саводсиз, ёш ва қари, эркак ва аёл ё хар қандай инсон буни ташхис беришга ва бу шахс махалласини тарк қилиб бошқа жойга кўчиб кетганини фахмлашга қодир.

Демак, бу дунёда очиқ,ошкор суратда ўзини ихтиёри, истаги билан ислом динидан чиққан ва орқага қайтган муртад  кишини ўзгарган маконини хамма мусулмонлар ташхис беришга қодир бўлади. Мураккаб ташхисларга,қазоватларга ва шахсни тўртталик мархаладан ўтказишга эхтиёж бўладиган ўринларда хам, мана бу заминадаги қазоват, ахли фан бўлган мутахассислар томонидан ишонч билан амалга оширилади , натижада эса  мана бу шахслар, мутахассислар бошқалар хам мана бу ўзгартирилган маконни фахмлашларига имконият яратиб беришади. Яъни ахли фан мутахассислари ишонч билан мана бу маконни ошкор қилишади ва мана бу пайтда ўзгартирилган макон хамма учун ошкор ва равшан бўлади.

Агар мана бу шахс ўзини иртидодини ошкор қилмаса ва хеч ким уни иртидодидан хабардор бўлмаса, бу дунёда у муртадлар хукмига шомил бўлмайди ва уни қалбидаги ,ботиний эътиқоди билан уни хеч кимни иши йўқ, балки уни ошкор зохири меъёр бўлиб қолади. Чунки иртидод бу дунёда фақатгина ички, комилан шахсий жиноят хисобланмайди,балки ижтимоъий жиноят хисобланиб зохирий далилларга ва жиноятни исбот қилиш учун мустанадотларга эхтиёжи бор.

 Нима учун ижтимоъий жиноят хисобланади? Чунки шахс ошкора муртад бўлган пайтида бошқа мусулмонларни маънавий хуқуқларига, иймонига,ишончларига ошкора зарба урган жиноятчи бўлади.  Унга ислом динига киришда мажбурланмайди,деб айтилган,

«لا اکرَاهَ فِی الدِّین»،

Динга кириш бўйича мажбур қилинмайди, аммо агар кирган бўлсанг энди ундан чиқиб кета олмайсан, ўзингни истагинг бўйича хохлаган ишингни қила олмайсан. Мана буни  далилларидан бири шуки, ислом динидан чиқишлик мусулмон кишини шубхага солади ва мусулмонларни сафини заифлаштириш ва ошкор кофирларни жибхасини мустахкамлаш учун рухий жангларни йўлга қўяди ва душманни фойдасига  мусулмонларнинг  эса  иймонига,иродасига қарши  ўзини манфий таъсирини кўрсатади. Бу худди сен билан қарордод имзолаган бир кишини мисолига ўхшайди, мана бу киши бирданига ишни ўртасида қарордодни бажаришдан бош тортади ва ўзини ишига кетиб қолади. Мана бундай иш сизга зарар келтиради. Энди сиз қилаётган ишдан бир киши кетиб қолиши мумкин, унда зарар хам камроқ бўлади, аммо ишда ишлаётганларни хаммаси ишни ташлаб кетиб қолишлари хам  мумкин, бу холатда уни зарари хам кўпроқ бўлиши табиий.

Мана бу суратда, иртидод хам якка суратда бўлиши мумкин, унда уни мусулмонларга нисбатан хатари хам камроқ бўлади, баъзи жойларда эса кўпчиликдан иборат бўлиб катта минтақани қамраб олган  бўлиши мумкин, бу холатда мана бу жараён бир макондаги мусулмонлар дучор бўлишлари мумкин бўлган мусибатли,қўрқинчли балолардан хисобланади. Махсусан мана бу муртадлар қудрат ва хукуматга эга  бўлишганда мусибат кучлироқ  бўлади.

Мунофиқ ва секулярзадалар тўдасининг умумий муртад бўлиши борасида росулуллох саллаллоху алайхи васалламни вафотларидан кейинги даврда жуда кўп гувохлар топилган, мана бу  иртидодни миқёси шу даражада бўлган эдики, барча араблар муртад бўлибди деб ўйлардинг:

-Умар ибни Хаттоб розиаллоху анху айтадики:

 “إنَّ العَرَبَ قَد ارتدَّت عَلَى أعقَابِهَا كُفَّارًا”

дархақиқат араблар ортга қайтишди ва кофир бўлишди.

-Анас розиаллоху анху айтадики:

 “إرتَدَّت العَرَب”

яъни араблар муртад бўлишди.

-Ибни Касир рохимахуллох ва ибни Хишом рохимахуллох ибни Исхоқ рохимахуллохдан ривоят қилишганки: ”  Наждда  пайғамбарликни иддаъо қилган  Хувайлид асадийни фарзанди Тулайха рахбарлигидаги асад ва ғатафон қабилалари муртад бўлишди; ямомада мусайламайи каззоб рахбарлигидаги бани ханифа қабиласи муртад бўлишди, пайғамбарликни иддаъо қилган хорис тамимийни қизи Сажжох рахбарлигидаги тамим қабиласи мусайламага никохланади  ва муртад бўлади, фазора қабиласи хам увайна рахбарлигида муртад бўлишади, бахрайндаги робиъа ва бакр ибни воил қабилалари хам нўъмонни фарзанди мунзирни рахбарлигида муртад бўлишди, хазрамавтдаги кинда қабиласи ашъас ибни қайс киндийни рахбарлигида муртад бўлди ва росулуллох саллаллоху алайхи васалламни вафотларидан олдин ўлдирилган асвад ансийни рахбарлигидаги аннас ва мурод қабилалари,музхаж қабиласи хам яманда муртад бўлишди. Сувайлам ва қузоъани бир неча тоифаси хам муртад бўлишди.

Ибни Усайрни ёзишича: “Усомани қўл  остидаги лашкар Абу Бакрни фармони бўйича жўнатилди, баъзи бир қабилаларни хаммаси баъзиларини бир қисми муртад бўлишди, сақиф ва қурайшдан ташқари бошқа қабилалар муртад бўлишди”.  Мана шу тарихчи қўшимча қиладики: “пайғамбаримиз саллаллоху алайхи васалламни рихлатларидан сўнг пайғамбарни қўмондонлари хар тарафдан келиб араблар қўзғалон қилгани ва муртад бўлишгани хақида хабар беришарди.”      

Демак,мана бу ва бунга ўхшаган жуда кўп далилларни бизга кўрсатиб беришича, очиқ-ойдин кўриниб турганидек, хилма-хил қабилаларни ўртасидаги умумий иртидод росулуллох саллаллоху алайхи васалламни умрларини охирида, у зотнинг вафотлари пайтида юз берган. Аммо бу қабилаларни хаммаси ёки бу диёрдаги хамма одамлар муртад бўлишди деган маънода эмасди, балки аксар қабилаларни орасида ўзларини иймонларида собит қадам турган  содиқ мўъминлар хам бўлишган,аммо хар қандай суратда қудратни кўпроқ ,ошкор қисми муртадларни қўлида бўлган эди. Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам собит қадам бўлиб турган қабилаларга нома ёзиб буйруқ берган эдиларки, мана бу қамраб олувчи балони қаршисида ўзингизни  муносабатингизни  билдиришингиз керак. Ямандаги эронликлар ўзларини иймонларида собит қадам бўлиб қолишади ва яманни, бахрайнни ва арабистон сахросини катта қисмини  ишғол қилиб олган ёлғончи пайғамбарларни бири бўлмиш асвад унсийни ўлдиришга муваффақ бўлишади. Абу Бакр розиаллоху анху хам собит қадам турганларга  мана бу равишдаги номалар  ёзишни давом эттиради.

 Мана шу тартибда, ислом тарихида жуда кўп умумий иртидодлар юз берган,лекин мана бу 14 аср давомидаги иртидодларни барчасига ишора қилишни имкони йўқ. Намуна сифатида Хуросондаги синбод хуррамдин ва муздакий (улар иштирок холатидаги ақидага яъни бугунни тили билан айтганда социалистик ақидага эга бўлишган эди,хуросондаги умумий иртидод шулар томонидан амалга оширилади) томонидан уюштирилган иртидодни келтирса бўлади, ўзини зардўштийларни ваъда қилинган кишиси деб таништирган ва пайғамбарликни иддаъо қилган  устоз сейс зардўштийлар динини кўп ислохотлар билан тирилтирмоқчи бўлиб хуросонда зухур қилади ва  умумий иртидодни вужудга келтиради; аввал пайғамбарликни иддаъо қилган сўнгра эса худоликни хам иддаъо қилиб чиққан ниқобланган оқ  либослилар  гурухи томонидан мавароуннахрда амалга оширилган умумий иртидодни хам келтирса бўлади, улар мол ва бойликни иштирокида муздакийлар таълимотини тирилтиришган бўлиб, мана бу муздакий шахсга эргашганлар масжидларни ёқиб юборишар ва аёлларни ўғирлашар эдилар, бу ишларни курдларни мусайламайи каззоби ужалонни хизби ироқни курдистонида ва бошқа турли- хил жойларда қилишган. Буни хамма яхши билади. Одамлар уларни пак номи билан яхши танишади. Мана бу кимсалар собиқ муздакийларни йўлини давом эттирувчилари эканлигини тасдиқлайдиган жуда кўп далиллар,гувохлар мавжуд. Хуросондаги қизил либослилар хам яна бошқа бир умумий иртидодни йўлга қўювчилардан бўлишган, улар хам ана ўша муздакийларнинг иштирокий ақидаларини олиб келишади ва исломдаги барча харомларни халол қилиб озод қилиб олишади ва кўнгиллари хохлаган нарсадан ибо қилишмасди. Хозирда хам хамжинсбозларнинг байроқларига ,белгиларига бир эътибор беринглар, у хақида тахқиқ қилинглар. Улар хамжинсбозларни кўчалардаги намойишларида ўзларини бехаёликларини расмий холга келтириш учун ўзларини гурухларини ўртасида уларни байроқлари билан чиқишади ва ўзларини хукмронлиги остидаги диёрларда улар  мана шу муздакийларни йўлини давом эттирувчилари эканликларини кўрсатишади.

Озарбайжонда, эронни курдистонини бир қисмида ва туркияда хам бобак хуррамдин томонидан умумий иртидод вужудга келтирилган. Улар хозирги даврдаги курдларни мусайламайи каззобининг  мафияси  эга бўлган ақидага яъни аёллар озодлиги,жинсий озодлик,бошқа озодликларга ………эга бўлишган.  Бобак хуррамдин эронни курдларини бир қисмида ,туркияда,озарбайжонда бошлаган қиёми 20 йилга чўзилди, у хам бойлик,аёллар ва бошқа нарсалардаги муштаракликни яъни муздакийларни ақидасини ривожлантирган эди. Улар  худди бугунги кундаги коммунистлар,кумалалар, курдларни мусайламайи каззоби ужалонни ақидасига ўхшаган нарсани таблиғ қилишарди.

Шубхасиз бобак хуррамдинга ўхшаганлар хуросонда ва бошқа жойларда 20 йил давомида мана бу ишни давом эттиришди, ўтган асрларда курдистондаги куфр ва секуляр хизбни аввалги асосчиси бўлмиш қози Мухаммад хам мана бу минтақаларда умумий иртидод жараёнини йўлга қўйган кимса бўлган, хозирги даврда эса масайламайи каззоб ужалон, мусулмон курдларидан иборат  жамиятнинг  катта қисмини ўртасида умумий иртидодни,  бошқа чап ва либирал секуляр гурухларни хамрохлигида йўлга қўйган, мана бу  беркитиб яшириб бўлмайдиган нарса. Хеч ким буни пинхон қила олмайди. Уларнинг ўтган ўн йилликлардан буён умумий иртидодни бошлашганлиги айни хақиқат бўлиб хеч ким курдларни орасида уни инкор қила олмайди.

Табаристонда хам мозёр бин қоран хам хуррамдинни ва муздакийларни иштирокий ақидалари билан бу минтақани одамларини орасида умумий иртидодни уюштирган ва курдларни мухаммад қозисига ўхшаб у хам табаристондаги умумий иртидодни асосчисига айланди. Бех офарид ва исхоқ турк хам зардўштийликка қайтиш орқали бу ишни қилишади, уларни хар бири ўзини навбатида ўзлари хукмрон бўлган минтақаларда  хуросонда  умумий иртидодни йўлга қўйишади.

Мана буларни аксари умавийларни нобуд бўлиши билан аббосийларни қудратга келишини орасидаги қудрат бўшлиғи вужудга келган даврга тегишлидир. Мана шу гурухлар аббосийлар яна қайтадан хукумат қудратини қўлга киритгач яна мунофиқларни равишига ўтиб олишади, баъзи ўринларда исломий ниқобни  чехрасига  тутиб олган ғуллотларни гурухларига кириб кетишди ва қуромита, Кермоншохни алиюллохийлари  ва ироқни язидийлари ва бошқаларга ўхшаш гурухларни вужудга келтиришди,  дарсимни атрофидаги алавийларга ўхшаганлар хам вужудга келди, бўлиб хам булар бошқа бир шева билан  мусулмонларни бир қисмида умумий иртидодни бир навини вужудга келтиришадики, бизларни хўромийларимизни бир қисми хам мана бу мусибатдан омонда қолишмайди ва хозирда хам уларнинг андак,бир оз қисми хали хануз алиюллохий ғуллотларини ақидаларида  қолиб кетишган.

Муғулларни хамласи хам мусулмонларни ўртасида умумий иртидодни вужудга келишига  сабаб бўлди. Ибни Таймия айтадики: одамларни орасида шундай кишилар мавжуд эдики, агар душман ғалаба қозонса улар хам ўзларини куфрларини,иртидодларини ошкор қилишарди, мана  бу асрдаги мусулмонларни аксаридаги холат бўлиб улар машаққат, мушкилотларга дучор бўлган пайтларида муртад бўлишади, мана буни  бизлар  ўзимиздагиларни ё ташқаридагиларни орасида  шунчалик кўп кўрдикки, шуни ўзи ибрат олишга кифоя қилади.  Ибни Таймияни мана бу сўзлари шуни кўрсатиб турибдики, муртад бўлган кимсалар турланиб турадиган мунофиқларни тўдасидан бўлганларга тегишлидир. Яъни улар содиқ мусулмон бўлишмаган, балки бугунги кунда бизлар кўриб турган секулярзадалардан иборат бўлган.  Бутун тарих давомида иртидодни шароити мухайё бўлган пайтда мана шу секулярзадалар муртад бўлишган.

Андалусда Абу Абдуллох сағир ўзини амакиси Абу Абдуллох Мухаммад Зағал билан жанг қилаётган пайтида, костил  насороларининг фернандо қўмондонлиги остидаги лашкар  уларга хамла қилади ва Абу Абдуллох сағир асир тушади ва  насоро динига тобеъ бўлиш ва йилига уларга жизя тўлаш шарти билан асир қилинади ва икки йилдан сўнг зиндондан озод бўлади. Қаранглар, мусулмонлар бир-бирини жонига қасд қилган пайтида залил ва нобуд бўлади, тафарруқни ўзи сени нобуд қилиб ташлайди, мувозанатни хам аксини қилиб қўяди, насоролар сенга жизя беришини ўрнига сен насороларга жизя тўлайсан. Қоида мана  шу бўлади-да.

Аммо насронийлар ўзларини мана бу ахдларига хам амал қилишмайди ва мусулмонлар тафарруқга, ўзаро жангларга  хатто насоролар билан муттахид бўлишга  дучор бўлгач, насоролар учта подшохликни костил,лион ва орогунни муттахид қилиб буюк қудратни вужудга келтиришди ва тарқоқ,залил, суст, заиф, беубухат бўлиб қолган ва ички жанглар  хамда кайфу-сафо билан машғул бўлган   мусулмонларни нобуд қилиб ташлайди. Кофирлар вахдат билан қудратни қўлга киритишади ва мусулмонлар эса  тафарруқ, залиллик, заифликни танлашади  ва аллох таоло ўзини суннатини ўзгартириб ташлайди.

Хар қандай суратда хам, андалусда минглаб мусулмонлар қатли ом бўлишди ва минглаб мусулмонлар эса африкани шимолига қараб қочиб кетишди. Аммо андалусда мусулмонларга қарши насороларни химоя  қилган ё химоя қилмаган ва бетараф бўлиб турган  дастадаги қочмаган мусулмонлар устида эса, насоролар қудратга кириб мустахкамланиб олишгач ақидаларни тафтиш қилиш судларини ташкил қилишди ва ақидаларни тафтиш қилиш судлари ташкил бўлгандан сўнг, мана бу мусулмонлар умумий суратда муртад бўлишди, ишонаверинг насоролар мана бу мусулмонларни муртад бўлганликларига хам қаноат қилишгани йўқ. Кейинчалик катта хажмдаги мана бу муртадлар жамияти хам олдин мусулмон бўлганлик ва қонида мусулмонларни қони оқиши бахонаси билан насронийлар томонидан қатли ом қилинишди ва мана бу диёрдаги бир неча йиллик мусулмонларнинг  илдизи хам қуритилди. 

Охирги бир икки асрда жуда кўп кишилар ўзларини қавмларини орасида  ўзини миллатини,қавмини секуляризм дини ва уни либирализм, социализм, социал демократия, либирал демократия ва бошқалар сингари  турли-хил мазхаблар  томон қилинган   умумий иртидодига боис бўлишди. Хозирги пайтга келиб мана булар  қудратни қўлга киритишган  ва бугунги замон мана шуларники, яхуд ва насорони унчалик таъсири йўқ. Албатта мустасно холатлар бор,лекин жуда кам учрайди. Ўтган икки аср мобайнида ахли китобни ва шибхи ахли китобни кофирлари ва барча исломий фирқаларни бошига келган вайрон қилувчи балони сабабчиси секуляризм дини ва секуляристлар бўлишади.

Европадаги насрониятни бошига секуляризм  қандай балоларни олиб келгани хақида олдин хам ишора қилиб изохлаб берган эдик. Қаранглар секуляризм америкадаги ва бошқа жойлардаги насрониятни бошига қандай балоларни олиб келган. Хаммани нобуд қилди ва бугун дунёда мусулмонлар билан бирга жанг қиладиган насроний давлати топилмайди.  Мусулмонларга қарши жанг қиладиган  насроният қонунлари асосидаги насроний давлат ёки яхудият қонунлари асосидаги яхудий давлат мавжуд эмас; балки бугун хаммани устида секуляристлар хукмронлик қилишяпти ва  улар баъзи бир насронийларни ва жуда кўп сонли мусулмонзодаларни ишга олишган ва уларни ўзларини мақсадлари йўлида харж қилиб юборишади. Ха, секуляризм ва секуляризм дини ва уни турли-хил мазхаблари европада хам мана бу мусибатларни вужудга келтиришди, мусулмонлар яшайдиган диёрларда қабилаларни,нажодларни,хилма-хил диёрларни  орасида умумий иртидодга боис бўлишди , курдистонда курдларни орасида аввалги секуляр хизбини асосчиси сифатида қози мухаммадга кейинроқ эса борзонийга, толибонийга ва курдларни хозирги мусайламайи каззоби ужалонга ишора қилса бўлади, бугунги кунда мана бу секулярлардан юзлаб хизблар фаолият олиб боришяпти, улар курдларни ўртасида умумий иртидод доимий равишда  мавжуд  бўлишига шароитни мухайё қилишди. Хозиргача мана бу миқёсдаги умумий иртидод харгиз учраган эмасди, курдларни маданиятини, ахлоқини, ақидасини,ишончларини бундан бошқа хеч нарса шунчалик нобуд қилолмаган ва уни ўрнига куфрни,худосизликни, ахлоқий ва жинсий тартибсизликларни, фасодни, хиёнатни,пасткашликни, разолатни қўя олмаган эди. Мана бу миллатни бошига бошқа нарсалар шунчалик кўп бало,мусибатларни келтиришга қодир бўлган эмас.

Курдларни орасидаги умумий иртидод хам барча курдлар муртад  бўлди,деган маънода  эмас, балки бу хам росулуллох саллаллоху алайхи васалалламни асридаги ёки бошқа даврлардаги  тарихий умумий иртидодга ўхшайди,биз  курдларни ё бошқа қавмларни  орасида жуда кўп собит қадам  кишиларни хам кўрамиз,лекин аксар қисмини муртад бўлганлар ташкил қилар эди. Аслаха қудрати,таблиғот қудратига эга бўлган ва туркия,сурия ва ироқ курдларининг орасида   рахбарлик қилувчи харакат мана бу секуляристларни қўлидадир, яъни аксари курдларни орасидаги  рахбарлик қилувчи харакат, секуляристларнинг иртидод харакати хисобланади, афсуски улар эронни курдистонидаги одамларни хам ўзларига қўшиб булғаб муртад қилишган. Уларни миқдори оз, хар бир диёрда фосид одамлар  мавжуд , албатта топилади. Энди мунофиқлар эса доим бор бўлган. Росулуллох саллаллоху алайхи васалламдек киши хам  уларни хаммасини йўқота олмагач,хозирги бизларни диёрларимизда уларни топилиши табиий бир холат. Мана бу табиий бир нарса бўлиб,  шу мунофиқларга агар шароит мухайё бўладиган бўлса,ана  шу муртад гурухларга эргашиб кетишади.

Муртад секуляристларни вужудга келиши сабабли мусулмонларга махсусан бизни минтақамиздаги мусулмонларга, дунёдаги аксар минтақаларга  ёпишган бошқа бир умумий иртидодни сабаби, мусулмонзодаларни жуда кўп гурухи бутун жахондаги босқинчи секуляр кофирларини,уларнинг навкарларини , секуляр муртадларни  мусулмонларга қарши  химоя қилганликларини кетидан бўлди, бу бечораларни адади қанча эканини фақат аллохни ўзи билади. Мана бу борада агар бир неча кўзга кўринган намуналарга ишора қилинса яхшироқ бўлади,деб ўйлайман:

Англия секуляристлари шариф хасан – унга маккани каттаси хам дейишарди-  рахбарлигидаги абзор билан усмонийларга буюк араб инқилоби исми билан – аслида эса буюк араб хиёнати эди – хамла қилишганини хаммамиз яхши биламиз, улар 1916 ва 1917 йилларда шомга хоким бўлишди ва усмонийларни чиқариб юборишди ва англияни секуляр рахбари лорд ленби хоким бўлди, секуляр англия фаластинни секуляр сехюнистларни қўлига топширди,  франция секулярлари  эса сурия ва ливанни қўлга киритди, англия секуляристлари  ироқ ва иорданияни сойкс ва пикони ихтиёрига топширишди, арабларни устида  подшох  бўлиш ваъдаси берилган шариф хасанни эса қибрисга сургун қилишди. Мана шу шева билан фаластин  секуляристларга  навкарлик қилган  арабларнинг буюк хиёнатини қурбони бўлди.  Хозирги пайтда фаластинни ва фаластинликларни бошига келаётган нарсаларни хаммаси  бутун жахон секуляристларини, уларни навкарларини келтирган самарасидир. Фаластинни исми хар куни ёдингизга тушган пайтида, жахон секуляристларининг ва уларни махаллий навкарларининг  жиноятлари хам кўзингизни олдига келсин. 

Ўша пайтларда секуляр англия ироқни сотқин хинд мусулмонзодаларини воситасида мусулмон усмонийларнинг  қўлидан тортиб олди ва уни ишғол қилди, кимни воситасида? Мана шу сотқинлар яъни истелох билан айтганда хинд мусулмонлари ( ханафий хиндлар) воситасида олди, хинд мусулмонзодалари мусулмон усмонийларга қарши жанг қилишни гунох деб билишган пайтида, шариф ва салтанатдаги салафий уламолар, макка хоинлари хамда  сотқин,хоин бўлган  бошқа муллолар мусулмон усмонийларга қарши англияни байроғи остида жанг қилиш жоизлиги хақидаги фатвони содир қилиб беришди. Демак, секуляр англия оли саъуднинг хоин салафийларини,уларнинг салтанат уламоларини  химояси остида мусулмон  диёрларини алданган мусулмонларни воситасида босиб олди. Бу ишни бугунги кунда секуляр америка хам қиляпти.

Секуляр франция хам 1920 йилда сойкс- пико  қарордоди билан мусулмонзодаларни воситасида (ўша замондаги моликийлар) тунис ва алжазоирни босиб олди ва франция 1954-1962 йилларда алжазоирликларга қарши моликийлардан бўлган ва уларни сони 250000 нафарни ташкил қилган, алхаррикиюн номи остидаги   алжазоирлик гурухни  воситасида жанг қилди, худди шу ишни бугунги кунда ироқ ва суриядаги сахавотлар америка,нато, россия ва уни сотқинлари учун қилиб беришяпти.  Ўша йилларда францияликлар  уларни адади 250000 нафарни ташкил қилган ва моликийларни орасидан чиқиб келган  алхаррикиюн билан бирга алжазоирни моликий мусулмонларига қарши жанг қилди.  Алжазоирдаги инқилобчи одамлардан бир миллиони қурбон бўлгач ва сотқинлар мағлубиятга учрагач, алжазоирда мавжуд бўлган алхаррикиюн гурухи хам францияликлар билан бирга францияга қочиб кетишди. Гитлернинг мусулмонзодалардан ташкил топган аскарларининг  катта жамоат намозини хам кўрганмиз. Уларнинг жумъа намозидаги жамоати туркиядаги ханафийларни  жамоатидан хам кўра кўпроқ эди. Мисрни шофеъийлари, тунис ва ливияни  моликийлари хам худди шунга ўхшаш бўлишган.

Дўстлар диққат билан эътибор беринглар, хозирги пайтда хам секуляр америка ва уни бошқа  секуляр хампаймонлари хам, уларни дўст лашкари деб номлайдиган  фақатгина харамайни шарифдаги хоинларни ва оли саъудни ва бошқа диёрлардаги  динфурушларини фатволари воситасида мусулмонларни диёрларини, яқин шарқни босиб олди ва хозирда хам барча  мусулмонларга қарши жанг қиляпти. 

Секуляр америка ироқни кувейтни,иорданияни, оли саъудни, мисрни ва бошқа тоғутларни воситасида вайрон қилди-ку, хозирги  пайтда хам тайёраларини кувейт,саъудия, қатар, туркия, покистондан мусулмонларни қирғин қилиш учун учиради. Секуляр америка афғонистонни покистондан туриб бомба бўрон қилди ва шимол бирлашган кучлари деб номланган , хамда раббоний, дўстим, ахмадшох масъуд, сайёф ва бошқалардан ташкил топган ханафий афғонларини воситасида толибонга қарши жанг қилди.

Секуляр америка хозирда хам секуляр,хоин курдларни ва курдистонни шофеъийзодаларини  воситасида ироқни баъзи нуқталарида ўзини мақсадига эришди ва кўзлаган ишларини битириб олгач худди туолетни қоғозига ўхшаб уларни ташлаб кетди,энди бу туолет қоғозлари яна эхтиёж пайдо бўлгунча керак бўлмайди. Хозирги даврда секуляр америка сурияда курдларни мусайламайи каззоби ужалонни ишчилар хизбидан мана шу усул бўйича фойдаланяпти, энди ўзи кўзлаган мақсадларини қўлга киритгач худди бошқа туолет қоғозларини отиб юборганга ўхшаш ташлаб кетади, хаммамиз буни қараб турсак кўрамиз. Ўтган даврларда қози мухаммадга нима бўлганини кўрдик. Худди шу балоларни  сталин  қози мухаммадни бошига хам олиб келган ва уни туолетни қоғозидек ишлатиб бўлгандан сўнг отиб юборган. Туолет қоғозини ишлатиб бўлгандан сўнг уни  ўзи билан бирга олиб юрадиган киши топиладими? Бу имкони йўқ нарса. 

 Хатто қадимги салибий  жангларида хам салибчилар шомни амирларини хиёнатлари орқали шомни сохилларига кириб келишган, андалус  хам тоифаларнинг  бошлиқларини  қилган хиёнати  сабабли қўлдан бой берилган. Ошкор кофирлар билан мусулмонзода навкарларни ўртасидаги мана бу алоқаларда хамиша ошкор кофирлар манфаъат кўришган, мусулмонзодалар  хам ўзларини динларини йўқотгандан  сўнг иззатларини, номусларини, ўзликларини ва нихоят тупроқларини,бойликларини хам қўлдан бой беришди.

Ха, мана бу мусулмонзодалар кофирларни лашкарида мусулмонларга қарши мусулмонларни ўртасида умумий иртидодни янада кенгайиши учун жанг қилишган ва хозирда хам жанг қилишяпти, улар барча исломий мазхаблар,фирқаларни орасида мавжуд бўлиб жахон секуляр кофирларини  гурухини ичига киришган ва уларни сафида мусулмонларга қарши жанг қилишяпти. Албатта улардан баъзи фирқаларни сони камроқ, чунки уларни сони хам кам, худди шиъаларга ўхшаш, уларни орасида кофирлар билан хамкорлик қиладиганлари  камроқ топилади;  ахли суннат деб маъруф бўлган бошқа фирқаларни ўртасида эса хамкорлик қиладиганларни сони шиъалардан кўра юз баробар кўпроқ, нима учун? Чунки улардаги  жамиятни сони хам шиъалардан кўра юз баробар кўпроқ. Дунёдаги аксар давлатларда хам мана шулар американи ,натони ва бошқа кофирларни сафида мусулмонларга қарши жанг қилишяпти ва жанг ё аллохни йўлида бўлишини  ё тоғут ва кофирларни йўлида бўлишини хаммамиз яхши биламиз:

 «الَّذِينَ آمَنُوا يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ۖ وَالَّذِينَ كَفَرُوا يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ الطَّاغُوتِ فَقَاتِلُواأَوْلِيَاءَالشَّيْطَانِ ۖ إِنَّ كَيْدَ الشَّيْطَانِ كَانَ ضَعِيفًا» (نساء/76)،

Иймон эгалари аллох йўлида жанг қиладилар, кофир кимсалар эса шайтон йўлида жанг қиладилар. Бас,шайтоннинг дўстларига қарши жанг қилингиз! Шубхасиз, шайтоннинг макри заиф бўлгувчидир.

Мана шу далилларга ва бошқа далилларга асосан, мана бу дунёдаги мусулмонлар яшайдиган диёрлардаги барча секуляристлар, ўзларидаги аллохни шариатига мухолиф бўлган секуляристик қонунларга эълон қилишган дўстликлари,валоълари ва ташқи секуляр кофирларни сафида жанг қилганликлари сабабли, уларни хукми ошкор кофирларни хукми билан бир хил бўлади, чунки улар исломни сафидан ошкор кофирлар томонга қайтиб кетишган ва уларни йўлида жанг қилиб қон тўкишади. Мана бу шахсларнинг мусулмонларни сафидан кофирларни сафига қилган амалдаги ошкор қайтишлари, улардаги ошкор,аниқ иртидодни билдиради, хатто агар шахсий холатларда исломий ибодатларни баъзиларини бажаришса хам, худди садрил ислом давридаги ёлғончи пайғамбарларга эргашган кишиларга ўхшаш, уларни аксари ислом шариатига пойбанд бўлишган эди.

Демак, курдларни ўртасида тарқалган  умумий иртидод жараёни  янгилик эмас ва янгилик бўлмайди хам, аммо агар уларни қаршисида исломий қудрат вужудга келмайдиган бўлса, мана бу миллатни бошига хам андалус мусулмонларини бошига тушган бало келиши мумкин. Худди ўтган даврларда келганидек. Ахир бизлар дарсимдаги алавийларни ва санжордаги язидийларни ва долохунни атрофидаги алиюллохийларни тажриба қилиб кўрмадикми? Аввал уларни ғуллот мазхабий шиорлар билан алдашди ва маздакиён,монуён, метериалистларни ақидаларини хатто яхудиятни,насрониятни олиб кириш билан курдлар учун аралашган бир маъжун ясаб беришди. Хозирги пайтда улардан қолган шундай наслни кўришимиз мумкинки,мана булар ўзларини аслан мусулмон деб хисоблашмайди ва еттинчи аср ва ундан кейинги даврда уларга пишириб берилган ва қизилбошлар уни ташкиллаштирган  аралаш маъжун шўрвадан сўнг, шундан бир тасаввуротлар,хаёлларга ғарқ бўлишганки, улар ўзларини ақидаларини минглаб йил олдинги даврга тегишли деб ўйлашади. Бу худди хозир бир киши келиб курдистондаги  кумала коммунистларини ўтмиш тарихи суқротдан олдинга ёки энг камида пайғабардан олдинги даврга бориб тақалади,деганига ўхшайди. Аллох таоло дахрийларни яъни коммунистларни бир қисми хақида айтадики:

   «وَ قَالُوا مَاهِیَ إِلا حَیَاتُنَا الدُّنْیَا نَمُوت وَ نحْیَا وَ مَا یهْلِکُنَا إِلا الدَّهْرُ وَ مَا لهَم بِذَلِک مِنْ عِلْمٍ إِنْ هُمْ إِلا یَظنُّونَ» (جاثیه/24)،

Улар (яъни қиёматни инкор қилувчилар: “хаёт) фақат дунёдаги хаётимиздир. (баъзиларимиз) ўлиб, (бошқаларимиз) хаётга келаверамиз ва бизларни (аллох ўлдирмайди,балки) фақат замон (ўтиши)гина ўлдиради”, дедилар. Холбуки, улар учун бу тўғрида бирон билим-хужжат йўқдир. Улар фақат шундай гумон қилурлар,холос. 

Хозирги пайтда хам, секуляристлар ўзларини ахборот воситаларида мана бундай муштарак нарсаларни қадимги тарихий нарсалар ва хилма-хил миллатлар орасидан китобларнинг варақларидан чиқариб олишади,  ғуллот келган вақтида  маздакийларни,монувийларни, материалистларни хилма-хил ақидаларига эга бўлган  эдилар,насронийлар ва яхудийлар, мажусийлар,собеинлар хузистон минтақасида уни атрофларида сокин  бўлиб  яшашар эди.  Мана буларни хаммасидан иборат бир  маъжунни ўтган бир неча асрни ичида ясашган, шу сабабли хам ғуллот вужудга келтирган  дарсимни,санжорни ва бизларни хўромонотни бир қисмидаги  бечора одамлар бор, хозирда хам уларни китобларида мавжуд, саранжомга қаранглар у ерда хам бор, мусхафи ришда хам қарасанглар бор. Саранжом хам хўромий тилида ёзилган. Улар китобларни варақларини орасидан минг йил олдинги ёки исломдан олдинги  даврга тегишли баъзи ақидаларни чиқариб олишган ва расмий холатда уларни янги дин деб кўрсатишади ва  аслахани кучи билан мана бундай бепоя,асоссиз  гумонларни,шубхаларни химоя қилиб туришибди, аслида эса хаммамиз  мана бу гурухларни умри ташайъюга ва тасаввуфга нисбатланган фирқалардаги ғуллот гурухини тарихига боғланганлигини яхши биламиз.

Мана буларни умри унчалик кўп эмас, ўтган асрларга тегишли бўлиши мумкин. Хозирни ўзидаги ўша минтақадаги коммунистлар,материалистлар бизни қавмимиздан бўлишлари хам мумкин ва мана бу шахсларни ақидалари дмитрисга бориб тақалиши хам мумкин, яъни ўзлари сухбат қилашаётганидек насрониятдаги милоддан олдинги минглаб йил илгариги  даврга етиб  боради. Мана бу нарса бизнинг қавмимиз, қариндошларимиз нажодига кўра  минг йилдан буён мана шу динга эга бўлганлигини билдирмайди, балки уни ўзи мана шу динга эга. Уни оталари, боболари ва уларни қавму-қариндошлари эса бошқа нарсага эга бўлишган.

Язидий ғуллотларни,алиюллохийларни, алавийларни ота-боболари ва аждодлари бошқа нарса бўлишган,улар кейинчалик мана бу маъжунга айланиб қолишди. Ғуллот мана буларни шундай маъжунга айлантирди ва баъзи минтақаларда умумий иртидодни вужудга келтирди. Бугунги кунда хам аслахани кучи,таблиғотни қудрати, ахборот воситаларини қудрати билан одамларни миясига мана бу тасаввуротларни  қуйишади ва хатто уларни аслзода деб хам айтишади. Нима учун? Чунки уларни баъзи ақидалари монувийларга,маздакийларга, зардўштийларга,материалистларга, яхудиятга, насрониятга ва……. етиб боради, мана булар исломдан олдинги даврда мавжуд  бўлишган. Уларни очиқдан –очиқ қилаётган жиноятларини,ёлғонларини қаранглар. Мана бу нарсаларни уларни хеч қайси бири  исбот қила олмайди, шу сабабли хам аллох таоло айтадики:

  وما لهم بذلک من علم إن هم الا یظنون»

улар хеч қандай илмга эга эмаслар, чунки илм тажриба қилиниши лозим, яъни ишончли бўлиши керак. Уларда эса хеч қандай илм йўқ. Хаммаси гумон ва эхтимолдан  иборат, мана шу гумон,шубха,эхтимолларни  хам аслахани,спутник каналларини кучи билан химоя қилишади.

Ташқи секуляр кофирлар ва минтақадаги тоғутлар томонидан химоят қилинадиган улардаги аслахани қудратини қаршисида, фақатгина қуръонни ва чегараланган таблиғни қудрати кифоя қилмайди, балки хукумат қудрати ва аслахани қудрати билан уларга қарши курашса бўлади.

Улар  билан муомала қилиш равиши хам худди мунофиқлар ва секулярзадалар билан қилинадиган муомаладек бўлади, ё мусулмонлар уларни ўзларини жамиятларидан чиқариб юборишган ва ошкор бўлишган ёки ўзларини ихтиёрлари билан ўзларини сафларини мусулмонларни сафидан жудо қилиб олишган ва куфрларини ошкор қилишган, улар худди ошкор кофирлардек мусулмонлар учун ошкор,аниқ бўлишган ва ошкор кофирларни сафига қўшилишган,бошқача қилиб айтганда муртад бўлишган. Шунингдек уммул мўъминин Оиша розиаллоху анху мархамат қиладиларки:

 “ارْتَدَّتِ الْعَرَبُ قَاطِبَةً، وَاشْرَأَبَّ النِّفَاقُ”

яъни: арабларни барчаси муртад бўлди ва иккиюзламачилик ва нифоқ ўрнашиб олди.

Яъни араблар муртад бўлгандан сўнг нима ўрнашиб олди? Нифоқ. Ха, мунофиқлар ва секулярзадалар  ўзларини нифоқларини ошкор қилишди, улар ўзлари яшириб юришган нарсаларини ошкор қилишади. Бор нарса шу. Шунинг учун хам улар мусулмонларни орасида бўлар эканлар, биз уларга мунофиқ ёки эй мунофиқ дея олмаймиз. Аммо агар ошкор бўлишган пайтда хаммаси тамом бўлади, бунда уларга мунофиқ ё кофир деб айтса бўлади, мунофиқ кофирга тенг нарса, мунофиқ аслида ўша кофирни ўзи,лекин яширинган холатидир. Демак, улар ошкор кофирларни хукмига шомил бўлишади, улар ўзларини куфрларини олдин махфий қилишган эди,сўнгра эса уни ошкор қилишган. Мана бу холатда улар билан хар бир кофирга ўхшаб муомала қилинмайди, ахли китобни ё шибхи ахли китобни кофирларига ўхшаб эмас, балки мушрик кофирларга ва секулярларга ўхшаб уларга муомала қилинади.

 Мана бу ерда ишора қилиниши лозим бўлган кичик нуқталардан бири шуки, афсуски бу  жуда кўп мусулмонлар томонидан риоя қилинмайдиган нарса , мунофиқлар мусулмонларни орасида бўлган пайтида хамма мусулмонларни мунофиқ деб хам бўлмайди, мана шу равишга кўра муртадлар хам мусулмонларни бир дастаси  хисобланади,фалончи мазхабни бир дастаси бўлишади, муртадлар хам мусулмонларни бир дастасидурлар, мусулмонларни хаммаси ёки ўша мазхабни хаммаси муртад эмас, мана бу кишиларни мавжудлиги сабабли хамма мусулмонларни мунофиқлар ё муртадлар жумласидан хисоблаш мумкин эмас. Росулуллох саллаллоху алайхи васалламни асридаги ёки бошқа даврлардаги умумий иртидодлардан очиқ-ойдин маълум бўлган нарса шуки, муртадлар қудратга эга бўлганликларига қарамасдан собит қадам кишилар хам жуда кўп бўлишган, яманда хам эронлик собит қадам кишилар бўлишган, улар пайғамбарликни иддао қилган асвад ансийни ўлришади.

 Хинд ханафийларининг бир дастаси эса англияга усмоний давлатидаги мусулмонларни ўлдиришда ёрдам беришган эди, улар хиндистон ярим оролидаги одамларни қирғинида хам ёрдам беришган, албатта хамма ханафийлар  эмас. Хозирги вақтни ўзида хам афғонистонни, покистонни, бангладешни, ўзбекистонни, тожикистонни, хитойни, туркияни ханафийларидан иборат дасталар бутун жахон секуляр кофирларига ва мана шу жахон кофирларининг навкарларига ватанларини ишғол қилишда,мусулмонларни кучини бостиришда,куфр қонунларини хукмрон қилишда, номусларини поймол қилишда ва динларини йўқотиб ташлашда ёрдам беришяпган, албатта  хамма ханафийлар бу ишда иштирок этишмаган; фақат ханафийларни бир қисми ёрдам берган.

Алжазоир, марокаш, моли, тунис, судан,ливия ва бошқаларда хам мусулмонларга қарши секуляр кофирларни сафида моликийларни  бир қисми жанг қилишган ва хозирни ўзида хам жанг қилишяпти. Худди шунга ўхшаш мисрда,фаластинда, ироқни курдистонида,малайзияда, яманда ва бошқа жойларда хам бир қисм шофеъийлар мусулмонларга қарши шайтонни авлиёларини сафида жанг қилишган,лекин  шофеъийларни хаммаси қатнашган  эмас. Мана шу равиш бўйича ироқда,афғонистонда ва бошқа жойларда мусулмонларга қарши ташқи кофирларни сафида шиъаларни бир қисми жанг қилишяпган, барча шиъалар эмас. Арабистонда ва форс кўрфазидаги давлатларда хам америка ва нато рахбарлигидаги ташқи секуляр кофирларни ва бошқа босқинчиларни  сафида мусулмонларга қарши ханбалийларни, салафийларни бир қисми жанг қилишяпган, албатта хамма ханбалийлар, салафийлар бу ишни қилишмайди.

Мана бу ўринларни барчасида хамма ханафийларни, шофеъийларни, моликийларни, шиъаларни, ханбалийларни, салафийларни, зайдийларни уларнинг бир қисми қилган  жиноят  сабабли жарима қилиб бўлмайди, мазхабдошларини жинояти сабабли муртад дейиш билан  мана бундай ишни қилмоқчи бўлган кишининг иши, ғайри шаръий, ғайри ахлоқий ва шаръий манбаъларга нисбатан ошкора жохилликни нишонаси бўлади, хатто инсоний ахлоқий меъёрларга нисбатан очиқдан- очиқ мухолифат қилишлик хисобланади.

Иртидод жиноят бўлиб худудлар жумласига киради. Агар шахс бир тоифани ё мазхабни ичида қотиллик жиноятини қилган бўлса, мана бу тоифани ё мазхабни хаммасини қотил,деб бўлмайди ва уларни хаммасини мана бу шахсни жинояти сабабли жазолаб бўлмайди; бўлиб хам мана бу тоифа ва одамларни барчаси мана бу қотил билан хамрох бўлишмаган ва уни жиноятида амалий равишда  иштирок этишмаган. Мана бу бизлар бир муддат олдин миёнморда, марказий африкада, бирмада гувох бўлиб турган нарсалар  ахмоқгарчилик, хайвонсифатликдан иборатдир. 

Миёнморни секуляр хукумати ўзини иқтисодий мушкилотларини  ва сиёсий мушкилотларини ёпиш учун будоийлар билан мусулмонларни ўртасида мазхабий жангни йўлга қўйган. Секуляристлар хам хамиша мазхабдан ўзларини мақсадлари йўлида суистефода қилишади, бу ерда қайси мазхаб бўлишини уларга фарқи йўқ. Бутун башарият тарихидаги секуляристларни қоидаси мана шу бўлган.

Миёнморни секуляр хукумати бир ёлғон  сенарий  бўйича  будоий бўлган аёлга  пул беришади ва буни эвазига уч нафар мусулмон бир будоий аёлга тажовуз қилиб уни ўлдиришди, деб айтишни буюришади.  Бўлиб хам мана бу аёл хеч қачон  мана бу тухматини исбот қила олмади. Мана шу ёлғон тухмат бирмадаги барча мусулмонларни жазолаш ва қириш учун бир  бахона бўлди, бирмадаги барча мусулмонларни мана шу ёлғон тухмат сабабли қиришни бошлашади, аслида  жинояти хам исбот бўлмаган ва нохақдан ўлдирилган уч нафарни жиноятини деб, ана ўшанча мусулмонларни қириб ташлашди ва хануз хам ўлдиришяпти. Будоийлар хам харбийга  ўхшаган “маг” гурухларини ташкил қилишган ва  бирмани секуляр лашкарини химояси остида барча мусулмонларни устида  кечириб бўлмайдиган жиноятларини бошлашади. Мана буларни секуляр бирлашган миллатлар ташкилоти хам пинхон қила олмади, яъни мана бу жиноятларни барчаси секуляр миёнмор лашкарини хидояти, химояси остида қилинганлигини яширишга қодир бўлишмади. Мана бу  бор хақиқат.

Бу ердаги бошқа бир нуқта шуки, бирмада ,тибетда,хитойда, хиндистонда,кереяда,япония ва бошқа жойларда кунига минглаб балки миллионлаб будоий бўлган аёлларга тажовуз қилинади, аммо бирорта будоий рохибни овози хам чиқмайди, лекин бирмада вироту исмли  фосид рохиб  миёнмордаги секуляр хукуматни сиёсатлари йўлида  фатво чиқаради ва ўзига ўхшаган бошқа рохиблар билан бирга одамларни ўзларининг  фатволари билан мусулмонларга қарши сафарбар қилишади ва хукуматни,миёнморни секуляр лашкарини панохида ана ўшанча фожеъаларни вужудга келтиришганини кўрганмиз ва кўриб турибмиз. Худди шу сенарийни ўзини марказий африкада “антиболоко” номли насроний харбийлари томонидан секуляристларнинг  рахбарлигида мана бу диёрдаги барча мусулмонларга қарши пиёда қилиняпти.  Марказий африка диёрида хам секуляристларнинг  сайловларида  бир секулярист мусулмонзода билан  бир насроний секулярист хам иштирок этади. Бундан кейин эса ўзларини мақсадлари йўлида насронийларни хам, мусулмонларни хам харж қилиб ташлашади ва натижада  хозирги пайтда бизлар кўриб турган жиноятларни амалга оширишди.

Очиқ кўриниб турганидек мана бу шева билан хукм чиқариш мусулмонларни сифатларидан эмас, балки бу кофирларни белгиларидан бўлиб уларни кина,жахолат,ахмоқгарчилик, вахшийлик булоғларидан сув ичгандир, мусулмонлар мана бундай паст сифатларга эга эмаслар. Афсуски кўриб турганимиздек баъзи бир шиъалар бир гурух ахли суннат деб маъруф бўлган фирқадаги кишилар сабабли,ахли суннатни хаммасига хужум қилишади , ахли суннат деб маъруф бўлган фирқанинг баъзилари хам бир гурух шиъаларнинг жиноятини сабабли, шиъаларни хаммасига хужум қилишади ва шиъаларни фақат шиъа бўлганликлари ёки бошқа шиъаларни жиноятини деб қатли ом қилишади, бу ерда бошқа сабаб йўқ. Афғонистонда эса ироқдаги шиъалар қилган жиноят сабабли  аёлларни, болаларни, гўдакларни, хамма нарсани портлатиб нобуд қилиб ташлашади. Хасбуналлохи ва ниъмал вакил.

Мана бу исломни ва аллохни шариатидаги қонунларни эмас,балки жохилиятни услуби ва сифати бўлади, бу ахли қибла учун нихоятда ошкор ва   уятли холат бўлиб, аллохни шариатидаги қонунларни душманлари махсусан секуляристлар уларни  мана бу ишларга тортиб  етаклашяпган. Ироқда секулярист инглизларни ясама соқол билан суннийларни масжидларига ёки навбат билан шиъаларни масжидларига бориб бомба ўрнатаётган пайтида ушлаб олишди-ку! Улар суннийлар ва шиъаларни мадрасаларида навбатдан  бориб бомба ўрнатишар ва портлатиб юборишарди,мана бу мазхабий жанг абзоридан  ўзларини мақсадларига етиш йўлида фойдаланишган ва хозирда хам фойдаланишяпти. Мана бу мусулмонларни ноумид қилиш учун секуляристларнинг абзори хисобланади. Аммо баъзи бир мусулмонлар хам ўзларини рақибларидан нафратланганлари боис жохиллик билан бундай ишларни қилишяпти, улар  вайрон қилувчи оловни чўпига айланишган, бўлиб хам аллох таоло мана бу иш  хақида мархамат қиладики:

    «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ کُونُواْ قَوَّامِینَ لِلّهِ شُهَدَاء بِالْقِسْطِ وَلاَ یَجْرِمَنَّکُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلَى أَلاَّ تَعْدِلُواْ اعْدِلُواْ هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَى وَاتَّقُواْ اللّهَ إِنَّ اللّهَ خَبِیرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ» ‏(مائده/8)،

Эй мўъминлар, аллохнинг ўзи учун хақ йўлни тутгувчи, адолат билан шаходат – гувохлик бергувчи бўлингиз! Бирон қавмни ёмон кўришингиз сизларни адолат қилмасликка тортмасин! Адалот қилингиз! Шу тақвога яқинроқдир. Аллохдан қўрқингиз! Албатта аллох қилаётган амалларингиздан хабардордир.

Хозирда агар бир қабила ё нажод ё мазхабни ё диёрни рахбарияти секуляр муртадларни қўлига тушиб қоладиган бўлса, секулярист муртадларни қонуни уларни устида мажбурлаб юргизилади ва  яна қайтадан мусулмонларни орасида умумий иртидод жараёнини йўлга қўймоқчи бўлишади, бу дегани  мана бу диёрдаги ёки мазхабдаги одамларни барчаси муртад бўлди деган маънода эмас. Балки мана бу умумий иртидод жараёнига рахбарлик қилаётган муртадлар хукумат қудрати ва уни химояси остида умумий иртидодга хаммани етаклашга харакат қилишади,улар маълум бир қатламдаги кишилар бўлиб, улар аслахани кучи ва секуляр кофирларни химояси билан мусулмонларни устида мажбурлаб хукм юргизмоқчи бўлишади.

Ишонаверинг, тўғри уларни қўлида аслахаси бор ва мусулмонларни устида куч билан ушлаб туришибди, аммо мана бу қатламни химоя қилиб турган ошкор секуляр кофирларни химояси бир лазха олиб ташланса, мана бу миллатнинг уларга нисбатан қандай муомала қилишларини кўрасиз. Агар мана бу қатламни устида ташқи ошкор секуляр кофирларни химояси бўлмайдиган бўлса, улар ўзларининг  ситам кўрган миллатларини қаршисида  хатто бир кун хам туриб беришга қодир эмаслар. Оли саъуд туриб бера оладими? Иморат, бахрайн, кувейт, афғонистон, покистон ва…….хам туриб беришга қодир бўладими? Уларни туриб беришлари мумкин эмас. Улар мусулмонларни устида куч билан туришибди ва уларга нисбатан худди росулуллох саллаллоху алайхи васалламга ўхшаб ўзларининг хокимиятини остидаги  собит қадам кишиларни  муртадлардан ажратиб муносабатда бўлиш лозим. Хаммага бир хил кўз билан қарамаслик керак. Бизларни аллохни шариатидаги қонунлардан узоқлаштирадиган ва жаханнамни оловига яқинлаштирадиган сўзлардан, амаллардан пархез қилишимиз керак, ўзимизни нафсоний истакларимизни ёки бир қавмга  ва мазхабга нисбатан нафратимизни, агарчи орамизда ихтилофга эга бўлган тақдиримизда  хам бир четга суриб қўйиб, адолат билан йўл тутишимиз ва аллохни шариатидаги қонунларга эргашишимиз ва миёнмордаги ё марказий африкадаги мана бу секуляристларни йўлини бир четга суриб қўйишимиз лозим. 

Хозирда хам мусулмонлар яшайдиган диёрларда қамраб олувчи умумий иртидодни жараёни давом этяпган. Агар мусулмонлар адолатдан узоқлашиб сахих жиход йўлидан бурилиб кетишса ва золимларни йўлини тутишса, харгиз мисли кўрилмаган  технология билан тиш-тирноғигача қуролланган душманни баробаридаги гунохларга,маъсиятларга  тоқат қила олмайди. Секуляризм дини ва уни хилма-хил мазхаблари томонидан йўлга қўйилган умумий иртидод бўхронининг вазиятини огох холида кўриб турган , аммо фирқа ва тафсирлардан нафратланганликлари сабабли золимларни йўлини, тафарруқ йўлини, мусулмонларни заиф қилиш йўлини ва ахли қиблани орасидаги ўлдириш,қирғин қилиш йўлини босиб ўтаётган кишилар, мана бу саволга жавоб берсинларчи, улар қайси юз билан аллохни махзарида хозир бўлишади ва аллохни динига ва аллохни бандаларига қилаётган  ўзларини ошкор зулмларига нима деб жавоб беришади?

Муртадларга хос ахкомлар бўйича қисқача ва мухтасар изох.

Айтиб ўтилганидек, агар бу дунёда мусулмон шахс иртидод жинояти бўйича муттахам қилинса ва тўртталик мархаладан ва жиноятни исбот қилиш филтерларидан 1- жиноятни исбот қилиш,2- жиноятни аллох ва росули томонидан тақдиқланиши,3- такфир қилиш шартлари,4- такфирни монеъликларидан ўтказилган бўлса ва шундан сўнг хам хеч  қандай шак ва шубхасиз булғанган ва фосид деб ташхис берилган бўлса, мана бу холатда бу шахс ошкор бир кофирга айланади ва ундан мусулмон унвони олиб қўйилади, ўзларини сафларини мусулмонларни сафидан ошкора ажратиб олган бошқа муртадларга ўхшаш  ошкор муртад хисобланади; энди, агар бу шахс тавба қилмаса ва аллохни шариатидаги қонунларга таслим бўлмаса, секуляр кофирларни барча ахкомлари уни устида ижро қилинади. Яна қайтариб айтаман яхудийларга, насронийларга ёки шибхи ахли китобни мажусларига, собеинларга  ўхшаш кофирларни эмас,  мушрик ва секуляр кофирларни ахкомлари  уни устида ижро қилинади.     

Бу ерда мана бундай хатарли  жиноятлардан пархез қилиш учун муртадларни устида ижро қилиниши керак бўлган ахкомларнинг бир неча хукмига ишора қиламиз, бу билан шахс, жиноятни оқибатларини ва ўзини касаллигини хам тушуниб етади ва  мана бу касаллик шамоллашга ўхшаган оддий бир касаллик эмаслигини ,балки саратон,сил, ўлат, вабо ва шунга ўхшаш хатарли касалликлар жумласига киришини англайди ва шахс ўзини сўзларига,амалларига эътибор бериши лозимлигини тушунади.

Мана булар кумалаларга,демократларга, пикакаларга,портиларга ва барча секуляр ахзобларга ва бизлар кўриб турган муртадларга ўхшаш ошкор ва  муртад секуляристларга , хамда ўзини сўзи ва амали билан тўрт мархаладан ва тўрт филтердан ўтказилган кишиларга  тегишли ахкомларга намунадир, мана бу шахслар диндан қайтган ва ошкор кофирларга айланган бўлиб  бу ахкомлар уларни устида ижро қилиниши керак. Ана ўша  хукмлар қуйидагилардан иборат:

1-Уни ўзидан ва ақидасидан бароат қилишимиз, бизлар уни кофир дейишимиз хам табиийдир. Биринчи мархалада биз уни кофир деймиз ва уни ўзидан ва ақидаларидан бароат қиламиз. Аввал хам айтиб ўтганимиздек биринчи бўлиб уларни ўзларидан бароат қиламиз, уларни ўзларидан бароат қилганингдан сўнг, бўлиб хам бу саййидимиз Иброхим алайхиссаломга эргашиш хам хисобланади, албатта уларни ақидаларидан хам бароат қилинади. Яъни муртадлар хам мушриклардан бароат қилиш хукмига шомил бўлади. Бу хукмга ахли китоблар ва шибхи ахли китоб шомил бўлмайди, бу хукм фақат мушрикларга тегишли, бизлар бугунги кунда уларни секуляристлар деймиз. 

2-Хар қандай шароитда хам муртадни қалб билан, забон билан қўл билан  химоя қилмаслик керак. Хар қандай усул билан бўлса хам муртадларни химоя қилмаслик лозим. Яхуд ва насороларга ўхшаш ахли китобни ёки шибхи ахли китобни  ошкор кофирлари билан муртадларни ўртасидаги жангларда хам муртадларни химоя қилмаслик керак. Агарчи мана бу муртад сизни  яқинларингиздан ё қавмингиздан,қариндошларингиздан бири бўлса ва ахли китоб ё шибхи ахли китобни кофирлари эса бошқа нажоддан ё бошқа қитъадан бўлган тақдирда хам муртадга тарафдорлик қилмаслигингиз керак. Мана бу рум сурасини аввалидаги дарслардан бири бўлиб унга олдин  биз ишора қилган эдик, иншааллох бошқа дарсларда душманларни даражаларга ажратиш борасида  хам  ишора қилинади.

3-Мусулмон муртадга никохланмайди, шунингдек агар турмуш ўртоғи бўлса ундан жудо бўлиши керак. Аллох таоло мархамат қиладики:

  «لَا هُنَّ حِلٌّ لَّهُمْ وَلَا هُمْ یَحِلُّونَ لَهُنَّ» (ممتحنه‌/10)،

У мўъминалар (кофирлар) учун халол эмас ва у (кофир) лар (мўъмин)лар учун халол эмасдир, – мана бу мушриклар ва секуляристларни устида татбиқ қилинадиган хукмдир, агар уни аёли ундан узоқлашмаса уни устида хам набавий хужжат иқома қилингандан ва уни хам ўша филтерлардан ўтказилгандан  сўнг, у хам эрига ўхшаб муртад бўлади; чунки огох холида,урзсиз ва ўзини ихтиёри билан аллохни ошкор ва очиқ хукмини дунёвий паст хохишларни деб рад қилган.

4-Муртаддан фарзандларини устида бошчилик қилиши,масъулияти соқит бўлади, қизларини хам турмушга бера олмайди,вилоят қилиш хаққи,оила бошчилиги ундан тортиб олинади, ундан  итоат қилиниш хаққи хам олиб қўйилади, яъни унга итоат қилинмайди.

5-Муртад ўзини молига хам эга бўлолмайди, тўғрироғи уни молини,бойлигини ғаниматга тортиб олинади. Бу ишга далил шуки, бир шахс отасини аёлларидан бирини никохига олиб унга уйланади ва росулуллох саллаллоху алайхи васалламни асхоблари уни ўлдиргандан сўнг уни моли,бойлигини хам тортиб олишади.

 6-Муртадни қўли билан сўйилган хайвон хам харом хисобланади ва истеъмол қилинмайди. Яна қайтадан айтаман ва буни кўп марта такрорланиши керак, муртадни хукми мушрикларни,секуляристларни ёки ахли китобни,шибхи ахли китобни кофирларини  хукмига ўхшамайди. Шунинг учун хам муртадларни ахкоми ахли китобни ва шибхи ахли китобни кофирларини ахкомларидан фарқ қилади.

7-Муртадни орқасидан ўқилган намоз ботил бўлади, унда одамларга имом бўлиш хаққи йўқ. Уни орқасида намоз ўқиган кишилар намозини яна қайтадан ўқишлари лозим; бу шахсни муртад эканини билмаган бўлса ё билиб туриб ўқиган бўлса хам қайтариб ўқийди. Аммо имоми Ахмад рохимахуллохга ўхшаган кишилар “аззарурот тубихул махзурот” хукмига биноан ва  унутиб қўйишдан ва жамоат, жумъа намозларини тарк қилинишини олдини олиш мақсадида зарурат хукми сифатида айтадики:

 “مَنْ قَالَ ذَلِكَ الْقَوْلَ لَا يُصَلَّى خَلْفَهُ الْجُمُعَةَ وَ لَاغَيْرَهَا: إِلَّا أَنَّا لَانَدَعُ إِتْيَانَهَا فَإِنْصَلَّى رَجُلٌ أَعَادَ الصَّلَاةَ، يَعْنِي خَلْفَ مَنْ قَالَ: الْقُرْآنُ مَخْلُوقٌ”.

Жумъа ва бошқа намозлар хам уни орқасида ўқилмайди ,деган кишилар хам бор. Аммо, мен шуни айтаманки, жамоат билан намоз ўқишни тарк қилманглар, аммо бундай кишини орқасидан намоз ўқиган пайтингизда бу намозни яна қайтадан ўқиб олинглар. Яхё ибин Муъин рохимахуллох хам айтадики: маъмун аббосий туфайли   жухамийлар зухур қилганликлари боис мен жумъа намозини қайтариб ўқийман.

8-Муртадни  қўлида хукумат бор бўлса , уни  хукумат қилиши ва унга байъат бериш ботил бўлади. Чунки аллох таоло мархамат қиладики:

 «وَلَنْ يَجْعَلَ اللَّهُ لِلْكَافِرِينَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ سَبِيلًا» (نساء/141)،

Ва аллох харгиз кофирлар учун мўъминлар устига йўл бермагай.

Отани фарзандни устидаги вилояти ва эрни аёлни, фарзандларини устидаги вилояти шахсни муртад бўлиши билан ботил бўлгандан сўнг, рахбарият ва хукмронлик хам кофир кишига мунъақид бўлмаслиги шубхасиз ва табиий нарсадир, агар хоким муртад бўладиган бўлса; секулярист кофир ёки ахли китобни ё шибхи ахли китобни кофири бўлиб қолса мансабидан тушурилади, уни рахбарият ва хукмронлик хукми бекор бўлади ва итоат қилинишлик хам ундан олиб ташланади ва мусулмонларга уни мансабидан олиб ташлаш вожиб бўлади. Агар мана бундай кофир ва муртад хокимни олиб ташлашга қодир бўлишмаса, мана бу диёрни аллохни шариатидаги қонунларга амал қилиш учун тарк қилишлари, хижрат қилишлари  лозим бўлади.  Мана бу мусулмонларга хижрат вожиб бўладиган ўринларни биридир.

Бундан ташқари, муртадларни хукумат тизимида,системасида ихтиёрий, ўз хохиши билан хар қандай  хамкорлик,хамрохлик қилиш муртадларни хукмида шерик бўлиш ўрнида хисобланади. Шу сабабли хам ахли қибла мана бу масалада ихтилофга эга эмаслар, яъни хоким муртад бўладиган бўлса бу  занжирли суратда харбийларни муртад бўлишига ,хавфсизлик кучларини ва бошқа ходимларни ва мана бу хокимни қўл остидагиларни хам муртад бўлишига боис бўлади, чунки мана бу кишиларни барчаси ўзларини ихтиёрлари билан истак-хохишларига кўра мана бу муртад хокимни қўл остида куфр қонунларини юргизиш учун ишлаганлар. Чунки мана бу кишилар муртад хокимни хукуматини ушлаб туришган ва хукуматни, уни куфр қонунларини  давом этишига боис бўлишган ва аллохни шариатидаги қонунлар билан жанг қилишига ёрдам беришган. Шу сабабли хам харбий,хавфсизлик, қазоват ва хукуматни  бошқа органларидагилар хам рахбарларини устида чиқарилган хукмга шомил бўлишади.

Шу нарсага диққат қилиниши керакки, мана бу хукм фақат мана бу хокимни фармонини бажарувчи итоаткор  мажмуъага тегишли бўлади, оддий одамлар ва мана буларни қўл остидаги кишилар бу хукмга шомил бўлишмайди, магар мана бу одамлар хам бу муртаднинг  хукумат бошқарувига ва куфр қонунларига рози бўлишса , хатто биргина  сўз билан бўлса хам  уни химоя қилишса қўллаб қувватлашса бу бошқа масала. 

Иккинчи марта такрорлаб айтаман,диққат қилишингларни сўрайман, улар муртад ва кофир рахбарларини хукмига шомил бўлишади, аммо баъзи ишларини мажбур бўлган холда мана бу системада амалга оширган  ва бундай хукумат мавжудиятига рози бўлмайдиган  авом халқ буларни жумласига кирмайди. Аллох таоло хам фиръавнни атрофидаги балъам баъурога ўхшаган динфурушларни,харбийларни  фиръавнни хукмига шомил қилади ва уларни ёнма-ён бир хилда номлайди:

 «إِنَّ فِرْعَوْنَ وَهَامَانَ وَجُنُودَهُمَا كَانُوا خَاطِئِينَ».

Яъни “хаман” вазирларидан бўлиб уни идорий системасида ишлаган, “жунудухума” очиқ-ойдин кўриниб турганидек лашкар ва харбийлар бўлишган, “балъам баъуро” эса динфурушлар ва рухий,фикрий жангларни олиб борувчилари бўлишган. Улар аллохни динига ва аллохни шариатидаги қонунларга қарши фаолият олиб борган ифлос учбурчакни ташкил қилишган. Хаман бой-бадавлат кишилар,вазирлар тоифаси бўлади. Балъам баъуро эса динфурушлар бўлишган, харбийлар эса очиқ кўриниб турганидек зар ва зур ва тазвирдир.

Албатта росулуллох саллаллоху алайхи васаллам рахбарни хукмини уни қўл остидаги итоаткор кишиларни устида хам ижро қилардилар; энди мана буларга хампаймон бўлганларни хам бир-бирларини жиноятларига шерик қилиб бир хукмга шомил қилганлар. Росулуллох саллаллоху алайхи васалламни асхоблари хам муртадларга ва уларни қўл остидаги кучларга ёки уларга муттахид бўлганларга шундай муомала қилишарди. Эрондаги сосонийларга  хамла қилинишини сабабларидан бири хам, сосонийларнинг муртадлар билан хамкорлик қилишлари бўлган. Сосонийлар мусулмонларни хукуматига қарши муртадларни химоя қилишган эди, шунинг учун эрондаги сосонийларга хамла қилинган.

Чунки олдин хам айтиб ўтканимиздек, огох холда ўзини ихтиёри билан кофирларни олдига хукм сўраб боришлик ва  уларни қонунларига кўра мушкилотларни хал қилишлик, аслида динни тўртталик маъносига зарба уриш хисобланади, буни биринчи дарсимизда ойдинлаштириб берган эдик ,мана бу ошкор куфр бўлиб инсонни ислом динидан чиқаради.  Мана бу шундай бир фитна хисобланадики, уни гунохи одам ўлдиришдан кўра буюкроқ ва қаттиқроқдир:

“وَالْفِتْنَةُ أَكْبَرُ مِنَ الْقَتْلِ وَلَا يَزَالُونَ يُقَاتِلُونَكُمْ حَتَّى يَرُدُّوكُمْ عَنْ دِينِكُمْ إِنِ اسْتَطَاعُوا”(بقره/217)،

Фитна (алдаш) ўлдиришдан-да каттароқ гунохдир. Улар (кофирлар) қўлларидан келса то динингиздан қайтаргунларича сизлар билан урушаверадилар.

Агар сен бир мусулмонни ўлдирадиган бўлсанг аллох таоло хам қиёматда бир мусулмондек муомала қилади ва уни хисоб ва китоби хам мушаххасдир, аммо агар муртад бўлсачи? Муртад бўлиш яхшироқми ё ўлдирилишми? Шу сабабли хам аллох таоло мархамат қиладики:

“وَالْفِتْنَةُ أَكْبَرُ مِنَ الْقَتْلِ وَلَا يَزَالُونَ يُقَاتِلُونَكُمْ حَتَّى يَرُدُّوكُمْ عَنْ دِينِكُمْ إِنِ اسْتَطَاعُوا”،

Одамларни диндан қайтаришлик уларни ўлдиришдан кўра баттарроқдир. Мушриклар ё ўша секуляристлар сизлар билан тўхтовсиз жанг қилишади то сизларни динингиздан қайтариш учун,

« وَلَا يَزَالُونَ يُقَاتِلُونَكُمْ حَتَّى يَرُدُّوكُمْ عَنْ دِينِكُمْ إِنِ اسْتَطَاعُوا»

Бизларни диндан қайтаришдан бўлган манзур, бизларни биринчи дарсда ишора қилиб ўтканимиз динни тўрт мафхуми бўлиб, бир неча дақиқа олдин хам қисқа суратда уларни номларини айтиб ўтдик.

Аллох таоло бошқа бир жойда мархамат қиладики:

 “وَاقْتُلُوهُمْ حَيْثُ ثَقِفْتُمُوهُمْ وَأَخْرِجُوهُمْ مِنْ حَيْثُ أَخْرَجُوكُمْ وَالْفِتْنَةُ أَشَدُّ مِنَ الْقَتْلِ” (بقره/191)،

Уларни (сизлар билан уруш олиб бораётганларни ) топган жойингизда ўлдирингиз ва сизларни (қувиб) чиқарган жой ( яъни макка)дан уларни хам қувиб чиқарингиз! (Одамларни)  алдаб, фитнага солиш ўлдиришдан ёмонроқдир.

 Бу ердаги фитнадан мақсад, диндан қўлини тортишлик ва куфрни қабул қилишликдир. Яъни куфрни қабул қилинади ва динни тўрт мафхумидан қўлни тортилади. Чунки олдин хам айтиб ўтканимиздек, мушриклар ва секуляр кофирлар росулуллох саллаллоху алайхи васаллам умумий ахлоқлар хақида сухбат қилган аввалги уч йил мобайнида, бутлар ва бошқа хусусий, шахсий нарсалар хақида гапирсалар хам хеч кимни иши бўлган эмас. Чунки улардан олдин ханифлар хам шундай гапларни айтган эдилар ва уларни хукумат системасида улар мавжуд бўлишган. Аммо бизларни динни тўрт мафхумидан қайтармоқчи бўлаётганларни манзури нима? Ана ўша динни тўрт мафхумидир.

Бу ерда шуни айтса бўладики, агар бир қишлоқ ё шахардаги  ахолисининг  мусулмон холларида  ўлдирилиши ва хаммасини нобуд бўлишлари,муртад ё  кофирни махсусан муртад кофирни ўзларига хоким қилишларидан кўра яхшироқ ва осонроқ бўлади, мана бу кофир ё муртад хоким аллохни шариатига хилоф равишда ва куфр қонунларига асосан уларни устида хукмронлик қилади ва ўзини куфр қонунларини мажбурлаб  уларни устида юргизади ва ижро қилдиради, улар хам аллохни шариатидаги қонунларга хилоф равишда мана бу куфр қонунларига амал қилишга мажбур бўлишади.  Яъни агар инсонни  ухдуд асхобларидек ислом ва тавхидда,динда  ўлиши, динни тўртталик мафхумидан қўлини тортишлигидан ва залил холда хаёт кечиришидан ва қиёматда қуйидаги сўзларни айтишидан минг марта  яхшироқдир:    

 “نَحنُ کُنَّا مُستَضعَفِینَ فِی الأرضِ”،

“бизлара ерда заиф кишилардан бўлган эдик” дейди ва хижрат қилмайди.

9-Муртадлар билан сулх паймони тузиш хам рахбарият тўғри деб ташхис берадиган ва мусулмонлар камроқ қудрат эга бўладиган бўлса ,ўша пайтдаги мавжуд вазиятда муртадларни шаррини дафъ қилишга қодир бўлишмаса ёки фақат рахбарият ташхис беришга қодир бўлган маслахатга эга бўлса мумкин бўлади.

10-Агар муртад иртидод яъни диндан қайтган пайтида қотиллик ё ўғирлик ё зинога ўхшаш жиноятларни ёки бузғунчилик,зарар, зиён келтирган бўлса ва бундан сўнг тавба қилган бўлса энг тўғри раъай шуки, хамма нарсани товонини тўлаши керак. Агарчи баъзи бир уламолар тавба ўтган гунохларни поклайди десалар хам ёки исломий амир ва хоким баъзи бир далилларга кўра муртадларни тарғиб қилиш учун ва тавба қилиб куфрдан қўлларини тортишлари учун  келтирилган хисоратни тўлаши  хам мумкин, хар холда тавба қилган муртад билан қандай муносабатда бўлишлик рахбариятни ва мусулмонлар амирини қарорига боғлиқ.

11-Умумий уламолар муртад киши қўлга тушган пайтида ундан тавба қилишни талаб қилишлик  вожиб дейишади ва баъзилар эса уни суннат дейишади. Агарчи мана бу муртад хар қандай холатда қўлга тушгач ўлдирилса хам ( чунки жанг пайти бўлган ва қўлга тушган), аммо ундан тавба қилишни талаб қилиш ва у бу дунёдан иймон билан кетиши муносиброқ иш хисобланади.

 12-Агар бир мусулмон киши муртад шахсни қаршисида жиноят қилган бўлса, ундан қасос олинмайди, балки мухтасар суратда танбех қилинади, албатта бу хам мусулмонларни амирини ё қўмондонни назарига боғлиқ.

13-Агар муртад ўлдирилган бўлса уни қони бекорга хадар бўлади, уни хонадонидагилар ёки тоифаси хам уни қасоси,диясини талаб қилишга хаққи йўқ. Мана бу хам бизларни афғонистондаги ё ироқдаги биродарларимизнинг  кўпи хато қилаётган ўринлардан бири хисобланади, баъзилар жохилиятни таъассубини махкам ушлаб олишади ва шундай жиноятлар қилишадики, аллох сақласин бир кофирни деб қўлларини мусулмонни қонига белашади, натижада барча амаллари ботил бўлиб бу дунёдан куфр билан ўтиб кетишади. Демак, агар муртад ўлдириладиган бўлса уни қони бекордан- бекорга хадар бўлиб кетади,уни тоифасидан,хонадонидан бўлган кишилар уни қасосини,диясини талаб қилишга хаққи йўқ.

 14-Агар бирор ким муртадни молини бехуда сарфлаган бўлса, сарфланган миқдордаги молни  мусулмонларни байтул молига қайтаради, чунки байтул мол бундай молларни эгаси хисобланади. Хозирда исломий хукумат мавжуд бўлмаган диёрларда бундай вазифаларни бажарадиган мусулмонларнинг  жамоатлари хам бўлмайдиган бўлса,мана бу холатда, мени фикримча агар шахс муртаднинг  молини миқдорига баробар  молни садақа қилиб берса, уни қилган иши иншааллох тўғри бўлади.

 15-Муртад шахс асир тушган пайтида ё уни иртидоди ошкор ва мушаххас бўлса ва каналлардан ўтказилгач уни муртад экани мушаххас бўлса, уни зиндонга ташлаб қул хам қилинмайди ва ундан йилига жизя хам қабул қилинмайди. Балки ё тавба қилади  ва яна қайтадан мусулмон бўлади ёки қодир бўлган  холатда мусулмонларни қудратига муносиб равишда ва жамиятдаги рахбариятни ташхисига кўра ўлдирилади. Бу ерда қуйидаги хукм бўйича  

 «تُقَاتِلُونَهُمْ أَوْ يُسْلِمُونَ»

қоидасига биноан уларга нисбатан муомала қилинади. Секуляристларга ёки ана ўша мушрикларга ўхшаб муомала қилинади; ё ўлдирилади ёки мусулмон бўлади.

16-Агар муртадлар мумтанаъа тоифасидан бўлса, яъни муртадлар  харбий қудратга эга бўлган гурухдан иборат бўлишса ва ташкиллашган гурух бўлса, хизб ё жамоат суратидаги гурух харбий қудратга хам эга бўлса ва аллохни шариатидаги қонунлардан бош тортадиган бўлса, бу нарса уни устида аллохни шариатидаги қонунлар татбиқ қилинишига монеъ бўлади, мана буларни хукми бошқа муртадлар билан фарқ қилади.

Мумтанаах тоифасига харбий,хавфсизлик, ижроий кучларга эга бўлганлиги сабабли “аллохни шариатидаги қонунлар бўйича хукуматни ташкил бўлишига монеълик қиладиган” муртадларнинг барча гурухлари, жамоатлари, тоифалари, давлатлари шомил бўлади, шунинг учун хам уларга “аллохни шариатидаги қонунларга бўйсинмайдиган тўсиб қолувчи тоифа,жамоат” дейилади, улар ўзларини устида аллохни шариатидаги қонунлар хукумат қилишига хозир бўлишмайди ва ўзлари эга бўлган харбий ва башарий қудрат орқали аллохни шариатидаги қонунларни ижро қилинишига монеълик қилишади. Худди туркияга ўхшаш мусулмонларни устида хоким бўлиб турган секуляр хукуматларни  ёки кумалага, демократларга, порти, екити,хозирги асрдаги мусайламайи каззоб ужалонни ишчилар хизбига  ўхшаган  секуляр ахзобларни мисол келтирса бўлади.

Мана бу кофир секулярларни хаммаси харбий қудратга эга бўлиб улар мана бу харбий қудратга ва аслахани кучига суянган холда аллохни шариатидаги қонунларга бўйинсинишмайди, хатто аллохни шариатидаги қонунларни татбиқ қилинишига монеълик хам қилишади. Пикака сариконийда нима учун жанг бошлаган? Улар  айтишардики, бизлар бу ердаги   эскилик бўлмиш  ислом судлари одамларни устида хукм чиқаришига рухсат бермаймиз. Сариконийда ёки раъсул айнда курдларнинг мусайламайи каззоби ужалонни ишчилар хизби жанг бошлашига сабаб бўлган ягона далил мана шу омил бўлган эди, улар бошлаган жанг хали хануз инсоний талафотларга боис бўляпти, бўлиб хам бу талафотлар фи сабили америка ё фи сабили тоғутлар йўлида бериляпти.

 Мана бундай қуролланиб жанг қилган ва исломий хукуматни ва мусулмонларни сафига қарши сафга терилиб олган  муртадларни аёлларига,фарзандларига муносабат билдириш бўйича, жамиятни рахбари “ўзидаги мавжуд вазиятга муносиб равишда” қарор қабул қилади. “кундалик эхтиёжлар” жамиятни рахбариятига уларга нисбатан қандай қилиб муомал қилишни ўргатади. Мана бундай ахкомларни татбиқ қилишда мусулмонларнинг рахбариятининг “мусулмонларни мавжуд вазиятларига муносиб равишда ,замон ва маконга мос келадиган янги асрдаги фиқхга” кўра чиқарилган  раъйи бўйича содир қилинади.

Яъни бир замонда рахбарият мана бу гурух хақида  бир хил раъй билдирган бўлса, бошқа бир замонда эса бошқача раъй билдириши хам мумкин; ёки бўлмасам бир маконда бир нарсани ижро қилган бўлса, бошқа бир замонда эса бошқа нарсани ижро қилиши хам мумкин. Бу мусулмонларнинг мавжуд вазиятларига муносиб равишда жамиятни рахбарияти томонидан ташхис бериладиган ва қарор қабул қиладиган масаладир.

Абу Бакр розиаллоху анхуни замонида хам жангчи,монеълик қилишга қодир (мумтанаъах) муртадларнинг аёлларини,болаларини қул сифатида олинганини кўрганмиз, аммо Умар розиаллоху анхуни замонида мана бу аёллар ва болалар қайтариб берилади, яъни Абу Бакр қилган ишни Умар қайтариб беради, мана бу ошкор ўзгаришдир, мана буни бемалол кўра оламиз. Бунга очиқ намуналардан бири Мухаммад ибни Али ибни Аби Толибни онаси Хавла бинти Иёсни қайтариб берилишидир.

Албатта росулуллох саллаллоху алайхи васаллам хам хавозоннинг секуляр кофирларини аёлларини,фарзандларини мусулмонларни ўртасида тақсимлаб бергандан сўнг, уларни қайтариб берган эдилар. Мана буни далили хукмдаги ихтилоф эмас, балки мана бу ўзгариш амирни ташхис бергани ва ўзига хос замон ва макондаги маслахатни назарга олингани сабабли бўлади, мусулмонлар амирини ўтмишдан қолган ва нусха қилинган  равишни қўллашга мажбур қилиб бўлмайди, ёки хатто бошқа диёрлардан нусха олишга  мажбурлаб бўлмайди. Хар бир диёр мана бу дастадаги хукмларни татбиқ қилишда ўзининг хос вазияти,шароитига тобеъ бўлади, чунки ундаги шароит бошқа диёрларга қараганда фарқли бўлиши мумкин. 

 Бу ерда яна бир марта эслатиш лозим бўлган нуқта шуки, росулуллох саллаллоху алайхи васалламни  замонларида ёки Абу Бакр розиаллоху анхуни ё бошқа сахобаларни халифалик даврларида мана бу мумтанаъах тоифасига қарши жангни улар бошлашган эди, росулуллох саллаллоху алайхи васаллам тоифа ва қабилалардаги собит қадам кишиларга муртадларни шаррини кам қилишга буйруқ берадилар. Муртадлар эмас балки ислом уларга қарши жанг  эълон қилиб  жангни  бошлаган эди.

Яъни мумтанаъах тоифасидаги муртадлар биринчи бўлиб жангни бошлаган ва  росулуллох саллаллоху алайхи васалламни сахобалари ўзларини дифоъ қилишган,деган нарса бўлган эмас,балки бутунлай буни акси бўлган; тўғри мана бу қабилаларни кўпи ўзларини жанг учун тайёрлашган ва хатто баъзилари мадинага хамла қилишни қасд қилишган эди, аммо Абу Бакр розиаллоху анху уларни шартларидан хеч қайси бирини қабул қилмагач ва  ислом ўзига комил  суратда эргашишни талаб қилгач, мусулмонларни шўроси хам мусулмонларни рахбари бўлмиш Абу Бакр розиаллоху анхуни назарига тобеъ бўлди; мана бу суратда жангни бошлаганлар росулуллох саллаллоху алайхи васалламни асхоблари бўлишган эди,мана бу борадаги ривоятлар аниқ ва ошкор. Аммо қандай замонда ва қандай қилиб ва қандай шароитларда бу жангни бошласа бўлади?  Бу хам рахбариятга ва уни қўл остидаги шўрога боғлиқ бўлади, мусулмонлар шошилиб хато,ғалат хиссиётлар юзасидан қарор қабул қилиб қўмондонликни вахдатини ва буйруқ вахдатини якка юриш билан оёқ –ости қилиша олишмайди ва чунки улар  бу билан буюк тафарруқ гунохига,жиноятига дучор бўлишади.

17-Агар муртад девона бўлган бўлса иртидод хукмини, кофир бўлишини  ижроси ундан олиб ташланади ва жазоланмайди.

18-Муртад киши ўлган пайтида ювилмайди, ғусл берилмайди ва кафан хам қилинмайди.

19-Муртад киши ўлган пайтида унга намоз ўқилмайди ва уни мусулмонларни қабристонида дафн қилинмаслиги хам табиий нарса. Хатто баъзи бир уламоларни ақидаси бўйича кофирларни қабристонига хам дафн қилинмайди, манзурим шуки ахли китоб ва шибхи ахли китоб кофирларини қабристонига хам кўмилмайди; балки уларни бир жойга чуқур ковлаб худди ўлган хайвонни кўмгандек кўмилади. Хатто баъзиларни фикрича бошқаларга ибрат бўлсин учун  уни бир жойга ташлаб кетилади. Демак муртад ўлган пайтида унга жаноза намози хам ўқилмайди ва уни хаққига мағфират талаб қилиб дуо қилинмайди.

Бундан ташқари кофир ва муртадлар учун яхшилик билан дуолар хам қилинмайди, балки уларни қабрларини устига бориб жаханнам оловини башорати берилади.    

            أُبَشِّرُکَ بِالنَّارِ!

Сен учун жаханнам оловини башоратини бераман! Худоё….. э роббим! Киши ўзини отасини, онасини, ака- укасини, синглисини, фарзандини ёки яхши кўрган  яқинларидан бирортасини қабрига бориб, уларни хаққига яхшилик билан дуо қилишни ўрнига унга жаханнам оловини башоратини беради ва уни хаққига  яхшилик билан дуо қила олмайди. Шунингдек аллох таоло Иброхим алайхиссаломнинг отасини хаққига дуо қилишини тўғри санамаган эди ва айтадики: Иброхим мана бу борада сизларга намуна бўла олмайди:

  «إِلاَّ قَوْلَ إِبْراهيمَ لِأَبيهِ لَأَسْتَغْفِرَنَّ لَکَ».

Мана бу нихоятда оғир иш, махсусан мўъмин киши учун, бўлиб хам аллох таоло бизларнинг атрофимиздаги кишиларни яхши кўришимизга, аммо улар бизларни яхши кўрмасликларига гувохлик берган.  

«هَا أَنتُمْ أُولَاءِ تُحِبُّونَهُمْ وَلَا يُحِبُّونَكُمْ».

Сизлар уларни яхши кўрасизлар,лекин улар сизларни  яхши кўрмайдилар. Яъни аллох шу нарсага гувохлик бериб турибдики, бизлар уларни яхши кўрамиз, аммо мана бу яхши кўрган кишиларингни хаққига яхшилик билан дуо қила олмайсан-да, буни устига жаханнамни оловини башоратини берасан. Бу нихоятда оғир нарса, нихоятда оғирдир.

Дўстларимиздан бирини айтишича, мен дунёда отамни жуда хам яхши кўрардим, уни ошкор иртидодидан қайтаришга харакат қилдим ва унга  бу борада уларни кофир эканликларига  жуда кўп далил ва хужжатлар келтирдим, у кишини ўзлари хам улар кофир эканликларини айтар эди, аммо бир неча ой давомида спутник каналларини кўргандан сўнг, яна ўша секулярист кофирларга тарафдорлик қиларди, секуляр ахзобларга ва курд кофирларига тарафдорлик қиларди, хатто уларга молиявий ёрдамлар хам жўнатди ва мана шу куфр ақидаси билан ўлиб кетди. Мана энди хозир уни хаққига дуо қила олмайман, бир жойларда сухбатлардан,маърузалардан кейин дуо қилаётган пайтимда шарманда бўламан, оталарни хаққига дуо қилинаётган пайтида омин дея олмайман, отани хаққига мағфират талаб қилинган дуоларда қўшила олмайман, уларни жавобига омин деб жавоб беролмайман. Кўриб турганингиздек нихоятда оғир. Аллох таолодан бизларга хаммамизга рахм қилишини ота-оналаримизни, ака- укаларимизни, атрофимиздагиларни иймон билан бу дунёдан ўтишларини ва ўлимларидан сўнг хам орқаларида қолганларни азобланишига, шарманда бўлишига боис бўлмасликларини сўраб қоламиз. Амин ё роббил аъламин.

20-Муртад ўлган пайтида мусулмонларни қабристонига кўмилмайди, балки олдин хам айтганимиздек ўлган хайвонларни ўлигидек чуқур ковлаб кўмиб қўйилади.

 Баъзи дўстларимиз шуни айтишлари мумкинки, хозирги даврда вужудга келган тартибсизликлар ва мусулмонлар яшайдиган диёрларга хоким бўлган жохилият сабабли муртадлар хам мусулмонларга ўхшаб ўлгандан сўнг ювилади, кафан қилинади ва жанозасига намоз ўқилади, мусулмонларни қабристонида кўмилади ва бошқалар; албатта шундай. Аммо агар шароит тўғри келиб автобусда бўлсанг ва болани ахлатини дафъ қила олмасанг ва уни бир салафанда автобусни ичида  ушлаб туришга мажбур бўлсанг, мана бу нарса ахлатни тозаланиб қолишига боис бўлмайди, хар қандай холатда уни мохияти ўзгармайди, хатто агар фиръавнга,сталинга, ленинга ўхшаб мўмиёланган бўлса хам, бу холатни  уларга таъсири  йўқ.

Агар жаханнам даракот яъни орқага даражама- даража кетиш бўлса, даражаларга эгадир, агар мана бу бадбахтларга мана бу дунёни ўзида бу амаллар ижро қилинса, яъни ўлган хайвонга ўхшаб кўмилса яхшироқдир. Агар мана булар бир ерга ўлган хайвондек чуқур ковлаб кўмиб юборилса , шояд қиёматда жаханнамни даракотларида бир даража юқорироқдан жой олишига сабаб бўлар ва азоблари хам камроқ бўлар, улар учун хар хил  қилиқлар чиқариб уларни мусулмонларга ўхшатиб муносабатда бўлаётганлар, ўлимларидан сўнг хам уларни бошқалар ибрат бўладиган холатда кўмишни ўрнига, бошқаларни тарғиб бўлишига сабаб бўлишяпти. Яъни агар дунёдаги хукмлар уларни устида ижро қилинса, уларнинг жаханнам оловидаги холатлари хам яхшироқ бўлиши мумкин. Чунки бошқаларни тарғиб қилинишига боис бўлишмайди,балки бошқалар хам бу гунохни тарафига келмаслигига сабаб бўлишади. Агар сиз етарли маросимларни ўтказсангиз хатто ундай қилинсин ё бундай қилинсин ,деб  васият хам қиладиган бўлишса, бу холатда одамларни олдидаги куфр, касофатлар чиройли бўлиб кўринади. Хатто бошқалар учун  тарғиб хам бўлишади ва улар тушиб қолган иртидодларини йўлига  монеълик хам қилиша олмайди,балки бу уларни янада пастроқдаги даракотларга тушишларига боис бўлади.

  21-Муртадга меърос хам берилмайди ва ундан меърос хам олинмайди. Мисол тариқасида айтадиган бўлсак, агар муртад секулярни фарзанди мусулмон бўлса ва уни муртад секуляр отаси ўлса, у отасидан меърос ололмайди ва агар мана бу мусулмон ўғил хам ўлса уни муртад отаси уни молига меъросхўр бўлолмайди. Мана бу нарсалар  росулуллох саллаллоху алайхи васалламни мархамат қилган сўзларига мувофиқдир:    

 “لاَ يَرِثُ المُسْلِمُ الكَافِرَ وَلاَ الكَافِرُ المُسْلِمَ”.

“لَا يَتَوَارَثُ أَهْلُ مِلَّتَيْنِ شَتَّى”.

Хўп, шу далилга кўра ундан меърос хам олинмайди ва унга меърос хам берилмайди. Хатто мунофиқларга берилади,лекин буларга берилмайди.

22-Муртадни қилган яхшиликлари ,ибодатлари ботил бўлади. У олдин қилиб ўтган яхшиликлари,ибодатларини хаммаси бекор,ботил бўлиб кетади; хозирги пайтдаги нарсалари хам, иртидодга тушишидан олдинги нарсаларини хаммаси хам  ботил бўлади.

23-Муртад киши доимий, хамиша жаханнамни оловида абадий қолади ва харгиз ундан чиқарилмайди, гунохкор мусулмонлар эса пок бўлганларидан сўнг аллох рухсат берган сабабларга кўра, жаханнамдан чиқишади. Аллох таоло мархамат қиладики:

 «وَمَن یَرْتَدِدْ مِنکُمْ عَن دِینِهِ فَیَمُتْ وَهُوَ کَافِرٌ فَأُوْلَئِکَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فِی الدُّنْیَا وَالآخِرَةِ وَأُوْلَئِکَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِیهَا خَالِدُونَ» ‏(بقره‌/217)،

Сизлардан ким ўз динидан қайтиб,динсиз холда ўлса, ундай кимсаларнинг қилган амаллари дунёю охиратда бехуда кетур. Улар дўзах эгаларидир ва унда абадий қолажаклар.

 Дўстлар диққат қилинглар, нихоятда хатарлидир.

«وَمَن یَرْتَدِدْ مِنکُمْ عَن دِینِهِ فَیَمُتْ»

Кимки динидан муртад бўлган бўлса, тавба қилмаса ва мана шу иртидоди билан ўлиб кетса, уни барча яхши  амаллари ботил бўлади,

 حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فِی الدُّنْیَا وَالآخِرَةِ.

Фалончи ундай яхшиликларни ё бундай яхшиликларни қилган, унга худо рахм қилсин,деб бўлмайди. Шак қилмасангиз хам бўлади, аллох таоло қуйидагиларни айтади:

 حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فِی الدُّنْیَا وَالآخِرَةِ،

Сизлар кўриб турган мана бу муртадларнинг  амалларини хаммаси барбод бўлади, улар оловни, жаханнамни ёронларидурлар ва у ерда абадий қолишади.

Қаранглар, агар сизларни фарзандларингиз, ака- укаларингиз, оталарингиз ёки сизларни яқинларингиздан бирортаси муртадларни сафида ўлса ёки ўзини иртидоди билан мана шу муртадларни сафларида ўлиб кетса, бу уни жазосидир:

  «وَمَن یَرْتَدِدْ مِنکُمْ عَن دِینِهِ فَیَمُتْ وَهُوَ کَافِرٌ فَأُوْلَئِکَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فِی الدُّنْیَا وَالآخِرَةِ وَأُوْلَئِکَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِیهَا خَالِدُونَ».

Мана бу нихоятда хатарли нарса. Бир киши пижокни, пикакани, кумалаларни,демократларни сафида юради ва ўлади, бўлиб хам қандай йўлда ўлади? У ўлгандан сўнг у учун фалон  маросимларни ўтказишади, ундай ва бундай ишларни қилишади, у учун фалон ишларни қилишади. Жохилиятни бир қаранглар қаергача етиб борган? Жахолат, ахмоқгарчиликни бир кўринглар, шариат ахкомларидан огох бўлмасликни қандай даражада ривожланиб кетганини  бир кўринглар, туфурикдан ё ўлган итдан хам ифлосроқ бўлган ва ердаги судралаб юрувчилардан хам пастроқ бўлган кимсага бир мусулмондек маросим ўтказишади ва унга мана бундай муомала қилишади. Бир жиноятчига нисбатан мусулмондек муносабатда бўлишади. Аллох таоло  дунёдаги ва охиратдаги  амалларини барбод бўлиб кетади  ва жаханнамда абадий қолади деган  кимсага шундай муомала қилишади.  

حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فِی الدُّنْیَا وَالآخِرَةِ، أُوْلَئِکَ أَصْحَابُ النَّارِ،

Мана булар бечора ва бадбахт муртадларнинг дунёдаги,охиратдаги ахкомлари ва оқибатлари бўлиб, уларга ишора қилиб ўтдик, бу ўлиб кетган кишиларни дунёвий ахкомлари эди, мана булар хозирда хам бор ва бу муртадлар хар куни хам ўляпган. Аммо мана бу дунёда кумалаларга,демократларга, пикакага ўхшаган ўзларини жудо қилмаган муртадларни устида хукмни ижро қилишлик, исломий хукумат системаси мавжуд бўлган диёрларда хукумат қудрати ва жамоат қудрати пайтида мумкин бўлади. Энди мана бу шахсга исломий хукумат бу хукмларни ижро қилишга  рухсат берган бўлиши хам мумкин, лекин мана бу ахкомларни баъзисини шахс хонадонида қудратга эга бўлса ижро қила олади, масалан синглисини фалончига бермайди, ёки қудратга эга бўлса фалончини никохига олмайди ёки мана бу ахкомлардан бирини ижро қилмайди. Демак, мана бу ахкомлар дунёда қудратга эга бўлган пайтдагина ижро қилиб бўлади холос. Энди мана бу шахсни хонадонида  қудрати бўлиши мумкин ёки одамларни устида  қудрати бўлиши мумкин ёки махсусан энг аслий чора сифатида хукумат қудратига эга  бўлиши хам мумкин. Энди, агар мана бу кимсалар дунёда мусулмонларнинг заифликлари сабабли ахкомлардан қутулиб кетсалар, агарчи улар қиёмат хақида минглаб ёлғонларга,орзуларга, хаёлларга эга бўлишса хам, ўлгандан сўнг аллохни ғазабидан, қахридан омонда қолишмайди,фиръавнни аскарларини мана шу даражага еткизган уламойи суъни ўзлари хам фиръавн билан бирга дарёга тушишган, мана бу уламолар улар учун шундай тасаввуротларни,хаёлларни қуриб берган эдиларки, мана бундай пайтда эса бу тасаввурлар, хаёллар энди  фойда бермайди.

Мунофиқлар ва секулярзадалар жумласидан бўлган даврларида мана шунча паст, хуник сифатларга эга бўлган муртадлар, изтиробли ва тўполонга тўла,бетартиб хаётга эга бўлишган эди, энди бир мархала юқорироқга чиқиб муртадга,ошкор кофирга айланишган пайтда, мусулмонлар томонидан албатта мана бундай муомалага дучор бўлишади-да. Хақиқатда улар дахшатли хаётга эгадурлар. Хақиқатда хам улар хам дунёда ва хам қиёматда дахшатли хаётга эга бўладилар. Мана бундай оқибатни ўзига танлаши орқали  инсон қанчалик ахмоқ бўлиб қолади? У хақида алохида сухбатлашишга лойиқ бўлган   ўрин шуки, аллох таоло  мусулмонларни жамиятидан жудо бўладиган ва табиатан муртадга айланадиган ва тавба қилмайдиган кимсалар борасида очиқ-ойдин ўлдириш буйруғини содир қилиб мархамат қиладики:

 ‏ – وَدُّواْ لَوْ تَکْفُرُونَ کَمَا کَفَرُواْ فَتَکُونُونَ سَوَاء فَلاَ تَتَّخِذُواْ مِنْهُمْ أَوْلِیَاء حَتَّىَ یُهَاجِرُواْ فِی سَبِیلِ اللّهِ فَإِن تَوَلَّوْاْ فَخُذُوهُمْ وَاقْتُلُوهُمْ حَیْثُ وَجَدتَّمُوهُمْ وَلاَ تَتَّخِذُواْ مِنْهُمْ وَلِیّاً وَلاَ نَصِیراً ‏(نساء/89)،

Улар ўзлари кофир бўлганлари каби сизлар хам кофир бўлиб, улар билан баробар бўлиб,улар билан баробар бўлиб қолишингизни истайдилар. Бас, сизлар то аллох йўлида хижрат қилмагунларича уларни дўст тутманглар! Агар юз ўгирсалар, уларни топган жойингизда тутиб ўлдирингиз ва улардан на бир дўст ва на бир ёрдамчи олмангиз!

Аллохни дастури очиқ-ойдиндир.

وَدُّواْ لَوْ تَکْفُرُونَ کَمَا کَفَرُواْ فَتَکُونُونَ سَوَاء،

худди уларни ўзлари кофир бўлганликлари сингари Улар сизни хам кофир бўлишингизни ва мана бу куфрда улар билан баробар бўлишингизни  яхши кўришади. Мана бу бугунги кунда муртадлар сизлар учун йўлга қўйган спутник каналлари ва ахборот воситаларини мақсадидир. Мана бу нарсалар хақида аллох таоло мана булардан узоқлашмайсизларми?-деган. Сизлар мана бундай ахборот воситаларидан узоқлашмайсизларми?  Ўзларингизни ва фарзандларингизни устида мана бу кофирларнинг қилган орзуларини рўёбга чиқарасизларми?  Улар мана бундай орзуларга эгадирлар. Сен мана бундай ахборот воситаларини манзилингга  олиб келиб, уларни таблиғотларини кўраётган пайтингда ё қулоқ солган пайтингда, сен уларни орзуларини рўёбга чиқаряпсан. Улар рухий жангларни бошлашган ва аста-секинлик билан сизларни  хам ўзларига ўхшаган кофир қилишмоқчи. 

Ўзингни ихтиёринг билан уларни манзилингга олиб кирдинг. Уларни орзуларини рўёбга чиқаряпсан. Мен буларни хабарларни эшитиш ва кўриш учун олиб келдим,дейсан. Эй ёлғончи! Аллох таоло қачон сенга хабарларни муртад ва кофирлардан эшитгин деган? Аллох таоло айтадики:

«فَإِن تَوَلَّوْاْ فَخُذُوهُمْ وَاقْتُلُوهُمْ حَیْثُ وَجَدتَّمُوهُمْ»

Агар бош тортишса уларни қаерда топсанглар ушланглар ва ўлдиринглар, яъни қаердан топсангизлар.  

«وَلاَ تَتَّخِذُواْ مِنْهُمْ وَلِیّاً وَلاَ نَصِیراً»

Уларни орасидан ёр ва ёрон танламанглар. Дўстлар диққат қилинглар, мана бу муртадлар хақида бўлиб  ошкор ва аниқ нарсадир. Қаранглар, кумалалардан, демократлардан, пикака, пижоклардан бўлган муртад кофирлар хақида, уларга нисбатан қандай муносабатда бўлишингизни айтишяпти? Аллох таоло айтадики:

  مَلْعُونِينَ أَيْنَمَا ثُقِفُوا أُخِذُوا وَقُتِّلُوا تَقْتِيلًا*سُنَّةَ اللَّهِ فِي الَّذِينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلُ وَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللَّهِ تَبْدِيلًا  (احزاب/۶۱)،

Магар лаънатга дучор бўлган холларида озгина (вақт тура олурлар холос). (У пайтда) улар қаерда топилсалар ушланурлар ва ўлдириб ташланурлар.

Мана бу илохий суннат ўтган даврлардаги кишилар хақида ижро қилинган. Мана буни фақат росулуллох саллаллоху алайхи васаллам ижро қилган деб ўйламанглар,

«سُنَّةَ اللَّهِ فِي الَّذِينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلُ»

Мана бу суннат ўтган даврлардаги кишиларники бўлган, яъни хилқат яратилгандан  буён хозиргача ва қиёмат кунигача  бўлган аллохни суннатидир,

  «وَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللَّهِ تَبْدِيلًا»

Аллохни суннатида хеч қандай ўзгариш мавжуд эмас.

Демак, кеча булар ўлдирилган бугун эса мушкили йўқ, деб ўйламанглар. Йўқ, мана бу аллохни суннати бўлиб, хилқат яратилган замондан бошлаб то қиёмат кунигача давом этади. “лан” келтирилган “ламма” , “ла” келтирилмаган “ва лан тажида лисуннатиллахи табдила” яъни харгиз ва хар қандай шароитда аллохни суннатида ўзгариш топилмайди; шунингдек “лан тарони” дунёда худони кўра олмайсан,деб бу ерда хам “лан” келтирилган. Шунинг учун бу ерда хам ,

  وَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللَّهِ تَبْدِيلًا،

Яъни мана бу аллохни суннати бўлган ва унда хеч қандай ўзгариш кўрмайсан ва пайдо қилмайсан.

Ораларидан мусайламайи каззоб зухур қилган бани ханифа қабиласи хақида хам қуйидаги оятлар нозил бўлган:

«قُل لِّلْمُخَلَّفِینَ مِنَ الْأَعْرَابِ سَتُدْعَوْنَ إِلَى قَوْمٍ أُوْلِی بَأْسٍ شَدِیدٍ تُقَاتِلُونَهُمْ أَوْ یُسْلِمُونَ»(فتح/16)،

Аъробийлардан бўлган (жиходга чиқмасдан) қолган (мунофиқ) кимсаларга айтинг: “яқинда сизлар куч-қувват эгалари бўлган бир қавм ( билан жанг қилиш) га даъват этилурсизлар. (ўшанда ё) улар билан урушурсизлар, ёки улар ( жанг жадалсиз) исломга кирурлар.

Яъни агар исломни қабул қилишмаса улар билан жанг қиласизлар , ахли китобни ва шибхи ахли китобни кофирларига ўхшаш жизя беришдек бошқа йўллар қабул қилинмайди, балки мушриклар ва секуляристларни хукмига шомил бўлишади.

Мана бу оятни хаммаси мана шуни айтади, яъни бизларни  баъзи олимларимиз тафсир қилишганидек, бу оятлар ахли китобни ё шибхи ахли китобни кофирлари хақида эканлиги  тўғри эмас, хато қилган бўлишлари мумкин, ахли китобни ё шибхи ахли китобнинг жизя бера олишларига диққат қилмаган бўлишлари мумкин, ёки улардан ислом билан жангни ўртасидан бирини танлашга мажбур қила олмаслигимизни унутишгандир. Аммо мушриклар ва муртадлар ислом билан жангни ўртасида бирини танлашлари керак.

Бошқа бир жойда аллох таоло уларни дунёда азоб беришига ишора қилади:

  «وَلَقَدْ قَالُواْ كَلِمَةَ الْكُفْرِ وَكَفَرُواْ بَعْدَ إِسْلامِهِمْوَهَمُّواْ بِمَا لَمْ يَنَالُواْ وَمَا نَقَمُواْ إِلاَّ أَنْ أَغْنَاهُمُاللَّهُ وَرَسُولُهُ مِن فَضْلِهِ فَإِن يَتُوبُواْ يَكُ خَيْرًا لَّهُمْ وَإِنيَتَوَلَّوْا يُعَذِّبْهُمُ اللَّهُعَذَابًا أَلِيمًا فِيالدُّنْيَاوَالآخِرَةِ» (توبه/74)

Улар ( яъни мунофиқлар сизга етиб келган хақорат сўзларини ) айтмаганликларига қасам ичадилар. Холбуки, куфр сўзини аниқ айтган эдилар ва исломга қирганларидан сўнг яна куфрга қайтган эдилар хамда ўзлари етолмаган нарсага ( яъни пайғамбар жонига суиқасд қилишга) қасд қилган эдилар. Улар (мунофиқлар) фақат аллох ва унинг пайғамбари уларни ўз фазлу карамидан (қаттиқ эхтиёжлари вақтида ғаниматлар билан) бой-бадавлат қилиб қўйгани учунгина ( аллох ва унинг пайғамбарини) ёмон кўрдилар, холос. Бас, энди агар тавба қилсалар, ўзлари учун яхши бўлур. Агар юз ўгирсалар, аллох уларни дунёю охиратда аламли азоб билан азоблар ва улар учун ер юзида бирон дўст ва ёрдамчи бўлмас!

Зулқарнайнга боғлиқ бўлган кахф сурасидаги оятдан хам мана бу азоб беришдан бўлган манзур нима эканини тушуниб олсак бўлади?

 «قَالَ أَمَّا مَنْ ظَلَمَ فَسَوْفَ نُعَذِّبُهُ ثُمَّ يُرَدُّ إِلَى رَبِّهِ فَيُعَذِّبُهُ عَذَابًا نُكْرًا».

Мана бу оятларни барчаси бизларга шуни тушунтиряптики, муртаднинг дунёдаги жазоси фақат ўлим. Уни бундан бошқа нарса кутмайди. Росулуллох саллаллоху алайхи васалламдан келтирилган ривоятлар, оятдаги мана бу муомала қилиш равишини кўпроқ изохлаб ойдинлаштириб берадиган нарса шуки, муртадларни дунёда фақат ўлим  кутади. Мисол тариқасида келтирсак:

1-Ибни Аббос розиаллоху анхудан ривоят қилиниб росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қиладиларки:

“مَنْ بَدَّڵ دِینَهُ فَاقْتُلُوهُ”

Динини ўзгартирган одамни ўлдиринглар, имоми Молик рохимахуллох муваттоъда келтиришича:

 “من غير دِینَهُ فَاقْتُلُوهُ”.

Ўша ривоятни росулуллох саллаллоху алайхи васалламдан мана бу равиш билан ривоят қилган.

2-Бошқа бир ўринда, Муоз розиаллоху анху яманга  борган пайтида Абу Мусо Ашъарийнинг бир кишини исломдан қайтганлиги  ва муртад, яхудий бўлганлиги сабабли боғлаб қўйганини кўрди, шунда Муоз уч марта айтдики:

لَا أَجْلِسُ حَتَّى يُقْتَل،َ قَضَاءُ اللَّهِ وَرَسُولِهِ،فَأَمَرَ بِهِ فَقُتِلَ.

яъни аллох ва росулини хукми билан мана бу шахс ўлдирилмагунча ўтирмайман. Мана буни уч марта айтди, бундан сўнг  у шахсни ўлдиришга фармон берилди ва ўлдирилди.

فَأَمَرَ بِهِ فَقُتِلَ.

3-Абдуллох ибни Масъуд розиаллоху анхудан ривоят қилинишича, росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қиладиларки:

 “لاَ يَحِلُّ دَمُ امْرِئٍ مُسْلِمٍ يَشْهَدُ أَن لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللهُ وأَنِّي رسُولُ اللهِ إِلاَّ بِإِحْدَى ثَلاَثٍ: الثَّيِّبِ الزَّانِي، وَالنَّفْسِ بِالنَّفْسِ،وَالتَّارِكِ لِدِينِهِ الْمُفَارِقِ لِلْجَمَاعَةِ”.

Шаходатайнни айтаётган мусулмонни қони халол эмас ( шаходатайнни келтирган киши яъни ашхаду ан ла илаха иллаллох ва ашхаду анна Мухаммадар росулуллох,деб бундай шаходат берган мусулмонни қони халол эмас), магар мана бу уч нафардан бирини: 1- турмуш ўртоғи бор бўлиб зино қилган шахс,2- жонни муқобилида жон, яъни нохақ қотилликни баробаридаги қасос, 3- динини тарк қилиб мусулмонларни жамоатидан жудо бўлган киши.

Қаранглар қандай чиройли айтилган:

“وَالتَّارِكِ لِدِينِهِ الْمُفَارِقِ لِلْجَمَاعَةِ”

Динини тарк қилади ва мусулмонларни жамоатидан жудо бўлади. Бизлар тўрт филтер ва тўртталик мархалани босиб ўтдик ва мана бу шахс мусулмонларни жамоатидан жудо бўлган деб ташхис берилди, тўғрими ё йўқми? Жудо бўлган деб ташхис берилмаганда мунофиқлар ва секулярзадаларга ўхшаб мусулмонларни ўртасида қолган бўларди ва бизлар уни мусулмонларни жумласидан деб хисоблардик ва у мана бу хукмга шомил бўлмасди. Аммо уни тўрт филтер ва тўрт мархалададан ўтказганимиздан  ва ошкор кофир деб ташхис берилгандан сўнг, у мана бу хукмга шомил бўладими ё йўқми? Уни ўзи бориб мана бу хизбларга қўшилган, энди буни бошқа нарсага ниёзи йўқ. Муфариқ лилжамаати, яъни мусулмонларни жамоатидан жудо бўлган.

Шуни зикр қилиб ўтиш лозимки, қуръон ва суннатдаги нарсаларни эътиборга олган холда, турли-хил исломий фирқаларни хаммаси муртадни жазоси бўйича иттифоқли назарга эгадирлар, албатта шароитлар ва уни ўринлари бўйича уларни ўртасида ихтилоф мавжуд,лекин хукмни асли борасида хатто ўлим жазосида иккиланишмайди. Агар турли-хил исломий мазхабларнинг фуқахоларини сўзларидаги  андак ихтилоф, хукмни аслида эмас, уни мафхумида ва масодиқларида холос.

Алмуғний яъни ахли суннат деб маъруф бўлган фирқани фиқхидаги мухим манбаъда зикр қилинганки:

  وأجمع أهل العلم على وُجوبِ قَتْلِ المُرْتَدِّ.

Барча донишмандлар муртадни ўлдиришни вожиб эканига ижмоъ қилишган. Айтишадики: мана буни Абу Бакрдан, Умардан, Усмон,Али, Муъоз, Абу Мусо Ашъарий, ибни Аббос, Холид ва бошқалардан ривоят қилинган ва хеч ким уни инкор қилмайди, мана шу шева билан ижмоъ қилинган, мана бу шева билан нима учун ижмоъ қилинган, нима учун? Чунки уларни хаммаси бу назарга иттифоқ қилишган. Сахобаларни барчаси  уни устида ижмоъ қилишган.

12 имомлик шиъаларни фиқхий манбаъларидан бўлган фиқхул худуд ват таъзирот хам гувохлик берадики:

«اجمع العلماء و الفقهاء من العامه و الخاصه، قديماً و حديثاً، ان من خرج عن الاسلام فهو مرتد واجب القتل»،

Ўтган ва хозирги  даврлардаги шиъа ва суннийларни уламолари ва фуқахолари шунга ижмоъ қилишганки, исломдан чиққан киши муртад бўлади ва ўлдирилади.

Муртадларни аёллари, муртадларни фарзандларига хос ахкомлар ва муртадларнинг  тавбаси.

Ўтган ўринларга хилоф равишда ахли қибла мана бу борада хилма- хил кўз-қарашларга эгадир.

Имоми Нававий рохимахуллох муслимни шархида айтадики: ” муртадни ўлдирилиши борасида мусулмонлар ижмоъ ва иттифоқга эгадурлар, аммо ўлдирилишдан олдин ундан тавба қилишни сўраш вожибми ё мустахабми ва ёки нималар бўйича тавба қилиш сўралиши ва нималар бўйича тавба қилиш сўралмаслиги ва  ким уни устидаги шаръий жазосини ижро қилиши ёки аёл киши хам эркак кишига ўхшаб ўлдирилиши борасида ихтилофга эгадирлар. Абу Ханифа, Хасан ва Қатодадан бошқа уламоларни барчасини наздида аёл киши хам эркак кишидек ўлдирилади ; лекин Абу Ханифа айтадики: аёл киши ўлдирилмайди, фақат зиндонга ташланади, Хасан ва Қатода хам Али ибни Аби Толиб розиаллоху анхудан келтирилган ривоят бўйича айтишадики, аёл киши ўлдирилмайди, балки каниз, қул қилиб олинади.” 

Мана булар ахли қибланинг хилма –хил кўз-қарашлари ироя берилган ўринлар бўлади , фақатгина шўро ўзини вохид ижмоъсини канали орқали охирги раъйини  – мусулмонларни рахбари ва амири мана шу шўрони намояндаси бўлади – ироя беради ва ўзини охирги раъйини содир қилади.

 Ихтилофли ўринлардан бири, муртадларга ва муртадларни фарзандларига тавба масаласида қандай муносабатда бўлиш ва муртад бўлган аёлларга  нисбатан қандай жазолаш борасидадир. Муртадни тавбаси хақида бир даста қуйидаги назарга эга:

Даъватдан ва бошқа олдини олувчи ишлардан сўнг охирги мархала сифатида қўлланган жангни орасида ( яъни ислом ахли билан муртадларни орасидаги жангда) хар қандай муртад асир тушса ва унинг муртадларни жибхасига тушиб қолган мухолиф мусулмон эмас,балки  муртад эканлиги ташхис берилса, уни тавбаси қабул қилинмайди ва фақат ўлим уни кутади:

 «إِنَّ الَّذِینَ کَفَرُواْ بَعْدَ إِیمَانِهِمْ ثُمَّ ازْدَادُواْ کُفْراً لَّن تُقْبَلَ تَوْبَتُهُمْ وَأُوْلَئِکَ هُمُ الضَّآلُّونَ» ‏(آل عمران/90)،

Албатта иймон келтирганларидан кейин кофир бўлган, сўнгра куфрлари янада зиёда бўлган кимсаларнинг қилган тавбалари харгиз қабул қилинмайди. Ана ўшалар хақ йўлдан тойилгувчилардир.

Мана бу ерда хам “лан” сўзи келтирилган: яъни харгиз ва хар қандай шароитда. Аллох таоло саййидимиз Мусо алайхиссаломни талабига қандай жавоб беради:

«قَالَ رَبِّ أَرِنِی أَنظُرْ إِلَیْکَ قَالَ لَن تَرَانِی»،

“Парвардигорим, менга (жамолингни) кўрсатгин. Сенга бир қарай”,деди. ( аллох) айтди: “сен мени (бу дунёда) харгиз кўролмайсан.”

Мана бу холатда, шунингдек мана бу дунёда аллохни хар қандай шароитда кўриб бўлмайди, мана шу равишга кўра,  бундай холатда асир тушган ва муртадларни жибхасида  юрган мухолиф мусулмон эмас, балки хақиқатда муртад, деб ташхис берилган муртадни тавбаси харгиз ва хар қандай шароитда қабул қилинмайди.

Мана бу муртад мунофиқлар ва секулярзадаларни тўдасида бўлган пайтида хам, мусулмонларга ана ўшанча дардларни тоттирган, у иртидодидан сўнг хам фурсатга эга эди, аммо тавба қилмаган, энди эса жанг пайтида қўлга тушиб асир бўлган ва муртадларни жибхасидаги мухолиф мусулмон эмас, балки хеч қандай шак-шубхасиз муртад  экани ташхис берилган; у ўзини нажоти учун хеч қандай йўл қолдиргани йўқ.

Мана бу ўша ёлғончи, риёкор, хиёнатчи, хийлагар, қасамхўр кимса бўлиб, у мунофиқлар ва секулярзадалар тўдасини орасида бўлган пайтида хам уни картаси бошқа хуник сифатларга тўла бўлган, биз бу сифатларни хаммасига ишора қилдик ва ўқидик ва энди эса уни қўли мусулмонларни қонига хам беланган ва амалда душманларни сафидан жой олган ва уларнинг мусулмонларни ўлдириш жиноятида шерик бўлган, у энди хар қандай шароитда ўзини хаётини давом эттириш учун хеч қандай йўлни қолдиргани йўқ. У иштирок этган жангда мусулмонлар ўлдирилган, мусулмонлар ўлган ва у мусулмон шахсни ўлими бўйича жиноятга шерик хисобланади.

Бошқа бир гурух уламоларни фикрича, агар мунофиқ ва секулярзадалардан бири уни ислом доирасидан чиқариб юборган жинояти учун бир марта тавба қилса, уни тавбаси қабул қилинади ва уни жохиллигига узр келтирилади ва агар мусулмон киши хам мана шундай оғир жиноятни қилган бўлса, уч кун зиндонга ташланиб унга тавба қилиши учун фурсат берилади ва уни шубхаси бартараф қилинади, агар тавба қилса уни қўйиб юборилади ва ундан тавбасини қабул қилинади, аммо агар яна огох холида узрсиз мана шу жиноятни такрорласа, уни тавбаси қабул қилинмайди ва муртадларга ўхшаб унга муғаллиза ва шиддатли муомала қилинади. Шунинг учун “лан” сўзи келтирилган.

Имоми Молик  қуйидаги хадисни изохида 

 “مَنْ بَدَّڵ دِینَهُ فَاقْتُلُوهُ”

Муваттоъда келтирганки: уни маъноси шуки, исломдан чиққан ва исломдан бошқа зинодиқа ва унга ўхшаган фирқаларга қўшилган хар бир киши, агарда мусулмонларни қўлига тушиб қолса ўлдирилади ва улардан тавба қилишни сўралмайди. Чунки уларни тавбасини тушуниб бўлмайди. Яъни асирликка тушишидан олдин уни рост айтаётганини шояд тушунса бўлади ва иймонини қабул қилинади, аммо қуролли жангдан сўнг асирликка тушган бўлса, уни қилаётган тавбасини далили нима эканини хеч ким тушунмайди, тушуниб бўлмайди, мусулмонларнинг  амири,қўмондонини ташхисига биноан ўлдирилади.

12 имомлик шиъалар хам хилма-хил ривоятларни келтириб шу нарсага эътиқод қилишадики, муртад бўлган мусулмонзода ( истелох бўйича фитрий бўлса, муртад бўлган мусулмонзодага фитрий дейилади) агар шундай мусулмон муртад бўлса, хоким ундан тавба қилишни сўрашга муваззаф эмас, ундан албатта тавба қилишини сўраши лозим ва шунда уни ўлдириш мумкин бўлади,дея олмайсан, мана бундай муртад агар тавба қилса уни тавбаси қабул қилинмайди ва у ўлдирилиши керак.

Мана бу, сафларини мусулмонларни сафидан жудо қилган ва мусулмонларнинг  жамиятидан бутунлай жудо бўлган кишиларга муомала қилишнинг  равиши бўлади. Энди агар  мусулмонларни орасидаги кишилар, мунофиқлар ва секулярзадаларга хос бўлган жиноятларни қиладиган бўлишса ва мана бу жиноятлар уларни ислом доирасидан чиқишларига боис бўлса ва кофир бўлишса ,лекин тавба қилишмаса ва ўзларини жиноятларини давом эттиришса; улар мусулмонларни жамиятидан физикий ва жисмонан жудо бўлишмаган бўлишса хам, аммо ақидавий жихатдан ўзларини мусулмонларни жамиятидан чиқариб олишган бўлади. Агар мана бу даста тўртталик филтердан ва тўртталик мархаладан ўтказилса ва мана бу шахс яна жиноятчи ва фосид деб ташхис берилса, аллох уларга азоб беради , энди бу қиёматда бўлиши хам мумкин ёки шу дунёда мусулмонлар томонидан берилиши хам мумкин. 

«نُعَذِّبْ طَائِفَةً بِأَنَّهُمْ كَانُوا مُجْرِمِينَ».

Хар қандай холатда, тавба масаласи бўйича муртадларни жибхасидаги мухолиф мусулмонларни мухим масаласига  нихоятда диққат билан эътибор берилиши керак, иншааллох келажакда у хақида янада кўпроқ изох берамиз. Мана бундай иртидод хукми берилган шахсларни учратган пайтимизда ёки асирга тушиб қолганларида уларнинг муртад эмасликлари борасидаги хақиқат бизларга очиқ-ошкор бўлса; бу вақтда уларга нисбатан худди иртидод жиноятига дучор бўлган мухолиф мусулмон сифатида муносабатда бўламиз ва тавбасини қабул қиламиз ва уни муртадларни сафидан жудо қиламиз. Чунки уни муртадларни хукмига шомил қилмаймиз, хатто агар бизларга қарши жанг қилган  мухолиф мусулмон бўлган тақдирда хам.

Мана булар икки дастадурлар: биринчи даста ташқи босқинчи секулярлар ва уларни махаллий навкарлари  билан мубораза қилиш бўйича, бизларга мухолиф ижтиходга, таъвилга эгадирлар ва мана шу нарса уларнинг биз билан мухолиф бўлишларига ,хамда хохламаган холатда  ташқи босқинчи кофирларни,уларни навкарларини жибхасига тушиб қолишларига  сабаб бўлган, аммо улар олиб бораётган жангларни самараси, бизларни хар иккимизнинг  душманимизни фойдасига хизмат қилади. Иккимизни ўртамиздаги жанг икки мўъминни ўртасидаги жанг бўлиб, энди хақ ё  бу тарафда бўлиши хам мумкин ёки иккинчи  томонда бўлиши хам мумкин.  Хар қандай холатда, улар ўзларини таъвилотларида хато қилишган ва бу ерда хар икки мўъмин бир-бири билан жанг қилган, аммо жанг шундай бир шевадаки, тарафларни бири ўзи истамаган холда ташқи босқинчи кофирларни жибхасига ўтиб қолади ва уни самараси хам душманни фойдасига бўлади ва шарри эса  уларни ўзларига мусулмонларга қайтади ва зохирда мусулмонларни муштарак душмани билан бирга бир жибхада мухолиф мусулмон гурухга эса  қарши бўлиб қолади. 

Бошқа бир дастадаги мусулмонлар борки босқинчи навкарларни хийла-найрангларига  алданишган. Масалан хозир жуда кўпчилик сайёф, абдуллатиф мадхалий( ироқнинг курдистонидаги) оли саъудни хоин муфтилари ва шуларга ўхшаш бошқа хоин муфтиларга ўхшаган, хокимларни ва американи,натони ва бошқа босқинчиларни, тоғутларни ихтиёридаги  уламойи суъ варрувайбиза ва динфуруш хоинларни таблиғотлари сабабли уларни таъсирига тушиб қолишган, уларни таблиғотлари боис бизларни хавориж деб билишади, ёки жуда кўпчилик бизларни муртад ёки кўплари бизларни муздур,сотқин ё динни, одамларни, аиммани  душмани ва бугунох кишиларни қирғинига ва мусулмонларни диёрларини нобуд бўлишига ва бундан бошқа анча –мунча жиноятларга сабабчи деб билишади.

Дархақиқат бизларни рўбарўйимиздаги кишилар бизларнинг алданган  биродарларимиз ва опа-сингилларимиз бўлишади, уларга ёлғон айтишган, улар хавориж,муртад, сотқин, ажнабий, динни ва миллатни, аиммаларни  душмани , аёлларга ва болаларга, эркак кишиларга хам рахм қилмайдиган ва мусулмон аёлларини канизликка оладиган, хамда мусулмон аёлларни олди-сотди бозорида  пуллайдиган ва гўдакларни қатли ом қиладиган  вахший, жинояткорга қарши жанг қиляпмиз,деб ўйлашади. Аслида улар бизларга қарши жанг қилишмаяпти,балки умуман мавжуд бўлмаган хаёлларидаги бир мавжудот билан жанг қилишяпти. Агар шундай мавжудот  мавжуд бўлган тақдирда бизлар хам албатта  улар билан бирга жанг қиламиз. Бизларни қайси биримиз мана бу жиноятларга  ва бундай жиноятчиларга рози бўлади?

Муртадни аёлини ўлдириш ё ўлдирмаслик борасида хам икки хил назар мавжуд:

Исломий фирқаларни ва мазхабларни аксари шунга эътиқод қилишадики, агар бир аёл муртад бўладиган бўлса ва сўз,амал билан ишончга кўра шубхасиз холатда ўзини мусулмонларни жамиятидан жудо қилса ва тавба қилмаса, росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қилган нарсалари умумий ва қамраб олувчи бўлганлиги боис:

 “مَن بدَّلَ دينَهُ فاقتُلوهُ”،

ўлдирилиши керак, мана бу асосга кўра аёл ва эркакни орасида ридда хаддини ижро қилиш бўйича фарқ мавжуд эмас. Агар баъзи бир ўринларда росулуллох саллаллоху алайхи васаллам аёлларни ўлдиришдан қайтарган бўлсалар, бу аслий кофир аёлларнинг кўпини заифликлари сабабли эди. Чунки мана шу заифлик сабабли ўша замонларда улар жангларда хозир бўлишмас эди. Яъни уларни қўлида қилич бўлмаган, жангларда хам иштирок этишмасди, улардаги мана шу заифлик ва жангларда иштирок этмасликлари боис, росулуллох саллаллоху алайхи васаллам аслий кофир аёлларни ўлдиришдан нахий қилган эдилар.

 Мана бу борада аёл киши хам эркакларни хукмига шомил бўлишади

 ” مَن بدَّلَ دينَهُ فاقتُلوهُ “

аёл киши билан эркак кишининг иртидод хукумида фарқ бўлмайди, бу борада жуда кўп ривоятлар мавжуд, масалан:

 -Жобир розиаллоху анхудан ва уммул мўъминин Оиша розиаллоху анходан турли-хил шеваларга кўра ривоят қилинган, бир аёл муртад бўлади, унга иккинчи марта мусулмон бўлишликни, тавба қилишни ва исломга қайтишни   таклиф қилинади, аммо инкор қилади, росулуллох саллаллоху алайхи васалламнинг  дастурларига биноан ўлдирилади:

  «أَنَّ امْرَأَةً يُقَالُ لَهَا أُمُّ مَرْوَانَ ارْتَدَّتْ عَنِ الإِسْلامِ، فَأَمَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُعْرَضَ عَلَيْهَا الإِسْلامُ، فَإِنْ رَجَعَتْ وَإِلا قُتِلَتْ».

-Ёки қуйидагича келтирилган:

«أنَّ امرأة يُقال لها أُم مروان ارتدت فأمر النبي صلى الله عليه وسلَّم بأنْ يُعرَض عليها الإسلام فإنْ تابت وإلا قُتِلَت، فأبت أنْ تُسلِم فقُتِلَت».

-Оиша розиаллоху анхо мархамат қилганларки:

«ارتدت امرأة يوم أحد، فأمر النبي صلى الله عليه وسلم أن تستتاب فإن تابت وإلا قُتِلَتْ».

-Бундан ташқари, Хафса уммул мўъминин розиаллоху анхо хам ўзини қўли билан бир сехргар аёлни ўлдиради.

-Абу Довуд ва Насоий хам сахих санад билан Аббос розиаллоху анхудан ривоят қиладики, бир кўзи ожиз мусулмон кишининг аёли росулуллох саллалоху алайхи васалламни хақорат қиларди  ва бу киши уни  бир неча марта огохлантиради , ( яъни мана бу ишни қилмасликни тайинлайди, чунки у замонда хеч ким бундай гунохни қилмасди ва бундай жиноятни хукми ўлим эканини хамма биларди, исломий хукумат хаммага агар бирор ким бундай жиноятни қиладиган бўлса уни устида хукмни ижро қилишга рухсат берган эди, бу хукмни кимлар ижро қилиши борасида олдин айтиб ўтилган.) аммо  бу аёл хақорат қилишда давом этади , эркак киши уни  бир неча марта огохлантиради  ва ундан тавба қилишини  сўрайди, аммо аёл барибир ўзини жиноятида давом этади. Бу  бу киши кечаси аёлини ўлдиради. Мана бу хабар росулуллох саллаллоху алайхи васалламга етиб борган пайтида, у киши одамларни жамладилар ва мархамат қилдиларки: мен сизларни гувох қилиб айтаманки мана бу аёлни қони бекорга хадар бўлиб кетди

«ألا اشْهَدُوا أَنَّ دَمَهَا هَدَرٌ».

-Холид ибни Валид росулуллох саллаллоху алайхи васалламни сўкиб хақорат қилган аёлни ўлдиради.

-Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам маккани фатхи пайтида хам икки аёлни ўлдиришга хукм содир қиладилар, улар ахли қиблага қарши рухий жанг олиб боришар таблиғ қилишар эди.  Маккани секуляристлари мусулмонларга қарши йўлга қўйган жангда мана бу аёллар рухий жанглар бўлимида фаолият кўрсатишарди. Бани  Абдулмутталибни канизи сора мана буларни бири бўлган, у олдин муртад бўлган эди. Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам амр қилдиларки, улар хатто  каъбани пардасига осилиб олган тақдирларида  хам ўлдириши керак.

-Умму Қирфа номли мусулмон бўлган аёл кофир бўлади. Абу Бакр розиаллоху анху ундан тавба қилишини сўрайди ва тавба қилгин,дейди, аммо бу аёл тавба қилмайди ва Абу Бакр розиаллоху анху уни иртидоди сабабли ўлдиради. 

Мана шундай истинод қилса бўладиган  ўринлар мавжуд .Мана бу холатда муртад аёлни жазоси хам муртад эркакни жазосини айни ўзидир, чунки аёл билан эркакни риддасини асари,зарарларида фарқ йўқ. Албатта, фатхул борийдаги Муоз розиаллоху анхудан келтирилган хасан хадис бошқа бир далил бўлиши мумкин, росулуллох саллаллоху алайхи васаллам уни яманга жўнатаётган пайтларида мархамат қилган эдиларки:

“أَيُّمَا رَجُلٍ ارْتَدَّ عَنِ الْإِسْلَامِ فَادْعُهُ فَإِنْ عَادَ وَإِلَّا فَاضْرِبْ عُنُقَهُ وَأَيُّمَا امْرَأَةٍ ارْتَدَّتْ عَنِ الْإِسْلَامِ فَادْعُهَا فَإِنْ عَادَتْ وَإِلَّا فَاضْرِبْ عُنُقَهَا”.

Агар исломдаги киши муртад бўлса уни яна қайтадан исломга қайтишга даъват қил, агар қабул қилмаса уни бўйнига ур ва хар қандай аёл киши исломдан қайтиб муртад бўлса, яна қайтадан уни исломга қайтишга даъват қил, агар қайтмаса уни хам бўйнига ур.

Албатта росулуллох саллаллоху алайхи васаллам турли-хил ўринларда келтирган ва умумий холатдаги яъни эркак ва аёлни ўртасида фарқи бўлмаган бошқа ривоятлар хам мавжуд,масалан:

 «لاَ يَحِلُّ دَمُ امْرِئٍ مُسْلِمٍ إِلاَّ بِإِحْدَى ثَلاَثٍ: كُفْرٌ بَعْدَ إِيمَانٍ، وَزِنًا بَعْدَ إِحْصَانٍ، وقَتْلُ نَفْسٍ بِغَيْرِ نَفْسٍ»،

уч холатда мусулмонни қонини тўкиш халол бўлади, биринчиси мусулмон бўлгандан сўнг кофир бўлса, муртад бўлса; турмуш қургандан сўнг зино қилса ва нохақдан бир жонни ўлдирса қасос қилинади.

Аёлларни ўлдирмасликка хам ривоятлар келтирилган, улар аслий кофирлар билан бўлган жангларга  тегишли бўлиб, уни далили аёлларни заифликлари ва жангда иштирок эта олмасликлари эди. Мана бу ривоят шундай бир пайтда содир бўладики, росулуллох саллаллоху алайхи васаллам  жангда бир аёлни ўлдирилганини  кўриб мархамат қиладилар:   

“مَا كَانَتْ هَذِهِ لِتُقَاتِلَ”،

Яъни мана бу аёл жангчи эмасди, жангчи бўлмаган ёки жангни таблиғий бўлимида иштирок этмаган аёлни ўлдирмаслик керак. Яъни жангда иштирок этмаган қурол билан жанг қилмаган аёлни ўлдирмаслик керак.

 مَا كَانَتْ هَذِهِ لِتُقَاتِلَ،

Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам бундай сўзни айтишларига сабаб шу эдики, аёл кишини ўлдиришдан нахий қилишларига сабаб уни бу жангда иштирок этмаганлиги бўлган.

Хозирги даврда эса секуляр давлатларни лашкарида қуролланган секуляр кофир аёллар мавжуд, мана бу холат бўйича қандай хукм чиқарилади? Американи, сехюнистлар режимини, канадани ва аксарият давлатларни лашкарида аёллар мавжуд, бу вазиятда қандай муносабат билдирилади? Улар  курдистон секуляр муртадларини орасида хам мавжуд кўриб турибмиз-ку, хозир уларни хукми нима бўлади? Улар мусулмонларга қарши таблиғотларда хам иштирок этишади, бу хақида нима деса бўлади? Уларни эркаклар билан фарқлари нимада? Хеч нарсада фарқи йўқ, уларни хукми хам мана шу эркаклар билан бир хил бўлади.

Аёллар хам эркаклардек жангда иштирок этишади ва қўлларига аслаха олишган, росулуллох саллаллоху алайхи васаллам айтганларидек эмасда:

  مَا كَانَتْ هَذِهِ لِتُقَاتِلَ،

Масалан ўзини уйида ўтирган ва жангга алоқаси бўлмаган аслий кофир аёллар; тўғрими, улар ўлдирилмаслиги керак; аммо аксар  секуляр давлатларда қўлларига аслаха олган ва рухий жанглар бўлимида иштирок этаётган  аёлларни хукми нима бўлади? Уларни хукми росулуллох саллаллоху алайхи васаллам макка фатхида мархамат қилган канизларга ўхшаш бўлади: агар улар каъбани пардасига осилиб олган бўлсалар хам уларни ўлдиринглар. Демак, бугунги кунда мусулмонларга қарши жангларни рухий ва харбий  бўлимида иштирок этаётган аёлларни эркаклардан фарқи йўқ.

 Иртидод хам худудлар жумласидан бўлган жиноят бўлиб, барча жиноятларга, худудларга ўхшайди, балки у бошқа жиноятлардан кўра баттарроқдир. Эркак ва аёлни, ўғрини, қотилни, маст қилувчи ичимликлар ичувчиларни, зинокорни ва бошқани ўртасида фарқ бўлмагандан сўнг мана бу ўринда хам фарқ бўлмайди. Иртидод жинояти мана булардан кўра баттарроқ хисобланади.

Имоми Шофеъий мухолифларни раъйига мухолифат қилиш  ва муртад аёл киши хам эркак кишидек ўлдирилишини исботи бўйича, икки шубхага ишора қилади яъни мана бу икки шубхага жавоб тариқасида ўзини раъйини баён қилади. Биринчи шубхага ибни Аббос розиаллоху анхудан келтирилган ривоятни келтириб айтади:

    «لاتقتل النساء اذا هن ارتددن عن الاسلام ولکن یحبس و یدعین الی الاسلام و یجبرن علیه»

Аёллар агар исломдан қайтиб  кетишса, ўлдирилмайди, балки зиндонга ташланади, исломга даъват қилиниб унга мажбур қилинади. Имоми Шофеъий рохимахуллох мана бу ривоятга шундай жавоб бериб мархамат қиладики: муртад аёлни ўлдирилмайди,деган назарни тарафдори бўлган кишилар бу ривоятни мени хузуримда қироат қилишди ва мен мана бу мажлисда хозир бўлган  огох  кишилар гурухидан бу хадис хақида савол қилиб сўрадим, уларни хаммаси мана бу ривоят сахих эмас ва унга эътимод қилиб бўлмайди,дейишди.

Иккинчи шубха қиёсдир. Муртад аёллар ўлдирилмайди, деяётган кишилар, уларни ахли харб бўлган кофир аёлларга муқояса қилганлар, зеро пайғамбар саллаллоху алайхи васаллам ахли харбни аёлларини ўлдиришдан нахий қилганлар. Исломда хеч қандай ўтмишга эга бўлмаган аёлларни ўлдиришдан нахий қилингандан сўнг, исломда ўтмишга эга бўлган муртад аёлларни ўлдириш аввалги йўлга кўра мумкин бўлмайди, мана бу қиёсни номи увлавият қиёси дейилади.  Имоми Шофеъий рохимахуллох мана бу шубхага шундай жавоб беради: агар мана бу қиёсга истинод қилиб бўлганда, бу қари кишиларга, пулга сотилганларга,рохибларга хам шомил бўлиши керак эди. Бундан ташқари агар бизни далилимиз “қиёс” бўладиган бўлса,демак муртад аёлни зиндонга ташлашга далил бўлолмайди,зеро жангчи аёл зиндонга ташланмайди, балки қул қилиб олинади. Демак, мана бу хужжатга асосан,

 «مَنْ بَدَّڵ دِینَهُ فَاقْتُلُوهُ».

Бу ерда аёл киши билан эркак кишини ўртасида фарқ қўйилмайди. Имоми Шофеъий мана бу шева билан икки шубхага жавоб беради.

Мана бу назарни баробарида, исломий фирқалардан бўлган икки фирқа бошқалардан фарқли кўз-қарашга эга; бири ханафийлар ва бошқаси 12 имомлик шиъалар ўзгача раъйга эгадурлар. Уларни эътиқодлари бўйича муртад аёл ўлдирилмайди,балки зиндонга ташланади. Суфёни Саврий ва ундан бошқа ахли куфаликлар мана шундай раъйга эга бўлишган.

Мана бу дастадаги кишиларга жангда иштирок этмаган  аслий кофир аёлларни ўлдирмаслик хақидаги  ривоятлардан ташқари, Муоз розиаллоху анхуни ривояти хам қуйидагича ва мана бу лафз билан уларга етган:

 «أَيُّمَا رَجُلٍ ارْتَدَّ عَنِ الإِسْلاَمِ فَادْعُهُ، فَإِنْ تَابَ، فَاقْبَلْ مِنْهُ، وَإِنْ لَمْ يَتُبْ، فَاضْرِبْ عُنُقَهُ، وَأَيُّمَا امْرَأَةٍ ارْتَدَّتْ عَنِ الإِسْلاَمِ فَادْعُهَا، فَإِنْ تَابَتْ فَاقْبَلْ مِنْهَا، وَإِنْ أَبَتْ فَاسْتَتِبْهَا».

яъни уларга

 «وَإِلَّا فَاضْرِبْ عُنُقَهَا»

деб олдин келтирилган жумлани ўрнига

«وَإِنْ أَبَتْ فَاسْتَتِبْهَا».

Агар қабул қилмаса яна қайтадан ундан тавба қилишини сўра. Яъни қайтадан унга тавбани рўбарў қилгин.

Мана бу ривоят муртад аёлни ўлдирилишига мухолиф бўлган кишиларнинг энг катта далили хисобланади, улар бундай аёлни ўлдиришни ўрнига хар куни унга исломга қайтишни,  тавба қилишни айтилади;  хатто агар бу холат уни ўлимигача чўзилса хам. Улар мана бундан  истинод қилишган. 

Имоми Абу Ханифа рохимахуллох айтадики:

إنَّ المرأة إذا ارتدت لا تُقتَل ولكن تُحبَس وتُخرَج كل يوم فتُستتاب ويُعرَض عليها الإسلام، وهكذا حتى تعود إلى الإسلام أو تموت، لأنَّ النبي صلى الله عليه وسلَّم نهى عن قتل النساء.

Мана бу шева билан айтадики, агар аёл киши муртад бўлса ўлдирилмайди, лекин зиндонга ташланади ва хар куни уни зиндондан чиқариб унга исломга қайтишни, тавба қилишни айтилади, то яна қайтадан исломни қабул қилгунича. Мана бу иш унга ўлим келгунича давом этади. Нима учун? Чунки росулуллох саллаллоху алайхи васаллам аёлларни ўлдиришдан нахий қилганлар. 

12 имомлик шиъалар хам шунга эътиқод қилишадики, ўлим хукми муртад эркакка тегишлидир. Улар тахминан мана шу кўз-қарашни бошқа шева билан баён қилишади ва айтишадики: агар муртад шахс аёл киши бўлса ( фитрий навдан бўладими ё миллий навдан бўладими, яъни ахли китоб кофирларидан исломга келган ва сўнгра муртад бўлган ёки мусулмон бўлган мусулмонзода бўлса ва сўнгра муртад бўлса)  хар қандай холатда хам улар ўлдирилмайди, балки зиндонга ташланади то тавба қилгунича ва у тирик бўлар экан уни мол-давлати тақсимланмайди, агар у эрини уйига борган  бўлса талоқни иддасини ўтайди, агар эрини уйига бормаган бўлса иддасиз ундан жудо бўлади.

Мана бу холатда,муртад бўлган аёлни жазолаш  борасида имомия фуқахоларини назарида фитрий муртад билан миллий муртадни ўртасида фарқ йўқ. Муртад бўлган аёлга нисбатан ахкомларни ижро қилишни қуйидагича шархлашган, унга  тавба қилиши учун мухлат берилади ва ундан сўнг уни зиндонга ташланади. Яъни уларни қоидаси бўйича унга тавба қилиш учун  мухлат берилади ва уни қамаб қўйилади. Уларни буюк кишиларидан бўлмиш Шахид Аввалга ўхшаган кишилар айтадики:  агар аёл киши муртад бўлса уни иртидоди фитрий ё миллий бўлишидан қатъий назар у ўлдирилмайди, балки вожиб намозларини вақтларида танбех қилинади ва  то тавба қилгунича қамаб қўйилади ё ўлгунича зиндонда  қолади. Мана шу зиндонда танбех қилиниш масаласи бўйича ханафий фуқахолари хам бу назарга қўшилишади, хатто уни таомини хам чегаралаб қўйилади, мана бу фирқалар бунга ишора қилишган.

12 имомлик шиъа фуқахоларини эътиқоди бўйича, ислом муртад аёлларга нисбатан аёллар дифоъ жихатидан ва фикрлаш нави бўйича эркаклардан заифроқ бўлганликлари  ва бошқа нарсаларни таъсирига тезда тушиб қолишлари сабабли, осонроқ жазони назарга олган. Шунингдек истидлол қилишадики, ридда жангларида эркаклар ўлдириларди, аммо аёллар асирга олинарди ва каниз бўлишарди, ўша канизларни бири Мухаммад ибни Ханафияни онаси бўлиб, Али ибни Аби Толиб розиаллоху анхуни насибаси бўлган эди.

 Хар холда, мана шундай фикр хам мавжуд. Аммо нихоятда ажойиб бўлган нарса шуки,  12 имомлик фиқхни асосида идора қилинадиган эронда, ражавийнинг  тўдасини аъзоси бўлган аёлларни хам, бошқа чапларни хам ва курд секуляр муртадларига аъзо бўлган аёлларни хам ўлдиришган, тўғрими кўрганмизми? Уларни хаммасини ўлдиришганини кўрганмиз, жангда қўлга тушган кишиларни хатто бир муддат олдин хам курдларни мусайламайи каззоби ужалоннинг секуляр муртадларини тўдасидан қўлга тушганларни хам,иртидод жинояти бўйича ўлдирилди,ражавийни тўдаси ва унга ўхшаган чапдагиларни мусулмонларни ўлдиришда иштирок этганларни хам , уларни хаммаларини ўлдиришди, нима учун? Чунки улар жангчи кучи  бўлишган. Демак, диққат қилинглар, “амалда” аёлни иртидоди содда бўлмаган пайтда муғаллиза ва шиддатли бўлса, хеч қайси бир  ахли қиблани ўртасида муртад бўлган аёлни жазоси борасида  хеч қандай фарқ топилмайди. Ахли қиблани барчаси “амалда” иртидоди муғаллиза, шиддатли бўлган  аёлни иртидоди бўйича бир хил ўринни тутишган, хамма “амалда” ягона бир ишни амалга оширишади, махсусан агар мана бу аёл мана шу муртад, фаол ,секуляр  гурухларнинг  мумтанаъах тоифасида ё шариатдан тўсиб қолувчи гурухларни сафида бўлишган бўлса. Мана бу холатда, қуролли кучларни сафидаги ёки маданий жангларда аслахани хизматида ва жангга хизмат қилаётган аёлларни иртидод хукми  эркаклардан хеч қандай фарқ қилмайди ва ахли қибланинг  барчаси уларни ўлдиришда иттифоқли назарга эга.

Муртадларга муомала қилиш борасида ишора қилиниши керак бўлган нуқталардан бири шуки, муртад ота-онадан қолиб кетган,дунёга келган аммо мусулмон бўлмаган  фарзандлардир, мана буларга нисбатан қандай муносабатда бўлиш керак? Мана бу борада очиқ хужжат мавжуд эмас. Аммо шу нарса бўйича ишончимиз комилки, мана бу фарзандлар таклиф ёшига етмагунларича улар яшаб турган жамиятдаги қонунларга тобеъ бўлишади, магар мана буни хилофи собит бўлса. Хатто мусулмонлар яшайдиган диёрларда улар таклиф ёшига етмагунларича уларни устида хукм ижро қилинмайди, умумий холатда улар яшаётган жамиятдаги қонунларга тобеъ бўлишади.

Яъни яхудийларни орасида яшаётган гўдакни хукми яхудийларни хукмидек бўлади, магар мана бу шахсни яхудий эмаслиги исбот қилинса бундай бўлмайди, масалан мусулмонлиги ё секуляристлиги ё мушриклиги ёки бошқа нарса эканлиги исбот бўлса. Хўп, энди муртад бўлган кишини фарзандни қайси жамиятда дунёга келганлиги бу ерда мухимдир.  Агар мусулмонларни орасида бўлса улар хам худди бошқа гўдакларга ўхшаб, мусулмонларни жамиятидаги мусулмон ота-онадан дунёга келган етим фарзандларни хукмига шомил бўлишади. 

Хатто имом Нававийга ўхшаш бир гурух уламолар эълон қилишадики, агар гўдаклар ота-онасини иртидодидан олдин ,яъни мана бу гўдакларни нутфаси боғланган бўлса ва хатто уларни ота-онаси мана бу гўдакка хомиладор бўлган пайтида муртад бўлган бўлса, мана бу гўдак мусулмонлар жумласидан хисобланади ва фақатгина у вояга етган пайтида уни муртад деса бўлади, у исломидан сўнг иртидодга дучор бўлган. Хўп, мана бу нарса хаммага тегишли бўлиб бошқалардан фарқи йўқ. Яъни мана бу гўдак бошқа мусулмон болалар босиб ўтган йўлни босиб ўтади ва бошқа болаларни хукмига шомил бўлади.

Мана бу борада хам комил диққат қилиниши лозим, чунки бу ерда аллохни бандалари бўлиб хам энг бегунох бандалари хақида гапириляпти, хар қандай шароитда шак,гумон, эхтимол, олдиндан хукм чиқариш, аллох сақласин мана бу гўдакни келажаги хақида  ғайбни иддао қилишга дучор бўлмаслик керак. Балки ишонч,хотиржамлик  билан мана бу борада хукм содир қилиниши лозим. Чунки баъзиларнинг мана бу бола бир қанча куни ё ой хатто йилдан сўнг, вояга етмаган пайтида ота-онасига ўхшаб муртад бўлишини эхтимоли бор, бўлиши мумкин,шунинг учун у муртадларни хукмига шомил бўлади!!- дейишганини кўрганмиз.

Бу нима дегани? Аввало хар қандай инсонни шак ва гумон билан исломни доирасига киргиза олмайсан хам ё ундан чиқариб хам юбора олмайсан, балки албатта комил ишончга эга бўлишинг керак. Иккинчидан бир гўдак бир икки кунни ичида нимадан қайтиб кета олади? Туғилганига бир неча кун бўлган мана бу аллохни бандаси қандай қилиб аллохни шариатидаги қонунларга таслим бўлган? Нима қилганлиги сабабли муртад бўлиб қолган?

Яъни мана бу бечора гўдак мувозанатсиз дўстларимиз содир қилган ва уни амалда ижро қилинишини харакатида юришган хукм сабабли, мана бу бечора гўдакларни бу хукм билан ўлдиришади ва мана булар муртадларни фарзандлари бўлиб, уларнинг гўдаклари хам муртад хисобланади, дейишади. Агар мана бу бечора гўдак вафот топса унга жаноза намози хам ўқилмайди ва мусулмонларни қабристонида хам дафн қилинмайди ва ўзинг мана шу маромда давом этадиган  бу сериални давомини кўр, бу гўдак учун қандай дахшатли сенарийни ёзиб қўйишган. Уларнинг мана бунга келтирган далиллари нима ўзи? Шахс муртаддан меърос олмаслигида.

Эй номард, агар бизларни ота-оналаримизни бири муртад бўлса ва биз улардан меърос олмасак, бизларнинг мана шу меърос олмаслигимиз муртад бўлишимизга боис бўладими? Мана бу худони бандалари бундай асоссиз, бепоя хукмларни содир қилиш билан қанчалик берахм, беинсоф бўлиб кетишган? Хурматли дўстлар мана бундай фатволарни бераётган кишилар ўтмишда бор  бўлган  ёки хозирда хам муртадларни фарзандларига шундай муносабатда бўлишяпти.

 Иртидод бир жиноят бўлиб у ўзига хос канал орқали исбот қилиниши ва агар исбот қилинса уни устида хад ижро қилиниши лозим, демак худудлар жумласига киради. Ота-онаси қотил бўлганлиги боис, фарзандлари хам қотил бўлишини эхтимоли бўлганлиги сабабли , бу фарзандларга қотилга ўхшаб муносабатда бўлиниши керак ёки ўлдирилиши керак, деган кишини кўрганмисизлар? Нима қилаётганингизни бир ўйлаб фикрлаб кўринглар?

Инсон борасидаги аслий қоида шуки, у исломий фитратга кўра дунёга келади ва уни оиласи мана бу инсонни хохлаган нарсасига айлантиради. Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қиладиларки:

  مَا مِنْ مَوْلُودٍ إِلَّا يُولَدُ عَلَى الْفِطْرَةِ، فَأَبَوَاهُ يُهَوِّدَانِهِ، وَيُنَصِّرَانِهِ، وَيُمَجِّسَانِهِ، كَمَا تُنْتَجُ الْبَهِيمَةُ بَهِيمَةً جَمْعَاءَ، هَلْ تُحِسُّونَ فِيهَا مِنْ جَدْعَاءَ؟ ثُمَّ يَقُولُ أَبُوهُرَيْرَةَ: وَاقْرَءُوا إِنْ شِئْتُمْ فِطْرَةَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْهَا لا تَبْدِيلَ لِخَلْقِ اللَّهِ (روم/30).

Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қиладиларки: хар бир янги туғилган бола (ислом) соғлом фитратга кўра дунёга келади, аммо уни ота-онаси уни ё яхудий ё насроний ё мажусий (зардўштий)  қилиб етиштиради. Шунингдек хайвонларни боласи хам туғилган пайтида соғлом дунёга келади, хайвонларни қулоғи кесилган холда дунёга келганини кўрганмисизлар?; сўнгра росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мана бу оятни тиловат қилдилар: аллох инсонларни яратган табиий хилқатни сақлангиз! Аллохнинг яратиши ўзгартирилмас. Энг тўғри дин мана шудир. Лекин кўп одамлар билмаслар.  Хеч бир хайвонни қулоғи кесилган холда дунёга келмайди, балки бошқалар уни қулоғини кесадилар.

Мана бу суратда бу гўдак мусулмон фитратига кўра дунёга келади ва уни ота-онаси уни динини таъйин қилади. Энди ота-она муртад бўлса ва бу болани мусулмонларни жамиятига ташлаб кетишса; бу ерда исломий хукумат ва мусулмонларни жамияти унинг  ота-оналик  масъулиятини бўйнига олади, мана булар бу гўдакнинг фитрий исломини сақлаб қолишлари лозим ва уни ўзларини фарзандларидек парвариш беришлари ва бу болани бошқаларнинг  қўлига қулоқларини кесишлари  учун топширмасликлари  керак.  Бир мусулмонни кофирни қўлига топширилмайди, хатто агар бу шахс фитрий исломга эга бўлган тақдирда хам, гўдак мусулмондир!!!

 Энди мана бундай ота-онадан туғилган ва бундай неъматдан,бундай  уни етиштириб чиқарадиган ва уни соясида ўзини фитрий исломини росулуллох саллаллоху алайхи васаллам олиб келган хос исломга айлантиришга қодир бўладиган  жамиятдан, исломий хукуматдан махрум бўлса ва ота-онасини воситасида ёки бошқа хар қандай шева билан кофирларни орасига тушиб қолса; энди мана бу гўдакни қайси жамиятда ўсганига эътибор бериш керак, у қандай жамиятда униб ўсяпти ва мана бу гўдаклар аслий кофирларни қайси жамиятларида яшашяпти. Чунки бу ерда мана бу ота ё она бу гўдакни динини таъйинлайди ёки иртидодидан сўнг мана бу ота-она жойлашган жамият таъйин қилади, чунки бу жамият уларни парвариш беради.

 Хар қандай холатда, имоми Шофеъий рохимахуллохга ўхшаган кишилар, Абу Юсуф ханафий рохимахуллох (имоми  Абу Ханифа рохимахуллохнинг  энг катта шогирдларидан бири) имоми Ахмад Ханбал рохимахуллох ва бошқалар хам гўдакни иртидодини мўътабар хисоблашмайди. Аслида бу табиий холат, чунки олдин хам баён қилганимиздек такфир қилишни шартларидан бири шахс мукаллаф бўлиши керак, шахсни мукаллаф бўлиши меъёрлардан биридир ва бу ерда мана бу гўдак қандай жиноят қилди? Ахир ўлим жазосига лойиқ бўладиган жиноят қилгани йўқ-ку?

Хурматли биродарлар ва опа-сингиллар, дўстлар эътибор беринглар! Сизларни назарингизда кофирларни жамиятида мана бу гўдакни муртадлар хукмига шомил қиладиган, аммо бошқа гўдакларни аслий кофирларни хукмига шомил қиладиган  қандай фарқ бор? Хеч нарса йўқ.

 Иртидод қотилликдан, зинодан, шаробхўрликдан ва бошқа жиноятлардан кўра баттарроқ жиноят хисобланади. Энди агар ота-она мана бу жиноятга дучор бўлишган бўлса, уни янги туғилган боласи хам мана шу жиноят билан махкум бўлиши ва уни ушлаб олинса ота-онасини жинояти сабабли жазоланиши ақлга тўғри келадими?  Албатта йўқ. Мана бу хукмни қандай қилиб уни устида содир қиласан? Мана бу ошкор зулмдир, шундай бир ошкор зулмки, аллох таоло улар хақида мархамат қилган бегунох қизларни ўлдириш хаддидаги зулм хисобланади:   

  «بِأَيِّ ذَنْبٍ قُتِلَتْ».

Қайси гунохлари учун ўлдирилишди? Мана бу гўдак қайси гунохи сабабли ўлдирилади? Қандай гунох қилган ва қандай жиноят қилганки, бу гўдаклар  ўлдирилиши керак? Ислом очиқ-ойдин зулмларни вужудга келтириш учун эмас,балки  мана бундай зулмларни олиб ташлаш учун келган, мана буни инкор қилиб бўлмайди ва ислом хар қандай зулмдан покдир.

Мана бу холатда, бу гўдак муртадларни хукмига эмас,балки  ўша ерда бўлган ва ўсиб улғайган жойидаги  аслий кофирларни хукмига тобеъ бўлади; улар қўлга тушиб қоладиган бўлса, агар тавба қилишса уларни тавбаси қабул бўлади. Агар исломга қайтишса буни хам қабул қилинади. Муртадларда эса буни акси бўлиб, қўлга тушишларидан олдинги тавбалари қабул қилинади. Агар мана бу муртадзодалар яхудий, насроний, мажусий ё собеий бўлган бўлишса, ахли китобни ва шибхи ахли китобни кофирларини хукмига шомил бўлишади ва зимма ахлини ё муъохида ахлини имтиёзларидан хам бахраманд бўлишади, аммо агар мана бу муртадзодалар секулярист ё мушрик бўлган бўлса; мана бу холатда, ахли китоб ва шибхи ахли китобни кофирларини эмас, ана ўша секуляристларни,мушрикларни хукмига шомил бўлади.

Мана булар ахли қибла турли-хил таъвилотлар ва ижтиходларга эга бўлган  умумий ўринлар жумласидаги нарсалар бўлиб, фақатгина шўро ўша вақтдаги мавжуд  замон ва маконга муносиб вохид раъйни мусулмонларни амири ва рахбарини канали орқали ироя беради.

 Аллох таолодан бизларга шундай даркни,фахмлашни  иноят қилишлигини сўраймизки, шўрога юзланиш ва ўзимизни мутлақ дейишдан пархез қилиш, тафарруқдан пархез қилиш билан ва вахдатни , қудратни қўлга киритиш, хамда вохид умматни ташкил қилишни ўзимизда вужудга келтира олайлик, буни сабабларини ўзимизда мухайё қилайлик ва аллох таоло ўзимизда мухайё қилинган мана бу сабаблар билан бизларни залилликдан, сустликдан, убухатсизликдан,бир-биримизни қирғин қилишдан нажот берсин ва бизларга ғалабани, нусратни нозил қилсин ва бизларни устимиздаги ташқи секуляр босқинчи муттахид душманни ва уларни махаллий навкарларини , минтақадаги тоғутларни шаррини олиб ташласин.

Иртидоддан бошқа далилларга кўра муртадларни жибхасига тушиб қолган ва ўзлари хохлаган ё хохламаган суратда муртадларни фойдасига ва исломий хукуматни ва бошқа жиходий жамоатларни қаршисига жангга кирган мусулмонларга қарши муомала қилиш шеваси.

Агар бир қисқа бир муқаддима билан бугунги бахсимизни бошласак яхши бўлса керак.

Аллох таоло мархамат қиладики: 

    «تَكَادُ السَّمَاوَاتُ يَتَفَطَّرْنَ مِن فَوْقِهِنَّ وَالْمَلائِكَةُ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَيَسْتَغْفِرُونَ لِمَن فِي الأَرْضِ أَلا إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ» (شوری/5)،

(Мушрик жамоаларнинг  ширк келтиришлари сабабли) устларидаги осмонлар ёрилиб кетишга яқин бўлур. Фаришталар эса парвардигорга хамду сано айтиш билан (у зотни айбу нуқсондан ва “шерик”лардан) покларлар ва ердаги (мўъмин ва мусулмон) кишилар учун ( аллохдан) мағфират сўрарлар. Огох бўлингизким, албатта аллохнинг ўзигина мағфират қилгувчи, мехрибондир.

Мана шу фаришталар мўъминлар учун махсусан тавба қилиб яна қайтадан аллохни  шариатидаги йўлга қайтган кишиларни хаққига дуо қилишларини яна аллох таоло мархамат қилиб айтяпти:

 «الَّذِينَ يَحْمِلُونَ الْعَرْشَ وَمَنْ حَوْلَهُ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَيُؤْمِنُونَ بِهِ وَيَسْتَغْفِرُونَ لِلَّذِينَ آمَنُوا رَبَّنَا وَسِعْتَ كُلَّ شَيْءٍ رَّحْمَةً وَعِلْمًا فَاغْفِرْ لِلَّذِينَ تَابُوا وَاتَّبَعُوا سَبِيلَكَ وَقِهِمْ عَذَابَ الْجَحِيمِ» (غافر/7)،

Аршни кўтариб турадиган ва унинг атрофидаги (фаришталар) парвардигорларига хамду сано айтиш билан ( у зотнинг барча айбу нуқсонлардан) поклаб- тасбех айтурлар ва у зотга иймон келтирурлар хамда иймон келтирган кишиларни мағфират қилишини сўрарлар: ” парвардигоро, ўзинг рахмат-мехрибонлик ва илм жихатидан барча нарсадан кенгдирсан. Бас, тавба- тазарруъ қилган ва сенинг йўлингга эргашган кишиларни ўзинг мағфират қилгин ва уларни дўзах азобидан сақлагин.”

Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам хам мусулмонларни тарғиб қилиб  ва мана бу дастадаги оятларни  ойдинлаштириб изохлаб бериб мархамат қиладиларки: 

«الرَّاحِمُونَ يَرْحَمُهُمُ الرَّحْمَنُ، ارْحَمُوا أَهْلَ الْأَرْضِ يَرْحَمْكُمْ أَهْلُ السَّمَاءِ، وَالرَّحِمُ شُجْنَةٌ مِنَ الرَّحْمَنِ، مَنْ وَصَلَهَا، وَصَلَتْهُ، وَمَنْ قَطَعَهَا، بَتَّتْهُ».

Нихоятда гўзалдир. Рахм қилувчи кишиларга аррохман ( атшонга ўхшаган рахмга тўладир; рахмга нихоятда тўлган бўлади) рахм қилади. Демак, сизлар хам ер ахлига рахм қилинглар, шунда сизларга хам осмондагилар рахм қилишади.

Кўрдингизми, малоикалар мўъминлар учун махсусан таввоб ва рахмли кишилар учун мағфират талаб қилишади. Абу Бакр Сиддиқ розиаллоху анху хам ривоят қилишича, росулуллох саллаллоху алайхи васаллам хадиси қудсийда мархамат қиладиларки:

 “قَالَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ: إِنْ كُنْتُمْ تُرِيدُونَ رَحْمَتِي فَارْحَمُوا خَلْقِي”،

Агар мени рахматимни хохласанглар,мени махлуқотимга рахм қилинглар.

Уларга рахм қилиниши керак бўлган аллохни махлуқотлари жуда кўп, аммо инсонларни орасида рахм қилинишига лойиқ бўлганлар мўъминлар, биродарлар,опа-сингиллар ва сени хонадонинг бўлишади; мўъминлар хам сени хонадонингни жумласидан бўлишади, бу хонадон бошқаларга хам шомил бўлади, аллох таоло алохида хослаб мархамат қиладики:

 «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ» (حجرات/10)،

Мўъминлар хеч шак-шубхасиз оға-инилардир. Бас,сизлар икки оға-инингизни ўртасини ўнглаб қўйинглар! Аллохдан қўрқинглар – шояд у зот томонидан бўладиган рахматга эришсангизлар.

Эътибор беринглар дўстлар, аллох таоло фақат мўъминларни биродар деб номлаган ва бизларга ўзини рахматини қайси шартга кўра юбормоқчи?

فَأَصْلِحُوا بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ.

Шу сабабли хам аллох таоло росулуллох саллаллоху алайхи васалламга бу йўлда хамрох бўлганларни қуйидагича сифатлайди:

«مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ وَالَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاءُعَلَى الْكُفَّارِرُحَمَاءُ بَيْنَهُمْ تَرَاهُمْ رُكَّعًا سُجَّدًا يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِنَ اللَّهِ وَرِضْوَانًا…» (فتح/29)،

 Мухаммад аллохнинг пайғамбаридир. У билан бирга бўлган (мўъмин)лар кофирларга  қахрли, ўз ораларида ( мўъминлар билан) эса рахм-шафқатлидирлар. Уларни (мудом) аллохдан фазл- мархамат  ва ризолик тилаб рукуъ,сужуд қилаётган холларида кўрурсиз. Уларнинг юзларида  сажда изидан (қолган) белги аломатлари бордир.

Хатто мана шу мўъминларни бир гурухи муртад бўлса хам, аллох барибир росулуллох саллаллоху алайхи васалламни бу йўлдаги хамрохларини ва аллохни хизбини мўъминларга залиллик билан, рахмли рафтор қиладиган кишилар деб билади. Чунки аллох таоло ва росулидан сўнг мана шу мўъминлар уларни “валий”лари хисобланишади.  

Ха, мана шу мўъминлар бизларни валийларимиз ва бутун дунёдаги  барча мусулмонларни, ахли қиблани  валийлари бўлишган ва бўлишади. Аммо мўъминларни баробарида залил,рахмли деб аллох таоло сифатлаган мана бу гурух, кофирларга нисбатан  қаттиққўл,махкам,иззатли бўлишади. Яъни мўъминларга нисбатан қандай рафторда бўлишлари кераклигини ёки кофирларга қандай рафторда бўлишни  яхши билишади .

 «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا مَن يَرْتَدَّ مِنكُمْ عَن دِينِهِ فَسَوْفَ يَأْتِي اللَّهُ بِقَوْمٍ يُحِبُّهُمْ وَيُحِبُّونَهُ، أَذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ أَعِزَّةٍ عَلَى الْكَافِرِينَ يُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلَا يَخَافُونَ لَوْمَةَ لَائِمٍ ۚ ذَٰلِكَ فَضْلُ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَن يَشَاءُ ۚ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ *إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ *وَمَن يَتَوَلَّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا فَإِنَّ حِزْبَ اللَّهِ هُمُ الْغَالِبُونَ»(مائده/54-56)،

Эй мўъминлар,сизларнинг ичингизда кимда-ким динидан қайтса, аллох бошқа бир қавмни келтирурки, аллох уларни яхши кўрур, улар аллохни яхши кўрурлар. Улар мўъминларга хоксор, кофирларга эса қаттиққўл, бирон маломатгўйнинг маломатидан қўрқмай аллох йўлида курашадиган кишилардир. Бу аллохнинг фазлу мархамати бўлиб, ўзи хохлаган кишиларга берур. Аллох фазлу карами кенг, билгувчидир. ** сизларнинг дўстингиз фақат аллох унинг пайғамбари ва таъзим- тавозеъ қилган холларида намозни тўкис адо этадиган, закотни ( хақдорларга) ато этадиган мўъминлардир. ** Кимки аллохни, унинг пайғамбарини ва мўъминларни дўст тутса (нажот топгай), зеро фақат аллохнинг гурухигина ғолиб бўлгувчидир.

Аллохни йўлида жиход қилишади, учинчи белги, мустахкам туришади:

 يُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلَا يَخَافُونَ لَوْمَةَ لَائِمٍ

Хар қандай маломатчини маломатидан қўрқишмайди.( мусулмонларни орқаларидан айтилган ва  айтилаётган мана шунча ёлғонлардан. Мана шундай маломатлардан ва сўзлардан қўрқишмайди. Мана булар мўъминларни белгиларидир.)

 ذَٰلِكَ فَضْلُ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَن يَشَاءُاین هم فضل خداست؛

Худованд уни ўзи хохлаган кишига ато қилади ва фаровон фазлга эга ,огох зотдир. Фақатгина аллох ва пайғамбари ва хушуъ ва хузуъ билан намозни адо қиладиган ва закот молини берадиган мўъминлар сизларни дўстингиз,ёронингиз  бўлишади. Кимки аллохни, пайғамбарни ва мўъминларни дўстликка, ёрликка қабул қилса аллохни хизбидан бўлур ва шубхасиз аллохни хизби ғолибдир. Уларни сифатларига,белгиларига эътибор беринглар,

 يُحِبُّهُمْ وَيُحِبُّونَهُ، أَذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ أَعِزَّةٍ عَلَى الْكَافِرِينَ، يُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلَا يَخَافُونَ لَوْمَةَ لَائِمٍ.

Аллох таоло мана шу мўъминларни ўзини нусратидан кейин росулуллох саллаллоху алайхи васалламни қудратманд бўлишига боис бўлган нарса ,деб таништиради. Албатта мана шу мўъминлар бизларни ва мўъминларни то қиёмат кунигача қудратманд бўлишларига сабаб бўлади:

«هُوَ الَّذي أَيَّدَکَ بِنَصْرِهِ وَ بِالْمُؤْمِنينَ» (انفال/62)،

У сизни ўз ёрдами ва мўъминлар билан қувватлантирган ва уларнинг (мўъминларнинг) дилларини бирлаштирган зотдир.

Биродарлар, мана булар бизларнинг қудратимизни абзорлари бўлишади. Мўъминлар, сизларни биродарингиздир,

 «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ»

сизларни биродарларингиз сизни қудратингизни абзори бўлиб, аллох ўзини нусратидан сўнг бу абзорни  хаммамизни ихтиёримизга бериб қўйгандир.

Хўп, энди мўъминларни бир қисми хисобланган  бизларнинг  биродарларимиз хам:

 «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ»،

бизлар мана буларга хам рахм қилишимиз керак, то аллох бизларга хам рахм қилса:

 ارْحَمُوا أَهْلَ الْأَرْضِ يَرْحَمْكُمْ أَهْلُ السَّمَاءِ،

улар ушлаб олишган жангни ўрнига ўртада сулх тузишимиз керак, то аллох бизларга хам рахм қилса:

 فَأَصْلِحُوا بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ.

Улар жангни барпо қилишган, бизлар эса сулхни барпо қилишимиз лозим. Мана бу бизларни вазифаларимиздан бири бўлади, нима учун?  То аллох бизларга рахм қилса ва бизлар хам уларга нисбатан рахмли бўлсак,

«رُحَمَاءُ بَيْنَهُمْ»

ва уларга нисбатан

«أَذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ»

бўлишимиз керак, агарчи улар буни ўрнига жангни танлашган бўлса хам.  

Энди, агар мана бу андак даста жохил холатда (гохида андак хам бўлишмайди,балки жуда кўпайиб кетишади) ва нотўғри,ғалат таъвилотлар сабабли муртадларни жибхасига тушиб қолишади ва биз улар билан сухбатлашган пайтимизда ( энди бу жангдан олдин бўладими ё жанг пайтида бўладими ё жангдан сўнг бўладими) улар огох бўлишади ва тавба қилишади; яъни кофир ва муртадларни сафидан мусулмонларни сафига ўтишади, улар мавжуд вазиятда ўзларини хос мазхабларидан ё тафсирларидан бош тортиб сизлар айтаётган бошқа кишини фиқхий тафсирига эргашиб кетишмайди. Улар ўзларини сафларини жудо қилган ва тавба қилган хамда мусулмонлар билан бир йўлга тушган пайтларида; малоикалар хам уларни тавбаларини қабул бўлиши учун дуо қилишади:

 ملائکه هم برای پذیرش توبه ی این ها دعا می کنند: رَبَّنَا وَسِعْتَ كُلَّ شَيْءٍ رَّحْمَةً وَعِلْمًا فَاغْفِرْ لِلَّذِينَ تَابُوا وَاتَّبَعُوا سَبِيلَكَ وَقِهِمْ عَذَابَ الْجَحِيمِ.

Мана бу ерда хамма учун тавба сўрашяпти, алохида бир қатламни ажратиб қўйишган эмас:

فَاغْفِرْ لِلَّذِينَ تَابُوا وَاتَّبَعُوا سَبِيلَكَ.

Мана бу муқаддима ва кўз-қараш билан бугунги дарсимизга йўналамиз ва унда ўзларига ва бошқа мусулмонларга зулм қилган мўъминлардан бўлган мана бу дастага муносабат билдириш равишини ўрганамиз, бизлар биродар бўлганимиз ,динимиз ва мана бу биродарчиликни қудратбахш самараси ва қиёматимиздан қўрққанлигимиз сабабли уларга ёрдам беришимиз керак. Уларга қандай ёрдам берсак бўлади? Улар узиб қўйишган нарсани  бир вазифа сифатида қайтадан боғлашларига ёрдам беришимиз лозим: 

 وَالَّذِینَ یَصِلُونَ مَا أَمَرَ اللّهُ بِهِ أَن یُوصَلَ وَیَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ وَیَخَافُونَ سُوءَ الحِسَابِ(رعد/ ۲۱)،

Улар аллох боғланишга буюрган нарсаларни (яъни, қариндош-уруғлар билан алоқани) боғлайдилар. Парвардигорларидан қўрқадилар ва оғир хисоб-китобга дучор бўлишдан қўрқиб, (доим чиройли амаллари қилишга интиладилар).

Шу сабабли хам, хар қандай далилга кўра улар  жохил холатда узиб қўйган нарсаларни бир-биримизни ёрдамимизда боғлашга харакат қиламиз  ва уларни яна қайтадан мусулмонларни сафига, мусулмонларни жамиятига  қайтарамиз ва уларни ёрдами билан ўзимизга хам яна қайтадан қудрат берамиз ва уларга хам қудрат бағишлаймиз.

Шунингдек ўтган дарсларимизда айтиб ўтганимиздек, мунофиқ ва секулярзадалар ўзлари эга бўлган барча жохилиятлари,хуник ва пасткаш  сифатларига қарамасдан, фақатгина мусулмонлар ва исломий хукумат  заиф бўлган пайтларида ўзларини намоён қилишади ва ошкор бўлишади, ўзларини ошкора ортга қайтишлари билан бирга исмларини хам ўзгартиришади ва биз уларга муртадлар унвонини қўямиз. Улар мусулмонларни сафини баробарида ошкора сафга туришади ва мусулмонларни қаршисида ошкора жибха ташкил қилишади. Аммо мана бу ошкор  шахслар вохид ақидага эга эмаслар. 

Улар мунофиқлар ва секулярзадалар жумласидан бўлган пайтларида хам вохид ақидага эга бўлишмаган, уларни бир жойда жамланишга олиб келган нарса, исломий хукуматни қудратига мухолиф бўлганликлари ( исломий хукуматни борлиғига ёки уни бир қисмига) ва исломий қудрат уларга ўзларини хақиқий ақидаларини ошкор қилишга ва кўнгиллари хохлаган нарсаларини ислом номи билан  қилишларига  ва муртадларни жибхасига ўтиб олишларига рухсат бермасди, энди ўзларини  ислом билан  таркибий аралаш рафторларини,ақидаларини ва нафсоний истакларини яшириб ўтиришга хожат қолмаган, шу сабабли хам улар бир неча турли-хил дасталарга тақсим бўлишади.

Росулуллох саллаллоху алайхи васалламни умрларини охирида ва Абу Бакр розиаллоху анхуни хилофатини бошланишида мана буларни бир қисми тўғридан- тўғри секуляризм динига қайтиб кетишди ва мушрик бўлишди; баъзилари эса сажжоъ, мусайламайи каззобга ўхшаб пайғамбарликни иддао қилишди, баъзилари эса фақат намозни бекор  қилишди, баъзилари эса закотни бекор  қилишди ва баъзилари хам ўзларини секуляристик эътиқодларига қайтиб кетишди ва исломдан,ғайри исломдан таркиб топган бир маъжун,аралашмани ташкил қилишди. Умуман айтганда улар хеч қачон  бир хил бўлишмаган. 

Уларни хаммаси, яъни маккани фатхидан сўнг янги мусулмон бўлган ва хали-хануз исломни асослари билан тўлиқ танишмаган ва ислом уларни рухи билан унс бўлмаган ва заиф иймонга эга бўлган кишилар бўлиб улардан  қўлларидан келганча суистефода қилишди ва ўзларини хадафларини илгари суриш учун бир абзор сифатида фойдаланишди. Худди шу шева билан бугунги кундаги секуляр кофирлар динфурушларни ва жохил ,иймони заиф мусулмонлардан иборат уламоларни хамкорлигида улардан суистефода қилишяпти.

Янги мусулмон бўлганларни вазиятини бани исроилнинг тутқунликдан  янги озод бўлган қавмига ўхшатса бўлади, Мусо алайхиссаломнинг бир неча кун ғоиб бўлганликларидан сўнг, ораларида Хорун алайхиссалом бўлганликларига қарамасдан улар сомирий номли фирибгарни хийла-найрангига алданишади ва бузоққа сиғинишади. Мана бу нарса яна такрорланиши мумкин, бу бир тажриба бўлиб ундан дарс-ибрат  олиниши хамда бу ишни режалаштириб яна қайтадан такрорланишини  олдини олиш  керак.

Бизларни ўзимиз хам эрондаги 57 йилдаги бутун давлат инқилобини аввалларида эрондаги мавжуд барча мазхаблар,фирқалар яъни шиъа,сунний ва…….иштирок этган мана бу сенариони такрорланишига гувох бўлган эдик. Пахлавийларни секуляр хукуматини қўлидан янги қутулган янги миллат, мусулмонларнинг қудрати бўлмаганлиги сабабли осонлик билан кумалалар,демократлар, ишчилар йўли, ранжбарон, тўда,фидоийларга ўхшаш  турли-туман кофир секуляр хизбларни ва махаллий муртадларни ўлжасига айланган эдик ва мана бу кофир секуляр ахзоблар осонлик билан бизларнинг  мусулмонларимиздан ёрдам олишарди. Уларни ўзларининг  секуляристик ва куфр мақсадларини йўлида харж қилиб юборишарди ва пахлавий секуляристларини қўлидан янги қутилиб чиққан минглаб курдларни ўзларини йўлида қурбон қилишди. Мана буларни хаммаси махаллий секуляр кофирларни, ташқи эронликларни, ироқни баъас секуляристлар хизбини ва уларга муттахид бўлганларни йўлида қурбон бўлишди, ўша пайтларда америка хам мана булар билан  бирга бўлган эди.  Мана бу, садрил ислом муртадларининг тарихини янгидан такрорланиши бўлган эди,улар сафарбар қилинган кишилардан  қандай қилиб умумий сафарбарликни, хилма-хил ва нобаробар таркибни вужудга келтиришга қодир бўлган эдилар? Хозирда хам курдлар яшайдиган минтақалардаги ва бошқа минтақалардаги  муртадлар бир-бирлари билан фарқ қилишади.

  Хар қандай холатда,Абу Бакр Сиддиқ розиаллоху анху муртадларнинг жибхасини бир неча  дастага бўлингани борасида айтадики:

  فَمِنْهُمْ مَنْ اِرْتَدَّ و ادّعى النبوّةَ و مِنْهُمْ مَنْ اِرْتَدَّ و مَنَعَ الزَكاةَ.

яъни муртадларни орасида пайғамбарликни  иддао қилган кишилар хам бор эди, мана шу муртадларни ўртасида закотга монеъ бўлган кишилар хам бўлган. Шунингдек Абу Бакр Сиддиқ розиаллоху анху бошқа бир сўзида Умарга хитоб қилиб айтадики:

 وَ اَمَّا مَنْ اِرْتَدَّتْ مِنْ هؤلاء الْعَرَبِ، فَمِنْهُمْ مَنْ لايُصَلّى وَ قَدْ كَفَرَ بالصَّلاةِ وَ مِنْهُمْ مَنْ يُصَلّي وَ قَدْ مَنَعَ الزّكاةَ.

Яъни муртад бўлган арабларни орасида намоз ўқимайдиган ва намозга нисбатан кофир бўлган кишилар бор эди ва уларни ўртасида намоз ўқишади-ю, аммо закотни маън қиладиган кишилар хам бўлган. Улар закотга монеълик қилувчилар эдилар.

Мана шу закотга монеълик қилувчилар хам уч гурухга бўлинишган эди: улардан бир дастаси закот хукмини инкор қилишган, бошқа бир даста эса намозни хукмини инкор қилишган, яна бир бошқа даста эса закотни хукмини инкор қилишмасди, аммо улар бу закотни мусулмонларни рахбарига топширишни ўрнига  ўзларини ораларида тақсимланишини хохлашар  эди, закотга монеълик қилувчиларни орасида шундай кишилар хам бор эдики, улар қуйидаги оятни истидлол, таъвил,ижтиход қилиш  билан

 «خُذْ مِنْ اَمْوالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكّيهِمْ بِها وَصَلِّ عَلَيْهِمْ اِنَّ صَلاتَكَ سَكَنٌ لَهُمْ»

айтишардики: бизлар закотни намозлари бизлар учун сакан бўлган кишиларга бермаймиз. Мана бу кишилар хар қандай холатда, мусулмонларни исломий хукуматига қарши муртадларнинг ғолиб жибхасида жойлашган эдилар ва хамма улар закотга монеълик қилувчилар номи остида номларди. Хар қандай суратда улар закотдан маън қилувчилар хисобланишган.

 Хақиқатда мана бу даврда муртад бўлган кимсалар баъзи бир нисбатларга кўра ўзларини секуляризм динига ёпиштириб олганлар. Улар ўзларини ахли китобни ва шибхи ахли китобни кофирларини динига эмас, балки секуляризм динига ёпиштирган эдилар.  Мана бу нарсадан очиқ-ойдин кўриниб турганидек, мунофиқлар ва секулярзадалар тўдаси хақиқатда секуляризм динини комил суратда ёки бу динни бир қисмини татбиқ қилиш орзусида юришади, чунки бу уларни истакларига мувофиқ келади. Хар қандай холатда хам, муртадларни хаммасини шароит мухайё бўлиши билан ёки мусулмонлардаги хукумат қудрати заифлашганини сезишлари билан секуляризм динига қўшилиб оладиган мунофиқлар ва секулярзадалар ташкил қилади. 

Бу ерда шуниси қизиқки, хозирда хам нацианализм ва миллатпарастлик секуляризм динининг ўзини муридларига шахсият бериш учун фойдаланадиган дастаклари хисобланади, ўша замонларда хам миллатпарастлик ва нацианализм иртидод учун туртки бўлган эди.

Тулайха Намирий мусайламайи каззобни олдига боради ва ундан сўрайдики: сен мусаламамисан? Айтдики: ха. Шунда сенга ким нозил бўлади?-деб сўради. Рахмон,-деди. Унга савол бердики: кун очиқ  пайтида келадими ё қоронғидами? Қоронғида,-деб жавоб берди. Тулайха айтдики: гувохлик бераманки сен ёлғончи ва Мухаммад ростгуйдир, аммо робиъани ёлғончисини  музирни ростгўйидан афзал кўраман. Мана бу сўзлашув сизларга таниш эмасми? Мана буни турк,курд,араб,форсни секуляр муртад миллатпарастларидан, нацианалистларидан ўн марталаб эшитмаганмизми? Албатта хаммамиз буни этишганмиз.  

Хар қандай холатда хам, барча тарихий манбаъларни текшириб чиқилса шу нарса ойдин бўладики, росулуллох саллаллоху алайхи васалламни умрларини охиридаги ва Абу Бакр розиаллоху анхуни хилофатини бошидаги муртадлар жибхаси, вохид фикрга хам ва вохид турткига, сабабга хам эга бўлишмаган; улар вохид бир фикрга эга бўлишган эмас, балки хам уларни фикрлари фарқ қиларди ва хам уларни сабаблари фарқ қиларди.

Демак, уларни хаммаси бирдам  бўлишмаган; шунингдек хозирда хам улар бирдам  эмаслар, фақат курдларни ўзини  орасида юзлаб хилма-хил,ранго-ранг секуляр, секулярзада,мунофиқ гурухлар мавжуд бўлиб, фақатгина мусулмонларга ва аллохни шариатидаги қонунларга қарши бўлганликлари уларни бир жойга жамлаган холос, мана бу кимсалар агар муштарак омилларга эга бўлишмаганда худди қутурган итларга ўхшаб бир-бирларига хамла қилишган бўларди, улар бир-бирларини пора-пора қилишмаган тақдирда хам, агар бир лагерда бўлиб қолишса ўз-ўзидан майдаланиб кетишади ва ўзларини орасидан янги гурух,хизбларни вужудга келтиришади ва ажраб чиқиб кетишади. Кумала ва демократлар ўтган бир неча йилни орасида ироқни курдистонида лагерларда ўтиришган пайтида худди шу ишни қилишди, уларни барчаси ғайри мустақим суратда толибоний ва борзонийни канали орқали  атрофларидаги хукуматлардан маош олиб яшашади. Лекин диққат билан қарасангиз бўлакларга бўлиниб кетишган.

Афғонистон ва бошқа мусулмонлар яшайдиган диёрларда хам вазият худди шундай. Мана буларни жибхасида хам шундай кишилар борки, улар ўзларига таъвилотларни келтириб шу жибхаларда сайёфга ва ундан бошқаларга ўхшаб мусулмонларга қарши фаолият олиб боришяпган, аммо умумий рахбарият муртадларни қўлида, мана бу кимсалар таъсир ўтказа олишмайди. Улар мана бу жибхаларда мавжуд эканликларига қарамасдан хозирги вазиятда улар кўпроқ туолетларни хидини алмаштириб турувчи спрей вазифасини ўташади ва бутун жахон секуляр кофирларининг ва махаллий муртадларнинг мусулмонларга қарши рухий жангларидаги омил  ва мусулмонларни фарзандларини бутун жахон секуляр кофирларнинг мақсадлари йўлида харж қилиш учун умумий сафарбар қилиш бўйича омилларни бири хисобланишади.

Сахобалар муртадларни ўлдиришдан олдин худони динига даъват қилишлари лозимлиги  борасидаги масала шуни равшан қиладики, Абу Бакр розиаллоху анхуни замонидаги муртадлар умумий суратда диндан муртад бўлишган эди, шунингдек Абу Бакр розиаллоху анху муртад қабилаларга ёзган номасида айтадики: ” давъат азондир, агар уни айтишса улардан қўлингизни тортинглар.” Эътибор беринглар. Муртадларни жибхасида жамиятни хаммаси бир хил бўлган эмас.

 Яъни у ерда азон айтаётган кишилар мусулмонларни жибхасидан бўлишлари мумкин, мана шулардан қўлингизни  тортинглар ва улар билан ишларингиз бўлмасин,деб айтган; албатта мана бу кишилар исломий давлатга ва мусулмонларга қарши,мухолиф бўлишлари мумкин, улар мусулмон бўлиб туриб мусулмонларга қарши аслаха кўтаришган, аммо “даъват азондир, агар уни айтишса қўлингизни улардан тортинглар”,дейилган ёки кейинчалик азон айтиб қўлларини жангдан тортган ва тавба қилган кишилар борасида хам улардан қўлингизни тортинглар,дейилган.

Хар қандай холатда, исломий хукуматга мухолиф жибхани рахбарияти муртадларни қўлида эди; энди уларни орасида динни хаммасини инкор қилганлар хам, динни бир қисмини инкор қилганлар хам бор эди. Абу Бакр розиаллоху анхуни уларга берган жавоби қуйидагича бўлган:

  إِنَّهُ قد انقطع الوحيُ، وتَمَّ الدِّينُ، أَيَنْقُصُ (الدِّينُ) وأنا حَيّ؟

Дин комил бўлди ва осмондан вахийни нозил бўлиши хам узилди; мен тирик бўлиб туриб  динда камчилик,нуқсон вужудга келиши мумкинми?! Яъни мен тирик бўлиб туриб динда нуқсон вужудга келишини имкони борми? Абу Бакр диндаги нуқсонни қабул қилмаган ва уларга бошқа муртадларга муомала қилгандек муомала қилади. Хозирги пайтда хам мана бу  овоз яна қайтадан янграшига эхтиёж бор,  

أَيَنْقُصُ الدِّينُ و أنا حَيّ؟

Мана бу хозирда мусулмонларни  динига, номусига, ватанига, обрўсига , хаёсига хамла қилишган секулярларга ва муртад секулярзадаларни қаршисидаги   барча муваххидларни нидоси бўлиши керак.

Ха,Абу Бакрни замонида аллохни шариатидаги қонундаги ахкомларни бири бўлмиш закотни  ижро қилинишига тўсқинлик қилишлари,инкор қилишлари, агарчи бошқа ибодатларни бажаришса хам, уларнинг иртидодларига боис бўлди. Абу Бакр розиаллоху анху биринчи муомала вақтидаёқ уларни таклифларини рад қилиб муртадларни сулхталабона талабларини хаммасини қабул қилмайди ва келишувни барча эшикларини ёпиш билан муртадларга қарши жангни бошлайди ва уларга комил ислом ва жангни ўртасида ихтиёрни бериб қўйди ва улардан ноқис исломни қабул қилмади.

Энди, агар бир кофир секулярист ёки махаллий муртад иқтисодий, таълим-тарбия, жамиятдаги ички ва ташқи сиёсат, жазолаш хуқуқлари, оилага оид қонунлар бўйича шариат қонунларини бирортасини қабул қилмаса ,бутун жахон секуляр кофирларини ёрдами билан мана бу қонунларни ижро қилишни қасд қилган кишиларни барчасига қарши қуролли жанг қилади, мана буларга нима дейиш керак ва уларни нисбатан қандай муносабатда бўлиш лозим?! Исломий фирқалар,ахли суннат фирқалари хаммамиз аллохни шариатидаги қонунларни ахкомларидан бирини бўлса хам мана бундай равишда  инкор қилган кишиларга қарши тутадиган ўрни қандай эканини яхши биламиз.

Эрондаги 57 йилдаги инқилобда хам, миллий жибха мунофиқ ва секулярзадаларни аввалги холатидан чиқиб биринчи марта ошкор ва очиқ холатда “қасос” лойихасини баробарида қаршилик қилишганини кўрганмиз, улар одамларни барча фирқаларни ўртасида муштарак бўлган қасос қонунига қарши кўча  намойишларига даъват қилишади, фақатгина дин ва қуръондаги  мана бу қонунга ошкор мухолифат қилганлиги боис муртадга айланишади ва оятуллох Хумайний уларни иртидодини устида  хукмни содир қилади ва агарчи улар ўзларини мазхаблари бўйича бошқа ибодатларни бажараётган бўлишса хам, барибир уларни муртад деб билади, чунки улар шиъаларга хос ёки исломий мазхаблардан бириги тегишли хукмни эмас,балки  динни қатъий ахкомларидан бирини инкор қилишган эди.

  Оятуллох Хумайний томонидан мазхабни эмас,балки ислом динини қатъий ахкомларидан бири бўлмиш “қасос”га очиқ қаршилик қилганликлари сабабли миллий жибхани устида  иртидод хукмини содир қилади. Энди, агар бир шахс,гурух, хизб ё хукумат жамиятни хукуматга оид ёки ижроий ишлари бўйича хуқуқий,иқтисодий, таълим ва тарбия, сиёсат, жазолаш тизими ва бошқа ишларга мухолиф бўлса, ахли қиблани наздида қандай жойгохга эга бўлади?!  Ўзини мусулмон деб биладиган фирқаларни хар бирига пойбанд бўлган кишилар учун хеч қандай жойгохга эга бўлишмайди.

 Мана булар жараённи бир тарафи бўлса, уни бошқа бир тарафи шуки, мана булар билан хамоханг равишда баъзи бири мусулмонлар олдин хам айтиб ўтганимиздек бошқа далилларга кўра, фалон хукмга нисбатан ижтиход қилиш ё фалон оятдан таъвил қилиш бўйича , диндан қайтмаган холда закотга қаршилик қилишади, бўлиб хам улар закотни инкор қилишмасди, улар ўзлари учун таъвилотларга,ижтиходларга эга эдилар.  Бугунги кунда шундай кишилар борки, улар диндан ва иртидоддан  қайтмаган холда мусулмонларнинг хукумат қудратига қарши мухолиф бўлишлари мумкин ва муртадлар жибхаси билан хамоханг равишда мусулмонларнинг хукуматига,қудратига қарши ёки бошқа гурухлардаги мусулмонларга қарши қўлларига қурол олишади ва мусулмонларни қаршисидан жой олишади.

Шу сабабли хам тарихчиларни ва ислом жахонидаги уламоларни асарларида исломий хукуматга ва бошқа мусулмон биродарларига қарши муртадларни жибхасида   жангга кирадиган мухолиф мусулмонлар гурухини, ана ўша жибхани жумласидан хисоблашган; яъни муртадлар жибхасидан. Чунки уларни аксарияти,ғолиби ва рахбарияти муртадларни қўлида бўлган ва мана булар уларни орасида озчиликни ташкил қилишарди;  шу сабабли хам хар икки дастага қарши қилинган жанглар ридда жанглари деб номланган. Улар кўпчиликни орасида бир озгина қисмни ташкил қилишарди.

Бу ерда ахли фан уларни орасида мухолиф мусулмонлар хам мавжуд бўлган саросимадаги жибхани  икки шева билан изохлаб беришади:

-Биринчисида мухолиф мусулмонларга ридда лафзини қўйилади, фақат луғат юзасидан қўйилган. Яъни луғавий назардан уларга муртад деймиз. Яъни улар фақат луғавий жихатдан мана бу жибхага шомил бўлишган ва шаръий назардан эса исломда муртад бўлишмаган; худди Абу Бакр розиаллоху анхуни асридаги закотдан маън қилувчилар ва қабилапарастларни бир қисмига ўхшайди. Улар фақат закотни исломий хукуматга топширишдан қайтишган эди; мана бу хукмни фарз эканини инкор қилишмасди.

 Уларни айтишича, бизлар ўзимизни устимизда фалон қабила қурайш хукмронлик қилишини истамаймиз. Бизлар ўзимизнинг қабиламиз хукмрон бўлишини хохлаймиз, бизлар хам Абу Бакр ва бошқаларга ўхшаб хоким бўлишни истаймиз. Улар миллатни бўрттириб кўрсатишган эди. Демак, улар муртад бўлишмаган, Абу Бакр қабул қилган нарсани улар хам қабул қилишарди. Улар иртидод ва куфр учун эмас, миллатпарастлик,қабилапарастлик ғоялари билан қудрат учун жанг қилишади. Мана бу кишилар махсусан закотдан маън қилувчилар шундай таъвил қилиб,ўзларини таъвилларини асосида шундай натижага етган эдиларки, закотни мусулмонларга ва исломий хукуматга топширмасликлари лозим эди; ёки айтишардики, бизларни устимизда фалон қабила хукмронлик қилишига рухсат бермаймиз ва ўзимизни устимизда ўзимиз балки бошқаларни устида хам ўзимиз хукмронлик қилишимиз бизларни хаққимиздир. Росулуллох саллаллоху алайхи васалламни ўринбосарлари бўлиш бизларни хаққимиз. Бизларни қабиламиз кўпроқ ва шунга яраша қудратимиз хам кўпроқдир. Бу ўтган бир неча аср давомида бутун жахон ошкор кофирлари  мусулмонларни ўртасида тирилтирган қавмпарастлик бўлиб, уни мусулмонларнинг тафарруқи,зиллати учун бир абзор сифатида ишлатишган ва хозирги пайтда хам шу нуқтага диққат қилишади.  Мана булар ахли фанни бир дастаси бўлиб муртадлар жибхасини мана шундай анализ қилишган эди ва мусулмонларнинг  фойдасига ўзларини раъйларини содир қилишган.

-Бошқа бир даста хукмий иртидод ва хақиқий иртидод деган калималарни вужудга келтиришади.  

  Хукмий иртидод ва хақиқий иртидод, яъни бизларни рўбарўйимиздаги жибха қайси даста эканини билмаймиз ва билишга хам қодир эмасмиз? Биз уларни ташхис бера олмаймиз ва уларни қайси даста эканини билмаймиз.  Уларни хаммаси мана буларни сафида  бизлар билан жанг қилаётган  ё  хақиқий муртадларми  ёки мухолиф мусулмонларми? Шу сабабли хам, бизлар хукмни аксарият,кўпчиликка қараб берамиз, бизлар учун ошкор ва равшандир, уларни хаммасини бир хил хисоблаймиз ва хукм бўйича бизларга хақиқат ошкор бўлгунича,улардан мустасно бўлганларни қасди маълум бўлгунича  уларни хаммасини муртад деймиз.

Нихоятда ажойиб,бир эътибор беринглар, мана бу нарса хақида жуда кўп дўстлар хато қилиб қўйишади, хукмий иртидод ва хақиқий иртидод, уларни асли матлабдан нихоятда  фарқ қиладиган нарсаларга қиёс қилишади. Демак, уларни айтишича, бизлар хаммани бир хил хисоблаймиз ва хукм бўйича улардан мустасно бўлганларни қасди,хақиқати мушаххас бўлгунича  уларни хаммасини муртад деймиз. Энди мана бу мажхул, ноаниқ  бўлган мустаснолар ёки мусулмонларни қўлига тушишади ва уларни хақиқатда муртадларни жумласидан эканлиги мушаххас бўлади. Ёки бўлмасам уларни муртад эмас,балки баъзи ўринларда бизларга мухолиф бўлган мусулмонлар эканлиги мушаххас бўлади; ёки бўлмасам бизларни қўлимизга тирик асир тушишмайди ва жангда ўлдирилишади ва уларни хақиқати қиёматда маълум бўлади. Демак, улар ё бизларни қўлимизга тирик тушишади ва тирик холларида улар билан сухбат қиламиз  ва натижада уларни нима эканликлари аниқ бўлади. Ёки ўлдирилишади ва бу холатда уларни ўзлари қиёматда аниқ бўлишади.

Тўртинчи дарсда айтиб ўтилганидек, хукмий  исломни беришлик,агарчи уларни орасида мунофиқ кофирлар,мунофиқлар ва секулярзадалар тўдаси  мавжуд бўлишса хам, мусулмонларни доирасига кирган  кишиларга берилади. Хар қандай холатда хам, уларни орасидаги маълум бўлмай турган мунофиқ кофир қайси эканини ташхис беришга қодир бўлмаганлимиз учун, уларни хаммасига мусулмон деймиз. Уларни хаммасини мусулмон деб хисоблаймиз. Энди, муртад кофирларни жибхасида хам, уларни қайси бири мухолиф мусулмон эканини билмаганлигимиз сабабли ва буни ташхис бериш қудратига эга бўлмаганимиз учун, бизларга  маълум бўлгунича уларни хаммасига иртидод хукмини берамиз.

Ахли илмни наздида қабул қилинган умумий қоида шуки: уни ахволидан бизлар бехабар бўлган яъни мусулмон ё кофирлиги аниқ бўлмаган кишилар? Ёки яхши одамми ё жиноятчими? Мана бундай ахволи мажхул бўлган инсонларни аксариятни жумласидан деб хисоблаймиз. Мунофиқларни хам мана шу шева билан то маълум бўлгунларига қадар  аксариятга шомил қилдик. Ўғриларни орасидаги тўғри одамни хам у бизларга маълум бўлгунига қадар ўғрилар жумласидан деб хисоблаймиз, мана шу шева билан жуда кўп мисолларни келтирсак бўлади.

Иброхим алайхиссаломнинг Сора алайхиссаломга мархамат қилганларини эслайлик:

يَاسَارَةُ! لَيْسَ عَلَى وَجْهِ الأَرْضِ مُؤْمِنٌ غَيْرِي وَغَيْرَكِ،

Эй Сора! Ер юзида мен ва сендан бошқа хеч қандай мўъмин мавжуд эмас. Мана бу мисолга диққат қилинглар, саййидимиз Иброхим алайхиссалом мана шу шева билан ер юзидаги барчани такфир қиладилар ва фақат ўзлари ва Сора алайхиссаломни мусулмон деб биладилар. Бўлиб хам мана шу замонда саййидимиз Лут алайхиссалом хам тирик бўлганлар. Аллох таоло мархамат қиладики:

 «وَلَمَّا جَاءتْ رُسُلُنَا إِبْرَاهِیمَ بِالْبُشْرَى قَالُوا إِنَّا مُهْلِکُوا أَهْلِ هَذِهِ الْقَرْیَةِ إِنَّ أَهْلَهَا کَانُوا ظَالِمِینَ‏* قَالَ إِنَّ فِیهَا لُوطاً قَالُوا نَحْنُ أَعْلَمُ بِمَن فِیهَا لَنُنَجِّیَنَّهُ وَأَهْلَهُ إِلَّا امْرَأَتَهُ کَانَتْ مِنَ الْغَابِرِینَ» ‏(عنكبوت/31-32)،

Қачонки бизнинг элчиларимиз (яъни фаришталар) Иброхимга (фарзанд кўриш хақидаги) хушхабарни келтиришгач, айтдилар: “албатта бизлар мана шу қишлоқ ахлини халок қилгувчидирмиз. Чунки унинг ахли золим- кофир бўлдилар”. ** (Иброхим): “Ахир у жойда Лут бор-ку!”-деди. Улар айтдилар: “бизлар у жойда кимлар борлигини яхши билгувчидирмиз. Албатта бизлар (Лутни) ва уни ахли- оиласини қутқарурмиз. Магар унинг хотини (нажот топмас, чунки у) қолиб халок бўлгувчилардан эди.

Мана бу оят хам аввалги оятдан кейин нозил бўлган бўлиб, Иброхим алайхиссаломга  мана шунча кофирни орасида  Лут алайхиссаломи ва у кишини хамрохларини  холи ошкор ва маълум бўлмаган эди.

Дўстлар диққат қилдингларми, хукмий иртидодни мана бундай равиш билан тушуниб олсангиз бўлади. Аввал бошида саййидимиз Лут алайхиссалом уларни орасида борликлари хам мушаххас эмас эди, уни хукмини хам хаммага ўхшаш содир қилади ва саййидимиз Иброхим алайхиссалом  хаммани такфир қилади. Чунки зохирда хамма шундай холатда бўлган, аммо у кишига Лут алайхиссаломни тирик эканликлари маълум бўлган пайтида , айтиб ўтилган сухбатни ўртага ташлайдилар, бизлар хам мана шу равиш билан мусулмонларни муртад ва кофирларни орасидан ажратиб оламиз.

Мана бу холатда, хукм умумга нисбатланган холда содир қилинади ва  ўртадаги истиснолар хам мушаххас бўлмаган пайтгача аксариятни жумласидан деб хисобланади,чунки улар кўпчиликни орасида хали маълум бўлмаган,ошкор бўлмаган, энди ошкор бўлган вақтларида уларга нисбатан махсус хукм хам содир қилинади.

Дўстлар диққат қилинглар, мисол тариқасида келтирилса, исломий диёрлардаги сокин бўлганларни хаммаси дорул исломни жумласидан хисобланишади ва исломий диёрдаги кофир бўлган  ахли зимма хам дорул исломни жумласидан бўлишади ва дорул куфрга эмас  дорул исломни қоидасига шомил бўлишади, энди дорул куфрда хам у ердаги мусулмонлар дорул исломни эмас, дорул куфрни жумласидан хисобланади, шу сабабли хам у ердаги андак ададдаги мавжуд мусулмонларни устида, кофирлар хокимияти остидаги диёрларда бўладиган  дорул куфрни жумласидан бўлишлик  хукми олиб ташланмайди; аммо энди кофирлар хокимияти ва дорул куфрни диёрларидаги мусулмонлар мушаххас ва маълум бўлган пайтда, мана бу андак мусулмонлар хам  бошқа мусулмонларни хукмига шомил бўлишади ва уларга нисбатан бошқа мусулмонлардек муомала қилинади. Мана бу холатда, истиснолар хам аксариятни жумласидан эмаслиги мушаххас бўлмагунича  аксариятни жумласидан деб хисобланади; яъни ошкор қатъий бўлган, танилган  аксарият мажхул, мушаххас бўлмаган истисноларни жумласидан хисобланмайди. Чунки қоида бу ерда тескари бўлиб қолади.

Мана бу борада, фиқхий масалаларда хам кўриб турганимиздек, умумий қоидага биноан, намоз ва рўза , намоз ва рўзани умумий вақтлари ердаги сокин бўлганларни аксарият ахволига кўра содир қилинади, энди агар шахс шимолий қутбда яшаса, нима бўлади? Мана бу минтақаларда тахминан 6 ой кундузи  ва 6 ой хам кечаси бўлади.

Демак, мушаххас бўлдики, хукм содир бўлган замонда, истисно ва нодир ўринлар хисобга олинмайди ва хукм танилган,ошкор ва маъруф бўлган  аксариятга нисбатан содир бўлади ва мана шу хукмга амал қилинади. Холати мажхул истиснолар хам ахволлари мушаххас бўлган пайтида ўзига хос хукмларга шомил бўлишади.

Хотиб ибни Балтаъа розиаллоху анху яхши мисол бўлади. Ўтган дарсларимизда хам ишора қилганимиздек, мана бу хурматли сахоба Умар розиаллоху анху уни такфир қилишгача борадиган ишни қилиб қўяди, Умар розиаллоху анху уни устида кофир хукмини чиқаради  ва росулуллох саллаллоху алайхи васаллам хам бу хукмга эътироз билдирмайдилар ва мана бу содир қилган хукминг хато демайдилар,балки бу хақида тахқиқ қилишни,текширишни лозим деб биладилар ва мана бу тахқиқотларни натижасида мушаххас бўладики, Хотиб розиаллоху анху иртидодни қасд қилган эмасди, яъни мақсади муртад бўлиш бўлган эмас, балки таъвил қилган ва мана бундай шахс бу узрлари билан бирга такфир қилинган бўлса хам; аммо мана бу хукмий иртидод бўлган эди ва энди хақиқат равшан ва мушаххас бўлгач уни муртад эмаслиги маълум бўлгач, уни устидаги иртидод хукми ундан олиб ташланади.

 Мана бу ерда Умар ибни Хаттоб розиаллоху анхуни шошилган деб айта  оламиз, баъзи бир уламоларни  айтишича, шошилган ва мана бу шахсни устидаги иртидод хукми хато бўлган. Аммо умумий қоидага қараган пайтимизда шуни кўрамизки, уни устида  хукмий иртидодни берганлигини кўрамиз, бу орада биз  кутдик ва текширувларни натижасида у кишини хақиқий  муртад эмаслиги ва бу хукм хукмий иртидод экани ва муртадларни орасида роиж бўлган ишни қилганлиги  мушаххас бўлди.  Хукмий иртидод ва хақиқий иртидод мана шундай мушаххас бўлади ва бу мусулмонларни нажоти учун бир абзордир.

 Бу худди қотиллик қилган ва қотиллик жинояти бўйича қўлга олинган кишига ўхшайди, яъни шахс ошкора қотиллик қилгандан ва бу жиноят бўйича қўлга олингандан сўнг, мана бу шахс қотил ва ундан қасос олиниши керак ,дейилади, аммо келтирилган далил ва хужжатлар шуни кўрсатадики, мана бу шахс ўлдиришни қасд қилмаган ,балки бу жиноятни ўзи истамаган холда қилиб қўйган экан. Демак, уни устидаги қотиллик жинояти олиб ташланади ва  масалан дия беради. Мана бу мархалани ташхис бериш хам мутахассисларга ва алохида қозиларга тегишли иш бўлиб, хар қандай одам бу ишни бажаришга қодир эмас.

Мана бу савол жуда кўпчиликни ўйлантириши мумкин, энди мана бу кишиларни қалбидаги уларни қасдини,ниятини қандай қилиб фахмлай оламиз?  Далиллар ва гувохларга қаралади. Бўлмасам инсонларни қалбида нима бўлаётганини аллохдан бошқа хеч ким билмайди ва бизлар фақат кўриб турганимиз  зохирига,далилларга ва гувохларга қараб мана бу шахсларни қасдини била оламиз, албатта хатога дучор бўлишимиз эхтимоли хам мавжуд. Яъни жиноятчи шахс келтирадиган далиллари билан бизларни алдаши хам мумкин, аммо биз барибир зохирга,далилларга кўра хукм чиқарамиз ва фақатгина бу  ердаги далиллар бизларга шахснинг қотилликни қасддан қилганми ё қасддан бўлмаганини кўрсатади.

 Бир шахс бошқа бир шахсни оёғига ўқ отади, аммо у мана шу жарохат сабабли яллиғланиб вафот топади ва бошқа бир шахс қасддан ўқни олдинги шахсни бошига отиб ўлдиради. Уларни хар иккиси бизларни қасдимиз ўлдириш эмасди,дейди. Мана буларни қайси бири рост айтганини сен қаердан фахмлайсан?  Уларни қайси бирининг  қилган иддаъоси тўғри ва қайсинисики  ёлғон эканини қаердан биласан? Гувохлар ва далилларга асосан фахмлайсан.

 Ёки икки нафар бир-бири билан хазиллашади ва уларни бири иккинчисини сувга итариб юборади,натижада сувда бўғилиб ўлади, бошқа бир киши эса бир нафарни бошини сувга тиқиб олиб ўлгунича ушлаб туради. Мана буларни хар иккиси ўлдиришни қасд қилмаганликларини иддаъо қилишади. Сен уларнинг  қайси бири рост айяпти ва қайсиниси  ёлғон айтаётганини қаердан  биласан? Албатта далиллар ва гувохлар орқали. 

Ёки бўлмасам росулуллох саллаллоху алайхи васаллам Хотибнинг сўзлари рост ё ёлғон эканини қандай қилиб фахмлаганлар? Унинг рост ва ёлғон сўзларини қандай ташхис берганлар? Далиллар ва гувохлар орқали ташхис берганлар. Ёки сизни ота-онангиз, турмуш ўртоғингиз,опа-синглингиз, ака-укаларингиз,атрофингиздаги яқинларингиз сизни яхши кўришларини қандай фахмлаган эдилар? Ёки бир мусулмоннинг секуляр кофирлардан бароат қилганини қандай қилиб фахмлаган эдилар, бўлиб хам мухаббат ва ғазабни жойи қалбда-ку?  Бир мусулмоннинг секуляр кофирлардан бароат қилганлигини фахмлашга қодир эмасмиз, чунки мухаббат ва ғазабни ўрни қалбдадир. Мана бу ва бунга ўхшаган инсонларни ботинларига,қасдларига тегишли бўлган ўринларни фақат далиллар ва гувохлар воситасида ташхис берса бўлади.

  Ёки масалан бир шахс айтадики, мен сени аллохни шариатидаги қонунларни татбиқ қилишни истагида бўлганлигинг учун яхши кўраман, аммо буни баробарида аллохни ва сени ошкор душманинг бўлган секуляр кофир муртад гурухлар билан дўстлик эълон қилади ва уларга нисбатан бошлиқ, хоким сифатида қарайди ва бир кун келиб мана бу кимсалар хоким бўлишларини орзу қилади. Мана бундай тарзда уларни ёлғон айтаётганликларини билиб оласан. Яъни хам сен билан ва хам сени душманинг билан дўст бўлиши мумкинми? Бўлиб хам мана булар хақида аллох таоло кимки булар билан дўст бўлса уларни жумласидан бўлади,деб мархамат қилган. Мана бу гувохларни воситасида бу шахснинг ёлғон айтаётганини фахмлаб оласан, уни қилаётган дўстлик иддаъолари хам ёлғон эканини, хамда бу секуляр кофирларга ёки у дўстлигини эълон қилган кофирларга ўхшаш бир душман эканини  билиб оласан. Мана бу шахсни қилган амали иддаъоларига мувофиқ келмайди,шу сабабли у ёлғон айтяпти,деймиз.  Бир вақтни ўзида хам шайтонни ва хам аллохни ўзингга бошлиқ қилиб олишингни имкони йўқ. Хам аллохни дўстлари билан ва хам шайтонни дўстлари билан дўстлик эълон қилиш мумкин эмас.

Мана бу ва бунга ўхшаш ўринларда, шахсларни  тўғри ё нотўғри,ғалат  ниятини,қасдини ташхис бериш учун меъёр, ошкор ва зохирий далиллар ва хужжатлар бўлади. Мана шу далиллар,мустанадотлар шахснинг қасдини,ниятини ошкор қилиб беради.  

Бизлар олдинги дарсларимизда ишора қилиб ўтган барча мунофиқлар ва секулярзадаларни мусулмонларни жумласидан деб биламиз, улар хар қандай далилга кўра маълум масофани мусулмонлар билан бирга босиб ўтишган, энди улар мана шунча масофани босиб ўтишгандан сўнг,яна қайтадан ошкора ортга қайтишади ва ошкор,муртад кофирларни сафидан жой олишади, бизлар мана буларни хаммасига иртидод хукмини берамиз ва улар хукмий муртад бўлишган ,деймиз, аммо агар бир гурух мусулмонлар хеч қандай ўзгаришсиз, яъни ақидаларида ўзгариш бўлмаган холда уларни найрангларига алданишган бўлсалар ва уларни сафларига ўтиб олишган бўлсачи?  Бу ерда уларга биринчи бўлиб очиладиган эшик тавба эшигидир.

Аввал хам айтиб ўтганимиздек, кофирлар харгиз иймон келтиришмайди,

  «إنَّ الذّینَ کَفَرُوا سَوَاءٌ عَلَیهِم ام لَم تُنذِرهُم لَایُؤمِنُون»

аммо уларни муридлари иймон келтиришади. Шу сабабли хам, биз уларни устида хукмий иртидод хукмини содир қилган муртадларга улар яна қайтадан исломга қайтишлари учун барча сабабларни мухайё қиламиз ва уларни тавба қилишга тарғиб қиламиз, ёки агар бир мусулмон баъзи бир далилларга кўра тил ё амал билан кофирларни жибхасига ўтиб қолган бўлса, Хотиб розиаллоху анхуга ўхшаб, уларнинг исломдаги ўтмишларини ва келтирган далилларини назарга олган холда, уларнинг қасдларини,ниятларини, мақсадларини амалларидан билиб оламиз ва уларнинг исломга қайтишлари учун йўлни текислаб чиқамиз, уларни юзига барча йўлларни ёпиб қўймаймиз.

Мана бу заминада, бизлар росулуллох саллаллоху алайхи васалламни рихлатлари пайтидек, Хотиб розиаллоху анхуга ўхшаш нотўғри таъвил таъсирида ёки баъзи сиёсатларга мухолиф бўлганликлари сабабли, кофир ва муртадларни жибхасига ўтиб қолган қабилаларга,гурухларга, ахзобларга гувох бўлишимиз мумкин. Мухлис мусулмонлар учун мана бундай ходисалар аксар холатда уларнинг ихтиёрисиз содир бўлади, масалан баъзида ошкор кофирлар муртадлар билан бирга бизларга қарши жанг қилишади, энди бошқа бир гурух ёки жамоат хам мана шу кофир ва жангчи душман билан бирга жанг қилмаслик борасида қарордод тузиши ёки тузмаслиги ва улар билан иши бўлмаслиги мумкин, сўнгра эса  мана бу босқинчи,ташқи кофирлар ва махаллий муртадлар хабардор бўлмаган холда, улар бошқа бир жойда бизларга қарши жангга киради. Мана бу суратда, мусулмонларни бу хизби ва гурухи ўзи истамаган холда кофир ва муртадларни жибхасида туриб мусулмонларга қарши жангга кирган бўлади ва муртадлар билан бирга вохид жибхани ташкил қилади, натижада эса бизлар уларнинг нима эканликларини ва нимани истаётганликларини ташхис бергунимизгача, улар  хукмий иртидод хукмига шомил бўлишади. 

Энди бу ерда хамма нарсаси сизларга ўхшаган  мусулмонларнинг  бир дастаси бўлиши мумкин, аммо жахолат, нотўғри таъвил сабабли ва душманнинг таблиғотини таъсирида сизларни хавориж, муртад,сотқин, дин душмани, халқ душмани, болаларни қотили, жинояткор ва бошқа деб хисоблайди, хўп сен ўзингни бундай эмаслигингни яхши биласан, сенга тухмат қилишган, энди сен у билан сухбатлаш ва бундай эмаслигингни тушунтир ва узрини қабул қил. Ёки жахолати ва золимларни таблиғоти сабабли, агар сен қудратни қўлга киритсанг, мусулмон аёлларини каниз қилиб оласан ва барча мусулмонларни кофир  хисоблайсан,деган фикрда бўлади, бу шахс ўзини номусини ва мусулмонларни химоя қилиш учун сенга қарши жанг қилади. Хўп у билан хам сухбатлаш ва унга бу нарсаларни ёлғон эканини тушунтир ва узрини қабул қил.  Мана бу ўринларда ёки шунга ўхшаш ўринларни хаммасида бу шахс аллох учун ёки аллохга, аллохни шариатидаги қонунларга  эътиқод қилганлиги боис ўзини ўлим билан рўбарў қилади ва уришади. Хўп, шундай экан унга нажот бер ва узрини қабул қил. Мана бу биродаринг бир муддат олдин золим ва қинғир фахмли инсонларни хузурида асир бўлган ва  шуни таъсирида бемор эди, энди у сени қўлингга тушди, бу хам бир неъмат. Демак уни дармон қилиб нажот бер ва тавбасини қабул қил.

Аллох таоло мўъминларга амр қиладики:

   «یا اَیهَا الذینَ آمَنُوا تُوبَوا اِلَی اللّهِ تَوْبَةً نصوحاً»(تحریم/8

Эй мўъминлар, аллохга холис тавба қилинглар,

   وَ مَنْ لَمْ يَتُبْ فَأُولئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ»(حجرات/ 11)

Ким тавба қилмаса бас, ана ўшалар золим кимсаларнинг ўзидирлар.

Энди мана бу шахс сен унга таълим берган илм ва сен орқали топган нарсалари сабабли ўзининг нотўғри жахлини,хатосини, ноўрин таъвилини тушуниб етади ва ўзига, сенга ва хаммага нисбатан зулм қилганини фахмлайди ва тавба қилади ва золимларни сафидан чиқади:

«وَمَن یَعْمَلْ سُوءًا أَوْ یَظْلِمْ نَفْسَهُ ثُمَّ یَسْتَغْفِرِ اللّهَ یَجِدِ اللّهَ غَفُورًا رَّحِیمًا» (نساء/110)،

Ким бирон бир ёмон иш қилса ёки ўз жонига жабр қилса, сўнгра аллохдан мағфират сўраса, аллохни мағфират қилгувчи ва мехрибон эканини топар- кўрар.

Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам хам тавба қилувчи шахс хақида мархамат қиладиларки:

 «التائِبُ مِنَالذَّنب كَمَن لَاذَنبَ لَه»،

Гунохдан тавба қилган кишини хеч қандай гунохи бўлмайди. Аллох таоло бундай шахслар хақида мархамат қиладики:

«إِنَّ اللّهَ یُحِبُّ التَّوَّابِینَ وَیُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِینَ» (بقره/222)،

Албатта аллох тавба қилгувчиларни ва ўзларини мудом пок тутгувчиларни севади.

Бу шахс ўзини ширклардан, куфрдан, жахлдан ва нотўғри таъвиллардан поклагани сабабли аллох таоло қуйидаги оят билан мархамат қиляпти:

 «إِنَّ اللّهَ یُحِبُّ التَّوَّابِینَ وَیُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِینَ»،

Албатта аллох тавба қилгувчиларни ва ўзларини мудом пок тутгувчиларни севади. Худди шу шева билан қуйидагича мархамат қилади:

«إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الَّذِينَ يُقاتِلُونَ فِي سَبِيلِهِ صَفًّا كَأَنَّهُمْ بُنْيانٌ مَرْصُوصٌ»(صف/4)،

Албатта аллох ўзининг йўлида гўё туташ бинолардек бир сафга тизилган холларида жиход қиладиган зотларни севар.

Демак, аллох худди мужохидларни, жангчиларни яхши кўрганидек тавба қилгувчиларни хам яхши кўради.

Хўп, энди мана бу золимлар томонидан  алданган,жохил,хатокор мусулмонларнинг сени воситанг билан хақиқатни фахмлаганини ва тавба қилиб гунохлари кечирилганини қаердан биласан? Уларнинг аллох яхши кўрадиган кишилар жумласидан эканини қаердан биласан? Сен харгиз била олмайсан. Шундай бўлгач мусулмон биродарингга нажот бер ва уни устида тавба қилувчиларни ахкомларини пиёда қил, уни дармон қил ва уни  аллох яхши кўрадиган вохид сафга даъқат қил,

 «إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الَّذِينَ يُقاتِلُونَ فِي سَبِيلِهِ صَفًّا كَأَنَّهُمْ بُنْيانٌ مَرْصُوصٌ»،

Хотиржам бўл, дўстларига қарши жангга кирадиган ёки уларни ўлдирадиган кишиларни аллох яхши кўрмайди; балки аллох уларга қарши жанг эълон қилади:

«إِنَّ اللهَ تَعَالَى قَالَ: مَنْ عَادَى لِي وَلِيًّا فَقَدْ آذَنْتُهُ بِالْحَرْبِ، وَمَا تَقَرَّبَ إِلَيَّ عَبْدِي بِشَيْءٍ أَحَبَّ إِلَيَّ مِمَّا افْتَرَضْتُهُ عَلَيْهِ، وَلاَ يَزَالُ عَبْدِي يَتَقَرَّبُ إِلَيَّ بِالنَّوَافِلِ حَتَّى أُحِبَّهُ؛ فَإِذَا أَحْبَبْتُهُ كُنْتُ سَمْعَهُ الَّذِي يَسْمَعُ بِهِ، وَبَصَرَهُ الَّذِي يُبْصِرُ بِهِ، وَيَدَهُ الَّتِي يَبْطِشُ بِهَا، وَرِجْلَهُ الَّتِي يَمْشِي بِهَا، وَلَئِنْ سَأَلَنِي لأُعْطِيَنَّهُ، وَلَئِنْ اسْتَعَاذَنِي لأُعِيذَنَّهُ»،

Кимки мени дўстларимдан бирига душманчилик қилса, мен унга қарши жанг эълон қиламан. Мўъмин банда мени наздимда фарзлардан бошқа нарса билан махбуб бўла олмайди ва у менга нафл (яъни вожиб бўлмаган ибодатлар)ни бажариш билан яқинлашади, хатто натижада мен уни яхши кўраман, мен уни яхши кўрган пайтимда, у билан эшитадиган қулоғига ва у билан кўрадиган кўзига ва у билан ушлайдиган қўлига ва у билан қадам босадиган оёғига  айламан, агар мендан бирор нарсани сўраса унга бераман ва мендан панох сўраса унга панох бераман.

Хўп, энди Хотиб розиаллоху анхуга ўхшаган мана бундай шахслар иртидодни қасд қилмаганларини ва аллохни шариатини хаммасига таслим бўлганини, аммо комилан нотўғри, ғалат далилларга кўра сенга қарши томонга тушиб қолганидан хабардорсан ва уни тавба қилганини, хамда аллох  хам тавба қилгувчиларни яхши кўришини яхши биласан,

  «إِنَّ اللّهَ یُحِبُّ التَّوَّابِینَ»

аллох таоло ўзини йўлида қитол яъни жанг қилган кишиларни хам яхши кўришидан хабаринг бор,

“إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الَّذِينَ يُقاتِلُونَ فِي سَبِيلِهِ صَفًّا كَأَنَّهُمْ بُنْيانٌ مَرْصُوصٌ”

агар аллохни дўстларидан бирига қарши душманчилик қилсанг хам аллох сенга қарши жанг эълон қилишидан хам яхши хабардорсан,

“مَنْ عَادَى لِي وَلِيًّا فَقَدْ آذَنْتُهُ بِالْحَرْبِ”

аммо мана бу мусулмон шахсларнинг тавбаси рост ё ёлғон экани борасида шубхаланасан? Лекин бизларни хаммамиз яхши биламизки, шахс ишонч билан исломга киради ва шак-шубха билан ундан чиқиб кетмайди, демак, бу шахсни албатта тавба қилгувчилар, мужохидлар, аллохни яхши кўрувчилар жумласидан деб фарз қилишинг керак,

 نَحْسِبُهُ، وَاللَّهُ حَسِيبُهُ وَلاَ نُزَكِّي عَلَى اللَّهِ أَحَدًا.

Хўп, энди агар журъатинг бўлса, мана шу шак ва гумонларинг билан аллохга қарши жанг эълон қил.

Бу нихоятда хатарли нарса, улар зохирда ўзлари истамаган холда Хотибни ишини қилишади, лекин уларни қилаётган ишларини миқёси катта,кенг бўлиб гурух, жамоат, мазхаб кўринишига эга ва албатта уларга нисбатан муносабат билдирилган вақтда жуда хам диққат қилишини лозим, уларни бу ишларидан қайтариш ва бу ишларидан бўлган мақсадни, хадафни ташхис бериш керак ва уларни мусулмонларни жамоасига қайтариш, хамда агарчи ёлғондан бўлса хам  узрларини қабул қилиш лозим. Одатда бундай ўринларда кишини узри фақат бир марта қабул қилинади ва агар шахс бундай ишларни яна такрорлайдиган бўлса уни узри қабул қилинмайди.

Абу Изза Жумхийни бошидан ўтказган саргузаштлари яхши намуна бўла олади.  Бу шахс секуляр бўлиши билан бирга шоир инсон хам эди, қизлари кўп оилали мухтож одам бўлган. Бадр жангида асир бўлган пайтида росулуллох саллаллоху алайхи васалламга айтадики: эй росулуллох! Сиз мени оиласи катта мухтож киши эканимни яхши биласиз, сизга тўлов бериш учун молим хам йўқ, шунинг учун менга эхсон қилинг!  Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам хам уни узрини қабул қиладилар. Росулуллох саллаллоху алайхи васалламга қарши иккинчи марта жангга чиқмаслиги ва у кишини душманларини химоя қилмаслиги борасида пайғамбаримиз ундан ахду- паймон оладилар.

Лекин Абу Изза росулуллох саллаллоху алайхи васалламга берган ахдига вафо қилмайди ва қурайш секуляристлари уни алдашади ва ухуд жангида лашкар орқага чекинаётган пайтида баъзи бир далилларга кўра лашкардан ортда қолади ва иккинчи марта мусулмонларни қўлига  асир тушади. Бу сафар хам росулуллох саллаллоху алайхи васалламдан уни кечиришларини сўрайди, аммо росулулллох саллаллоху алайхи васаллам хам уни талабини қатъият билан рад қилиб мархамат қиладиларки:” Мухаммадни иккинчи марта алдадим  деб юришинг учун сени қўйиб юбормайман.”  Шу сабабли буюрадилар уни бошини танасидан жудо қилишади.

Тўғри, мана бу шахс кофир мушрик бўлган, аммо мана бу қоидани мунофиқлар ва секулярзадалар борасида хам риоя қилса бўлади, бир шахс агар иртидод жиноятини бир марта қиладиган бўлса, ўша аввалги сафар тавбаси қабул қилинади. Энди бу ерда яхудийларнинг ўйинлари бу бошқа масала, улар аслида муртад бўлиб тавба қоидасига шомил бўлишлари учун,  умуман мусулмон бўлишмаган эди.

  Мунофиқлар ва секулярзадаларга алоқадор бўлган дарсларда шу нарса равшан бўлдики, мунофиқлар хам гохида ошкор кофирларнинг мусулмонларга қарши жибхасидаги рухий жангларда қатнашишади ва улар қўлга тушган пайтларида ёлғон  узр ва бахоналар келтиришади ва уларни узрлари қабул қилинади. Албатта улар мусулмонларни рахбари росулуллох салллаллоху алайхи васалламни улар нима дейишса қулоқ солиб қабул қиладиган   ишонувчан, содда инсон деб фарз қилишарди,    

وَمِنْهُمُ الَّذِينَ يُؤْذُونَ النَّبِيَّ وَيَقُولُونَ هُوَ أُذُنٌ

Улар умуман мухим эмасди, бу ердаги энг мухим нарса уларнинг зохирда исломий хукуматга тобеъ бўлишлари эди. Уларнинг рост ё ёлғон айтаётганликларини ташхис бериш мухим бўлганми? Йўқ, бу ерда улар сабабли алданиб қолаётган мусулмонларни химоя қилиш,дифоъ қилиш мухим бўлган.

Умар ибни Хаттоб айтадики: росулуллох саллаллоху алайхи васалламни даврларида  вахий нозил бўларди, хозир эса вахий узилган; хозир мен сизларда кўриниб турган нарсаларга асосан муносабатда бўламан. Бизларга нисбатан яхшилик қилган кишига амният берамиз ва уни ўзимизни олдимизда ушлаб турамиз, уни ботини билан ишимиз йўқ;  худованд уни хисоб-китоби билан ўзи машғул бўлади. Кимки бизларга ёмонликни ошкор қиладиган бўлса, унга омонлик бермаймиз ва уни тасдиқламаймиз; агарчи у ўзини ботини яхши эканини изхор қилса хам ёки уни ботини яхши бўлса хам, уни ботини билан ишимиз йўқ.

Хўп, энди ширкдан сўнг мусулмонлар учун  тафарруқдан бошқа шарри кўпроқ нима бор? Аслида тафарруқ хам мушрикларни сифатларидан бири хисобланади.

  وَلا تَکُونُوا مِنَ الْمُشْرِکينَ * مِنَ الَّذينَ فَرَّقُوا دينَهُمْ.

Иймондан сўнг хам мусулмон кишини қонини нажот бериш, вахдат, қудрат, исломий хукуматдан кўра мусулмонлар учун юқорироқ турадиган яхшилик борми? Демак, ўзини вахдатини ошкор қилган ва исломий хукуматни, мусулмонларни жамиятини, мусулмонларни жамоатини  қувватга кириши учун харакат қилган хар қандай киши, бизларни энг  афзал яхшиликка даъват қилибди, албатта шаръий меъзонга кўра уни даъватини қабул қилишимиз керак, унга ёлғон айтяпсан, мусулмон эмассан демаймиз:  

وَلاتَقُولُوا لِمَنْ أَلْقَى إِلَيْكُمُ السَّلامَ لَسْتَ مُؤْمِنًا

бизлар Усома розиаллоху анхуни хатосига дучор бўлишни хохламаймиз.

Хар қандай суратда,бизни мусулмонни иймони борасидаги назаримиз мусбат бўлиб, у хақида яхши гумон қиламиз, магар инки уни хилофи собит бўладиган бўлса, хар қандай бахона, шаръий узр ва хатто шубха билан бўлса хам шахсни маъзур тутамиз ва зохирда жиноят хисобланган ва ўртада мусулмонни қони тўкилиши хам мумкин бўлган ишдан уни поклаймиз. Биз мусулмон шахсга  нажот бериш учун хар қандай шубхага қўл урамиз.

Шу сабабли хам уламоларни айтишича, агар бир мусулмон кишини кофир экани борасида 99 та далил бўлса, аммо уни мусулмон эканига фақат бир далил мавжуд бўлса, биз ана ўша бир далилни оламиз ва уни ислом доирасидан чиқариб юбормаймиз. Бу яъни мусулмонга нисбатан яхши гумон қилиш қоидасига амал қилиш, мусулмон учун шаръий узр келтириш ва шариат пинхон қилишга буюрган айбларни пинхон қилиш ва мусулмонларни касалликларини  дармон қилиш  хисобланади. Мусулмонлар борасида мана бу ижтимоъий хақиқатни назарга олинади, чунки аксар холатда авом мусулмон халқи куфрга оид сўзларни айтиш ёки куфр амалларини қилишни қасд қилмайди, балки охирги ўринда жаннатга кирадиган кишига ўхшаш куфр сўзларига  ё куфр амалига дучор бўлиб қолади, шаръий монеъликлар эса уларнинг иймонларига зарар етиб қолишига рухсат бермайди.

Айтиб ўтилган нарсаларни хаммаси билан ва бизлар хабардор бўлган ўринлар билан бирга мусулмон шахсни жойгохи каъбадан кўра юқорироқда жойлашган, мусулмонни қонини химоя қилиш ва мусулмонни қони тўкилишига монеълик қилиш учун харакат қилиш, каъбани ва уни бузилишини  химоя қилишдан кўра мухимроқдур. Шу сабабли хам жангдан олдинми ё жангни орасидами яъни хар қандай фурсатда уларга  мухолиф мусулмонлар деб ташхис қўйилиши ва худди ака-укангни, опа-синглингни химоя қилганингдек  уларни химоя қилиниши лозим. Буюк уламоларнинг мана бу истелохотларни вужудга келтиришларидан ва бу фиқхий  истелохотлардан фойдаланишларидан мақсад, жахолат ёки нотўғри таъвил ёки хар қандай шаръий узр сабабли  фитналарга тушиб қолган ё ўзлари хохлаган ва хохламаган холатда тил ва қўллари билан муртадларни жибхасига жойлашиб қолган ва муртадларни жибхасида ўзини биродарларига қарши жанг қилаётган  мусулмонларни химоя қилишдур.

Муртаднинг қатъий хукмини ким ижро эта олади?

Мураккаб қазоват йўлларини босиб ўтиб филтердан, тўртталик мархаладан ўтган ва ишонч билан уни иртидоди мушаххас бўлган ва салохиятга эга маржаъ тарафидан унинг қатъий хукми содир қилинган муртаднинг   хукмини ким ижро эта олади? 

Чунки муртадни хукмини ижро қилишлик, аллохни шариатидаги қонунларни шаръий  дифоъ қилишни ва душманнинг рухий жангларига қарши муборазани ва мусулмонларни иймони, уларни ақидавий ва рухий саломатлигини химоя қилишни бир нави хисобланади, шаръий дифоъ хақида изох бериш орқали бахсимизни бошлаймиз. Аввало шаръий дифоъ нима эканини тушуниб олишимиз керак? Дифоъ нима ўзи? Уни шаръийси қандай  бўлади?

Шаръий дифоъ яъни инсонни ўзидан ё бошқалардан аллохни шариатидаги қонунларга мувофиқ равишда қилинадиган дифоъдур. Ўзини дифоъ қилиш жонни дифоъ қилиш ёки фарзандларни дифоъ қилиш ёки ахлини,хонадонини ё манзилини ё молини ёки шунга ўхшаш инсонларни ўртасида муштарак бўлган  умумий, фитрий, зотий ишларни дифоъ қилишга ўхшайди, хамма мана бу нарсаларни дифоъ қилишликни ўзининг шаръий хаққи деб билади; бу хатто инсон билан хайвонни ўртасида хам муштарак нарса. Чунки фитрий ва ғаризий ишлар ва жонни сақлаб қолиш, хаётни сақлаб қолиш, хаётни давом эттириш   учун керакли абзорлар,воситалар мавжуд бўлиб, аллохни махлуқотларини  табиатида,зотида махсусан инсонни зоти ва  табиатида  уни илдизи бор, хар қандай соғлом инсон ўзининг инсоний жойгохини сақлаб қолиш учун дифоъ қилишни ўзининг хаққи деб хисоблайди.

 Мана бу хақ , ақлни реакцияси  ва инсонни кароматига нисбатан хурматни нишонаси бўлиб, хуқуқий тузумларда ва хозирги барча давлатларни қонунларида унга ишора қилинган. Хатто  бирлашган миллатлар ташкилотининг секуляристик (худосизлар)  51 моддасида ошкора ўзининг барча аъзоларига раво кўради ва уларни хаққи деб санайди. Бу ақлни реакцияси бўлади. Аллохни шариатидаги қонунлар хам аввалги пайғамбардан тортиб уларни охиргисигача, башарни навининг зотий кароматини мухим деб хисоблаган холда,

 وَ لَقَدْ كَرَّمْنَا بَنِي آدَمَ»

у томонга йўллайди ва хидоят қилади, кимки хатарни, тахдидни дафъ қилишга қодир бўлса, аммо уни амалга оширмаса, меъзонсиз ва мувозанатсиз бир инсон деб маломатлайди.

Энди бу бошқаларни дифоъ қилиш яъни аллох таоло уларни дифоъ қилишни бизларни зиммамизга вазифа қилиб қўйган нарсалардур, аллох таоло шариатидаги қонунларда бундай ишлардан рози бўлади. Бу аллохни шариатидаги қонунларни дифоъ қилишни хар қандай навига ёки аллохни шариатидаги қонунларда ношаръий (яъни бу тажовуз  ношаръий деб саналиши лозим)  бўлган хар қандай тажовуздан дифоъ қилишга ўхшайди, сен уларни дифоъ қилишинг керак бўлади, ёки яқинларимизни дифоъ қилишни навига ё бизларни уларнинг устида дифоъ қилиш бўйича масъул қилинган кишиларни дифоъ қилишга ёки мусулмонларни қонини,номусини,молини дифоъ қилишга ё ёрдам талаб қилган заиф кишиларни дифоъ қилишга ўхшайди……….

   وَمَا لَکُمْ لاَ تُقَاتِلُونَ فِی سَبِیلِ اللّهِ وَالْمُسْتَضْعَفِینَ مِنَ الرِّجَالِ وَالنِّسَاء وَالْوِلْدَانِ الَّذِینَ یَقُولُونَ رَبَّنَا أَخْرِجْنَا مِنْ هَذِهِ الْقَرْیَةِ الظَّالِمِ أَهْلُهَا وَاجْعَل لَّنَا مِن لَّدُنکَ وَلِیّاً وَاجْعَل لَّنَا مِن لَّدُنکَ نَصِیراً ‏)نساء(75/،

(Эй мўъминлар), сизларга нима бўлдики, аллох йўлида ва “парвардигоро, бизни эгалари золим бўлган бу шахардан озод қил ва бизга ўз хузурингдан бир дўст бергин, бизга ўз хузурингдан бир ёрдамчи қилгин”, деяётган эркаклар, аёллар хамда болалардан иборат бўлган бечоралар(ни озод қилиш) йўлида жанг қилмаяпсизлар?!

Хўп, мана булар ва бунга ўхшаганларни аллохни шариатидаги қонунларда шаръий дифоъ эканини таърифланиб унга буюрилади. Энди буни қарама- қаршисида аллох таоло шаръий демаган ва ношаръий дифоъ қолибидан жой олган хар қандай дифоъ мавжуд. Золимларни дифоъ қилишга, секуляризм динини дифоъ қилишга, ташқи босқинчи кофирларни, ўғриларни, жиноятчиларни, кумалага ва демократларга,мусайламайи каззоб ужалонни хизматчиларига, хамжинсбозларга, жинсий бузуқ кимсаларга, машрубхўрларга, фохишаларга, аллохни шариатидаги қонунларга қарши бўлганларга  ўхшаган махаллий муртадларни дифоъ қилишга ўхшайди; бундай дифоъ қилишлар ношаръий дифоъдур. Лекин секуляр кофирлар ёки бошқа кофирлар мана бундай фасодларни дифоъ қилишни шаръий дифоъ деб санашлари хам мумкин. Масалан исломда аллохни шариатидаги қонунларни дифоъ қилишлик,шаръий дифоъ хисобланади, аммо секуляризм динида  аллохни шариатидаги қонунларни дифоъ қилиш ношаръий дифоъ саналади. Секуляризм динида хамжинсбозларни,машрубхўрларни,фохишаларни, озодлик талаб қилувчиларни дифоъ қилишни шаръий дифоъ дейилади,лекин озодлик талаб қилувчиларни дифоъ қилишлик уларнинг наздида ғайри шаръий хисобланади.

Мана бу суратда, шаръий дифоъ ва ғайри шаръий дифоъ хар қандай ақидани наздида ўзига хос таърифга эга бўлади ва хар бир ақида шаръий дифоъ ё ғайри шаръий дифоъ учун ўзига хос таърифни ироя берган. Баъзи бир нарсалар улар учун шаръий ва баъзи бир нарсалар эса ғайри шаръийдур. Умумий қилиб айтганда, шаръий дифоъ аслида инсон учун қадрли бўлган нарсаларни дифоъ қилиши учун инсоннинг харакатини шаръийлаштириш маъносида келади. Масалан: динга, жонга,номусга, обрўга, молга, оилага, аллох таоло қадр-қийматли деган нарсаларга ўхшайди, унда аллохни хукуматидаги қонунлар ижро қилинадиган диёр хам қадр-қийматли хисобланади.

Мана бу нарсаларни ё бунга ўхшаган нарсаларни хатар тахдид қилса ёки хозирги замонда ё келажакда унга хатар келишини хавфи бўлса, шаръий дифоъ  шахсга хеч қандай хавотирсиз бу нарсаларни дифоъ қилишга рухсат беради; хатто агар бошқа кишиларга хасорат етказишга ё зарба уришга сабаб бўлган тақдирда хам дифоъ қилиниши лозим, фақат хатарни ижод қилган кишиларга нисбатан етказилган  мана бу зарбалар ё хасоратлар дифоъ қилишга муносиб холда бўлиши керак.

Масалан хужум қилган шахсни ўлдириш шаръий бўлади, аммо дифоъдан сўнг уни машинасини ёндириб юборишлик ғайри шаръий хисобланади. Мана бу суратда, хужум қилган шахсни ўлдириш сабабли жазоланмайди, лекин уни молига,машинасига етказилган хасорат учун жавоб беради.     

. “فَمَنِ اعْتَدى عَلَیْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَیْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدى عَلَیْكُمْ وَ اتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُتَّقِینَ”

Бас, ким сизларга тажовуз қилса, сизлар хам уларга тажовузлари муқобилида тажовуз қилинг! Ва аллохдан қўрқингиз! Билингларки, аллох ўзидан қўрқувчилар билан биргадир.

Босқинчи душманни ўлдириш, ёмонликни ёмонлик билан ўрнини тўлдириш ва бошқаларга зарба уриш хисобланади, аммо мана бу ёмонликни, зарба уришни аллохни шариатидаги қонун бўйича жазоланмайди ва аллох таоло мушаххас каналлар орқали ва мушаххас шароитда бундай амалларни қилишни шаръийлаштирган ва шахс шаръий далиллар, хужжатларга асосланган холда хақни ижро қилади ва илохий адолат йўлидаги таклифни адо қилади. Яъни илохий адолатни ижро қилиш учун унга қилинган таклифни адо қилади ва вазифасини бажаради.

Шу ердаги нихоятда мухим иш шуки, мана бу шаръийлаштириш қайси манбаъ тарафидан содир қилинади? Аллох тарафидан содир қилинадими ё турли-хил махлуқотлар тарафиданми? Аллох шаръ ва машруъларни таъйин қиладими ёки аллох уларга рухсат бермаган, аммо улар бу ишни амалга ошираётган ва буни натижасида қонун ишлаб чиқариш,шаръ, машруъ бўйича аллохни ўрнини эгаллашни хохлаётганларми? 

أمْ لَهُمْ شُرَكَاءُ شَرَعُوا لَهُم مِّنَ الدِّينِ مَا لَمْ يَأْذَن بِهِ اللَّهُ»

Аллох бундай рухсатни уларга берган эмас ( шариат қонунлари хам бундай рухсатни берган эмас, лекин улар мана бу ишларни қилишади. Бундай кимсалар кимлар экани мушаххас бўлиши керак? Исломий хукумат ва уни қўл остидаги ташкилотлар мана бу шаръий дифоъ қилиш хаққини шахсга берадими ва уни шаръийлаштирадими ёки тоғут хукуматлари,уларнинг  куфрий  ва секуляристик  қонунларими? Ёки бўлмасам куфр ахзоблари ва уларни  куфрий, секуляристик қонунларими?

Чунки айтиб ўтганмиздек хар бир дин бирор нарсани шаръийлаштиради, лекин шу нарсалар бошқа динда шаръий бўлмаслиги мумкин. Ёки хатто секуляризм динидаги  бир минтақада бир нарсани шаръий деб билишлари мумкин, аммо бошқа бир минтақада эса бошқа бир нарсани шаръий деб санашлари мумкин ёки бўлмасам ўша нарсани бошқа минтақада ғайри шаръий дейилиши мумкин. Америка қўшма штатларидаги баъзи қонунларни хилма-хиллигига ўхшайди, қўшма штатларидаги жуда кўп қонунлар хар бир штатда бир-биридан фарқ қилади. Уларнинг хар биридаги шаръий ё ғайри шаръий истелохлари хақидаги таърифлари хилма-хилдур ; албатта уларни ўртасида муштарак нуқталар хам мавжуд, махсусан секуляризм динини аслида ва аллохни шариатидаги қонунларга қарши мубораза қилишда ўзаро муштарак нуқталарга эга, фақат уларни мазхаблари бир-бирларидан фарқ қилади. Уларнинг шаръий ва ғайри шаръий нарсалари мазхабларида бўлиб, социалистлар ва коммунистлар баъзи нарсаларни шаръий ва яхши деб санашади, копитализм ва буржуазия эса бошқа нарсаларни шаръий деб билади. Буржуазияда хам мана шу шева йўлга қўйилган, шаръий ва ғайри шаръий нарсалар бир-биридан фарқли. Шунга ўхшаш социализм хам, социал демократия, нацианал социализм, коммунизм ва……..буларни барчасини ўртасида ихтилофлар,фарқлар мавжуд.

Хар қандай суратда, очиқ-ойдин кўриниб турганидек, шаръий ва ғайри шаръий нарсаларни меъёри турли-хил ақидаларда бир-биридан фарқ қилади, бундан ташқари баъзи бир ишлар борки, уларни дифоъ қилиш фақат хукуматлар учун шаръий хисобланади, агар шу ишни шахслар амалга оширадиган бўлса, жамиятни сатхида ёки бошқа жамиятлар билан алоқаларда  умумий тартиб бузилиши ва тўполон вужудга келиши ва ғайри шаръий холатлар пайдо бўлиши мумкин.

  Хар қандай суратда хам, шахс шаръий дифоъда ўзини фитратида мавжуд бўлган ва гохида ғаризий бўлган  хақни дифоъ қилади; ва бундан ташқари, инсонларни ўртасида муштарак ва ғаризий бўлмаган ишларда шундай хақлар мавжудки, уларни инсонларни ақидалари асосида таъриф қилинади ва  мана бу хақни ўша давлатни қонунлари,ишончлари, ўша шахсни ишончлари шахсга беради ва бу шахс мана бу хақни дифоъ қилган пайтида ана ўша қонунни химояси остида бўлади. Мана бу холатда, дифоъ хақни химоя қиладиган абзорларни, воситаларни бири хисобланади. Хақни химоя қилишни воситалари,абзорларидан бири шаръий дифоъ бўлади.

Энди баъзи ўринларда шундай шароит вужудга келадики, исломий хукумат ва уни рахбарияти ўзига хос алохида шароит остида шундай заминаларни мухайё қиладики, бу ерда гурухлар ва  хелфлар,сендиколар қолибида бўлса  қабилалар  ва шахслар  якка холдаги  қолибда бўлади, бу ерда  уларга  шундай шароитни мухайё қилинганки, улар  мавзуъларда ё таъриф қилинган,мушаххас ўринларда мусулмон жамиятидаги бошқа шахсларни жони,дини,номуси,обрўсини ,ўзини ва яқинларини молини дифоъ қилишга қодир бўлишади.  

Хукумат мана бундай ўринларда аслида ўзининг қудратини бир қисмини мана шу гурухларга,шахсларга беради ва  бу ўринда қудратни тақсимлайди. Ёки шундай холатлар вужудга келиши мумкинки, исломий хукуматнинг кучларидан ёрдам олишга имкон бўлмаслигини мумкин, бундай шароитда шахс вақтни ўтказмасдан шахсан ўзи  шаръий дифоъ билан машғул бўлади. Ёки аслан бундай хукумат мавжуд бўлмаслиги хам мумкин ва шахс зарурат хукми остида,

  “الضرورات تبيح المحظورات”

Тақиқларни,харом қилинган нарсаларни оёқ-ости қилмасдан аллохни шариатидаги қонунлар асосида динни,жонни,номусни, молни, диёрни ва дорул исломни дифоъ қилади, чунки бу ерда уни химоя қиладиган исломий хукумат хам мавжуд эмас; энди мана бу ўринларни барчасидаги дифоълар шаръий холатда деб, хисобланади ва бу ўринлардан шахс келтирган хасоратини эвазига жазога тортилмаслиги билан бирга, жуда кўп ўринларда мукофотга хам хақли бўлади. Махсусан охиратдаги мукофотга, чунки у ўзини вазифасини, таклифини бажарган бўлади.

Албатта қудратни тақсимлашлик фақат исломий хукуматга тегишли нарса эмас. Хозирни ўзида америкага ўхшаган давлатларга бир назар ташланглар, бошқаларга қуролга эга бўлишга рухсат берилган пайтда, албатта уларга бу қуролдан қандай фойдаланишни хам таълим берилади. Аслида бу ерда қудратни шахсга топширилган. Уни қўлига қурол берилишини сабаби яъни қудрат уни қўлида дегани. Яъни хукумат уни қўлига қудратни берган ва қудратни тақсимлаган. Албатта бу ерда шароитлар ва чорчўплар таъйин қилинган, шахс бундай шароитларга тушган пайтида ундан фойдаланиш хуқуқига эга. Шахс  мана бу шароит ва чорчўпга тушиб қолган вақтида, агар бу қудратдан фойдаланиш мобайнида хасорат етказадиган бўлса ёки бирор жиноятни содир қилса, масалан бирор кимсани ўлдирса ва ярадор қилса, хукумат уни жазоламайди ва ундан жарима хам талаб қилмайди.

Масалан баъзи диёрларда  қудратни тақсимлайдиган исломий хукумат мавжуд эмас. Мана бу холатда шахсни ўзи шахсан якка кўринишда ўзини ижтиходи ва таъвилига кўра шаръий дифоъ билан машғул бўлади ва даражама- даража жамоат, жамоат шўроси ва нихоят хукумат қудратини қўлга киритади. Энди мана бу мархалага етиб келган пайтида яъни хукумат қудратини қўлга киритгач, исломий хукумат ўзи ташхис берган шароитда, қудратни тақсимлаб беради, аммо мана бу қудрат тақсимоти фақат  хукуматни ўзига хосланган бўлади. Масалан қотиллик, ўғрилик, шаробхўрлик, ихтилос  ва шунга ўхшаган ўринлардаги худудларни ижро қилиш махсусан ридда хаддини ижро қилиш хукуматни ўзига хос бўлиб, баъзи ўринларда мана бу худудлар борасида  ташхис бериш ва хукм чиқариш мураккаблашади ва ўзига хос қадамларга, шартларга,монеъликларга эхтиёж пайдо бўлади ва бу хукуматни ихтиёридаги иш  хисобланади.

Энди исломий хукумат ўзига хос, махсус ўринларда замина яратиб керакли маълумотларни хаммага тақдим этган ва  худди қуёш ва осмонга ўхшаш хос ва умум учун мушаххас қилиб қўйган, масалан агар бир кишини қуролланган холда фалончи мадрасага хамла қилганини кўрсангиз, сиз уни ўлдиришга рухсатингиз бор, унга қаршилик қилиб ўлдира оласиз; ёки агар ужалонни ишчилар хизбидан ё кумала, демократ ё бошқа секуляристлардан  бўлган бир секуляр кофирни ё қуролли муртадни  қуролланган холда кўрсангиз, уни ўлдира оласизлар ёки бўлмасам унга қуйидаги сўзларни айта оласиз: хозирча бизлар каттароқ манфаъатлар сабабли сизлар билан ишимиз йўқ, сизлар хам бизлар билан ишингиз бўлмасин. Ёки бўлмасам қуръонга қарата ўқ узаётган кишини кўрсангиз уни   қаршисида динингизни дифоъ қилиб ўлдира оласиз, бу сизни шаръий хаққингиз хисобланади.

Мана бу ўринларда ёки шунга ўхшаган холатларда исломий хукумат мунофиқлар тўдаси, секулярзадалар, иймони заиф мусулмонлар  суистефода қилмаслиги учун, хар қандай киши суистефода қилмаслиги ва хар қандай кимса шаръий дифоъ бахонасида ёки фалон хадни ижро қилиш орқали жиноятчига айланмаслиги ё хаддан ошириб юбормаслиги учун исломий хукумат мана бу амалларни қилиш бўйича ўзига хос шароитларни таъйин қилган.  Агар шахс мана  бу шартларга  риоя қилмаса ёки далиллар,шаръий зохирий ва ошкор  хужжатлар билан ўзини ишини шаръий йўл орқали изохлаб бера олмаса ва шахс ишининг шаръий эканини мураккаб, мутахассисликка хос бўлган мархалаларни ўтказиш билан исломий судда исбот қилиб беролмаса, унга нисбатан бир жиноятчи сифатида муомала қилинишига сабаб бўлади ва иши учун жавоб бериши керак.

Демак, бу қудрат шунчаки ва килолаб хеч кимга берилмайди, чунки бу тарзда бериладиган бўлса жамият адолатсизлик,тўполонга дучор бўлади, балки уни шахсга ўзига хос шартлар ва тартиб асосида топширилади ва буни натижасида тўсиб қолувчи омил сифатида амал қилади ва адолатсизликни, тўполонлар вужудга келишини олдини олади ва агарчи якка ё жамоа холатида амалга оширилган тақдирда хам, жиноят содир қилиш бўйича  тўсиб қолувчи омил сифатида ишлайди, хамда айтиб ўтилган йўлда бўладиган бўлса, умум мусулмонларни  моддий ва рухий  амниятини таъминлаш учун муқаддима ва абзор бўлиб хизмат қилади.

Шартлар ва қоидалар асосида мана бу қудратни шахсга берилган жамиятларда, мана бу нарса тўсиб қолувчи бир омил ва адолатни ижод қилиш учун бир омил, хамда адолатсизлик, тўполонни олдини олиш учун  бир сабаб ва жамиятдаги умум одамларни моддий ва рухий амниятини таъминлаш учун бир абзор хисобланади. Мана бундай жамиятда жамиятдаги шахсларни хар бири исломий хукуматни лашкари ва исломий хукуматдаги қудратни белгиси хисобланади, садрил исломда ёки садрил исломдаги исломий хукуматларда мана бу нарсага гувох бўлганмиз.

Шу сабабли хам, исломий хукумат таниб олиш заминаларини хаммасини мухайё қилгач, яъни бу ерда таниб олиш учун барча заминаларни мухайё қилиниши жуда хам мухим, хаммага мана бу борада керакли маълумотларни етказгач, уни мохиятининг навини таъйин қилгач, равшан ва очиқ-ойдин қилиб бергач, бу ишлар нихоятда  ахамиятли саналади, бошқача истелох билан айтганда хаммага хужжати набавийни қоим қилгач, энди мана бу ишлар амалга оширилди ва керакли муқаддамотлар ижро қилинди, албатта мана булар нихоятда мухим саналади; энди айтадики: мана бу замина бўйича хукм мана будир, агар бирор киши мана бу хос ўринларда бундай хос  шароитларда жиноятга дуч келадиган бўлса, шартларни риоят қилган холда ва хадлардан тажовуз қилмасдан, мени хукмимни ижро қилади ва хатарни ўзидан ва бошқалардан дафъ қилади.

Хақиқатда эса  шахс олдин мутахассис қозилар томонидан жиноятчилар хақида содир қилинган хукмни ижро қилувчисига айланади, бу шахс жиноятчилар пайдо бўлиши билан хукмни ижро қилган. Яъни уни ўзи қози эмас ва уни ўзи хукмни содир қилган хам  эмас, балки у салохиятга эга маржаъ томонидан содир қилинган хукмни ижро қилувчиси холос, чунки фақат мана бу маржаълар хукмни содир қилишга шойиста хисобланади. Бу росулуллох саллаллоху алайхи васалламнинг  қабилалардаги собит қадам кишиларга муртадларни дафъ қилиш бўйича ёзган номаларига ўхшайди, у киши бу номаларда аллохни хукмини ижро қилишга дастур содир қилган эдилар. Мана бу мусулмонларни ўзлари хукмни содир қилишган эмас, балки росулуллох саллаллоху алайхи васаллам содир қилган хукмни ижро қилувчилар бўлишган.

Хар қандай холатда хам, мана бу хукумат қудратини тарқатувчиси фақат хукуматни ўзи бўлиб қолади ва агар исломий хукуматга эга бўлмасак, худди шу нуқтани жуда кўп дўстларимиз кўрмасликка олишади, агар исломий шўро ва комил исломий меъёрлар асосидаги исломий хукуматга эга бўлмайдиган бўлсак ва зарурат хукми бўйича исломий хукуматни бадали ихтиёримизда бўлса, қуйидаги қоидага кўра        

“ما لا يُدرَكُ كُلُّه،لا يُترَكُ جُلُّه”،

Бир нарсани хаммасини қўлга кирита олмаганимиздан сўнг,очиқ-ойдин қилинган нарсани тарк қилмаймиз. Аммо бу ерда қудрат тақсимлаш барибир исломий бадал хукуматни ихтиёрида бўлади. Бу америка хамла қилишидан олдинги толибон хукуматини хукмронлиги  остидаги баъзи минтақаларда изтирорий холатда биз гувох бўлган нарсаларга ўхшайди.

Энди бир тасаввур қилиб кўринглар, агар мана бундай бадал хам мавжуд бўлмаса, зарурат хукми бўйича мана бу қудратни тақсимлаш ихтиёри жамоатларга  ва исломий хизбларга берилади, агар мужохидлар шўроси ташкил қилинса, бу имтиёз жамоатлар ва турли-хил хизблардан олинади ва муваххид шўрога берилади, агар исломий хукумат қайтадан ташкил қилинса ва мусулмонлар хукумат қудратига эга бўлишса, хатто агар исломий бадал хукумат бўлган тақдирда хам, барибир мана бу имтиёзларни хаммаси, равиши, қандай амалга оширилиши, меъзони, бу қудратни тақсимлаш равиши ва қабилаларга,хонадонларга, оилаларни бошлиқларига ва жамиятдаги хар бир шахсга тақсимланадиган қудратни меъзони, буларни барчаси  исломий хукуматни ихтиёрида қолади, исломий хукумат мана бу қудратни андозасини, меъзонини, қайси тарзда тақсимланишини таъйин қилади ва бу ишлар уни салохиятидаги иш хисобланади.

Мана бу мархалада даражама-даража холатда, исломий хукумат биринчи бўлиб бундай қудратни тақсим қилиш учун лозим ва зарурий бўлган заминани мухайё қилади, бундан сўнг ўзининг ташхиси бўйича хос ўринлардаги хос меъзонда , махсус ўринлардаги махсус меъзонда хукумат қудратидан фойдаланиш рухсатини содир қилади ва мана бу шева билан ўзининг хукумат қудратидан бўлган маълум, махсус, мушаххас бир қисмни исломий равиш билан жамиятдаги турли-хил қатламларни орасида тақсимлайди. Мана бу қудратни ижро қилиш учун хам уни  мушаххас ва маълум суратда қонунийлаштиради ва мана бу ишни амалга оширадиган ва масраф қиладиган  шахсни ишини хам расмийлаштиради. Кимлар уни тақсимлайди? Хукуматни ўзи, шаръий бўлган ташкилотлар. Агар масраф қилувчи хам уни масраф қилса, хукумат  унга ва шахсни ишига ва масраф қилувчига қонунийликни беради ва хукм ижро қилинган  ва бу қудрат масраф қилинган холатда, бу шахс қонунни ва хукумат қудратини  химояси остига олинади ва шахс жазоланишдан, хасоратни тўловидан қўрқмаган холда бир вазифа сифатида шаръий дифоъни ва хадни ижросини амалга оширади. Тақсимланган қудратни ўзига ажратилган миқдорда фойдаланади. 

Шахс росулуллох саллаллоху алайхи васалламни олдиларига келиб айтдики:

يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَرَأَيْتَ إِنْ جَاءَ رَجُلٌ يُرِيدُ أَخْذَ مَالِي؟ قَالَ: فَلَا تُعْطِهِ مَالَكَ. قَالَ: أَرَأَيْتَ إِنْ قَاتَلَنِي؟ قَالَ: قَاتِلْهُ؟ قَالَأَرَأَيْتَ إِنْ قَتَلَنِي؟ قَالَ: فَأَنْتَ شَهِيدٌ. قَالَ: أَرَأَيْتَ إِنْ قَتَلْتُهُ؟ قَالَ: هُوَ فِي النَّارِ

Бир киши келиб мени молимни олиб қўйиши борасида сизни назарингиз нима? Айтдиларки: унга берма. У айтди: агар у мен билан жанг қилишни истасачи? Айтдиларки: сен хам у билан жанг қил. Айтдики: агар мени ўлдирсачи? Айтдилар: сен шахид бўласан. Айтдики: агар мен уни ўлдирсамчи? Айтдилар: у жаханнамда бўлади.

Мана бунга ўхшаш бир неча изохлардан ва очиқ, ошкор ойдинлаштиришдан сўнг, кўриб турганимиздек росулуллох саллаллоху алайхи васаллам қонуний бир хукумат сифатида хаммага қуйидагиларни эълон қиладилар: 

“مَنْ قُتِلَ دُونَ مَالِهِ فَهُوَ شَهِيدٌ، وَمَنْ قُتِلَ دُونَ دِينِهِ فَهُوَ شَهِيدٌ، وَمَنْ قُتِلَ دُونَ دَمِهِ فَهُوَ شَهِيدٌ، وَمَنْ قُتِلَ دُونَ أَهْلِهِ فَهُوَ شَهِيدٌ”.

Ёки бошқа бир жойда мархамат қилдиларки:

“من قتل دون مظلمته فهو شهيد”.

бошқа ўринларда хам мана шу шева билан уни баён қилганлар. Кимки молини химоя қилиш йўлида ўлдирилса шахид бўлади. Қаранглар, сизларга шаръий дифоъ нима деяпти? Сизларга рухсат беряпти.

وَمَنْ قُتِلَ دُونَ دِينِهِ فَهُوَ شَهِيدٌ،

Кимки динини йўлида ўлдирилса шахид бўлади, бекорга тўкилган қон йўлида қасос олган киши хам шахид бўлади, ахлини йўлида ўлдирилган киши хам шахид бўлади, ўзига нисбатан қилинган зулм йўлида ўлдирилган киши хам шахид бўлади, қаранглар, қонуний бўлади, хад ва худудлар таъйин қилинади. Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам ўзини хаққи йўлида ўлдирилган кишини ўлимини энг яхши ўлим деб, хисоблайдилар.  

نِعْمَ الْمِيتَةُ أَنْيَمُوتَ الرَّجُلُ دُونَ حَقِّهِ

Энг яхши ўлим, шахс хаққини йўлида ўлган, ўлдирилган ўлимдур. Мана бу энг яхши ўлимни нави бўлади, бу молини йўлида бўлиши мумкин ёки бошқа нарсаларни йўлида бўлиши мумкин, мухими ўзини хаққи учун бўлиши керак. Энди қайси хақ учун? Аллох таоло таъйин қилган хақлар бўлиши керак.

Бу ердаги умумий бахс ва бахсни умумий фазоси жиноятчиларни ва босқинчи душманни баробаридаги шаръий дифоъ хақида кетяпти, энди у мусулмон бўлиши хам ёки ғайри мусулмон бўлиши ё сизни ўзингизни қариндошингиз,яқинларингиз ёки мазхабдошингиз ё хамзабонингиз бўлиши мумкин ёки бўлмасам бошқа қавмдан,миллатдан, мазхабдан бўлиши мумкин, бу ерда бу нарсаларни фарқи йўқ. Энди молни йўлида сизни молингизга  тажовуз қилган кимса, сизни қариндошингиз, амакингизни ўғли ёки бошқа бир киши хам бўлиши мумкин ё сизни қонингизга қасд қилиб  сизга сизга хамла қилган кимса хам, сизни қавмингиздан,қариндошларингиздан, мазхабдошларингиздан бўлиши мумкин ёки мусулмон бўлиши ва бўлмаслиги хам мумкин, ахлини йўлида  ўлдирилиш борасида хам тажовуз қилган кимса бошқа мазхабдан ва бошқа фикрдан бўлиши ва сизни диёрингизга, сизни миллатингизга зулм қилган бўлиши ё ўғрилик, қотиллик, талон-тарож қилган бўлиши мумкин, у сизга зулм қиляпти, аллох сизга берган хақни сиздан тортиб олмоқчи, у сизга зулм қиляпти, сизга зулм қилаётган кимсанинг  ким бўлишини ахамияти йўқ. Мусулмон бўладими ё ғайри мусулмон бўладими, ким бўлиши мухим эмас. Сизни қариндошингиз бўладими ё йўқми; хар қандай суратда хам, мана бу йўлда ўлдирилган киши энг яхши ўлимни қўлга киритади:

  نِعْمَ الْمِيتَةُ أَنْيَمُوتَ الرَّجُلُ دُونَ حَقِّهِ،

Бу ердаги душман босқинчидур. Мана шу ерда бизларни жуда кўп дўстларимиз дучор бўладиган хато шуки, уларни молига, ахлига ва бошқа нарсаларига қарши жанг қилган кимса албатта кофир бўлади. Йўқ, бундай эмас. У сенга нисбатан қилган зулми сабабли унга қарши жанг қила оласан, сендан тортиб олган хақни устида қилган жинояти сабабли жанг қиласан, бу нарсани нима бўлиши мухим эмас. Бу хақни аллох сенга берган эди, бу шахс уни сендан тортиб оляпти. Мана бундай холатларда қаршингдаги тараф албатта кофир бўлиши шарт эмас, бошқа мазхабдаги, бошқа таъвилдаги, бошқа равишдаги  мусулмон сизга зулмни раво кўрган ва сиз хам унга қарши жанг қиласиз. У сизга нисбатан бундан ортиқ зулм ўтказмаслиги учун жанг қиласиз.

Мана бу холатда, аллохни шариатидаги қонунлар ва исломий хукумат мана бу зотий  ва шаръий хақни мусулмон шахсга берган, бир киши сизни номусингиз, молингизга тажовуз қилишни қасд қилган пайтида, бу ерда сиздан бу балони дафъ қиладиган хукумат қудрати хам мавжуд эмас, сиз зарурат хукми бўйича ва хос шартларга асосан, хукумат қудратини ижрочиси бўласиз ва сизга берилган хужумни андозасига муносиб равишда ўзингизни муносабатингизни билдирасиз, яъни жамиятда  сизга тақсимланган қудратни миқдорича хатар дафъ бўлгунича  масраф қиласиз. Мана бу жуда хам мухим, чунки бир кишига кўпроқ қудрат берилган бўлиши ва бошқа бир кишига эса камроқ қудрат берилган бўлиши мумкин, энди кўпроқ миқдорда берилган қудратлар хақида ; қанча миқдорда тақсимланган бўлса яъни берилган бўлса ўша миқдорда масраф қилинади.

Бу ерда сизлар ўзингизни динингиз, обрўйингиз, молингиз, ахлингизни дифоъ қилишингиз керак, хатто агар мана бу йўлда ўлдирилсангиз ёки жиноятчини, хужум қилган шахсни ўлдирсангиз хам. Энди тасаввур қилиб кўринглар, бир киши огох бўлган холида   ва қасддан ва ўзини ихтиёри билан ва қилаётган жиноятини оқибатидан огох бўлган холда, аллох таолони  ё росулуллох саллаллоху алайхи васалламни хақорат қилса, сўкса, бу ерда бундай муртадни масаласини хал қилиб нобуд қиладиган  исломий хукумат хам мавжуд бўлмаса, шунда нима қилиш керак? Ёки бўлмасам ташқи босқинчи кофирлар мусулмонларни тупроғига бир муртадни хоким қилиб қўйишган бўлса, бундай холатда мана бу босқинчилар ва муртадларни нима қилиш керак бўлади? Бизни хаққимизга тажовуз қилган мусулмонни баробарида кўрсатадиган муносабатимиз  бундай бўладиган бўлса ва энг яхши ўлим хақни рўёбга чиқариш йўлида бўладиган бўлса, энди номусимиздан, молимиздан, жонимиздан кўра мухимроқ бўлган  бизларнинг  динимизни, аллохни, росулини хақорат қилаётган муртадларга нисбатан қандай муносабатда бўлишимиз керак? Мана бу ерда муртадларни бахсига қайтишимиз лозим бўлади:

Ўтган дарсларимизда мухайё қилинган фазо орқали шуни тушуниб етдикки, муртад бўлишлик зохирда мусулмон бўлган бир мажмуъани такомуллашган шакли хисобланади, бу хақида олдин мунофиқлар тўдаси ва секулярзадалар дарсида таъриф қилинган, улар иймони заиф мусулмонларни баъзисини хам ўзларига қўшиб булғаган бўлишлари ва хамрох қилиб олишлари мумкин. Мана буларни хаммаси  турли-хил нисбатлар бўйича касалликка мубтало бўлишган, бошқача истелох билан айтганда улар шифохонада жамланишган, шифо топиб даволанишга муваффақ бўлган даста тавба қилиш билан соғлом инсонларни жамоасига қайтадан қўшилишади, энди даволанишдан,дармондан бош тортган даста эса, ўша холларича мусулмонларни ўртасида қолишади; уларни баъзисини касаллиги кундан- кунга кўпаяди, охирида хам уларга докторни даво-дармони фойда қилмагач муртад бўлиб кетишади. Яъни докторни даво-дармони фойда бермаган ўринларга муртад бўлди,деймиз.

Муртад бўлишлик хам фақат шахсий жиноят эмас, балки у ижтимоъий жиноят хисобланади. Худди шу нарсага диққат билан эътибор беринглар дўстлар, фақатгина шахсий жиноят эмас, ижтимоъий жиноятдур. Шу сабабли хам якка шахсни ўзи муртад кишини жарима қила олмайди ва уни жазолаш хуқуқига эга эмас, балки бу мусулмонлар жамиятини рахбари ва вакилини хаққи саналади. Аниқ- ойдин бўлдими? Чунки бу ижтимоъий жиноятдур ва сен мана бу жамият учун рахбар сайлагансан ва ўзингни қудратингни,ихтиёрингни унга топширгансан;  демак мана бу ижтимоъий жиноятчини жазолаш хаққи хам мусулмон жамиятини рахбарини бўйнида бўлади. Мусулмон шахс эса ўзига ижро қилиш учун янада кўпроқ хақ берилмагунча, яъни ўша тақсимланмаган қудрат уни қўлига етмагунича, жузъий яъни  фақат уни ўзига боғлиқ бўлган ўринларда муносабат билдиради. Масалан уларни бароат қилади ва уларга қиз бермайди ва уларни аёлларини никохига олмайди, уларни мусулмонларни қабристонига дафн қилмайди, уларни хаққига яхши дуо  қилмайди ва бундан бошқа мусулмонларни шахсий майдонига боғлиқ ишларни қилмайди.

Демак, бир мусулмон шахсга исломий хукумат ижро қилинадиган қудрат бермаган бўлса, исломий хукумат унга қудратни тақсимламаган бўлса, ўзининг шахсий майдонидаги муртадларга нисбатан ихтиёри чегараланган бўлади, унинг ижтиёри чегараланган  холда бўлиб умумий суратда айтганда унинг фаолият доирасини икки нуқта билан баён қилса бўлади:

 1-Мана бу шахс қуйидагича эълон қилиши керак бўлади, сафлари ошкор бўлган ва мутахассис қозилар томонидан  тўртта асосий ва мураккаб  мархаладан,филтердан ўтказилган муртадлар дастасини мушрик ва секуляр кофир дейди ва ахли китобни ё шибхи ахли китобни кофири эмас,балки  секуляр кофирлардек уларга муносабатда бўлади. Мана бу уни аввалги вазифаси бўлиб, энг мухими хам хисобланади. Яъни сафни мушаххас қилиш ва ўзи,атрофидагилар, жамият учун саргардонлик, булғанишлар вужудга келишини олдини олиш учун хам бундай шева билан мушаххас бўлган муртадларни кофир дейилиши лозим ва уларга секуляр кофирлардек муносабатда бўлинади. Бу уни аввалги вазифасидур.

 Яъни биринчи бўлиб барча тиббиёт тажрибалари бўйича беморлиги  спид ё сил деб ташхис қўйилган мана бу шахсни – албатта мутахассисларнинг ташхиси хам бу натижани тасдиқлаган – уни беморлиги борасида хеч қандай шубха йўқ ; сен хам бундай шахсни бемор деб тан олишинг ва атрофингдагиларга хам уни бир бемор сифатида таништиришинг керак. Мана бу танитиш жуда мухим хисобланади.

Барча мураккаб тажрибаларни риоя қилган холда фалончининг кофир ва муртад экани мушаххас бўлган пайтда ва унинг муртад эканлиги худди осмонда кўриниб турган қуёшдек очиқ-ойдин бўлгач, у хақида салохиятга эга маржаълар томонидан хам қатъий хукм содир қилинган; агар сен уни кофир ва муртад деб билмасанг ва уни мусулмон деб хисоблайдиган бўлсанг, бу шунга ўхшайдики спидга ё силга, вабога, маларияга, ўлатга, моховга чалинган шахсни жамиятни орасига қўйиб юборасан ва унга соғлом бир одамдек муносабатда бўласан. Мана бу ўзингни ва бошқаларни жисмини саломатлигига нисбатан ошкор зулм ва ошкор хиёнат хисобланади,  бу борада хеч ким шубха қилмайди. 

  Энди агар бир киши шариатдаги мураккаб, аниқ тажрибалар яъни қуръон ва суннат  орқали ва мутахассислар томонидан ишонч билан кофир, муртад деб ташхис қўйилган бўлса, хамда уни муртад эканлигида хеч қандай шубха бўлмаса, лекин сен уни мусулмон деб санайдиган бўлсанг, уни энг кам хатари шуки , сен аллохни шариатидаги қонунлар бўйича ахкомни инкор қилиб бир четга суриб қўйган бўласан, мана бу катта жиноят саналади. Бундан ташқари мана бу шахсни ва унга ўхшаган бошқа шахсларни динни, аллохни қонунини  оёқ- ости қилишларига журъатлироқ қилиб парвариш берган бўласан ва одамларни янада кўпроқ муртад бўлишлари учун шароитни мухайё қиласан, нима учун? Чунки сен ўзингни ва бошқа мусулмонларни иймоний ва ички саломатликларига нисбатан зулм қилдинг, хиёнат қилдинг. Сен спидга,силга чалинган шахсни жамиятда соғлом инсон сифатида кўрсатдинг, аслида эса барча тиббиёт тажрибалари бўйича бу шахс бемор деб ташхис берилган эди.

Сен ла илаха ва тоғутга куфр келтириш қоидасига кўра ишни бошланишида уни кофир дейишинг керак, ўтказилган имтихонлардан ўта олмаган  бундай шахсни ла илаха иллаллохни биринчи поясини олдинга силжитиш учун хам кофир дейишинг лозим:

”      فَمَن یَکفُر بِالطّاغوتِ  وَ یُؤمِن بِاللهِ فَقَدِ استَمسَکَ بِالعُروَةِ الوُثقی”

‌албатта буни амалга оширишинг керак, шунда барча анбиёлар харакат қилган йўлдан юришга қодир бўлган бўласан.

ولَقَد بَعَثنَا فِی کُلِّ أمَّةٍ أنِ اعبُدُوا اللهَ وَاجتَنِبُوا الطّاغُوت،

худди шу ерда тоғутдан узоқлашишинг ва тоғутга куфр келтиришинг лозим бўлади,  

” یَکفُر بِالطّاغوتِ”

бундан сўнг унга очиқ-ойдин қуйидагича эй кофирлар ,деб хитоб қила оласан.

قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ.

Кофирларга қарата кофир лафзи билан хитоб қилишлик хам амр,буйруқдур, бўлиб хам бу фақатгина росулуллох саллаллоху алайхи васалламга хос бўлган амр эмас, балки хар бир мусулмон ўзини имконига қараб уни амалга ошириши керак. Сени офтобга қараб қандай қилиб офтоб дейишинг равшан ва мушаххас нарса, демак худди шунга ўхшаш кофир,яхудий, насроний, мушриклар,мажусий, собеин, муртад дейилади, шундай экан уларни кофир деб айтасан:

قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ.

Баъзи нарсаларни мусулмонни ўзи ташхис беришга қодир ва аллох у нарсаларни ташхис беришни хаммага берган ва аслан далилга, далил келтиришга эхтиёж йўқ. Масалан яхудийлар, насронийлар,мажусийлар, собеинлар, мушриклар ёки секуляристлар кофир эканини хамма билади. Энди баъзилар секуляристларнинг ўша мушриклар жумласидан  эканини билмаслиги мумкин, чунки уни исми ўзгариб қолган, бўлмасам уни мохияти, ишлатилиши бир хил, аммо мушрикларнинг ахли китоб ва шибхи ахли китоб кофирлари билан хамрох холда кофир  эканликларига ишончлари комил, буни хар бир мусулмон яхши билади. Яъни масалан инсон билан дарахтни ўртасини қандай фарқлай олса, уларни хам шунчалик осон ташхис беради, мана шу тартибда осонлик билан бир мусулмонни кофирдан ажрата олади ва ташхис беради, бу ерда далилга, саводга, ёшу-қарига, эркак-аёлга эхтиёж йўқ.

Хар қандай киши мана бу дарахт ва мана бу инсон деб ташхис беришга қодир; шу сабабли хам инсонни инсон, дарахтни дарахт, кофирни кофир, мусулмонни мусулмон дейди. У учун шунчалик очиқ-ойдин бўлмагунича оғзидан бирорта сўз чиқмаслиги керак. Дарахтни дарахт экани ва инсонни инсон экани маълум бўлгач, бу хақида гапириши лозим.

Демак, хар бир мусулмон уларни кофир дейишга ва уларни қабул қилмайман,дейишга қодир.

 قَدْ كانَتْ لَكُمْ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ فِي إِبْراهِيمَ وَ الَّذِينَ مَعَهُ إِذْ قالُوا لِقَوْمِهِمْ إِنَّا بُرَآؤُا مِنْكُمْ وَ مِمَّا تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ كَفَرْنا بِكُمْ وَ بَدا بَيْنَنا وَ بَيْنَكُمُ الْعَداوَةُ وَالْبَغْضاءُ أَبَداً حَتَّى تُؤْمِنُوا بِاللَّهِ وَحْدَهُ

Сизлар учун Иброхим ва у билан бирга бўлган кишиларда (уларнинг кофирларга қилган муносабатларида) гўзал намуна бордир. Эслангиз, улар ўз қавмларига: “дархақиқат, бизлар сизлардан ва сизлар аллохни қўйиб ибодат қилаётган бутларингиздан безормиз.  Бизлар сизлар (ишониб, ибодат қилаётган бут- санамлар)ни инкор этдик. Токи, сизлар ёлғиз аллохга иймон келтургунларингизча сизлар билан бизнинг ўртамизда мангу адоват ва ёмон кўриш зохирдир”,дедилар.

Кофирларни қабул қилмаслик уларга куфр келтириш демакдир; яъни уларни қабул қилмаган ва кофир деган пайтингда уларни ақидаларини хам қабул қилмаган бўласан. Бундан сўнг, мусулмон киши уларга қарата: эй яхудий кофирлари ё эй насроний кофирлари ё эй мажус кофирлари ё эй секуляр, собеин кофирлари дейиши керак. Мана шу шева билан “қул я айюхал кофирунни” тилга олган бўласан.

Мана бу хамма мусулмонлар учун бир амр бўлиб, уни саводли ё саводсиз, ёшу-қари, аёл ва эркакка хосланган жойи йўқ. Бу амр хамма мусулмонга шомил бўлади ва хар бир мусулмон уни бажариши керак. Саййидимиз Иброхим алайхиссалом ўзига хос табақага эмас, балки  барча мусулмонлар учун  бу масалада намуна бўладилар. Саводли ё саводсиз деб ажратилмайди, хаммага бир хилда намуна бўладилар.

Мусулмонларни хаммаси душманни душман дейиши ва душманни баробарида муносабат билдирилиши  лозим. Энди, мана бу муносабат шахслардаги  имконият даражасига  боғлиқ. Аммо хар қандай холатда хам, бир хукм бўлиб хар бир киши ўзини муносабатини билдириши лозим. Агар сен баъзи ўринларда  тоғутга куфр келтиришни забонинг билан айта олган бўлсанг, энди дилингда албатта айта оласан. Сени имкониятинг шу даражада бўлади. Тамом. Шуни ўзи бир вазифа. Хар қандай холатда хам бажарилиши керак бўлган хукм хисобланади. Мана бу холатда,бу  аллохни дастурларидан бирига итоат қилиш бўлиб қолади, шу шева билан мана бу вазифа ибодатга айланади, чунки аллохни дастурларидан бирига итоат қилгансан.

 Шу ерда дўстлар менга бошқача нигох билан қарашади, мана шу мавзуда бир оз кўпроқ изох бериб ўтмоқчиман, чунки бу оғир масала. Бир тасаввур қилиб кўринглар, агар бир мутахассис шифокор барча текширув тажрибаларини амалга оширгач, фалончи спид ё сил ё вабо ё малария, ўлат ёки бошқа бир юқумли,ўлимга сабаб бўладиган беморлик деб ташхис берса, лекин сен мана бу касалликларни инкор қилсанг ёки уни эълон қилишдан бош тортсанг ва уни пинхон қилсанг, бўлиб хам бу ерда сен уни хаммага эълон қилиб пинхон қилмасликка хам қодирсан, хўп энди мана бу шароитда қандай натижани қўлга киритилади? Унинг биринчи натижаси мутахассис шифокорни ёлғончи деган бўласан ёки уни қўйган ташхисини қабул қилмагансан, бундан кейинги натижа шуки, мана бу касалликка мубтало бўлиш учун шароитни мухайё қилгансан, одамлар қанчалик кўп бу касалликка мубтало бўлишса, сен хам гунохкор бўлиб жиноятда шерик хисобланасан. Мана булар жамиятдаги шахсни, одамларни жисмига,баданига,саломатлигига етадиган зарар.

Энди, аллох таоло энг олим ва хаким зот сифатида мархамат қиладики, фалончи мана бундай хатарли, иймоний,ички  касалликка мубтало бўлган,бу касаллик юқумлидур, сиз ўзингизни ва бошқаларни иймонини мухофизат қилиш ва шаръий дифоъ қилиш учун мана бу бечора тарихи фасодланган инсонларни аниқлашингиз ва бошқаларга уларни танитишингиз керак ва мени сўзларимга ишонган холда уларни жамиятингиздан супуриб ташлашингиз лозим. Аллох мана буларни энг олим ва хаким зот сифатида айтган. Аммо бир киши келиб илмдан  огох бўлган холда қасддан ва ўзини ихтиёри билан – аллох сақласин- мени ва мусулмонларни иймоний ва ақидавий саломатлиги учун аллох юборган бу ташхисни қабул қилмайман,деса ёки уни эълон қилишдан бош тортса ва пинхон қилса ,албатта уни эълон қилишга ва пинхон қилмасликка  хам қодир; мана бу холатда қандай натижани қўлга киритилади?

Унинг биринчи натижаси аллох таолони ташхисини қабул қилмаган ва назарига илмаган ёки амалда – аллохдан панох сўраймиз – аллох ва росули саллаллоху алайхи васалламни ёлғончи деб фарз қилган, бунга қўшимча равишда у мана бу шахснинг кофир эканини ва у тоғутга айланганини ва у тоғутга куфр келтириши ва бундай тоғутни кофир дейиши лозимлигини  яхши билади, аммо у тоғутга куфр келтирмайди ва мана бу “ла илаха иллаллох”ни биринчи қисмига зарба уради. Албатта у аллохни ва росулини хукмини, ташхисини қабул қилмаслик  ва аллохни,росулини хукмини амалда ёлғон дейиш орқали “ла илаха иллаллох” ни иккинчи қисмига яъни “иллаллох”га хам зарар етказган. Мана бу холатда,  мана бу иш билан шахсни ўзи хам кофир бўлади ва бу касалликни инкор қилиш ва  пинхон қилиш орқали касаллик одамларни ўртасида тарқалишига сабаб бўлади. 

Мана бу ишларни барчаси шахсни ва жамиятни иймоний ва ақидавий саломатлигини мухофизат қилиш учундур, аммо шахс шариат хукмини  инкор қилиш билан ўзини ва жамиятни саломатлигини хатарга солади. Диққат билан эътибор беринглар, агар бир кофирни кофир деб таништирмайдиган бўлсанг:

– Кундан- кунга мана бу касалликни тарқалишига сабаб бўласан.

-Кундан – кунга аллохни шариатидаги қонунлар кўпроқ оёқ- ости қилинишига сабаб бўласан.    

-Кундан – кунга куфрга оид ишлар оддийлашишига сабаб бўласан.

-Бошқа куфрларнинг жамиятда кундан – кунга янада кўпроқ тарқалишига ва куфрни қабих экани синдирилишига сабаб бўласан.

 -Ахли китоб ва шибхи ахли китоб кофирлари махсусан секуляр,муртад кофирлар одамларни ўртасида нихоятда осонлик билан фариб берувчи шиорларни кўтариб юришига боис бўласан.

-Секуляр ва муртад ахзоблар хам одамларни орасида осонлик билан ёрдам олишига ва одамларни ўзларига тарафдор қилиб олишига ва уларни муртад қилишига ва шармандали умрларини янада чўзилишига сабаб бўласан. 

Мана бу мусибатлар  ва бунга ўхшаш  бошқа мусибатлар , кофирни кофир демаган кишиларнинг бепарволигини   натижаси ва самараси хисобланади, бу мусулмонларни ўртасида  ана ўшанча ақидавий ва иймоний булғанишга ва мусулмонларга ўшанча зарба урилишига боис бўлади.

 Намоз ўқийдиган аммо бир озгина  асабийлашишни  ё  ходисани таъсирида ошкора ва қўрқмасдан аллохни  ва росули саллаллоху алайхи васалламни,динни  ва ислом динидаги муқаддас нарсаларни хақорат қиладиган кимсаларни кўрмаган бўлишингиз мумкин эмас, ёки шундай инсонларни жуда кўпини кўрган бўлишингиз мумкинки, улар намоз ўқишлари билан бирга секуляр ахзобларни, муртад кумалаларни, демократларни, пикакаларни, бошқа секуляр ва кофир ахзобларни,бутун жахон  босқинчи кофирларини, уларнинг махаллий секуляр навкарларини мусулмонларни баробарида  химоя қилишади ва улар учун  тарафдор бўлишади. Ёки росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қилганларидек ярим калима бўлса хам химоят қилишади: агар яримта калима билан бўлса хам, улар  барибир жаханнамни оловидадур. Мана бундай ўринларда жуда кўпчиликни кўрганмиз. 

Мусулмонларни фаолияти доирасига боғлиқ бўлган иккинчи ўрин шуки, юқорироқдаги ва ривожланган мархала бўлиб, рухий ва таблиғий жангларда мана бу шахс муртадларга қарши ўзини имкониятидаги андоза бўйича  иштирок этиши керак,яъни ўзининг имкониятидаги андоза бўйича бўлиши,  бу нихоятда   мухим нарса. Хеч ким ундан бундан ортиғини талаб қилмайди,

لایُکَلِّفُ اللهُ نَفسَاً إلّا وُسعَهَا؛

Муртадларга қарши забоний, равоний таблиғий,юмшоқ жангда ўзини қудратини андозаси бўйича иштирок этсин ва уларга қарши куч ишлатишга, қуролли жангга дастур берилган пайтда, исломий хукуматнинг рахбариятини фармонини  қудрати етканича ижобат қилсин ва ўзининг қудратини хаддича қўли,забони ё қалби билан жиход қилсин. Уч абзорни рахбарияти унга қанча миқдордаги  қудратни тақсимлаган бўлса,ўша андозадаги қудратни масраф қилсин.

 Мана бу холатда, асосий нуқтага яъни муртадларни жазолаш ва уларни устида ўлим хукмини татбиқ қилиш исломий хукуматни хаққидур,деган жойга қайтамиз. Ёки бошқача ибора билан айтганда, мусулмон шахснинг муртадларни баробаридаги шахсий ишлар бўйича  вазифаси, юмшоқ ва рухий жангларни, хамда манфий муборазани доирасида жойлашган. Мана бу истелохотларни яхши тушуниб етишингиз жуда хам мухим: уларни бири юмшоқ ва рухий жанг, иккинчиси манфий мубораза, мана бу икки ўринда жойлашган. Яъни муртадларни баробаридаги мусулмонларни шахсий вазифаси юмшоқ ва рухий жангларни ва манфий муборазани доирасида жойлашган. Мана бу икки калимага диққат билан эътибор беринглар, ижмоъдан ва хукм чиқаришдан, ижро қилиш ва иссиқ жанглардан келиб чиқадиган фатволарни хаммаси  исломий хукуматга тегишли бўлади.

Аммо агар исломий хукуматни рахбарияти мана бундай хақни ва қудратни  “ўзига хос шартларни”  таъйин қилиш билан ва “ўзига хос ўринларни” мушаххас қилиш орқали иссиқ жангларда бошқа бир кишига берган  бўлса, яъни бундай қудратни бошқа бир кишига берган бўлса, ёки хатто барча мусулмонларга берган бўлса ва қудратни шу холича уларни ўртасида тақсим қилган бўлса; бу холатда, мана бу шахс ёки барча мусулмонлар хокимият қудрати томонидан намоянда сифатида ва исломий рахбариятни дастурига кўра бундай қудратни амалга оширади ва ижро қилади яъни уни масраф қилади. Ёки бўлмасам шахс иссиқ жанглар доирасида муртадларга қарши рухий жангларни хам давом эттира олади, хатто агар ўзини оиласида бўлса хам. Мана бу жуда хам кичкина амр эмас, мана шу юмшоқ жанглар, таблиғий жанглар,рухий жанглар, манфий мубораза нихоятда мухим. Бу мусулмонларни вазифасини иккинчи қисматидаги аввалги қадам хисобланади. Бу хатто биринчи қисматни хам ўз ичига олади. Тахминан уни хаммасини ташкил қилади.

Росулуллох саллаллоху алайхи васалламнинг умрларини охирги кунларида ёки Абу Бакрни хилофатини аввалида,  ямандаги иртидод фитнасини ўчириш бўйича даъватчиларни роли нихоятда  эътиборга сазовор бўлган. Уни кўрмасликка олиб бўлмайди, бу нарса бошқа қабилаларда хам шундай бўлган. Уларни орасида хамадон қабиласидан бўлган  Марон ибни Зи Умайр хамадонийга ва Абдуллох ибни Молик Архабий розиаллоху анхуга ўхшаш кишилар, ўзларини сўзлари ва даъватлари билан иртидод фитнасини ўчиришда мухим рол ўйнашган.

 Олдин хам ишора қилиб ўтканимиздек, росулуллох саллаллоху алайхи васаллам кофирлар хукм қилаётган жойларда  сақланиб қолган собит қадам кишиларни номалар орқали умумий сафарбарликка ва хар томонлама жиходга ва муртадларни фитнасини дафъ қилишга даъват қилган эдилар. Абу Бакр розиаллоху анху хам у кишига эргашган холда росулуллох саллаллоху алайхи васалламни равишларига кўра, ана ўша қабилаларда сақланиб қолган мусулмонларга нома жўнатади ва хар томонлама жиходга дастур беради. У киши ўзини хукмини равшан, мушаххас қилиб содир қилган ва бу ишга қодир бўлган хар бир кишини мана бу ишни амалда бажаришликка дастур берган эди. Абу Бакр розиаллоху анху хатто уларга рахбарларни хам таъйин қилган эди, уларнинг ямандаги рахбари эронликлар бўлиб, хатто араблар хам уларни рахбарияти остида бўлишган. Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам арабларга ва у ердаги мусулмонларга дастур берган эдиларки, улар собит қадам бўлиб турган эронликларни қўмондонлиги остида муртадларни фитнасини нобуд қилишлари лозим. Мана бу суратда, яна ўша асосий ва бошланғич нуқтага қайтиб келамиз, яъни хукумат ишлари бўйича  мусулмонларнинг барча харакатлари  шахсни ўзига эмас, балки рахбариятни фармонига ва исломий хукуматни фармонига тобеъ бўлади. Чунки аллох таоло мана бу қудратни  шу каналлар орқали сизларни ихтиёрингизга бериб қўйган ва худди  шу каналлар бу қудратни меъзонини ва уни қандай масраф қилишни ва бу қудратни масраф қилиш шароитларини таъйин қилади.

Бир тасаввур қилиб кўринглар, хабаша мухожирларини орасидан Абдуллох ибни Жахш насроний бўлиб муртад бўлади, аммо хеч ким уни устида иртидод хукмини ижро қилмайди. Ёки абдуллох ибни Убайга ё унга ўхшаган бошқа кишилар мадинада мушаххас бўлишган, улар аввалда исломни изхор қилишган ва кейинроқ эса уларнинг кофир бўлганликлари аллох томонидан мушаххас қилинган эди, улар муртад бўлишган эди, мана бу иртидодни бир нави. Ёки яхудийлардан бир қанчаси мусулмонларни заифлаштириш ва уларга қарши мубораза қилиш учун, аввал иймон келтиришади ва сўнгра муртад бўлишади, аммо гувох бўлганимиздек уларни хеч қайси бирига иртидод хукми ижро қилинмайди. Агарчи бу ерда исломий хукумат ва муваххид, қатъий  рахбарият мавжуд бўлган тақдирда хам бу иш амалга оширилмайди. Аммо шуни баробарида мадинада яшайдиган яхудий,шоир аёл Марвонни қизи Асамаъни ўлдириш дастури содир қилинади ва мусулмонлардан бири уни ўлдиради. Мана бу шева билан яна бир неча ўринларда хам ўлим дастури ижро қилинади.

Ёки макка фатхи жараёнида росулуллох саллаллоху алайхи васаллам секулярист ва муртадларни бир қанчаси хақида ўлим хукмини уларни исмлари ва мушаххас унвонлари билан содир қиладилар ва уларни махдуруд дам (яъни қонини жазосиз тўкиш мумкин бўлган) деб эълон қиладилар, уларни хатто каъбани пардаларига осилиб олишган холларида хам ўлдиришга рухсат берилади,аммо гувох бўлганимиздек, мана бу махдуруд дамларни бири Абдуллох ибни Саъад ибни Аби Сурх бўлиб, у олдин мухожирлардан ва вахий котибларидан бири бўлган эди, у муртад бўлиб  маккага қайтиб кетган ва росулуллох саллаллоху алайхи васалламга, қуръонга қарши ана ўшанча рухий жангларни амалга оширган эди, у қанча ўринларда аллохни динини ва мусулмонларни тахқир қилган эди, аммо Усмон ибни Афвон розиаллоху анху у учун росулуллох саллаллоху алайхи васалламдан омонлик сўрайди ва рахбарият томонидан кечирилади. Эътибор бер, бу воқеа бизларга нима демоқчи? Бундан ташқари бошқа машхур ривоятлар хам бор.

Бизга айтмоқчи бўлган нарса шуки, агарчи худудларни имом ёки исломий хукуматнинг рахбарини вакили бўлган исломий қазоват тизими ўзига хос қазоват мархалаларини босиб ўтиш  орқали ижро қилади, диққат қилинглар, аммо ана ўша замондаги, макондаги исломий давлатнинг мавжуд вазияти ва рахбариятни ташхиси биринчи ўринда туради. Мана бу жуда хам мухим. Шуни яхши биламизки, худудни имом ёки исломий хукуматни рахбарини вакили бўлган қазоват тизими ўзига хос мархалалар орқали ижро қилади , аммо исломий давлатни ўша замон ва макондаги мавжуд вазияти ва рахбариятни ташхиси охирги сўзни хулоса қилади.

Макка фатхи жараёнида умумий авфдан сўнг, росулуллох саллаллоху алайхи васаллам иртидод жинояти билан таъқиб қилинаётган тўрт кишини устида ўлим дастурини содир қиладилар:

         اقْتُلُوهُمْ، وَإِنْ وَجَدْتُمُوهُمْ مُتَعَلِّقِينَ بِأَسْتَارِ الْكَعْبَةِ»،

Мана бу тўрт нафарни агарчи каъбани пардаларига осилиб олишган тақдирда хам ўлдиринглар.

Аниқ,равшан жуда хам тушунарли нарса, бу ерда фақат росулуллох саллаллоху алайхи васаллам ва у кишидан сўнг ўша махалдаги ахли хал ва ақд шўроси орқали сайланган рахбариятгина аллохни шариатидаги қонунни ижро қилиш хукмини бера олади. Чунки у жамиятдаги хар бир шахс  хатто гурухлар борасида турли-хил каналлар орқали, жамиятдаги мавжуд вазият ва атрофдаги фазо ва халқаро фазо хақида кўпроқ ошно бўлиб яхшироқ билади. Масолих ва мафосидни яхшироқ ташхис бера олади. Мана бундай холатга бошқача истелох билан айтганда, даъватни басират билан олдинга суришга қодир бўлади. Бу нарса жуда хам мухим, даъватни басират билан олдинга юргизишга қодир бўлади.

Марказий рахбарият мустахкам пойдевор сифатида исломий жамиятнинг олға интилиши ва жамиятда аллохнинг шариатидаги қонунларни қўлланиш қудратини муқаррар зарурати бўлиб, мусулмонларнинг сиёсий бирдамлигини ва исломий озодбахш харакатни замонат қилади. Ха, марказий рахбарият мана бундай мустахкам, буюк  пойдеворга эга ва исломий жамиятни муқаррар зарурати хисобланади. Бундай рахбарият мусулмонларнинг сиёсий бирдамлигини ва исломни озодбахш харакатини замонат қилишга қодир.

Мана бу холатда, қуйидаги қоида хоким бўла олади,

  “أن الحدود لا يقيمها إلا الإمام أو نائبه “

яъни худудлар фақатгина имом ё уни ноиби, ўринбосари томонидан барпо бўлади. Имоми Шофеъий рохимахуллох хам айтадики:

“لا يقيم الحدود على الأحرار إلا الإمام ومن فوض إليه الإمام، لأنه لم يُقَم حدٌّ على عهد رسول الله صلى الله عليه وسلم، إلا بإذنه، ولا في أيام الخلفاء إلا بإذنهم، لأنه حق الله يفتقر إلى الاجتهاد، ولا يؤمن في استيفائه الحيف، فلم يجز بغير إذن الإمام.”

Энди, агар рахбарият Абдуллох ибни Жахшга ўхшаган кишиларни ёки мадина яхудийларини муртад бўлишларини  ва мунофиқларни,секулярзадаларни – албатта уларни мунофиқ эканликлари аллох таоло тарафидан равшан қилинган-  куфр сўзларини баробарида сабр қилиниши  ва хеч нарса қилмаслик керак деса, мана бу холатда, жамиятдаги хар бир шахс учун хам шу хукм тегишли бўлади; аммо агар бошқа мархалада амрни шартларини таъйин қилиш билан хақорат қилувчиларни терор қилишга ва хос,мушаххас муртадларни ўлдиришга амр қилинса, хар бир мусулмон учун мана бу хукмга қулоқ солиш,итоат қилиш, хадни  ижро қилиш вожиб бўлади.  Шу сабабли кўриб турганимиздек, мана бу худудларни ижро қилиш учун якка ва жамланган суратда мусобақа қўйилади. Хар икки холатда хам,жамиятдаги  исломий рахбарият аслни ва ташхисни таъйин қилади.

Хар қандай холатда, замон ва маконни ташхис бериш ва муртадни  хукмини қандай  ижро қилиш исломий хукуматни ва мусулмонлар амирини зиммасидаги ишдур. Бу хақида шунчалик таъкид қилинишига сабаб, унинг ахамияти бўлади, жуда кўп дўстлар мана бундай калималарни, бундай ахкомларни ва бундай ўринларни кўрмасликка олишади, афсуски бепарволик қилишади ва буни натижасида катта хатоларга йўл қўйишади, ўзларига ва исломий харакатга жуда кўп зарба уришади.

Мана бу борада исломий жамиятнинг рахбарияти мухайё қилган намуналарга ишора қилиб ўтсак яхши бўларди, исломий хукуматни рахбарияти берган ихтиёр ва қудрат сабабли, мусулмонлар хар қандай шароитда таъйин қилинган шартлар бўйича, мушаххас ва таъйин қилинган ўринларда шахсий суратда баъзи жиноятчилар ва муртадларни устида худудларни ижро қилишга қодир бўлишган, мисол:

-Қулни ва канизни сохиби яъни эгасини ўзи якка холатда хукмни ижро қила олади. Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қиладиларки:    

أَقِيمُواالْحُدُودَعَلَى مَامَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ.

яъни, шаръий худудларни ўзингизни қулларингиз,канизларингиз устида ижро қилинглар. У киши яна мархамат қиладиларки:

إِذَا زَنَتْ أَمَةُ أَحَدِكُمْ فَلْيَجْلِدْهَا.

Хозирги пайтда бундай холатлар мусулмонлар яшайдиган диёрларда мавжуд эмас, албатта секуляристларнинг хокимияти остидаги диёрларда турли-хил шаклларда масалан жинсий ишчилар ва бошқалар кўринишида давом этаяпти, бу ходиса дахшатли шаклда яъни ўрта асрлардан ё қадимги замонлардан кўра хам баттарроқ холатда ўзини хаётини давом эттиряпти. Хар қандай холатда хам, мана бу бир намуна бўлиб шахс хукмни ижро қила олади, дин ва шариат хам унга рухсат берган. 

-Мусулмонлар билан бирга сулх ва  келишув паймони тузган кишилар, бундай кишилар росулуллох саллоху алайхи васалламни хақорат қилади ё аллохни хақорат қилади, бундай кимсаларни ўлдириш жанг қилаётган кофирни ўлдиришга ўхшайди, исломий хукумат бундай нарсани эълон қилган ва унга керакли таълимни берган. Мана бу холатда, бундай кимсани ўлдириш хар бир мусулмонга вожиб бўлади ва уни ўлдиришни мушкили йўқ. Бунга далил хам Абдуллох ибни Умар розиаллоху анхуни сўзи бўлиб, у кишига айтишадики: фалончи рохиб росулуллох саллаллоху алайхи васалламни хақорат қилди, шунда у киши айтадики: агар мен уни таниганимда ўлдирардим.  Сўнгра мана бу рохибни у кишини олдига олиб келишади ва Абдуллох ибин Умар розиаллоху анху қиличини қинидан чиқаради, аммо рохиб бу ишни инкор қилади ва шундан сўнг   уни қўйиб юборилади.

 -Абдуллох ибни Умар розиаллоху анхуни мисолига ўхшаган ходисалар росулуллох саллаллоху алайхи васалламни асрларида жуда кўп учраган, унга мисол росулуллох саллаллоху алайхи васалламни хукмларига рози бўлмаган мусулмон шахс бўлиб, Умар розиаллоху анху уни бўйнини узиб ташлаган эди, қуръон хам у киши қилган ишни тасдиқлайди. Шунингдек росулуллох саллаллоху алайхи васалламни хақорат қилган марвонни қизини хам Умайр ибни Адий ўлдиради ва росулуллох саллаллоху алайхи васаллам томонидан унга “аллох ва росулуни химоячиси” деган лақаб берилади.

-Жундуб ибни Ғомидий Валид розиаллоху анхуни хамрохлигида Усмон розиаллоху анхуни замонида бир сехргарни ўлдиришади.

–Уммул мўъминин Хафса розиаллоху анхо хам ўзини қўли билан сехргар аёлни ўлдиради.

-Курд миллатига мансуб мусулмон киши хам аёлини росулуллох саллаллоху алайхи васалламни хақорат қилганлиги боис ўлдиради ва росулуллох саллаллоху алайхи васаллам уни қонини хадар (бекор) кетган деб эълон қиладилар.

Мана бу ва унга ўхшаш ўринларни барчаси, ижтимоъий жиноятлар эди, исломий хукумат жамиятдаги умум одамлар бундай жиноятларни таниб олишлари учун керакли шароитни мухайё қилиш орқали, таъйинланган шартлар билан бошқа мусулмонларга қудратни  ижро қилишга рухсатни берган; агар исломий хукумат мана бу қудратни мусулмонлардан олиб қўядиган бўлса ва уни фақат ўзига хослаб қўйса ва исломий хукуматни ўзи ва уни хокимияти остидаги ташкилотлардан  бошқаси, исломий хукумат назарда тутган масолихларга кўра амалга оширишига рухсат бермаса, муртадларни жазолашни  фақат ўзини ихтиёрида қолдирса ва баъзи бир масолихларга кўра  жиноятчи муртадни  жазолашни ўзи амалга оширса ва бу рухсатни хеч кимга бермаса ва олдин тақсимлаган қудратини қайтариб олса; мана бу холатда якка холатда иш олиб боришга ва рахбариятни, исломий хокимиятни дастурига қаршилик қилишга  хеч кимни хаққи йўқ. Мана бу хам жуда кўп дўстларимиз эътибор бермайдиган асосий нуқталардан бири хисобланади.

Хозирга даврда хукумат қонунлари ва системаси яна кенгайган,ривожланган ва бесобиқа тартибга,ташкиллаштиришга эга бўлган пайтда, мана бу борада яна хам кўпроқ эътибор берилиши лозим, исломий жамиятдаги қонун жамиятдаги шахсларни устида хад ва худудларни қандай таъриф қилган бўлса, ўша холича амал қилиниши керак. Чунки агар мусулмонлар исломий хукумат таъйин қилган шаръий худудлардан четга чиқадиган бўлса, буни ўзи жиноят қилиш хисобланади.

Мана бу қоида исломий хукуматлари ва исломий хукумат рахбари мавжуд бўлган диёрларга тегишли, аммо исломий хукумат шўро шаклида ё хатто исломий мазхабларни бирига кўра ва хатто ундан хам кўра пастроқ мартабада изтирорий холатда хам мавжуд бўлмаса ва мусулмонлар бундай давлат ва рахбариятдан махрум бўлишса, зарурат хукмига кўра ва ишнинг масолихлари ва мафосидларини хисобга олган холда, шариатгаро шахс ва жамоатлар доиравий суратда мана бу бўшлиқни тўлдиришади. Токи даражама-даража мана шу йўл махсусан вахдат йўли орқали яна қайтадан исломий хукуматни қудратини қўлга киритишади, чунки у яхшиликларни манбаъси бўлиб дунёда хеч қайси абзор унга баробар кела олмайди ва келмаган хам.

Муртадларни таниб олиш ва улар билан муомала қилиш равиши ва муртадлар жибхаси дарси бўйича саволларга жавоб бериш.

Мана бу борада дўстлар савол беришган, дўстларимизни саволларидан бири шуки, муртадлар борасида шунчалик махкам ушлашни,қаттиққўлликни сабаби нима?

         Қисқа суратда шуни айтса бўладики, мана бундай ижтимоъий гунохни олдини олиш учун мусулмонларнинг кўрсатган мана бу муносабатлари, шахснинг  ўзини сўзлари ва амалларини самарасидур,мусулмонлар томонидан уларга мажбурлаб юклатилган нарса  ёки уларга нисбатан қилинган зулм эмас, балки ўзларини амалларини натижасидур. Албатта, аллохнинг мана бу дастурини ижро қилишни остида инкор қилиб бўлмайдиган хикматлар ва очиқ,ошкор хабарлар мавжуд бўлиб, уларни инкор қилиб бўлмайди. Бу ерда мусулмонларни ўзлари  учун хам хабарлар бор ва хам исломга киришни қасд қилган ғайри мусулмонлар учун хам хабарлар мавжуд. Мана бу қонунни ижро қилишни самараларидан бири шуки:

-Жамиятнинг асосий қонунларини жойгохидан ўрин олган аллохни шариатидаги қонунларни ва уни ўрнини мухофизат қилинади ва мусулмонларнинг жамиятидаги асосий қонунларни писанд қилмасликларига ва тўполонлар вужудга келишига  рухсат берилмайди.

-Жамиятнинг иймоний амниятига зарба уриш ва тартибсизликларни келтириб чиқариш бўйича душман амалга ошираётган рухий жангларни бостирилади; олдин хам бу борада сухбатлашган эдик, жиноятчиларни жазолашдаги рухий таъсир умум мусулмонлар учун соғлом фазони вужудга келтиради. Жамиятнинг иймоний амнияти жуда мухим нарса бўлиб, мана бу тартибсизликлар ва рухий жанглар жамиятнинг шундай иймоний  амниятига зарба уришни истайди, бу албатта бостирилиши лозим.

 -Иртидод хукмини оғирлиги, иртидодни таблиғ қилиш ва ривожлантириш йўлларини ёпади, худди  қотиллик,ўғрилик ва бошқа хукмларни оғирлиги мана бу жиноятлар томон йўлни ёпганига ўхшайди.

Мусулмонларнинг иймони ва ақидавий, рухий саломатлигини мухофизат қилишлик ва жамиятнинг иймоний рухияси, ақидавий саломатлиги  мусулмонлар учун қанчалик ахамиятга эга эканлигини ёки қанчалик мухим эканини  кўрсатиб берилади.

Шахс мусулмонларнинг ақидаларида ва иймонида сустликни, тебранишни, иккиланишни, шак ва шубхани вужудга келтириш учун маълум ишларни қилишга қасд қилган пайтида,дархақиқат мусулмонларнинг аслий мавжудиятини пояларини ва исломий хукуматни,тузумни пояларини тебратишга қарор қилибди. Муртадларнинг мана бу ишлари жамиятни иймоний рухиясини заифлашишига ва унга зарба урилишига боис бўлади ва қонундан безор бўлиб қочилишига ва мусулмонларни иродаси,иймони заифлашишига олиб келади.

Жамиятдаги шахсларни хаққи бор ва улар буни ўзларини хақлари деб билишадики, жамиятдаги умумий фазо ва мухит соғлом,табранишларсиз, амниятли бўлиши лозим, улар мана шундай амниятни ва саломатликни панохида ўзларини ва фарзандларини, хамда келажак наслни хотиржамлик билан  парвариш қилишади. Жамиятнинг иймоний рухиясини сақлашлик, жамиятдаги шахсларни мухофизат қилишни асоси ва пояси хисобланади. Бундан ташқари аллохни шариатидаги қонунларнинг душманлари олиб бораётган иссиқ ва юмшоқ жангларга қарши курашиш учун энг кучли нарса саналади. Демак, хам жамиятни иймоний рухиясини сақланади ва хам аллохнинг шариатидаги қонунларни душманлари олиб бораётган юмшоқ,иссиқ жангларга қарши кураш учун бир абзор хисобланади.

Иймонини қўлдан бой берган миллат,ўзини диёрига душман кириб келмасдан туриб мағлуб бўлади. Сизларга арз қилинган мана бу матлаб тарихнинг мохияти, хулосаси ва хақиқати бўлиб уни инкор қилиб бўлмайди. Иймонини қўлдан бой берган хар қандай миллат, душман уни диёрига кириб келмасдан туриб мағлуб бўлган саналади; аммо агар иймонини қўлдан бой бермаган бўлса, харгиз мағлуб бўлмайди ва нихоят агарчи асрлар чўзилган тақдирда хам душманни мағлубиятга учратади. Демак, жамиятни иймони рухиясини сақлаб қолишлик ва шундай даромадни,қудратни мухофизат қилишлик жамиятдаги шахсларни, хамда келажак наслни хаққи бўлиб, хозирги даврдаги насл хам бундай иймоний  рухиятни мухофизат қилиши керак ва бундай даромадга,қудратга зарба урмоқчи бўлаётган кимсаларга нисбатан ўзини муносабатини билдириши лозим. Мана бу хад ва хукмни ижро қилишлик душман ўзининг мақсадлари йўлида боши берк кўчага кириб қолишига сабаб бўлади.

Женевадаги хуқуқ бўйича  олий ўқув юртини устози бўлмиш Морсел бвозор айтадики: исломнинг муртад борасида қаттиққўллик қилишини иллати балким қуйидагича бўлиши мумкин, исломий жамиятларнинг хукумат тизимида ва идора системасида худога иймон келтиришлик нафақат қалб ва эътиқод масаласидир,балки умматнинг вахдати ва исломий хукумат асосларининг бир қисми хам хисобланади. Шу даражадаки, агар у мавжуд бўлмайдиган бўлса, исломий жамиятнинг мустахкамлиги ва чидамлилиги нобуд бўлади ва бу тоқат қилиб бўлмайдиган  қатл, фитна ва фасодга ўхшайди.

Мана бу холатда, дўст ва душманга очиқ,равшан бўлган нарса шуки, мусулмонларни иймонини ва ақидавий саломатлигини мухофизат қилишлик, мусулмонларнинг қудрат манбаъларини мухофизат қилишдан  ва исломий хукуматни мухофизат қилишдан ва  убухатни, мусулмонларнинг дунёвий қудратини қулашини олдини олишдан иборатдир. Мана бу нарса жуда мухим, бу дўст ва душманга ошкор бўлган нарса. Агар мусулмонларнинг бундай иймони ва ақидавий саломатлигини мухофизат қилинса, дархақиқат мусулмонларнинг қудрат манбаъсини мухофизат қилинган бўлади; бу хақиқатда  исломий хукуматни мухофизат қилиш демакдир; бу эса мусулмонларнинг дунёвий қудратини мухофизат қилиш ва мусулмонларнинг дунёвий убухатини, қудратини нобуд бўлишини олдини олишдан ва жамиятдаги “атъамахум мин жуъ ва аманахум бир ховф”ни мухофизат қилишдан иборат.

Мана бу исломга киришларидан олдин  ғайри мусулмонлар учун бир огохлатириш бўлиб, улар исломга киришдан илгари керакли тахқиқотларни амалга оширишлари ва кўркўрона танлов қилмасликлари  лозим. Улар исломга киришлик  мажбурий эмаслигини тушунишлари керак,

             ” لَا إِكْرَاهَ فِي الدِّينِ قَدْ تَبَيَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَيِّ “

аммо унга кирдингми, энди уни қонунларига тобеъ бўлишинг керак ва мен хар вақт кўнглим хохласа кираман ва кўнглим нимани хохласа ўшани қиламан,истасам чиқиб кетаман, нимани истасам шуни қиламан, дея олмайсан.

Хар қандай хизбга хатто фанга, хунарга, сохага, машғулотга ёки хар қандай дунёвий ишга кирган пайтингда ўша кирган жойингни қонунларига,усулларига тобеъ бўлишинг лозим. Ислом хам шунга ўхшаш ўзига хос қонунларга эга, уларга риоя қилиниши керак бўлади. муртадни жазоланиши хам ғайри мусулмонларни янада эътиборли бўлишларига ва исломга янада кўпроқ диққат қилишларига сабаб бўлади. 

Ислом  ахли китобни ё шибхи ахли китобни ё секуляр мушрикларнинг  золим хокимлари ва фосид уламоларидан иборат тўсиқни  куч ва қудрат билан олиб ташлади, инсонларни уларнинг асирлигидан озод қилди ва секуляр мушриклардан бошқа хеч кимга ислом ё ўлимни танлаш бўйича ихтиёр бермади, ақида бўйича хар қандай мажбурлашни манъ қилган, ўзи эга бўлган ақидавий қудрати ва истидлолига кўра хаммани ўзаро сўзлашувга даъват қилади, у сўзлашувдан қўрқмайди,хатто бу йўлда ўзига рақиб бўлишга чақиради, яъни далил ва хужжатга эга бўлган киши, агар рост айтаётган бўлса  далилини олиб келсин,дейди. 

“ قُلْ هَاتُوا بُرْهَانَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ )بقره/111، انبياء/24، نحل/64/،(

Айтинг: агар рост айтаётган бўлсангизлар ўзингизни далилингизни олиб келинглар.

Мана бундан сўнг тоғутга куфр келтириш ва аллохга иймон келтириш билан турли-хил сўзларни эшитаётган  ўша дастадаги бандаларига башорат бериб айтадики, тоғутга куфр келтириш ва аллохга иймон келтириш билан шундай химояга эга бўлишлари керак, улар бу борада турли-хил сўзларни эшитишади, лекин уларни орасидан энг яхшисини танлаб олишлари лозим:

  وَالَّذِینَ اجْتَنَبُواْ الطَّغُوتَ أَن یَعْبُدُوهَا وَأَنَابُواْ إِلىَ اللَّهِ لَهُمُ الْبُشْرَى فَبَشِّرْ عِبَادِ* الَّذینَ یَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَیَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ أُولئِکَ الَّذینَ هَداهُمُ اللَّهُ وَ أُولئِکَ هُمْ أُولُوا الْأَلْبابِ»  زمر/17-18)،(

Шайтондан- унга ибодат қилишдан йироқ бўлган ва аллохга ( яъни ёлғиз аллохга ибодат қилишга) қайтган зотлар учун (жаннат) хушхабари бўлсин! Бас ( эй Мухаммад), менинг бандаларимга – сўзга қулоқ тутиб, унинг энг гўзалига ( яъни нажотга элтгувчи рост сўзга) эргашадиган зотларга хушхабар беринг! Ана ўшалар аллох хидоят қилган зотлардир. Ва ана ўшаларгина ақл эгаларидир.

.الَّذینَ یَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَیَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ.‏

Жумласи эса мусулмонларга  тегишли бўлиб улар бутунлай мусулмондурлар, улар шўрода ўзларини ўрталарига ташланган сўзларни энг яхшисини танлаб олишади.

Хар қандай холатда хам, аллох инсонни динни қабул қилиш бўйича огохона тахқиқ қилишга ва далилсиз,кўркўрона тақлид қилишдан пархез қилишга чақиради. Уларни мубхам бўлмаган холда, мураккабликларсиз очиқ-ошкор суратда ислом динини қабул қилишга даъват қилади, хатто агар исломни қаршисида далил ва хужжатга эга бўлишса хам, уни очиқ-ойдин баён қилишни ва шаффоф,аниқ жавобни хам олишни талаб қилади.

Шу сабабли хам, ислом бир кишини ўзига эргашувчи сифатида қабул қилишдан олдин, уни кўзини ва қулоғини яхшилаб очиши борасида огохлантиради ва ўзи қабул қилаётган дин, хамда тобеъ бўлишни хохлаётган қонунлар борасида озод холда фикр қилишга ва қилаётган ишини ва бераётган ахдини оқибати хақида фикрлашга чақиради;  шахс агар ўзини уни қонунларига мувофиқлаштира олса унга кирсин; ва агар ўзини уни қонунларига мувофиқлаштира олмайдиган бўлса, бу дин хақида янада кўпроқ излансин,тахқиқ қилиб текширсин. Қуръони мажид росулуллох саллаллоху алайхи васалламга дастур берадики:   

 وَإِنْ أَحَدٌ مِّنَ الْمُشْرِکِینَ اسْتَجَارَکَ فَأَجِرْهُ حَتَّى یَسْمَعَ کَلاَمَ اللّهِ ثُمَّ أَبْلِغْهُ مَأْمَنَهُ ذَلِکَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لایَعْلَمُونَ» )توبه/6/،(

(Эй Мухаммад), агар мушриклардан биронтаси сиздан химоя сўраса, бас, уни химоя қилинг, токи у аллохнинг каломини эшитсиню сўнг уни ўзи учун тинч бўлган жойга етказиб қўйинг. Бу (хукм) уларнинг билмайдиган қавм бўлганликлари учундир.

Мана шу фармонни кетидан Сафвон исмли шахс росулуллох саллаллоху алайхи васалламни хузурларига келиб у кишидан икки ой мухлат беришни сўрайди, у бу муддатда ислом хақида тахқиқ қилмоқчи ва агар уни ростлиги маълум бўлса мусулмон бўлишни қасд қилади. Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қиладиларки: мен сенга икки ойни ўрнига тўрт ой мухлат ва омонлик бераман.

Ха, аллох таоло ўзи бандаларига  юборган қонунларни,дастурларни  кўзларини,қулоқларини очиб яхшилаб текширишни ва диннинг қудратли далилларини диққат билан ўрганишни  бандаларидан талаб қилади, унга кириш бўйича мажбур қилинмайди.  

 «لَا إِكْرَاهَ فِي الدِّينِ»،

Унга киришга мажбур қилинмайди. Фалончи манзилга ё фалончи бинога кириш хам мажбурий эмас, эшикни очиб унга кирма, аммо агар унга кирганингдан сўнг уни қонунларига эргашишинг керак бўлади. Тахдидлар ва охиратдаги вахимали оқибатларни таъсирида шахс ислом қабул қилмаслиги мумкин, аммо агар мусулмон бўлган бўлса, энди орқага қайта олмайди, албатта уни қонунларига тобеъ бўлиши керак.

Мана бу холатда унга кириш борасида диққат билан эътибор бериши лозим, мана бу дин тантанали  маросим  эмас, хеч ким уни ўйин қила олмайди ва аллохни шариатидаги қонунларни, аллохни динини  ўйин қилган кимса ўзини хам масхара ва хақорат қилган бўлади.

Аллох таоло мана бу дунёда ахли китобни ва шибхи ахли китобни кофирларини хаммасига мана бу янги шариатни қабул қилиш ва қилмаслик бўйича озодлик берган, улар бу динни қабул қилмаган холларида хам мусулмонлар билан тинчлик асосида яшаш хуқуқига эга бўлишади, аммо мушрик ва секулярист бўлишни инсонни шаънидаги иш деб хисобламайди, уларни дунёда хам охиратда хам харгиз кечирмайди. Дунёда секуляристларга, мушрикларга ислом билан ўлимни ўртасидан бирортасини танлаш ихтиёрини беради ва қиёматда эса уларга энг баттар азобларни назарга олган, бу хақида мушрикларни ва секуляристларни таниб олиш дарсида ишора қилганмиз.

Чунки асосан аллох хохлаган нарсасини кечиради, аммо ширкни кечирмайди.

   إِنَّ اللَّهَ لَا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَلِكَ لِمَنْ يَشَاءُ وَمَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدِ افْتَرَى إِثْمًا عَظِيمًا‏» ( نساء/48،)

Албатта аллох ўзига (бирон нарсанинг) шерик қилинишини кечирмас. Шундан бошқа гунохларни ўзи хохлаган бандалари учун кечирур. Ким аллохга (бирор кимса ё нарсани) шерик  келтирса, бас,у буюк гунохни тўқиб чиқарибди.

Мана бу огохона ва танлаб олинадиган даъватни ёнида ислом иртидод ахкомларини баён қилиш билан бирга огохлантирадики, исломни хаққониятини яхши таниб олганингиздан ва мусулмон бўлганингиздан сўнг, энди ортга қайта олмайсизлар. Бундай қаттиққўллик, одамлар динни содда ва  тантанали маросимга ўхшаган иш деб хисобламасликларига ва уни танлаётган пайтларида диққат қилишларига  боис бўлади.

Мана бу холатда, иртидодни жазолаш озодликдан самарали фойдаланиш учун бўлиб, бу ахли китобни ё шибхи ахли китобни  кофирлари учун озодликни йўқотиш эмас,балки  озодликдан шойиста холатда фойдаланиш йўлида  соғлом фазони ижод қилиш учун керак бўлади.

Мана бу хукмни ижро қилиш,мусулмонлар ва  исломга киришни истаган шахсларга нисбатан ана ўшанча манфаъат келтиришидан ташқари, муртад шахсни ўзи учун хам фойдадан холи эмас. Шубхасиз, муртадни умри ўткани сари мусулмонлар учун моддий жихатдан хам фасодларни вужудга келтиради ва хатто шахсларни гумрох бўлишларига сабаб бўлади. Мана бундай холатда, бу бечоранинг умри лахзама- лахза ўтгани сари қиёматда янада кўпроқ азоб,қийноқга сазовор бўлади ва жаханнамни янада пастроқ даракотларидан жой олади.

Очиқ- ойдин кўриниб турганидек, зохирда исломий кўринишга эга бўлган ва мунофиқлар,секулярзадалар тўдасидан бўлган,хамда мана бундай изтиробга,дилхираликларга, фасодга тўла хаёт кечирган мана бу бечора инсон, энди фасодни янада баттарроғига тушганлиги боис хам ўзи учун ёмон вазиятни вужудга келтирган ва хам мусулмонларни жамияти учун, хатто ислом доирасига киришни хохлаётган ғайри мусулмонлар учун хам тўсиқ  бўлаётган  ва  уларнинг ислом келтиришлари йўлида монеълик қилаётган бўлишлари мумкин. Бу нарса уларнинг қиёматдаги мушкилотларини янада кўпайтиради.

Мана бу хукмни ижро қилиниши мунофиқ ва секулярзадаларни барчаси учун хабар,эслатма бўлади, касалликларини дармон қилиниши уларнинг ўзлари учун хам яхшироқ, натижада бу касаллик уларни айтиб ўтилган шум  оқибатга дучор қилмайди ва уларни ўзларининг тақдирлари хам аччиқ,оғриқли холда тугамайди.

 Мана бу изохларни айтиб ўтишни лозим топдим,чунки дўстлар мана бу заминада шубхаларни ўртага ташлаётган ва саволларни тўғридан- тўғри ёки ғайри мустақим равишда бераётган эдилар, шу сабабли хам мана бу изохларни ироя беришни лозим топдим. Хўп, энди хурматли  дўстларимизни, опа-сингилларимизни,бародарларимизни  саволларига етиб келдик:

-Ассаламу алайкум ва рохматуллохи ва барокатух, сиз уларни хавориж деб номлаган кишилар ўзларини ақидаларида бошқаларга қараганда кўпроқ ихлосга эга инсонлар бўлиб, улар динни иззати ва мазлумларга ёрдам бериш учун  кўтарилиб чиқишган. Нима учун сиз уларни вахдатга даъват қилмайсиз? Нима учун уларни нисбатан бу даражада қаттиққўллик қиласиз?

Эхтимолан сиз хурматли дўстимиз бизни матлабимизни ўқигансиз ва биз қайси дастани ва кимларни хаворижни жумласидан деганимизни яхши биласиз. Олдин мана бу заминада муфассал сухбат қилганмиз ёки ёзганмиз. Биз саййидимиз Али розиаллоху анхуга ва ибни Аббос розиаллоху анхуга, аллохни шариатидаги  қонунларга  эргашган холда, харгиз даъват эшикларини ёпмаганмиз ва ёпмаймиз хам. Даъват хар қандай холатда, жангдан муқаддам қўйилган ва қўйилади, бу қаршимиздаги тараф жангни бизларга мажбурлаб юклаб қўядиган мусулмон бўладими  ёки кофир бўладими фарқи йўқ. Агар мусулмон бўладиган бўлса даъват афзалроқ хисобланади.

Аммо мувозанатсиз,мезонсиз инсонлар яъни мувозанатсиз, мезонсиз мусулмонлар иртидод жинояти билан муттахам қилинган мусулмон шахсни тўртлалик мархаладан ва шаръий филтердан ўтказмасдан туриб уни такфир қилишади, аслида эса мана бу шахс ошкор холда  ошкор кофирларнинг тўдасига жойлашган эмас, бундан ташқари уни шаръий филтерлардан ўтказишмаганлиги сабабли ошкор кофирларни тўдасидан деб хисобланмайди, уларни ўзбошимчалик билан маст инсонларга ўхшаб такфир қилишади, мана бундай такфирий ғуллотлар бутун ислом тарихи давомида то  хозирги давргача аллохни динига хам иззат беришган эмас ёки аллохнинг мазлум бандаларини хам дифоъ қилишган эмас. Мана бу уларнинг ўтган тарихдаги ва хозирги замондаги холатлари.

Агар бу борада бирорта намуна келтира олсангиз бизга ёрдам берган бўласиз, жазакумуллоху хойрон, аммо бундай намунани ўзи йўқ. бу ердаги асосий мушкил хам шуки, улар ўзларини тушунчаларини мутлақ вахийга ўхшаб махкам ушлаб олишган ва ўзларининг мана бу ижтиходларида, тушунчаларида,таъвилларида озгина бўлса хам шубхаланишмайди. Шунинг учун хам, харгиз шўроларда иштирок этишни ва мусулмонларни шўросини, мусулмонларни ижмоъсини  раъйига тобеъ бўлишга хам хозир бўлишмайди, агар хам иштирок этишса вақтинчалик иштирок этишади ва тезда шохаларга бўлиниб олишади. Бу нарсани бизлар бир неча марта кўрдик.

Улар ўзларини ва ўзларини раъйларини ,ўзларини ижтиходларини, таъвилотларини худди хақни ўзидек деб билишади ва бу борада нихоятда ишончлари комил, ўзларидан бошқаларни эса ботил деб  хисоблашади. Бир тасаввур қилиб кўринглар, Абу Айюб ансорий розиаллоху анху шундай кишилардан бирини жаханнам оловидан қўрқитган пайтида айтадики: эй биродар жаханнам оловидан қўрққин. Аммо мана бу мувозанатсиз мусулмон  биродар хурматли сахобани сўзига жавоб бериб айтадики:” кўрасан бизларни қайси биримиз бунга муносиб эканимизни!”  яъни бизларни қайси биримиз жаханнамни оловига шойиста эканимизни,демоқчи. Яъни улар мана бу сахобаларни ёки унга ўхшаган бошқа сахобаларни, Али ибни Аби Толиб розиаллоху анхуни жаханнамда эканликларини ўзларини эса жаннатга киришларига шак қилишмайди. Бўлиб хам уларни орасида бирорта сахоба топилмасди. Аммо барибир ахли ислом ва мусулмонлар уларни ўзларидан деб хисоблашарди, агарчи улар бизларни ўзларидан деб хисоблашмаса хам, биз хам уларни ўзимизни жумламиздан деб биламиз.

Абу Умома розиаллоху анху уларнинг ўлдирилган жасадларини кўрган пайтида,кўзларидан ёш оқиб йиғлади, шунда у кишидан нима учун йиғлаяпсиз?- деб сўрашди. У киши уларга ачинганимдан деб жавоб бердилар; чунки улар ахли ислом бўлишган эди. Қаранглар, мана бу бизларнинг уларни ўлимидан сўнг хам  уларга нисбатан муносабатимиз бўлади, бу нарсани яъни уларга нисбатан қандай муомала қилишни  жуда кўп биродарларимиз унутиб юборишган. Улар хаёт бўлган пайтларида ёки  ўлимларидан сўнг хам, уларга нисбатан шундай муносабатда бўлишадики, гўёки яхудларни, секуляристларни, насороларни ва бошқа ошкор кофирларни хаддидаги кишига баробар  қилишади ва уларга нисбатан кина,нафрат билан қарашади ва улар билан шу тарзда сухбатлашишади ва хатто уларга қарши жанг қилишади. Йўқ, хар қандай холатда хам улар бизларнинг  биродарларимиз бўлади, бизлар мана бу биродарларимизни ислох бўлишларини, сахих ва тўғри йўлга қайтишларини  орзу қиламиз.

-Ассаламу алайкум, мажхулил холни дорул куфрдаги  хукми нима ва ундаги  тахарий  қайси маънода келган?

Мажхулил хол яъни тарафни мусулмон ё кофир эканини билмаслигимиздур. Уни холати бизларга мажхул ва маълум эмас. Мажхулил холни хукми уларни ўртасида яшаётган аксариятга ,диёрга тобеъ бўлади, магарамки буни акси собит бўлса бундай бўлмайди. Яъни бир киши минтақага,диёрга тобеъ бўлса, бошқаси эса уларни орасида яшаётган  аксариятга тобеъ бўлади, магарамки буни акси собит  бўлса бундай бўлмайди.  Бизлар уни зохирига қараб хукм қиламиз, уни ботини бизларга боғлиқ эмас. Масалан бизларга фалончи бош кийимнинг мусулмонларга тегишли экани равшан ва мушаххас  бўлган. Энди, хитой дорул куфрининг бир миллиярдлик жамиятини орасида бир кишини мана бу бош кийимда юрганини кўриб уни мусулмон деймиз,нима учун? Чунки мусулмонларни фалон одатига ё аломатига эга. Бизни мана шу шубхамиз мана бу шахсга мусулмон бўлиш хукмини беришимизга боис бўлади, магарамки буни  акси собит бўлса, агар керак бўлса кейинги ўриндаги текширувларни бошлаймиз. Масалан эхтиёж пайдо бўлса ёки у билан муомала қилишни хохласак. Чунки мана бу танишиш бизларни бошқалар билан ўзаро алоқаларимизни тартибга келтиради. Мажхулил хол бизларнинг бошқалар билан бирга ўзаро алоқаларимизни тартибга келтириш учун лозим бўлади:

”        يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا ضَرَبْتُمْ فی سَبِيلِ اللَّهِ فَتَبَيَّنُوا وَلَا تَقُولُوا لِمَنْ أَلْقَىٰ إِلَيْكُمُ السَّلَامَ لَسْتَ مُؤْمِنًا “.

Энди тахарий хам яъни хақиқатни кетидан изланишдур, яъни тахқиқ,ишонч ва шакдан,гумондан узоқда туриб тўғри йўлни пайдо қиласан. Яъни хақиқатни кетидан излайсан, гўёки ўзингни қулоқларинг билан эшитасан ва кўзларинг билан кўрасан ва қалбинг билан уни дарк қиласан ва хеч кимга тақлид қилмайсан ва  бошқаларни қулоғи, кўзи,қалби билан тахқиқотингни,изланишингни, бахсингни амалга оширмайсан ва қўлга киритган нарсангни устида шак ва гумондан ташқари холатда   ишончинг комил бўлади.

Мана бу холатда, бизларни дарсимизга боғлиқ бўлган нарсага чегараланамиз,чунки аслида уни ўзи жуда хам кенг- кўламли нарса, шуни айта оламизки, ишонч даражасига етиб бормагунимизча ва комил хотиржамлик даражасига етмагунимизча хеч кимни исломдан чиқармаймиз; балки хар қандай кичкина шак, шубха билан шахсни мусулмон эканини  дифоъ қиламиз ва уни мусулмон экани борасида овоз берамиз.

-Райён нима? Сиз шиъаларни рофизийлардан жудо қиласиз, уларни ўртасида нима фарқ бор? Аслан сиз рофизий нима эканини биласизми?

Қуръонни кўз қараши билан манбаъларга диққат  қаратган  киши учун бу жараён  жуда хам осон, шахс нихоятда рохат шиъа лафзи билан рофизийни лафзини ўртасидаги очиқ фарқни тушуниб етади. Шиъа тарихий бир харакат бўлиб жуда кўп фирқаларга ўзидан жой берган, рофизий эса хар қандай динда,мазхабда,табақада, хизб, хукумат ва жамиятда топилиши мумкин бўлган бир сифатдир. Мана бу нарса ўтган асрлардаги адаб ахли учун хам оддий бир нарса хисобланган:

Отхонадан рози бўлган шу ерга мансуб

Рофизий фақат буйруқ асосида келсин

Гар нафс туфайли отхонадан чиқиб кетса,

Бошқа одамларнинг отхонасида сарсон бўлади.

Мана бу шеърни бир намунаси ё  бунга ўхшаган шеърлар жуда кўп. Шиъа мухаддисларни китобларида бир харакат бўлиб, улар ўзларини Алига  эргашувчилар деб хисоблашган ва уларнинг бошқа мухолиф  гурухлар  билан келишмовчиликлари фақат хукуматни идора қилишдаги сиёсатларга боғлиқ бўлган, бошқалар билан бирга хеч қандай ақидавий ё фиқхий ихтилофларга эга бўлишган эмас. Чунки умуман фиқхий мазхаблар у даврда вужудга келмаган эди. Шунинг учун хам жуда катта миқёсдаги мусулмонларнинг тоифасини қамраб олган эди, мана бу мусулмонлар умавийларнинг хукумат сиёсатларига мухолиф бўлган кишилар бўлиб, улар мана бу хукуматлар билан хар қандай хамкорлик қилишдан ўзларини тортишган, бундай тузумларга яқинлашмасликка харакат қилишган ва улар хукуматни исломий равишга қайтаришга харакат қилган хар қандай харакатни химоя қилишган. Шу сабабли хам хукуматни дастидан рози бўлмаган  катта кишилар хам  махсусан ахли илм улардан пархез қилишни узоқроқ юришни тавсия қилишган. Чунки бу хукуматлар исломий шўрога асосланган хукуматни ўрнига ўрнашиб олган золим хукумат хисобланган.

Аммо Али шиъаларидан иборат бу харакат бир ёқадан бош чиқарган эмасди, уларни бир дастаси бўлиб шиъаларни аиммаси хам улардан рози бўлишмаган, нахжул балоғада тахминан у ерда мавжуд шиъаларни барча манбаъларида аимма мана бу дастани дастидан ноумид эдилар. Чунки  мана бу даста аиммаларни жуда хам нозик ўринларда ташлаб кетишган ва уларни рад қилишган, химоя қилишмаган, шунинг учун рофизий номи билан маъруф бўлишган. Яъни бу кимсалар мусулмонларнинг  рахбарларини,аиммаларни рад қилишар эди.

Мана бу даста тахминан ислом рахбарларини хаммасини рад қилишган, буни Аби Бакр розиаллоху анхудан ё Умар розиаллоху анхудан бош тортишларига алоқаси йўқ. Чунки бу калима билан  Зайд ибни Али розиаллоху анхумодан олдин хам уларни номланган бўлиб, бу сўзни тарихи Зайд розиаллоху анхудан олдинги даврларга бориб тақалади. Зайд розиаллоху анху уларга қарата сизлар кетаверинглар, сизлар рофизийсизлар,деган пайтида, у кишининг бу сўзлари шунга ўхшайдики, сиз бир кишига қарата сен кетавер, сен хаворижсан ё муржиъасан ё мадхалийсан деган сўзга ўхшайди. Бу гурухлар олдин хам  мавжуд бўлишган. 

Мана бу рофизийлар умуман ғуллотларни ақидасига эга бўлишган. Уларни сифатилари хам аксар холатда ўша мунофиқларни ё секулярзадаларни сифатлари билан бир хил эди, олдин ўтган дарсларда бунга ишора қилганмиз. Улар ўзларининг ғолийларга хос бўлган ақидаларини  мушаххас ва ошкор  қилиб кўрсатишган вақтларида, шиъа аиммалари томонидан такфир қилинишган. Аиммаларни бароат ва такфир қилишлари ва шиъа аиммаларининг уларни лаънат қилганлиги тарихда очиқ-ойдин кўриниб турган нарсалардан хисобланади, хеч ким бундай ошкор  кўриниб турган нарсаларни инкор қила олмайди. Абу Ханифа рохимахуллохга, Моликка, имоми Ахмад рохимахуллохга   ўхшаган кишилар хам уларни ўзига хос кўринишда такфир қилишган, имоми Шофеъий эса хаттобия фирқасини гувох сифатида қабул қилмаганлар, имоми Шофеъийдан нақл қилиниб айтилишича: мен хаттобия фирқасидан бошқа исломий мазхабларга эргашган кишиларни гувохлигини рад қилмайман. Хаттобия фирқаси машхур бўлишган.

Ибни Таймия рохимахуллох хам шиъа ва ғуллотни ўртасидаги очиқ фарқни кўради,шиъа ва рофизийни хам кўради ва қирмитий ғуллотлари хақида айтадики:

” أن كثيرا من الناس لا يعلم باطن حال القرامطة لأنهم إنما يظهرون موالاة آل محمد صلى الله عليه وسلم ولا ريب أن كل مؤمن يجب عليه أن يواليهم وأن اظهروا شيئا من التشيع الباطل الذي يوافقهم عليه الشيعة”،

Жуда кўп одамлар қуромитадагиларни ботиний  холидан хабардор эмаслар, чунки улар оли Мухаммадга нисбатан садоқатларини ошкор қилишади ва шубхасиз хар мўъмин учун уларга нисбатан  садоқатларини очиқ-ойдин кўрсатишлари вожиб бўлади, ва агарчи ботил ташайъюдан бир нарса ошкор бўладиган бўлса , албатта баъзи бир ўринларда улар билан  шиъалар мувофиқ бўлишган .   

Бу ерда очиқ кўриниб турган нарса шуки, ибни Таймия шиъани қаршисидаги ботил ташайъю хақида сухбат қиляпти,

 “التشيع الباطل الذي يوافقهم عليه الشيعة تشیع”

Яъни шундай бир ботилни ошкор қилишадики, шиъалар баъзи ўринларда улар билан мувофиқдурлар, биз хам ахли байтга нисбатан садоқат қилишликда мувофиқмиз, хар жойда махсусан  минхажис суннахда рофизийлар хақида сухбат қилинган пайтда, у кишини манзури ташайъюга мансуб бўлган ғуллотлар бўлган эди, у кишини асарларида бу нарса очиқ-ойдин кўриниб туради. У ерда кимларни ақидаси хақида сухбат қилганликлари ва кимларни ақидасини танқид қилганлари  очиқ-равшан билинади, аммо бизларни жуда кўп дўстларимиз бу нарсага кам эътибор беришади ва хатога дучор бўлишади ва  шиъа, рофизий, муртад, мушрик, яхудий, мажус, насоро сўзларидан иборат таркибий калималарни вужудга келтиришган ,хаммамиз буларни кўриб эшитиб турибмиз.  Улар бошқа хамма фирқаларда мавжуд бўлиши мумкин бўлган адашишлар,булғанишлари билан бирга уларнинг аслларига қарши жанг қилишади. Адашишлар,булғанишлар бошқа фирқаларда хам бор, ўша фирқадаги адашишлар,булғанишлар билан ундаги аслларга қарши жанг билан ўзимизни машғул қилишимиз шарт эмас.

Бугунги кунда исломий коммунистлар,исломий социалистлар ва исломий секуляристлар ва шунга ўхшаш бошқа жумлаларни вужудга келтирган кимсалар, 12 имомлик шиълар ва рофизий ва мажус сўзлари билан бирга хам аралашган жумлаларни вужудга келтиришган  ва буни оқибатида эса 12 имомлик шиъаларга хамла қилишга  харакат қилишяпти.  Бу шунга ўхшайдики, бир киши келиб мусулмон коммунистлари ибораси билан коммунистларни ақидасига ё исломни ақидасига хамла қилади ёки бўлмасам исломий секуляристлар деб номланган  кишилар келиб секуляристик ақида билан исломга хамла қилади. Мана бу душманчиликни нихояти,зулм ва инсофсизлик бўлади, гохида эса уни ифлослик, пасткашлик деса хам бўлади.

Рофизий калимасига қайтамиз, имоми Табарий очиқчасига айтадики:  Жаъфар ибни Мухаммад Боқир тирик эди, шунда айтишдики, Жаъфар бугун отасидан сўнг имом бўлади, у отасидан сўнг шойистароқдур, Зайд ибни Алига тобеъ бўлмаймиз ва Зайд имом эмас. Зайд хам уларни исмини рофизий деб қўяди,

 «فسماهم زيد الرافضة».

Бугунги кунда уларни хаёли бўйича, уларни исмини рофизий деб қўйган киши Муғийра бўлади, чунки улар ундан жудо бўлган эдилар. Яъни имоми Табарийни айтишича, улар машхур ғолий Муғийра ибни Саъиддан жудо бўлишгани учун хам Муғийра уларни рофизий деб номлаган; демак, уларга бу исмни қўйган киши Муғийра бўлади. Яъни бу ерда бу нарсани улар шундай  хаёл қилишади, чунки улар Муғийрадан жудо бўлганликлари сабаб Муғийра хам уларга бу номни қўйган. Муғийра ибни Саъид энг хатарли ғуллотлардан бўлган. Улар имоми Табарийни асрида бундай тушунчага эга бўлишган.

Ўша замондаги уларга рофизий деб ном берилаётган шиъалар эса мана бу номни уларга муғийра қўйган деб ўйлашарди. Муғийра аввал ўзини Боқир алайхиссаломни ноиби деб таништиради, сўнгра Боқир рохимахуллохни худони хаддига етказгач, ўзини пайғамбар ва у киши тарафидан одамларга юборилган имом деб таништиради. Мана бу шахс унинг мана бу куфриётларидан тавба қилиб уни рад қилган кишиларни рофизий деб номлаган. Уларга қарата сизлар рофизийсизлар,дерди, улар ибни Таймияни асригача хам муғийра уларга рофизий деган,деб ўйлашарди ; демак, уни ўзи мана бу калимани хам вужудга келтирган. Хар қандай холатда хам, хамма шуни яхши билар эдики, рофизий деб  амирини, хизбини, гурухини, хукуматини танхо ташлаб кетган ва уни рад қилган  кишиларга айтилади, энди бу амир яхши бўладими ё ёмонми фарқ қилмайди.

Албатта, Ёфъийни тарихида хам келтирилишича, Зайд рохимахуллох қиём қилган пайтида хам бир гурух у кишини олдига келиб айтишадики: Абу Бакр розиаллоху анхудан, Умар розиаллоху анхудан бароат қилишингни эълон қил, шунда сенга байъат берамиз. У киши бароат қилмайман дейдилар. Шунда улар бундай бўлса биз сендан бош тортамиз ва сени рад қиламиз,дейишади. Зайд айтадики: кетаверинглар, сизлар рофизийсизлар.

  اذهبوا فأنتم الرافضة.

Бошқа бир жумлада келишича, яъни сизлар Жаъфар Содиқдан бош тортган кимсалар бўласизлар, хозир мендан хам бош тортдингиз. Зайд Жаъфар Содиқ алайхиссаломни амакиси бўлган. Яъни уларга қарата айтадики, сизлар олдин Жаъфар Содиқдан хам бош тортган кимсалар бўласизлар, сизлар рофизийсизлар. Бу худди бугунги кунда бор кетавер сен мадхалийсан ёки сен ихвонуш шаётиндансан ёки сен хайз ва нифос билан машғул бўлиб қолган салафийлардан бўласан ёки мадхалий салафийларидан бўласан деганга ўхшайди.

Уламоларни аксари ахли кўфанинг Зайд ибни Али алайхиссаломни тарк қилиб бош тортишлари, мана бу номни қўйилишига сабаб бўлган,деган фикрда. Бўлиб хам мана бу нарса зайдийларнинг кўз- қараши бўйича ақидавий,тарихий хақиқатларга ёки мана бу азизларни тушунчасига тўғри келмайди. Очиқ-ойдин кўриниб турганидек, Зайд алайхиссаломни замонларида ахли кўфадан бўлган бир гурухга рофизий номи берилган, чунки Зайд рохимахуллохни ўзи хам шиъа бўлган. Энди мана булар қайси дастадан бўлишган? Абул хаттобни дастасидан эдилар. Зайд рохимахуллох уларга қарата рофизий,деган кишилар қайси дастадан бўлишган? Зайдни ўзи эса шиъалардан эди. У киши қайси дастага рофизий деб ном берган? Абул хаттобни дастасига бу ном берилган.

Хўп, энди мана бу абул хаттоб ўзи ким? Абул хаттоб ғуллотни рахбарларидан ва мунофиқлардан бири бўлиб, у аввал Жаъфар Содиқ алайхиссаломни асхобларидан эди, лекин бир муддатдан сўнг у  энг мухим ва энг хатарли хисобланган ғолийлар фирқасини ташкил қилади; яъни шу даражага етадики, у ўзидан олдинги ва кейинги фирқаларни хаммасини ўзини таъсирига туширади ва жуда кўп ғуллотлар ундан сўнг то хозирги кунгача хам ўзларидаги  ақидани ундан олишган. Абул хаттоб муғийра ибни саъидга эргашиб қилган энг ёмон,баттар ишларидан бири шу бўлган эдики, сахих хужжатга эга бўлган хадисларни қалбакисини вужудга келтиради ва уларни шиъаларни китобларига аимма рохимахуллохни номи билан киргизади. Бу нихоятда хатарли иш эди. Мана бу ёлғон ривоятларни поклаш ишлари хозирда хам тамом бўлган эмас.

 Шиъа аиммалари муғийрани хам абул хаттобни хам такфир қилишган, шиъа аиммаларидан бўлмиш Жавод рохимахуллох айтадики: абул хаттобга ва уни асхобларига ва у хақида лаънат айтишдан тўхтаган ё тардид қилган кимсаларга худовандни лаънати бўлсин. Эътибор беринглар, мана бу такфирий рофизийлар ва ғуллотни қаршисидаги буюк кишиларнинг муносабатларига намуна бўлади, иншааллох фирқаларни орасидаги фирқа бахсида кўпроқ,батафсилроқ бу хақида сухбат қиламиз.

Хар қандай холатда хам, Жаъфар Содиқ алайхиссалом 114 йилда отасини ўрнини эгаллайди ва имом бўлади, Зайд ибни Али рохимахуллох хам 120 қамарий йилда инқилоб нияти билан бани умайяни тузумига қарши кўфага кириб келади ва 121 йилни сафарида инқилобини бошлайди. Бундай холатда, Жаъфар Содиқ рохимахуллохни имомати билан Зайд рохимахуллохни қиёмини ўртасида 6-7 йил фарқ бўлган,тўғрими? Мана бу даврда абул хаттобни гурухини бўйнида кимни байъати бўлган? Нима учун улар Жаъфар Содиқ рохимахуллохга байъат беришмаган ёки бўлмасам улар байъат беришган ва сўнг байъатларини бузиб у кишидан бош тортишганми? Ха, улар олдин Жаъфар Содиқ рохимахуллохдан бош тортишади ва рофизийлик жиноятига дучор бўлишади; шу сабабли хам Зайд уларга қарата айтадики: кетаверинглар сизлар ўша рофизийлар бўласизлар. Бу худди олдин ўтмишда собиқаси бўлган ва хозирда эса уни хар қандай бахона билан такрорлаётган кимсаларга айтиладиган сўз бўлиб, сиз унга қарата: э бор-э сен ўша фалончилардан бўласанда,деб унга ўтмишини эслатасиз.

Имоми Хусайнни замонидаги кўфа ахлининг рахбарни, бошқа аиммаларни  танхо қолдириш, тарк қилиш, ундан бош тортиш сенарийси бу ерда Зайд рохимахуллохни замонида яна қайтадан такрорланган. 40000 нафар у кишига байъат беради, аммо 150-180 нафар ёки 500 нафар атрофидаги кишилар у кишининг ёнида қолишади. Чунки қанча нафар қолганлиги борасидаги ривоятлар хилма-хил бўлиб, мана шу миқдорда қолишади.

Шу сабабли хам Зайд рохимахуллох ўқ еган пайтларида айтадики: “ Абу Бакр ва Умар хақида мендан савол сўраган киши қани? Улар мени мана шундай холатга, кунга солишди.”  Яна қайтадан кўриб турганимиздек, рофизийлар ўзларини имомларини керакли,зарур вақтларда арзимас бахоналар билан тарк қилган кимсалардур, улар ўзларини аиммаларини тарк қилиш орқали уларни ё сулх қилишга секут сақлашга мажбур қилишади ва  хорликка солишади ёки уларни ўлимларига сабаб бўлишади. Бу борада намуналар жуда кўп.

Аммо жуда хам қизиқ нуқталардан бири шуки, бу рофизий калимаси имоми Зайд рохимахуллох бу сўздан фойдаланган  119 ва 122 қамарий йиллардан олдинги  даврга бориб тақалади. 104 қамарий йилда вафот топган  Шаъбий бир кишига айтадики:

     ائتني بشيعي صغير، أخرج لك منه رافضياً كبيراً.

хўп, у 104 йилда вафот топган, бошқа бир жойда яна Шаъбий айтадики:

أحبب آل محمد ولا تكن رافضياً*وأثبت وعيد الله، ولا تكن مرجئياً

Оли Мухаммадни яхши кўргин, аммо рофизийлардан бўлмагин. Ўзинг учун аллохни ваъийдларини собит қил, аммо муржиъа бўлмагин.

Аммо бунга қўшимча тарихий гувохларни кўрсатишича, мана бу калима садрил исломдан олдинги ўн йилликларга хам етиб боради, яъни 100 қамарий йилларга. Имоми Байхақий айтадики: умавийларни давридаги машхур араб шоири Фараздақ Зайнул Обидин рохимахуллох кириб келаётган пайтларида ўзини машхур байтини ўқийди, шунда 86 қамарий йилда вафот топган Абдулмалик ибни Марвон айтадики:

 أرافضيٌ أنتَ يافَرَزْدَق؟

Эй Фараздақ рофизий бўлдингми? Сен рофизиймисан? Мана бу сўз 86 қамарий йилда вафот топган Абдулмалик ибни Марвонга тегишли. демак, кўриниб турганидек бу калимани ўтмиши мана бу даврдан кўра хам олдинроққа бориб тақалади. Хар қандай холатда хам, очиқ-ойдин кўриниб турибдики, рофизий калимасини  ўтмиши Зайд рохимахуллохни ва муғийра ибни саъидни достонидан кўра бир неча ўн йилликлар олдинги даврга етиб боради. Аммо мана бу лақаб шиъаларнинг  тарихий манбаъларида хам жамал жангига боғлиқ воқеаларга тегишлидур, бизлар жамал жангига боғлиқ бўлган воқеаларда қуйидаги нарсаларга гувох бўламиз, муовия жамал жангидан тирик қолиб қайтган бир гурух хақида айтишича,- чунки жангга кетганларни хаммаси хам мадинага қайтиб келмаган, уларни кўпи жамал жангидан қочиб кетишган ва муовияни олдига боришган. Уларни рахбарияти Марвон ибни хакамни қўлида  бўлган, муовия Амр ибни Осга ёзган номасида айтадики: 

أما بعد، فأنه كان من أمر علي وطلحه والزبير ما قد بلغك وقد سقط إلينا مروان بن الحكم في رافضة أهل البصرة ووفداً علينا جرير بن عبدالله في بيعة علی.في رافضة أهل البصرة ؛

яъни ахли басрадан иборат рофизийлар хақида сухбат қиляпти.

 Бу ердаги очиқ-ойдин нарса шуки, рофизийлар Алидан бош тортган кишилардур, улар Алини тарк қилиб муовияга қўшилишган. Шу сабабли хам мана бунга ўхшаган манбаъларда муовия хотиржам холда, Алини атрофидаги кишиларни хижоз,яман, басра,кўфадан бўлган рофизийлар ташкил қилади ,деб айтади:

إن علي بن أبي طالب قد أجتمع إليه رافضة أهل الحجاز وأهل اليمن والبصرة والكوفه وقد وجه إلينا رسوله جرير بن عبدالله ولم أجبه.

Хўп, қаерни рофизийлари деяпти? Ахли хижоз, ахли яман, ахли басра ва кўфани рофизийлари. Мана бу ерда очиқ-ойдин кўриниб турган нарса шуки, бу калиманинг тарихий ўтмиши имоми Зайд рохимахуллохни сўзларидан хам кўра қадимроқ даврга етиб боради. Аммо агар зайдийларнинг рофизийлар хақидаги таърифини қабул қилган тақдиримизда хам, шу нарсани эътироф қилишимиз керакки, зайдийлар бошқа мазхабларни барчасини рофизий деб билади, бу ерда бу қайси мазхаб эканини фарқи йўқ.

 Ахмад муртазо азхарни шархида айтадики: рофизийлар мушаххас бир қавм бўлиб, ташайъюдан жудо бўлишган, улар абул хаттоб ва уни асхобларидан иборат, бу кишилар Зайддан бош тортиб кетишган ва у кишини имоматини қабул қилишмаган. Диққат билан эътибор беринглар дўстлар, тарихий манбаълар бизларга нима деяпти. Ахмад Муртазо давом этиб айтадики: мана бу холатда, зайдийларни кўз-қараши бўйича, зайдий аиммаларига нисбатан кинага эга бўлган кимсаларни хаммаси рофизий хисобланади, бу ерда уларни ким бўлишини ахамияти йўқ, улар ўзларини ғуллот  ё имомия  ёки исмоилия шиъалари деб номлаган кимсалар бўлиши ёки хар қандай бошқа кишилар бўлиши мумкин. 

سواء كان من المتسمين بالتشيع مثل الغلاة والامامية والاسماعيلية أو من غيرهم.

мана бу холатда, зайдийларни назари бўйича, зайдни имоматини рад қилган кишилар рофизий дейилади.

Бу ерда рафзни маъноси: юз ўгириш, рад қилиш, бош тортиш, бўйсинмаслик. равофиз хам яъни: ўзларининг рахбарларини тарк қилган ва унга орқа қилган аскарлар бўлади. Уларни якка холида  рофизий хам дейилади.

Ямандаги имоми Шофеъийни достони зайдийларни назари бўйича рофизий нима эканини тасаввур қилиш учун яхши ёрдам беради. Яъни бизларга яхши тасаввур беради ва хақиқатни кўрсатади. Имоми Шофеъий рохимахуллох яманга сафар қилган пайтларида, у ердаги ўзларини шиъалар  деб хисоблайдиган зайдийлар, имоми Шофеъий ва уни ахлига қарата сизлар рофизийсизлар дейишади. Албатта, улар фақат Шофеъий рохимахуллохни ўзинигина рофизий дейишмаган, балки ўша даврдаги ахли суннат деб маъруф бўлган бошқа мазхабларни,фирқаларни хам рофизий дейишган. Чунки мана бу фирқаларни барчаси росулуллох саллаллоху алайхи васалламни ахли байтларини химоя қилишарди. Қуйидаги байт Шофеъийга тегишли бўлиб, у киши айтадики:

   إن كـان رَفْـضاً حُـبُّ آلِ مـحـمـدٍ… فـلْـيَـشْـهَـدِ الـثـقلانِ أنّي رافـضـي 

бу ерда очиқ-ойдин кўриниб турибдики, мушкилот  Абу Бакр ва Умар розиаллоху анхумадан бош тортишда эмас, чунки Шофеъий рохимахуллох хам Абу Бакр ва Умар розиаллоху анхума хақида улар билан бирхил  назарга эга бўлган; балки бу ердаги мушкилот бошқа хақиқатни баён қилишда бўлиб, буни аслан Абу Бакрга ва Умар розиаллоху анхумога алоқаси йўқ. Рофизий бўлишликни мана бу икки шахсиятдан бош тортишга умуман алоқаси йўқ. Дўстлар диққат билан эътибор беринглар, рофизий бўлишни мана бу икки шахсиятга бутунлай алоқаси йўқ  нарса, бу ерда рофизий  амиридан, рахбаридан бош тортган хар қандай киши бўлиши мумкин.

Шофеъий рохимахуллохни очиқ-ойдин кўрсатиб беришича, улар матлабни нотўғри тушуниб олишган, рофизийлар ва собит қадам мухиббондан иборат икки фирқани ўртасида у киши олиб борган ахли байтни хақиқати борасидаги  тушунтириш ишларини натижасида, зайдий мазхабидаги шиъаларни жуда кўпи у кишини мазхабини қабул қилишади ва хозирги даврда хам кўриб турганимиздек яманликларни аксарини шофеъий мазхабидагилар ташкил қилишади. 

 Фиқхий мазхаблар девон қилинган ва мазхаблар вужудга келган пайтида, али шиъалари хам бир неча дасталарга тақсим бўлишади, шунда рофизийларни ўзи хам юзлаб фирқаларга бўлиниб кетишади ва ўзлари учун хилма-хил,турли-туман ақидаларни вужудга келтиришади, улар хатто ўзлари учун ўзига хос фиқхий масалаларни хам вужудга келтиришган, чунки уларда бунга шароит мухайё эди.

Мунофиқ ва секулярзадалар ўзларини куфрларини ошкор қилишган вақтда, қудрат бўшлиғи сабабли  ўзларини мана шу ғуллотлар қолибида кўрсатишади ёки ошкор қилишади. Қудрат бўшлиғи хам махсусан умавийлар билан аббосийлар хукмронлигини ўртасида вужудга келади ва улар хам шу даврда ўзларини кўрсатишади, хадислар ясашади, иш шу даражага етиб борадики, улар хатто одамларни  рофизийликка тарғиб қилишади ва уларни рофизийликка тарғиб қилиш учун хадислар,ривоятлар хам ясашган.

 فقال أبو جعفر علیه السلام بيده إلى صدره: وأنا من الرافضة،

мана бундай ривоятлар жуда кўп.

12 имомлик шиъалар хам хукумат қудратидан махрум бўлганликлари сабабли, улар хеч кимдан қўрқиб ўтиришган эмас, хатто улар 12 имомлик шиъаларни китобларига кириб уларни эгаллаб олишади. Бу китоблардан нусха кўчиришади ва нусхаларни хеч ким хабардор бўлмаган холда  бузишади, бу нусхалар хозирги пайтга ўхшаш интернетга ёзиб чиқариб оладиган ва аслий нусха қайси эканини билса бўладиган  холатда  эмас эди, улар нусхаси бузилган китобларни  ўрнига  янги нусха ёзиб чиқишар ва узоқдаги шахарларга, минтақаларга жўнатиб юборишар эди. Худди шу нарса шиъа китобларини орасига ғалат, нотўғри ривоятлар кириб келишига сабаб бўлади. Шиъалар хозирги кунгача хам мана бу ривоятларни поклаш билан шуғулланишади ва хозирда хам шу иш билан машғулдирлар, аммо хали- хануз бу ишни тугата олишгани йўқ . Уларнинг қилган мана бу ишлари, эгаллаб олишлари хеч кимга пинхон  эмас, улар шиъаларни осонлик билан алдай олишган: шиъаларнинг машхур мухаддис ва фиқх олими қози Шарик ибни Абдуллох Нахий улар хақида айтадики:  

«إحمِل أي الحديث) عن كل من لقيت إلا الرافضة، فإنهم يضعون الحديث و يتخذونه ديناً».

Мана бу киши рофизийлар хақида сухбат қилаётган шиъаларни бири бўлган эди. Хўп, абул хаттобга ўхшаган ғуллотларни ақидасига эга бўлган мана бу рофизийлар, абул хаттобнинг давомчилари бўлишган эди. Ўзингиз бориб бу борада янада кенгроқ текширув олиб боринглар, иншааллох кейинги дарсимизда фирқаларни орасидаги фирқаларда мана бу шахс ва уни бузғунчиликлари хақида кўпроқ сухбатлашамиз. Бориб бир ўрганиб чиқинглар. Улар рофизий бўлинглар,деб тарғиб қилишган, рофизий бўлиш яхши нарса,дейишган ва хатто рофизийларни мақтови бўйича  ривоятлар хам ясашган. Шиъаларнинг манбаъларида келган рофизийларни мақтови хақидаги ривоятларни хаммаси, заиф кишилар томонидан ясалган хужжати заиф ривоятлар бўлиб, уларга истинод қилиб бўлмайди. Бу худди ахли суннат деб маъруф бўлган фирқалардаги бошқа заиф ривоятларга ўхшайди.

Шунга асосланиб,ахли суннат деб маъруф бўлган фирқалар хам йўқотишлар,ўзгартиришлар,ёлғон хадисларни вужудга келтириш ва ғуллотларнинг гурухларидан омонда бўлишган эмас ва хозирда хам омонда эмаслар, 12 имомлик шиъалар эса улардан кўра хам кўпроқ мана бу касалликлар хатарига дучор бўлишган. Чунки улар бошқаларга қараганда хукумат қудратига камроқ эга бўлишган. Хозирда ўзимиз хам кўриб турганимиздек, аксар  ханафийларни ё шофеъийларни ё моликийларни ё ханбалийларни ва хатто хаворижларни ишончлари ва рафторлари, мазхабларидаги  пешволарни  ва имомларни  ишончлари,рафторлари,дастурларидан очиқ ва ошкор фарқ қилади. Энди уларни баъзиси камроқ баъзиси кўпроқ бўлиши мумкин ; аммо гохида мазхабга эргашган кишининг ишончидаги фарқ  шу мазхабни пешвоси билан  шу даражага етиб борадики, мана буларни иккови иккита алохида мазхаб ва иккови хам иккита жудо йўлдан кетяпти,  деб ўйлайсиз.

Мана бу мазхаблар хукумат қудратининг неъматидан қанчалик махрум бўлишса, шариат қонунлари уларнинг мазхаблари асосида пиёда бўлмайди ва буни натижасида уларни орасида шуни мезонича гурухлар,фосид ахзоблар, фосид ақидалар вужудга келади ва униб ўсади. Охирги йилларда кофир ва муртад секуляристларнинг мусулмонлар яшайдиган диёрларда қудратга эга  бўлганликлари сабабли мана бу нарсаларга гувох бўлганмиз ва бўляпмиз хам. Изтирорий холатда нопокликларни камайишига боис бўладиган ягона нарса,мана  шу минтақа эга бўлган  мазхаб асосидаги хукумат қудратидур, оддий холатда хамма мусулмонларни мана бу нопокликларни барчасидан қутулишига сабаб бўладиган танхо нарса, вохид умматни вужудга келтирадиган улил амр шўросини ташкил қилишдан иборат бўлиб, мана бу уммат хам вохид ижмоъдан келиб чиқади ва мусулмонлар яна қайтадан уларни баъзилари қуруқликларга ёки экин унмайдиган ерларга етиб бориб ерга сингиб кетадиган  заиф, тарқоқ ариқчалар ўрнига тўлиб-тошиб оқадиган катта дарёларга яъни ислом дарёсига айланади, натижада фирқагаролик ширкидан ва тафарруқ ширкидан ва келиб чиқиши мунофиқларга ва ошкор кофирларга боғлиқ бўлган  бошқа касалликлардан қутулишади. Исломий хукуматни йўқлиги ва мана бу кимсаларнинг зохир бўлиши тарихда инкор қилиб бўлмайдиган мусибатларни вужудга  келтирди.

Хўп, энди мана шунча изохлардан сўнг, сизларни фикрингизча, барча гурухларни ва мазхабларни, хукуматларни, орасида рофизийлар мавжуд эмасми? Албатта, бор. Ўзини рахбаридан бош тортиб уни тарк қилган кимса рофизийдур. Энди бу шофеъийларни ё ханафийларни 12 имомлик шиъаларни ё салафийларни ва бошқа исломий фирқаларни бирида ёки хатто ошкор ва пинхон кофирларни орасида бўлиши мумкин. Рахбаридан бош тортган кимса мусулмон бўладими ё коммунистми буни фарқи йўқ, у рофизий хисобланади.  Бугунги кунда коммунистлар опоротунист калимасидан фойдаланишади, албатта бу хам рофизий маъносини ифодалайди. Худди олдин айтиб ўтганимиздек, зиндиқларни даврида бу сўз мунофиқ маъносини берганга ўхшайди, бугунги кунда секулярзада сўзи мунофиқлар сўзини маъносини беради, бугунги кундаги янги калима шудир. Секуляризм эса мушриклар сўзини маъносини беради. Бугунги кунда коммунистлар оппортунист калимасидан фойдаланишади, бу хам ўша рофизийни маъносини беради, либиралистлар яъни либирал социалистлар ўзларидаги рофизийларга оппазиция дейишади. Эътибор беринглар, бугунги кундаги уни замонавий калимаси қайси бўлади? Зайд рохимахуллох ўзини рад қилган ва орқа ўгириб кетган кимсаларни рофизий дейди. Ғолийлардан бири бўлмиш муғийра ибни саъид хам, унга орқа ўгириб кетган уни рад қилган кишиларга қарата рофизийлар деган. Кўриб турганимиздек Табарий рохимахуллохни замонигача бўлган даврда хам шиъалар мана бу исмни муғийра ибни саъид вужудга келтирган деб ўйлашган. Демак, рофизий, оппортунист, оппазиция сўзлари хос бир мазхабга ё хос бир динга тегишли калима эмас. Умид қиламанки, матлабни яхши тушуниб етдингиз ва фахмладингиз, чунки мана бу матлаб жуда хам мухим бўлиб, ундан нихоятда кўп суистефода қилинади.

Мусулмонлар ўтган тарихдаги ўзларининг солих аждодларининг тушунчаларига қайтишади,деб умид қиламан, кундалик янги эхтиёжларга ва мавжуд вазиятларига  муносиб равишда, илм чироғи, билим,огох бўлишлар билан бирга олдинга сари харакат қилишади ва бошқалар уларни жохилликларидан суистефода қилишларига йўқ қўйишмайди.

 Салом, қиёс нима?

Қиёс яъни икки нарсани бир-бири билан таққослаш, уларни бир-бири билан муқояса қилишдур. Яъни бошқа бир хукмдан хукм чиқариш бўлади. Яъни агар икки мавзуъ бир хукм бўйича муштарак бўлса, хукм уларни биридан иккинчисига таъсир қилади. Шунда айтасанки, мана бу хам худди бошқасига ўхшайди, демак уни хукми хам бир хил бўлади. Масалан узумни шароби маст қилади, харомдур, арақ ёки бугунги кундаги бошқа маст қилувчи ичимликлар хам шу ишни қилади. Демак, уларни хаммасини хукми бир хил. Албатта, дўстлар менга бераётган саволларингиз  бугунги дарсимизга алоқаси бўлишига харакат қилинглар, бошқа фиқхий саволларни мажлисимиз тамом бўлгач беринглар. Жазакумуллоху хойрон.

Имоми Аъзам шиъа ва сўфийларни муртад деган, сиз буни қабул қиласизми?

Қадрли дўстим, имоми Ханафий рохимахуллохни  бир қанча китоблари мавжуд,1- фиқхул акбар, 2- фиқхул абсат, 3- олим ва мутаъаллим, 4- рад алал қодария, 5- васиях ва бундан бошқа китоблари хам бордур. Энди, у киши қайси китобида мана бу фатвони берганлар? У кишининг Абу Юсуф рохимахуллохга ўхшаган  махсус шогирдлари ёки унга ўхшаганларни хам асарлари мавжуд. Қани? Бу қаерда? Мана бу хукм қаердан  келган? Хўп, йўқ. Демак, энди йўқ бўлгандан сўнг ёки агарчи амри махол бўлган тақдирда хам, сен у кишининг манзуридаги кишилар,  уларнинг қайси тоифа ё гурухга тегишли  эканини мушаххас қилишинг керак? Чунки мустасно қилинмаган холда шиъаларга мунтасиб бўлган ғуллотларни хар бир тоифаси ахли суннат деб маъруф бўлган фирқаларни имомлари томонидан такфир қилинишган, бундан олдин эса улар  шиъалар қабул қиладиган имомлар,аиммалар томонидан такфир қилинган ва хатто уларга нисбатан шиддатлироқ хам муносабатда бўлишган, улар борасида нихоятда кўп ривоятлар мавжуд. Қани,бу ерда аниқ қилиб бергин, манзурингдаги тоифа қайси? Қайси гурухдан?

Мана бундан сўнг шуни хам мушаххас қилишинг лозимки, мана бу хос ва мушаххас гурухни такфир қилишдаги далиллари нималардан иборат бўлган? Чунки, имоми Шофеъий рохимахуллох айтадики:

   «لیس لأحد دون رسول الله صلی الله علیه وسلم الا بالاستدلال”

Росулуллох саллаллоху алайхи васалламдан бошқа хеч қандай шахс далил келтирмасдан туриб назар беришга хаққи йўқ.

Яъни шахсларнинг фатво ва назарининг шаръий эътибори шахсни ўзига эмас, балки  далилларга, истидлолга боғлиқ бўлади; росулуллох саллаллоху алайхи васалламдан сўнг хеч қандай шахс  бундай жойгохга эга эмас ва эга бўлмайди хам, яъни шахсияти уни назарини сихатини  тасдиқлай олмайди. Бизлар мана бу азиз, амалли олимларнинг келтирган далилларига, назарларига тобеъ бўламиз, уларни шахсиятларига ёки мана бу буюк кишиларни  исм ва расмларига эмас. Уларнинг ўзлари хам шуни хохлашган ва шунга тарғиб қилишган. Худованд уларни хаммасини рахмат қилсин. 

Мана бу буюк имом ва бошқа имомлар хақида мени билганим шуки, харгиз мана бу буюк имом хамма шиъаларни ё хамма сўфийларни такфир қилганини кўрмаганман. Шубхасиз, сизни мана бу иддаойингиз мана бу буюк имомга нисбатан катта тухмат хисобланади, сиз уни исбот қилишингиз керак. Сиз мана бундай тухматни иддао қилувчи бўласиз ва уни ошкор далиллар, хужжатлар билан исбот қилишингиз лозим бўлади, бу сизнинг вазифангиз.

«الْبَيِّنَةُ عَلَى الْمُدَّعِي، وَالْيَمِينُ عَلَى مَنْ أَنْكَرَ».

Имоми Абу Ханифа рохимахуллох ўзини давридаги энг доно кишилардан ва энг катта олимлардан бири бўлиб, у киши турли-хил  мажлисларда хаворижлар билан мунозара ўтказарди ва хатто шу манзур билан Басрага сафарга чиқардилар. Имоми Абу Ханифа рохимахуллох очиқ-ойдин айтардики, ахли қиблани такфир қилиш жоиз эмас.

  «لا نکفر احدا من اهل القبله بذنب مالم یستحله»؛

“бизлар ахли қибладан хеч кимни гунох ва маъсият сабабли такфир қилмаймиз, то вақтики уни халол қилиб олмагунларича.”

Аммо шуни хам яхши билингларки, Абу Ханифа рохимахуллох яъни амалли олим, мана бу нихоятда мухим, амалли олим, шундай киши бўлган эдиларки, бани умайя ва бани аббоснинг меъросий хукуматига қарши шиъа харакатларини барчасини химоя қилганлар. У киши хилофатни меъросий бўлиши керак ,деб хисобламасдилар, балки у ўзининг исломий ва шўроий равишига қайтиши керак, Али ва Фотимани невараларидан бири сайланиши лозим ва золим имомга қарши қиём қилиш вожиб, деб билардилар. Шу сабабли хам мана бу золим хукуматларга қарши қиём ва қўзғалон учун  фатво  содир қиладилар  ва шиъа бўлган Зайд ибни Алини қиёмини очиқчасига химоя қиладилар, хатто унга моддий ёрдам хам жўнатадилар ва айтадиларки: агар у киши билан бирга бўлган кишилар Хасан розиаллоху анхуни тарк қилмаган кишилардек бўлишларини билганимда, мен Зайд билан қиём қилардим. Яъни у киши Зайд билан бирга бўлган кишилар, у кишини худди Хусайнга ўхшаб  тарк қилиб ташлаб кетишларини хам яхши билган эдилар, лекин у кишига моддий ёрдам жўнатганлар. У кишининг зиндонбанд бўлишларига хам исломий хукуматни қайтариш ва қурайшдан, Алини хонадонидан  бир кишини  сайланишига боғлиқ бўлган  мана шу инқилобий  ғоялар, у кишининг ўзи хам  шаръий деб  хисобламайдиган хокимиятдан узоқ юришларига  сабаб бўлган эди. Зиндонбанд бўлган пайтларида у кишини захарлашади, ақидасини исбот қилиш йўлида у киши жонларини хам берадилар ва жони билан ўзининг йўлини хақ эканига гувохлик хам  беради. Имоми Абу Ханифа рохимахуллох, у кишига нисбатан қилинаётган жуда кўп тухматлардан пок бўлган амалли олим бўладилар.

Ассаламу алайкум, муртадларнинг мусулмонларни устида хокимият қилишларининг асосий иллати нима?

Мухтасар суратда айтганда, муртадларнинг мусулмонларни устида хукмронлик юргизишларини энг мухим иллати қуйидагилардан иборат:

 -Улардан бири исломий хукуматни ва исломий хукуматни қудратини  йўқлиги бўлиб, бу жуда катта қудрат бўшлиғини ижод қилган ва бутун тарих давомида муртадларнинг зохир бўлишлари учун энг катта фурсат бўлган эди.

-Яна бир иллати одамларнинг  тафарруқ билан булғанган ширк касаллигига мубтало бўлишларидур. Кўрмаяпсизларми асрлардан буён хали-хануз хам ўзаро қирғин билан машғул бўлишяпти? Улар гунохкордурлар, бўлиб хам энг баттар гунохни яъни тафарруқ ва қудратсизлик гунохига дучор бўлишган. Залиллик ва сустликка дучор бўлишган, улар шўро орқали ўзаро вахдатни қўлга кирита олишмайди ва муштарак нуқталар ва муштарак шаръий  манфаъатлар бўйича вохид қудратни ташкил қила олишмайди. Шу сабабли хам убухатсизлик, сустлик ва залиллик уларни муттахид муртадларни қаршисида шундай вазиятга солиб қўйганки, муттахид муртадларни хокимияти улар учун худди азобга ўхшаб уларни устида давом этади,модомики улар шу вазиятда қолишар  экан ва ўзларини ислох қилишмас экан ва қудратни касб қилиш йўлига тушишмас экан, мана  бу мусибат шу холатда довом этади. Жазо амални жинсига қараб берилади.

Яна бири ошкор кофирларнинг махсусан ташқи ошкор кофирларининг бутун жахон секулярист қудратлари қолибидаги  мисли кўрилмаган холда муртадларни  химоя қилиши  ва қўллаб- қувватлаши бўлади.

Салом, хаддий ридда шаръий худудларданми ёки хукуматни жазолариданми?

Агарчи риддада жиноятчини жазоси ўлим ва ўлдирилиш бўлса хам, – албатта мана бу борада хеч ким шак ва ихтилоф қилмайди – аммо уламоларни баъзиси шунга ишонишадики, риддани хукми ўлим бўлса хам, аммо у шаръий худудлардан хисобланмайди, балки жазони бир навидур; лекин кўпчиликни назари бўйича бу хукм хам шаръий худудлардан бири бўлади ва худудлар 7 бўлимга тақсимланади ва дунёвий хаётни заруриятларини мухофизат қилиш учун ижро қилинади:

-Ридда ва муртадлар хаддини ижро қилиниши аллохни шариатидаги қонунларни ва жамиятдаги ижроий қудратни мухофизат қилиш, хамда мусулмонларнинг иймоний саломатлигини мухофизат қилиш учун. 

-Қасос хадди инсонларни жонини музофизат қилиш учун.

-Зино хаддини ижро қилиниши фахшни олдини олиш ва наслни мухофизат қилиш учун.

 -Тухмат қилиш хаддини (қазфни) ижро қилиниши номус ва обрўни мухофизат қилиш учун.

-Маст қилувчи ва хушни кетказувчи нарсаларни хаддини ижро қилиниши жамиятнинг ақлий  ва фикрий саломатлигини мухофизат қилиш учун.          

-Ўғирлик хаддини ижро қилиниши (яъни сариқотун) мол ва бойликни мухофизат қилиш учун.

-Қароқчилик хаддини ижро қилиниши (харробатун) жон ва молни мухофизат қилиш учун.

Мана бу холатда, шуни айтса бўладики, ридда хам шаръий худудлардан бири хисобланади, у исломий хукуматнинг  қудратини меъзонига муносиб равишда ёки исломий жамоатларнинг  қудратини меъзонига кўра амалга оширилади. Агар исломий хукуматга эга бўлмасак, мусулмонларнинг амирини ё рахбарини замон ва макондаги  ташхисига, назарига кўра ва у ташхис берган муносиб ўринлар бўйича ижро қилинади. Муртадни хаддини ижро қилиш бўйича рахбарни назари билан ташхис берилган мавқеъ ва зуруфларга диққат қилишлик, жуда мухимдур. 

Салом, мана бу фитрий ва миллий муртадлар нима дегани биродар? Мана булар қаердан келганини ва уларни ўртасидаги фарқ нима эканини фахмлай олмадик?

Мана булар шиъаларни фиқхидан келган, уларни фикрича муртад икки навли бўлади. Фитрий муртад шундай кишики, ота-онасини бири ёки хар иккови уни нутфаси боғланган пайтида ё туғилган пайтида мусулмон бўлишган ва мана бу шахс балоғат ёшига етгач исломни изхор қилади ва буни кетидан исломдан чиқиб кетади.  Мана бу фитрий муртад дейилади. Миллий муртад хам шундай кишики,  ота-онаси уни  нутфаси боғланган пайтида кофир бўлишган ва бу шахс балоғатга етгандан сўнг куфрини изхор қилади ва сўнгра ислом келтиради, бундан сўнг эса исломдан юз ўгиради ва куфрни изхор қилади, масалан бир яхудий мусулмон бўлади кейин эса қайтадан яхудиятга қайтади. Хўп, мана бу муртадга миллий дейилади.  

Буларни ўртасидаги фарқ шуки, шиъаларни наздида муртад бўлган мусулмонзода яъни унга фитрий муртад дейиладиган кишини тавбаси зохирига кўра дунёда қабул қилинмайди ва албатта ўлдирилиши керак. Албатта худони наздида қабул бўлиши хам мумкин, аммо миллий муртадни ё кофирзодани  тавбаси қабул қилинади. Уларни ўртасидаги фарқ шу.

Агар бир киши муртад кишини жазоланишини ва уни ўлдиришни инкор қилса, уни хукми нима бўлади?

Агар шахс хеч қандай шак ва шубхасиз мутахассис қозилар томонидан тўртталик канал орқали тўртталик филтерлардан ўтказилган бўлса ва шахсга  ишонч билан маълум ва мушаххас бўлсаки, фалончи аллохни шариатига асосан муртад хисобланган, аммо бу шахс қасддан ва ўзини ихтиёри билан уни инкор қилса, калималарга  эътибор беринглар, яхшилаб  диққат қилинглар: огохона, қасддан ва ўзини истаги билан уни инкор қилса, уни хукми аллохни ахкомларидан бирини инкор қилган кишини хукмига ўхшайди. ибни Хазм андалусий рохимахуллох айтадики: очиқ ва ошкор куфрлардан бири шуки, ақиданг қуйидагича бўлса ё уни кофирлигини сен билган кофирни устидаги муртадни ўлдириш вожиб бўлган хукмни бекор қилса бўлади,деб хаёл қилишингдур. Сўнгра  мана бунга хам қаноат қилмасанг ва унга намоз хам ўқисанг ва унга мағфират талаб қилиб дуо қилсанг, бўлиб хам сен бундай шахснинг кофир эканини яхши биласан. Хўп, энди мана бу аксар уламойи суъ ва  динфуруш муллоларни, хоинларни,салтанат маърузачиларини вазияти бўлади, бизлар буни намунасини бир қанча марта қайта-қайта кўрганмиз.

Салом, нима учун имоми Али алайхиссалом муртадларга қарши жангларда бошқа халифалар билан бирга иштирок этмаган?

Нима учун? Али розиаллоху анху хам худди бошқа сахобаларга ўхшаб муртадларга қарши жангларда иштирок этган ва бани ханифадан асир олинган каниз у кишини улуши бўлган ва у киши бу каниздан мухаммад ханифа номли фарзандли бўлганлар. Тўғрими? Мана бундан кўриниб турибдики, Али розиаллоху анху хам бошқа сахоба розиаллоху анхум билан бирга муртадларга қарши жангларда бир хил назарга эга бўлганлар ва Али розиаллоху анхуни кўз-қараши бўйича муртадлар жибхасига қарши жанглар тўғри саналган. Агар тўғри бўлмаганда Али розиаллоху анху бу жанглардан иштирок этмаган бўлардилар.

Салом, мен али шиъаларидан бўламан, мен ғуллотлардан безорман, улар шиъалардан орасида  бўладими ё ахли суннатни  орасиданми буни фарқи йўқ? Мен сизни дарсларингизни кузатдим. Мени эшитишим бўйича, доиш шиъа ва суннийлардан иборат хамма тоифаларни ахли ислом эмас, балки  исломга мунтасиб деб билади. Аммо, шиъалардан бошқаларга узр келтиради, лекин шиъаларга келтирмайди, мана бу икковини ўртасидаги адолатсизлик эмасми?

   Хўп, тўғри сиз довланинг бахслар ва диросатлар марказининг  шиъаларни тоифалари хақидаги шаръий хукм номи остидаги 96 шамсий йилни тир ойида чиққан  мақоласини айтаяпсиз: “ исломдаги шиъа тоифалари” мунтасибдурлар, улар ла илаха иллаллохни нутқ қиладилар ва намоз ўқийдилар ва закотни  берадилар ва рамазонда рўза тутадилар ва хажни адо қиладилар. Хўп, мана бу далилларга кўра улар бу амалларни  қилишади ва улар исломдаги шиъаларни “мунтасиб” тоифаси,деган эди. Довланинг ахборот девони 1396 йилни дей ойидаги  набаъ хафтаномасини 113 сонида ўтган бир неча кунлар мобайнида “эй ахли эрон дастагларга махкам чанг уринглар” номли баёнисида хам, ханафийлар ва шофеъийлар умумий қилиб айтганда эрондаги ахли суннат деб маъруф бўлган фирқаларни хаммасини улар ислом ва суннатга “мунтасиб” бўлганлар деган ном билан номлайди ва айтадики: рофизий ва мушрик  шиъалари яшайдиган минтақаларда  ва у ерларда ислом ва суннатга (ахли суннат) “мунтасиб” бўлганлар яшайдиган минтақаларда сокин бўлганлар. Буни таржима қилган банда худо ахли суннат сўзини қавсни ичида ажратиб қўйган.

Яъни мана бу биродарларимизни кўз- қараши бўйича шиъаларни барча тоифалари исломга “мунтасиб” дейилади, бўлиб хам бизлар уларни кўпини ғуллот деб санаймиз. Хўп, энди уларни кўз-қараши бўйича шиъаларни барча тоифалари исломга “мунтасиб” бўлса ва эронда ахли суннат деб маъруф бўлган фирқалар хам, ахли суннат ё ахли ислом эмас, балки  ислом ва суннатга “мунтасиб” дейилади. Чунки ахли эрон бошқа бир нарса, ахли ислом ва ахли суннат бошқа бир нарса. Мана бу калималардан фойдаланаётган кишилар оддий одамлар эмас, улар бу калималарни қаерларда фойдаланиш кераклигини жуда хам  яхши билишади. Агар улар ахли эрон дейишса, бу масала фарқ қилади,тўғрими? Энди ислом ва суннатга мунтасиблар ёки исломга мунтасиб ,дейишлик ахли ислом билан таққослаганда бошқа-бошқа нарсалар хисобланади. Хўп, уларни мана бу кўз-қараши бўйича улар ислом ахли эмас, балки ислом ва суннатга мунтасиб бўлганлар саналади, бу ерда шофеъийларни  12 имомлик шиъадан ёки ханафийлардан ё салафийлардан ё ихвонийлардан фарқи йўқ, уларни хаммаси мана бу биродарлар учун ахли ислом эмас, ислом ва суннатга мунтасиб бўлганлар хисобланади.

“Мунтасиб” яъни нисбат берилган. Хозир буни тўғри ё нотўғри эканини эхтимоли бор. Баъзи ўринларда батафсилроқ тадқиқотлар ва текширувлар натижасида мана бу нисбатланишни хато экани эхтимоли кўпроқ бўлади. Яъни нисбат берилган пайтда,бу ерда уни тўғрилиги ё нотўғрилиги борасида  шак,шубха бор?

Аммо агар фалон ахли дейиладиган бўлса, унда шак ва гумон мавжуд эмас, одатда ўша ерда сокин бўлганларга айтилади. Оила маъносида келади, сазовор ва шойиста маъносида келади:

-Сокин ва муқим шунга ўхшайдики:

           وَإِذْ قَالَ إِبْرَاهِیمُ رَبِّ اجْعَلْ هَذَا بَلَداً آمِناً وَارْزُقْ أَهْلَهُ مِنَ الثَّمَرَاتِ مَنْ آمَنَ مِنْهُم بِاللّهِ وَالْیَوْمِ الآخِرِ» (بقره/آیه 126)،

Эсланг: Иброхим: “эй парвардигор,бу шахарни тинч шахар қилгин ва унинг ахлларидан аллохга ва охират кунига ишонувчиларини турли мевалар билан ризқлантиргин”, деганида, аллох таоло : “кофирларни хам бир оз фойдалантириб, сўнгра дўзах азобига дучор қиламанки, бу энг ёмон оқибатдир”,деди.

-Ёки оила хақида хам айтилади, яъни ахли деб оилага нисбатан ишлатилади:  

 «إِذْ قَالَ مُوسَى لِأَهْلِهِ إِنِّی آنَسْتُ نَاراً» (نمل/ آیه( 7،

Мусо ахли оиласига: “мен олов кўриб қолдим. Сизларга ундан бирон хабар келтирурман ёки сизларга исиниб олишингиз учун бир ўт-чўғ келтирурман”, деганини эсланг!

-Яна ахли деганда: ахли ислом- мусулмонлар хам назарда тутилади, улар исломни ичида сокин бўлган кишилар бўлиб сокин бўлган жойларини дорул ислом дейилади; тўғрими? Улар ахли ислом ва мусулмонлар хисобланади. Бу диёрни хам дорул ислом дейилади. Ёки бўлмасам куфр ахли – кофирлар дейилганда куфрда сокин бўлган муқим кишилар назарда тутилади ва уларни диёрига хам дорул куфр дейилади. Ридда ахли- муртадлар бўлиб, риддада сокин бўлган кишилардур, ахли зимма- яъни зимма бўлишга шойиста бўлган кишилар ёки зиммий одамлар. Ахли суннат- суннат сокинлари,муқимлари яъни суннат билан танилган ва у билан мувофиқ бўлган кишилар.

Мана бу ўринларда шак ва гумон мавжуд эмас. Сен хозир бу ерда сокинсан ва бу ерни ахли ёки фалон жойни ахли бўласан. Бу борада шубханг борми? Шубхаланасанми? Шубханг йўқ? Сени аёлинг, биродаринг, опа-синглинг сени ахлинг эканлигида шубхаланмайсан.

Хўп, энди уларни хаммаси исломга “мунтасиб” бўлиб шиъани шофеъий билан ё ханафий билан ё бошқалар билан фарқи бўлмагандан сўнг; мана бу холатда уларни такфир қилиш борасида хам барчасига нисбатан бир хилда муомала қилиниши керак бўлади. Ханафийнинг ё шофеъийнинг исломда қолишига боис бўладиган нарсаларни худди ўзи, 12 имомлик шиъанинг хам исломда қолишига сабаб бўла олади. Агар бир ханафий ё шофеъий ё салафий ё бошқалар учун узр мавжуд бўлар экан, 12 имомлик шиъалар учун шу узрлар мавжуд. Агар ахли суннат деб маъруф бўлган фирқадаги шахснинг булғанишларини ташхис бериш учун  тўрт мархала ва тўрт филтер ва мутахассис қозилардан фойдаланиладиган бўлса, худди шу нарсалардан 12 имомлик шиъа учун фойдаланиш керак. Дархақиқат довланинг хукмига ўхшаб ахли қиблани хаммасига нисбатан исломга “мунтасиб” деб бир хилда  муомала қилиниши лозим. Хозир агар мана бу баёнияларда зиддиятлар ё мушкилотларга гувох бўладиган бўлсак, буни янада кўпроқ диққат,эътибор беришмаган ва хато қилишган деган эхтимолни берамиз, ёки бўлмасам бизга маълум бўлмаган бошқа далилларга эга бўлишлари хам  мумкин,деймиз.

 Нима учун шиъаларни манбаъларидан далил келтирасиз ва уларни раъйларини хам баён қиласиз?

Чунки диндаги буюк кишилар қаерда лозим бўлса улардан далил келтиришган. Мисол тариқасида айтадиган бўлсак, имоми ибни Хазм рохимахуллох айтадики:

   “اتّفق جَمِيع أهل السّنة وَجَمِيع المرجئة وَجَمِيع الشِّيعَة وَجَمِيع الْخَوَارِج على وجوب الْإِمَامَة “

Намуна сифатида айтамиз: ахли суннатни барчаси, муржиъани барчаси, шиъани барчаси, хаворижни барчасини олиб келади, яъни ахли суннатни хаммаси, муржиъани хаммаси, шиъаларни хаммаси ва хаворижларни хаммаси имоматни вожиб эканига иттифоқ қилишган. Мана бу заминада намуналар жуда кўп. Агар бу ерда диққат билан эътибор берсангиз рофизийлар ё ғуллот эмас,балки  шиъа калимасидан фойдаланилган. Мен хам шиъалардан далил келтирганман,рофизийлардан ё ғуллотдан эмас. Шиъани хам ўтмиш тарихи аниқ, мушаххас бўлиб, у хам худди бошқа фирқаларга ўхшаган фирқа хисобланади.

Бир томондан шиъалар хам худди бошқа фирқаларга ўхшаган бир фирқа саналади, бундан ташқари қуръонда хам аллох таоло хақ ким тарафидан айтилишидан қатъий назар уни баён қилган. Мана бу хақ сўзни фиръавн айтганми ё бошқа кофирларми ё хатто шайтонми мухим эмас. Энг мухими у хақ сўзни айтганлигидур. Бунга Абу Хурайра билан шайтонни машхур  достони мисол бўла олади, унда шайтон айтган эдики, сенга шундай сўзларни ўргатаманки, агар уни айтсанг шайтон сенга яқинлашмайди. Пайғамбаримиз саллаллоху алайхи васаллам айтдиларки: 

 صَدَقَهُ وَ هُوَ کَذبه

мана бу ёлғончи рост айтибди. Хақ сўзни кимдан эшитишинг мухим эмас, агар исломий фирқаларни биридан эшитсак хам уни ривоят қиламиз, шайтонни ўзидан хақ сўзни  эшитсак хам уни ривоят қиламиз.  Хақ сўзни ким томонидан  келтирилгани  мухим эмас. Мана бу равишни бизларга дин, қуръон ва пайғамбаримизни сахих суннатлари ўргатади. Хозирда шиъалар хам худди бошқа фирқалар сингари яхши нуқталарга эга, худди бошқа фирқалардан далил келтирганимиздек, бизлар шиъалардан хам далил  келтирамиз.

Салом, худо масихийлардан, яхудийлардан, зардўштийлардан жизя олинглар деб дастур беради, аммо бошқа бир жойда мушрикларни қаерда ушлаб олсангизлар ўлдиринглар,деб буюради. Мана бу зиддият эмасми?

Йўқ қадрли дўстим, мени фикримча сиз мушрик ва мушрикларни мисолларида хато қиляпсиз. Яхудий ва насронийлар ахли китобни жумласидан бўлади ва мажусийлар хам шибхи ахли китоб бўлишади. мана буларни ўзига хос қонунлари мавжуд, ислом улар учун ўзига хос қонунларни ишлаб чиқарган. Мана бу кишиларни қаршисида бугунги кунда секулярист  номли кишилар мавжуд бўлиб, уларни хам ўзига хос қонунлари бор. Мени фикримча ўтган дарсларимизда бу хақида муфассал сухбатлашган эдик. Агар сиз мана бу дарсларга мурожаат қилсангизлар яхшироқ тушуниб оласизлар.

 Бугунги кунда секулярист деб танилган мушриклар ислом ва ўлимни орасида бирини танлашлари керак. Шу сабабли хам агар улар аллохни шариатидаги қонунларга таслим бўлишмаса, қуйидаги оятга шомил бўлишади:

  “فَاقْتُلُواْ الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدتُّمُوهُمْ” ‏

Эътибор бердингизми? Агар сиз масихий калимасини ўрнига насроний калимасидан фойдалансангиз яхшироқ бўларди. Аллох таоло мана бу калимадан фойдаланган ва шу иш  сахихроқ бўлади. Сизни саволингиз бўйича хеч қайси бир даврда мушриклардан жизя қабул қилинмаганини хаммамиз яхши биламиз, энди қабул қилинмагандан сўнг албатта олинмаган хам, аммо уларни қаерда топилса ўлдиринглар, дейилган. Мушриклар хеч қачон жизяга шомил бўлишган эмас,бу қонун уларга тегишли бўлмаган,балки ахли китобни ва шибхи ахли китобни кофирларига тегишли.

Ассаламу алайкум ва рохматуллох ва барокатух, мамустодан шуни сўрамоқчи эдимки, муртадларни фарзандларини устида  худди харгиз  иймон келтирмаган мунофиқларга ўхшаб  хукмий муртад  деб  хисоблаб, муртадларни хукмини уни устида ижро қила оламизми?

Мени фикримча азиз дўстимиз, сиз хукмий муртадни нима эканини яхши тушунмаган кўринасиз, дарсга мурожаат қилинг, бу хақида яна қайтадан изох бермасак яхшироқ бўларди. Хукмий муртад ва хақиқий муртад эса бир қиёс бўлиб, уламолар буни вужудга келтиришган,бу  бошқа бир нарса. Аммо энди, нима учун бизлар мана бундай хукмни беришимиз керак? Яъни бизлар нима учун муртадларни фарзандларига хукмий муртад хукмини беришимиз керак? Сизни далилингиз нима? Мана бу болалар нимадан қайтиб келишган? Улар аслида мусулмон бўлган эдилармики, энди исломдан қайтиб чиқишган бўлса? Яъни улар аввал мусулмон бўлиб сўнгра қайтиб кетишганми? Агар улар мусулмон болалари хисобланса, сиз уларни устида такфирни шарт ва монеъликларига ўхшаш  тўрт мархалани риоят қилдингизми? Сўнгра уларни устида хукмий иртидод хукмини содир қилдингизми? Ёки бўлмасам хукмни  шунчаки килолаб бериб юбордингизми?

Агар улар мусулмон бўлишмаган бўлса ва болалигидан аслий ва ошкор кофирларни ақидаларидан бири бўлмиш ота-онасини куфрий динига асосланиб униб- ўсган бўлсалар, сўнгра балоғат ёшига етгач хам ана ўша куфрий ақидаларга кўра яшаган ва ўзини ошкор кофирлардан бири деб билган бўлса, мана бу холатда у аслий кофирлардан хисобланади. Аслий кофирларни йўлидан қайтиб кетган ёки ошкор кофирларни бирини ўриндиғидан туриб бошқасини ўриндиғига ўтириб олиб, жойиги ўзгартириб олган кимсани бизлар муртад деб хисоблай олмаймиз.

Аллохни шариатидаги кўз- қараш бўйича, муртад исломдан кофирлар томонга  қайтиш ёки иймондан куфрга қайтиш бўлади. Мана бу муртад бола харгиз исломни  поездига ўтирмаган, энди у ўтирмагандан кейин уни ўтирди ва бекатларни бирида тушиб қолди ва қайтиб кетди ва ошкор кофирларни поездига ўтирди ва мана шу шева билан муртад бўлди,дея олмаймизда.

Мана буларни мусулмонларни сафида бўлган, аммо харгиз ислом доирасига кирмаган ва бир мархалада ошкор кофирларни сафига қўшилган сўнг  муртад бўлган мунофиқларга қўшмаслигимиз керак. Ахир мана бу мунофиқлар аввалдан хам кофир бўлганми ё бўлмаганини қаердан биламиз? Мана шу жохиллигимиз сабабли биз уларни мусулмонлар жумласидан деб хисоблаганмиз, тўғрими? Бу бола исломга эга бўлган эмас ; ёки мусулмонларни орасида пинхон бўлиб олган пинхоний кофир мунофиқ хам бўлмаган, бизлар мусулмонларни орасида пинхон бўлиб олган   бундай кофирларни харгиз  ташхис бера олмаганмиз ва бера олмаймиз хам. Шунинг учун хам аллохни шариатидаги хукмга кўра биз уларни мусулмонлар жумласидан деб хисоблаймиз ва уларни мусулмонларни хуқуқларидан бахраманд қиламиз, агар улар муртад бўлсалар хам муртадларни ахкоми бўйича аллохни хукмини уларни устида пиёда қиламиз ва улар билан бошқа мусулмонларга ўхшаб муносабатда бўламиз. Яъни улар исломдан муртад бўлган пайтларида айтамизки, эй биродар бир мусулмон муртад бўлибди, биз уни аввалдан хам мусулмон бўлмаганини қаердан биламиз? Уни хукми хам, унинг  қўли билан алданиб қолган кишиларнинг хукми билан бир хил бўлади,агарчи исломдан ёки иймондан кейин муртад бўлган бўлсалар хам хукм шундай бўлади. Мана бу шариатни хукми. Бу аллохни хукмига итоат қилиш бўлиб, аллохни хукмига итоат қилиш эса ибодат хисобланади.

Аммо бир муртадни боласичи? Биз ошкора ва равшан қилиб мана бу шахснинг олдин мусулмон бўлмаганлигини ташхис бера оламизми? мана бу шахс исломни харгиз рад қилмаганини хам ташхис бера олмаймизми? Мана бу шахс болалигидан буён ошкор ва аслий кофирларни ақидасига кўра униб-ўсганини хам фахмлай олмаймизми? Ислом мана бу болага жинсий ишлар орқали ўтиб қолмаслигини хам тушунмаймизми? Нимага буларни фахмлашга  қодирмиз. Бу  оғир иш эмас.

Бу ердаги  жохиллик бир мунофиқни мусулмонларни сафидан тортиб чиқара олмаслигимизга боис бўлади, шу сабабли хам бизлар аллохни дастурига кўра уни хукмини бошқа мусулмонларни хукмидек кўрамиз. Аммо ошкор кофирларни боласига ўхшаб аслий кофирларни ақидасига кўра униб-ўсган мана бундай болалар хақида етарли маълумот ва билимга эгамиз, бундай болани муртадларни хукмига шомил қилишимиз хам ғайри шаръий хисобланади, бошқа томондан бу болани хаққига ошкор зулм қилинган бўлади, аллох таоло бандаларини хаққига зулм қилинишидан покдур.

Салом, лекин имоми Талха ибни Масраф ва Ахмад ибни Юсуфга ўхшаган кишилар рофизийларни муртад дейишган.

Ха, манбаъларда келтирилишича, улар кўфа рофизийларини муртад дейишган. Абу Мухаммад Талха ибни Масраф тобеъинлардан бўлиб у киши кўфада бўлган. Мени фикримча  112 хижрий қамарий йилда хам вафот топган, шиъаларни қаттиққўл душманларидан бўлган  Хажжож ибни Юсуф сақафийни асрида хам, Хажжож ибни Юсуф сақафийга қарши курашда хам иштирок этган.

Энди, мен сиздан шуни сўрамоқчиманки, сиз аввало рофизийларни шиъалардан фарқи борлигидан хабардормисиз? Биз бу хақида олдинроқ  сухбат қилиб ўтганмиз. Мана бу хақида ўрганиб ўзингиз учун аниқлик киритиб олишингиз керак бўлади. Ғуллот хам умуман бошқа бир нарса эканлигидан хам хабарингиз борми? Мана бу бузургвор рохимахуллохни замонида кўфада мавжуд бўлган рофизийлар қандай ишончларга эга бўлишганидан огохмисиз? Улар нима қилишган эдики, бу киши уларни такфир қилиб муртад эканликларини эълон қиладилар? Улар қайси дастадан бўлишган эди? Сиз аввал ўша замонга бориб у замонни дарк қилишингиз керак бўлади.

Ахмад ибни Юсуф рохимахуллох Абу Мухаммад Талхани вафотидан бир оз вақт ўтгач дунёга келади ва жуда юқори илмга эга бўлганлар, хатто баъзилар у кишига  шайхул ислом,деб  лақаб қўйишган, у киши хам кўфа ахлидан бўлганлар ва кўфага хоким бўлган шу фазода фатво берганлар. У киши рофизийларни қайси дастасини такфир қилганликларига аниқлик киритишинг керак? Чунки ўша замонда муғийра ибни саъид ва абул хаттобга ўхшаган ғолийларни фирқалари бор бўлиб, хатто шиъа аиммаларини ўзи хам мана бу ғолийларни такфир қилишда шак қилган кишиларни хам такфир қилишиб лаънат айтишган. Хўп, абул хаттобни тарафдори бўлган мана бу ғолий гурухларни куфри ва иртидодида хеч ким шак қилмасди, кўфа хам абул хаттобни марказларидан бири саналган. Мана бу буюк бузургвор олимнинг ўша йилларда манзуридаги даста қайси бўлганига аниқлик кирит ва бошқа ақидалар ва ишончлар билан уларни умумийлаштириб юборма; чунки бу иш илм ва адолатдан узоқдур.

Айтишликни ўзи билан кофирларга хужжат иқома қилинадими?

Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам фақат бир нома орқали эрон ва рум шохларига ва бошқаларга хужжатни иқома қилганлар. Росулуллохни ва қуръонни келишини ўзи хам кофирлар учун хужжатни иқома қилиниши бўлади. Эътибор беринглар, кофирларга хужжат иқома қилинган бўлади. Демак, бу ерда хабарни етказиш мухим. Хақни етказиш мухим. Содиқ бир инсон сифатида фалон жойда маросим ўтказилади ва сиз хам унга даъват қилингансиз,дейишингиз мухимдур, ёки содиқ холда ва  ёлғон билан муттахам қилинмаган  бир инсон сифатида фалон жойни миналаштирилган у томонга борманглар,дейишингиз мухим. Энди, бундан сўнг нима қилиш бу  муқобил томонни қарорига боғлиқ? Сиз хужжатни иқома қилдингиз. Сиз  айтган нарсани фахмлашлик ва унга амал қилиш уни ўзини ихтиёридаги нарса.

Дўстлар диққат билан эътибор беринглар, кофирларга хужжатни иқома қилишлик билан мусулмонларни устида хужжатни иқома қилишни равиши ва қандай иқома қилинишини ўртасида ўзига хос майда,нозик нуқталар ва фарқлар  мавжуд, бу нуқталарга кўпроқ эътибор берилиши керак. Хўп, кофирлар учун росулуллох саллаллоху алайхи васалламни келишларини ўзи хужжатни иқома қилиниши хисобланади ва уларни кофир деб санасак бўлади. Чунки аллох уларни кофир деган, хатто уларга бу хабар етиб келишидан олдин хам улар жохил инсонлар бўлишган. Ахли қибла борасида  эса, набавий шева билан  хужжат иқома қилинишидан олдин ва уларни тўртталик мархаладан ўтказмасдан олдин уларни ислом доирасидан чиқара олмаймиз.

Салом, қайси замонларда худо тавбани қабул қилмайди?

Бу замонни биринчиси , жиноятчи шахс ўлим фариштасини кўрган ва ўлиши аниқлигини билган ва рухи халқумига келган пайтида; иккинчиси  қуёш ғарбдан чиқиб келганда ва қиёмат барпо бўлганда.

Рофизий шиъалари, мушриклар, мажусийлар, яхудийлар пайғамбаримизни асхобларини хақорат қилишади ва хатто уларни такфир қилишгача боришади, уларни хукми нима? Улар учун иртидоддан бошқа хукм хам борми?

Ха, шундай кишилар бор. Биринчидан шиъа бошқа нарса; рофизий бошқа нарса. Мушрик хам бошқа бир нарса,яхудийлар хам ёки мажусийлар хам бошқа бир нарса. Субханаллох, сиз бу ерда шундай  бир маъжун,аралашма ясагансизки, бу  мусулмонлар, мунофиқлар, секуляристлар, ахли китоб яхудийлари, ахли китоб мажусийлари, мушрик кофирлардан таркиб топган, бу маъжун хаммани ўз ичига олади. Сиз ясаган таркиб хақида аслан сухбатлашиб бўлмайди, чунки нихоятда аралаш,саросимали. Чунки мана буларни хар бирини ўзига хос алохида хукми бор. Балиқ паранда судрулувчи инсон, бу нима дегани? Бу сизни адолатдан узоқлаштириб юборган нафратни нишонаси бўлади, хурматли биродар ё сингил:

     «يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ لِلَّهِ شُهَدَاءَ بِالْقِسْطِ وَلَايَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلَى أَلَّا تَعْدِلُوا اعْدِلُوا هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَى وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ» (مائده/8)،(

Эй мўъминлар, аллохни ўзи учун хақ йўлни тутгувчи, адолат билан шаходат – гувохлик  бергувчи бўлингиз! Бирон қавмни ёмон кўришингиз сизларни адолат қилмасликка тортмасин! Адолат қилингиз! Шу тақвога яқинроқдир. Аллохдан қўрқингиз! Албатта аллох қилаётган амалларингиздан хабардордир.

Энди, росулуллох саллаллоху алайхи васалламни асхобларини хақорат қиладиган ё  уларни такфир қиладиган кишилар кимлар эканини билишимиз керак? Чунки бу жуда мухим. Уларни тажзия қилишимиз лозим. Чунки уларни ўзи бир неча дастага тақсимланишган. Уларни баъзиси хаворижларга ўхшайди ва табиатан уларни хукми хам хаворижларни хукмидек бўлади ва такфир бўлишмайди; худди Али розиаллоху анху ва у кишига ўхшаганлар уларни такфир қилишмаганидек.

Бошқа бир даста эса  муғийра ибни саъид ва абул хаттобни дастаси бўлади, Жаъфар Содиқ алайхиссаломни ўзи ва у кишини отаси Боқир рохимахуллох ва улардан кейинги барча аиммалар ғуллотларнинг мана бу дастасини такфир қилишган, бошқа фирқалардаги уламолар хам табиатан уларни такфир қилишган. Уларни такфир қилинишини  сахобаларни такфир қилинишига боғлиқ бўлмаган, яъни уларни такфир қилинишини далили, улар сахобаларни такфир қилганликлари сабабли бўлган эмас, балки уларда мавжуд бўлган ақидалар сабабли такфир қилишган, бу фақат уларни ишончларидан бири бўлган холос. Шу сабабли хам, фалончи олим фалон асрда ва фалон маконда шиъа ғуллотларининг бир дастасини ё хатто бошқа фирқаларни такфир қилганидан хабардор бўлган пайтингда; ана ўша мазхабда такфир қилинганлар кимлар эканини яхшилаб ўрган ва хукмни уларга умум холатда берма. Масалан мана шу ўтган бир неча ўн йиллик орасида ханафий уламолари келиб ханафийларни орасидан кўтарилиб чиққан қодиёнийларни такфир қилишди, хиндистон ва покистондаги ханафийларни ўзи уларни такфир қилишди. Энди сен келиб қодиёнийларни бахонасида ханафийларни хаммасини такфир қилмагин. Эътибор бер, нима қилаётганингни яхшилаб фикрла?

Ёки мана шу ўтган бир неча ўн йилликда Суданда моликийларни орасидан ихвонул жумхуриюн номли бир гурух махмуд мухаммад тоха номли хулулий адашган суфий томонидан вужудга келди, мана бу шахс аввал пайғамбарликни иддао қилди, сўнгра худоликни хам иддао қилди ва худди бошқа ғуллотларга ўхшаб намоз ундан  ва уни муридларидан олиб ташлангани ва намоз туганини ва уни ўқишга эхтиёж қолмагани  борасида хукм чиқарди.  Судандаги моликий уламолар уни куфри  борасида хукм чиқаришди ва  мамлакатни раиси Намирийни даврида ўлдирилди, гувох бўлганимиздек уни жуда кўп муридлари америкадан, канададан панох топишди, уларни жуда кўплари секуляр ва секулярзада гурухларни ахборот воситаларида хануз хам ўзларига хос бўлган бузғунчилик билан машғулдирлар. Эътибор бериб диққат билан қара, бу ердаги хукм қайси гурухга бериляпти? Уларнинг такфир бўлишларига нима сабаб бўлган? Уларни такфир бўлишларига моликий бўлганликлари сабаб бўлмаганми? Қодиёнийларни такфир қилинишларига хам уларнинг ханафий бўлганликлари сабаб бўлган эмас, йўқ. Ёки ўтган бир неча ўн йилликни мобайнида шофеъий курдларини ўртасида хам саййид мустафо зухур қилди ва биринчи махдувиятни иддао қилиб чиқди, бу иш орқали эронда атрофига одам жамламоқчи бўлади,лекин иши ўхшаймагач, нубувватни иддао қилади ва ўзи билан бирга каламоти аллох номли янги қуръон олиб келди, бу шахс хам бизларни мужохидларимиз томонидан ғарбий хўромонни яқинида ўлдирилди. Эрондаги бахоийлар ва бобийлар хам шу йўлни босиб ўтишган.

Адашган гурухлар хамма мазхабларда топилган ва хозирда хам топилади, мусулмонлар яшайдиган диёрлардан аксарида исломий хукуматни ушлаб турувчи қудрати бўлмаганлиги ва секуляризм динини мухайё қилган шароитлари кундан- кунга кўпайиб бораётгани сабабли, шахсий озодликлар ё ақидавий озодликлар ё куфр озодликлари номи остида уларни химоя қилинади. Агар бир мазхабни орасидан бир  даста жудо бўлиб  такфир қилинадиган бўлса, сен мана бу мазхабни хаммасини жудо бўлганлар билан бирга такфир қилишинг шарт эмас.

Хўп, хозирда сахобаларни такфир қиладиган дастадан ташқари яна бошқа бир даста мавжуд бўлиб, улар аллохнинг пайғамбар юборганлигини ва ўзини китобида сахобалар ва росулуллох саллаллоху алайхи васалламни ахли байтлари хақида нималарни айтганини яхши билишади; аммо шунга қарамасдан аллохга мухолиф бўлганликлари ва аллохга, ислом динига  қайсарлик қилганлари сабабли сахобаларни такфир қилишади. Худди ахли китобга ўхшаб улар бизларни кофир дейишади:

   «الَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ يَعْرِفُونَهُ كَمَا يَعْرِفُونَ أَبْنَاءَهُمْ ۖ وَإِنَّ فَرِيقًا مِّنْهُمْ لَيَكْتُمُونَ الْحَقَّ وَهُمْ يَعْلَمُونَ»

(بقره/146)

Биз китоб ато этган кимсалар (яхудий ва насронийлар) уни (Мухаммад пайғамбарни) ўз фарзандларини таниган каби танийдилар.

Хўп, мана бу гурух хам сахобаларни такфир қилишади ва бизларни хам такфир қилишади, мана буларни гурухи алохида бошқа бир гурух.

Хар қандай холатда хам, росулуллох саллаллоху алайхи васалламни асхобларини хақорат қилаётганлар қайси дастадан эканига эътибор беришинг  ва уларга муносиб хукмни содир қилишинг керак. Агар яхудий бўлса демак ахли зимма бўлади, насроний бўлса ахли зимма бўлади, ахли китоб ва шибхи ахли китоб, собеин, мажусий бўлса ахли зимма бўлади. Биродар, мана буларни хаммаси бизларни кофир дейди, аммо бизларни орамизда яшашади ва бизлар уларни амниятини таъминлашимиз керак. Бир тасаввур қилиб кўргин, Умар ибни Хаттоб байтул муқаддасдаги насронийлар билан тузган паймонида, бизлар уни бут деб хисоблайдиган салибни хам ахли китобни молларидек  мухофизат қилишни хам замонатини беради.

 Хўп, хаворижлар хам минглаб сахобаларни ва бизларни муртад деб билишади. Бизларни кофир ва муртад деган кишиларни хаммасини ўлдиришингга ёки уларни устида иртидод хукмини содир қилишингга ё уларга бошқача муносабатда бўлишингга  далил йўқ. Росулуллох саллаллоху алайхи васалламни асхобларини хақорат қилаётган кишилар қайси дастадан эканига эътибор беришинг ва уларга муносиб хукмни содир қилишинг лозим.

Таъвил қилаётган ва Али розиаллоху анхуга ўхшаганларни  ва бошқа  сахобаларни такфир қилаётган, таъвил қилаётган  хаворижларга ўхшаган мусулмонларни ўзингни биродаринг деб бил ва айтгинки: 

«إخواننا بَغوا عَلَينَا» یا «قَومٌ بَغوا “عَلَينَا

Эътибор бердингларми, улар таъвил юзасидан сахобаларни такфир қилишади, минглаб сахобаларни такфир қилишган. Имоми Али розиаллоху анху таъвил қилиб минглаб сахобаларни такфир қилган хаворижларга нисбатан, уммул мўъминин Оиша розиаллоху анхо уларни орасида бўлган жамал лашкарига нисбатан қилган муомаласини қилади ва уларни хаммасини мусулмон деб хисоблайди. Чунки уларни узри бор, сен агар уларни такфир қилмоқчи бўлсанг аввал тўрт мархала ва тўрт филтердан ўтказишинг керак. Хўп, Али розиаллоху анху мен ва сендан ва мен билан сенга ўхшаган минглаб кишилардан кўра шариатдан огохроқ бўлган ва шариатни яхшироқ биларди. Ғуллотларга нисбатан хам уларнинг  ўзларига хос хукмни содир қил , ахли китобга нисбатан хам уларни  ўзларига хос хукмни содир қил, агарчи уларни хар уччови сахобаларни такфир қилиш бўйича муштарак нуқталарга эга бўлишса хам, аммо уларни хар бири ўзига хос  хукмга шомил бўлади.

Саволлар жуда кўп. Мана бу хам сўфийлар ва турли-хил жиходий гурухлар хақида, аммо сизлар берган саволларни аксари шиъалар ва шиъа ғуллотлари хақида берилган, мана бу хумс хақида, бу эса имомат ва вилоят хақида, мана бу сийға ва туқия хақида ва ………гўёки шиъалар хақида бахс бугунги кун учун мода бўлганга ўхшайди. Хўп, мушкили йўқ, хозир танаффус эълон қиламиз ва мен хам сизларга ўхшаб кек билан шарбат тановул қилай, шундан сўнг бугунги иртидод дарсимизга боғлиқ бўлган саволларга жавоб берамиз. Шиъаларни ақидасига тегишли бўлган бошқа саволларни эса  фирқаларни орасидаги фирқалар дармисизда муфассал баён қиламиз, иншааллох.

Саволларни кўпи афсуски ёки  бахтимизга хар қандай сабаб билан бўлса хам,12 имомлик шиъаларни умумий иртидоди хақида берилган, кўп саволлар мана шу заминада берилибди. Олдин хам айтиб ўтганимдек бундай саволлар шу кунни урфига, эхтиёжига  айланганга ўхшайди, албатта бу саволларга ўзини равиши билан жавоб берилиши керак. Мен рофизийлар ниқоби билан 12 имомлик шиъаларни умумий иртидоди хақида берилган барча саволларни ўқиб чиқдим, мени фикримча мана бу муаммоларни,саволларни илдизи мушаххас бир жойга бориб тақалади, буни биргаликда текшириб чиқишимиз лозим бўлади, чунки буни натижасида мана бу фатволар ахли қиблани фойдасига бўлганми ёки ахли қиблани душманларини фойдасига бўлганми, тушуниб етамиз; яъни  бу таркиб  ташқи ошкор кофирлар ёки ички пинхон кофирлар ё махаллий муртадларга ўхшаган ахли қиблани душманларидан иборатми? Ички пинхон кофирларни  эса ана ўша секулярзадалар ва мунофиқлар ташкил қилади.

Хўп, чегараланган ва тор тушунча бўйича хам мана бу сенарийни,фитнани текшириб чиқиш орқали шу нарсани тушуниб етишимиз лозимки, мана бу фатво ахли суннат деб маъруф бўлган фирқаларни фойдасига бўлган ва уларга хизмат қилганми ё 12 имомлик шиъаларгами? 12 имомлик шиъаларни умумий иртидодини сенарийси ва фитнасини ўртага ташланиши аллохни шариатига мувофиқ бўлганми ва ахли суннат деб маъруф бўлган  фирқаларга хизмат қилганми ё 12 имомлик шиъаларга хизмат қилганми? Бу мазхабни орқасига туриб олган тор назарли кишиларни  тушунчаси бўлиб, улар ўзларига хос бўлган мазхабга,кўз-қарашга,тафсирга ахамият беришади, уларга шу нарсалар фойдали бўлган ё бўлмаганини билишлари керак, яъни уларнинг мана бу тор ва чегараланган тушунчалари ўзларини мазхабларини фойдасига бўлганми ё мазхабни зараригами?

Агар мумкин бўлса компютерингиздаги абу басирни ўша китобини очиб берсангиз, жазакумуллоху хойрон.

Мусулмонларнинг энг қаттиққўл душманлари бўлмиш муртадлар хақидаги мажлисимизни бошлашимиздан олдин, мана бу заминадаги амалий,тирик мисолга ишора қилмоқчимиз, чунки сизларни саволларингиз хам мана шу заминада берилган ва бизлар бу орқали душман қандай қилиб  бизлардаги жохиллик сабабли, бизлар учун теория ва фикрий маржаъ бўла олишларини ва бизларни қадамларимизни ўзлари хохлаган йўлларига хидоят қила олишларини ва мусулмонлар қандай қилиб  душман  чизиб чиққан режа,дастур асосида амал қилишларини кўрсатиб бермоқмимиз. Мана бу нарса нихоятда хатарлидир.

Душман мусулмонларнинг жохиллиги сабабли суистефода қилган ўринлардан бири, мана шу мунофиқлар калимаси бўлади. Бунга мисол жуда кўп. Ўтган бир неча йил мобайнида бошқаларга қараганда кўпроқ гурухлар томонидан бўрттириб кўрсатилган нарса  хавориж масаласи бўлиб, жуда кўп биродарларимизга нисбатан ёлғондан нисбат беришди, бошқа бири эса нотўғри ишлатилган  “мушриклар” ва “ахли бидъат” истелохлари бўлади, учинчиси хам жахондаги 12 имомлик шиъаларни умумий иртидоди масаласидур, уларни фатволарида хатто бир дона бўлсин истисно хам топилмайди.

Мана бу лойихани ироя берувчиси абу басир тартусий исмли шахс эканлигини ва англияда яшаётганлигини ва хозирча натонинг туркия хамда секуляр туркия хукуматининг барча мухолифларини қаттиққўл душманларига тегишли   каналини   микрафонларидан бири хисобланишини яхши биламиз. Чунки туркиянинг секуляр ва тоғут хукумати европанинг бирлашган куфр лашкарини бир бўлаги бўлиб нато ва натони вакили номи билан сурияни тупроғида фаолият олиб боради, нато секуляр туркия хукуматини ва уни лашкарининг  канали орқали ўзининг суриядаги,ироқдаги, афғонистондаги ва бошқа минтақалардаги  мақсадларини, манфаъатларини,режаларини олдинга силжитган ва хозирда хам силжитяпган.

Демак, бу ерда агар туркиянинг тоғут ва секуляр хукумати сурияда ёки бошқа бир минтақада амалиётларни бошлаган пайтида, туркия давлатини ўзи хамла қиляпти,деб фикрламанглар, балки бу ерда аслида нато иш олиб боряпган. Жуда яхши, агар эътибор берган бўлсангизлар ўтган ойда нато суриядаги ишларга аралашиши кераклигини тасдиқлади. Натони аъзолари хам  буни тасдиқлашди. Нато тасдиқлагандан сўнг аста-секинлик билан туркия сурия чегараларига яқинлашди ва сурияга кириб секин аста  ўзини харбий амалиётларини давланинг назорати остидаги минтақаларда бошлади, хозирда улар бир муомалани устида харж бўлиб кетаётган  американинг навкарларига хужум қилишган.

Хар қандай холатда хам абу басир туркия секуляр хукуматининг,албатта нотонинг микрафонларидан бири бўлган. Абу басир бундан кўра хам узоқроқ ўтмишга эга. Бу киши англияда сокин бўлиб яшайди, америка ва англия секуляр хукуматлари 1423 хижрий баробар 2002/8/3 милодий йилда ироқни ишғол қилишга ва жангга  тайёргарлик кўраётган пайтида,          

” الشِّيعَةُ الرَّوافِضُ طائِفَةُ شِرْكٍ ورِدَّةٍ»

Номли китобни нашр қилади. Бу китобни нашр қилишдан мақсад ироқни ишғол қилишга замина,шароит мухайё қилишдан иборат бўлган, шиъа ва суннийларни ўзаро  бир-бирлари билан машғул қилиш, хамда америка ва англия ва уларни бошқа иттифоқдошлари  учун фаолият майдонини  очиб бериш ва амал қилиш озодлигини вужудга келтириш бўлган эди. Мана бу, китобни ёзишдан бўлган мақсадларни бири бўлади.

Биз шуни хам яхши биламизки, секуляристлар одамларни ўртасидаги мавжуд бўлган мазхаблардан ўзларинии мақсадларига етиш учун бир абзор сифатида фойдаланишади, индонезияда насронийлар билан мусулмонлар бир-бирларини қатли ом қилишадими ё африкани нигериясида ва марказий африкада мана бу ходиса насронийлар билан мусулмонларни ўртасида содир бўладими ёки покистонда,ироқда, ливанда, бахрайнда, арабистонда, кашмирда, озарбайжонда,сурияда, яманда ва ………шиъа ва суннийларни ўртасида содир бўладими ёинки ирландияда протестант ва католик мазхаблари ё россияда проваслав ва католиклар ёки исроилда яхудийлар билан насронийларни орасида ёки яхудийлар билан мусулмонларни ўртасида жанглар содир бўладими, буни уларга фарқи йўқ. Секуляристлар учун бу ердаги энг мухим нарса, мана буларнинг  барчасини  бир-бирлари билан жанг қилишидур.

Мана бу холатларни хаммасидан бўлган секуляристларнинг  мақсади, бу мазхабларга эргашувчиларни  ички жангларни воситасида   заифлаштириш,чарчатиш ва ноумид қилиш ва нихоят эса секуляризм диктаторлигини қонунларига ва хукмига рози қилиш,бўйсиндириш хамда кофир босқинчиларни ва уларни махаллий навкарлари янада кўпроқ  жавлон уришлари учун майдонни очиб беришдан иборат. Мана бу уларнинг энг орзу қилинган мақсадлари бўлиб, шайтонга эргашувчилар бу жараён учун ана ўшанча вахшиёна заминаларни, шароитларни мухайё қилишган. Осмоний шариатларга ва мазхабларга, исломий фирқаларга эргашувчилар мана бу холатларда  бир –бирларини қириш билан  машғул бўлган пайтларида, ички муртад секуляристлар ва бутун жахон кофир секуляристлари хаммани устидан кулишади ва бундан келган фойдани хам чўнтакларига уришади. 

Абу басирни китоб ёзиши ва оли саъудни фосид, салтанат  уламоларини фатволарини нашр берилиши мана шу мақсадлар йўлида қилинади. Аммо бу китоб ўша йилларда Усома бин Лодин ва у кишига ўхшаган жиходий салафийларни хам ё ахли суннат деб маъруф бўлган фирқаларни хам   эътиборига  сазовор бўлмайди. Чунки барча шаръий мубориз гурухларни, дасталарни орасида Абу Анас шомий рохимахуллохга ўхшаган  буюк шаръийлар мавжуд бўлиб, абу басирга ўхшаган китобхона уламоларига ёки оли саъудни салтанат муфтиларига, абу қатодага эхтиёж бўлган эмас, мана бу кимсалар ақидавий ва фикрий жиходий  рахбар сифатида жойгохга эга бўлишмаган. Хоний сабоий одам хисобланган эмас. Ториқ абдулхалим хам хеч ким бўлган эмас. Мана бу кимсалар ва уларга ўхшаганлар ахамият бериладиган одам хисобланган эмас, нима учун? Чунки ўша пайтларда Абу Анас шомий рохимахуллохга ўхшаган буюк шаръийлар бор эди, улар ўзларининг ёзган нарсаларида шиъаларни биродарлар деб хитоб қилишарди. Абу басир ва абу қатодага ўхшаган китобхона уламолари ёки оли саъудни фосид уламолари агарчи ошкор душман хисобланган тоғутларни баробарида сукут қилса хам, аммо худди шу тоғутларга мухолиф бўлган бошқа тоғутларга хамла қилишади ва аллохни шариатидаги қонунларни жорий қилувчиларга,озодлик талаб қилувчиларга нисбатан эса навбатдан жанг олиб боришган ва боришяпган.   

Хар қандай холатда хам, шаръийларни ўлдирилиши ва ўртада хосил бўлган  бўшлиқ, жиходий харакатларда милитаризм рухини кучайтирди ва бу сафар идеалогия ва ақидани аслаха хидоят қилди. Идеалогия ва ақидани аслаха хидоят қилиши, бу нихоятда хатарли нарса; аслида аслаха ақидага тобеъ бўлиб уни ихтиёрида бўлиши керак. Мана бу нарса нихоятда хатарли нарса эканлиги жуда хам мухим нуқтадур. Идеалогия ва ақида аслахага тобеъ бўлмаслиги, балки аслаха ақида ва идеалогияни ихтиёрида бўлиб унга тобеъ бўлиши лозим.

Абу Мусъаб Зарқовий ана шу яққол ўзгаришнинг бошловчиси бўлади, у кишини биринчи қўйган қадами абу басирни “шиъатур равофизу тоифату ширкин ва риддатин” номли  китобини қабул қилиш ва уни жойлаштириш бўлди. Абу Мусъаб Зарқовий ўтмишда бор нарсалар хамда   Абу Анас Шомий рохимахуллох,Усома бин Лодин рохимахуллох ва у кишига ўхшаган олимлар  вужудга келтирган ва асрлардан буён давом этиб келаётган нарсаларни билан  абу басир тайёрлаган нарсани ўртасини боғловчи халқа бўлди. Бу киши “ шиъатур равофизу тоифату ширкин ва риддатин” ни айни ўзини гурухининг роиж ақидаси қилиб олди, хозирги кунгача уни йўлини давом эттирувчилар абу басирга ва оли саъуднинг муфтиларига ўхшаган душманнинг тархига кўра амал қилишяпти, лекин улар мана бу кимсалар ошкор душман эканини ва бутун жахон секуляр кофирларини хамда уларнинг махаллий тоғутларини  ихтиёридаги ходим эканини яхши билишади.

Абу басир тартусий англияда туриб  ироқга хамла қилиш учун замина мухайё қилаётган пайтида вужудга келтирган ва оли саъуднинг фосид,салтанат уламолари  мана шу мавзу бўйича ўзларини фатволарини танзим қилган ибора, ахли суннат деб маъруф бўлган имомларни ўртасида мана бу шаклда ўтмишда бўлган хам эмас ва хозирда хам йўқ. Мана бунга асосан бутун жахондаги шиъаларни хукми иртидод бўлиб қолади ва барча шиъаларни иртидодида шубхаланган кишини ўзи хам муртад хисобланади. Хатто ахли суннат деб маъруф бўлган фирқадаги барча имомларни, ибни Таймия, ибни Касир, ибни Хожар, Нававий ва бошқаларни савол остига қўйган ва тилларини икки қарич қилган кимсалар хам пайдо бўлди, нима учун? Чунки уларни хеч қайси бири бундай ақидага эга бўлишган эмасди.

Буни кетидан дунёдаги хамма шиъаларга қарши жанг эълон қилинди, босқинчилар билан муттахид бўлиб муртад бўлган шиъалар бўладими ё босқинчилар билан бирга жанг қилаётган шиъалар бўладими ё бетараф бўлган шиъалар бўладими ёки жанг майдонидан минглаб километр узоқда яшаётган шиъалар бўладими фарқи йўқ. Яъни барча шиъалар фақатгина айби шиъа бўлганлиги сабабли ўлдирилиши ва уларни ибодат қиладиган маконлари хам нобуд қилиниши керак эди, бу иш хозирги пайтда хам давом этяпган.

 Ўтган даврларда Усома бин Лодин рохимахуллохга  ё Абу Яхё ливий рохимахуллохга ўхшаган кишилар мана бундай инхирофий ва чарчатадиган жангларни олдини олишган эди, аммо бу кишилар ва уларга ўхшаган огох  олимлар  ўлдирилгач, мана бу вайронгар,инхирофий жангни оловини ёқилишига қарши қилинган барча  қаршиликлар натижасиз бўлиб қолди ва бир гурух мужохидларни ўртасида жанг бошланди, натижада эса англия, америка ва махаллий муртадларга ўхшаш ташқи босқинчиларни, секуляр кофирларни ва абу басирга ўхшаган китобхона муфтиларини кўнгли жойига тушди.

Аммо бу, уларнинг  иши охирига етди,дегани эмасди, балки улар сурияда  хам бу сенарийни ижро қилишмоқчи эдилар, албатта шиъа ва суннийни ўртасида эмас, ахли суннат деб маъруф бўлган фирқаларни ўртасида қилишни режалаштиришади; улар мушрик кофирнинг яхудий кофирдан ё насроний кофирни мажус ва собеиндан фарқи нима эканини фахмламасдан туриб бу ишга қўл уришади? Тахминан ўзларини вазифаларини бажариб бўлишган ахли суннат деб маъруф бўлган фирқалар билан ташайъю деб маъруф бўлган фирқаларни ўртасидаги жанглар , ахли суннат деб маъруф бўлган фирқаларнинг  ўзини орасига кириб келади.

Бу ердаги қизиқ нарса шуки, абу басир китобхона муфтиларини ёки англиядаги муфтиларни хатто дорул куфрларда сокин бўлиб яшаётган муфтиларни орасида биринчилардан бўлиб, ахли суннатни ўзаро қатли оми учун хеч қандай шаръий далилни ироя бермасдан туриб фатво чиқарган киши саналади, у шариатгаро мужохидларга хам хавориж хукмини берган. Мана бу фатво ва калималар ташқи кофирлар билан махаллий муртадларни ўртасидаги иттиходни осонлаштирди ва минглаб мухлис мужохидларни қонини ва молини халол қилди ва бундан ташқари минглаб мусулмон мужохидлар,минглаб мухожирлар қатли ом қилинди ва минглаб ёш болалар, аёллар ўлимга махкум бўлишди ва юзлаб мухожир аёлларни,қизларни номусига тажовуз қилинди, бу ишларни хаммаси сурияни ўзида содир бўлди. Довлага қарши фатволар ўзини натижасини бергач, навбат Жавлонийни тўдасига, гурухига етиб келди. Бу гурух хақида айтишдики, булар хам ана булар билан бир хил нарса, шундан сўнг уларга ташланишди,кўрдингизми навбатдан иш олиб боришади. Аввал эътибор беришади, англияни ва натони эхтиёжи қандай? Шунга қараб, тоғутларини кундалик эхтиёжига кўра  муносиб фатво беришади.

Оли саъуднинг фосид,салтанат уламоларининг кўп холларда  аудио овози хам мавжуд бўлган фатволарини текшириб ўтирмасдан келтирилган  еттиталик далилларни кўриб чиқамиз, англия дорул харбида сокин бўлган ва барча мусулмонларга қарши рухий жангни аскари ва олиб борувчиси бўлмиш абу басир тартусийни 12 имомлик шиъаларни иртидоди бўйича келтирган далилларини кўриб чиқамиз:

   أولاً: من جهة قولهم بتحريف القرآن … !

Улар қуръонни тахрифига эътиқод қилишади. 

وتحريفهم للقرآن الكريم يأتي من جهتين،

Айтишларича улар икки жихатдан қуръонни тахрифига эътиқод қилишади:

 تحريف في التأويل والتفسير:

1-Қуръонни таъвил ва тафсирида тахрифга дучор бўлишган. Яъни мана бу шахсни ё бошқа мазхабларни тафсирига қарши равишдаги тафсирга эгадурлар,яъни мана бу шахсни ё бошқа мазхабларни таъвилига қарши равишдаги оят ва оятлар бўйича бошқа бир таъвилга эгадурлар. Демак бошқаларни таъвили ва тафсирига қарши таъвил ва тафсирга эга бўлган кишилар муртад бўлишади. Чунки мана бундан сўнг хам ишора қиламанки, бу шахсни айтишича, кимки мана бу далилларни бирига эга бўлса муртад хисобланади ва иртидодни барча ахкомлари уни устида ижро қилиниши керак.

 قولهم بتحريف التنزيل صراحة:  

2-Уларни очиқ-ойдин эътиқод қилишларича, қуръонни нозил бўлишида тахриф содир бўлган. Хамма ўринларни баён қиламиз.

• ثانياً: يأتي كفرهم من جهة قولهم بقرآن فاطمة، ونزول الوحي عليها … !
• ثالثاً: يأتي كفرهم من جهة غلوهم في الأئمة، والقول بعصمتهم …!
• رابعاً: يأتي كفرهم من جهة تكفيرهم للصحابة، وعامة المسلمين …! 
• خامساً: يأتي كفرهم من جهة إنكارهم للسنة وجحودهم لها …!

سادساً: يأتي كفرهم من جهة مظاهرتهم لأعداء الأمة من الكفرة والمشركين على أبناء الأمة من المسلمين الموحدين …!

Яъни хар қандай мазхабдан бўлган киши мусулмонларга қарши кофирларни химоя қилса, ўша мазхабни хаммаси муртад бўлади. Субханаллох, билмайман қандай қилиб ва  нима учун мусулмонлар мана бу жинояткорона масалаларга ва фатволарга эътибор беришмаган экан?

• سابعاً: يأتي كفرهم من جهة وقوعهم في الشرك وتوجههم بالعبادة والدعاء للمخلوق … !

Мана булар барча шиъаларнинг  бир тоифа холатида  хаммасини  иртидоди учун абу басир келтирган далиллардур, уни ўзини иддао қилишича, мана бу далилларни хар бири якка холатда 12 имомлик шиъаларни барчасини бир тоифа бўйича  иртидодига боис бўла олади ва айтадики:

خلاصة القول في الشيعة الروافض: هذه هي الأوجه التي ألزمتنا بالقول: بأن الشيعة الروافض ـ الاثنى عشرية ـ طائفة شرك وردة، و واحدة من تلك الأوجه السبعة ـ الآنفة الذكر ـ تكفي للجزم بكفر وردة هذه الطائفة المارقة.

У мана бу муқаддима билан шундай хулосага келяптики, мана бу далилларни бирортаси агар бир кишида топилса,муртад бўлади ва хадис, фиқх китобларида келган муртадларни ахкомларини хаммаси уларни устида ижро қилиниши керак. Сизни фикрингизча, агар мана бу хукмлар сахих бўладиган бўлса, – албатта бу хукмлар сахих эмас – ахли суннат деб маъруф бўлган фирқаларни орасида неча нафар одам  мусулмон сақланиб   қолади? Ахли суннат деб маъруф бўлган фирқаларни аксарияти муртадга айланиб кетмайдими? Бир озгина диққат билан фикр қилингларчи. Мана бу одамни айтишича мана бу далиллардан бирортасига эга бўлган киши муртад хисобланади. Шу сабабли хам, кўриб турганимиздек шу ерда уни иши шиъаларни хаммаси билан тугайди-да, энди бошқа бир фирқага хамла қилади, у буларни устида хам фатво бериши  ва улар хам ўлдирилиши керак, навбат довлага келади; довлани хам ишини нихоясига етказгач эса,жавлонийни гурухига ташланади; жавлонийни иши охирига етгач бошқасига хамла қилади. Уни айтишича, мана бу ўринларни бирортасига эга бўлган кимса муртад бўлади. Аммо, ўша замондаги уни манзури шиъалар бўлган эди, шунинг учун хамма шиъаларни бир тоифа холида муртад деб эълон қилиб айтадики: 

: وقولنا أن الشيعة الروافض طائفة شرك وردة؛ يعني أنها تُجرى عليها ـ كطائفة ـ جميع أحكام الردة ومتعلقاتها وتبعاتها المبينة والمفصلة في كتب الحديث والفقه … ! 

Нихоятда хатарли. Ридда ахкомларини хаммаси ва хадис, фиқх китобларидаги муфассал ва равшан бўлган  унга таъаллуқли нарсалар уларни устида ижро қилинади, тужри алайха каттоифату. эътибор бериб қаранглар, мана бу жинояткорни, мана бу қонхўрни вужудида бир озгина бўлса хам инсоният бормикин? Тужри алайха каттоифату.

Олдин хам эслатиб ўтганимиздек,дунёдаги 12 имомлик шиъаларни хаммаси муртад эканликлари хақидаги фатво ахли суннатнинг имомларини орасида топилмайди, бу умматни салафи солихларини ўртасида дунёдаги барча шиъалар муртад экани борасидаги сўз  хеч қачон  топилган эмас, бу фатво англия ва форс кўрфазидаги араб давлатларини канали орқали ахли суннат мужохидларининг бир қисмини ақидавий ва ахборот воситаларидаги  адабиётга қандай қилиб кириб келгани мушаххас бўлди. Албатта бундан олдинроқ оли саъудни хоин, салтанат уламолари ва ёмон муфтилари томонидан   12 имомлик шиъаларнинг хаммасини кофир номи остида ироя берилган эди, мана бундай ахмоқгарчиликни хеч ким қилган эмасди, яъни бир мазхаб учун иртидод номидан фойдаланишмаган, бўлиб хам бу мазхабни орасида турли-хил ва гохида бир-бирига зид  фирқалар мавжуд бўлади, харгиз улар бир-хил бўлишмаган ва хозирда хам бир –хил эмаслар. Оли саъуднинг ана ўша  фосид ва салтанат уламолари хам муртад эмас балки кофир сўзидан фойдаланишади, улар ўзларини ахмоқгарчиликларини бу даражада қилиб кўрсатмоқчи бўлишмаган. 

Демак, ахли суннат деб маъруф бўлган фирқаларни фиқхий манбаълари ва китобларидан бу иш учун ўтмиш топа олмаймиз, аммо мана бу етти далилни ахли суннат деб маъруф бўлга фирқаларнинг манбаълари бўйича  амалий ва тадқиқий текширувларни ўтказганимиздан сўнг ва мана шу фирқалар томонидан қўйилган усулларга кўра,  бу тузоқни фош қилиб изохлаб беришга қодир бўламиз, бу нарса  хозиргача мусулмон диёрларини аксарида бегунох инсонларни қонидан иборат ариқчаларни вужудга келтирди ва мана бу фатволарни ижро қилувчиларни ўзига хам оғир ва дахшатли зарбаларни етказди.

Хозирни ўзида шу нарсани айтилиши лозимки, мана бу еттиталик далилларни хаммаси 12 имомлик шиъаларга эмас,балки  шиъаларга мунтасиб ғуллотларга тегишли.  Ва мана бу еттиталик ўринларни хаммасида биз 12 имомлик шиъларнинг тутган ошкор муносабатини аниқ кўра оламиз, хатто бу ўринларни бири хақида бизлар бир неча ошкор фатволарга ва бир неча рисолага,хамда  мана бу еттиталик ўринга раддия сифатидаги  муфассал китобга гувох бўламиз.

Абу басир ёлғон айтяпти. Шу ерда мухтасар суратда абу басирни ёлғонларини бир озгина фош қилишимиз лозим бўлади. Нима учун уни ёлғон деяпмиз? Чунки география ўқитувчиси ўзини шогирдига макка эронни шимолида жойлашган ва хитой африка давлатларидан бири  деб ўргатяпти. География ўқитувчиси учун бу хато ва нотўғри тушунча ва нотўғри таъвил эмас, балки бутунлай очиқ-ойдин  хақиқатни пинхон қилиш ва ёлғон гапириш, хамда шогирдига   ёлғонни етказиш хисобланади. Ахли суннат деб маъруф бўлган фирқалардаги ғуллотлар билан шу фирқаларни ўзини орасидаги  фарқни тушунмайдиган олим мавжуд эмас. Албатта манбаъларда уларнинг булғанишлари топилиши мумкин. Хозирни ўзида хеч ким қодиёнийларни ахли суннатни жумласидан деб хисобламайди, нима учун? Чунки мана бу фирқаларни ўзи улардан бароат қилган ва хатто уларни такфир қилишган. Шиъаларни ўртасида хам мана бу қоида тадқиқотчилар учун худди   кундек равшан ва ошкор  нарса. Тахқиқ қилаётган киши учун абу басирни ёлғон айтаётгани очиқ-ойдиндур, бу абу қатоданинг хозирги пайтдаги  12 имомлик шиъаларни хаммаси насирий эканликлари борасидаги ёлғонига ўхшайди. 

Хар қандай суратда хам абу басир тартусийни ёлғонларини кўриб чиқамиз, чунки у инкор қилиб бўлмайдиган жиноятни бошлаб берган ва бу жиноят хануз хам давом этиб келяпти. Бу шахс ўша далилларида 12 имомлик шиъаларни хаммасини муртад экани борасида айтадики:

•  أولاً: من جهة قولهم بتحريف القرآن …!

Улар қуръонни тахрифига эътиқод қилишади.

• وتحريفهم للقرآن الكريم يأتي من جهتين:

تحريف في التأويل والتفسير:     

Қуръонни таъвили ва тафсирида тахрифга дучор бўлишган. Яъни чунки бу шахсни ё бошқа мазхабларни тафсирига қарши бошқа тафсирга эга; яъни чун  оят ва оятларда  мана бу шахсни ё бошқа мазхабларни таъвилига қарши бошқача  таъвилга эга бўлганликлари сабабли, улар муртаддурлар.

Мана бу холатда, бошқаларни таъвилига ва тафсирига қарши бўлган таъвил ва тафсирга эга хар қандай киши муртад бўлади. Сизни фикрингизча бу ахмоқгарчилик  ва жиннилик эмасми? Мана бунга ўхшаган шахсларни кимлигини билиб туриб буларни сўзларини қабул қиладиган ва ўзларини шариат ахкомларини ижро қилувчилар деб хисоблайдиган  кимсалар, бундан хам кўра ахмоқроқ ва жиннироқ деб  саналади.

Ибни Хазм андалусий рохимахуллох айтадики: хеч қайси бир мусулмонни эътиқод бобидаги фатво ё сўз сабабли такфир қилиб бўлмайди, у киши давом этиб айтадики: бир гурух уламолар шу ақидадаки,  хеч қайси мусулмон ақида ё фатво сабабли такфир ва тафсиқ қилинмайди. Бир нарса борасида ижтиход қилган ва мўътақид бўлган кишини қўлга киритган нарсаси хақ ва ажрга эга; агар хақиқатда хақни қўлга киритган бўлса икки ажрга эга бўлади,агар хақда хато қилган бўлса, бир ажрга эга бўлади. Бу ибни Абу Лайлини, имоми Абу Ханифани, Шофеъийни, Суфён Саврийни, Довуд ибни Алини назари. Бу мен шу бугунги кунгача таниган назар эгаларининг хатто  сахоба розиаллоху анхунинг  назари бўлади,  уларга қарши чиққанларни хозиргача кўрмадим.”

 Абу басир ва унга ўхшаганлардан фақат  мана бу ўринни ўзини қабул қилишлик, яъни сиз билан ижтиходда, тафсирда ё таъвилда  фарқга эга бўлган хар қандай мусулмонни муртад дейишлик, бу мусулмонларни ўртасида ички жангларни ижод қилиш ва уларни бир-бирлари билан машғул қилишдан иборат. Мана бу кимларни лойихаси? Бу лойиха кимларни фойдасига хизмат қилади? Нима учун бир оз фикр қилишни хохламайсизлар? Сиз бир тафсирни ва хатто бир мазхабни ёмон кўрганингиз сабабли, адолатни бир четга суриб қўйиб уни муртад дейсизми? Нима учун? Чунки сизни тафсирингиз ва таъвилингизга қарши тафсирга ва таъвилга эга, табиатан у хам сизни муртад деб санайди, нима учун? Чунки фалон оят бўйича  сизни тафсирингиз ва таъвилингиз уникидан фарқ қилади. Яъни бу нима дегани? Сахобалар, тобеъинлар ва  фирқаларнинг,исломий мазхабларнинг  барча аиммалари оятларни  таъвил ва тафсирида бир-бирларидан фарқ қилишмаганми? Мана бу нарса сабабли биз уларни муртад дейишимиз керакми, аллох сақласин?

Қадрли дўстлар, аввал хам бир неча бор айтганмиз чунки буни ахамияти бор; бизлар вохид умматни вужудга келтирадиган ва мана бу вохид умматдан вохид ижмоъни ироя берадиган,натижада эса мусулмонлар тафарруқдан нажот топадиган  улил амр шўросига эга эмасмиз. Демак мана бу неъматга етгунча турли-хил тафсирлар ва таъвилларни мавжуд бўлиши мажбурий холат, бундан қутулишни иложи йўқ. Агар ундан қутулишни хохласанг исломий хукуматни ташкил қилишга харакат қил. Агар уни бадали бор бўлса, уни ислох қилишга, юқорироқга кўтаришга  ёрдам бер,бундан сўнг исломий фуқахоларга боғланган улил амр шўросини ташкил қилиб барча тафарруқларга хотима бер.

Аммо абу басир ёлғончи ва бу шахсни фитналарини амалга оширадиган кимсаларни хаммаси мусулмонларни янада кўпроқ тафарруққа, хорликка, муваффақиятсизликка ва хукумат қудратига,шўрога, умматга, вохид ижмоъга етмасликка етаклашяпти, бу сахобаларни ва тобеъинларни ва ислом аиммаларини манхажига қарши, хамда мусулмонларни барча манфаъатларига зиддур. Мана бу кимсалар мусулмонларга қарши рухий жангларни олиб борувчилар  бўлишади, улар ислом душманларининг мусулмонларга қарши рухий ва таблиғий жангини пиёда аскарлари хисобланишади. Мана бу нарсаларда кимни шубхаси бор? Тафарруқ яъни залиллик, вахдат яъни қудрат. Булар мусулмонларни залиллиги йўлида харакат қилишяпти, улар мусулмонларнинг вахдатга етишишларига  рухсат беришмайди.

Аимма ва тобеъин ўзларининг  барча харакатлари орқали кофирларнинг ислом динига киришларини хохлардилар. Аммо баъзилар душманнинг рухий жангларини пойдеворига кўра ўзини мусулмон биродарини,опа-синлисини исломдан чиқариб юборишга кичкина бўлса хам бахона қидириб юрибди. Мана бу дастадаги кимсаларни асхоб,тобеъинлар, буюк аиммалар билан ўртасидаги фарқи қанчалик кўплигини биласизларми? Улар бир-бирига умуман тескари харакат қилишяпти деб ўйлайсан. Сен ўзингни бу икки йўлни қайси  бирида  эканлигингни таъйин қилишинг керак.

•  قولهم بتحريف التنزيل صراحة:

Уларни очиқ-ойдин эътиқод қилишларича, қуръонни нозил бўлишида тахриф содир бўлган. 

 Афсуски, мен мана бу далилни баъзи бир мужохид, қуролланган биродарларни ёзма равишдаги хатто видеоларидаги, аудио тасмаларидаги манбаъларни аксарида кўряпман, охирги пайтларда бу далилни уларни манбаъларида қайта-қайта кўрдим; улар мана бу бир далилни бутун дунёдаги барча шиъаларни иртидоди учун далил ва уларни қатли оми учун рухсатнома қилиб олишган, фақат мана бу биргина далил. Яъни уларни айтишича 12 имомлик шиъаларни хаммаси танзилдаги тахрифга эътиқод қилишади. Мана шу биргина далилни уларни қирғини учун сабаб қилиб олишган. Уларни ўлдириш учун далил қайси? Худди шу далил.  

Аслида эса, хозирда хам ва ўтган асрларда  хам аксар шиъаларнинг  назари бўйича  қуръон  тахриф бўлмаган , улар мавжуд ривоятларни ё заиф ё ясама ё бегона дейишган. Қуръонни тахрифи учун келтирилган бир назарни баробарида 12 имомлик шиъаларнинг буюк олимларини юзлаб назари мавжуд бўлиб, улар мана бу фосид назарга эътиқод қилишмаган ва хатто бу назарга қарши рисолалар, китоблар ёзишган. Интернетда бир бор ёзиб кўринглар, мана бу борада бутун тарих давомида то хозирги пайтгача қанчадан- қанча китоблар ёзилганини билиб оласизлар.  

Албатта, сиз уларни манбаъларида  мана буни тасдиқлайдиган ривоятлар бор,дейишингиз мумкин. Ха, бундай заиф ривоятлар бошқа фирқаларни манбаъларида хам мавжуд. Аммо, хозирги пайтда бу фирқа мана бу ривоятларни қабул қилишмайди ва бу ривоятларни сахих деб хисоблашмайди, агарчи ўтган асрларда ўша фирқалар томонидан қабул қилинган бўлишига қарамасдан хозир қабул қилишмайди. Биз хам хозир олдинги гурухлардаги аллохни рахматига кетган  бизларнинг буюк аиммаларимиз қабул қилишган ва унга амал қилишган  жуда кўп ривоятларни қабул қилмаймиз, хозирда биз уларни заиф деймиз. Хўп, хозирги пайтда улар буни қабул қилишмайди ва эътиқод хам қилишмайди. Сиз хозирни ўзида Албоний рохимахуллох заиф деб айтган ривоятларга бир қаранглар, бир кўрингларчи Албоний қайси ривоятларни заиф деган экан.  Кўринглар қанча ривоят бунга шомил бўлган ва умуман қанча жилд китобни ташкил қилади. Аммо мана буларни хаммасига ўтган даврларда амал қилинар эди.

Тасаввур қилиб кўринглар, Суютий рохимахуллох айтадики: Убай ибни Каъаб ва ибни Аббосни мусхафида икки сура

 “حَفدوخُلع”  

ёзилган эди. Яъни нима дегани бу?

671 йилда вафот топган Қуртубий ўзини “жамиъу лилахкамил қуръон”  тафсирида ахзоб сурасини аввалида ёзадики: мана бу сура 73 оятдан иборат, уни 73 оят экани борасида ривоятлар хам келтиради, сўнг бунга қўшимча қиладики: мана бу сура нозил бўлган пайтида бақара сурасини миқдорича бўлган эди,( яъни 286 оят бўлган) ражм оятида айтадики: агар қари эркак ва ё аёл зино қилса, бу икковини тошбўрон қилинглар, мана бу худони қасосидур, худо қудратли ва хаким зот!”  бундан сўнг уммул мўъминин Оиша розиаллоху анходан ривоят қиладики : ахзоб сураси пайғамбарни асрида 200 оят бўлган, лекин қуръон ёзилган пайтида хозирда мавжуд бўлган 73 оятнигина қўлга киритишган, бу нима дегани? Эътибор беринглар бу нима дегани? Айтишяптики, 73 оятдан иборат бўлган ахзоб сураси аслида 286 оят бўлган ва уни қолган оятларини қўлга кирита олишмаган, яъни уни қолгани қаерда қолган? Бу ерда носих ва мансух деган масалалар ўртага ташланмаяпти. Чунки уни айтишича, пайғамбаримиз саллаллоху алайхи васалламни даврларида бор бўлган, китобларда ва фалончи ва фалончини мусхафида хам бор бўлган ёки ахзоб сураси хақида айтишича, пайғамбарни асрида 200 оят бўлган эди ва хозирги пайтда эса 73 оят бор холос.

Хўп, 12 имомлик шиъаларни ўртасида хам шунга ўхшаган ва хатто бундан кўра баттарроқлари хам мавжуд. Аммо мухим нарса шуки, улар буларни заиф деб санашади ва хозир хам уларни қабул қилишмайди ва буларни рад қилиб китоблар ёзишган. Олдин хам айтиб ўтканман , хозир хам яна бир такрорлаб айтаман, бундай ўринлар жуда кўп. Бизлар агар ўзимизни минтақамиз хақида сухбатлашиб бир оз кўпроқ бу борада изох берамиз. Ўтган бир неча ўн йилликда шофеъий мазхабидаги бир мулло  саййид мустафо барзанжий номли шахс ироқни салмониясини шимолида янги пайғамбар сифатида чиқиб келди ва ўзи билан бирга “аллохни каламотлари” номли китоб хам олиб келади, мана бу ўша китоб дўстлар кўринглар, мени қўлимда турибди. Кўринглар, аллохни исми билан бошланади, оятларини кўринглар, мана бу оятлари, мана бу ерда оятлари учун изох хам берган, бу ерга Арбил олийгохига тегишли деб ёзиб қўйилган, қиймати хам ёзилган, нашр берилган йили хам бор. Мана бу шахс аввал махдувиятни иддао қилган ва қуръон асосида хукм қилишни хохлайман,дерди, аммо кейинчалик 1988 йилда пайғамбарликни иддао қилади ва истелох билан айтганда “аллохни каламотлари” номли  янги қуръон олиб келади. Мана бу ёлғончи пайғамбар эронга хам келган, аммо уни қабул қилишмаган,у яна қайта ироқни  курдистонига қайтиб кетади ва нихоят ғарбий хуромондаги мужохидлар томонидан ўлдирилади, унга эргашган кимсаларни айтишича эса ғоиблик даврига кетган ва яна янгидан қайтиб келади.

Мана бунга ўхшаш инсонлар шиъа ғуллотларини орасида хам мавжуд бўлган. Бунга ўхшаган инсонлар хам топилган  ва хам нотўғри ривоятлар хам топилган, 12 имомлик шиъалар ўзларини улардан бароат қилишган ва уларга қарши китоблар,раддиялар ёзишган. Сиз жазоирийни бир китобини кўрасиз-у, аммо буни баробарида 12 имомлик шиъалар томонидан  ўнлаб раддия сифатида ёзилган китобларни кўрмайсизми? Ёки бўлмасам қуръонни тахриф бўлмаганлиги борасида хозирги ва ўтган асрлардаги шу мазхабни буюк олимларини назарига умуман эътибор бермайсизми? Мана бу нарса нимани англатади? Бу адолатни нишонасими? Ё ошкор зулм ва хақиқатни пинхон қилишми? Сиз хақиқатни пинхон ва ёлғонни  тарқатиш орқали нимани кетидан тушгансиз? Аллох бизларга бу нарсаларни таълим бермаган, росулуллох саллаллоху алайхи васаллам хам бу нарсани таълим берган эмаслар, Абу Бакр ва Умар, Усмон розиаллоху анхумга, Алига, Хасанга, Хусайн розиаллоху анхумга ўхшаган қадрли сахобалар ,Шофеъий, Моликий, Ханбалий бизларга буни таълим беришмаган, бизларга зулмни ўргатишмаган, хақиқатни пинхон қилишни ўргатишмаган. Бизлар воқеиятни кўриб шу воқеиятга асосан сухбатлашамиз. Аллох бизларни адолат қилишга даъват қилган.

Яхудийлар,насронийлар, ғуллот ёки нодон хадис ясовчи дўстлар томонидан вужудга келтирилган ёлғон ривоятларни барча фирқаларни манбаъларида  топилиши шу даражага етганки, бу касалликдан жуда кам фирқалар омонда қолган, хеч қайси фирқа бутун тарих давомидаги хамма китобларидаги ривоятчиларни тасдиқлай олмайди. Шу сабабли хам ахли суннат деб маъруф бўлган фирқаларни китобларида адашган матлабни жуда кўп топса бўлади, шунга ўхшаш шиъа фирқаларини китобларида хам бундай матлабларни осон топиш мумкин; энди хар қандай далилга кўра (хадисни заифлиги, ижтиход, хато ва…..) бир фирқани уламолари матлабни рад қилса ва унга мухолиф бўлган фирқани уламолари хам ўша далилларга кўра, агарчи бу матлаблар уларни китобларида мавжуд бўлса хам, матлабни рад қила олишади ва ўзларидан узоқлаштиришади.

Мана бу холатда, ўзлари хам уларни заиф ва ёлғон деб хисоблайдиган ва уларга қарши раддия хам ёзишган  ёлғон ривоятлар сабабли, шиъа ғуллотларининг суннийларни  айблашлари ёки сунний ғуллотларининг шиъаларни айблашлари, қандай натижаларга олиб келади?  Шиъа ва суннийни ўртасидаги бугунги кунда содир бўлаётган  жанглар, касалликларлардан бошқа нарса келтирадими? Буни фойдасини ким кўради? Эътибор беринглар, бу борада фикр қилингларчи.  У келтираётган иккинчи ўринда айтадики:

  ثانياً: يأتي كفرهم من جهة قولهم بقرآن فاطمة، ونزول الوحي عليها ..!

Бу хам бугунги кундаги шиъаларда хеч қандай асосга,пояга эга бўлмаган ғуллотларни ақидаларидан бири хисобланади. Яъни улар фақат бир ёлғонни кетидан 12 имомлик шиъаларни хаммасини муртад дейишликдан шарм қилишмайдими? Бўлиб хам бугунги кундаги шиъалар хозирги мавжуд қуръонга бутунлай эътиқод қилишади. Улар шарм қилишмайди. Олдин айтиб ўтганимиздек, қуръон ва суннат бўйича кофир ва муртад дейиш учун биз айтиб ўтган  тўрт филтер ва тўртталик мархаладан ўтказилиши керак, бу ерда мана бу мархалаларни риоя қилинганми? Аслида улар ахли суннат деб маъруф бўлган фирқалар билан бирга икки қадам йўлни босиб ўтишган эмас ва уларнинг  хар бирини жамоати бирга бўлишмаган, улар бошқа йўлдан юришган ахли суннат ва жамоатни бошқа фирқалари ва бошқа мусулмонлар бошқа йўлдан юришган. Яъни уни айтишича,улар  фотимани қуръони деб эътиқод қилишади ва уларни ўлдириш керак. Хўп. Хозирни ўзида бориб улардан сўра, одамлардан сўрачи, одамларни орасида эмассизларми? Хатто хануз уларни ўрталарида ғуллотни фосид ақидалари сақланиб қолган кишилар  хам орадан минг йилдан ортиқ вақт ўтганига  қарамасдан хали-хануз покланишмаган, яъни ақидалари покланмаган, агар уларга мурожаъат қилсанг барибир улар қуръонни хақ деб билишади; энди сухбатлари очиқ-ойдин бўлган уламолар хақида гапирмаса хам бўлади. Учинчи ўринда айтадики:         

• ثالثاً: يأتي كفرهم من جهة غلوهم في الأئمة، والقول بعصمتهم ..!

Агар такфирни шартларини ва монеъликларини назарга олмаган холда, аимма ва буюк кишилардаги ғулув шахсни муртад бўлишига боис бўладиган бўлса,сизни назарингиз бўйича  бутун тарих давомида пайғамбарлар, шайхлар, ўзларини  уламолари, аиммалари борасида ғулувга дучор бўлган ахли суннат деб маъруф бўлган фирқаларни хаммаси муртад бўлишмайдими? Хозирчи? Уларни неча фоизи муртад бўлишдан омонда қолар экан?  Уларнинг аксари мана бу кимсаларнинг назари бўйича муртад бўлмайдими? Демак, мана бу кимсаларнинг муридларидан имом Нававийни, ибни Хожарни ва бошқаларни очиқчасига такфир қилаётган кимсалар пайдо бўлгани учун ажабланмай қўяверинглар, улар сўфийларнинг  баъзи сифатларига эга бўлган мусулмонларни ўртасида бемалол бомба портлатишади, уларнинг қўли ва тилидан мусулмонларни хеч нарсаси омонда  қолмайди.

Улар ислох учун келишмаган, улар мусулмонларни айблардан,нуқсонлардан тозалаш учун келишган эмас. Улар тўртталик мархала нима эканини билишмайди? Улар шариат қўйган тўртталик филтер  учун келишмаган, улар фақат мусулмонларни мусулмонлар билан машғул қилиш учун келишган холос.  Бориб фирқаларнинг барча китобларини кўриб чиқинглар, боринглар мана бу мусулмонларни ( биз уларни умуман олганда мусулмон деб биламиз) кўриб чиқинглар, уларнинг фалончи шайх, фалончи пир, фалончи имом, фалон нарса хақидаги раъйлари нима? Уларни шундай  жинояткорки, бемор мусулмонни дармон қилишни ўрнига ўлдиришади. Фақир мусулмонни бениёз қилишни ўрнига ўлдиради. Олдин мана бу заминада муфассал сухбат қилганмиз, фақатгина мана бу бир далил сабабли, мусулмонни қонини тўкишни халол қилишган.  

غلوهم في الأئمة،

Шу далил сабабли уни қонини халол қилиб олгандан сўнг, худди шу далил билан  покистондаги,афғонистондаги, мисрдаги, бошқа жойлардаги, ироқдаги сўфийларни марказига бориб бомба портлатади ва масжидга борган мусулмонларни ёки бир маконда жамланган мусулмонларни портлатиб юборишади; эркак ва аёлни, қари ва ёшни, хаммани, гўдакларни тириклайин бўлак-бўлак қилиб ташлашади. Бу ишлар  мана бу фатвони асосида қилинади. Демак, улар қаердан сув ичаётганини кўриб қўйинглар? Улар кимларга хизмат қилишяпти? Улар мусулмонларни хизматидами ё мусулмонларни душманиними? 

• رابعاً: يأتي كفرهم من جهة تكفيرهم للصحابة، وعامة المسلمين …! 

Биз олдин хам бу хақида сухбат қилганмиз. Мана бу холатда, уларни назари бўйича хавориж муртад хисобланади, нима учун? Чунки улар Али розиаллоху анхуни ва ана ўшанча сахобаларни такфир қилишган. Бўлиб хам пайғамбаримиз саллаллоху алайхи васаллам Али розиаллоху анхуни жаннат ахлидан деб санаган эдилар. Аммо хавориж келиб у кишини бошқа минглаб сахобаларга қўшиб такфир қилишади. Али розиаллоху анху буларни баробарида туриб уларни такфир қилганлари йўқ,балки айтдиларки:

اخواننا بغوا علینا یا قومٌ بغوا علینا؛

улар бизларни биродарларимиз бўлиб, бизларга қарши бағий бўлишган. У киши уларни кофир эмас, ўзларини биродарлари деб номлаганлар. Агарчи улар у кишини очиқчасига такфир қилишган ва қўлларини юзлаб мусулмонларни қонига белашган бўлса хам уларни такфир қилмаганлар, кейинроқ эса мана бу кимсалар  қўлларини бу кишини қонига хам белашди. Имоми Али розиаллоху анхуни мана шу кишилар ўлдиришган.

Али ибни Аби Толиб розиаллоху анху мана бу такфирийларни қўли мусулмонларни қонига беланмагунча, хеч қандай жазо тайинлаган эмаслар, масжидларда уларни имомларини ортида намоз ўқилган ва уларни масжидларида намоз ўқишни мамнуъ қилинмаган ва  улар учун хам бошқа масжидларга келиб намоз ўқишларига чеклов қўйилмаган. Аммо энг баттар холатда баъзи бир уламолар уларнинг бузғунчи фикрларини олдини олиш учун маълум жазоларни белгилашган, бу билан уларни тилларини тийишни ва адаб қилинишларини назарда тутилган, лекин уларни устида муртадларни ахкомларини ижро қилишмоқчи бўлишган эмас. Улар масалан бошқаларни хақорат қилаётган,сўкаётган ёки бошқаларга тухмат қилаётган, ўғрилик қилган,зино қилган,шароб ичган кишилардек мухокама қилинарди, уларни мухокама қилинишларини талаб қилишган. Яъни уларни жинояти хақорат қилиш,сўкиш,тухмат қилишдан иборат бўлган, ёки опа-синглиси ва биродарини жиноят қилган деб иддао қилган аммо бу жиноятни исбот қила олмаган, шу сабабли хам ёлғончи,тухматчи, хақорат қилувчи киши сифатида шаллоқ уриш ёки бир неча кун зиндонга ташлашга ўхшаш жазоларни назарда тутишган.

Бундан ташқари агар улар мана бу жиноятни такрорлашса, худди ёлғончи,хақорат қилган ё тухматчи кишига ўхшаш улардан эхтиёт бўлиш керак; яъни худди мунофиқ ва секулярзадалардан эхтиёт бўлгандек  улардан эхтиёт бўлинади. Чунки сен ўзинг учун мухим бўлган нарсани қаттиқ мухофизат қиласан ва уни мухофизат қилиш бўйича бепарволик қилмайсан. Бундай кишилар ўзларига куфрни  қайтиб келишидан ибо қилишмайди ва куфрга қайтиш улар учун қўрқинчли эмаслигини хам  кўрсатишади, улар учун куфрга тушиб қолишлари хам мухим эмас, шу сабабли хам бепарволик қилишади,дархақиқат улар иймонларини хатарга қўйишади. Бўлиб хам мўъмин киши яна қайтадан куфрга қайтишдан кўра тоғни тепасидан пастга ташланишни афзал кўради ; шунинг учун хам иймонини қаттиқ химоя қилади.

Бу бизларнинг жуда кўп  оғзи бўш, меъзонсиз,мувозанатсиз дўстларимизни вазияти бўлиб, улар ўзларини аслида эхтиёт бўлиш ва хушёр бўлиш  керак бўлган нарсалар билан   булғаб олишган. Улар хатто ўзларига хам рахм қилишмайди, хар қандай дақиқада сенга хам тухмат қилиши ва сенга қарши рухий жангни вужудга келтириши мумкин. Мана бу хозирги пайтда мунофиқлар ва секулярзадалар мусулмонларга зарба уриш учун танлаган йўлдир.

 Бу жуда хам хатарли нарса. Ундан албатта эхтиёт бўлиш керак, ўзингиз бир фикр қилиб кўринглар, мусулмонларни орасида қозиликда мутахассисроқ бўлган ва жаннат башорати берилган ўнталикни бири бўлган Али розиаллоху анху қандай қилиб ўзини ва минглаб сахобаларни такфир қилган хаворижларни ўзини биродарлари деб номлайди? Аммо абу басир ва уни муридлари эса уларни муртад дейди? Яъни улар Али ибни Аби Толиб розиаллоху анху ва ибни Аббос розиаллоху анху ва бошқа мусулмонлар бугунги кунгача муртад демаган мусулмонларни бу кимсалар муртад дейишяптими? Бу кимсалар хатто кофирни кофир дейишни ўрнига ўзларининг  биродарлари деб номлашади. Мана бу борада хозирги пайтда  ўзларини ўрталарида хам жанг содир бўлаяпган, узр сўровчи узрга эгами ё йўқми? Хатто ўзларини ораларида хам жанг вужудга келган  ва буни оқибатида ўзлари хам бўлиниб кетишяпти. Охирги пайтларда кўриб турганингиздек, абу виндовс ва фалончи ва фалончилар хам қочиб кетишди.

Фақат бир оз фикр қилсангиз етади дўстлар. Фақат бир оз фикр қилишга эхтиёж бор. Аллох бизларга амр қилган ана ўша адолатга амал қилиш керак. Ибни Таймия рохимахуллох хақида айтишадики: мухолиф кучлар   ва мухолиф гурухлар борасида шу даражада адолат билан муносабатда бўлиб, бошқаларни ақидаларини шунчалик чиройли баён қилардики, мана бу мухолиф томонга хамфикр бўлганлар келиб шу ақидалар баён қилинаётган дарсларда хозир бўлишарди ва ўзларини ақидаларини ўзларига мухолиф бўлган ибни Таймиядан таълим олишарди. Эътибор беринглар,улар  ўзларини ақидаларини ўзларига мухолиф бўлган ибни Таймияни олдига келиб ўрганишган. Уларни ақидалари хақидаги ибни Таймияни  сухбатлари тамом бўлгач, чиқиб кетишарди ва ибни Таймия дарсини давом эттирарди. Диққат қилинглар, бу ердаги инсофни кўринглар. Айтиб ўтганимиздек ибни Таймия рофизийлар деб номлаган  жойларни шиъаларга алоқаси йўқ. Олдин бу хақида сухбатлашганмиз. Рофизийлар хақида эса у киши  ғуллотни назарда тутган яъни ғуллотни танқид қилган, ғуллот хақида сухбатлашган. Мана бу ғуллотларни шиъаларни ўзлари хам такфир қилишган. Хўп, энди бир тасаввур қилиб кўринглар, мана бу меъзонсиз, мувозанатсиз,жинни кимсалар хозирда айтишяптики, мусулмон кишини такфир қилган хар қандай кишини ўзи хам муртад бўлади ва қуръонда,хадисда келган муртадларни ахкомларини уни устида ижро қилиниши керак.  Хўп, уларни айтишича, уларни ўзлари уни кофир муртад деган кимсани такфир қилмаган кишини ўзи хам муртад бўлади. Бу аввалгиларни ақидаси бўлган. Абу басир билан уни жамоати айтадики, мусулмонни такфир қилган кимса, яъни уларни айтишича, чунки улар сахобаларни такфир қилишгани боис ўзлари муртад бўлишган ва муртадларнинг қуръон,хадис,суннатдаги келган  барча ахкомлари уларни устида ижро қилиниши керак. Энди мен сизлардан сўрамоқчиман, шу нарса тўғрими? Мана бу кишилар меъёрдаги одам хисобланадими? Умуман олганда улар хатокор,жиноятчи мусулмонни жойгохи қаерда эканини тушунишадими? Бу кимсаларни ўзи бошқаларни ноўрин такфир қилишади, улар ўзлари дучор бўлган нарса билан бошқаларни муттахам қилишади. Кейинги ўринда айтишадики:

• خامساً: يأتي كفرهم من جهة إنكارهم للسنة وجحودهم لها …!

Мана бу хам бу шахс айтаётган ошкор  ёлғонларни биридур. Мен суннатни қабул қилмайман,дейдиган 12 имомлик шиъа топилмайди. Улар суннатни қабул қилишади, аммо ўзларини уламоларини канали орқали. Ханафий хам суннатни қабул қилади, аммо ўзини мазхабидаги уламоларни канали орқали. Бошқа мазхаблар хам худди шунга ўхшайди. Биз олдин хам айтиб ўтганмиз, дўстимиз хам айтганидек 250 дан ортиқ рафъул ядайн борасида ривоятлар мавжуд, аммо бизларни ханафий биродарларимиз буни бажаришмайди, буни қарама- қаршисида рафъул ядайнни  қилинмасин дейилган ривоят хам бор. Хўп, бу хам суннатни қабул қилади, аммо ўзини мазхабининг  канали орқали, ўзининг  уламоларини канал орқали.

Бошқа мазхаб қабул қилган суннатни бу мазхаб қабул қилмаганлиги боис бу мазхабни муртад дея олмайсан. Агар сен уларни муртад дейдиган бўлсанг, райдаги, қазвиндаги, шероздаги, хуросондаги, бағдоддаги ханафийлар  билан ханбалийларни ё ханафийлар билан шофеъийларни ўртасидаги дахшатли жанглар вужудга келади, мана бу қора,шармандаги доғларни бу фирқаларни тарихидан поклаб бўлмайди. Бу ишларни натижасида ана ўшандек  жанглар содир бўлади.

Ха, улар суннатни қабул қилишади, аммо ўзларини канали орқали. Барқаъий рохимахуллохга ва худо хифз қилсин Тобатабоийга ўхшаган жуда кўп кишилар тазалов ишларини олиб боришяпти. Уларнинг  ўзларини  уламолари бу ишларни қилишяпти. Улар суннатни қабул қилишади, фақат ўзларини канали орқали. Ханафий бўлган киши хам суннатни қабул қилади, аммо ўзини канали орқали, бир шофеъий хам худди шундек қабул қилади. Жуда кўп ривоятлар борки, уни шофеъийлар қабул қилишади, аммо ханафийлар қабул қилишмайди. Бошқа ўринларда эса ханафийлар қабул қилишади, аммо шофеъийлар қабул қилишмайди. Ханбалийлар қабул қилишади, аммо бошқалар қабул қилишмайди. Баъзи ўринларни эса моликийлар қабул қилишади ,лекин бошқаларни хеч қайси бири қабул қилишмайди. Мана бу бир хақиқатдур, фалончи мени суннатимни қабул қилмайди, демак у муртад дея олмайсан, йўқ бундай эмас, ёки улар умуман суннатни қабул қилишмайди,дея олмайсан, йўқ бундай эмас эй биродар! Улар хам суннатни қабул қилишади, лекин ўзларини канали орқали. Вужудга келган мана бу мусибат улил амр шўросини  ва вохид ижмоъни   йўлга қўйилмагунча давом этади.

Абу басир 12 имомлик шиъалар суннатни қабул қилишади,деса шуни ўзи кифоя қилади, лекин у йўқ мен қабул қиладиган суннатни дейди. Шу холос. Нима учун ёлғон айтяпти? Мана бу ёлғонни тарқатиш билан 12 имомлик шиъаларни хаммасини муртад қилиб ташлади, буни натижасида эса  қуръон ва суннатдаги, фиқхдаги муртадларни хамма ахкомлари уларни устида ижро қилиниши керак.

Сўнгра айтадики:

•  سادساً: يأتي كفرهم من جهة مظاهرتهم لأعداء الأمة من الكفرة والمشركين على أبناء الأمة من المسلمين الموحدين …!

Натони ихтиёрига ўтган мана бу жиноятчилар албатта ўзларини муваххид мусулмонлардан деб хисоблайди. Яъни хар қандай мазхабдан бўлган хар қандай киши, дўстлар диққат билан эътибор беринглар,яъни мана буни айтишича уларни хаммасини муртад деган ва айтишича уларни куфрлари шу миллатнинг душманларини қўллаб- қувватлаганликларидир, улар кофир ва мушрикларни мана бу миллатни қаршисига химоя қилишади. Хозирни ўзида бориб уни фатволарини кўриб чиқинглар.  Унинг минтақадаги натонинг билаги бўлмиш  секуляр ва кофир туркия хукумати борасидаги музокараларини кўриб чиқинглар. Уни ўзини кўз-қараш бўйича секулярист туркия кофир ва тоғут хисобланадими ё йўқми? Хозирни ўзида у тоғут туркия ва натони мусулмонларга қарши химоя қилиб турибди. Аммо, унинг мана шу фатвосига биноан, уни ўзи ахли суннатни орасидан бўлганлиги сабабли, ахли суннатни хаммаси муртад бўладими?

Мана бу фатвони кўринглар,

  يأتي كفرهم من جهة مظاهرتهم لأعداء الأمة من الكفرة والمشركين على أبناء الأمة من المسلمين الموحدين،

Айтадики улар муртад ва кофир бўлишади, чунки мана бу умматни душманларини шу миллатга қарши қўллаб-қувватлашган, химоя қилишган. Уни ўзи хозирни ўзида туркияни химоя қиляпти. Даръ фуротни химоя қиляпти, уни ўзи хозирни ўзида натони химоят қиляпти. Бўлиб хам нато тўғридан- тўғри америкага ва ислом динини бошқа душманлари билан иттифоқчи хисобланади. Мана бу шахсни кўз –қараши бўйича хар қандай мазхабдан бўлган хар қандай киши мусулмонларга қарши томонни химоя қилса, бу мазхабни хаммаси муртад бўлади. Энди бу ерда у химоя қилаётган шахсни ё гурухни ёки мана бу шахс ва гурух билан мазхабда шерик бўлган, аммо химоят қилмаган бошқа кишиларни  орасига фарқ қўйиб ўтирмайди. Фақатгина мазхабда шерик бўлишни ўзи шахсни муртад бўлишига ва иртидод унга хам ўтишига сабаб бўлади. Жуда хам ажойиб!!! Яъни мазхабда шерик бўлишлик, химоя қилмаган ва қўллаб-қувватламаган, бу ишларга аралашмаган балким уларга мухолиф хам бўлган шахсга иртидодни ўтишига боис бўлади.

Бу одам хақиқатда ақли йўқ  жинни. Сизни фикрингизча у ақли йўқ  жинни эмасми? Исломий конференциядаги  мажмуъани 56 та ёки 57 та давлат ташкил қилади, мана бу давлатларни хар бири исломий мазхаблардан бирини қамраб олади,фақат уларни орасидаги бир иккита давлат ўзларини тартибга солган бўлиши мумкин, бу давлатларни хаммаси исломга қарши кофирларни химоя қилади ва қўллаб қувватлайди. Айниқса  оли саъудни хоинлари ва уларнинг издошлари бутунлай кофирларни ихтиёридадурлар. Яъни мана бу 56 давлатни орасидан 54 ё 55 таси тўғридан- тўғри кофир ва муртадларни ихтиёрида  ва тўғридан –тўғри мусулмонларга қарши жанг қилишяпган ва тўғридан –тўғри ташқи босқинчи кофирларни мусулмонларга қарши химоят қилишади. Энди, хар қандай мазхабдан бўлган шахслар ё гурухлар мусулмонларга қарши кофирларни химоя қилишгани сабабли, мана бу мазхабни хаммаси ва унга эргашган  кишиларни хаммаси муртад бўладими?

Ёки бошқачароқ қилиб айтганда, покистондаги ва ўзбекистондаги ва тожикистондаги ханафийларни хаммаси, бу минтақадаги муртад бўлган кимсаларни жинояти ва кофирларни химоя қилганликлари сабабли, хар қандай ханафий муртад бўлиб қоладими? Шу шева бўйича ямандаги,мисрдаги, фаластиндаги, курдистондаги шофеъийларнинг  барчаси  хоин ва муртад бўлган бошқа  кимсаларни  жинояти учун  муртад бўлиб қоладими? Ливиядаги,алжазоирдаги,молидаги, тунисдаги моликийларни хаммаси  уларни орасидаги хоинлар сабабли  муртад саналадими? Ёки арабистондаги салафийларни барчаси  оли суъуднинг  хоинларини жинояти сабаб муртад дейилиши  керакми? Яъни иртидод бир гурухдан бошқа бир гурухга кўчиб ўтадими?  Ўзингиз бир тасаввур қилиб кўрингларчи, сизлар шу нарсаларни қабул қила оласизларми?

 Қасам ичиб айтаманки, ўйлаб кўринглар, мана бу хукм бир дўст тарафидан содир қилиниши мумкинми ё бир душманни? Бу хукмни ўзини дўст деб хисоблаган киши содир қила оладими? Борзоний ё курдистонни мусайламайи каззоби ужалонни ишчилар хизби сабабли дунёдаги хамма курдлар муртад бўлади ,дейишса, қандай холатга тушган бўлардингиз? Чунки улар муртад бўлган эдилар, улардан бизларга ўтди,дейишсачи? Нима муртад бўлиш электр энергиясига ўхшаб сим ё темир орқали уни бир томонини уласанг охиригача етиб борадиган нарсами? Нима бизлар сувга,темирга ё симга ўхшаймизми? Хаммамиз бир-биримизга уланганмизми? Яхшироқ эътибор бериб диққат қилинглар дўстлар.

Ўтган тарихдаги кишиларни асарларини фахмлаш ва яхшилаб тушуниб етиш учун нихоятда диққат билан эътибор берилидаган нуқта , шиъа ва рофизий ва ғуллотни ўртасидаги ошкор фарқдур. мана бу ўринларни хамма фирқалар бир-бирига аралаштириб ташлашади ва достон тўқиб чиқаришади ва хукм содир қилишади. Айтиб ўтганимиздек иншааллох фирқалар ва мазхаблар ва фирқаларни орасидаги фирқалар дарсида бу борада кўпроқ сухбатлашамиз.    

Диққат қилинглар ва хушёр бўлинглар сизларга қарши катта фитналар йўлда сизларни  кутаяпти. Бизларни хаммамизга  ва барча мусулмонларга қарши қилиняпти. Бизларнинг  ўзимиз душманларимизни режасини ижро қилувчиларга айланиб қолмайлик.

Абу басир тортусий хозирги асрдаги бутун жахон шиъаларининг умумий иртидоди бўйича теорияси сифатида еттинчи далилини қуйидагича келтиради: 

• سابعاً: يأتي كفرهم من جهة وقوعهم في الشرك وتوجههم بالعبادة والدعاء للمخلوق …!

Яъни такфирни шартлари ва монеъликларига ўхшаш аслий тўрт филтерни назарга олмаган холда айтадики: мана бу гунохларни қилган кишиларни хар бири муртад бўлади. Чунки уни ўзи олдин айтганидек улар мусулмон эдилар ва иртидод исломдан сўнг содир бўлади. Хўп, сизни назарингиз бўйича, 12 имомлик шиъаларни хаммасини устида такфирни монеъликларини, шартларини хаммаси ва тўрт мархала риоят қилинганми ва буни натижасида дунёда уларни муртад деб эълон қила оладими?

Агар шу холатда шартларни ва монеъликларни эътиборга олмасдан туриб ва шахсни тўрт филтердан ва тўрт мархаладан ўтказмасдан туриб иртидод хукмини содир қилинса, ахли суннат деб маъруф бўлган фирқаларни,мазхабларни бошига нималар келиши мумкин?

Ахли суннат деб маъруф бўлган фирқалар бир-бирларини қиришдан,ўлдиришдан қўлларини тортмагунларича ташайю бунчалик қудратли хукуматга эга эмасди. Бундай қудрат мавжуд бўлмаган пайтларда бағдоддаги, райъдаги, қазвиндаги ханафийлар ва шофеъийлар, ханбалийлар бир-бирини қирғини билан банд бўлишган ва мана бу банда худо айтганидек ўзаро бир-бирларини ўлдиришарди, агар бир кун келиб улар бу мархаладан ўтишса, айтилган фатвога кўра яна бир-бирларини қириш билан машғул бўлишади. Хозир айтиб ўтилган ишларни афғонистонда,ироқни бир қисмида ва мусулмонлар яшайдиган бошқа минтақаларда, чунки фалончи сўфийларнинг фалон сифатига эга бўлганлиги учун бир-бирларига ташланишади ва бир-бирларини муртад деб эълон қилишади, мана бу мусулмон шахсни тўрт мархаладан ва тўрт филтердан ўтказиб ўтиришмайди.

Мана булар иртидод масаласи бўйича абу басир тартусийни келтирган далиллари бўлади, Абу мусъаб зарқовий  томонидан қабул қилингандан буён, уни хам абу басирни дўстлари ва хам душманлари  ижро қилишяпган. Жуда хам ажойиб. Бир  назарни ўзини  хам дўстлар ижро қилади ва хам душманлар. Бўлиб хам бу назарни пойдевори ёлғонга асосланган холда қурилган ва аллохни шариатида хеч қандай асосга эга эмас.

Мухтасар суратда мана бу борада янада кўпроқ изох беришни лозим топдим:

Риддани таърифи бўйича келтирилган нарса шуки, ридда мусулмон киши бажарадиган куфр амали ё сўзи хисобланади. Тўғрими? Ридда ё муртад бўлишлик, мусулмон киши бажарадиган куфр амали ё сўзи бўлади. Демак, бутун жахон шиъаларини устида муртад бўлганлик хукмини содир қилаётган киши, ишни бошидаёқ уни фатвосидан ошкор аслий кофир эмас,балки мусулмон киши куфр амалига   ё сўзига дучор бўлганини тушуниб етса бўлади. Тўғрими ё йўқми? Киши фалончи муртад бўлди,деган пайтида, яъни ошкор аслий кофир эмас,балки мусулмон киши куфр амалига ё сўзига дучор бўлган бўлади.

Хўп,олдин хам бу хақида сухбатлашганмиз ва керакли изохларни бериб ўтганмиз, қуръон ва хадисни собит қилишича хам, муртад бу ахли китобни ё шибхи ахли китобни кофирлари ё мушриклар эмас, балки мусулмон киши бўлади. Шу сабабли хам бизни назаримизни бу масалага аралаштирмаган холда, абу басир барча шиъаларнинг иртидоди борасида чиқарган хукми бўйича, шиъалар мусулмондурлар; тўғрими? Ва уларга худди бир мусулмондек муносабатда бўлиш керак. Чунки ридда мусулмон шахсга хос нарса; албатта довладаги биродарларимиз хам ўзларини душманлари бўлмиш абу басирни фатвосини татбиқ қилишган; улар шиъалар борасида  эрондаги ханафийларга ё шофеъийларга ўхшаш исломга “мунтасиб”  деб иқрор бўлишган, олдин бу хақида сухбатлашганмиз.

Демак, хар икки томонни назари бўйича, яъни абу басир ва уни муридлари, хатто уни қуролланган душманлари қабул қилган қоидага кўра, шу нарса келиб чиқадики, умум шиъалар худди бошқа фирқаларга,ахли қиблага ўхшаш мусулмондурлар. Мана бундай натижага етган пайтимизда бу борада уларнинг жиноятчиларига нисбатан исломий қоидани татбиқ қилишдан бошқа чорамиз қолмайди.

Яъни агар аллохни зотига ва росулуллох саллаллоху алайхи васалламга, қуръонга ё аллохни шариатидаги қонунларга нисбатан  таъна қилиш, арзимаган нарса деб санаш, хақорат қилиш ё  хар қандай шева билан хурматсизлик қилиш, бирор бир шахс ё ахли суннат деб маъруф бўлган фирқалардан бўлган бир хизб томонидан содир қилинса, бу нарса  бутун дунёдаги ахли суннатни хаммасини муртад бўлишига боис бўла олмайди, очиқ-ойдин кўриниб турганидек мана бу ўрин жахондаги хамма шиъаларга хам шомил бўлмайди. Яъни агар бир киши бу ишни қиладиган бўлса, бу иш хаммага шомил бўлмайди. Чунки умуман олганда шиъаларни хаммаси хеч қачон бир фирқа ё тоифа бўлган эмас ва  хозирда хам хар қандай соғлом инсон улар масалан шофеъийларга ё ханафийларга ё моликийларга ё бошқа ахли суннат деб  маъруф бўлган фирқаларга хатто хаворижларга, зохирийларга, мўътазилага ўхшаш ягона фиқх китобига ва рисоласига эга ва уларни хаммаси унга эргашишади,дея олмайди, йўқ бундай эмас. Хатто улар ўлиб кетган бир мужтахид билан хам ишлари йўқ ва уни фатволарига кўра амал қилишмайди. Эътибор беринглар, демак, сен ўтиб кетган кишини фатвосига кўра мана бу мазхабдаги  тирик инсонни мухокама қила олмайсан. Мана бу, бу мазхаб хақида тушуниб етиш керак бўлган  нихоятда мухим нуқта хисобланади. Бўлиб хам бир шофеъийни ё ханафийни ё моликийни ё ханбалийни мана бу мазхабни бошидаги олимларни,буюк кишиларни фатвосига кўра мухокама қила оласан.  Нима учун? Чунки, мана бу фирқалар хозирда хам мана бу фақих кишиларни фиқхига тақлид қилишади, аммо шиъалар бундай эмас, улар фақат тирик кишиларга тақлид қилишади, хатто тирик кишилар хам муттафиқун қовл эмаслар, балки улар  турли-хил кўз-қарашга эга хилма-хил фирқалардан ташкил топишган. Бу нарсани хаммамиз кўриб турибмизми? Хатто бир хил кўз-қарашни ўзида хам бир неча маржаъ тақлид топилади.

Бир тасаввур қилиб кўринглар, Барқаъий рохимахуллохни ва аллох хифз қилсин Табатабоийни тарафдорларини ўзи бир неча гурухга бўлинишади ва хозирда хам оятуллох Хоминаийни тарафдорлари жуда катта тоифани ташкил қилади,  Содиқ шерозийни тарафдорларини ўзи хам алохида йўлдан юришади, шунга ўхшаш Ливандаги,европадаги,Эрондаги ва бошқа турли-хил минтақалардаги бошқа турли-туман гурухларни номини келтирса бўлади.

 Мана бу текширувларни натижаси қўлга киритадиган биринчи натижа шуки, уларни хаммаси бир хил эмас ва уларни устида харгиз ягона хукмни содир қилиб бўлмайди. Бу хақиқатдур. Бутун жахон шиъаларининг ўртасида жиноятчи инсонлар қанча миқдорда топилса, буни жамиятга нисбатан айтяпман, мана бундан кўпроғини ахли суннатни орасидан  топса бўлади. Демак, мана бу андак,озгина инсонларни борлиги сабабли ахли суннатни хаммасини ё бутун жахон шиъаларини хаммасини жиноятчи,муртад деб бўлмайди.

Ўзимизни махалламизда,қишлоғимизда ва шахримизда ана ўшанча хилма-хил фикрлар,ихтилофлар мавжуд бўлиб туриб, ахолини хаммасини бир хукмга шомил қилишимиз бизни ўзимиз учун хам  имкони йўқ нарса; энди бир давлатнинг ё бир динга эргашувчиларнинг ёки бутун дунё бўйича бир мазхабнинг устида хукм бериш хақида гапирмаса хам бўлади. Якка шахсни устида хукм чиқариш билан бир минтақани устида хукм чиқаришни ўртасида катта фарқ бор. Сиз дорул ислом дея оласиз, аммо мана бу дорул исломда хамма мусулмон бўлмаслиги мумкин, у ерда ахли зимма хам мавжуд бўлиши мумкин, ёки бўлмасам фалон жой дорул куфр бўлади ва  бу минтақадаги аксариятга қараб хукм чиқарилади, аммо уларни орасида мусулмонлар хам бўлиши мумкин, биз мана бу мусулмонларни борлиги хақида хабар топганимиздан ва аниқ текшириб чиққанимиздан сўнг,уларни мусулмонларни хукмига шомил қиламиз.

Хўп, иртидодга дучор бўлганлар хақида ёки бошқачароқ қилиб айтганда бундай катта  жиноятни қилганларни устида,олдин айтиб ўтганимиздек тўрт филтерни – хозир яна қайтадан савол берган дўстлар учун яна қайтадан баён қиламиз- шартларни масалан такфир шартини фоилни,феълни ва феълни исботини ё сўзини устида бор ё йўқлигини кўриб чиқишимиз керак? Чунки мусулмонни устида бу хукмни чиқариш бўйича учинчи қадам шуки, унда бундай хукмни шартлари мавжудлиги кўрилади ёки бўлмасам шахсда мана бу ўринларни бири мавжуд бўлмайдиган бўлса, хеч ким уни жиноятчи дея олмайди, балки айтилган сўзлар ё хукмлар тухмат ва ёлғон хаддида қолиб кетади.

 Бундай жиноятларни қилган шахслар борасида яна шу нарсага эътибор бериш керакки, шартларга қўшимча равишда  хукм бериш бўйича  монеъликлар хам мавжудми ё йўқми? Дўстлар диққат билан эътибор беринглар, мана бу имтиёзлар мусулмонларга тегишли, кофирларники эмас, яна қайтариб айтаман бу имтиёзлар кофирларники эмас, балки мусулмонларга тегишли; хатто , аллох таоло мунофиқлар ва секулярзадаларга шундай имтиёзларни берганки, мана буларни ошкор кофирларга берган эмас. Биз мана бу нарсалардан хабаримиз йўқми? Ўтган дарсларда хам бунга  ишора қилиб ўтдик, мунофиқлар ана ўшанча ошкор куфрларни қилишганига қарамасдан биргина ёлғон узр сўраш билан уларни кечирилади ва улар ана ўшанча рухий жангларни қилишларига ва ёлғон,миш-мишларни тарқатишларига қарамасдан уларни кечирилган, аммо мана шу кечирим ошкор кофирларни устида хам ишлайдими? Албатта, ишламаган ва ишламайди хам.    

Энди, келинглар абу басир аввал уларни мусулмон деб санаган сўнгра эса муртад деб хисоблаган ва бошқалар хам бу фатвони ижро ва амал қилиш мархаласига етказган шиъларни устида мана шу монеъликларни ,шартларни татбиқ қилайлик:

-1 мавониъдаги фоил.

-Болиғ бўлмаганлик, сизни назарингиз бўйича шиъаларни орасида болиғ бўлмаган киши мавжудми ва болиғ бўлмаганлар фақат ахли суннатни ўртасида топиладими? Уларни хаммаси таклиф ахли бўлиб ораларида болиғ бўлмаганлар мавжуд эмасми?

 -Ақлсиз,жинни бўлишлик, яъни шиъаларни орасида жиннилар,маст бўлганлар топилмайдими? Фақат ахли суннатни ўртасида бундай  узр келтириладиган  инсонлар топиладими?

-Қасд қилмаган холатда унутишлик, унутиб қўядиган ва қасд қилмаган холда ишларни қиладиган  хеч қандай шиъа топилмайдими? Фақат ахли суннатни орасида бундай ишларни қиладиган кишилар топилади холосми? Яъни унутиб қўядиган кишилар фақат ахли суннатни ўртасида мавжудми?

Энди, самовия омиллари ва иродасиз қилинадиган бу уч ўринни кўриб чиқдик, бундан ташқари фоилдаги муктасаба аворизлари яъни инсон уни касб қилишда бир нав ихтиёрга эга бўлган нарсалар нима бўлади? Баъзи ўринларда умум шиъалар  билан суннийларни ўртасида фарқ борми ё йўқми?

-Хато, сизни назарингиз бўйича хатога дучор бўладиган хеч қандай шиъа топилмайдими ва хатокор инсонлар фақат ахли суннатни орасида топиладими?

-Таъвил, таъвил хақида берган таърифимизга кўра, шахс қуръон ва суннатда шубхага чанг солади  ёки нотўғри тафсир ва таъвилга қўл уради, агар ахли суннат бўлган мусулмон ўзини ўрнидан ташқарида шаръий хукм чиқарса ёки шубха,нотўғри фикр сабабли хукмни тескарисини тушуниб қолган бўлса, ва уни устида иқомайи хужжат қилинмаган бўлса, унга узр келтирса бўлади, аммо бир шиъага нисбатан бундай муносабатда бўлиш мумкин эмас, шу иш тўғри бўладими? Сунний учун таъвил такфир бўлишига монеъ бўла олади, аммо шиъа учун бўлмайдими? Бўлиб хам бизлар шиъаларни мусулмон деб санаб ўтдик.

-Жохиллик, агар сунний бўлган шахс ўзидаги жохилликни бартараф қила олмаган бўлса ва бу унинг жиноятчи деб хукм берилишига монеълик қиладиган бўлса, нима учун бу нарса шиъаларни устида хам ишлатилмайди? Бу шиъаларни сени ўзинг мусулмон деб хисобладингку? Агар жохиллик ва жахолат мана бундай шаклда бўладиган бўлса баъзилар учун мумкин  ва баъзилар учун мумкин бўлмайдими? Баъзилар учун бу мумкин бўлади,аммо баъзилар учун кечириб бўлмайдиган жиноят хисобланадими?   

 -Икрох,……икки мусулмон бир хил шароитга тушиб қолган бўлса ва тахдид сабабли жиноят қилишга мажбур бўлган бўлса, аммо хукм чиқарилган пайтда уларни бирини жиноятчи деб иккинчисини эса бегунох,деб эълон қилишни тасаввур қилиб  бўладими? Яъни суннийни бегунох деб аммо шиъа мазхабидаги кишини гунохкор дея оламизми? 

Диққат билан фикрланглар. Ўзингиз муртад дедингиз, муртад яъни олдин мусулмон бўлган кишидур. Бизларни довладаги биродарларимизни айтишича,улар исломга мунтасиб бўлганлардур, сизлар эса бизларни хаммамизни душманимиз бўласиз. Абу басир ва унга ўхшаганлар иртидод хукмини бериш орқали уларнинг олдин мусулмон бўлганликларини айтишди.  Демак, сен бир мусулмон хақида сухбатлашяпсан. Шундай бўлгач уни устида тўртталик ўринларни риоя қилишинг ва уни филтерлардан ўтказишинг керак.

2-Феълдаги монеъликлар хақида хам адолат қилиш керак, шахслардан ё қавмлардан нафратга эга бўлишлик шахсни адолатдан узоқлашишига сабаб бўлмаслиги керак. Агар сўз ё феъл аниқ бўлмаган бўлса ёки далолат қилган шаръий далил у феъл ё сўзни куфр экани борасида қатъий далолатга эга бўлмаса, бир суннийни жиноятчи дейишликка монеълик қилади, худди шу тартибда шиъанинг хам жиноятчи дейишликка монеълик қилади. Тўғрими? Сиз уларни хар икковини мусулмон дедингиз.

3-Субутдаги монеъликлар борасида хам одил бўлишингиз керак, яъни агар бир суннийни жинояти исбот қилинмаган бўлса ва биз уни жиноятчи дея олмасак, шу тартиб бўйича, агар бир шиъани хам жинояти исбот қилинмаган бўлса, биз уни хам жиноятчи дея олмаймиз. Бир шахс жиноятига иқрор бўлмаса ва уни очиқ-ойдин инкор қилиб турган бўлса ва хеч қандай одил инсон хам бу шахсга қарши гувохлик бермаса ва………бу хақида олдин сухбатлашганмиз, қандай қилиб шак ва гумон ва ошкор далилсиз бундай шахсни ғайри мусулмон деймиз, бўлиб хам бу мусулмон ишонч билан мусулмон бўлган эди ва бизлар хам ундан исломини қабул қилганмиз? Сен унга ислом хукмини берган эдинг, бу нима дегани? Яъни бу шахс ишонч билан мусулмон бўлган. Чунки сени ўзингни айтишинг бўйича, мана бу ўринларни тил билан айтишади ва мана бу ишларни хам амалда бажаришади.

Хўп, хозир буларни баён қилиб ўтдик, мана бу ўринларни зикр қилишни маъноси, жахондаги шиъаларни ўртасида жиноятчилар,муртадлар,ғуллот мавжуд эмас ва бу мусибат,бало фақат ахли суннат деб маъруф бўлган мазхабларга хос дегани бўладими? Албатта йўқ. Росулуллох саллаллоху алайхи васалламни асридаги бир неча минглик жамиятни орасида хам муртад, шаробхўр,зинокор ва бошқалар  топилгандан сўнг, бир ярим  миллиярддан ортиқ мусулмон жамияти мана бундай айблардан холи бўлиши мумкинми? Демак, юз миллиондан ортиқ 12 имомлик шиъалар жамиятини ўртасида хам жиноятчини  мавжудлигини инкор қилиш хам бизларни мақсадимиз эмас ва бўлмайди хам. Бизлар қайта ва қайта ахли суннат деб маъруф бўлган фирқаларни ва шиъаларни ўртасидаги ғуллотлардан безор эканимизни эълон қилганмиз ва бундан сўнг хам қиламиз.

 Бизларнинг бундай сенарийни очиқ-ойдинлаштириб олишимиздан мақсадимиз,америка ва нато, англия рахбарлигидаги ва  сехюнистик лоббилари ва оли саъудни фосид режими томонидан мазхабларни ва динларни ўртасида жанг ва фитнани ижод қилиш учун режалаштирилган ифлос ва хатарли сенарийни,фитнани ёритиб бериш ва  уни олдини олишдан  иборат. Улар мана шу йўлда уламоларни парвариш қилишган бўлиб,уларни канали орқали уларни адабиёти билан мусулмонларни муборазасини фалаж қилиш,бекорга кетказиш ва сарфланадиган кучини нотўғри йўлларга буришда бу лойихадан фойдаланишади. Бу уларнинг муфтилар,шайхлар,динфуруш  муллолар қолибидаги  этик кийиб олган аскарларини канали орқали йўлга қўйилган рухий жанглари хисобланади. Бу улардаги  юмшоқ жангларнинг бир канали бўлади.

Мана шу масала ақл эгалари учун( ақлли кишилар,худо ақлли бўлишга буюрган кишилар) жахондаги барча шиъаларга иртидод хукмини беришлик шаръий хам эмас ва ақлга хам тўғри келмаслигига етарлидур. Балки бу, ахли суннатга қарши йўлга қўйилган хатарли сенарий бўлиб, бу сенарий бўйича аслий ва биринчи бўлиб зарба ейдиган  кишилар, ўзларини ахли суннат деб санайдиган фирқалар бўлади. Бу сенарий ошкор секуляр кофирлар учун инхирофий жангларни вужудга келтиришдан ташқари, барча исломий фирқаларга ва секуляр кофир хукуматларни мухолифларига қарши фитнани лойихаси хам хисобланади.  Бу босқинчи секуляр кофирларга қарши  оёққа турган ва вахдатга эришишни хохлаётган кимсалар учун хам фитнани лойихаси бўлади, аммо мана бу сенарий бу вахдатга рухсат бермайди.

Агар рухсат берсангизлар соил душман хақида ва бу фатво қандай қилиб ахли суннатга, ўзларини ахли суннат деб санайдиган кишиларга қарши ишлаши, хамда бундан келиб чиқадиган манфаъат хам ташқи босқинчи кофирларни фойдасига хал бўлиши  борасида қисқача изох бериб ўтардим. Айтиб ўтилган тор назарли кўз-қарашга назар соладиган бўлсак, яъни ахли суннат деб маъруф бўлган фирқа билан шиъаларни ўртасида уларни қайси бири кўпроқ фойда кўрганини текширсак,шу нарса маълум бўладики, тор назарли кўз-қараш бўйича ахли суннат деб маъруф бўлган фирқалар мағлуб бўлишган ва 12 имомлик шиъалар ёки бошқа шиъалар ғалаба қозонишган. Бу фатво мана бундай таъсиротларга эга бўлган.

  Соил яъни хужум қилган душман: сени бир қориндан талашиб тушган биродаринг бўлиши мумкин, амакингни ёки тоғангни ўғли бўлиши мумкин, ёки мазхабдошинг ё хамзабонинг ё хамнажодинг ёки бошқа хар қандай киши бўлиши мумкин. Агар мана булардан бирортаси сенга қарши жанг қилса, уни хонадонидагиларни ё қабиласидагиларни ё у билан нажоди бир хил бўлганларни ё уни мазхабдошларини бу хукмга шомил қилма. Балки ўша бир кишини ё гурухни ё хизбни нишонга ол.

Агар сен ўша хонадондагиларни ё қавмдагиларни ёки ўша мазхабдагиларни ё хамзабонларингни хаммасини фақат бир кишини ёки гурухни  жинояти сабабли нишонга олсанг, аслида ақли йўқ жинни кишилардек аллохни шариатига хилоф равишда амал қилган ва аллохни дастурини бажармаган бўласан, бу ерда сени ўзинг жиноятчи бўлиб қоласан ва бундан ташқари хаммани ўзингга қарши муттахид бўлишга харакат қилган бўласан. Нима учун шуни тушунмайсан?

Мана бу огох бир мубораза қилувчини иши эмас, балки хаммани сизга  қарши муттахид қилаётган меъзонсиз ва душман инсонни иши бўлади. Уларнинг сенга қарши жанг қилаётган шахс билан вахдатга эришишлари, бу мана, бу жиноятчини ёки мана бу душманни қудратли бўлиши демакдир. Эътибор бердингми? Мана бу қудрат хар қандай ўзгаришни асоси хисобланади. Улар ўзларининг хамма ихтилофларини бир четга суриб қўйиб хаммалари бирга муттахид бўлишади ва сени душманингни ортига сафга туришади ва сени душманингни химоя қилишади. Хозир нима бўлганини тушунгандирсан? Сўнг, сен бундай ахмоқгарчиликни қилиб қўйганингдан кейин, ўзингни мазлум қилиб кўрсатасан ва воқиятдан қочасан ва хамма менга қарши бўлиб қолган,дейсан. Биз кўпчиликни бундай ўйин кўрсатишларини кўрганмиз. Уни ўзи хаммани жохилона ўзига қарши муттахид қилганини қабул қилишни истамайди.

Мана бу нарсани хар бир жиноятчи орзу қилади ва рухий жангларда бу иш учун миллиярдлаб доллор сарфлайди ва буни оқибатида ўзини қавмдошларини, хамзабонларини, мазхабдошларини алдайди ва уларга сизлар билан жанг қилаётган мана бу шахс фақатгина менга қарши эмас, балки сизларга хам қарши жанг қилаяпти,деб ёлғондан тушунтиради ва шу тарзда у ўзи учун куч жамлайди. Ахир ўтган тарихда фиръавн хам одамлар билан Мусо алайхиссаломни ўртасидаги ақидавий ихтилофларни бўрттириб кўрсатиш орқали, одамларни ўзи билан бирга сафарбар қилишга муваффақ бўлган  ва ўзини мақсадига етган эди-ку?!

Курдистон секуляристларининг кофир ва муртад ахзобларини  хар бири ўзига қарши қилинган хар қандай хамлани курдларни хаммасига қилинган хамладек таблиғ қилишларини кўрмаганмисизлар? Нима учун бундай қилаётгани борасида фикр қилганмисан? Ужалоннинг ишчилар хизбидаги кофир ва секуляр бўлган бир мушт курдлар хамма курдларга баробар бўла оладими? Ёки секуляр ва кофир борзонийга қарши қилинган хамла, курдларни барчасига қарши қилинган  хамлага баробар бўладими? Демакратларга, кумалаларга ва бошқа муртад секуляристларга қарши қилинган хамла, хамма курдларга қилинган хамлага тенг бўладими? Диққат қилчи!

Хозирни ўзида хам саддам курдларга қарши хамла қилди,деб таблиғ қилишади, аслида эса улар ёлғон гапиришяпти; саддам борзонийни демакрат хизбини тарафдори бўлган  ва толибонийга бирлашган курдларга қарши хамла қилди. Ёки эрон курдларга хамла қилди,дейишади, асли хақиқатда эса ёлғон айтишяпган бўлади. Балки эрон курдларга эмас  демократ хизбига, кумала хизбига ва араб,турк,форс иттифоқчиларига қарши хамла қилган.

Нима учун сизлар мана бу фитналарни тушуниб етмайсизлар ва сизларни ўзингиз хеч қандай хазина сарфламаган холда, мана бу фитналарни ўзингизга қарши амалда ижро қиласизлар? Бўлиб хам мана бу фитнани лойихаси душман томонидан тузиб чиқилган. Сизлар қайси бирингиз абу басир тартусий сизларнинг душманингиз эмаслигига шубха қилади?  Абу басир душман эмаслигида кимни шубхаси бор? У бизларни хаммамизни душманимиз бўлади. Сизларни қайси бирингиз оли саъуднинг хоин ва салтанат муфтилари душман эмаслигига шак қилади? Уларни хаммаси бизни ва сизларни ,мусулмонларни хаммасини душмани хисобланади. Сизларни хаммангиз абу басирни хам ва уни қаторидаги душманларни хам, оли саъуднинг фосид,салтанат уламоларини хам сизларни ва дунёдаги озодлик тарафдори бўлган мусулмонларни душмани эканига шубха қилмайсизлар.

Мусулмонлар шу даражада жохил бўлишлари ва тезда алданиб қолишлари мумкинми? Бўлиб хам улар ўзларида  усул ва манбаълари мавжуд  бўлган нарсалар борасида  алданиб қолишадими?  Қандай қилиб бир мусулмон шиъаларни мусулмон дейди ва улар бирданига муртадга  айланиб қолишади? Уларни тўрт  мархаладан ўтказиш керак эмасми? Умуман бу ишни қилишмаган. Уларни айтишича, улар исломга мунтасиб мусулмон бўлишган , аммо бирданига муртад бўлиб қолишган.

Шиъаларни хаммаси муртад ва уларни устида муртадларни ахкомлари ижро қилиниши керак, деб қабул қиладиган хақ талаб мусулмон инсон сизни назарингизча топилармикин? Мана бундай матлаблар абу басирга ва абу қатодага ўхшаган муфтиларни мохиятини очиб бермайдими? Улар исломга жон куйдурувчи кишиларми ё мусулмонларни душманими? Агар мана бундай вазиятларда мусулмонлар уларни бузғунчи фатволарига амал қилишса, яъни шиъалардан ё фалончи қавмдан ,сўфийлардан, фалончидан нафратлангани сабабли бу фатволарга амал қилса, ўзи хохлаган  ва хохламаган холда америка, англия, сехюнист лоббилари ва уларни минтақадаги хизматкорларидан  иборат секуляр кофирларни сафида жойлашиб қолмайдими? Уларни сафида туриб қолмайдими? Уларни жибхасидан жой олмайдими? Уларни фойдасига ишламайдими? Мусулмонлар албатта хушёр бўлмоқлари лозим.

Мусулмонларни манфаъатлари хақида бу даражада фикрлашни хохламайдиган ва кенг-кўламли кўз-қарашга эга бўлмаган ахли суннат деб маъруф бўлган фирқалар, энг камида шуни  билишлари керакки, 12 имомлик шиъаларнинг  хаммасини иртидоди хақидаги фатвога амал қилишлик, аслида ўзларини фирқаларига нисбатан очиқ хиёнат хисобланади. Ўзлари иддао қилаётган ва уни дифоъ қилаётган фирқаларига нисбатан хиёнатдур. Ўзини ахли суннат фирқасиданман , деб иддао қилаётган ахли суннат фирқасига нисбатан хиёнат бўлади, нима учун? Чунки хаммани ўзига қарши муттахид қилган. Чунки хаммани ўзининг фирқасига қарши муттахид қилиб қўйган. 

Мана бу ишни миллиярдлаб доллор сарфлаб  ва  ана ўшанча ахборот воситаларини таблиғоти орқали хам ироқда амалга ошира олишмаган эди, Басрада эрон элчихонасига хамла қилинган пайтда ва оятуллох Махмуд Хасан сархийга эргашган кишилар  Бобилда,Карбалода ва бошқа шахарларда ироқ  хукумати билан курашаётган вақтида ва  жамоати садр гурухидан  ажралиб чиққан гурухлар эса америка,англия кучларига қарши жанг қилаётган пайтида , абу мусъаб зарқовийнинг абу басирни қуйидаги  жумласидан олинган сўзлари хаммани бирга муттахид қила олди,

       الشِّيعَةُ الرَّوافِضُ طائِفَةُ شِرْكٍ ورِدَّةٍ»

Бир кечани ўзида хаммани бир-бири билан муттахид қилди, абу басир тартусийнинг биргина жумласи абу мусъаб зарқовийни оғзидан чиқди,у бу сўзни абу басир тартусийнинг китобидан нусха олган эди.  У қилган ишни ироқдаги хеч қайси бир қудрат ва шиъа маржаъси қила олмаган эди, ироқдаги хеч қайси бир қудрат ва шиъа маржаъси хамма шиъаларни ўртасида вахдатни, иттиходни вужудга келтира олмаган эди.

Нима содир бўлганини тушундингларми? Нима бўлганини кўрдингларми? Мана бу абу басир тартусийнинг 12 имомлик шиъаларнинг муртад бўлишлари борасидаги ёлғон фатвосини самараси, натижаси бўлади, у Абу Анас рохимахуллохга ўхшаш шариатдон уламоларнинг ўлими ва йўқлиги пайтида 12 имомлик шиъалар учун нихоятда чиройли хизмат кўрсатди. Ха, албатта  уларга хизмат қилди. Миллиярдлаб доллор пул мана бу хизматни кўрсата олмаган эди, уларнинг барча ахборот воситалари ва хамма таблиғотлари худди шу хизматни кўрасата олмаган эди. Уларнинг барча мурожаат қилинадиган кишилари хам бу ишни қилиша олишгани йўқ, бир-бирларини муттахид қила олмади. Абу Анас рохимахуллох очиқчасига шиъаларни биродар деб хитоб қилади ва уларни вахдатга даъват қилади ва хатто баъзи бир мархалаларда шиъа мазхабидаги кучлар билан бирга бирлашган холда  Карбало ва Нажафда ва бошқа минтақаларда жанг қилади. Бизларни ўзимиз мана бу нарсаларни кўрмадикми?

Бугунги кунда баъзи бир мусулмонлар ўзлари олиб борган тахқиқотлар натижасида 12 имомлик шиъаларни хаммасини иртидоди хақидаги фатво шаръий бўлмаслигини тушуниб етишган, шу сабабли хам дорул харбда сокин бўлган ва  навбатма- навбат  босқинчи секуляр кофирларнинг  эхтиёжига кўра мусулмонларга қарши таблиғ қилаётган кишилар ўзларини йўқотиб қўйишди,абу қатода фаластинийга ўхшаган кишилар тезда иш бошлаб видео мурожаъат орқали фатво бердики, 12 имомлик шиъалар ана ўша нусирийлар бўлишади. Мана бу хам ахли суннат фирқаларига нисбатан бошқа бир исм билан қилинган хиёнат хисобланади.

Бўлиб хам бизларни хаммамиз шуни яхши биламизки, нусийрийлар шиъа аиммалари, манбаълари, уламолари томонидан очиқ-ойдин такфир қилинишган. Мана бу масалада хеч ким шубха қилмайди. Бу фатво бир киши келиб ханафийларни хаммаси қодиёний бўлишади,деяётганга ўхшайди, ёки курдларни хаммаси секуляр кофир деганга ўхшайди. Ха, дорул куфрда тоғутларнинг хокимияти остида сокин бўлган мана бу тўда бир қадам орқага чекиниб хамма 12 имомлик шиъалар муртад эмаслар,дейишмоқчи. Аммо, буни қаршисида барча тарихий ва фиқхий  хужжатларни, санадларни оёқ-ости қилган холда 12 имомлик шиъаларни хаммаси нусийрийларга ўхшаш,дейишяпти. Ишонаверинг бутун тарих давомида махсусан ислом тарихида хеч қайси бир ахмоқ ўзини  бунчалик хақорат қилган эмас ва ахли илмга масхара бўладиган даражада бунчалик ахмоқгарчиликка йўл  қўйган  хам эмас, лекин абу қатода фаластиний ва унга ўхшаганлар хеч нарсадан шарм ва хаё қилишмайди, шу сабабли хам хар қандай ишга қўл уришади. Мана бу хам янги вужудга келган мусибатлардан бири бўлади, тўғри 12 имомлик шиъаларнинг умумий иртидоди борасидаги масала ёлғон эканини, абу басирни сўзлари ёлғон эканини  хамма тушуниб етди. Аммо, хозир абу қатоданинг янги сенарийси асосидаги  фитна ва достон бошланяпган. Шу сабабли хам нусийрийларни ақидаси – албатта уларга намийрийлар хам дейилади- хақида ишора қилиб ўтишни лозим топдим, чунки буни натижасида 12 имомлик шиъалар билан нусийрийларни ўртасидаги фарқни меъзонини маълум миқдорда  тушуниб етасизлар, иншааллох келаси дарсларимизда фирқаларни орасидаги фирқаларда улар  хақида муфассал изох бериб ўтамиз. Иншаалох.

Мухаммад ибни нусир фахрий намирий айтадики: шаъларни ўнинчи имоми худодур. Эшитдингларми? Айтадики: шиъаларни ўнинчи имоми худодур ва уни ўзи хам худо томонидан юборилган пайғамбардур, таносухга эътиқод қиларди, яхуд ва насороларни хақ деб санарди. Барча харом бўлган нарсаларни халол дерди ва намоз,рўза ва бошқа ибодатларни ботил қилган эди ва жинсий тартибсизликларни,хаёсизликни мумкин деб эътиқод қиларди. Хамжинсбозликни,ливотагарчиликни жоиз деб хисобларди ва айтардики: мафъул томонидан тавозеъ нишонаси ва аммо фоил томонидан эса тоййиботни  бир шахватларидан бири бўлади ва  худованд мана бу икковини хар бирини тавозеъ ва тоййиботни харом қилмаган. Хатто баъзи бир ёзилган нарсаларда унга шуни нисбат беришганки, у баъзи вақтларда мафъул бўларди ва бу ишни худо учун тавозеъ деб хисобларди. Бориб бир кўринглар. 

 Бу шахс ўша замонларда ва ундан кейинги замонларда шиъа аиммалари ва бошқа шиъа уламолари томонидан такфир қилинган, буни ўнлаб манбаъларда осонлик билан фахмласа бўлади. Сизни назарингиз бўйича, абу қатода фаластинийнинг мана бундай ёлғонни сехюнистик режимни орқа ховлиси ва американинг жосуслик маркази  бўлмиш иорданияда туриб олиб  тарқатишдан бўлган  манзури нима бўлиши мумкин? 

Мана бундай йўлдан юрган кимсалар, агар бундай вазиятда боши берк кўчага кириб қолган пайтларида тезда ўликларга мурожаъат қилишларини кўрмаганмизми? Нававий, ибни Хажар Асқалоний ,ибни Қуддома Мақдисий ва шунга ўхшаш ўнлаб олимларни такфир қилишмаганми? Мана шу равиш орқали мусулмонларни ўзлари билан машғул қилиб қўйишмаганми?

Бизлар холати маълум ва шунга ўхшаш шахслар билан ишимиз йўқ, лекин ўзимиздан нима учун душманларимизни қўлида ўйинчоқ бўлишимиз керак, деб сўрашга хаққимиз бор? Нима учун барча харакатларимизни бекорга сарфлаб ташлашимиз керак? Нима учун ошкора золимларни йўлига тушиб қолишимиз керак?

Мана бу ўйинлар адолатдан узоқда бўлган нарсалардур, аллох таоло бизларни адолатга даъват қилган:     

” یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ کُونُواْ قَوَّامِینَ لِلّهِ شُهَدَاء بِالْقِسْطِ وَلاَ یَجْرِمَنَّکُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلَى أَلاَّ تَعْدِلُواْ اعْدِلُواْ هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَى وَاتَّقُواْ اللّهَ إِنَّ اللّهَ خَبِیرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ» ‏(مائده/8)،(

Эй мўъминлар, аллохнинг ўзи учун хақ йўлни тутгувчи, адолат билан шаходат – гувохлик бергувчи бўлингиз! Бирон қавмни ёмон кўришингиз сизларни адолат қилмасликка тортмасин! Адолат қилингиз! Шу тақвога яқинроқдир. Аллохдан қўрқингиз! Албатта аллох қилаётган амалларингиздан хабардордир.

“Қоввамин” яъни адолат йўлида харакат қилувчилар.  Вожиботларни бажариш бўйича жиддий ва бардавом  харакат қиладиган кишилар. Адолатга ўхшайди, дажжолларни қонунларига эмас, балки аллохни шариатидаги қонунларга эргашадиган кишилар, 

” وَمَن أحسَن قَولاً مِمَن دَعَا إلَی اللهِ وَعَمِلَ صَالِحَاً قَالَ إنّنِی مِنَ المُسلِمین “

Аллохга дуо қилишади. Такфирни хукмида айтганимиздек, иккинчи мархалада натога ё америкага ё ўзларига ё абу басирга ё абу қатодага эмас,балки  қуръон ва сахих суннатга мурожаъат қилиниши керак ва унга даъват қилиниши лозим. 

«وَمَن أحسَن قَولاً مِمَن دَعَا إلَی اللهِ وَعَمِلَ صَالِحَاً قَالَ إنّنِی مِنَ المُسلِمین»  

мана бу энг яхши сўздир.

Ха, “қоввамин” яъни адолат йўлида   вожиботларни бажариш бўйича  жиддий харакат қиладиган кишилар бўлиб, адолатга ўхшаш унда бардавом бўлишади. “Шухадаа билқист” қазоват орқали шаходат берадиган гувохлар, улар унга ва бунга тарафдорлик қилишмайди, балки улар аллохни шариатидаги қонунлар ироя берган  адолатга тарафдорлик қилишади. Хақга тарафдорлик қилишади. Аллох зулмга, ёлғонга ,фасодга, мусулмонларни ва бандаларини  ўртасидаги қирғинга рози бўлмайди ва унга амр қилмайди ва бизлар хам бундай нарсаларга гувохлик бермаймиз.

Аллох бизларни адолатга даъват қилган, агарчи бу адолат бизларни дилимизда кина бўлган қавмга ёки уларга душманчилигимиз бор бўлган одамларга нисбатан бўлса хам адолат қилишимиз керак. Чунки аллохнинг дастурига итоат қилишда адолатнинг афзалликларидан ва дунёвий хаётимиздаги самарасидан ташқари, ўзимизнинг қудратимизни,кучларимизни янада қувватланишига сабаб бўлади.

 Мисол тариқасида, сиз ўзингизни дўстингизга айтасизки, сизни рўбарўйингиздаги насроний бир яхудий бўлади, биринчидан сиз ёлғон гапиргансиз, тўғрими? Сўнгра эса сизни атрофингиздаги кишиларни жахолати сизнинг мана бу ёлғонингизни хифз бўлишига боис бўлади, улар бу борада илмга эга бўлган пайтларида эса,сизнинг ёлғонингиз,сехрингиз ботил бўлади ва сизнинг қўшинингизни нафратига, кўнгли совишига боис бўлади; қарама- қарши томонда хам, насроний айтадики, қаранглар рўбарўйимиздаги кимсалар қанчалик ёлғончи, жохил ва фахмсиз экан? Улар мана бу ёлғонлари билан хос бир гурухни эмас, бизларни хаммамизни нишонга олган. Шу сабабли хам бу нарса мухолиф тарафдаги кучлар учун рухия беради. Яъни фалончи аслида насроний бўлиб туриб уни  яхудий деган шахс, ўзига мухолиф бўлган кучларга рухия беради ва қаршиларидаги томонни ёлғончи эканлиги ва ўзларининг эса хақ йўлда эканликлари борасида  уларни янада қатъиятли қилади ва мана шу хақ сабабли муттахид бўлишади ва қудратлари хам бир неча баробар кўпаяди.

Хақ йўлда жанг қилаётган сиздек одамни ёлғончиликка қандай эхтиёжи бор? Қани айтчи ёлғончиликка нима эхтиёжинг бор? Сен хатто бошқаларни ёлғонларидан хам ўзингни узоқ тутишинг керак. чунки сенга ёлғон айтаётган киши, энг камида сен учун яхшиликни хохламайди. Ислом ва кофирларнинг икки қутбли тузилишини бузишга харакат қилаётган ва кофирлар мафхумини нохақдан ислом доирасини ичига олиб кираётган кимсалар, ошкора кофирларга хизмат қилишяпти ва ўзларини бизларга ўхшаган мусулмонларни бир дастаси деб тушунтирмоқчи бўлишади; демак, сени энергиянгни бекорга кеткизаётганларга қарши жанг қил. Сизни назарингиз бўйича, мана бу аллохни бандаларига ва бугунги кунда  ситам кўрган мусулмонларга нисбатан ошкор зулм эмасми?  Бир эшитгин росулуллох саллаллоху алайхи васаллам нима деб мархамат қиладилар: “эй Муоз! Дуоси билан аллохни ўртасида хеч қандай парда бўлмаган мазлум кишини дуосидан қўрққин.”

 Мана бу меъзонсиз, мувозанатсиз, рухан  бемор инсонлар қўрқишга ва ўзларига келишга ва ўзларига, бошқаларга нисбатан зулм қилишдан қўлларини тортишга лойиқ эмасларми?

 Қадрли дўстим! Биродарим, мусулмон опа-сингиллар, биродарлар қатли вожиб бўлган минглаб кофир билан жанг қилишни тарк қилишлик, хатто агар хижоманинг  бир стакани  андозасида бўлса хам, мусулмоннинг қонини нохақ тўкишдан кўра осонроқдир. Улар сенга ёлғон айтишяпти ва сен уларни мана бу ёлғонларини рост дейишингни, такрорлашингни ва унга амал қилишингни  яхши кўришади. Сен ўзинг хам мажрух бўлиб бу ёлғонларни тарқатувчи бўлишинг керак  эмас, балки  мана бу ёлғонларни фош қилишинг керак. Бир киши келиб сени молингни ўғирлаган, нима учун сен унга қотил дейсан? Ёки бошқа биттаси ўғирлик қилган, нима учун унга жосус дейсан?  Сен бир гурух мусулмонлар билан хукумат қудратини устида ихтилофга эгасан, демак сен ана ўша масалани устида бахс қил. Ана ўша масалани устида у билан сухбатлаш.  Агар бир гурух мусулмонлар билан хукумат қудратини устида ихтилофга эга экансан, нима учун бир –бирингга хавориж деб лақаб қўясизлар ва муртад дейсизлар, аслида эса буни ёлғон эканини биласизлар-ку? Сен хам хавориж эмассан ва у хам муртад эмас. Сенда у билан жанг қилишга  етарли қудрат бор, фақат сизларни тактикангизда ихтилоф  бор холос.  Икковингизни ўртангизда иттиход йўқ. Икковингиздан бирингизни таъвилингиз ва ижтиходларингиз хато. Мана шу хато таъвил ва ижтиход сабабли бир –бирингиз билан жанг қиляпсиз, аслида эса сизларни хаммангиз мусулмонсизлар.

Сиз хақорат қилиб ошкора ёлғон айтаётган пайтингизда, сиз  хақингизда  чиқариладиган энг кам хукм, сизга мунофиқлар ва секулярзадалар сифати берилади ва адолатдан , ахли адолатдан узоқлашган бўласиз, мана бу бир мўъмин ва озодлик тарафдори бўлган мужохидга лойиқ иш эмас, адолат билан хукм чиқарилган тақдирда шуни айтса бўладики, сизнинг мана  бу ошкор ёлғонингиз фақатгина сизни мухолифларингизга хизмат қилиб қолмасдан, балки сизни тарафдорларингизга хам зарар етказади ва сизни, атрофингиздаги кишиларни хаққига қилинган ошкор зулм хисобланади. Сиз зулмни олиб ташлаш учун қиём қилгансиз, ўзингиз хам бошқа золимларга ўхшаган золим бўлишингиз керак эмас. Аллох таоло золимларга ёрдам бермайди ва золимларга нусратини хам нозил қилмайди. Бандаларига нисбатан  тафарруқ, залиллик, сусткашлик,ёлғончилик ва ошкора зулм йўлида харакат қилаётган кишига аллох қандай қилиб нусрат берсин?

Мени фикримча мана бу фурсатда сизларга  ироя берилиши керак бўлган комил изохлар  берилди ва муртадлар билан муомала қилиш равишини таниб олиш ва муртадлар жойлашган жибхани ,муртадларни таниб олиш хақидаги дарсимизни нихоясига  етказамиз,  берилган саволлар хам мана шу бугунги кунни масаласи борасида бўлиб, аксари хам ташайъю хақида бўлди, вақтимизни кўпини хам кундалик эхтиёжимизга керак бўлган масалага сарфладик ва бошқа саволларни биргаликда хусусий бўлган пайтимизга қолдирамиз, иншааллох бошқа фурсатга,  дарсимизни охирига етказамиз.        

اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ الجَنَّة وَمَا قَرَّبَ إِلَيْهَا مِنْ قَوْلٍ وَعَمَلٍ، وَأَعُوذُ بِكَ مَنَ النَّارِ وَمَا قَرَّبَ إِلَيْهَا مِنْ قَوْلٍ وَعَمَلٍ.

رَبَّنَا أَعِزَّنَا بِالإِسْلامِ، وَأَعِزَّ بِنَا الإسْلامَ، اللَّهُمَّ أَعْلِ بِنَا كَلِمَةَ الإسْلاَمِ، وَارْفَعْ بِنَا رَايَةَ القُرْآنِ.

اللَّهُمَّ رَبِّ جِبْرَائِيلَ وَمِيكَائِيلَ، وَإسْرَافِيلَ، فَاطِرَ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضَ، عَالِمَ الغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ، أَنْتَ تَحْكُمُ بَيْنَ عِبَادِكَ فِيمَا كَانُوا فِيْهِ يَخْتَلِفُونَ، اهْدِنَا لِمَا اخْتُلِفَ فِيْهِ مِنَ الحَقِّ بِإذْنِكَ، إِنَّكَ تَهْدِي مَنْ تَشَاءُ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ .

سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ، أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ

والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته

 شیخ ابو حمزه مهاجر هورامی : مقَدَّمات دَرسلَرِی/ بِیشِینچِی دَرس: شَرعِی دُشمَنشُوناسِی (4) شَرعِی اَدَبِیاتدَگِی مُرتَدلَرنِی اَنِیقلَش وَ مُرتَدلَرگه، مُرتَدلَرنِی جِبهَه سِیگه قَندَی مُناسَبَتدَه بوُلِیش.

شیخ ابو حمزه مهاجر هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب  الینگن

(مطلبنی کامل متنی)

بسم الله و الحمدلله

“اَلبَتَّه حَمد وَ سَنا تَنها اَلله گه لایِیقدِیر، اوُنگه شُکر اَیتَمِیز وَ اوُندَن یاردَم سُورَیمِیز، وَ اوُندَن مَغفِرَت طَلَب قِیلَمِیز وَ اوُزِیمِیزنِی نَفسلَرِیمِیزنِی شَررِیدَن، عَمَللَرِیمِیزنِی یامانلِیگِیدَن اَلله دَن پَناه سُورَیمِیز، کِیمنِی اَلله  هِدایَت قِیلسَه اوُنِی هِیچ کِیم گوُمراه قِیلَه آلمَیدِی، کِیمنِیکِی اَلله گوُمراه قِیلَدِیگن بوُلسَه اوُنِی هِیچ کِیم هِدایَت قِیلَه آلمَیدِی، وَ اَلله دَن اوُزگه اِلاه یُوقلِیگِیگه وَ اوُنِی شِیرِیکسِیز اِیکَنِیگه گُواهلِیک بِیرَمَن، مُحَمَّد اوُنِی بَندَه سِی،اِیلچِیسِی اِیکَنِیگه شَهادَت بِیرَمَن. “

“اِی مُؤمِنلَر، اَلله دَن حَق- راست قوُرقِیش بِیلَن قوُرقِینگلَر وَ فَقَط مُسُلمان بوُلگن حاللَرِینگدَه دُنیادَن اوُتِینگلَر!”

“اِی اِنسانلَر! سِیزلَرنِی بِیر جاندَن (آدَمدَن) یَرَتگن وَ اوُندَن جُفتِینِی (هَوانِی) وُجُودگه کِیلتِیرگن هَمدَه اوُ اِیککاوِیدَن کوُپ اِیرکَک وَ عَیاللَرنِی تَرقَتگن پَروَردِیگارِینگِیزدَن قوُرقِینگِیز! یَنَه آرَلَرِینگِیزدَگِی سَوال- جَوابلَردَه اوُرتَگه  سالِینَدِیگن اَلله دَن قوُرقِینگِیز وَ قَرِینداش- اوُرُوغلَرِینگِیز ( بِیلَن اَجرَلِیب کِیتِیشدَن سَقلَنِینگِیز)! اَلبَتَّه اَلله اوُستِینگِیزدَه کوُزَتُوچِی بوُلگن ذاتدِیر.”

“اِی مُؤمِنلَر، اَلله دَن قوُرقِینگلَر، توُغرِی سُوزنِی سوُزلَنگلَر! (شوُندَه اَلله) اِیشلَرِینگِیزنِی اوُنگلَر وَ گوُناهلَرِینگِیزنِی مَغفِرَت قِیلوُر. کِیم اَلله گه وُ اوُنِینگ پَیغَمبَرِیگه اِطاعَت اِیتسَه، بَس اوُ اوُلوُغ بَحتگه اِیرِیشِیبدِی.”

اَمّا بَعَد: “إِنَّ أَصْدَقَ الْحَدِيثِ كِتَابُ اللَّهِ وَ خَيْرَ الْهَدْىِ هَدْىُ مُحَمَّدٍ وَشَرَّ الأُمُورِ مُحْدَثَاتُهَا وَكُلَّ مُحْدَثَةٍ بِدْعَةٌ وَكُلَّ بِدْعَةٍ ضَلاَلَةٌ وَكُلَّ ضَلاَلَةٍ فِي النَّارِ “اِینگ راست سُوز اَلله نِی کِتابِی وَ اِینگ یَحشِی رَوِیش محمد صلی الله علیه وسلمنِی رَوِیشِیدِیر، اِینگ یامان اِیش دِیندَه یَنگِیلِیکنِی وُجُودگه کِیلتِیرِیشدِیر، دِیندَه یَنگِی پَیدا بوُلگن نَرسَه، بِدعَتدِیر؛ هَر قَندَی بِدعَت گوُمراهلِیک وَ هَر بِیر گوُمراهلِیک اِیسَه جَهَنَّمدَه دِیر.

السلام علیکم و رحمة الله و برکاته

بُوگوُن مُقَدَّمات دَرسلَرِیمِیزنِی دَوامِیدَه، بِیشِینچِی دَرسِنِینگ دُشمَنشُوناسِی بُولِیمِیدَه توُرتِینچِی قِیسمِیگه یِیتِیب کِیلدِیک،بوُ قِیسمدَه شَرعِی اَدَبِیاتدَگِی مُرتَدلَرنِی تَنِیب آلِیشنِی وَ مُرتَدلَرنِی جِبهَه سِیگه اَلله نِی شَرِیعَتِی اَساسِیدَه قَندَی مُعامَلَه قِیلِیشنِی کوُرِیب چِیقَمِیز، اِنشاءَالله.

اَلله تَعالَی مُدَّثِّر سُورَه سِیدَه اَهلِی  تَوحِد وَ کافِرلَرنِینگ بُو دُنیادَگِی وَ قِیامَتدَگِی اَحواللَرِینِی بَیان قِیلِیب مَرحَمَت قِیلَدِیکِی:   إِنَّهَا لَإِحْدَى الْكُبَرِ* نَذِيرًا لِّلْبَشَرِ* لِمَن شَاءَ مِنكُمْ أَن يَتَقَدَّمَ أَوْ يَتَأَخَّرَ*كُلُّ نَفْسٍ بِمَا كَسَبَتْ رَهِينَةٌ* إِلَّا أَصْحَابَ الْيَمِينِ* فِي جَنَّاتٍ يَتَسَاءَلُونَ* عَنِ الْمُجْرِمِينَ* مَا سَلَكَكُمْ فِي سَقَرَ* قَالُوا لَمْ نَكُ مِنَ الْمُصَلِّينَ (مدثر/35-43)، اَلبَتَّه، اوُ (جَهَنَّم بَرچَه) اِنسانلَر اوُچُون – سِیزلَرنِینگ آرَنگِیزدَه ( یَحشِیلِیک وَ طاعَت – عِبادَت تامانگه) اِیلگرِیلَیاتگن یاکِی ( کُفر وَ عِصیان تامانِیگه) چِیکِینَیاتگن کِیشِیلَر اوُچُون – آگاهلَنتِیرُوچِی بُولگن بُویُوک (بَلا) لَردَن بِیرِیدِیر. ** هَر بِیر جان اوُزِی ( حَیاتوُ دُنیادَه) کَسب قِیلگن عَمَل سَبَبلِی ( دوُزَخدَه) اوُشلَنگوُچِیدِیر. ** فَقَط اوُنگ قوُل اِیگه لَرِیگِینَه ( یَعنِی حَیاتوُ دُنیادَه اِیمان کِیلتِیرگنلَرِی وَ اِیزگوُ عَمَللَر قِیلگنلَرِی سَبَبلِی قِیامَت کوُنِیدَه نامَه یِی اَعماللَرِی اوُنگ قوُللَرِیدَن بِیرِیلگن سَعادَتمَند ذاتلَرگِینَه دوُزَخدَن) نَجات تاپگوُچِیدِیرلَر. ** اوُلَر جَنَّتلَردَه بِیر- بِیرلَرِی بِیلَن ( دوُزَخگه تَشلَنگن) جِنایَتچِی – کافِر کِیمسَه لَر حَقِیدَه سَوال – جَواب قِیلِیشوُرلَر. ** ( اوُلَر دُوزَخ اَهلِیگه): “سِیزلَرنِی نِیمَه سَقَرگه کِیرِیتدِی؟”، ( دِیگنلَرِیدَه)، ** اوُلَر اَیتوُرلَر:” بِیزلَر نَماز اوُقوُوچِیلَردَن بوُلمَدِیک.”

مَنَه بُو سوُزلَشوُنِی دَوامِیدَه اوُزِینگِیز شوُ سُورَه نِی دَوامِیدَه اوُقِیب مَنَه بُو جِنایَتچِیلَرنِی قالگن صِیفَتلَرِینِی بِیلِیب آلَسِیزلَر.

بُو یِیردَگِی مُهِم نَرسَه شوُکِی، اَلله تَعالَی بِیر- بِیرِیدَن کامِلاً فَرق قِیلَدِیگن اِیککِی گوُرُوهنِی اِیلگرِیلَش وَ چِیکِینِیش مَسَلَه سِینِی اوُرتَگه تَشلَیدِی:  «لِمَن شَاءَ مِنكُمْ أَن يَتَقَدَّمَ أَوْ يَتَأَخَّرَ»، اِیلگرِیلَگن کِیشِیلَر اَهلِی هِدایَت وَ اَهلِی جَنَّتدِیرلَر، اوُلَرنِی اَلَّذِینَ آمَنُوا، أَصْحَابَ الْیَمِینِ نامِی بِیلَن ناملَیدِی.

اوُلَرنِی قَرشِیسِیدَگِی آرقَدَه قالگن چِیکِینگن کِیشِیلَر گوُمراه بُولگن اَهلِی سَقَر اَهلِی جَهَنَّمدِیرلَر، اوُلَرنِی کافِروُن، عَنِید، اِستَکبَرَ، مُجرِمِین، مُعرِضِین، لَمْ نَکُ مِنَ الْمُصَلِّینَ (نَماز اوُقوُچِیلَردَن بوُلِیشمَگن اِیدِی)، مُعْرِضِینَ(شَرِیعَت قانوُنلَرِیدَن یوُز اوُگِیروُچِیلَر) کَبِی ناملَر بِیلَن ناملَیدِی. هَر اِیککِی گوُرُوه بِیر- بِیرِیدَن کامِلاً فَرق قِیلَدِی.

اِیندِی ظاهِردَه طاغوُتلَرنِی، مُجرِیملَرنِی، کافِرلَرنِی صَفِیدَن جُودا بُولِیب یوُلنِی مَعلوُم جایگچَه مُسُلمانلَر یَعنِی اِیلگرِی سِیلجِیگنلَر بِیلَن باسِیب اوُتگن کِیشِیلَر، ” آگاه حالدَه” وَ ” اوُزِینِی اِیختِیارِی بِیلَن” آرقَگه قَیتِیشگه قَرار قِیلَدِی وَ اِیسکِیلِیک پَرَستلَر بِیلَن بِیرگه بُولَدِی، مَنَه شوُ قَیتِیشگه ” مُرتَد” بُولَدِی دِییِیلَدِی. هَر قَندَی حالَتدَه اِرتِداد آرقَگه قَیتِیش مَعناسِیدَه کِیلَدِی، اَلله تَعالَی مَرحَمَت قِیلَدِیکِی:   «فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا» (کهف/64)، سُونگ اوُنِی (حِیضِیرنِی) اِیزلَب آرتلَرِیگه قَیتدِیلَر. قَرَنگلَر، بُو یِیردَه اِرتَدَّ آرتلَرِیگه قَیتدِیلَر بُولَدِی.

یاکِی باشقَه بِیر جایدَه مَرحَمَت قِیلَدِیکِی:  ‏«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تُطِيعُوا الَّذِينَ كَفَرُوا يَرُدُّوكُمْ عَلَى أَعْقَابِكُمْ فَتَنْقَلِبُوا خَاسِرِينَ‏» (آل عمران/149)، اِی مُؤمِنلَر، اَگر کافِرلَرگه اِطاعَت قِیلسَنگِیز، سِیزلَرنِی کِیتِینگِیزگه (کُفرگه) قَیتَرَدِیلَر. بَس، زِیان کوُرگوُچِیلَرگه اَیلَنِیب قالَسِیزلَر.

بیشتر بخوانید:  شیخ ابو حمزه مهاجر هورامی : مقَدَّمات دَرسلَرِی/ بِیشِینچِی دَرس: شَرعِی دُشمَنشُوناسِی (4) شَرعِی اَدَبِیاتدَگِی مُرتَدلَرنِی اَنِیقلَش وَ مُرتَدلَرگه، مُرتَدلَرنِی جِبهَه سِیگه قَندَی مُناسَبَتدَه بوُلِیش.

یاکِی اَلله تَعالَی سَیِّیدِیمِیز مُوسَی نِی تِیلِیدَن نَقل قِیلَدِی، اوُ کِیشِینِی قَومِیگه اَیتَدِیکِی:  «يا قَوْمِ ادْخُلُوا الْأَرْضَ الْمُقَدَّسَةَ الَّتِي كَتَبَ اللَّهُ لَكُمْ وَ لا تَرْتَدُّوا عَلى‌ أَدْبارِكُمْ فَتَنْقَلِبُوا خاسِرِينَ»(مائده/21)، اِی قَومِیم، اَلله سِیزلَر اوُچُون یازِیب قوُیمِیش بُو مُقَدَّس یِیرگه ( شَهَرگه) داخِل بوُلِینگِیز! آرتلَرِینگِیزگه قَیتِیب کِیتمَنگِیز، عَکس حالدَه زِیان کوُرگوُچِیلَرگه اَیلَنِیب قالوُرسِیز”، دِیگنِیدَه،

قُرآننِینگ مَنَه بُو کَلامِی هَم آشکار اَیتِیب توُرگنِیدِیک، بُو یِیردَگِی مَنضُور آرقَگه قَیتِیش یَحشِی نَرسَه دَن یامان نَرسَه تامانگه قَیتِیشدِیر. شوُندَی بُولگچ، لوُغَت جِهَتِیدَن هَم “رِدَّه” آرتگه قَیتِیش، «إرتَدَّ» قَیتدِی، «يَرتَدِد» قَیتَه دِی، ،«ارتداد» آرتگه قَیتِیشلِیک، ،«مرتد» آرتگه قَیتگن کِیشِی، «مرتدين» آرتگه قَیتگن کِیشِیلَر.

مَنَه بُو مَعنانِی بِیرَدِیگن بوُندَن باشقَه آیَتلَر هَم بار:  «وَلَا يَزَالُونَ يُقَاتِلُونَكُمْ حَتَّى يَرُدُّوكُمْ عَنْ دِينِكُمْ إِنِ اسْتَطَاعُوا وَمَنْ يَرْتَدِدْ مِنْكُمْ عَنْ دِينِهِ فَيَمُتْ وَهُوَ كَافِرٌ فَأُولَئِكَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَأُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ» (بقره/217)،  اوُلَر (کافِرلَر) قوُللَرِیدَن کِیلسَه تا دِینِینگِیزدَن قَیتَرگوُنلَرِیچَه سِیزلَر بِیلَن اوُرِیشَوِیرَدِیلَر. سِیزلَردَن کِیم اوُز دِینِیدَن قَیتِیب، دِینسِیز حالدَه اوُلسَه، اوُندَی کِیمسَه لَرنِینگ قِیلگن عَمَللَرِی دُنیایوُ آخِیرَتدَه بِیهُودَه کِیتوُر. اوُلَر دوُزَخ اِیگه لَرِیدِیر وَ اوُندَه اَبَدِی قالَه جَکلَر.

یاکیِ باشقَه بِیر جایدَه مَرحَمَت قِیلَدِیکِی:  «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تُطِيعُوا فَرِيقًا مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ يَرُدُّوكُمْ بَعْدَ إِيمَانِكُمْ كَافِرِينَ‏» (آل عمران/100)، اِی مُؤمِنلَر، اَگر کِتاب بِیرِیلگن کِیمسَه لَرنِینگ بَعضِی بِیر گوُرُوهلَرِیگه بوُیِینسُونسَنگِیز، اوُلَر سِیزلَرنِی اِیمانگه کِیلگنِینگِیزدَن کِییِین یَنَه کافِرلِیککَه قَیتَه رَدِیلَر.

«‏إِنَّ الَّذِينَ ارْتَدُّوا عَلَى أَدْبَارِهِمْ مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمُ الْهُدَى الشَّيْطَانُ سَوَّلَ لَهُمْ وَأَمْلَى لَهُمْ‏» (محمد/25)، اَلبَتَّه اوُزلَرِیگه هِدایَت (یوُلِی) اَنِیق – رَوشَن بوُلگنِیدَن کِییِین یَنَه آرتلَرِیگه (کُفرگه) قَیتِیب کِیتگن کِیمسَه لَرگه ( بُو اِیشلَرِینِی)شَیطان چِیرایلِی قِیلِیب کوُرسَتدِی وَ اوُلَر اوُچُون ( پوُچ آرزُو – حَیاللَرنِی) اوُزُون قِیلِیب قوُیدِی.  

«وَمَا مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَفَإِنْ مَاتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلَى أَعْقَابِكُمْ وَمَنْ يَنْقَلِبْ عَلَى عَقِبَيْهِ فَلَنْ يَضُرَّ اللَّهَ شَيْئًا وَسَيَجْزِي اللَّهُ الشَّاكِرِينَ‏» (آل عمران/144)،مُحَمَّد فَقَط بِیر پَیغَمبَر حالاص. اوُندَن اِیلگرِی هَم پَیغَمبَرلَر اوُتگندِیر. بَس، اَگر اوُ ( یَعنِی مُحَمّد عَلَیهِ السَّلام) وَفات قِیلسَه یا اوُلدِیرِیلسَه، کِیتِینگِیزگه (کُفرگه) قَیتِیب کِیتَسِیزمِی؟! کِیمدَه – کِیم کِیتِیگه قَیتِیب کِیتسَه، اَلله گه بِیران زِیان یِیتکَزَه آلمَس، (بَلکِی فَقَط اوُزِیگه ضَرَر قِیلَدِی، حالاص)، اَلله اِیسَه ( یوُللَرِیدَن قَیتمَی) شُکر قِیلگوُچِی بَندَه لَرِینِی مُناسِب مُکافاتلَیدِی.

حُوپ، اَلله تَعالَی مَنَه بُو آیَتلَردَه اِرتِدادنِی آلدِیندَن آرقَگه قَیتِیشلِیک دِییدِی، توُغرِیمِی؟ یَعنِی شَخص بِیر یُولنِی آلدِینگه قَرَب باسِیب اوُتَه دِی، سُونگرَه اِیسَه یَنَه قَیتَه دَن اَوَّلگِی جایِیگه قَیتِیب بارَدِی. یَعنِی سِیز مَنزِیلِینگِیزدَن اِیش جایِینگِیزگه بارَه سِیز، سُونگرَه اِیشدَن مَنزِیلگه کِیلَسِیز، مَنَه بوُنگه قَیتِیش دِییِیلَدِی. اَمّا اَگر اِیش جایِینگِیزدَن باشقَه جایگه کِیتسَنگِیز بوُنگه قَیتِیب کِیلِیش دِییِیلَدِیمِی توُغرِیمِی؟

دِیمَک، اَوَّلگِی توُرگن جایِیگه یَنَه قَیتَه دَن کِیلِیشگه قَیتِیش، دِییِیلَدِی. اِنسان کُفر وَ کافِرلِیکدَن مُؤمِن بُولِیش اوُچُون اِیمان وَ اِسلام سَرِی حَرَکَت قِیلَدِی،اَمّا آرَدَه یَنَه اَوَّلگِی اِیسکِی جایِیگه قَیتِیشگه قَرار قِیلَدِی، یَعنِی کُفرگه قَیتَدِی، مَنَه شوُنگه مُرتَد بوُلِیش، دِییِیلَدِی.

بُو یِیردَه نازِیک نوُقطَه لَردَن بِیرِی شوُکِی، هَر قَندَی قَیتِیش “آگاه حالدَه، قَصددَن، اوُزِینِی اِیختِیارِی بِیلَن”  عَمَلگه آشَدِی، توُغرِیمِی؟  یَعنِی شَخص قَیِیرگه بارِیشِینِی یَحشِی بِیلَدِی، مَقصَدِینِی یَحشِی بِیلَدِی وَ شوُنِی قَصد قِیلِیب قَیتَدِی. یَعنِی اَگر بِیر کِیشِینِی کوُزِینِی، قوُلاغِینِی باغلَب اوُنِی اَوَّلگِی جایِیگه قَیتَرِیب آلِیب کِیلِیشگن بوُلسَه، اوُنِی قَیتِیب کِیلدِی، دِییِیلمَیدِی، بَلکِی قَیتَرِیب آلِیب کِیلِیشدِی، دِییِیلَدِی.

 دِیمَک، قَیتِیشلِیک آگاهانَه، قَصددَن بُولِیشِی بِیلَن بِیرگه شَخصنِی اِیختِیارِی بِیلَن هَم بُولِیشِی کِیرَک. اوُنِی قوُل- آیاغِینِی، کوُزِینِی باغلَب تَحدِید قِیلِیب یا مَجبُورلَب قَیتَرِیب کِیلمَسلِیکلَرِی لازِم. مَجبُورِی حالَتدَه هَم قَیتِیب کِیلدِی دِییِیلمَیدِی، بَلکِی قَیتَرِیب آلِیب کِیلِیشدِی، دِییِیلَدِی.

دِیمَک، شَخص اوُزِینِی اِیختِیارِی بِیلَن قَیتگن بُولِیشِی کِیرَک، اوُنِی قَیتَرِیب کِیلمَسلِیکلَرِی یا شَخص باشقَه جایگه بارِیشنِی قَصد قِیلگن، لِیکِن اَدَشِیب اَوَّلگِی جایِیگه کِیلِیب قالگن بوُلمَسلِیگِی لازِم. هَر اِیککِی حالَتدَه هَم شَخص اوُزِینِی اَوَّلگِی جایِیگه قَیتِیشنِی هاحلَمَگن بَلکِی یا باشقَه لَر اوُنِی قَیتَرِیب آلِیب کِیلِیشگن یا اَدَشِیب کِیلِیب قالَدِی.

مَنَه بوُندَی شَخصگه اوُزِی قَیتِیب کِیلدِی، دِییِیلمَیدِی، بَلکِی کوُچ بِیلَن قَیتَرِیب کِیلِیندِی یا یوُلنِی بِیلمَس اِیکَن اَدَشِیب کِیلِیب قالدِی، دِییِیلَدِی. اِیندِی اَگر سِیز بِیر کِیشِیگه سِینِی قَیتِیب کِیلِیشگه حَققِینگ یُوق، اَگر قَیتِیب کِیلسَنگ سِینگه بِیر مِیللِیان جَرِیمَه سالَمَن، دِیسَنگِیز وَ کِیمدِیر اوُنِی مَجبُورلَب قَیتَرِیب آلِیب کِیلگن بُولسَه، شوُ حالَتدَه اوُنگه جَرِیمَه سالَسَنمِی؟ اَلبَتَّه یوُق. اَگر یُولدَن اَدَشِیب قَیتِیب کِیلِیب قالگن بُولسَه – چِی؟ بوُندَه هَم اَلبَتَّه یُوق. اَگر اوُ اَدَشِیب کِیلِیب قالگن بوُلسَه اوُنگه جَرِیمَه سالمَسلِیگِینگ اَنِیق نَرسَه. بَلکِی اوُ آگاه حالدَه اوُزِینِی اِیختِیارِی بِیلَن قَیتگن پَیتِیدَه گِینَه جَرِیمَه سالَسَن.

اِیندِی اَهلِی قِبلَه آرَسِیدَگِی قَیسِی قَتلَم “آگاه حالدَه وَ اوُزِینِی اِیختِیارِی بِیلَن” قَیتِیشگه قَرار قَبوُل قِیلِیب آرقَگه یَعنِی کافِرلَرنِی جَمِیعیَتِیگه کُفرگه قَیتِیب کِیتَه دِی؟

مُنافِقلَر وَ سِکوُلارزَدَه لَر بَحثِیدَه اَیتِیب اوُتگنِیمِیزدِیک، مُنافِقلَرنِی توُدَه سِی وَ سِکوُلارزَدَه لَر بِیر هِیل بوُلِیشمَیدِی، بَلکِی اوُلَر اَندَک سانلِی اِیچکِی پِینهان کافِرلَردَن وَ جُودَه کوُپ سانلِی اَلدَنگن، اَدَشگن مُسُلمانلَردَن تَشکِیل تاپگندِیر. اوُلَرنِی اَطرافِینِی اوُرَب آلگن مُسُلمانلَر، یا یَنگِی مُسُلمان بوُلگن وَ اَلله نِی شَرِیعَتِینِی یَحشِی یِیتَرلِی تَنِیمَیدِیگن یاکِی باشقَه چَه اِصطِلاح بِیلَن اَیتگندَه اِیمانِی ضَعِیف کِیشِیلَر بُولِیشَدِی، اوُلَر هَر َوقت آشکار کافِرلَرنِی شُبهَه لَرِیگه تَسلِیم بُولِیب اَلدَنِیشلَرِی مُومکِین یاکِی اوُلَر قَلبلَرِی بِیمار کِیشِیلَر وَ اوُزلَرِینِی نَفسلَرِیگه ظُلم قِیلِیشگن.

مَنَه بُولَرنِی هَمَّه سِینِی اَلله تَعالَی مُنافِقلَر، سِکوُلارزَدَه لَر جُملَه سِیدَن دِیب حِسابلَگن، اوُلَر اوُزلَرِینِی مُسُلمانلَردَن جُودا قِیلِیشمَس وَ مُسُلمانلَرنِی آرَسِیدَه یَشِیرِینِیب آلِیشَر اِیکَن، اوُلَر مُسُلمانلَرنِی جُملَه سِیگه کِیرِیشَدِی. مَنَه بُو بِیر- بِیرِیگه قَرَمَه – قَرشِی، هِیلمَه – هِیل توُدَه مُسُلمانلَرنِی آرَسِیدَه بوُلَر اِیکَن،اولرگه نسبتاً بیر  بِیمار کِیشِی صیفتیده، مُسُلمانلَرگه اوُحشَش مُناسَبَت بِیلدِیرِیلَدِی. اوُلَر عَمَلگه آشِیرَیاتگن بوُزغوُنچِیلِیکلَر وَ رُوحِی جَنگلَرگه قَرَمَسدَن اوُلَر مُسُلمانلَر جُملَه سِیدَن حِسابلَنَدِی.اَمّا هَر قَندَی سَبَبگه کوُرَه مُسُلمانلَرنِی صَفِیدَن اَجرَیدِیگن بُولِیشسَه، اَنَه اوُشَه مِقداردَه اِسلامِی شِددَتلِی  مُناسَبَتگه دُوچار بوُلِیشَدِی، بُو حَقِیدَه مُنافِقلَر، سِکوُلارزَدَه لَرنِی تَنِیب آلِیش دَرسِیدَه صُحبَت قِیلگن اِیدِیک.

  شُو سَبَبلِی هَم مَنَه بُوندَی کِیشِیلَر اوُزلَرِینِی صَفلَرِینِی سوُز یا عَمَل بِیلَن مُسُلمانلَردَن جُودا قِیلِیب آلِیشسَه وَ سُوز، عَمَل بِیلَن کافِرلَرگه قَیتِیب بارِیشسَه، بِیر مُنافِق اِیمَس، بَلکِی بِیر مُسُلمان صَفِینِی اوُزگرتِیرِیبدِی، دِییِیلَدِی. مَنَه بُو مُسُلماننِی اِسلامدَن آشکار کافِرلَر صَفِیگه قِیلگن اوُزگرِیشِی آرتگه قَیتِیش حِسابلَنَدِی وَ کُفرگه قَیتِیش بُولِیب مُرتَد بُولِیش، دِییِیلَدِی.

اَلبَتَّه مُنافِقلَر،سِکوُلارزَدَه لَرنِی توُدَه سِی یاکِی مُسُلمانلَر بَعضِی مَرحَلَه لَردَه آدَملَردَگِی قُدرَتنِی یاکِی حُکوُمَت قُدرَتِینِی حِمایَه سِی آستِیدَه چِیتگه چِیقَرِیب تَشلَنَدِی وَ صَفلَرِی مُسُلمانلَردَن جُودا وَ آشکار بُولَدِی:         «لَئِنْ لَمْ يَنْتَهِ الْمُنَافِقُونَ وَالَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ وَالْمُرْجِفُونَ فِي الْمَدِينَةِ لَنُغْرِيَنَّكَ بِهِمْ ثُمَّ لَا يُجَاوِرُونَكَ فِيهَا إِلَّا قَلِيلًا»(احزاب/۶۰)، قَسَمکِی، اَگر مُنافِقلَر، دِیللَرِیدَه مَرَض بوُلگن کِیمسَه لَر وَ مَدِینَه دَه مِیش- مِیش تَرقَتِیب یُورُوچِیلَر ( اوُز قِیلمِیشلَرِیدَن) توُحتَه مَسَه لَر اَلبَتَّه بِیز سِیزنِی اوُلَرگه قَرشِی آیاقلَنتِیرُورمِیز، سُونگرَه اوُلَر ( مَدِینَه دَه) سِیز بِیلَن بِیرگه توُرَه آلمَی قالوُرلَر، مَگر لَعنَتگه دُوچار بُولگن حاللَرِیدَه آزگِینَه ( وَقت توُرَه آلوُرلَر حالاص).

دِیمَک، مُسُلمانلَر اوُلَرنِی مَنَه شوُندَی حالَتدَه چِیقَرِیب یُوبارِیشَدِی یائِنکِی اوُزلَرِینِی اِیختِیارلَرِی بِیلَن پِینهان حالَتلَرِیدَن چِیقِیب آشکار وَ مَعلوُم بُولِیشَدِی وَ اوُزلَرِینِی صَفلَرِینِی جُودا قِیلِیشِیب مُسُلمانلَرنِی جَمِیعیَتِیدَن چِیتگه چِیقِیب کِیتِیشَدِی.

  هَر قَندَی حالَتدَه هَم اوُلَرنِینگ اوُزلَرِی اوُلَرگه قِیلِینَدِیگن مُعامَلَه نِی رَوِیشِینِی اوُزگرتِیرِیشَدِی، اِیندِی اوُلَرگه مُنافِقلَر یا سِکوُلارزَدَه لَر دِیب بوُلمَیدِی، چوُنکِی اوُلَر آشکار وَ مَعلوُم بُولِیشَدِی. بَلکِی اوُلَرگه سِکوُلارِیستلَر وَ آشکار کافِرلَر دِییِیلَدِی. دِیمَک، مُنافِقلَر وَ سِکوُلارزَدَه لَرنِینگ اِسلام وَ مُسُلمانچِیلِیکنِی باسِیب اوُتِیب آشکار کافِرگه، سِکوُلارِیستگه  اَیلَنَه دِیگن مَرحَلَه نِی مُرتَد بُولِیش، دِییِیلَدِی. مُنافِقلَر دِیگن اِسم اوُلَردَن آلِیب تَشلَنِیب اوُرنِیگه مُرتَد وَ مُرتَدلَر کَلِیمَه سِی قوُیِیلَدِی.

بَعضِی اَهلِی فَن هِیلمَه – هِیل رِوایَتلَردَه اوُلَرگه نِسبَتاً مُنافِق کَلِیمَه سِینِی هَم اِیشلَتگن، یَعنِی اِیندِی اوُلَرگه مُنافِقلَر توُدَه سِی، دِییِیلمَیدِی- دَه مُنافِق دِییِیلَدِی. حُوپ، اِیندِی مُنافِق هَم اَنَه اوُشَه پِینهان یا آشکار کافِردِیر. حاضِر آشکار بوُلگن وَ بِیز اوُنگه مُنافِق دِییَه آلَمِیز. اوُلَرنِی آشکار بوُلمَگن حالَتِیدَه مُنافِق اِیمَس، فَقَط مُنافِقلَر کَلِیمَه سِینِی اِیشلَتَمِیز، اَمّا آشکار بُولِیشگندَن سُونگ اوُلَرگه مُنافِق یا مُرتَد وَ جَملَنگن حالَتِیگه اِیسَه مُرتَدلَر دِییِیشِیمِیز مُومکِین. چُونکِی اوُلَرنِی مُسُلمانلَردَن اَجرَتِیب تَشخِیص بِیرَه آلَمِیز.

اَبُو بَکر رَضِیَ الله عَنهُ مُرتَدلَر قوُزغَلان قِیلِیشگن پَیتدَه مُسُلمانلَر بِیلَن مَسجِددَه صُحبَت قِیلگن پَیتِیدَه، قوُیِیدَگِی آیَتنِی ذِکر قِیلگندَن سُونگ:   «وَمَا مُحَمَّدٌ إِلاَّ رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِن قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَفَإِن مَّاتَ أَوْ قُتِلَ انقَلَبْتُمْ عَلَى أَعْقَابِکُمْ وَمَن یَنقَلِبْ عَلَىَ عَقِبَیْهِ فَلَن یَضُرَّ اللّهَ شَیْئاً وَسَیَجْزِی اللّهُ الشَّاکِرِینَ» ‏(آل عمران/144)، مُحَمَّد فَقَط بِیر پَیغَمبَر، حالاص. اوُندَن اِیلگرِی هَم پَیغَمبَرلَر اوُتگندِیر. بَس، اَگر اوُ ( یَعنِی مُحَمَّد عَلَیهِ السَّلام) وَفات قِیلسَه یا اوُلدِیرِیلسَه، کِیتِینگِیزگه (کُفرگه) قَیتِیب کِیتَه سِیزمِی؟! کِیمدَه – کِیم کِیتِیگه قَیتِیب کِیتسَه، اَلله گه بِیران زِیان یِیتکَزَه آلمَس، ( بَلکِی فَقَط اوُزِیگه ضَرَر قِیلَدِی، حالاص)، اَلله اِیسَه ( یُوللَرِیدَن قَیتمَی) شُکر قِیلگوُچِی بَندَه لَرِینِی مُناسِب مُکافاتلَیدِی.

آچِیق- آیدِین قِیلِیب اَیتَدِیکِی: حاضِرگِی پَیتدَه اوُزلَرِینِی دِینلَرِیگه قَیتگن کِیمسَه لَر اَگرچِی اوُتمِیشدَه مُسُلمان بوُلِیشگن بُولسَه هَم، اوُزلَرِینِی آتَه – بابالَرِینِی دِینِیگه کوُپراق مایِیل اِیدِیلَر.

یَعنِی حاضِردَه قَیتِیب کِیلگن کِیشِیلَر آلدِین هَم مُنافِقلَر توُدَه سِیدَه بوُلِیشگن. بُو یِیردَه نِهایَتدَه چِیرایلِی بَیان قِیلِیب بِیرَدِی: آچِیق- آیدِین قِیلِیب اَیتَدِیکِی: حاضِرگِی پَیتدَه اوُزلَرِینِی دِینلَرِیگه قَیتگن کِیمسَه لَر اَگرچِی اوُتمِیشدَه مُسُلمان بوُلِیشگن بُولسَه هَم، اوُزلَرِینِی آتَه – بابالَرِینِی دِینِیگه کوُپراق مایِیل اِیدِیلَر، یَعنِی بُو نِیمَه دِیگنِی؟ یَعنِی اوُلَر هَنوُز مُؤمِن بوُلِیشمَگن اِیدِی، اوُلَر فَقَط سِکوُلارزَدَه لَر، مُنافِقلَر بوُلِیشگن. یَعنِی حاضِردَه قَیتِیب کِیلگن کِیمسَه لَر آلدِین هَم مُنافِقلَرنِی توُدَه سِیدَه صَفِیدَه بوُلِیشگن. یاکِی بِیزنِی بوُگوُنگِی تِیلِیمِیز بِیلَن اَیتگندَه اوُلَر اِرتِداددَن آلدِین سِکوُلارزَدَه بُولِیشگن، اِیندِی اوُلَر حاضِر هَم مُنافِق بُولِیب قالِیشگن. مُرتَد بُولگن کِیشِیلَرنِی هَمَّه سِی اوُندَن آلدِین سِکوُلارزَدَه بُولِیشگن. بِیزلَرنِی هَمَّه مِیز اوُلَرنِی رَفتارلَرِی، سُوزلَرِیدَن تَشخِیص بِیرَه آلَمِیز.

حُوپ، اَبُو بَکر بُو سُوزلَرنِی قوُیِیدَگِی گوُرُوه حَقِیدَه اَیتَدِی، اوُشَه صَدرِ الاِسلام زَمانِیدَه تَغلِیب قَبِیلَه سِیدَن بُولگن سَجّاح بِنتِ حارِیثَه اِسملِی عَیال هَم پَیغَمبَرلِیکنِی اِدِّعا قِیلِیب چِیقَدِی، اوُ آلدِین نَصرانِی بُولگن اِیدِی، اَمّا کِییِین اِسلام کِیلتِیرَدِی وَ یَنَه قَیتَه دَن مُرتَد بُولَدِی وَ سُونگرَه اوُزِی یَنگِی دِیننِی وُجُودگه کِیلتِردِی وَ پَغمَبَرلِیکنِی اِدَّعا قِیلَدِی، اِرتِداددَن آلدِین هَم مُنافِقلَر وَ سِکوُلارزَدَه لَر توُدَه سِیدَن حِسابلَنَر اِیدِی وَ اِسلامدَن قَیتگندَن سُونگ اِیسَه اوُنگه نِسبَتاً حُوددِی سِکوُلارِیستلَرگه قِیلِینگنِیدِیک مُعامَلَه قِیلِینَدِی. مَنَه بُو خُدانِی بَندَه سِی حَتّی یَنگِی دِیننِی وُجُودگه کِیلتِیرَدِی، اِیندِی هَر قَندَی یَنگِی دِیننِی وُجُودگه کِیلتِیرِیشلِیک اِنساننِی سِکوُلارِیستلَرنِی جُوملَه سِیگه قوُشِیلِیشِیگه بائِث بوُلَدِی. اوُندَن تَشقَرِی مُرتَدلَر جُزعِی اِیختِلافلَر بِیلَن عُمُوماً سِکوُلارِیستلَر جُوملَه سِیدَن حِسابلَنِیشَدِی. 

شُو بِیلَن بِیرگه بَشَر تامانِیدَن وُجُودگه کِیلتِیرِیلگن هَر قَندَی دِین مُشرِکلَر یا بُوگوُنگِی تِیل بِیلَن اَیتگندَه سِکوُلارِیزم دِینِی، دِییِیلِیشِینِی هَمَّه مِیز یَحشِی بِیلَمِیز، اوُلَر اَهلِی کِتاب یا شِبهِ اَهلِی کِتابنِی جَمِیعیَتِیگه هَم قوُشِیلِیشمَیدِی، حَتّی اَگر مُسَیلِمَه یِی کَذّابگه یا باشقَه لَرگه اوُحشَش مَثَلاً سِکوُلارِیستِیک، اِسلام، یَهُودِیَت، نَصرانِیَت، مَجُوسِیَت یاکِی بُولَردَن تَشقَرِی باشقَه نَرسَه لَردَن، عَقلگه وَ تَجرِیبَه گه، عِلمگه سُویَنگن (بوُگوُنگِی کوُندَگِی آمانِیزمگه اوُحشَش) نَرسَه لَرگه اوُحشَش تَرکِیبِی دِیندَن عِبارَت بوُلِیشسَه هَم فَرقِی یُوق. 

بُو حالَتدَه مُرتَدلَر مُنافِقلَر وَ سِکوُلارزَدَه لَرنِینگ آشکار کافِرلَر کوُرِینِیشِیدَگِی تَکاموُلَّشگن شَکلِی حِسابلَنَدِی. مَنَه بُو نِهایَتدَه عَجایِیب نوُقطَه. مُرتَدلَر مُنافِق وَ سِکوُلارزَدَه لَرنِینگ آشکار کافِرلَر کوُرِینِیشِیگه اوُتِیب آلگن تَکامُولَّشگن شَکلِی بُولِیب آلِیشَدِی، اوُلَر بِیر شَکلدَن باشقَه بِیر شَکلگه اوُتِیشگن حالاص. اوُلَر مُرتَد بوُلِیشگن. عُمُوماً آلگندَه مُرتَدلَر مُنافِقلَر وَ سِکوُلارزَدَه لَرنِینگ توُدَه سِیدَه بوُلگن اوُلَرنِی صِیفَتلَرِیگه اِیگه بوُلگن مُسُلمانلَردَن وُجُودگه کِیلِیشَدِی، مَنَه بُو نوُقطَه گه جُودَه کوُپ مُسُلمان بِرادَرلَرِیمِیز وَ آپَه – سِینگِیللَرِیمِیز دِققَت قِیلِیشمَیدِی.

مُرتَدگه اَیلَنِیب قالگن مَنَه بُو سِکوُلارزَدَه  یا مُنافِقلَرنِی جایگاهِی، اوُرنِی اَصلاً مُهِم اِیمَس:

• مَنَه بُو شَخص فُرصَت کوُتِیب یوُرگن بِیر مُنافِق وَ پِینهان کافِر بُولِیشِی یاکِی بِیر کوُن فُرصَت یِیتِیب کِیلسَه آزادانَه عَقِیدَه سِینِی بَیان قِیلِیشنِی  وَ اوُنِی اَساسِیدَه عَمَل قِیلِیشنِی کوُتِیب یوُرگن بُولِیشِی مُهِم اِیمَس.
• یاکِی سِناودَن اوُتگن اِیمانِی ضَعِیف بِیر مُسُلمان بوُلِیشِی هَم مُومکِین. حُوددِی عَبدُالله اِبنِ جَهشگه اوُحشَب عائِلَه سِی بِیلَن حَبَشَه گه هِجرَت قِیلَدِی وَ اوُ یِیردَه مُرتَد بُولَدِی.
• یاکِی رَهبَرلِیک اوُرنِیگه نِهایَتدَه یَقِین بوُلگن کِیشِیلَردَن بوُلِیشِی هَم مُومکِین. حوُددِی عَبدُالله اِبنِ اَبِی سُرخگه اوُحشَیدِی، اوُ اَوَّلگِی مُهاجِرلَردَن مُسُلمانلَردَن بوُلِیب وَحِی کاتِبلَرِیدَن حِسابلَنگن وَ مُهاجِرلَر بِیلَن مَکَّه دَن مَدِینَه گه هِجرَت هَم قِیلَدِی، سُونگرَه مُرتَد بُولَدِی وَ مَکَّه گه سِکوُلارِیستلَرنِی آلدِیگه قَیتَدِی.
• یاکِی بِیز اوُنِی قَلبِیدَگِی نِفاقِینِی، کَسَللِیگِینِی تَشخِیص بِیرِیشگه قادِر بُولمَیدِیگن وَ اوُنِی مُسُلمانلَرنِی جُملَه سِیدَن دِیب حِسابلَگن، کِییِینراق اِیسَه آرتِیگه قَیتِیب کِیلگن هَر قَندَی کِیشِی بُولِیشِی موُمکِین. چُونکِی مُنافِقلَر وَ سِکوُلارزَدَه لَر بَحثِیدَه اَیتِیب اوُتگنِیمِیزدِیک، اَلله تَعالَی اوُلَرنِی عَدَدِینِی رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّمگه خَبَر بِیرگن اِیدِی، اَمّا اَلله تَعالَی آچِیق- آیدِین بَیان قِیلَدِیکِی، اوُلَرنِی بَعضِیلَرِی هَم بارکِی سِیز اوُنِی هِیچ قَچان تَشخِیص بِیرَه آلمَیسِیزلَر وَ فَقَطگِینَه اَلله تَعالَی اوُلَرنِی تَنِیدِی حالاص. اِیندِی مُنافِقلَر وَ سِکوُلارزَدَه لَر گوُرُوهِیدَن قَیتِیب مُرتَدلَر جُملَه سِیدَن بُولگن کِیمسَه لَر مَنَه شوُ گوُرُوهدَن بوُلِیشِی هَم مُومکِین.

مَنُه بُو هِیلمَه – هِیل گوُرُوهلَر، مُنافِقلَر وَ سِکوُلارزَدَه لَردَن تَشکِیل تاپگن توُرلِی- تُومَن دَستَه لَر مُسُلمانلَرنِی آرَسِیدَه یَشِیرِینِیب توُرگن پَیتلَرِیدَه هَر نَرسَه قِیلِیشسَه هَم، بِیرگِینَه یالغان عُذر سوُرَش بِیلَن اوُلَرنِی کِیچِیرِیلَردِی، اوُلَرنِی شوُنچَه لِیک کوُپ کِیچِیرِیلگن اِیدِیکِی، حَتّی اوُلَر رَسُول الله صلی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی ساددَه،اِیشانوُچَن آدَم وَ اوُلَر هَر نَرسَه دِییِیشسَه اِیشانَوِیرَدِی، دِییِیشَردِی:  «وَ مِنْهُمُالَّذِينَ يُؤْذُونَ النَّبِيَّ وَ يَقُولُونَ هُوَأُذُنٌ». اوُلَر نِیمَه دِییِیشسَه هَم رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلّم اِیشانَوِیرَدِی، دِیب حَیال قِیلِیشَردِی، اوُلَر شوُ رَوِیش بِیلَن رَسُول الله نِی اَذِیَت قِیلِیشماقچِی بُولِیشَر وَ اوُ کِیشِینِی ساددَه لِیکدَه مُتَّحَم قِیلِیشَردِی. اَگر مَنَه بُو کِیمسَه لَر مُنافِقلَر وَ سِکوُلارزَدَه لَرگه خاص بُولگن بَرچَه جِنایَتلَرنِی مُسُلمانلَرنِی جَمِیعیَتِیدَه قِیلِیشسَه، لِیکِن مُسُلمانلَرنِی اوُرتَسِیدَه تَفرَقَه گه سَبَب بوُلِیشمَسَه وَ اوُزلَرِینِی جُودا قِیلِیب آشکار بُولِیب آرتگه قَیتِیب کِیتِیشمَس اِیکَن، اوُلَرگه صَبر- طاقَت قِیلِینَدِی وَ مُسُلمانلَرنِی جُملَه سِیدَن حِسابلَنِیشَدِی.

شَخص مُسُلمان بُولسَه – یُو، لِیکِن قَصددَن وَ اوُزِینِی اِیختِیارِی بِیلَن آگاه حالدَه بِیر سُوزنِی سُوزلَسَه یا بِیر اِیشنِی قِیلسَه کِی، مَنَه بُو اِیشلَر سَبَبلِی مُسُلمان بُولگندَن سُونگ یَنَه کافِرلَرنِی جُملَه سِیدَن بُولِیب قالسَه آرتگه قَیتِیب کِیتسَه، مَنَه بُو جِنایَتدَن کوُرَه هَم کَتتَراق جِنایَت یُوق، اَمّا مُنافِقلَر وَ سِکوُلارزَدَه لَر مَنَه بُوندَی کَتتَه جِنایَتلَرنِی هَم قِیلِیشَدِی: «یَحْلِفُونَ بِاللّهِ مَا قَالُواْ وَلَقَدْ قَالُواْ کَلِمَةَ الْکُفْرِ وَکَفَرُواْ بَعْدَ إِسْلاَمِهِمْ وَهَمُّواْ بِمَا لَمْ یَنَالُواْ» (توبه/74)، اوُلَر ( یَعنِی، مُنافِقلَر سِیزگه یِیتِیب کِیلگن حَقارَت سُوزلَرِینِی) اَیتمَگنلِیکلَرِیگه قَسَم اِیچَه دِیلَر. حالبُوکِی، کُفر سوُزِینِی اَنِیق اَیتگن اِیدِیلَر وَ اِسلامگه کِیرگنلَرِیدَن سُونگ یَنَه کُفرگه قَیتگن اِیدِیلَر هَمدَه اوُزلَرِی یِیتالمَگن نَرسَه گه ( یَعنِی، پَیغَمبَرنِی جانِیگه سُوءِقَصد قِیلگن اِیدِیلَر.

یَعنِی مُنافِقلَر مَنَه بُو دَرَجَه دَگِی اِیشلَرنِی قِیلگن پَیتلَرِیدَه هَم مُسُلمانلَرنِی جَمِیعیَتِی اوُلَرگه صَبر- طاقَت قِیلِیشگن، چُونکِی اوُ پَیتدَه مُسُلمانلَر اوُلَرنِی مَنَه بُو اِیش بُویِیچَه مَحکوُم قِیلِیش اوُچُون آچِیق- آیدِین دَلِیلگه اِیگه بُولِیشمَگن، بُو خَبَرنِی اَلله تَعالَی مُسُلمانلَرگه خَبَر بِیرگن اِیدِی. حوُپ، دِیمَک اوُلَر کَتتَه گوُناهنِی قِیلِیشِیب مُسُلمان بوُلگندَن سُونگ کُفرگه قَیتگن اِیدِیلَر.  «وَکَفَرُواْ بَعْدَ إِسْلاَمِهِمْ».

اَمّا بوُندَن بَتتَرراق جِنایَتنِی هَم قِیلِیشَدِی، بِیر گوُرُوه کِیشِیلَر مُسُلمان بوُلِیشلِیکدَن کوُرَه هَم یُوقارِیراق دَرَجَه گه چِیقِیب مُؤمِنلَر جُملَه سِیدَن بُولِیشَدِی، لِیکِن شوُنگه اوُحشَش گوُناهنِی قِیلِیش آرقَلِی یَنَه قَیتَه دَن کافِرلَرنِی جُملَه سِیدَن بُولِیب قالِیشَدِی:  «وَلَئِن سَأَلْتَهُمْ لَيَقُولُنَّ إِنَّمَا كُنَّا نَخُوضُ وَنَلْعَبُ ۚ قُلْ أَبِاللَّهِ وَآيَاتِهِ وَرَسُولِهِ كُنتُمْ تَسْتَهْزِئُونَ*لَا تَعْتَذِرُوا قَدْ كَفَرْتُم بَعْدَ إِيمَانِكُمْ ۚ إِن نَّعْفُ عَن طَائِفَةٍ مِّنكُمْ نُعَذِّبْ طَائِفَةً بِأَنَّهُمْ كَانُوا مُجْرِمِينَ» (توبه/65-66)، قَسَمکِی، اَگر اوُلَردَن ( نِیگه اوُستِینگِیزدَن کوُلگنلَرِی حَقِیدَه) سُورَسَنگِیز، اَلبَتَّه اوُلَر: “بِیز فَقَط بَحثلَشِیب، هَزِیللَشِیب کِیلیَپمِیز، حالاص،” دِییدِیلَر. اَیتِینگ: ” اَلله دَن، اوُنِینگ آیَتلَرِیدَن، اوُنِینگ پَیغَمبَرِیدَن کوُلوُچِی بوُلدِینگِیزمِی؟”. *** عُذر اَیتمَنگلَر! سِیزلَر اِیمان کِیلتِیرگنِینگِیزدَن سُونگ یَنَه کُفرگه قَیتدِینگِیز. اَگر سِیزلَردَن بِیر طائِفَه نِی ( چِین اِخلاص بِیلَن تَوبَه قِیلگنلَرِی اوُچُون)عَوف قِیلسَک، باشقَه بِیر طائِفَه نِی جِنایَتچِی بُولگنلِیکلَرِی سَبَبلِی عَذابلَیمِیز.

 مَنَه بُو آیَت آشکارَه اَیتیَپتِیکِی، اَلله بِیلَن یا اوُنِی آیَتلَرِی، قانوُنلَرِی، پَیغَمبَرِی صلی الله علیه وسلم بِیلَن هَزِیل قِیلِیشلِیک، شَخصنِی اِیماندَن آرتگه قَیتَرَدِیگن یَعنِی کافِر بُولِیشِیگه سَبَب بوُلَدِیگن کُفر حِسابلَنَدِی، بُو یِیردَه فَقَط هَزِیل حَقِیدَه گپ کِیتیَپتِی؛ اِیندِی اَگر قَصددَن حُرمَتسِیزلِیک، آدابسِیزلِیک قِیلِینَدِیگن بُولسَه، جِددِی یا هَزِیل گپنِی حُکمِی بِیر هِیل بُولَدِی. شَخص اَلله نِی وَ اوُنِی قانوُنلَرِینِی،آیَتلَرِینِی، رَسُولِینِی هَزِیللَشِیب یا جِددِی حالَتدَه مَسخَرَه قِیلِیشِیدَه فَرق یُوق. اَلله تَعالَی مَنَه بُو آیَتدَه مَرحَمَت قِیلَدِیکِی: یالغان اَیتدِینگِیز مَنَه بُو سوُزلَرِینگِیز اوُیِین اوُچُون یا هَزِیللَه شِیب اَیتِیلگن اِیمَسدِی، دِیمَه یَپتِی، بَلکِی مَرحَمَت قِیلیَپتِیکِی: مَنَه بُو اِیش سِیزلَرگه بَهانَه بُولَه آلمَیدِی، مَنَه بُولَرگه نِسبَتاً هَزِیللَه شِیب بُولمَیدِی، سِیزلَر اِیمان کِیلتِیرگنِینگِیزدَن سُونگ کافِر بُولدِینگِیز…………«لَا تَعْتَذِرُوا قَدْ كَفَرْتُم بَعْدَ إِيمَانِكُمْ» یَعنِی مَنَه بُو کِیمسَه لَر اَصلِیدَه هَزِیللَه شِیب اَیتگن وَ یامان نَرسَه نِی مَقصَد قِیلمَگن سوُزلَرِی سَبَبلِی، اِیککِی مَرحَلَه آرتگه قَیتِیشَدِی وَ کافِر بُولِیشَدِی.

مَنَه بُو دَستَه نِی گوُناهِی ” اِسلام کِیلتِیرگندَن سُونگ کافِر بُولِیشَدِی” اِیمَس، بَلکِی اوُلَرنِی مَرحَلَه سِی اِیماندَن یُوقارِیراق دَرَجَدَه بوُلِیشگن، اوُلَرنِی اِیمانلَرِیگه گوُواهلِیک بِیرِیلیَپتِی وَ جِنایَتلَرِی هَم ” اِیماندَن کِییِین کُفر کِیلتِیردِینگِیز” بُولَدِی. دِیمَک حَتَّی بِیر مُؤمِن هَم مُنافِقلَر صِیفَتِیگه اِیگه بُولَه آلَدِی وَ بَعضِی بِیر مَرحَلَه لَردَه مَنَه بُو صِیفَتلَر اوُنِی اِرتِدادِیگه هَم سَبَب بُولَدِی. کوُرِینِیب توُرگنِیدِیک مُنافِقلَر وَ سِکوُلارزَدَه لَر توُدَه سِینِی ظاهِردَه مُسُلمان بُولگن مَنَه بُوندَی دَستَه لَردَن عِبارَت مَعجُون تَشکِیل قِیلَدِی. 

«كَفَرُوا بَعدَإسلَامِهِم» یا «كَفَرْتُمْ بَعْدَ إِیمَانِكُمْ»، مَنَه بُو بِیر مُسُلمان مَخصُوصاً بِیر مُؤمِن قالِیشِی مُومکِین بُولگن اِینگ کَتتَه جِنایَت حِسابلَنَدِی، اوُ شوُندَی حالَتدَه بُولَدِیکِی، اَلله تَعالَی مُسُلمان، مُؤمِن شَخصنِی مَنَه بُو کَتتَه گوُناه سَبَبلِی تَکفِیر قِیلَدِی وَ اوُنِی اِسلامدَن چِیققَنِی یَعنِی اِسلامدَن کافِرلِیککَه قَیتگنِی حَقِیدَگِی حُکمنِی صادِر قِیلَدِی. اَمّا مَنَه بُوندُی بُویُوک گوُناهگه اِیگه بُولگنلِیکلَرِیگه وَ اَلله تَعالَی اوُلَرنِی تَکفِیر بوُلگنِی حَقِیدَه حُکم صادِر قِیلگنِیگه وَ اوُلَر اِسلامِی حُکوُمَتنِی چَنگلِیدَه بُولِیشگنِیگه قَرَمَسدَن، اوُلَرگه مُرتَدلَرگه قِیلِینگن مُعامَلَه قِیلِینمَیدِی وَ مُسُلمانلَرنِی صَفِیدَن چِیقَرِیب تَشلَنمَیدِی، بَلکِی بِیر ساددَه تَوبَه بِیلَن اوُلَرنِی گوُناهِی کِیچِیرِیلَدِی، اَلبَتَّه بِیزلَرنِی بَرچَه مِیز مُنافِقلَر وَ سِکوُلارزَدَه لَر توُدَه سِینِینگ قَنچَه لِیک یالغانچِی،قَسَمخوُر، رِیاکار اِیکَنلِیکلَرِینِی جُودَه یَحشِی بِیلَمِیز. اَمّا اوُلَرنِی تَوبَه سِی قَبوُل قِیلِینَدِی وَ اوُلَرگه مُرتَدلَرگه قِیلِینگن مُعامَلَه نِی قِیلِینمَیدِی، بَلکِی اوُلَرگه عُذر بَه جَهلنِی یا اوُندَن باشقَه عُذرلَرنِی کِیلتِیرِیب اوُلَرنِی مُسُلمانلَرنِی چِیگرَه سِیگه شامِل قِیلِینَدِی وَ اوُلَرنِی حُوددِی بِیر مُسُلماندِیک حِمایَه قِیلِینَدِی.

مَنَه بُو مُنافِقلَر وَ سِکوُلارزَدَه لَر توُدَه سِیدَه بُولگن وَ شوُندَی بُویُوک جِنایَتنِی صادِر قِیلگن، اَمّا تَوبَه قِیلگن مُسُلمانلَرنِی، مُؤمِنلَرنِی تَقدِیرِیدِیر.بُو یِیردَه تَوبَه نِهایَتدَه مُهِم نَرسَه. شَخص اوُنِی مُرتَد بُولِیشِیگه بائِث بوُلَدِیگن سُوزنِی اَیتگن یا عَمَلنِی قِیلگن ، اَمّا تَوبَه اوُنِی نَجات تاپِیشِیگه سَبَب بُولَدِی. اَگرچِی بِیز اوُلَرنِی تَوبَه سِینِی یالغان یا راست اِیکَنِیگه شُبهَه لَنسَک هَم شوُندَی بُولَدِی. لِیکِن بِیز اوُنِی تَوبَه قِیلگنِیگه اِیشانَه مِیز،اوُ قَیتَه دَن مُسُلمان بوُلگن وَ اوُنِی دُنیادَگِی مَنَه شُو تَوبَه سِی قَبوُل قِیلِینَدِی. چوُنکِی اِیشانچ ،شَک وَ گوُماننِی اوُستِیدَن حُکمران بُولَدِی، شوُ سَبَبلِی شَکنِی تَشلَب اِیشانچنِی اوُشلَیمِیز.

بُو یِیردَه مُنافِقلَر وَ سِکوُلارزَدَه لَرنِی توُدَه سِیدَه بُولگن وَ اَلله تَعالَی اوُنِی تَکفِیر قِیلِیشِیگه بائِث بُولگن عَمَلنِی قِیلگن شَخصنِی تَوبَه سِی راستمِی یا یالغانمِی، دِیگن مَسَلَه دَه شُبهَه پَیدا بُولِیشِی مُومکِین؟ اَمّا اوُنِی تَوبَه قِیلگنِیگه اِیشانَه سَن. مَنَه بُو اِیشانچنِی جایگاهِی شَک وَ گوُماندَن کوُرَه یُوقارِیراقدَه جایلَشگن وَ اِیشانچ بِیلَن اِسلامگه کِیرگن کِیشِی گوُمان وَ اِیختِمال بِیلَن اِسلامدَن چِیقَرِیب یُوبارِیلمَیدِی. مَنَه بُو اَهلِی قِبلَه قَبوُل قِیلگن عُمُومِی بِیر قائِدَه حِسابلَنَدِی.

 دُنیادَه مَنَه بُو جِنایَت وَ گوُناهلَرنِی هَمَّه سِی بِیر مُسُلمان اوُچُون گوُناه کَبِیرَه یا صَغِیرَه حَددِیدَه بُولَدِی وَ اَگر مُسُلمان یا مُؤمِن شَخص مَنَه بُو جِنایَتلَردَن بِیرارتَه سِینِی قِیلسَه اوُنِی کافِر بُولِیشِیگه سَبَب بُولَدِی، اَمّا مَنَه بُو گوُناهنِی کِیتِیدَن تَوبَه قِیلسَه وَ اوُزِینِی مُسُلمانلَرنِی جَمِیعیَتِیدَن دِیب حِسابلَسَه وَ اوُلَرنِی صَفِیدَن جُودا بُولمَسَه، اوُنِی مَنَه بُو تَوبَه سِی قَبوُل قِیلِینَدِی وَ قَیتَه دَن اوُنگه مُسُلمانلَردِیک مُعامَلَه قِیلِینَدِی. حَتّی اَگر اوُ مُنافِق وَ سِکوُلارزَدَه لَرنِی بَرچَه جِنایَتلَرِینِی قِیلگن تَقدِیردَه هَم اوُنگه نِسبَتاً سِکوُلارزَدَه مُسُلمان صِیفَتِیدَه مُناسَبَتدَه بُولِینَدِی. اَمّا اَگر یَنَه قَیتَه دَن مَنَه بُو آغِیر، مُشَخَّص جِنایَتلَرنِی تَکرارلَسَه وَ اوُنِی دُنیادَگِی عاقِبَتلَرِیدَن هَم آگاه بُولسَه وَ بِیرِینچِی مَرتَه بُو جِنایَتنِی قِیلگن پَیتِیدَه اوُنگه حُجَّتلَرِی هَم کِیلتِیرِیلگن وَ شَرعِی عُذرگه اِیگه بُولمَسَه، مَنَه بُو حالَتدَه عُذر بَه جَهل اوُچُون هَم اوُنگه اوُرِین قالمَیدِی وَ آگاهانَه، قَصددَن، اوُزِینِی اِیختِیارِی بِیلَن جِنایَتنِی قِیلگن کِیمسَه لَر جُملَه سِیگه شامِل بُولَدِی.

مَنَه بُو زَمِینَه گه باغلِیق بُولگن بِیر نوُقطَه گه اِیشارَه قِیلِیب اوُتِیش لازِم بُولَدِی، بُو شَخصگه نَبَوِی حُجَّتنِی اِقامَه قِیلِینِیش وَقتِیدِیر. چوُنکِی بِیر شَخص مَنَه بُوندَی کَتتَه جِنایَتنِی کوُنلَر دَوامِیدَه یا بوُتوُن یِیل دَوامِیدَه قِیلِیب یُورِیشِی وَ مَنَه شوُنچَه وَقت اوُتگندَن سُونگ مَنَه بُو مُسُلمان شَخصگه رَسُولنِی حُجَّتِی اِقامَه قِیلِینِیشِی هَم مُومکِین.بُو حالَتدَه مُسُلمان شَخصگه نَبَوِی حُجَّتنِی یِیتِیب کِیلِیش مُددَتِیدَگِی فَرق حُکمنِی اوُزگرِیب قالِیشِیگه سَبَب بُولمَیدِی، بُو مُسُلمان شَخص رَسُولنِی حُجَّتِی یِیتِیب کِیلگن پَیتگچَه عُذرگه اِیگه بُولگن  جاهِل مُسُلمان حُکمِیدَه قالَدِی وَ اَگر نَبَوِی حُجَّت اوُنگه یِیتکَزِیلسَه، اَگرچِی اوُنِی تَوبَه سِی یالغان بُولگن تَقدِیردَه هَم تَوبَه سِی قَبوُل قِیلِینَدِی، تَوبَه دَن آلدِین شوُنچَه لِیک آغِیر گوُناهنِی قِیلگنِیگه قَرَمَسدَن وَ کوُنلَر، آیلَر، یِیللَر دَوامِیدَه مَنَه بُو آغِیر گوُناه بِیلَن یَشَب کِیلگن بُولسَه هَم، اِسلام دائِرَه سِیدَه قالَدِی. بُو یِیردَگِی اِینگ مُهِم نَرسَه اوُنگه نَبَوِی حُجَّت یِیتکَزِیلگنِی وَ اوُنِی قِیلگن جِنایَتِیگه نِسبَتاً آگاه بُولگنِی وَ اَگر یَنَه بُو گوُناهنِی تَکرارلَسَه اوُنِی حَددِی نِیمَه اِیکَنِیدَن خَبَردار بُولِیشِیدِیر؟ اوُنِی کِیتِیدَن قَندَی عاقِبَت اوُنِی کوُتَدِی؟ شَخص مَنَه بُو مَرحَلَه گه یِیتِیب بارمَگن بُولسَه مُسُلمانلَرنِی جُملَه سِیدَن حِسابلَنَدِی وَ اوُنِی اِسلام دائِرَه سِیدَن چِیقَرِیب یُوبارِیلمَیدِی.

 مَنَه بُو اَصلِی نوُقطَه، جِنایَتچِی مُسُلمانلَر بِیلَن مُناسَبَتدَه بوُلِیش رَوِیشِی، دِپلامَه تِیکَه سِی بُویِیچَه مُسُلمانلَر اوُنوُتِیب قوُیَه دِیگن اَصلِی نوُقطَه لَردَن بِیرِی حِسابلَنَدِی، بُو نَرسَه نِی اوُلَرگه اِیسلَتِیش کِیرَک، اَهلِی قِبلَه نِی مَنَه بُو سُنَّتِی اوُلَرنِی آرَسِیدَه یَنَه قَیتَه دَن تِیرِیلِیشِی وَ مَنَه بوُندَی جِنایَتکارانَه عَمَلنِی، سُوزنِی قِیلگن خَطاکار، جِنایَتچِی مُسُلمانگه نِسبَتاً اِینگ یَحشِی مُناسَبَتدَه بُولِیش کِیرَک.

اِیچکِی پِینهان کافِرنِی، مُنافِقنِی، سِکوُلارزَدَه نِی آشکار کافِرگه وَ مُرتَدگه اَیلَنِیب قالِیشِیگه نِیمَه سَبَب بُولَدِی؟ یاکِی باشقَه چَه عِبارَه بِیلَن اَیتگندَه سِکوُلارزَدَه، مُنافِق وَ مُنافِقلَرنِینگ توُدَه سِی قَندَی قِیلِیب آشکار کافِرگه، مُرتَدگه وَ مُرتَدلَرگه اَیلَنِیب قالَدِی؟

مُختَصَر صُورَتدَه شوُنِی اَیتسَه بُولَدِیکِی، اَوَّلاً اوُنِی “آشکارَه” اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی قَرشِیسِیگه قوُیَه دِیگن هَر قَندَی سُوز یا عَمَل اوُنِی “آشکارَه” مُسُلمانلَرنِی جَمِیعیَتِیدَن جُودا قِیلسَه وَ اوُنِی آرتگه قَیتَرسَه وَ مَنَه بُو سوُز وَ عَمَل باشقَه نَرسَه گه تَعوِیل قِیلِیب بُولمَیدِیگن “آشکار” بوُلِیشِی کِیرَک، وَ مَنَه بُو سُوز وَ عَمَل مُکَلَّف شَخص تامانِیدَن آگاه بُولگن حالدَه وَ اوُزِینِی اِیختِیارِی بِیلَن صادِر بُولِیشِی لازِم.

اَلبَتَّه شافِیعِی مَذهَبِیدَگِیلَر کُفرنِی نِیَت قِیلِیشنِی هَم اِرتِدادگه شامِل دِییِیشگن.  نِیَت یَعنِی مَثَلاً بِیر شَخص اَگر کِیلَجَکدَه مُسُلمانلَرنِی باسِیمِی کِیمسَه وَ سِکوُلارِیزم قانوُنلَرِی حاکِم بُولسَه، کُفرنِی قَبوُل قِیلِیشگه یا سِکوُلارِیزم اَحزابلَرِینِی بِیرِیگه کِیرِیشگه یاکِی بُولمَسَم یَهُودِی، نَصرانِی، مَجُوس وَ باشقَه بُولِیشگه یاکِی بوُلمَسَم اَگر یِیوراپَه گه، اَمِیرِکَه گه یِیتِیب بارسَه اِسلام دِینِیدَن چِیقِیشگه قَرار قِیلَدِی.

شافِیعِیلَرنِی نَظَرِی بُویِیچَه مَنَه بُو شَخصنِی کِیلَجَک اوُچُون قِیلگن نِیَتِی اوُنِی حاضِرگِی زَمانِیدَه کافِر بُولِیشِیگه سَبَب بُولَدِی. حَتَّی اَگر اوُنِی کِیلَجَکدَه کافِر بُولِیشِیگه شُبهَه مَوجُود بُولگن تَقدِیردَه هَم،یاکِی اَگر کِیلَجَکدَه مَنَه بُو اِیش عَمَلگه آشسَه مِین کافِر بُولَمَن دِیگن بُولسَه. یاکِی مَثَلاً اَیتسَه کِی، اَگر مَنَه بُو شَخص یا گوُرُوه یا مَنَه بُو حُکوُمَت یالغان اَیتگن بُولسَه یا خِیانَت، اوُغِیرلِیک یا فَلان اِیشنِی قِیلسَه، مِین اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی بِیر چِیتگه سوُرِیب قوُیَه مَن وَ فَلانچِی سِکوُلار حِزبگه اِعضا بوُلَمَن، یاکِی یَهُودِی، نَصرانِی بُولَمَن؛ یاکِی اَگر کِیمکِی مِینگه پَناه بِیرسَه مِین نَصرانِی یا یَهُودِی بوُلَمَن، یاکِی فَلانچِی سِکوُلار حِزب مِینِی یِیوراپَه گه یِیتکَزِیب قوُیسَه، مِین کافِر بُولَمَن. یاکِی اَگر اِسلامِی حُکوُمَت مِینِی سوُوِیمنِی، اِیلِیکتِر اِینِیرگِیَمنِی وَ آزِیق- آوقَتِیمنِی تَعمِینلَمَسَه مِین کافِر بُولَمَن وَ فَلان سِکوُلارِیست حِزبنِی اَعضاسِی بُولَمَن.

بُو شَخص اوُزِینِی اِسلامِینِی کِیلَجَکدَگِی اِیشنِی قوُلِیگه تاپشِیرِیب قوُیَه دِی، اَگر اوُنِی اِیستَگِیگه بِنائاً اِیشلَر جارِی بُولسَه یاکِی بوُلمَسَه کافِر بُولِیشِینِی شَرط قِیلَدِی. بُو حالَتدَه کُفرگه راضِیلِیک بِیرِیشنِی اوُزِی اوُنِی کافِر بُولِیشِیگه بائِث بوُلَدِی، اوُ بُو راضِیلِیکنِی کِیلَجَکگه قالدِیرَدِیمِی یا حاضِرگِی زَماندَه بُولَدِیمِی فَرقِی یُوق بُو شَخص حاضِرگِی پَیتنِی اوُزِیدَه کافِر بُولَدِی. فَلانچِی گوُرُوهنِی یا فَلانچِی دَستَه نِی، فَلان شَخصنِی، فَلان حُکوُمَتنِی یا فَسادنِی یا یَحشِیلِیکنِی با بوُتوُن دُنیانِی یَحشِیلِیک یا یامانلِیکلَرِینِی دِیب دِیندَن وَ اِیماندَن واز کِیچِیلمَیدِی. شافِیعِیلَر مَنَه بُو رَوِیش بِیلَن کُفرنِی نِیَت قِیلِیشلِیک، کافِر بُولِیشگه اِرتِدادگه بائِث بوُلَدِی، دِییِیشَدِی.

اَلبَتَّه نِیَت باشقَه لَر اوُ حَقِیدَه حُکم چِیقَرَدِیگن نَرسَه اِیمَس، اَمّا بُو یِیردَه مُسُلمانلَر اوُچُون اِیشارَه قِیلِینَیاتگن مَسَلَه شوُکِی، اوُلَر مُرتَد بُولِیشگه بائِث بوُلَدِیگن نِیَتلَردَن هَم اِیختِیاط بُولماقلَرِی لازِمدِیر. لِیکِن بُو یِیردَه بَرچَه اِتِّفاق قِیلگن نَرسَه،اِرتِداد زَبان وَ عَمَل آرقَلِی عَمَلگه آشَدِی. اَلبَتَّه حاطِب رَضِیَ الله عَنهُ تامانِیدَن قِیلِینگنِیدِیک سوُز یا عَمَل بِیلَن اِرتِدادگه سَبَب بوُلِیب قالِیش مُومکِین، اَمّا شَخص کِیلتِیرگن دَلِیل وَ حُجَّتلَرگه وَ شَخصنِی اوُتمِیشِیدَگِی قِیلگن اِیشلَرِیگه، اوُنِی نِیَتِی وَ قَصدِیگه اِعتِبار بِیرِیلِیشِی لازِم.

حُوپ، دوُستلَر دِققَت قِیلِینگلَر، اَیتِیلگن سُوز یا عَمَل شوُندَی بُولِیشِی کِیرککِی، خُدا مَنَه بُونِی اَیتِیبدِی وَ مِین بُونِی اَیتگنِیگه اِیشانَمَن وَ مِین بُونِی قَبوُل قِیلمَیمَن وَ باشقَه نَرسَه نِی قَبوُل قِیلَمَن. دِققَت قِیلِینگلَر، اِرتِدادگه بائِث بوُلَدِیگن سوُزلَر شوُکِی، شَخص اَیتَدِیکِی، خُدا مَنَه بُونِی اَیتِیبدِی وَ مِین بُونِی اَیتگنِیگه اِیشانَمَن وَ مِین بُونِی قَبوُل قِیلمَیمَن وَ باشقَه نَرسَه نِی قَبوُل قِیلَمَن. دِققَت قِیلِینگلَر، اِرتِدادگه بائِث بُولَدِیگن سوُزلَر شوُکِی، شَخص اَیتَدِیکِی، خُدا مَنَه بُونِی اَیتگن وَ مِین بُونِی اَیتگنِیگه اِیشانَمَن، بُو نَرسَه مِینگه آچِیق – آیدِین رَوشَندِیر، اَمّا مِین بُونِی قَبُول قِیلمَیمَن  وَ باشقَه نَرسَه نِی قَبوُل قِیلَمَن.

مَثَلاً بُو شَخص قوُیِیدَگِی سوُزلَرنِی اَیتسَه، خُدا اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَر بُویِیچَه حُکم قِیلِینِیشِی کِیرَک، دِیگن اَمّا مِینِی اِیستَگِیم بُویِیچَه سِکوُلارِیزم دِینِی یا سِکوُلارِیزم دِینِیدَگِی مَذهَبلَرنِی بِیرِی بُویِیچَه حُکم قِیلِینِیشِی کِیرَک. یاکِی بوُندَن هَم پَستراقدَه مَیدَه لَب اَیتگندَه، مَثَلاً اَیتسَه کِی، مِین اِسلامنِی هَمَّه نَرسَه سِینِی قَبوُل قِیلَمَن، اَمّا عائِلَه وِی عَلاقَه لَر، مَدَنِیَت، اِقتِصاد، قَضاوَت، حُقوُق، تَعلِیم وَ تَربِیَه بارَسِیدَگِی خُدانِی مَنَه بُو سوُزِینِی قَبوُل قِیلمَیمَن، اَلله مَنَه بُولَرنِی اَیتگنلِیگِینِی یَحشِی بِیلَدِی، اَمّا قَبوُل قِیلمَیمَن، دِییدِی، یاکِی شَرابنِی حَرام اِیکَنِی بارَسِیدَگِی خُدانِی سوُزِینِی قَبوُل قِیلمَیمَن یاکِی زِنا حَقِیدَگِی سوُزِینِی قَبوُل قِیلمَیمَن یاکِی خُدا طَعاملَنِیش، یوُرِیش، سَلام بِیرِیش وَ باشقَه مَیدَه اِیشلَر بارَسِیدَه سوُزلَگن، بوُنِی بِیلَمَن وَ اوُنِی خُدا اَیتگنِیگه هَم اِیشانَمَن، اَمّا مِین مَنَه بُو مَیدَه، جُزعِی اوُرِینلَرنِی قَبوُل قِیلمَیمَن. مَنَه بُو شَخص شُبهَه سِیز بُو سوُزِی بِیلَن اِسلامدَن چِیقَه دِی وَ بُو سوُز اوُنِی آرتگه قَیتَرَه دِی. مَنَه بُو سُوز اوُنِی آرتگه قَیتِیشِیگه بائِث بوُلَه دِی، چوُنکِی بُو سوُز حاضِرگِی پَیتنِیکِی اِیمَس، بُو اوُتمِیشدَگِی سُوز بوُلِیب کُفردُنیاسِیگه تِیگِیشلِی، آلدِین اوُشَه یِیردَن اِسلامگه کِیلگن اِیدِی. بُو سُوز اوُنِی آرقَه گه قَیتَردِی، اوُ آلدِینگَه سَرِی حَرَکَت قِیلِیب اِیلگه رِیلَه گن حالِیدَه آرتگه قَیتَردِی، شُو بِیرگِینَه سُوز.

بِیر کوُرِینگلَر، اَلله تَعالَی خُدانِینگ شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی بَعضِیسِیگه اِیمان کِیلتِیرِیب باشقَه بَعضِیلَرِیگه اِیمان کِیلتِیرمَیدِیگن کِیشِیلَر بارَسِیدَه نِیمَه، دِیب مَرحَمَت قِیلَه دِی:  «أَفَتُؤْمِنُونَ بِبَعْضِ الْكِتَابِ وَتَكْفُرُونَ بِبَعْضٍ ۚ فَمَا جَزَاءُ مَن يَفْعَلُ ذَٰلِكَ مِنكُمْ إِلَّا خِزْيٌ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا ۖ  وَيَوْمَ الْقِيَامَةِ يُرَدُّونَ إِلَىٰ أَشَدِّ الْعَذَابِ ۗ  وَمَا اللَّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ* أُولَٰئِكَ الَّذِينَ اشْتَرَوُا الْحَيَاةَ الدُّنْيَا بِالْآخِرَةِ ۖ  فَلَا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذَابُ وَلَا هُمْ يُنصَرُونَ» (بقره/85-86)، یا کِتابنِینگ (تَوراتنِینگ) بِیر قِیسمِیگه اِیشانِیب، بِیر قِیسمِینِی اِنکار قِیلَه سِیزمِی؟ آرَه لِرینگِیزدَن کِیم بُو اِیشنِی قِیلسَه، اوُنِینگ جَزاسِی بُو دُنیادَه رَسوا بُولِیش، قِیامَت کوُنِیدَه اِیسَه قَتتِیق عَذابگه دوُچار قِیلِینَه دِیرلَر. اَلله قِیلَیاتگن اِیشلَرِینگدَن غافِل اِیمَسدِیر. ** اَنَه اوُشَه لَر آخِیرَت اوُرنِیگه دُنیا حَیاتِینِی ساتِیب آلگن کِیمسَه لَردِیر. بَس، عَذابلَرِی یِینگِیللَتِیلمَیدِی وَ اوُلَرگه یاردَم هَم بِیرِیلمَیدِی.

اَلله بِیر حُکمنِی نازِل قِیلگن بُولسَه هَم، فَقَط اوُنِی بِیر قِیسمِیگه یا بِیر بوُلَه گِیگه اِیمان کِیلتِیرَدِیگن کِیمسَه لَرنِی تَقدِیرِی شوُدِیر. شَخصنِی اِعتِقاد قِیلِیشِیچَه، اَلله قُرآننِی نازِل قِیلگن  وَ مُحَمَّد  صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم هَم اَلله تامانِیدَن یوُبارِیلگن، اَمّا بُو شَخص اَلله نِی قانوُنلَرِینِی بِیر قِیسمِیگه اِیمان کِیلتِیرَدِی وَ باشقَه بِیر قِیسمِیگه اِیمان کِیلتِیرمَیدِی وَ اوُنِی اِنکار قِیلِیب رَد قِیلَدِی. اوُلَر قوُیِیدَگِی آیَتگه شامِل بُولِیشَه دِی:  «فَمَا جَزَاءُ مَن يَفْعَلُ ذَٰلِكَ مِنكُمْ إِلَّا خِزْيٌ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا ۖ  وَيَوْمَ الْقِيَامَةِ يُرَدُّونَ إِلَىٰ أَشَدِّ الْعَذَابِ»، دُنیادَه حار،پَست،رَسوا بوُلِیشِیگه سَبَب بوُلسَه، قِیامَتدَه اِینگ شِددَتلِی عَذابگه بائِث بوُلَه دِی. اَمّا اَگر مَنَه شُو شَخص هَمَّه سِینِی قَبُول قِیلَه مَن، دِیسَه، لِیکِن اوُلَرنِی عَمَلدَه بَجَرمَسَه گوُناهکار بُولَه دِی. یَعنِی بُو دِیگه نِی اوُلَرنِی هَمَّه سِینِی بَجَرمَیدِی یاکِی اوُلَرنِی بَعضِیسِینِی بَجَرَمَن دِیگه نِی اِیمَس، مَثَلاً بِیر شَخص خُدا اَیتگه نِیدِیک شَرابنِی حَرام دِییدِی، لِیکِن شَرابنِی اِیچَه دِی،اَگر شَخص بوُلَرنِی هَمَّه سِینِی قَبوُل قِیلَه مَن دِیسَه، اَمّا فَقَط مَنَه بُو اوُرِیننِی تَنها اوُزِینِی رِعایَه قِیلمَسَه گوُناهکار بُولَه دِی،اَمّا اِسلامدَن چِیقِیب کِیتمَیدِی؛ مَثَلاً بوُنِی اَلله حَرام دِیگه نِینِی مِین یَحشِی بِیلَه مَن وَ اوُنِی حَرام اِیکَه نِینِی هَم قَبُول قِیلَه مَن، دِییدِی، اَمّا اوُنِی عَمَلدَه بَجَرمَیدِی.

حوُپ،اِیندِی بُو یِیردَه اَگر مَنَه بُو 10 یا 20 یا 30 تَه اوُرِینگه یا فَلان عَدَدَّه گِی اوُرِینگه قَرشِیلِیک قِیلسَه شَخص اِسلام دائِرَه سِیدَن چِیقِیب کِیتَدِی یا مَنَه بوُلَر سَبَبلِی اِسلام ناقِصلِیکلَرِیگه دوُچار بوُلَه دِی، دِییِیشِیمِیز توُغرِی بوُلمَیدِی. بُو نَرسَه بُو یِیردَه هِیچ قَندَی مَعنانِی اَنگلَتمَیدِی، 10 یا 20 یا 30 تَه اوُرِین هَم مَعناسِیز بوُلَه دِی، مَنَه بوُندَی نَرسَه لَر اَوَّلگِی عَصرلَردَه اَئِمَّه لَرنِی آرَه سِیدَه هِیچ قَندَی اَساسگه اِیگه اِیمَس.

مُسُلمانلَرنِی بِیر جَمِیعیَتِیدَه مُسُلمانلَرنِی بِیرِینچِی دَرَجَه لِی اِیشلَرِی اِنحِرافگه قَرشِی مُبارَزَه قِیلِیش بوُلِیشِی موُمکِین، باشقَه بِیر جَمِیعیَتدَه اِیسَه باشقَه نَرسَه بِیرِینچِی اوُرِیندَه توُرِیشِی موُمکِین یا آدَملَرنِی آرَسِیدَه تَرقَلگن باشقَه فَسادلَر بوُلِیشِی وَ مُسُلمانلَر مَنَه بُو اوُرِینلَرگه دِققَتنِی قَرَتگن بوُلِیشلَرِی موُمکِین. بُو حالَتدَه، هَر بِیر مِنطَقَه دَگِی مُسُلمانلَر اوُزلَرِینِینگ مَوجُود وَضِیعیَتلَرِی تَقاضا قِیلگن حالَتگه کوُرَه  بِیرِینچِی دَرَجَه لِی اِیشلَرنِی تَعیِین قِیلِیشَه دِی وَ کوُندَه لِیک سَواللَرگه مُناسِب جَواب بِیرِیشَه دِی. اِیندِی اَگر سِیز بِیر نِیچَه کوُن یا بِیر نِیچَه آی یا بِیر نِیچَه یِیل آلدِین اِیختِیاج بوُلگن اوُرِینلَرگه یاپِیشِیب آلسَنگِیز وَ بوُگوُنگِی کوُندَه سِیزدَگِی اِیختِیاج باشقَه نَرسَه بوُلَه دِیگن بُولسَه وَ سِیز باشقَه اِیختِیاجلَردَن غافِل بوُلِیب قالگن بوُلسَنگِیز، بُو یِیردَه سِیز نااوُرِین تَقلِید قِیلِیش بِیلَن یوُلنِی یوُقاتِیب قوُیسَنگِیز وَ اوُزِینگِیزنِی کوُندَه لِیک یَنگِی اِیختِیاجلَر  بِیلَن یَنگِیلَی آلمَگنسِیز، سِیز اوُشَه کوُنگِی جَمِیعیَتگه تِیگِیشلِیک اِیمَسسِیز، دِیسَه هَم بوُلَه دِی، سِیز توُسِیققَه اَیلَنگن گپِیرُوچِی مُومِییا لَنگن آدَم بُولِیب قالَه سِیز.

مَثَلاً مِثال طَرِیقَه سِیدَه اَیتِیلسَه، سَعُودِیَه عَرَبِیستانِیدَه حُکوُمَت قُدرَتِی تَشکِیل بوُلگندَن سُونگ، اوُلَرنِینگ مُشکِلِی مُسُلمانلَرنِینگ قَبرلَر،ناتوُغرِی تَوَسُّل قِیلِیش، طَهارَتنِی صَحِیح آدابلَرِینِی بِیلمَسلِیک یا مَنَه شوُنگه اوُحشَش اوُرِینلَر بوُلگن وَ مَنَه بوُ مُشکِلاتلَر حُکوُمَت قُدرَتِینِی حِمایَه سِی آستِیدَه اوُزلَرِینِی رَوِیشلَرِی بُویِیچَه حَل قِیلِیشگن وَ تَمام بُولگن، بِیر قَنچَه یِیللَردَن بُویان عَرَبِستاندَه مَنَه بوُندَی نَرسَه لَردَن خَبَر یوُق. اَمّا بَعضِیلَر حاضِردَه هَم اَنَه اوُشَه اوُرِینلَرگه یاپِیشِیب آلِیب جَمِیعیَتنِی کوُندَه لِیک اِیختِیاجلَرِیدَن، فَسادلَرِیدَن غافِل بوُلِیب قالَه دِی.

اوُلَر ساعَتلَر، کوُنلَر، یِیللَر دَوامِیدَه وَقتلَرِینِی مَنَه بوُ اوُرِینلَرنِی تَکرارلَگن حالدَه اوُزلَرِینِی مِللَتلَرِیگه خاصلَه شَدِی وَ اوُنلَب کِتابلَر، شَرحلَر، آوازلَر، تَصوِیرلَرنِی هِیلمَه – هِیل اَخبارات واسِیطَه لَرِی آرقَه لِی مَنَه بُو زَمِینَه بُویِیچَه اِرایَه بِیرِیشَه دِی، اَصلِیدَه اِیسَه بِیر قَنچَه یِیللَردَن بوُیان طاغوُت، خائِن، غَیرِی اِسلامِی سَلطَنَت حُکوُمَتِی وَحِی دِیارِیگه حاکِم بوُلِیب آلگن وَ عَرَبِستان مِللَتِی اوُچُون اِعتِقادِی، اِجتِمائِی،اَخلاقِی، اِقتِصادِی فَسادلَرنِی مَنبَع سِیگه اَیلَنگن، اوُندَن تَشقَرِی باشقَه مُسُلمان دِیارلَرِی اوُچُون هَم اِنکار قِیلِیب بوُلمَیدِیگن مُصِیبَتگه وَ آزادلِیک طَرَفدارِی بوُلگن مُسُلمانلَرنِی قَرشِیسِیدَه اَساسِی توُسِیققَه وَ اَنگلِیَه، اَمِیرِکَه گه اوُحشَش سِکوُلار کافِرلَر اوُچُون صادِق خادِمگه اَیلَنگن، قَیِیردَه آزادلِیک طَرَفدارِی بوُلگن مُسُلمان اوُلدِیرِیلگن بُولسَه،اوُشَه یِیردَه آلِی سَعُودنِی اوُقلَرِی یا داللارلَرِی  حِذمَت قِیلگن.

اِیندِی، سِیزنِی نَظَرِینگِیزدَه مَنَه بوُندَی جَمِیعیَتدَه اِسلامنِی ناقِص قِیلوُچِی نَرسَه لَر صِیفَتِیدَه اِیلگرِی حَل بوُلِیب کِیتگن بِیر نِیچَه اوُرِیندَگِی مُنکَرلَرگه یاپِیشِیب آلِیب باشقَه اَساسِی اوُرِینلَرنِی تَشلَب قوُیِیشلِیک، اِسلامگه وَ مُسُلمانلَرگه حِذمَت قِیلِیش بوُلَه دِیمِی یا مُسُلمانلَرگه قَرشِی کَتتَه فِتنَه قِیلِیش وَ مُسُلمانلَرنِی اِنحِرافِی قِیشِیق  اِیشلَر بِیلَن مَشغُول قِیلِیش بوُلَه دِیمِی؟   

 مَنَه بوُ یِیللَر دَوامِیدَه آلِی سَعُودنِی فاسِد سِیستِیمَه سِینِی کَنَلِی آرقَه لِی سِیتَم کوُرگن مِللَتنِی اوُستِیدَگِی فِتنَه سِیدِیر، شوُ حالَتدَه فاسِد بوُلِیب بارَیاتگن مِللَتنِی اوُستِیدَه مَجبُورلَب یوُکلَنیَپگن فاجِیعَه سِی بوُلَه دِی، بوُ مِللَتنِی کوُندَن کوُنگه فاسَدراق قِیلِیب بارَه دِی.

حاضِرگِی کوُندَه مُسُلمانلَر یَشَیدِیگن اَکثَر دِیارلَردَه اَساسِی نِعمَت بوُلمِیش اِسلامِی حُکوُمَت نابُود قِیلِینگن وَ اَکثَر مُسُلمانلَر بوُندَی نِعمَتدَن مَحرُومدِیرلَر، مَنَه بُو دِیارلَردَگِی مُسُلمانلَر موُجمَل وَ عُمُومِی اِسلامنِی قَبوُل قِیلگندَن سُونگ، اوُلَرنِی بِیرِینچِی دَرَجَه لِی اِیشلَرِی یا بِیرِینچِی پایدِیوارلَرِی اِسلامِی حُکوُمَتنِی تَشکِیل قِیلِیش وَ طاغُوت حُکوُمَتنِی یوُقاتِیش بوُلَه دِی، بوُنِی فَقَط وَ فَقَط وَحدَت، شوُرا وَ تَفَرُّقدَن پَرهِیز قِیلِیش آرقَه لِی عَمَلگه آشِیرسَه بوُلَه دِی. مِنطَقَه دَگِی اِسلامِی حُکوُمَتنِی قُدرَتِی مُسُلمانلَر عَصرلَر دَوامِیدَه دوُچار بوُلگن بوُلغَنگن فَسادلَرنِی اَستَه – سِیکِین یوُقاتِیش بِیلَن بَرابَردِیر. مُسُلمانلَر مَنَه بُو دَستگنِی، توُتقِیچنِی قوُلدَن بای بِیرِیش بِیلَن توُرلِی- توُمَن مُصِیبَتلَرگه دوُچار بوُلِیشدِی. اَگر مَنَه بُو مُصِیبَتلَرنِی هَمَّه سِینِی آلدِینِی آلماقچِی بوُلسَنگ وَ بُولغَه نِیشلَرنِی یوُقاتماقچِی بوُلسَنگ، سِینِی بِیرِینچِی قِیلَه دِیگن اِیشِینگ مَنَه بوُندَی حُکوُمَتنِی تَشکِیل قِیلِیش بوُلِیشِی لازِم. اَگر زَهَرلَنگن سُوونِی توُسماقچِی بوُلسَنگ اوُنِی اَصلِی یاپوُچِی یوُلِینِی بِیرکِیتِیشِینگ، یَعنِی مُسُلمانلَرنِی جَمِیعیَتِیدَگِی طاغوُت حُکوُمَتلَرِینِی یوُقاتِیش یوُلِینِی تاپِیشِینگ کِیرَک بوُلشه دِی.

اَمّا مَنَه بُو نوُقطَه نِی، وَظِیفَه نِی، بِیرِینچِی دَرَجَه لِی مُهِم اِیشنِی هَم بِیرِینچِی شَرطِی شوُکِی، بِیزلَر اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی پایدِیوارنِی، باشلَنغِیچ قائِدَه نِی بِیر چِیتگه سوُرِیب قوُیمَسلِیگِیمِیز وَ دانا دُشمَنلَر وَ جاهِل دوُستلَر تامانِیدَن مُسُلمانلَر اوُچُون اِیشلَب چِیقِیلگن وَ مُسُلمانلَرنِی کِییِینگِی دَرَجَه سِیدَگِی اِنحِرافِی، قِیشِیق اِیشلَر بِیلَن مَشغُول قِیلِیب قوُیگن سِنارِیلَرگه یاپِیشمَسلِیگِیمِیز کِیرَک.

 دِققَت بِیلَن شوُنِی مُسُلمانلَرگه یِیتکَه زِیش لازِمکِی، کِیلَجَکدَه فَقَط اَلله تامانِیدَن کِیلگه نِیگه اِیشانگن نَرسَه لَرگه تَسلِیم بُولسِینلَر، مَنَه بُو دَعوَت، وَحدَت، هَمدَه مَحرُوم مِنطَقَه لَردَه اِسلامِی حُکوُمَتنِی تَشکِیل بوُلِیشِی وَ مُسُلمانلَرنِی آرَسِیدَگِی عَقِیدَه وِی، رَفتارِی بوُلغَنِیشلَرنِی اَستَه – سِیکِینلِیک بِیلَن یُوقاتِیش یُولِیدَگِی اِینگ کَتتَه حِذمَتدِیر.

اوُندَن تَشقَرِی مُسُلمان شَخص مَنَه بُو اَساسِی وَ نِهایَتدَه مُهِم نوُقطَه نِی توُشوُنِیب یِیتِیشِی لازِم، مُسُلمان شَخص “آگاهانَه”، قَصددَن وَ اوُزِینِی اِیختِیارِی بِیلَن اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی حُکملَرِی، دَستوُرِی وَ قانوُنِینِی قَیسِی بِیرِینِی قَبوُل قِیلمَسلِیگِی یا بِیر چِیتگه سوُرِیب قوُیِیشِینِی فَرقِی یوُق، مُهِم اِیمَس، بُو یِیردَه کَتتَه کِیچِیک نَرسَه مَوجُود اِیمَس، نَعُوذُ بِالله شُو نَرسَه مُهِمکِی، مَنَه بُو اَحکاملَرنِی بِیرِیدَه اَلله نِی جاهِل وَ اوُزِینِی باشقَه مَخلوُقاتلَرنِی اِیسَه عالِیمراق، عاقِلراق، حَکِیمراق، دِیلسُوزراق، تَدبِیرکارراق، فایدَه لِیراق دِیب بِیلِیشدِیر، یَعنِی اَلله گه شِیرِیک قِیلِیش حَتَّی اوُنِی حَقارَت قِیلِیش حِسابلَه نَدِی. مَنَه بُونِی تَنها اوُزِی اوُنِی اِسلام دائِرَه سِیدَن چِیقَرِیب یوُبارَدِی؛ اَگرچِی مَنَه بُو شَرِیعَتدَگِی اَلله نِی دَستوُرلَرِینِی اِینگ کِیچِیگِی، اَرزِیمَگه نِی حَقِیدَه بُولسَه هَم یا اوُندَن باشقَه بَرچَه عِبادَتلَرنِی بَجَرسَه هَم فایدَه سِی یُوق.

 اَلله تَعالَی اوُزِیگه نِسبَتاً مَنَه بوُندَی حَقارَتنِی اَصلا کِیچِیرمَیدِی:   «إِنَّ اللَّهَ لَا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَلِكَ لِمَنْ يَشَاءُ وَمَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلَالًا بَعِيدًا». مَنَه شُو بِیر اوُرِیندَگِی مُخالِفَت اوُزِینِی بَرچَه عِبادَتلَرِی، عَمَللَرِینِی باطِل بوُلِیشِیگه بائِث بوُلَه دِی – اوُزِینِی مُسُلمان دِیب بِیلَه دِیگن هَر قَندَی کِیشِینِی – ثَمَرَه سِیز بوُلِیب قالَه دِی، حَتَّی مَنَه بُو ناتوُغرِی اِیشنِی پَیغَمبَر قِیلگنمِی یا باشقَه شَخصمِی فَرقِی یُوق: «وَلَقَدْ أُوحِىَ إِلَيْكَ وَإِلَى ٱلَّذِينَ مِن قَبْلِكَ لَئِنْ أَشْرَكْتَ لَيَحْبَطَنَّ عَمَلُكَ وَلَتَكُونَنَّ مِنَ ٱلْخَٰسِرِينَ»  اَلله تَعالَی اوُنِی مَنَه بُو آشکار حَقارَتِی سَبَبلِی جَهَنَّمگه تَشلَیدِی. رَسسول الله صلی الله علیه وَسَلَّم مَرحَمَت قِیلَه دِیلَرکِی:     “إِنَّ الرَّجلَ لیكَلَّمُ بِالْكَلِمَةِ مِنْ سُخْطِ اللَّهِ لایرَى بِهَا بَأْسًا فیَهْوِی بِهَا فِی نَارِ جَهَنَّمَ سَبْعِینَ خَرِیفًا”.

مَنَه بُو نِهایَتدَه خَطَرلِی اِیش بوُلِیب اوُندَه یِینگِیلتَکلِیک قِیلِیب بوُلمَیدِی. مَنَه بُو زَمِینَه دَه کَم بَها بِیرِیش، یِینگِیلتَکلِیک قِیلِیب بوُلمَیدِی، بُو نَرسَه دَه هَزِیللَه شِیب یا خَطَرگه سالِیب هَم بوُلمَیدِی، اوُندَه قِیمارگه اوُحشَش اِیحتِمال بِیلَن اِیشتِراک اِیتِیب اوُنِی هَمَّه سِینِی یوُتقَه زِیب نابوُد قِیلَه آلمَیسَن.

مَنَه بُو زَمِینَه دَه،صَحابَه لَرنِینگ زَکاتنِی اِنکار قِیلوُچِیلَرگه نِسبَتاً قِیلگن مُعامَلَه لَرِی بِیزلَرگه نَمُونَه بوُلَه آلَه دِی. اِنکار قِیلوُچِیلَر باشقَه عِبادَتلَرنِی بَجَرگنلِیکلَرِیگه قَرَمَسدَن اَلله نِی مَنَه بُو بِیتتَه حُکمِینِی اِنکار قِیلگنلِیکلَرِی سَبَبلِی، اوُلَرگه مُرتَدلَردِیک مُعامَلَه قِیلِینَدِی، یَعنِی اَلله نِی فَقَط وَ فَقَط تَنها بِیر حُکمِینِی اِنکار قِیلگنلِیکلَرِی وَ قَبوُل قِیلمَه گنلِیکلَرِی بائِث، اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی هَمَّه قانوُنلَرنِی بِیر چِیتگه سوُرِیب قوُیگن وَ حَتَّی پَیغَمبَرلِیکنِی اِدَّعا قِیلگن کِیشِیلَرگه قِیلِینگن مُعامَلَه اوُلَرگه هَم قِیلِینَدِی. اوُلَرنِی بَرچَه سِیگه بِیر هِیل مُعامَلَه قِیلِینگن.

دَیمَک، اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی بِیر حُکمنِی اِنکار قِیلِیشلِیک، مَنَه بُو شَرِیعَتدَگِی هَمَّه قانوُنلَرنِی اِنکار قِیلِیش بِیلَن بَرابَردِیر. بِیر اوُرِیندَگِی اَلله نِی حُکمِینِی باشقَه اوُرِیندَگِی حُکملَردَن فَرقِی یُوق. بِیر اوُرِیندَگِی اَلله نِی حُکمِینِی قَبوُل قِیلمَه گه نِینگدَن سُونگ، اوُنِی اوُرنِیگه باشقَه حُکمنِی قوُیگنسَن، یَعنِی اَلله مَنهَ بوُ اوُرِیندَه حَکِیم، دِیلسُوز، عالِم وَ بِیزلَرنِی حاضِرگِی وَضِیعیَتِیمِیزدَن آگاه اِیمَس، بَلکِی اوُزِیم وَ باشقَه لَر یا فَلان کافِر سِکوُلار حِزب مَنَه شوُندَیدِیر. حَتَّی اَگر صَدرِ الاِسلامدَگِی مَنَه بُو یَگانَه حُکمنِی قَبوُل قِیلسَنگ – دَه، اَمّا اوُنِی حاضِرگِی زَمانگه مُناسِب دِیب کوُرمَه سَنگ وَ اوُنِی قَبوُل قِیلمَه سَنگ، حَقِیقَتدَه اَلله تَعالَی نَعُوذُ بِالله 1400 یِیل آلدِین عالِم، حَکِیم بُولگن اِیدِی وَ اوُنِی حُکمِی اوُشَه زَماننِی دَردِیگه یِیگن، اَمّا حاضِرگِی پَیتدَه اَلله تَعالَی عالِم، دانا، حَکِیم، دِیلسُوز اِیمَس وَ اوُنِی قانوُنلَرِی هَم حاضِرگِی کوُننِی دَردِیگه یِیمَیدِی، دِیگن بوُلَه سَن؛ اَسلام دِینِیدَگِی حَلال وَ حَرام تا قِیامَت کوُنِیگه چَه اِیمَس، بَلکِی مَعلوُم بِیر زَمانگه چَه اِیدِی وَ اِیندِی تَمام بوُلگن، دِیگن بوُلَه سَن. مَنَه بُو شُبهَه سِیز آشکار کُفر بوُلَه دِی.

 رِدَّه دَه رِدَّه یِی اَکبَر یا رِدَّه یِی اَصغَر دِیگن نَرسَه مَوجُود اِیمَس، رِدَّه رِدَّه بوُلِیب قالَه دِی. اِیندِی بِیرِینِیکِی (مُغَلّظِه) قوُپال، شِددَتلِی بوُلِیشِی وَ باشقَه سِینِیکِی (مُجَرَّدَه)  وَ ساددَه بوُلِیشِی موُمکِین. بِیتتَه سِی بارِیب یَهُودِی، نَصرانِی یا سِکوُلارِیست بوُلَه دِی وَ هِیچ کِیم بِیلَن اِیشِی بوُلمَیدِی وَ هِیچ کِیمگه آزار یِیتکَزمَیدِی؛ یاکِی بِیتتَه سِی اَلله نِی حَلاللَرِینِی حَرام قِیلَه دِی یا اَلله نِی حَراملَرِیدَن بِیرِینِی حَلال قِیلِیب آلَه دِی. یاکِی بِیر کِیشِیگه اوُحشَب نَمازنِی واجِب اِیکَه نِینِی اِنکار قِیلسَه وَ هِیچ کِیم بِیلَن اِیشِی بوُلمَه سَه وَ هِیچ کِیمگه آزار- اَذِیَت یِیتکَزمَسَه، اوُنگه مُجَرَّدَه یا ساددَه دِییمِیز، اوُنِی اِرتِدادِی ساددَه دِیر؛ یاکِی شَخص آشکار کافِرلَردَن بِیرِینِی جُملَه سِیگه کِیرِیشِی مُومکِین وَ مَنفِی دَعوَت قِیلِیشنِی وَ اِسلامگه، مُسُلمانلَرگه قَرشِی رُوحِی جَنگلَرنِی اِیجاد قِیلِیشنِی باشلَیدِی وَ مُسُلمانلَرگه قَرشِی جَنگ قِیلَه دِی، هَمدَه اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی تَطبِیق قِیلِینِیشِینِی آلدِینِی آلَه دِی وَ حَتَّی اوُزِینِی آلِیب تَشلَه نِیشِی لازِم بوُلگن مانِعگه اَیلَنتِیرِیب آلَه دِی وَ «أَئِمَّةَ الْكُفْرِ» گه یَعنِی پِیشواگه، اِمامگه،کُفرنِی باشِیگه اَیلَه نَدِی یاکِی دَفع قِیلِینِیشِی کِیرَک بوُلَه دِیگن «أَئِمَّةَ الْكُفْرِ»نِی اوُشلَب توُرُوچِی، سَقلَب توُرُوچِی اَساسِی تاشگه یاکِی صائِل دُشمَنگه اَیلَه نِیشِی موُمکِین. هَر اِیککِی صوُرَتدَه ساددَه وَ شِددَتلِی بوُلِیشِیدَن قَطعِی نَظَر رِیددَه نِی حُکمِی یَگانَه دِیر، اَلبَتَّه اوُلَرگه قَندَی مُعامَلَه قِیلِیش بُویِیچَه یا اوُلَر اِیجاد قِیلگن خَطَرنِی مِعزانِیگه مُناسِب رَوِیشدَه اوُلَرنِی قَندَی دَفع قِیلِیش بُویِیچَه دَرَجَه لَرگه بوُلِینِیشِی مُومکِین.

بُو یِیردَگِی اِعتِبار بِیرِیلِیشِی لازِم بوُلگن اَساسِی نوُقطَه لَردَن بِیرِی شوُکِی، شَخصلَرنِینگ آگاهانَه، اوُزِینِی اِیختِیارِی بِیلَن قَیتِیشِینِی،فَلان عالِمنِینگ یا فَلان مَذهَبنِینگ شَرعِی مَنبَعلَردَن قِیلگن اِجتِهادِیدَن یا تَعوِیلِیدَن اَساسِی فَرقلَرگه اِیگه. مَنَه بُو مَذهَبلَرنِی وَ مُجتَهِدلَرنِی هَر بِیرِی، بِیزلَر اَلله نِی شَرِیعَتِدَگِی قانوُنلَرگه اِیمان کِیلتِیرَه مِیز، دِییِیشَه دِی. ظاهِردَه اوُلَر قوُیِیدَگِیلَرنِی اَیتِیشَه دِی؛ بِیزلَر اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرگه اِیمان کِیلتِیرَه مِیز وَ اِیشانَه مِیز، اَمّا بِیزنِی نَظَرِیمِیزدَه اَلله تَعالَی نِی مَنَه بُو آیَتدَن بوُلگن مَنضُورِی شوُ یا رَسُول الله صلی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی  مَنَه بُو سوُزدَن مَنضُورلَرِی مَنَه بُودِیر، اوُلَر آیَت وَ رِوایَت، رَسُول اَلله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی حَدِیثلَرِی یا تَرِیخِی تَدبِیرلَر حَقِیدَه اَلاهِیدَه کوُز- قَرَش، تَعوِیل وَ تَفسِیرگه اِیگه دوُرلَر.

شُبهَه سِیز، مَنَه بُو رَعیلَرنِی بِیرِی صَحِیح وَ باشقَه لَرِی صَحِیح اِیمَس، اَمّا یَگانَه شوُرا مَوجُود بُولمَه گنلِیگِی بائِث، واحِد اوُمَّت هَم مَوجُود اِیمَس وَ مُسُلمانلَرگه واحِد رَعینِی اِرایَه بِیرَه دِیگن واحِد اِجماع هَم وُجُودگه کِیلمَیدِی، شوُ سَبَبلِی هَم مَنَه بوُندَی فُرصَت کِیلگوُنِیچَه بوُ اِیختِلافلَر دَوام اِیتَه دِی، مَذهَب وَ فِرقَه لَرنِی اِیجتِهادلَرِیدَگِی اِسلام دائِرَه سِیدَه مَوجُود مَنَه بُو اِیختِلافلَر یا اوُلَرنِی تَعوِیلِیدَگِی اِیختِلافلَر، فَلان آیَتگه یا رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم مَرحَمَت قِیلگن فَلان رِوایَتگه قَرشِی چِیقِیش اِیمَس، بَلکِی باشقَه لَرنِینگ مَنَه بُو آیَتدَن قِیلگن توُشُونچَه سِیگه، تَعوِیلِیگه، تَفسِیرِیگه یا رِوایَتگه مُخالِفَت قِیلِیشلِیکدِیر. دِیمَک بُو یِیردَه اِنساننِینگ قُرآن وَ سُنَّتدَن قِیلگن اِجتِهادلَرِیگه، تَعوِیلاتلَرِیگه مُخالِفَت قِیلِیشلِیک، قُرآننِینگ اوُزِیگه وَ رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِینگ سُنَّتلَرِیگه قِیلِینگن مُخالِفَت مَعناسِیدَه بوُلمَیدِی وَ بوُلمَه گن هَم. مَنَه بُو جُودَه کوُپچِیلِیک دِققَت قِیلِیشِی لازِم بوُلگن نوُقطَه دِیر.

بوُلَرنِی مِثالِی حوُددِی بِیر هَزِینَه نِی نَقشَه سِیگه اِیگه بوُلگن بِیر گوُرُوهگه اوُحشَیدِی، بُو یِیردَه هَمَّه مَنَه بُو هَزِینَه گه یِیتِیب بارِیشنِی هاحلَیدِی وَ اوُنِی قوُلگه کِیرِیتِیش اوُچُون طاقَتلَرِی یِیتگوُنِیچَه حَرَکَت قِیلِیشَه دِی،اَمّا اوُلَرنِی هَر بِیرِی اوُزِینِی رَوِیشِی بُویِیچَه مَنَه بُو نَقشَه نِی اوُقِیدِی وَ اوُنِی  تَفسِیر قِیلَه دِی، اوُزِینِی توُشوُنچَه سِیگه اَساساً هَزِینَه گه یِیتِیب بارِیش اوُچُون حَرَکَت قِیلَه دِی وَ مَنَه بُو مَقصَدگه یِیتِیب بارِیش اوُچُون باشقَه لَردَن فَرقلِی بُولگن یوُلنِی تَنلَیدِی. اوُزِی توُغرِی دِیب اوُیلَه گن وَ نَقشَه دَن توُشوُنگن یوُلِی بُویِیچَه حَرَکَت قِیلِیشنِی هاحلَیدِی. بُو یِیردَه هِیلمَه – هِیل یوُللَر وُجُودگه  کِیلِیشِی طَبِیعِی، اَمّا اوُلَرنِی مَقصَدِینِی هَمَّه سِی یَگانَه اِیکَه نِی مُشَخَّصدِیر.

 هَمَّه هَم هَزِینَه گه یِیتِیب بارَه آلمَسلِیگِی مُشَخَّص، چوُنکِی هَزِینَه بِیر جایدَه جایلَشگن وَ اوُلَرنِی هَر بِیرِی اَلاهِیدَه یوُلدَن کِیتِیشگن. بُو یِیردَگِی مُهِم نَرسَه شوُکِی، بِیز اوُلَرنِی هَزِینَه گه اِیشانَه دِیگن وَ اوُنگه یِیتِیش اوُچُون قوُللَرِیدَن کِیلگوُنچَه حَرَکَت قِیلَه دِیگن کِیشِیلَر دِیب بِیلَه مِیز،اَمّا اوُلَرنِی کوُپلَرِی خَطا یوُلدَن یُورِیشَه دِی وَ اوُلَرنِی توُغرِی یُولگه یوُللَیدِیگن هِیچ کِیم یُوق. هَمَّه نِی اوُزِینِی واحِد اِجماعسِی بِیلَن توُغرِی یوُلگه یوُللَیدِیگن اوُلِی الاَمر شوُراسِی هَم مَوجُود اِیمَس، شوُ سَبَبلِی هَم اوُلَرنِی هَر بِیرِی اوُزِینِی مَحکَم اِعتِقادِی بِیلَن حَقِیقَتنِی کَشف قِیلِیش اوُچُون هَزِینَه نِی قوُلگه کِیرِیتِیش اوُچُون اوُزِی اِیشانگن وَ اِعتِقاد قِیلگن یُولدَن حَرَکَت قِیلَه دِی.

حوُپ، اِیندِی مَنَه بُولَر قَیِیردَه- یُو یَهُودِی کافِرلَر، نَصرانِیلَر،مَجُوسِیلَر، صابِیئِنلَر، سِکوُلارلَر اَیتَه یاتگن نَرسَه لَر قَیِیردَه؟ مَنَه بُو کافِرلَر یا قُرآن وَ سُنَّتنِی وَ هَزِینَه نِی مَوجُود اِیکَنلِیگِینِی اَصلاً قَبُول قِیلمَیمِیز دِییِیشَه دِی، یا شَرِیعَتدَگِی قانوُنلَرنِی هِیچ قَیسِی بِیرِینِی یاکِی اِنسانلَرنِی دُنیاوِی حَیاتدَگِی اِیشلَر بُویِیچَه اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی بِیر قِیسمِینِی هَم قَبُول قِیلمَیمِیز، دِییِیشَه دِی.

یاکِی بِیر مَذهَب یا بِیر مُجتَهِد فَلان حُکمنِی قَندَی اِجرا قِیلِیش بارَه سِیدَه باشقَه بِیر مَذهَب وَ تَفسِیر بِیلَن اِیختِلافگه اِیگه، اَمّا کافِر شَخص اَهلِی کِتاب بوُلَه دِیمِی یا شِبهِ اَهلِی کِتاب یاکِی کوُمَلَه گه، دِیماکرَتلَرگه،کوُردلَرنِی حاضِرگِی دَوردَگِی مُسَیلَمَه یِی کَذّابِی بوُلمِیش اوُجَلاننِی توُدَه سِیگه، پارتِیلَرگه،یِیکِیتِیلَرگه اوُحشَش سِکوُلار کافِر بُولَه دِیمِی فَرقِی یُوق، اوُلَرنِی هَمَّه سِی اَلله نِی حُکمِینِی اَصلاً قَبوُل قِیلِیشمَیدِی، اِیندِی اوُنِی قَندَی اِجرا قِیلِیش حَقِیدَه گپِیرمَسَه هَم بوُلَه دِی. بِیر مُجتَهِد باشقَه مَذهَب وَ تَفسِیر بِیلَن بِیرگه مَنَه بُو حُکمنِی قَندَی اِجرا قِیلِیش بارَه سِیدَه اِیختِلافگه اِیگه، اَمّا مَنَه بوُلَر اوُنِی قَندَی اِجرا قِیلِیش اوُ یاقدَه توُرسِین، مَنَه بُو حُکملَرنِی قَبوُل هَم قِیلِیشمَیدِی.

شَخص اَهلِی کِتابنِی، شِبهِ اَهلِی کِتابنِی، سِکوُلارلَرنِی کافِر اِیکَه نِینِی یَحشِی بِیلَه دِی، اَمّا اوُنِی اوُزِینِی مِین یَهُودِیمَن، نَصرانِیمَن، مَجُوسمَن یا سِکوُلارمَن یاکِی اَنِیقراق قِیلِیب اَیتگندَه مِین کوُمَلَه مَن، دِیماکرَتمَن، پِیکَه کَه مَن، پارتِیمَن، یِیکِیتِیمَن دِیسَه، بوُندَی شَخص اوُزِینِی کافِر اِیکَه نِینِی تَأکِیدلَیدِی وَ اوُزِینِی کافِر اِیکَه نِیگه گوُواهلِیک بِیرَه دِی:   «وَشَهِدُوا عَلَىٰ أَنْفُسِهِمْ أَنَّهُمْ كَانُوا كَافِرِينَ»، اوُزلَرِینِی نَفسلَرِی کافِر اِیکَه نِیگه گوُواهلِیک بِیرِیشَه دِی. اوُلَرنِی کافِر اِیکَنلِیکلَرِی آشکاردِیر، اوُزِی هَم مِین اوُلَرنِی بِیرِیمَن دِیب توُرِیبدِی. ظاهِردَه اوُ شُونِی اَیتِیب توُرِیبدِی، اوُنِی نِیَه تِی، قَلبِی قِیامَتگه قالَه دِی، بُو دُنیادَه اِنسانلَر اوُ حَقِیدَه حُکم قِیلَه آلمَیدِیلَر. اوُ ظاهِردَه اوُزِینِی کافِر اِیکَه نِیگه وَ مَنَه بُو گوُرُوهلَردَن اِیکَه نِیگه گوُواهلِیک بِیریَپتِی، «وَشَهِدُوا عَلَىٰ أَنْفُسِهِمْ أَنَّهُمْ كَانُوا كَافِرِينَ» مِین کوُمَلَه مَن، دِیماکرَتمَن، پِیکَه کَه مَن دِیگندَن سُونگ مَنَه بُو سِکوُلار اَحزابلَرنِی بِیرِیدَنمَن دِیب توُرِیبدِی.

حوُپ،عَمَل حَقِیدَه هَم اوُزِینِی اِیختِیارِی بِیلَن آشکار کافِرلَرنِی صَفِیگه کِیرگن وَ آشکار کافِرلَرنِی صَفِیدَه مُسُلمانلَرگه قَرشِی جَنگ قِیلَه یاتگن کِیشِیگه اِیشارَه قِیلسَه بوُلَه دِی، یاکِی اوُلَرنِی جُملَه سِیدَن بُولگن یا اوُلَرنِی قانوُنلَرِیگه تابِع بُولگن وَ اوُزِینِی اِیختِیارِی بِیلَن اوُلَرنِی دِینِینِی قَبوُل قِیلگن وَ بوُنگه قوُشِیمچَه رَوِیشدَه مُسُلمانلَرگه قَرشِی جَنگدَه هَم اِیشتِراک اِیتَه یاتگن یاکِی سِکوُلارِیست اَحزابلَرنِی بِیرِیگه اَعضا بوُلِیب مَنَه بُو حِزبنِی قانوُنلَرِیگه عَهد بِیرگن یاکِی یَهُودِیَت یا نَصرانِیَتگه کِیرگن کِیشِیگه هَم اِیشارَه قِیلسَه بُولَه دِی. یاکِی اوُزِینِی اِیختِیارِی بِیلَن قُرآننِی اِفلاصلِیکلَرنِی، اَخلَطنِی آرَه سِیگه تَشلَه گن یاکِی اوُزِینِی اِیختِیارِی بِیلَن قُرآنگه اوُق اوُزگن کِیشِی هَم شوُنگه اوُحشَیدِی. اَگرچِی مَنَه بُو شَخصلَر بِیر نَرسَه دِیمَه سَه لَر یاکِی یالغان وَ بَهانَه لَر کِیلتِیرسَه لَر هَم، قِیلگن عَمَللَرِی سَبَبلِی اِسلامدَن چِیقِیشَه دِی.

بَعضِیلَرنِی کوُمَلَه گه،دِیماکرَتلَرگه،پِیکَه کَه گه، پارتِیلَرگه اوُحشَه گن آشکار سِکوُلار کافِرلَرنِی اَحزابلَرِیگه هِیلمَه – هِیل بَهانَه لَر بِیلَن جَذب بوُلِیشگه نِینِی وَ آدَملَرنِی مَنَه بُو کافِر حِزبلَرگه اِیرگشگه نِینِی کوُرگنمِیز، مَثَلاً آدَملَر بُو یِیردَه اوُزلَرِینِی تِیللَرِی بِیلَن اوُقِیشنِی وَ یازِیشنِی تَعلِیم آلِیشَه دِی یاکِی تَشقِی کافِرنِی اوُرنِیگه آدَملَرنِی اوُستِیدَه مَحَلِّی سِکوُلار مُرتَد کافِر حاکِم بُولَه دِی، دوُستلَر دِققَت قِیلِینگلَر، یاکِی بوُلمَسَم آدَملَرنِی فَقِیرلِیکنِی اوُرتَه دَن یوُقاتَه مِیز، دیگن تَصَوُّردَه، خَیالدَه اوُشلَب توُرَه دِی، حوُددِی شوُ اِیشنِی عِراقنِی کوُردِستانِیدَه 20 یِیلدَن آشِیق مُددَت اِیچِیدَه قِیلِیشگه نِینِی کوُردِیک، اَمّا مِللَت اوُچُون فَساد، بَدبَختلِیک، حَیاسِیزلِیک، ظُلم، عَدالَتسِیزلِیک، اوُغِیرلِیک، تَلان- تَراجدَن باشقَه نَرسَه نِی کِیلتِیرِیشگه نِی یُوق. اوُلَر فَقَط سِکوُلارِیزمنِی آزادلِیکلَرِینِی، تَرتِیبسِیزلِیکلَرِینِی حاکِم قِیلِیب قوُیِیشَه دِی وَ دِماکرَه تِیَه، آزادلِیک، مَدَنِیَتلِی جَمِیعیَت شِیعارلَرِی آستِیدَه اوُنلَب فِتنَه لَر، یالغانلَرنِی اوُرنَه تِیشَه دِی.

هَر قَندَی حالَتدَه هَم، کِیمدِیرلَر مَنَه بُو بَهانَه لَر بِیلَن کِیلِیب اَیتِیشَه دِیکِی: کِیلِینگلَر اوُزِینگِیزنِی تِیلِینگِیزدَه اوُقِینگلَر وَ اوُزِیمِیزگه هَمزَبان بوُلگن مَحَلِّی مُرتَد کافِرنِی اوُستِیمِیزدَه حاکِم قِیلِیب آلَیلِیک وَ اوُرتَه دَه  مَنَه شوُنچَه قان هَم توُکِیلسِین وَ اوُلَرنِی مَنَه شوُ خَیاللَر، تَصَوُّرلَر، ظُلملَر بِیلَن اوُشلَب توُرِیشَه دِی.

مَنَه بُو یالغانلَرنِی وَ فِتنَه لَرنِی، یاندَه شوُلَرنِی هَمَّه سِی مُنافِق وَ سِکوُلارزَدَه لَرنِی یالغانلَرِی، یاندَه شُولَرِی بوُلِیب، سِکوُلارزَدَه لَر مَنَه بُو تَصَوُّرلَر بِیلَن اوُزلَرِیگه جَلب قِیلِیشَه دِی. هَر قَندَی حالَتدَه هَم، اوُلَر اوُزلَرِی تامانگه تارتِیشَه دِی وَ اوُزلَرِیگه اوُحشَه گن آشکار کافِر قِیلِیشَه دِی.

هَر حالدَه شوُنِیسِی اَنِیقکِی، کافِر بوُلِیشنِی جِنایَتِی آنَه تِیلِیدَه اوُقِیشدَن مَحرُوم بوُلِیشدَن یاکِی هَمزَبان بوُلگن مُرتَد کافِرنِی حاکِمِیَتِیدَن کوُرَه نِهایَتدَه یوُقارِیدَه توُرَه دِی، بوُنِی اَصلاً اَساسلَب بوُلمَیدِی. بِیر مُسُلمان کِیشِینِینگ مِین بِیلَن هَمزَبان بُولگن سِکوُلار مُرتَد کافِرنِی آلِیب کِیلَه مَن وَ قانلَرنِی، جانلَرنِی قُربان قِیلِیب بِیرَه مَن،دِییِیشِینِی نِیمَه بِیلَن اَساسلَب بِیرَه آلَه دِی؟ مَنَه بُو سِکوُلار مُرتَد کافِرلَر بُوتوُن تَرِیخ دَوامِیدَه مَحَلِّی بوُلمَه گن طاغوُتلَردَن کوُرَه بَتتَر اِیکَنلِیکلَرِینِی ثابِت قِیلِیشگن، اوُلَرنِی اوُزِیمِیزنِی اوُستِیمِیزدَه اوُز قانِیمِیز بِیلَن حاکِم قِیلِیب قوُیَه مِیزمِی؟ نِیمَه اوُچُون؟ چوُنکِی بِیزنِی هَمزَبانِیمِیز بوُلَه دِی. مَنَه بُولَر شوُندَی اِیشلَرنِی قِیلِیشَه دِی.

مَنَه بُولَر زَبانلَرِی بِیلَن باشقَه نَرسَه نِی اَیتِیشلَرِی وَ عَمَلدَه باشقَه نَرسَه نِی قِیلِیشلَرِی مُومکِین. بُو یِیردَگِی مِعیار عَملدَه قِیلِینگن اِیشدِیر. اوُلَر سِکوُلار کافِر اَحزابلَرگه قوُشِیلِیشلَرِی بِیلَن عَمَلدَه اوُزلَرِینِی کافِر قِیلِیب آلِیشَه دِی، بُو یِیردَه مُسَیلَمَه یِی کَذّابگه یا سَجّاعگه یا باشقَه پَیغَمبَرلِیکنِی اِدَّعا  قِیلگنلَرگه اوُحشَب اِسلامنِی بَعضِیسِیگه عَمَل قِیلِیشلَرِی یا قِیلمَسلِیکلَرِی مُهِم اِیمَس. رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی دَورِیدَگِی یالغان پَیغَمبَرلَرنِی بَرچَه سِی اِسلام شَرِیعَتِینِی جوُدَه کوُپ قِیسمِیگه هَم عَمَل قِیلِیشَر اِیدِی، اَمّا بوُگوُنگِی کوُندَگِی اوُجَلانگه اوُحشَه گن مُسَیلَمَه یِی کَذّابلَر اِیسَه مَنَه شوُنگه هَم عَمَل قِیلِیشمَیدِی.

 حوُپ، مَنَه بُو بِیر نوُقطَه، اِیندِی اِرتِداد وَ مُرتَد بوُلِیش جَرَیانِیدَه بَعضِیلَر چِیقَه رَه دِیگن اوُیینلَردَگِی باشقَه بِیر نوُقطَه شوُکِی، بَعضِیلَر مُرتَد بوُلِیشدَن مُسُلمانلَرگه قَرشِی رُوحِی جَنگلَردَه بِیر اَبزار صِیفَتِیدَه فایدَه لَه نِیشَه دِی. یَعنِی اَوَّلا بِیز مُسُلمان بوُلدِیک، دِییِیشَه دِی، اَمّا بوُنِی کِیتِیدَن بِیز اِسلامدَن یاکِی مَنَه بُو گوُرُوهدَن چِیقدِیک، دِیب اِعلان قِیلِیشَه دِی، مَثَلاً اوُلَر اَیتِیشَه دِیکِی، بِیز اوُلَرنِی آرَه سِیدَه بوُلدِیک وَ اوُلَرنِی یَقِیندَن اوُرگه نِیب چِیقدِیک وَ اوُلَرنِی نِیمَه اِیکَنلِیکلَرِینِی کوُزِیمِیز بِیلَن کوُردِیک؛ اَمّا مَنَه بُو دَلِیللَرگه کوُرَه اِسلامدَن قوُلِیمِیزنِی تارتدِیک وَ اوُنِی اوُزِیمِیزگه مُناسِب دِیب کوُرمَه دِیک، بَلکِی مَثَلاً سِکوُلارِیزم،یَهُودِیَت،نَصرانِیَت، مَجُوسِیَت دِینلَرِینِی اوُزِیمِیزگه مُناسِب دِیب تَشخِیص بِیردِیک، حُوددِی بوُگوُنگِی کوُندَه بَعضِیلَر عَمَلدَه بَجَرَه یاتگن اِیشلَر هَم شوُنگه اوُحشَیدِی.

بُو مُسُلمانلَرنِی عَقِیدَه سِی وَ دِینِی اِیشانچلَرِی اوُچُون رُوحِی جَنگ وَ یُومشاق تَحدِید بُولَه دِی، بوُنِی قَرشِیسِیدَه سِکوُلارِیزم دِینِی وَ باشقَه آشکار کافِرلَرگه قوُشِیلِیش اوُچُون تَبلِیغات بوُلَه دِی.

مَنَه بُو یوُمشاق وَ زِیرَکانَه رُوحِی جَنگ، یَنگِی مُسُلمان بوُلگنلَر یاکِی ناآگاه وَ اِیمانِی ضَعِیف مُسُلمانلَر اوُچُون تَحدِید بُولَه دِی وَ اِسلامگه اوُزاقدَن قَرَب توُرگن مَنَه بُو کِیشِیلَرنِی، باشقَه آدَملَرنِی یامان گوُمان قِیلِیشِیگه بائِث بوُلَه دِی.

مَنَه بُولَر مانِع صِیفَتِیدَه عَمَل قِیلِیشَه دِی وَ اوُلَرنِی تَبلِیغاتلَرِی اِسلامنِی تاماشَه قِیلِیب توُرگنلَر اوُچُون اِسلامگه نِسبَتاً مَنفِی کوُز- قَرَشلَرِیگه بائِث بوُلَه دِی. اوُلَر عادَتدَه مُسُلمانلَرنِی آرَه سِیدَه توُرِیب بوُندَی اوُیِینلَرنِی اوُینَشمَیدِی، بَلکِی مُسُلمانلَرنِی دائِرَه سِیدَن تَشقَه رِیدَگِی آشکار کافِرلَر مَنَه بُو اوُیِینلَرنِی کِیلتِیرِیب چِیقَه رِیشَه دِی. دِیمَک مَنَه بوُ اوُیِینلَر بِیر مُسُلماننِینگ یا مُنافِق سِکوُلارزَدَه نِینگ هَم اِیشِی اِیمَس، مَنَه بُواِسلام دائِرَه سِیدَن تَشقَه رِیدَگِی آشکار کافِرلَرنِی اِیشِیدِیر.

اَلله تَعالَی مَنَه بُو بارَه دَه آشکارَه آگاهلَنتِیرَه دِی وَ مَنَه بُو رُوحِی جَنگنِی بِیر خَطَر صِیفَتِیدَه اِیسلَه تَه دِی:  ” وَقَالَتْ طَائِفَةٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ آمِنُوا بِالَّذِي أُنْزِلَ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَجْهَ النَّهَارِ وَاكْفُرُوا آخِرَهُ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ (آل عمران /72) اَهلِی کِتابدَن بِیر طائِفَه سِی بییر- بِیرلَرِیگه شوُندَی دِییِیشدِی: “مُؤمِنلَرگه نازِل قِیلِینگن نَرسَه گه (قُرآنگه) کوُننِینگ باشِیدَه اِیمان کِیلتِیرِیب، کوُننِینگ آخِیرِیدَه اوُنِی اِنکار قِیلِینگلَر. شایَد (اوُلَر هَم اِیمانلَرِیدَن) قَیتسَه لَر.

اوُلَر اِیلگرِی سِیلجِیگن مُسُلمانلَرنِی حوُددِی اوُزلَرِیگه اوُحشَب آرتگه قَیتَه رِیشماقچِی بوُلِیشیَپتِی.

مَنَه بُو سِینَه رِیی روُحِی وَ یُومشاق جَنگنِی اِیجاد قِیلِیش اوُچُون بوُلِیب، حاضِردَه مُسُلمانلَردَگِی دِینِی وَحدَتنِی یُوقاتِیش وَ دِینِی تَرتِیبسِیزلِیکلَرنِی وَ اِسلام دِینِیگه، اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرگه نِسبَتاً یامان گوُمان قِیلِیشنِی اِیجاد قِیلِیش اوُچُون اِجرا قِیلِینیَپتِی، توُرلِی- هِیل رَوِیشلَر وَ توُرلِی- توُمَن کَنَللَر آرقَه لِی اِدارَه قِیلِینَه دِی وَ بُو حالَت دَوام اِیتِیب کِیلیَپتِی. بُو توُحتَب یا اوُزِیلِیب قالگن نَرسَه اِیمَس. مَنَه بُو رَوِیش بِیلَن دُشمَنلَر مُسُلمانلَرنِی اِیمانِیگه حَملَه قِیلِیشماقچِی وَ مُسُلمانلَرنِی اِیمانِینِی ضَعِیفلَشتِیرماقچِی بوُلِیشَه دِی، مَنَه بُو رَوِیش بِیلَن دُشمَنلَر مُسُلمانلَرنِی آرَه سِیدَه تَفَرُّقنِی وَ بِیر نِیچَه دَستَه لِیکنِی وُجُودگه کِیلتِیرِیشماقچِی بوُلِیشیَپتِی. اوُلَر مَنَه بُو سِینَه رِیلَر وَ رال اوُینَشلَر آرقَه لِی مُسُلمانلَرنِی وَحدَتِیگه ضَربَه اوُرِیشنِی وَ مُوَفَّقِیَتسِیزلِیک هَمدَه دُشمَننِی نَزدِیدَه مُسُلمانلَرنِی اُبُوهَتِینِی توُکِیشنِی اِیستَشیَپتِی. 

گپلَرِیگه قوُلاق سالِینَه یاتگن وَ اَوَّل اِسلام کِیلتِیرِیب سوُنگرَه کافِر بُولِیشَه یاتگن اَهلِی کِتاب کافِرلَرِینِینگ، مُشرِکلَرنِینگ، سِکوُلارِیستلَرنِینگ کِیتمَه – کِیت مُرتَد بوُلِیشلَرِی وَ اِسلام کِیلتِیرِیشلَرِیدَگِی عَجایِیب نوُقطَه سِی شوُکِی، رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّمنِی حُکوُمَتلَرِی اوُزِیدَگِی بَرچَه اِمکانِیَتلَرِیگه، قُدرَتِیگه قَرَمَسدَن اِسلامِی جَمِیعیَتنِی فُقَراسِی حِسابلَنگن مَنَه بُو کِیشِیلَرگه مُرتَدلَر حُکمِینِی تَطبِیق قِیلِیشمَسدِی وَ اوُلَرنِی اوُیِینلَرِینِی آیدِینلَشتِیرِیش، یُومشاق وَ رُوحِی جَنگلَر، اوُلَرگه اوُرِین بِیرمَسلِیک، اَهَمِیَت بِیرمَسلِیک بِیلَن جَواب بِیرِیشَردِی. عُمُوماً اَیتگندَه اوُلَرنِینگ قِیلَیاتگن اِیشلَرِی بِیر مَسخَرَه بازچِیلِیککَه اوُحشَیدِی ، توُغرِیمِی؟ چوُنکِی اَصلِیدَه اوُلَر عُمُوماً حَرَکَت قِیلِیشگه نِی یوُق، یَعنِی آلدِینگه سِیلجِیگنلَرِی یوُق، بَلکِیم اوُشَه توُرگن جایلَرِیدَه قالِیشگن اِیدِی، دِیمَک بُو یِیردَه آرتگه قَیتِیش حَقِیدَه گپ بُولِیشِی هَم مُومکِین اِیمَس. بُو بِیلَن اوُلَر اوُزلَرِینِی مَسخَرَه قِیلِیشیَپتِی. اَمّا مَنَه بُو سِینَه رِینِی نازِک نوُقطَه سِی شوُکِی، مَنَه بُو کِیمسَه لَرنِینگ اَصلاً حَرَکَت قِیلمَه گنلِیکلَرِینِی، عُمُوماً جایلَرِیدَن قِیمِیرلَه مَه گنلِیکلَرِینِی، آلدِینگه یوُرمَه گنلِیکلَرِینِی، توُرگن جایلَرِیدَه ثابِت قالگنلِیکلَرِینِی اِثبات بوُلِیشِیدِیر، بِیزلَر بِیر جایدَن باشقَه سِیگه قَیتیَپمِیز، دِیب توُرگن کِیشِیلَر یالغان گپِیرِیشیَپتِی. هَمَّه گه اوُلَرنِی یالغان گپِیرگنلِیکلَرِی، اَصلِیدَه اِیسَه اوُرِینلَرِیدَن قِیمِیرلَه مَه گنلِیکلَرِی وَ بِیزلَر قَیتِیب کِیلدِیک دِیب اِدَّعا قِیلَه دِیگن سَفَرگه هَم چِیقمَه گنلِیکلَرِی اِثبات قِیلِینِیشِی کِیرَک، حوُپ سِین اَصلِیدَه قَیتِیب کِیلدِیم دِییِیشگه اَرزِیدِیگن حَرَکَت هَم قِیلگه نِینگ یوُق- کوُ.

حُوپ، مَنَه بُو عَلاقَه لَرگه تِیگِیشلِی اِیشارَه قِیلِینِیشِی لازِم بوُلگن نوُقطَه لَردَن بِیرِی شوُکِی، حَقِیقَتدَه مُرتَد بوُلگن کِیشِیلَرگه اَصل توُرتکِی بُولگن نَرسَه نِیمَه، اوُلَر حَقِیقَتدَه مُرتَد بُولِیشگنمِی یا اَنَه بُولَرگه اوُحشَب اوُیِین چِیقَه رِیشیَپتِیمِی؟ اوُلَرنِی مُرتَد بُولِیشلَرِیگه نِیمَه سَبَب بُولگن، مَنَه بوُلَرنِی اَنِیق عِللَتِینِی فَهملَه شِیمِیز کِیرَک؟

اوُلَرنِی سَبَبلَرِی آلدِینگِی مُنافِقلَرنِی وَ سِکوُلارزَدَه لَرنِی تَنِیب آلِیش حَقِیدَگِی دَرسِیمِیزدَه اِیشارَه قِیلِیب اوُتگه نِیمِیزدِیک هِیلمَه – هِیل سَبَبلَر، دَلِیللَر بُولِیشِی مُومکِین. شَخصِی- رُوحِی سَبَبلَر یاکِی اِجتِمائِی- سِیاسِی، مَدَنِی سَبَبلَرگه اوُحشَیدِی، بُو یِیردَه اوُلَرگه اِیشارَه قِیلِیب اوُتِیرِیش لازِم اِیمَس، دِیب اوُیلَیمَن، یَنگِی کِیلگن دوُستلَرِیمِیزنِی اِیسَه آلدِینگِی دَرسِیمِیزنِی اوُقِیب چِیقِیشگه دَعوَت قِیلَه مِیز، شوُندَه اوُلَر مُرتَدلَرنِینگ اِرتِدادِینِی سَبَبلَرِینِی توُشوُنِیب آلِیشَه دِی.

اَلبَتَّه مُنافِقلَر توُدَه سِی بِیلَن مُرتَدلَرنِینگ اِرتِداد سَبَبلَرِی بِیر هِیل بوُلِیشِی هَم طَبِیعِی نَرسَه؛ چوُنکِی مُرتَدلَر مُنافِق وَ سِکوُلارزَدَه لَرنِینگ تَکاموُللَشگن شَکلِی حِسابلَه نَدِی. اوُلَر بِیر جایدَن باشقَه بِیر جایگه اوُرِینلَرِینِی اَلمَشتِیرگن مُرتَدلَر، مُنافِقلَر، سِکوُلارزَدَه لَر بوُلِیشَه دِی، بِیر پایِیزدَن توُشِیب باشقَه بِیر پایِیزدگه اوُتِیرِیشگن، یوُلنِی اوُزگه رِیشِی اوُلَرنِی ماهِیَتِینِی اوُزگرتِیرمَیدِی. شُو سَبَبلِی هَم اوُلَرنِی قُرآن وَ صَحِیح سُنَّتدَگِی اِیچکِی ماهِیَتلَرِینِی، رَفتارلَرِینِی تَنِیب آلِیشلِیک، اوُلَرنِی مَوجُود وَضِیعیَتلَرِیدَن وَ حاضِرگِی زَماندَه اوُلَرگه قَندَی قِیلِیب مُناسَبَت بِیلدِیرِیشدَن آگاه بوُلِیش حِسابلَه نَدِی.

شوُنِینگ اوُچُون  دِققَت قِیلِینِیشِی لازِم، بِیزلَرنِینگ بَحثیلَرِیمِیز عَقِیدَه وِی – تَرِیخِی مَوضُوعلَر بوُلِیب شَخصِی – اِجتِمائِی عَلاقَه لَرنِی وَ اِسلامِی جَمِیعیَتنِی عَلاقَه لَرِینِی تَرتِیبگه سالِیش اوُچُون سِیاسِی- اِجتِمائِی وَظِیفَه لَرگه اِیگه دِیر، مَنَه بُو نِهایَتدَه مُهِم نوُقطَه حِسابلَه نَدِی. اوُلَرنِینگ شَرعِی مَنبَعلَردَگِی صِیفَتلَرِینِی تَنِیب آلِیش آرقَه لِی، بِیز اوُلَرنِی قُرآندَگِی وَ اوُتگن عَصرلَردَگِی تَرِیخِینِی بوُگوُنگِی کوُنگه آلِیب کِیلَه مِیز وَ اوُندَن بِیر اَبزار صِیفَتِیدَه فایدَه لَه نَه مِیز. مَنَه بُو بِیز اِیلگه رِی سوُرَه یاتگن بَحثلَرنِی اَهَمِیَتِی، ضَرُورَتِینِی دَلِیللَرِیدَن بِیرِیدِیر.

حُوپ، حاضِر بِیزلَرنِی مُسُلمان بِرادَرلَرِیمِیز وَ آپَه – سِینگِیللَرِیمِیز جَواب بِیرِیشسِینچِی، مُسُلمان کِیشِینِی مُرتَد بوُلِیشِینِی، اِرتِدادِینِی مِعیارِی نِیمَه؟  چوُنکِی بِیزلَر بُو یِیردَه مُنافِق یا سِکوُلارزَدَه لَرنِینگ مَرتَد بوُلِیشلَرِی اِیمَس، بَلکِی مُسُلمانلَرنِی مُرتَد بوُلِیشلَرِی حَقِیدَه گپِیریَپمِیز ؛ بِیز آلدِین مُنافِقلَرنِی، سِکوُلارزَدَه لَرنِی مُسُلمانلَرنِی جُملَه سِیدَن دِیب حِسابلَه گنمِیز. مُسُلمانلَرنِی مُرتَد بُولِیشلَرِینِی، اِرتِدادلَرِینِی مِعیارِی نِیمَه؟

قِیسقَه وَ مُختَصَر قِیلِیب اَیتگندَه اِسلام دِینِینِی آشکار اَحکاملَرِینِی قَصددَن وَ اِیختِیارِی رَوِیشدَه، آگاهانَه اِنکار قِیلِیشدِیر. دوُستلَر دِققَت قِیلدِینگلَرمِی، شَخص آگاهانَه، قَصددَن وَ اوُزِینِی اِیختِیارِی بِیلَن اِسلام دِینِینِینگ اوُزِیگه آشکار بوُلگن آشکار اَحکاملَرِیدَن بِیرِینِی اِنکار قِیلَه دِی. چوُنکِی باشقَه لَرگه آشکار بوُلِیشِی اَمّا بوُ شَخصگه آشکار بوُلمَه گن بوُلِیشِی مُومکِین، لِیکِن حاضِر اوُنگه هَم آشکار بوُلگن وَ اوُ حاضِر اوُنِینگ اِسلام دِینِینِی اَحکاملَرِیدَن بِیرِی اِیکَه نِینِی یَحشِی بِیلَه دِی، اَمّا اوُ آگاهانَه، قَصددَن وَ اوُزِینِی اِیختِیارِی بِیلَن اوُنِی اِنکار قِیلَه دِی. مَنَه بوُ بوُندَی مُسُلمان کِیشِینِی اِرتِدادِینِینگ مِعیارِیدِیر. چوُنکِی هِیچ کِیمدَن ناقِص اِسلام قَبوُل قِیلِینمَیدِی، سَیِّد رَحِمَهُ الله سوُزِیگه بِنائاً یا کامِل اِسلام یا هِیچ نَرسَه.

اِیندِی، اِیلگه رِی هَم اَیتِیب اوُتگه نِیمدِیک بوُ مَسَلَه جُودَه هَم ضَرُورِیدِیر، بِیر کِیشِی اوُزِیگه رَوشَن، آشکار، ثابِت وَ مُشَخَّص بوُلگن وَ اَلله تامانِیدَن کِیلگن اَلله نِینگ شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی یاکِی اَلله نِی شَرِیعَتِینِی هَمَّه سِینِی یا اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی اَحکاملَرنِی، بِیر چِیتگه سوُرَه دِی وَ اوُرنِیگه باشقَه نَرسَه نِی قوُیَه دِی.  اَلله تَعالَی مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی: 

آمَنَ الرَّسُولُ بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ وَالْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آمَنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْ رُسُلِهِ وَقَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ‏ (بقره //285 ، )  پَیغَمبَر اوُزِیگه پَروَردِیگارِیدَن نازِل قِیلِینگن نَرسَه گه اِیمان کِیلتِیرَدِی وَ مُؤمِنلَر ( هَم اِیمان کِیلتِیرَدِیلَر). اَلله گه، فَرِیشتَه لَرِیگه، کِتابلَرِیگه وَ پَیغَمبَرلَرِیگه اِیمان کِیلتِیرگن هَر بِیر کِیشِی( اَیتدِی):”اوُنِینگ پَیغَمبَرِیدَن بِیران کِیشِینِی اَجرَه تِیب قوُیمَیمِیز”. وَ “اِیشِیتدِیک وَ اِطاعَت اِیتدِیک.پَروَردِیگارا، گوُناهلَرِیمِیزنِی مَغفِرَت قِیلِیشِینگنِی سوُرَیمِیز. وَ فَقَط اوُزِینگه قَیتَه جَکمِیز” ،دِیدِیلَر. 

مَنَه بُو مُسُلمانلَرنِی صِیفَتِیدِیر. اَلله تَعالَی طَرَفِیدَن کِیلگن هَر بِیر نَرسَه گه اوُلَرنِی مُناسَبَتِی فَقَط شوُ بوُلَه دِی: اِیشِیتدِیک وَ اِطاعَت قِیلدِیک، «سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا»؛ اَلله تَعالَی طَرَفِیدَن کِیلگه نِینِی فَهملَشگن پَیتِیدَه، اَگرچِی اِطاعَت قِیلِیشدَن بوُلگن حِکمَتنِی وَ اَلله نِی حُکمِینِی بِیلِیشمَه گن تَقدِیردَه هَم، اِیشِیتدِیک وَ اِطاعَت قِیلدِیک دِییِیشَه دِی.

اوُلَر اَلله گه اِیشانِیشَه دِی، شوُنِی نَتِیجَه سِیدَه هَم اوُنِی سوُزلَرِینِی قَبُول قِیلِیشَه دِی. حاضِرگِی پَیتدَه بِیز جُودَه کوُپ آیَتلَرنِی یاکِی کوُپ آیَتلَر وَ رَسُول الله صَلَّی عَلَیهِ وَسَلَّمدَن رِوایَت قِیلِینگن نَرسَه لَر حَقِیدَه جُودَه کُوپ حِکمَتلَرنِی بِیلِیم، باشقَه چَه قِیلِیب اَیتگندَه تَجرِیبَه، عِلم، بِیلِیم آلِیش آرقَه لِی تَجرِیبَه قِیلگنمِیز وَ ثابِت بوُلگن، صَحابَه لَر مَنَه بُولَرنِی هِیچ قَیسِی بِیرِینِی بِیلِیشمَسدِی. لِیکِن اَلله طَرَفِیدَن کِیلگن هَمَّه نَرسَه گه نِسبَتاً بِیزلَرنِی مُناسَبَتِیمِیز اوُنِی تَحلِیل قِیلِیب اوُتِیرمَسدَن شُو بوُلِیشِی کِیرَککِی،  «بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ»  «سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا» اِیشِیتَه مِیز وَ اِطاعَت قِیلَه مِیز بوُلَه دِی. پَروَردِیگار تامانِیدَن نازِل قِیلِینگن هَمَّه نَرسَه گه نِسبَتاً مُؤمِنلَر اِعتِقاد قِیلِیشَه دِی.  «وَالْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آمَنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِه»

• یاکِی باشقَه بِیر جایدَه مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی:   ‏يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا آمِنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَالْكِتَابِ الَّذِي نَزَّلَ عَلَى رَسُولِهِ وَالْكِتَابِ الَّذِي أَنْزَلَ مِنْ قَبْلُ وَمَنْ يَكْفُرْ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلَالًا بَعِيدًا‏» (نساء/136)، اِی مُؤمِنلَر، اَلله گه، اوُنِینگ پَیغَمبَرِیگه وَ شوُ پَیغَمبَرگه نازِل قِیلگن کِتابِیگه هَمدَه اِیلگه رِی نازِل قِیلگن کِتابلَرِیگه اِیمانِینگِیز کامِل بوُلسِین. کِیمکِی اَلله گه، فَرِیشتَه لَرگه، کِتابلَرِیگه،پَیغَمبَرِیگه، آخِیرَت کوُنِیگه اِیشانمَسَه دِیمَک اوُ جُودَه قَتتِیق اَدَه شِیبدِی.
• باشقَه بِیر جایدَه مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی:   «إِنَّ الَّذِینَ یَکْفُرُونَ بِاللّهِ وَرُسُلِهِ وَیُرِیدُونَ أَن یُفَرِّقُواْ بَیْنَ اللّهِ وَرُسُلِهِ وَیقُولُونَ نُؤْمِنُ بِبَعْضٍ وَنَکْفُرُ بِبَعْضٍ وَیُرِیدُونَ أَن یَتَّخِذُواْ بَیْنَ ذَلِکَ سَبِیلاً* أُوْلَئِکَ هُمُ الْکَافِرُونَ حَقّاً وَأَعْتَدْنَا لِلْکَافِرِینَ عَذَاباً مُّهِیناً» ‏(نساء/۱۵۰-۱۵۱)، اَلبَتَّه ، اَلله وَ پَیغَمبَرِیگه اِیشانمَیدِیگن، اَلله بِیلَن پَیغَمبَرلَرِینِینگ آرَه لَرِینِی اَجرَتَه تِیشنِی اِیستَیدِیگن ( یَعنِی اَلله گه اِیشانِیب،پَیغَمبَرلَرِینِی اِنکار قِیلَه دِیگن) وَ “اَیرِیم پَیغَمبَرگه اِیشانَه مِیز، اَیرِیملَرِیگه اِیشانمَیمِیز”، دِییدِیگن هَمدَه آرَه یوُلنِی توُتِیشنِی اِیستَیدِیگن کِیمسَه لَر- اَنَه اوُشَه لَر حَقِیقِی کافِردِیرلَر. بوُندَی کافِرلَر اوُچُون حار قِیلگوُچِی عَذابنِی تَیّارلَب قوُیگنمِیز.

اِسلامنِی وَ سِکوُلارِیزمنِی، ساسِیالِیزمنِی،لِیبِیرَلِیزمنِی، فَلان عَقِیدَه نِی بِیر قِیسمِینِی آلِیب هَلِی اوُندَن هَلِی بوُندَن قِیلِیب یوُرگن کِیمسَه لَر نِیمَه قِیلِیشَه دِی؟ یَنگِی مَعجُون تَیّارلَه ماقچِی بُولِیشَه دِی. سِیز حاضِر هَم اوُلَرنِی حَیاتلَرِیگه بِیر نَظَر تَشلَنگ، اَرَه لَشگن بِیر مَعجُون خاصِل بُولگن. اوُندَه هَم اِسلام وَ هَم سِکوُلارِیزم وَ هَم کُفر مَوجُود بُولگن مَعجُوندَن عِبارَت. چوُنکِی اوُلَرنِی اوُزلَرِی مَنَه شوُندَی یوُلنِی تَنلَشگن. اَلله اوُلَرنِی مَقصَدِی شوُ اِیکَه نِینِی اَیتِیب توُرِیبدِی. اوُلَرنِی اوُزلَرِی هَم، بِیز هَم سِکوُلارِیزمنِی قَبوُل قِیلَه مِیز وَ هَم اِسلامنِی قَبوُل قِیلَه مِیز، دِییِیشیَپتِی، هَدَفلَرِی هَم شوُدِیر.    “یَتَّخِذُواْبَیْنَ ذَلِکَ سَبِیله”. مَنَه بُو اِیککِیسِینِی آرَه سِیدَگِی باشقَه یَنگِی یوُلنِی تَنلَشماقچِی.

مَنَه بوُلَرنِی مُسُلمانلَردَن کامِل صُورَتدَه اَلله نازِل قِیلگن هَمَّه نَرسَه گه تَسلِیم بُولِیشنِی طَلَب قِیلَه دِیگن آیَتلَرنِی نَمُونَه سِیدِیر. مُسُلمانلَر «سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا» دِیب اِطاعَت قِیلِیشلَرِی لازِم. یَعنِی اِیشِیتدِیک وَ اِطاعَت قِیلدِیک، شوُ. بَعضِیلَرِینِی قَبوُل قِیلِیب بَعضِیلَرِینِی بِیر چِیتگه سوُرِیب قوُیِیشَه آلمَیدِی. اَگر اوُلَر بُو اِیشنِی قِیلَه دِیگن بوُلِیشسَه، شُبهَه سِیز اوُلَرنِی هَمَّه سِی کافِردِیرلَر.  “أُوْلَئِکَ هُمُ الْکَافِرُونَ حَقّاً”

مَنَه بُو یِیردَه اِسلام دِینِینِی “آشکار” اَحکاملَرِیدَن بِیرِینِی اِنکار قِیلِیش حَقِیدَه اَیتِیلیَپتِی، توُشوُنگندِیرسِیز؟ شَخص اوُچُون “آشکار” بُولگن اِسلام دِینِینِی اَحکاملَرِیدَن بِیرِینِی یَعنِی اِسلام دِینِیدَگِی “آشکار” حُکم اِیکَه نِی مَعلوُم بوُلگن اَحکاملَردَن بِیرِینِی اِنکار قِیلِیشدِیر.

اَهلِی سُنَّت دِیب مَعرُوف بوُلگن مَذهَبلَر وَ فِرقَه لَر، مَذهَبگه آئِد فِقهِی مَسَلَه لَرنِی اِنکار قِیلِیشنِی اِرتِدادگه بائِث بوُلمَیدِی، دِیب حِسابلَه شَدِی. یَعنِی اوُلَرنِی مَذهَبِیدَگِی یِیتَکچِیلَر، اَوَّلگِی شاگِیردلَر اَیتِیشگنکِی، اَگر بِیر کِیشِی اوُزِینِی مَذهَبِیگه یا فَلان مَذهَبگه تِیگِیشلِی اِجتِهادنِی اِنکار قِیلسَه، بُو اوُنِی اِرتِدادِیگه بائِث بوُلمَیدِی، مَنَه بُو اِیشنِی قِیلگن کِیشِی مُرتَد هَم بوُلمَیدِی. اوُلَرنِی نَظَرِی بُویِیچَه هَر قَندَی کِیشِینِی سوُزِینِی رَد قِیلسَه یا قَبوُل قِیلسَه بوُلَه دِی، فَقَط رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّمنِی آلِیب کِیلگن نَرسَه لَرنِی رَد قِیلِیب بوُلمَیدِی. شوُندَی بوُلَه دِیگن بوُلسَه، فَلان مَذهَبنِی اِجتِهادِیگه قَرشِیلِیک قِیلِیش،اِنساننِی اَلله گه قَرشِیلِیک قِیلِیشِی اِیمَس، بَلکِی بِیر اِنساننِی باشقَه بِیر اِنسانگه قَرشِیلِیک قِیلِیشِی اِیمَس، بَلکِی بِیر اِنساننِی باشقَه بِیر اِنسانگه قَرشِیلِیک قِیلِیشِی دِیمَکدِیر، مَنَه بُو دِققَت قِیلِینِیشِی کِیرَک بوُلگن نِهایَتدَه مُهِم نوُقطَه حِسابلَه نَدِی.

مَنَه بُو مَذهَبنِی باشِیدَه توُرگنلَرنِی عُمُومِی قائِدَه سیی بوُلگن، فَقَط کِییِینگِی عَصرلَر وَ یِیللَر دَوامِیدَه بوُنگه عَمَل قِیلِینگن اِیمَس،رَعیدَه، قَزوِیندَه ،خُراساندَه، بَغداددَه وَ باشقَه مُسُلمانلَر یَشَیدِیگن دِیارلَردَه مِینگلَب مُسُلمانلَر حَنَفِی، شافِیعِی،حَنبَلِی وَ باشقَه مَذهَبلَرنِی نَظَرِیگه قَرشِیلِیک قِیلِیشنِی عاقِبَتِیدَه قَتل قِیلِینگن وَ اوُلَرنِی تَرِیخِی فاجِیعَه لَرِینِی هَمَّه یَحشِی بِیلَه دِی، تَرِیخ مَنَه بُو بِرادَرچِیلِیک،اِیچکِی جَنگلَرنِی مُسُلمانلَر اوُچُون شَرمَندَه لِی داغ صِیفَتِیدَه یازِیب قالدِیرگن.

اَلبَتَّه 12 اِماملِیک شِیعَه لَر هَم تَشَیُّع مَذهَبِیدَگِی ضَرُورِی مَسَلَه لَرنِی اِنکار قِیلِیشلِیک اِرتِدادگه بائِث بُولمَیدِی، دِییِیشَه دِی.   بوُنِی مُحَمَّد باقِر خَوانسارِی یا (مِیرکَبِیر) مَناهِجُ المَعارِف یاکِی شِیعَه عَقِیدَه لَرِینِی مَدَنِیَتِی کِتابِیدَه کِیلتِیرگن. 12 اِماملِیک شِیعَه لَر شوُندَی اِعتِقادگه اِیگه کِی، بِیر کِیشِینِینگ شِیعَه مَذهَبِینِی اَرکانلَرِیدَن، اوُصوُللَرِیدَن بوُلمِیش مَذهَب ضَرُورِیاتلَریینِی اِنکار قِیلِیشِی، اِسلام دِینِیدَن اِیمَس، بَلکِی فَقَط شِیعَه مَذهَبِیدَن چِیقِیشِیگه بائِث بوُلَه دِی. شَهِید سانِی هَم اِجماعگه مُخالِفَت قِیلِیشلِیکنِی ضَروُرِیاتلَرنِی اِنکار قِیلِیشگه مِثال، دِیب بِیلمَیدِی. یَعنِی دِیننِی ضَرُورِیاتلَرِینِی اِنکار قِیلِیشگه مِثال بُولمَیدِی، مادامِیکِی مَنَه بُو مَسَلَه گه اِجماع اِقامَه قِیلگن بوُلسَه، دِیننِی ضَرُورِیاتلَرِی دِیب سَنَلَه دِی. بوُندَن تَشقَرِی، دِیننِی ضَرُورِیاتلَرِی دِیب ناملَنگن وَ اِجماع قِیلِینگن نَرسَه لَر، مُسُلمانلَرنِینگ اَهلِی حَل وَ عَقدِی تامانِیدَن تَصدِیقلَنگن بوُلِیشِی لازِم وَ مَنَه بُو اِجماعنِی اوُستِیدَه بَرچَه مُسُلمانلَرنِینگ اَهلِی حَل وَ عَقدِی تامانِیدَن اِجماع قِیلِینگن بوُلِیشِی کِیرَک. اَگر بِیر کِیشِی مَنَه بوُندَی نَرسَه نِی اِنکار قِیلَه دِیگن بوُلسَه، اوُلَر مَنَه بوُ مَذهَبلَرِینِی ضَرُورِیاتلَرییگه تِیگِیشلِی اِیمَس، بَلکِی دِیننِی ضَرُورِیاتلَرِینِی وَ اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی، اِسلام دِینِینِی اِنکار قِیلِیشِیگه بائِث بوُلَه دِی، دِیب بِیلِیشَه دِی. 

بَو حالَتدَه، شِیعَه مَذهَبِیدَه مَذهَبگه تِیگِیشلِی ضَرُورِیاتلَرنِی اِنکار قِیلِیش یا مَذهَبدَن کِیلِیب چِیققَن اِجماعنِی اِنکار قِیلِیش، شَخصنِی اِرتِدادِیگه بائِث بوُلمَیدِی، بَلکِی فَقَطگِینَه دِیننِی ضَرُورِیاتلَرِینِی اِنکار قِیلِیشلِیکنِی اوُزِی اِرتِدادگه بائِث بوُلَه دِی، دِیب بِیلِیشَه دِی.

مَنَه بُو نَرسَه گه بَرچَه مَذهَبلَرنِی وَ مُسُلمانلَرنِی آرَه سِیدَگِی فِرقَه لَرنِی یِیتَکچِیلَرِی اِتِّفاق قِیلگن نَظَردِیر. اَگرچِی اَفسُوسکِی بَرچَه فِرقَه لَرنِی آرَه سِیدَه بَعضِی بِیر کِیشِیلَر مَنَه بُو قائِدَه دَن اوُزاقلَه شِیشگن بوُلسَه هَم، وَ اوُزلَرِی هَمدَه باشقَه فِرقَه لَر اوُچُون زِللَتگه وَ اَدَه شِیشگه بائِث بوُلِیشگن بوُلسَه هَم.

حوُپ، حاضِر مُتَّحَم شَخصنِی جِنایَتِینِی اِثبات قِیلِیش وَ تَکفِیرنِی شَرطلَرِی مَرحَلَه سِیگه یِیتِیب کِیلدِیک.

 آلدِین هَم اَیتِیب اوُتگه نِیمِیزدِیک، بِیزنِی قِبلَه مِیزنِی قَبُول قِیلگن وَ بِیزلَر سُویگن نَرسَه لَردَن اِستِعمال قِیلگن نَماز اوُقِیدِیگن شَخص مُسُلمان بوُلَه دِی وَ مُسُلماننِی بَرچَه نَصِیبَه سِی، فایدَه لَرِیدَن بَهرَمَند بُولَه دِی، مادامِیکِی مَنَه بوُنِی عَکسِی ثابِت بوُلسَه:

 مَنْ صَلَّى صَلاتَنَا وَاسْتَقْبَلَ قِبْلَتَنَا وَ أَكَلَ ذَبِيحَتَنَا فَهُوَ الْمُسْلِمُ، لَهُ مَا لَنَا وَعَلَيْهِ مَا عَلَيْنَا. بوُندَن تَشقَرِی، آلدِین هَم اَیتِیب اوُتکَه نِیمِیزدِیک، اِرتِداد وَ مُرتَد بوُلِیشلِیک بِیر مُسُلمان قِیلِیشِی موُمکِین بُولگن اِینگ آغِیر جِنایَت حِسابلَه نَدِی، اوُ حُدُودلَرگه باغلِیق بُولِیب، مَنَه بُو حُدُودنِی قَضاوَتگه نِهایَتدَه یَقِین عَلاقَه سِی بار.

اِسلام جَمِیعیَتِیدَگِی قَضاوَت بُویِیچَه پاکلِیکنِی وُجُودگه کِیلتِیرِیش اوُچُون جِنایَتنِی اِثبات قِیلِیش وَ قَطعِی اَحکاملَرنِی صادِر قِیلِیش وَ آخِیرِیدَه حُکمنِی اِجرا قِیلِیش بُویِیچَه اوُصلوُبلَرنِی،چارچُوپلَرنِی، اوُزِیگه خاص مَرحَلَه لَرنِی، کَنَللَرنِی اِرایَه بِیرگن، چوُنکِی مُرتَد بوُلِیشلِیک مُسُلمان شَخصنِی قِیلِیشِی موُمکِین بوُلگن اِینگ آغِیر جِنایَت حِسابلَه نَدِی، شوُ سَبَبلِی هَم اَلله اوُنِی عِلمِینِی هَمَّه گه هَم عَطا قِیلگن اِیمَس وَ بوُ عِلم عُمُومِی حالَتگه اِیگه اِیمَس، بُو جِنایَتنِی قِیلگن شَخصنِی اِیشِی نِهایَتدَه آغِیر بوُلِیب اوُنِی قَضاوَت قِیلِینِیش یوُنَه لِیشِی وَ حُکمِینِی صادِر قِیلِینِیشِی هَم مُرَکَّب هَمدَه آغِیر، حوُددِی اوُغِیرلِیک، آدَم اوُغِیرلَش، مَشرُوبخُورلِیک، قَصاصگه اوُحشَه گن اوُرِینلَرگه اوُحشَش حُکم صادِر قِیلِیب بوُلمَیدِی، جِنایَتنِی ثابِت قِیلِیش وَ حُکم صادِر قِیلِیش وَ اوُنِی اِجرا قِیلِیش اوُچُون شوُندَی مَرحَلَه لَرنِی،فِیلتِیرلَرنِی قوُیِیب قوُیِیلگنکِی، مَنَه بُو قَضاوَت زَمِینَه سِیدَه اَلاهِیدَه مُتَخَصِّصلِیککَه اِیختِیاج بار.

اِیندِی، مَنَه بُو قَضاوَت وَ سِیستِیمَه سِیدَه هَم عُمُومِی حالَت بار وَ هَم اوُزِیگه خاص وَ مُتَخَصِّصلِیککَه اِیختِیاج بُولگن حالَت هَم بار بُولِیب، بُو اَلاهِیدَه قاضِیلَرگه باغلِیق بوُلَه دِی، بِیر شَخصنِی مُرتَد بوُلگه نِینِی قَندَی قِیلِیب ثابِت قِیلَه مِیز؟ مُتَّحَم بُولگن شَخص قَیسِی مَرحَلَه نِی باسِیب اوُتِیشِی لازِم وَ اوُ اِرتِدادنِی قَطعِی حُکمِینِی صادِر قِیلِینِیشِیگه مُستَحَق بوُلِیشِی وَ اوُنگه مُسُلمان اِیمَس، بَلکِی مُرتَد دِییَه آلِیشِیمِیز اوُچُون قَیسِی فِیلتِیرلَردَن اوُتِیشِی کِیرَک؟ مَنَه بُو بارَه دَه توُرتتَه اوُزِیگه خاص مَرحَلَه مَوجُود بوُلِیب اَهلِی قِبلَه مَنَه بوُ تُورت مَرحَلَه گه اِتِّفاق قِیلِیشگن:

• بِیرِینچِی مَرحَلَه، جِنایَتنِی اِثبات قِیلِینِیشِیدِیر: مَنَه بوُندَی خَطَرلِی جِنایَت بُویِیچَه مُتَّحَم بوُلگن مُسُلمان شَخصگه دِققَت قِیلِینِیشِی لازِم، اَگر اوُنِی جِنایَتِی اِثبات قِیلِینَه دِیگن بُولسَه اوُ مُرتَد وَ مُرتَدلَرگه تِیگِیشلِی جَزاگه شامِل بُولَه دِی، شوُنِینگ اوُچُون اَوَّلا اوُنگه قوُیِیلگن جِنایَت اِثبات قِیلِینِیشِی کِیرَک، عادَتدَه اَهلِی قِبلَه مَنَه بُو جِنایَتنِی اِثباتِی اوُچُون اوُچ یوُلنِی اِرایَه بِیرِیشگن بوُلِیب، مَنَه شوُ یوُللَر آرقَه لِی اِثبات قِیلِینِیشِی لازِم:
• شَخصنِی جِنایَتِینِی اِثبات قِیلِیش اوُچُون بِیرِینچِی یوُل، مَنَه بُو شَخصنِی اوُزِینِی اِقرار بُولِیشِی، اِعتِرافِیدِیر. یَعنِی بُو شَخصنِی اوُزِی اوُنِی اِرتِدادنِی خَطَرِیگه رُوبَرُو قِیلگن مَنَه بوُ عَمَلنِی یا سوُزنِی اَیتگه نِینِی اِعتِراف قِیلِیشِی کِیرَک. مَثَلاً مِین سِکوُلارِیستمَن دِییدِی، یا کوُمَلَه یا دِیماکرَتمَن یا پِیکَه کَه مَن یا یَهُودِیمَن یا نَصرانِی یا مَجُوسمَن، مِینِی مَنَه شوُ یِیرگه آلِیب کِیلگن مَنَه بوُندَی سوُزلَرنِی اَیتدِیم، دِییدِی.

اِیندِی، بَعضِیلَرنِی نَظَرِی بوُیِیچَه، اَگر مَنَه بُو شَخص جِنایَتنِی قِیلگه نِینِی اِنکار قِیلسَه، اوُنِی اوُستِیدَه حُکم اِجرا قِیلِینمَیدِی وَ اوُندَن کِییِینگِی مَرحَلَه لَرگه  اوُتِیلمَیدِی. اِمامِی شافِیعِی رَحِمَهُ الله اَمُّ کِتابِیدَه اَیتَه دِیکِی:   “من قيل أنه لا يُصلي فَأنْكَرَ صدق”   یَعنِی: بِیر کِیشِیگه نَماز اوُقِیمَس اِیکَنسَن، دِییِیلگندَه بُو شَخص اوُنِی اِنکار قِیلَه دِی ( مِین نَماز اوُقِیمَن، دِیدِی) شَخص مَنَه بُو اِنکارنِی اوُنِی راست گپِیدِیک قَبوُل قِیلِینَه دِی.

یَعنِی اَگر کِیشِینِی مُتَّحَم قِیلِیب اوُنگه سِین سِکوُلارسَن،کوُمَلَه سَن، دِیماکرَتسَن، پِیکَه کَه سَن، یَهُودِیسَن، نَصرانِیسَن وَ باشقَه سَن دِییِیلسَه وَ بُو شَخص اِنکار قِیلسَه، بِیز اوُنِی سوُزِینِی قَبوُل قِیلَه مِیز وَ راست اَیتیَپتِی دِیب عُذرِینِی قَبُول قِیلَه مِیز؛ اَگرچِی اوُنِی مُنافِقلَر وَ سِکوُلارزَدَه لَرنِی توُدَه سِیدَن دِیب بِیلسَک وَ اوُنِی یالغانچِیلِیگِیگه، رِیاکارلِیگِیگه، قَسَمخوُرلِیگِیگه یا باشقَه فَسادلَرِیگه شُبهَه قِیلسَک هَم اوُنِی عُذرِینِی قَبوُل قِیلَه مِیز یا باشقَه فَسادلَرِیگه شُبهَه قِیلسَک هَم اوُنِی عُذرِینِی قَبوُل قِیلَه مِیز وَ اوُنِی سوُزلَرِینِی راست دِییمِیز. نِیمَه اوُچُون؟

چوُنکِی مَنَه بُو مَشَخَّص وَ مَعلوُم زَمِینَه دَه کِیشِینِی عُذرِی بِیر مَرتَه قَبوُل قِیلِینَه دِی، اَگر اِرتِدادگه بائِث بوُلَه دِیگن مَنَه شوُ مَعلوُم وَ مُشَخَّص جِنایَتنِی قَصددَن وَ اوُزِینِی اِیختِیارِی بِیلَن اِیککِینچِی مَرتَه تَکرارلَه سَه، اوُ حالَتدَه اوُنِی عُذرِی قَبوُل قِیلِینمَیدِی. اوُندَن تَشقَرِی مَنَه بُو شَخص بِیزلَر اوُچُون مَجهوُل بوُلِیب قالَه دِی، اوُ اوُزِینِی صَفِینِی مُسُلمانلَردَن جُودا قِیلمَه گن وَ اوُزِینِی اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی بَرچَه سِیگه تابِع، دِیب بِیلَه دِی.

• شَخصنِی جِنایَتِینِی اِثبات قِیلِیش اوُچُون اِیککِینچِی یوُل، اِینگ کَمِیدَه شَرِیعَت قَبوُل قِیلَه دِیگن اِیککِیتَه عادِل کِیشِی تامانِیدَن اِرایَه بِیرِیلَه دِیگن گوُواهلِیک وَ شَهادَت یاکِی بوُلمَسَم شَرعِی حُجَّتلَر،دَلِیللَر اَساسِیدَگِی شَرعِی بَیِّنَه لَر لازِم بُولَه دِی،اوُندَن جِنایَتنِی اِثبات قِیلِیش اوُچُون فایدَه لَه نِیلَه دِی؛ مَنَه بُو اِیککِی عادِل اِنسان هَم شَرِیعَت قَبوُل قِیلَه دِیگن دَرَجَه دَه بوُلِیشِی کِیرَک.

یَعنِی اَگر شَرِیعَت تَعیِین قِیلگن اوُزِیگه خاص شَرائِطلَرگه اِیگه بُولگن مَنَه بُو اِیککِی عادِل اِنسان شَرعِی دَلِیللَر، بَیِّنَه لَر بِیلَن فَلانچِی یَهُودِی، نَصرانِی، سِکوُلارِیست، مَجُوسِی بُولگن یاکِی فَلان سوُزنِی اَیتگن یا عَمَلنِی قِیلگن دِیسَه، مَنَه بُو شَخصنِی جِنایَتِینِی اِثبات قِیلِیش اوُچُون بِیر اَبزار بوُلَه دِی. اِیندِی، اَگر شَخص اِقرار بُولسَه وَ گوُواهلَر، دَلِیللَر مَنَه بُو شَخصنِی سِکوُلار بوُلگه نِینِی کوُرسَتسَه، بُو مَنَه بُو شَخصنِینگ شوُندَی جِنایَتنِی اِثباتِیگه کِفایَه قِیلَه دِی.   اَیتِیب اوُتِیلگه نِیدِیک حُدوُدلَردَگِی اِرتِداد مَسَلَه سِی اوُرتَه گه تَشلَه نَدِی. حوُددِی، قَتل، اوُغرِیلِیک،زِنا وَ باشقَه حُدُودلَرگه احُشَش بوُندَی جِنایَتلَرنِی اِثبات قِیلِیش مَنَه بُو رَوِیش بِیلَن یا شَخصنِی اوُزِینِی اِقرار بوُلِیشِی اَساسِیدَه ثابِت بوُلِیشِی کِیرَک یاکِی گوُواهلَرنِی شَهادَتِی وَ دَلِیللَر بِیلَن ثابِت بوُلِیشِی لازِم.

• شَخصنِی جِنایَتِینِی اِثبات قِیلِیش اوُچُون اوُچِینچِی یوُل، اِستِعفاضَه یا آدَملَرنِی آرَه سِیدَه مَشهُور بوُلِیشِی، گپ تَرقَه لِیشِی بوُلَه دِی، شُو دَرَجَه دَه مَشهُور بوُلِیشِی لازِمکِی اِنکار  قِیلِیشگه اوُرِین قالمَسلِیگِی کِیرَک. کوُردِستاننِی اَوَّلگِی سِکوُلارِی وَ مُرتَد حِزبنِی اَساسچِیسِی قاضِی مُحَمَّد بوُنگه مِثال بُولَه آلَه دِی، اوُ مَنَه بُو حِزبنِی دِیماکرَت حِزب صِیفَتِیدَه وُجُودگه کِیلتِیرگن اِیدِی. اوُنِی هِیچ کِیم کوُرمَه گن یاکِی بِیرار جایدَه اوُ حَقِیدَه اوُقِیمَه گن بوُلِیشِی موُمکِین، اَمّا اوُ اوُزِینِی شوُهرَتِی واسِیطَه سِیدَه قاضِی مُحَمَّد مَوجُود اِیکَه نِینِی وَ بُو شَخص کوُردِستاندَگِی مُرتَد حِزبنِی اَوَّلگِی اَساسچِیسِی اِیکَه نِینِی کوُرسَتدِی.

حوُپ، شُو یِیرگه چَه شَخصگه قوُیِیلگن توُحمَتنِی ثابِت قِیلدِیک، یَعنِی یا اوُنِی اوُزِی اِقرار بوُلدِی یا گوُواهلَر وَ دَلِیللَر اوُنِی ثابِت قِیلِیشدِی یاکِی آدَملَرنِی آرَه سِیدَگِی مَشهُورلِیگِی بِیلَن ثابِت بوُلَه دِی وَ شَخص اوُنگه اِقرار بوُلدِی. بُو یِیردَه تَرقلگن گپلَر وَ گوُواهلَرنِی شَهادَتِی مَوجُود. اَگر اوُنِی اوُستِیدَه گوُواهلِیک بِیرِیلگن شَخص یاکِی گوُواه صِیفَتِیدَه شَهادَت بِیرگن کِیشِیلَر، آدَملَر آرَه سِیدَه تَرقلگن گپلَر بِیلَن بِیرگه قوُیِیلسَه، اَمّا بُو شَخص توُرِیب بوُلَرنِی اِنکار قِیلسَه، بِیز هَم اوُنِی سوُزِینِی قَبوُل قِیلَه مِیز. بوُنِی آلدِین هَم اَیتِیب اوُتگن اِیدِیک، اوُنِی  سُوزِینِی قَبوُل قِیلَه مِیز. مَنَه بُو حُکمنِی دَلِیلِی عادِل گوُواهلَرنِی یالغانچِیگه چِیقَه رِیش اِیمَس؛ بَلکِی اوُنِی دَلِیلِی مَنَه بُو شَخص تامانِیدَن اوُنِی  اِنکار اِیتِیلگه نِیدِیر، مَنَه بُو اِسلام دِینِیگه قَیتِیش، تَوبَه حِسابلَه نَدِی. یَعنِی مَنَه بُو شَخص هَمَّه نَرسَه نِی اِنکار قِیلَه دِیگن بوُلسَه، بُو اوُنِینگ تَوبَه قِیلگه نِینِی بِیلدِیرَه دِی وَ حوُددِی تَوبَه دِیک اوُندَن قَبوُل قِیلِینَه دِی.

بُو شُو مَعنانِی بِیلدِیرَه دِیکِی، شَخص اَصلِی حَقِیقَتنِی بِیلَه دِی، بُو بارَه دَه شَک – شُبهَه یُوق، اَمّا شوُنگه قَرَمَسدَن اوُنِی رَد قِیلَه دِی، آیاق- آستِی قِیلَه دِی، یَعنِی اوُ اَصلِی حَقِیقَت نِیمَه اِیکَه نِینِی جوُدَه یَحشِی بِیلَه دِی، اَمّا اوُنِی اِنکار قِیلَه دِی، بُو یِیردَه اِیککِیلَه نِیب اوُتِیرِیشگه حاجَت یُوق.  مُسُلمان حَقِیدَه بِیزنِی قائِدَه مِیز حُسنِی ظان، یَحشِی گوُمان قِیلِیش وَ مَسَلَه نِی مُسُلمان اوُچُون یَحشِیلِیک بوُلگن تامانگه بوُرِیش وَ اِمکانِی بارِیچَه اوُنگه عُذر کِیلتِیرِیشدِیر. شُو سَبَبلِی هَم مُسُلماننِی مَنَه بُو اِنکارِینِی مُسُلماننِی فایدَه سِیگه تَفسِیر قِیلَه مِیز، اوُنِی اِنکارِی تَوبَه نِی بِیر نَوِی بوُلِیب گوُیاکِی شَخص تَوبَه قِیلگن بوُلَه دِی.

اَمّا اَگر حوُددِی شوُ اِیشنِی بِیر کافِر اِسلام حَقِیقَتلَرِینِی قَرشِیسِیدَه قِیلَه دِیگن بوُلسَه، مَنَه بُو کافِر شَخص قَیصَرلِیککَه توُشِیب قالِیبدِی وَ اَلله نِی شَرِیعَتِیدَکِی قانوُنلَرنِی، اِسلام دِینِینِی حَق اِیکَه نِیگه  اِیشانسَه هَم، اَمّا اوُنِی اِنکار قِیلیَپتی، دِییمِیز.     “وَجَحَدُوا بِها وَاسْتَیقَنَتْها أنْفُسُهُمْ” (نمل/14 ) اَگر بِیر کافِر اِنکار قِیلِیب ، قَیصَرلِیک قِیلَه دِیگن بُولسَه، بِیز بوُ شَخص اوُچُون بِیر نَرسَه قِیلَه آلمَیمِیز، فَقَط اوُنِی اوُز حالِیگه تَشلَب قوُیَه مِیز.

مَنَه بُو بِیر مُسُلماننِینگ یا بِیر کافِرنِینگ اِیچکِی، پِنهان اِیشلَرِی بارَه سِیدَگِی اِنکارِیدِیر، بِیزلَر دُنیادَه اِرتِدادگه باغلِیق بُولگن مُشَخَّص وَمَعلوُم جِنایَت اوُچُون بِیرِینچِی مَرتَه مُسُلمان اوُچُون شَخصنِی جاهِیللِیگِی سَبَبلِی تَوبَه گه تَفسِیر قِیلَه مِیز، اَمّا  اِیککِینچِی مَرتَه عُذر کِیلتِیرِیلمَیدِی، بَلکِی اوُ آگاهانَه، قَصددَن وَ اوُزِینِی اِیختِیارِی بِیلَن مَنَه بُو جِنایَتنِی قِیلگن بوُلَه دِی، حوُددِی بِیرِینچِی مَرتَه قِیلگه نِیدِیک حَتَّی اِنکار قِیلِیشِی هَم، بُو یِیردَه اوُنگه فایدَه کِیلتِیرمَیدِی.

اَلبَتَّه مَنَه بوُ بارَه دَه هَم، طاغوُتلَرنِی دِفاع قِیلوُچِیلَر وَ طاغوُتلَرنِی اِیختِیارِیدَه توُرِیب طاغوُتلَر اوُچُون وَظِیفَه لَرِینِی بَجَرِیب کِیلَیاتگن بَعضِی اوُلَمایِی سوُء وَ سِیحرگرلَر مُسُلمانلَرنِی جادوُ قِیلِیش اوُچُون شُبهَه لَرنِی وُجُودگه کِیلتِیرِیشگن. مَنَه بُو اِنکار بِیزنِی بِیر قِیسمِیمِیز بوُلگن بِیزلَرگه اوُحشَش اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی بَرچَه سِیگه اِعتِقاد قِیلَه دِیگن مُسُلمان اوُچُونلِیگِینِی هَمَّه مِیز یَحشِی بِیلَه مِیز، اوُ هَم حوُددِی بِیزلَرگه اوُحشَش اوُزِینِی مُسُلمانلَرنِی جَمِیعیَتِیدَن جوُدا قِیلگن اِیمَس، اَمّا اَگر جوُدا قِیلگن بُولسَه، نِیمَه بوُلَه دِی؟ اَگر آشکار کافِرلَرنِی جَماعَه سِیگه کِیتگن بوُلسَه، نِیمَه بوُلَه دِی؟

اَگر مَنَه بُو شَخص حاضِر هَم جِنایَتنِی قِیلَه یاتگن بوُلسَه وَ اوُ بوُنِی جِنایَت اِیکَه نِینِی یَحشِی بِیلسَه وَ هَمَّه مِیز اوُنِی کوُرسَک، نِیمَه بُولَه دِی؟ یاکِی اوُ اوُلگوُنِیچَه مَنَه بوُ جِنایَتنِی قِیلگن بوُلسَه، نِیمَه بوُلَه دِی؟ بِیزلَرنِی اِیککِیلَه نِیشِیمِیزگه اوُرِین قالَه دِیمِی، یَعنِی بِیر مَرتَه کِیلِیب اوُندَن سُورَی آلَه مِیزمِی؟ یاکِی مَنَه بُو شَخصنِی اِنکار قِیلِیشِیگه هَم اوُرِین بارمِی؟

بُولَر مُشَخَّصدِیر، مُسُلمان شَخص مَثَلاً یَهُودِیلَرنِیکِی، نَصرانِیلَرنِیکِی، مَجُوسلَرنِیکِی یا سِکوُلارِیستلَرنِیکِی بوُلگن سوُزنِی سوُزلَه گن یاکِی عَمَلنِی قِیلگن وَ بِیزلَر اوُنِی مَنَه بُو گوُروُهلَرنِی جَماعَه سِیگه کِیتگن دِیب اوُیلَه گن اِیدِیک، اَمّا بُو شَخصنِینگ اوُزِینِی اَیتِیشِیچَه، بُو سوُزلَرنِی اَصلاً اَیتمَه گن، اوُ بُونِی اِنکار قِیلیَپتِی وَ بِیز هَم بوُنِی اوُندَن قَبوُل قِیلَه مِیز وَ بُو شَخص مُسُلمانلَرنِی آرَه سِیدَن مَنَه بُو سوُز،کَلام بِیلَن باشقَه جایگه بارمَه گن، دِییمِیز، اِیندِی اَگر اوُ قِیلَه یاتگن اِیشِینِی حَقِیقَتدَه جِنایَت اِیکَه نِینِی بِیلسَه وَ بِیز اوُنِی اوُشَه جایدَه کوُرسَک، نِیمَه بوُلَه دِی؟ اوُزِی دِینگِیزنِی اِیچِیگه توُشِیب آلِیب، مِین دِینگِیزدَه اِیمَسمَن دِییَه یاتگن کِیمسَه نِی گپِینِی قَبوُل قِیلَه مِیزمِی؟ مَست بوُلگن حالِیدَه شَرابخانَه دَه توُرِیب مِین شَراب اِیچمَه گنمَن دِیب توُرگن کِیمسَه نِی سوُزِیگه اِیشانسَه بوُلَه دِیمِی؟

اَگر بِیر کِیشِی آشکار رَوِیشدَه کامُّونِیست، دِیماکرَت لِیبِیرَل یا یَهُودِیَت، نَصرانِیَت، مَجُوسِیَت حِزبلَرِینِی بِیرِیگه اِیرگشگن بوُلسَه وَ مِین سِکوُلار یا نَصرانِی، یَهُودِی، مَجُوس اِیمَسمَن وَ مِین مُسُلمانمَن دِیب توُرسَه ، مَنَه بُو کِیمسَه آشکار یالغان گپِیرِیبدِی.

اوُنِینگ فَلانچِی سِکوُلار حِزبدَه حاضِر بوُلِیشِی وَ اوُ یِیردَه هِیلمَه – هِیل مَقاملَرگه اِیگه  بوُلِیشِی، اوُنِینگ قِیلَه یاتگن عَمَلِینِی گپِیرَه یاتگن سُوزِیگه قَرَمَه – قَرشِی اِیکَه نِینِی بِیلدِیرِیب توُرِیبدِی، بُو فَقَط مُسُلمانلَرنِی فَرِیب بِیرِیش اوُچُون حالاص. بُو یِیردَه کامِل آشکار کوُرِینِیب توُرِیبدِی، بُو حوُددِی کوُردِستاندَگِی سِکوُلارِیست مُرتَدلَرنِینگ مُسُلمانلَرنِی فَرِیب بِیرِیش اوُچُون، قاضِی مُحَمَّد مُرتَد کوُردِستاندَگِی سِکوُلار اِرتِدادِی اَوَّلگِی جِزبنِی بوُنیانگوُذارِی بوُلگن، اوُ سِکوُلارِیست بوُلمَه گن، دِیگن گپلَرِیگه اوُحشَیدِی، یاکِی آلِی سَعُوددَگِی سَلَفِی عَبدُاللَطِیف اَیتَه دِیکِی: عِراقنِی کوُردِستاندَگِی دِیماکرَت حِزبنِی رَهبَرِینِی اَیتِیشِیچَه، مِین سِکوُلار اِیمَسمَن، دِیمَک اوُنِی سِکوُلار دِیب بوُلمَیدِی، چوُنکِی اوُ سِکوُلار اِیمَسلِیگِیگه اِقرار بوُلگن.  

شُونگه قَرَمَسدَن مَنَه شُو سِیحرگر( عَبدُالَّطِیف) نِی اوُزِی آلِی سَعُودنِی یالغانچِی سَلَفِیلَرِیدَن بوُلَه دِی وَ طاغوُتلَرنِینگ کاسَه سِینِی یَلَب یوُرَه دِی،اوُنِی سوُزِینِی قَبوُل قِیلِیب بوُلمَیدِی، بوُندَن تَشقَرِی بارزانِی هَم هَمِیشَه سِکوُلارِیزم دِینِینِی حِمایَه قِیلِیب صُحبَت قِیلَه دِی وَ اوُزِینِی دائِم سِکوُلارِیزمنِی مُدافَعَه قِیلوُچِیسِی دِیب بِیلَه دِی وَ اَگرچِی بَرچَه اَخبارات واسِیطَه لَرِی اوُنِی اِیختِیارِیدَه بوُلسَه هَم، بِیرار مَرتَه هَم سِکوُلارِیزمگه قَرشِی بِیر کَلِیمَه هَم گپِیرمَه گن، بُولِیب هشم اوُ مِینگلَب کوُرد یاشلَرِینِی سِکوُلارِیزم دِینِینِی وَ اَمِیرِکَه وَ اوُنِی نَوکَرلَرِینِی رَهبَرلِیگِیدَگِی جَهان سِکوُلارِیستلَرِینِینگ یوُلِیدَه قِیرغِینگه جوُنَتگن، فَقَط اوُنِی حِزبِینِینگ مَرامنامَه سِیگه مُراجَعَت قِیلسَنگِیز یاکِی حَدِّی اَقَل اوُنِینگ کوُردِستان دِیماکرَت حِزبِینِی عُنوانِیگه اِعتِبار بِیرِیلسَه، فَقَط کَلِیمَه لَرنِی نَظَرگه آلِینسَه ( دِیماکرَت صِیفَتِیدَه اِعتِبار بِیرِیلسَه) اوُندَه دِیماکرَتِییَه وَ دِیماکرَت یا عُمُوماً اَیتگندَه سِکوُلارِیزم اَساسِی بُویِیچَه تَعرِیف قِیلِینگندِیر.

مَنَه بُو سَلطَنَت سَلَفِیلَرِینِی اَیتِیشِیچَه، سِکوُلارِیزم کُفردِیر، اوُنِی جُودَه کوُپ مَطلَبلَرِیدَه مَوجُود، چوُنکِی اوُنِی یوُق دِییَه آلمَیدِی، شوُنِینگ اوُچُون سِکوُلار اَحزابلَر کافِردِیر، دِییدِی. حوُپ، اِیندِی اَگر بِیر کِیشِی سِکوُلارِیست حِزبنِی رَهبَرِی بوُلسَه، نِیمَه بوُلَه دِی؟ مَنَه بُو سَوالگه مَنَه بُو دِینفُرُوش، سَلطَنَت سِیحرگرلَرِی جَواب بِیرِیشلَرِی لازِم. بِیر سِکوُلار حِزبنِینگ رَهبَرِیَتِی مَقامِینِی اِیگللَب توُرگن کِیمسَه، عاددِی بِیر کافِر حِسابلَنمَیدِی، بَلکِی” اَئِمَّةَ الکُفر” بوُلَه دِی. مَنَه بُو هَم “ اَئِمَّةَ الکُفر”دُور.

اوُزِینگِیز هَم بِیر اوُیلَب کوُرِینگلَر، اَخِیر بِیز کامُّونِیستلَرنِینگ رَهبَرِی بوُلگن ستَلِینگه قَرَب بُو شَخص کامُّونِیست اِیمَس، دِییَه آلَه مِیزمِی؟ ستَلِیننِی حِمایَه سِی بِیلَن کوُردِستاندَگِی اِرتِدادِی وَ سِکوُلار حِزبنِی اَوَّلگِی بوُنیانگوُذارِی بوُلگن قاضِی مُحَمَّدگه اوُ دِیماکرَت وَ سِکوُلار بوُلمَه گن دِییَه آلَه مِیزمِی؟ مُسُلمانلَرنِی شوُنچَه لِیک اَخماق دِیب فَرض قِیلِیش موُمکِینمِی؟ اوُلَر قاضِی مُحَمَّدنِی اوُستِیدَگِی کامّوُنِیستلَرنِی فارمَه سِینِی اوُستِیگه سَللَه نِی قوُیِیب آلگنلِیگِی سَبَبلِی بِیزلَرنِی اَلدَی آلِیشَه دِیمِی؟

دِیمُک،شُخصنّینگ سوِزّی اَوَّلا اوُ اوُزِینِی مُسُلمانلَردَن جُودا قِیلمَه گن وَ آشکار کافِرلَرگه قوُشِیلمَه گن پَیتگه چَه اِعتِبارگه آلِینَه دِی، اوُندَن تَشقَرِی آگاه بوُلِیشِی بِیلَن بِیرگه اوُنِی سوُزلَرِی قِیلَه یاتگن عَمَلِیگه مُخالِف بوُلمَسلِیگِی کِیرَک، یاکِی بُو عَمَللَرنِی قِیلَه یاتگن حالَتدَه بوُلمَسلِیگِی لازِم. رَمَضاندَه توُشلِیک یِیب اوُتِیرگن آدَم، شوُ یِیب توُرگن حالِیدَه، اَگر سِیزنِی کوُزِینگِیزگه قَرَب توُرِیب، مِین آوقَت یِیمَه یَپمَن ،دِیسَه سِیز قَندَی حالَتگه توُشگن بوُلَر اِیدِینگِیز؟ قوُلِی سِیزنِی چوُنتَه گِینگِیزدَه بوُلِیب پوُلِینگِیزنِی اوُغِیرلَه یاتگن یاکِی مَنزِیلِینگِیزگه کِیلِیب نَرسَه لَرنِی جَملَه یاتگن اوُغرِینِی اوُشلَب آلسَنگِیز وَ اوُنگه نِیمَه اوُچُون اوُغرِیلِیک قِیلیَپسَن، دِیسَنگِیز؟ سِیزنِی کوُزِینگِیزگه قَرَب توُرِیب مِین اوُغرِیلِیک قِیلمَه یَپمَن، مِین اوُغرِی اِیمَسمَن، دِیسَه قَندَی حالَتگه توُشگن بوُلَر اِیدِینگِیز؟

مَنَه بُو توُرلِی- توُمَن کُفرِیاتلَرنِی، جِنایَتلَرنِی، اوُلِیمنِی، اوُغرِیلِیکلَرنِی، تَلانچِیلِیکنِی، مُسُلمانلَرنِی قِیرغِینِینِی عَمَلگه آشِیرَه دِیگن بوُتوُن جَهان سِکوُلار ساتقِینلَرِینِینگ، طاغوُت حاکِملَرنِینک حالَتِی بوُلِیب، مَنَه بُو کِیمسَه لَر آدَملَرنِی کوُزِیگه قَرَب توُرِیب: بِیزلَر بُو اِیشنِی قِیلمَه گنمِیز، دِییِیشَه دِی، سَلطَنَت اوُلَمالَرِی وَ سِیحرگرلَر هَم اَیتِیشَه دِیِکِی، اوُلَرنِی مَنَه بُو اِنکارِی راست گپِیرَه یاتگنلَرِیگه دَلالَت قِیلَه دِی.

مِینِی نَظَرِیم بُویِیچَه مَنَه بُو اَئِمَّةُ الکُفر وَ فَسادچِیلَرنِی یَحشِیسِی اوُزِیگه خاص فُرصَتگه قالدِیرَه مِیز، حاضِر اِیسَه مُتَّحَم قِیلِینگن مُسُلمانگه قَیتَه مِیز، اوُنِی اوُزِیگه خاص مَرحَلَه لَرنِی اوُتکَه زِیلگندَن سُونگ اوُنگه تَعیِین قِیلِینگندَن سوُنگ، شَخصنِی اِرتِدادِی بُویِیچَه قَطعِی حُکمنِی صادِر قِیلِینَه دِی وَ جُودَه هَم خَطَرلِی تامانگه یوُنَه لَه دِی، بُو یوُل  نِهایَتدَه خَطَرلِیدِیر.

اِیندِی، اَگر مُسُلمان شَخص اِقرار بوُلِیب بِیرار نَرسَه نِی اِنکار وَ رَد قِیلمَه سَه، اوُنِی جِنایَتِی اِثبات بوُلَه دِی. اَمّا مَنَه بُو کافِی اِیمَس وَ حُکمنِی صادِر قِیلِیب بُولمَیدِی، بِیز فَقَط اَوَّلگِی مَرحَلَه نِی باسِیب اوُتدِیک حالاص. اِیککِینچِی مَرحَلَه شوُکِی، مَنَه بُو شَخصنِی اِرتِدادِیگه بائِث بوُلَه دِیگن تُحمَت، جِنایَت، کُفر اِیکَه نِینِی هَم اِثبات قِیلِیشِیمِیز کِیرَک. مَنَه بُو نَرسَه نِی فَقَط وَ فَقَط قُرآن وَ صَحِیح سُنَّتنِی قَطعِی حُجَّتلَرِی آرقَه لِی اِثبات قِیلسَه بوُلَه دِی.

آلدِین ثابِت قِیلگه نِیمِیزدِیک مَنَه بُو شَخصنِی اوُزِی هَم مَنَه بوُندَی سوُزنِی اَیتگه نِیگه اِقرار بُولگن وَ اوُنِی جِنایَتنِی اوُستِیدَه اوُشلَشگن اِیدِی، لِیکِن اوُنِی گپِیرگن سوُزِی هَم شَخصنِی اِرتِدادِیگه بائِث بوُلَه دِیگن کُفرگه آئِد جِنایَت اِیکَه نِینِی هَم ثابِت قِیلِینِیشِی لازِم، مَنَه بوُنِی فَقَط قُرآن وَ سُنَّت بوُیِیچَه ثابِت قِیلسَه بوُلَه دِی، مَنَه بُو قُرآندَگِی وَ اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَردَگِی حَلال وَ حَرامگه اوُحشَگن نَرسَه بوُلِیب، فَقَط اَلله حَلال قِیلِیش یا حَرام قِیلِیش حَققِیگه اِیگه، مُسُلمانلَرنِی بُو یِیردَه قِیلَه دِیگن اِیشِی شوُکِی مَنَه بُو اَحکاملَرنِی هِیچ قَندَی اَرَلَه شوُوسِیز، تَصَرُّفسِیز قُرآن وَ سُنَّتدَن آلِیشَه دِی وَ اوُنگه عَمَل قِیلِیشَه دِی. مَنَه بُو یِیردَه اِجتِهادگه، تَعوِیلگه وَ اِنساننِی رَعیِیگه اوُرِین یُوق.

مَنَه بُو صُورَتدَه شَخص تامانِیدَن اِیتِیلگن سوُز یا قِیلِینگن عَمَل اِرتِداد حَددِیدَگِی جِنایَت حِسابلَه نَدِی، “بوُ بِیزنِی زِمَّه مِیزدَه اِیمَس” بَلکِی، فَقَط اَلله وَ رَسُولِیگه قَیتَه دِی، اوُنِی مَنبَع سِی هَم فَلان عالِیمنِی رَعیِی یا فَلان اِمامنِی، مُجتَهِدنِی یاکِی اوُتگن دَورلَردَه بوُلگه نِیدِیک فَلانچِی کَتتَه کِیشِینِی اوُزِینِی زَمانِیدَگِی گوُروُهلَر یاکِی بوُلمَه سَم اوُزِیگه خاص مَذهَبلَر، گوُرُوهلَر، فِکرلَر حَقِیدَه اَیتگن رَعیِی اِیمَس، یالغِیز قُرآن وَ صَحِیح سُنَّت بوُلَه دِی. مَنَه بوُ جوُدَه کوُپ دُوستلَرِیمِیز دِققَت قِیلمَیدِیگن نوُقطَه لَردَن بِیرِیدِیر،یَعنِی اوُزِیگه خاص دَوردَگِی مَنَه بُو عالِمنِی عَصرِیدَگِی اوُزِیگه خاص گوُرُوهگه عَلاقَه دار بوُلگن بِیر عالِمنِی فَتواسِینِی، رَعینِی، اوُنِی اَیتگن سوُزِینِی بِیر حُکمِ صِیفَتِیدَه اوُزلَرِینِی حاضِرگِی زَمانلَرِیگه هَم تَطبِیق قِیلِیشماقچِی بوُلِیشَه دِی. یَعنِی اَصلِیَتدَه بُو رَعیلَرگه نِسبَتاً حوُددِی قُرآن وَ سُنَّتگه اوُحشَب مُناسَبَتدَه بوُلِیشَه دِی. اَلبَتَّه بوُنِی اوُزلَرِی اِنکار قِیلِیشلَرِی موُمکِین، اَمّا عَمَلدَه بُو اِیشلَرنِی قِیلِیشَه دِی، بوُلِیب هَم اوُلَرنِی قِیلَه یاتگن بُو اِیشلَرِی آچِیق- آشکار خَطا حِسابلَه نَدِی.

هَر قَندَی گوُرُوهلَر وَ مَذهَبلَر اوُزِینِی دَورِیدَه اوُزِیگه خاص اِیرگه شوُچِیلَرگه اِیگه بوُلگن وَ اَگر اوُنِی اِیختِیارِیدَه قُدرَت بوُلمَه گن بوُلسَه هَم اوُندَن اوُنلَب بَلکِی یوُزلَب شاهَه لَر اَجرَب چِیققَن وَ اوُلَرنِی هَر بِیرِی اَنَه اوُشَه مَذهَبنِی اِدَّعا قِیلِیشگن، مَنَه بُو مَذهَب وَ گوُرُوُهنِی آرَه سِیدَه جوُدَه کوُپ اَدَشگن شاهَه لَر بُولگن بوُلِیشِی موُمکِین قَطعاً مَوجُود بُولگن بُو حاضِرگِی پَیتدَه هَم شوُنگه اوُحشَش مَوجُود. حُوپ، بِیر عالِم کِیلِیب مَنَه شوُندَی گوُرُوهلَر حَقِیدَه گپِیرگن وَ اَنَه اوُشَه عالِمنِی حُکمِیگه مُستَحَق بوُلگن بوُلِیشِی موُمکِین، اوُلَرنِی قِیلگن اِیشلَرِی سَبَبلِی اوُشَه حُکمگه مُستَحَق بوُلِیشگن وَ اوُشَه زَماننِی عالِمِی مَنَه بُو خاص گوُرُوهنِی اَنَه اوُشَه رَعیگه مُستَحَق قِیلگن، اَمّا مَنَه شوُ گوُرُوه وَ مَذهَب باشقَه دَورلَردَه مَنَه بُو گوُرُوهدَه یَحشِی یا یامان اوُزگه رِیشلَر وُجُودگه کِیلگن، بُو هَم طَبِیعِی، اوُلَر کوُپچِیلِیگِی یَحشِیلِیک تامانگه بوُرِیلگن یاکِی جوُدَه کوُپ یامانلَر اِیسَه یوُقالِیب کِیتگن، حوُددِی حاضِرگه چَه وُجُودگه کِیلگن یا یوُقالِیب کِیتگن یوُزلَب فِرقَه لَرگه اوُحشَیدِی؛ حوُپ، اِیندِی باشقَه دَورلَردَه اوُزگرگن وَ یَحشِی یا یامان تامانگه حَرَکَت قِیلگن مَنَه بُو گوُروُه کوُرِینِیب توُرگه نِیدِیک باشقَه حُکمگه مُستَحَق بُولَه دِی وَ آلدِینگِی اوُتگن دَوردَگِی عالِمنِی حُکمِی یَنگِیلَرنِی دَردِیگه یِیمَیدِی. بُو حالَتدَه آلدِینگِی عالِمنِی حُکمِینِی مَنَه بوُلَرنِی اوُستِیدَه تَطبِیق قِیلِیب بوُلمَیدِی، بَلکِی “بِیزلَرنِی حاضِرگِی وَضِیعیَتدَگِی ثابِت مِعیارِیمِیز فَقَط وَ فَقَط قُرآن وَ صَحِیح سُنَّتدِیر وَ اوُزگرُوچَن نَرسَه لَر بارَه سِیدَه ثابِت رَعی هَم مَوجُود اِیمَس.” 

حاضِرگِی پَیتدَه بِیزلَرنِی شافِیعِی، حَنَفِیلَرِیمِیز یاکِی باشقَه مَذهَبدَگِیلَر وَ بِیزلَرنِی آرَه مِیزدَه وُجُودگه کِیلگن توُرلِی- هِیل گوُرُوهلَر، بوُندَن 40-50 یِیل آلدِینگِی دَورگه قَرَه گندَه نِهایَتدَه فَرق قِیلگن وَ یَنگِی حُکملَرگه اِیختِیاجِی بار، اِیندِی بِیر نِیچَه عَصر آلدِینگِی دَوردَه اوُتگن فَلانچِی گوُرُوه یا مَذهَب اِیرگه شُوچِیلَرِی قَندَی بوُلگه نِی حَقِیدَه گپِیرمَسَه هَم بُولَه دِی.

مُظَفَّر سُلطانِی هوُراماننِی تَرِیخ کِتابِیدَه اَیتَه دِیکِی: بوُتوُن هوُراماندَه عَیاللَر جِنسِینِی آرَه سِیدَه هَم، اِیرکَکلَر جِنسِینِی آرَه سِیدَه هَم بِیرارتَه بِینَماز تاپِیلمَیدِی،بَلکِی اوُلَرنِی هَمَّه سِی نَمازخان وَ اَهلِی اِسلامدِیرلَر. مَنَه بُو اوُزِیمِیزنِی هوُرامانگه تِیگِیشلِی بِیر نِیچَه یِیل آلدِینگِی حالَت، حاضِرگِی هوُراماندَگِی آدَملَر هَم شوُندَیمِی؟ اَلبَتَّه یُوق. دِیمَک اوُلَر حَقِیدَه حاضِر باشقَه حُکم صادِر بُولِیشِی کِیرَک وَ بِیر قَنچَه یِیلدَن سُونگ باشقَه بِیر حُکمگه مُستَحَق بُولِیشلَرِی هَم مُومکِین.

هَر قَندَی صُورَتدَه، مُسُلمان شَخصنِی اِرتِدادِیگه بائِث بوُلَه دِیگن سُوزنِی یا عَمَلنِی اِثباتِی اوُچُون تَنها مِعیار،حاضِرگِی یا اوُتگن زَماندَگِی فَلانچِی عالِمنِی یا دانِیشمَندنِی رَعیِی اِیمَس، فَقَط وَ فَقَط قُرآن وَ صَحِیح سُنَّت بُولَه دِی. حاضِرگِی پَیتدَه گپِیرَه یاتگن دانِیشمَند هَم قُرآن وَ صَحِیح سُنَّتگه اِستِناد قِیلگن حالدَه بِیر کِیشِینِی جِنایَت بِیلَن مُتَّحَم قِیلَه آلَه دِی.

اِیندِی، اَگر هِیچ قَندَی شَک وَ گوُمانسِیز، اَنِیق اِیشانچ بِیلَن قُرآن وَ صَحِیح سُنَّت یوُلِی آرقَه لِی مَنَه بُو عَمَلنِینگ شَخصنِی اِرتِدادِیگه بائِث بوُلَه دِیگن آچِیق کُفر اِیکَه نِینِی اِثبات قِیلَه دِیگن بُولسَک، بُو حالَتدَه اوُچِینچِی مَرحَلَه گه یِیتِیب کِیلَه مِیز، بُو مُسُلمان شَخصنِی تَکفِیر قِیلِیشنِی شَرطلَرِینِی نَظَرگه آلِیش وَ تِیکشِیرِیشدِیر:

 تَکفِیر قِیلِیشنِی اَوَّلگِی شَرطلَرِی سوُزنِی اَیتگن یا عَمَلنِی قِیلگن کِیشِیگه بارِیب تَقَه لَه دِی، مَنَه بُو شَخص قوُیِیدَگِیچَه بوُلِیشِی لازِم:

• مُکَلَّف بوُلِیشِی کِیرَک:  یَعنِی کُفرنِی قِیلگن کِیشِی بالِیغ، عاقِیل،آزاد بوُلِیشِی، بالَه یا عَقلِی کَم، مَست بوُلمَسلِیگِی کِیرَک. چوُنکِی رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم مَرحَمَت قِیلَه دِیلَرکِی: 

“رُفِعَ الْقَلَمُ عَنْ ثَلَاثَةٍ: عَنِ النَّائِمِ حَتَّى يَسْتَيْقِظَ، وَعَنِ الصَّبِيِّ حَتَّى يَحْتَلِمَ، وَعَنِ الْمَجْنُونِ حَتَّى يَعْقِلَ”. مَنَه بُو بِیرِینچِی شَرط، مُکَلَّف بوُلِیشِی یَعنِی تَکلِیف اوُنگه واجِب بوُلگن بُولِیشِی کِیرَک. مَثَلاً حوُددِی اوُقوُچِیلَرگه تَکلِیف بِیرِیلگنگه اوُحشَیدِی.

• اِیککِینچِی شَرط، اَصلِیدَه مُهِم شَرط بوُلِیب شَخصنِی اوُستِیدَه نَبَوِی حُجَّتنِی اِقامَه قِیلِینِیشِی وَ شَخصنِی آگاهلِیکلَرِی، بِیلِیمِیگه باغلِیق بُولَه دِی. یَعنِی مَنَه بُو زَمِینَه دَگِی مُتَّحَم بُولگن شَخصگه “نَبَوِی حُجَّت” نِی اِقامَه قِیلِینِیشِی بارَه سِیدَگِی یِیتَرلِی، ضَرُورِی، اِیختِیاج بُولگن آگاهلِیکلَر یِیتگن بوُلِیشِی، اوُ اوُچُون اَنِیق،آشکار بوُلِیشِی کِیرَک. یَعنِی قُرآننِی سوُزِی بوُیِیچَه اوُنگه شُو دَرَجَه دَه آشکار بُولگن بوُلِیشِی لازِمکِی، اوُ فَرزَندلَرِینِی قَندَی تَنِیب آلسَه حَقنِی هَم حوُددِی شوُندَی تَشخِیص بِیرَه آلِیشِی لازِم:

 “يَعْرِفُونَهُ كَمَا يَعْرِفُونَ أَبْنَاءَهُمْ”، قَیسِی رَوِیش بِیلَن فَرزَندلَرِینِی تَنِیب آلسَه، اَنَه اوُشَه رَوِیش بِیلَن حُکم هَم اوُنگه رَوشَن بوُلِیشِی وَ اوُنِی تَنِیب آلِیشِی لازِم، اوُزِینِی فَرزَندلَرِی بِیلَن باشقَه بالَه لَرنِی اوُرتَه سِینِی قَندَی فَرقلَی آلسَه، اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی مَنَه بُو حُکم بِیلَن باشقَه کُفر اَحکاملَرِینِی اوُرتَه سِینِی فَرقلَی آلِیشِی کِیرَک، مَنَه بوُندَی کُفر گوُناهِی بِیلَن مُتَّحَم بُولگن شَخص اوُنِی اوُستِیدَه ثابِت بوُلگن مَنَه بُو کُفرنِی اَلله نِی حُکملَرِینِی آرَه سِیدَن آسانلِیک بِیلَن تَشخِیص بِیرَه آلِیشِی کِیرَک، حوُددِی اوُزِینِی آتَه سِینِی باشقَه آتَه لَردَن تَشخِیص بِیرگه نِیگه اوُحشَش.

اِیندِی،  مَنَه بُو حَق وَ اَلله نِی حُکمِی نَمازگه، رُوزَه گه، حَجگه وَ باشقَه نَرسَه لَرگه اوُحشَش عُمُوم اوُچُون آشکار وَ رَوشَن، اوُزِیگه خاص عُمُومِی بُولگن بُولسَه، اَمّا مَنَه بُو شَخص اِدَّعا قِیلِیب مِین بِیلمَس اِیدِیم، دِیسَه اوُنِی سوُزِینِی قَبوُل قِیلِینمَیدِی. بُو یِیردَگِی مُهِم بُولگن نَرسَه، مَنَه بُو حشق جَمِیعیَتدَگِی شَخصلَرگه رَوشَن بوُلگن وَ مَنَه بُو حُکمدَن بِیخَبَر بوُلگن هِیچ کِیم قالمَه گنلِیگِیدَه هَم شَک – شُبهَه قالمَه گن.

اَمّا بُو یِیردَه باشقَه اِیشلَر هَم بار بوُلِیب، بُو اِیشلَر بَعضِی بِیر آدَملَر اوُچُون آچِیق- رَوشَن بُولگن، لِیکِن بَعضِی کِیشِیلَر اوُچُون اِیسَه رَوشَن بوُلمَه گن بوُلِیشِی هَم موُمکِین، بُو شَخص مَنَه بُو اوُرِینلَرنِی بِیرِیدَه اوُنِی اِرتِداد جِنایَتِینِی خَطَرِیگه سالِیب قوُیگن اِیشلَرگه دوُچار بوُلگن بوُلسشه، مَنَه بُو اوُرِیندَه بُو شَخص اوُچُون حَق آشکار وَ اَنِیق بوُلگن اِیمَس، حُکم اوُنگه آشکار، آچِیق بُولمَه گن، شوُ سَبَبلِی مَنَه بُو جِنایَتدَن، اِرتِداد حُکمِینِی صادِر بُولِیشِیدَن آقلَه نَه دِی. اوُ اَیتگن سوُزلَر آلدِین کُفر اِیکَه نِی وَ مَنَه بوُندَی جِنایَت اِیکَه نِی آشکار بوُلمَه گن، شوُنِینگ اوُچُون هَم جِنایَتدَن،اِرتِداد حُکمِینِی صادِر قِیلِینِیشِیدَن آقلَه نَه دِی.   

دِیمَک، بُو یِیردَگِی مِعیار بُویِیچَه شَخص اوُچُون مَنَه بُو حَق آلدِین آشکار وَ اَنِیق بُولگن بُولِیشِی لازِم، یَعنِی شَرِیعَتدَه آچِیق- آیدِین، آشکار بَیان قِیلِینگه نِی اِیمَس، یاکِی باشقَه لَر اوُچُون اَنِیق، آشکار بُولگن بوُلِیشِی مُهِم اِیمَس. اِیندِی دِیننِی قَیسِی بوُلِیمِیدَه بوُلِیشِی هَم مُهِم اِیمَس، بَلکِی مُهِمِی بُو تَنِیشلِیک، مَنَه بُو شَخص قِیلگن جِنایَت بوُیِیچَه بوُلِیشِی لازِم، اوُ عَقِیدَه حَقِیدَه بُولَه دِیمِی یا باشقَه اَحکاملَر حَقِیدَه بُولَه دِیمِی فَرقِی یُوق.

بُو یِیردَه اِیشارَه قِیلِینِیشِی لازِم بُولگن نوُقطَه شوُکِی، بِیزلَرنِی عَصرِیمِیزدَه بَعضِیلَرگه حُکم خَطا کوُرِینِیشدَه یِیتکَه نِی وَ حُکمنِی غَلَط، خَطا حالَتدَه توُشوُنِیب آلِیشگه نِینِی کوُپ کوُرِیلگن، باشقَه خَطا نَرسَه لَرنِی اوُلَرگه دِین وَ اِسلامنِی حَقِیقَتِی صِیفَتِیدَه کوُرسَه تِیشگن، اَگر مَنَه بُو شَخصلَرگه بوُنِی قَرَمَه – قَرشِیسِینِی اَیتسَنگِیز، اوُلَر سِیز اَیتگن قَرشِی نَرسَه نِی گوُمراهلِیک، کُفر دِیب بِیلِیشَه دِی؛ چوُنکِی اوُنگه تَعلِیم بِیرگن کِیشِیلَر مَنَه بوُنِی قَرشِیسِیدَگِی نَرسَه نِی گوُمراهلِیک وَ کُفر دِیب اوُرگه تِیشگن. بِیز جُودَه کوُپ رُوبَرُو بوُلَه دِیگن مَنَه بوُندَی اوُرِینلَردَه هَم، شَخص حَقِیقَت اوُنگه یِیتِیب بارمَه گن کِیشِیگه اوُحشَیدِی. دِققَت قِیلدِینگلَرمِی، مَنَه بوُندَی اوُرِینلَردَه شَخص حَق یِیتییب بارمَه گن وَ نَبَوِی حُجَّتنِی آشکار، اَنِیق تَنِیمَیدِیگن،ناآگاه کِیشِیگه اوُحشَیدِی. مَنَه بوُندَی آشکار صُورَتدَه حَق یِیتِیب کِیلمَه گن وَ حُکم اوُ اوُچُون آچِیق- آشکار بوُلمَه گن کِیشِی، اِرتِداد حُکمِینِی صادِر قِیلِینِیشِیدَن آقلَه نَه دِی.

تَکفِیر شَرطلَرِینِی اوُچِینچِی شَرطِی، مَنَه بُو شَخص اَیتگن سُوزگه یا قِیلگن اِیشِیگه بارِیب تَقَلَه دِی. یَعنِی: اوُنِی اَیتگن سوُزِی وَ قِیلگن کُفرِی آشکار، رَوشَن، قَطعِی وَ اَنِیق کوُرِینِیب توُریشِی وَ اوُ حَقِیدَه هِیچ قَندَی گوُمان، شَک – شُبهَه بوُلمَسلِیگِی کِیرَک، هِیچ قَندَی شُبهَه سِیز اَنِیق اِیشانچ بِیلَن مَنَه بُو جِنایَت شَخصنِی اِسلامدَن چِیقَه رگنلِیگِی ثابِت بوُلِیشِی لازِم. مَنَه بوُ هَم مُهِم نوُقطَه لَردَندِیر.

رَسُول اَلله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم قوُیِیدَگِیچَه مَرحَمَت قِیلگنلِیکلَرِینِی هَم یَحشِی بِیلَه مِیز:    “إقَامَةُ حَدٍّ فِي الْأَرْضِ خَيْرٌ لِأَهْلِهَا مِنْ مَطَرِ أَرْبَعِينَ لَيْلَةً”   یَعنِی یِیر اَهلِی اوُچُون بِیر حَدنِی اِجرا قِیلِیشلِیک، قِیرق کوُن یامغِیر یاغِیشِیدَن کُورَه یَحشِیراقدِیر.

مَنَه بُو حالَتدَه، اوُلَت وَ وَبا، سِیل، سپِیدگه اوُحشَه گن باشقَه کَسَللِیکلَرگه مُبتَلا بوُلگن وَ اَگر اوُلَرگه حُکم چِیقَرمَه سَنگِیز اوُلَرنِینگ کَسَللِیکلَرِی جَمِیعیَتنِی سَلامَتلِیگِیگه ضَربَه اوُرَه دِیگن، حَتَّی اوُزلَرِینِی، آدَملَرنِی سَلامَتلِیگِینِی تَحدِید قِیلَه دِیگن مَنَه بُو بِیمارلَرنِی حُکمِینِی اوُلَرنِی اوُزلَرِیگه اَیتمَه سَنگ، بُو هَم اوُلَرنِینگ سَلامَتلِیکلَرِینِی هَم تَحدِید قِیلَه دِی وَ هَم جَمِیعیَتنِی سَلامَتلِیگِینِی هَم تَحدِید قِیلَه دِی. مَنَه بُوندَی حُکمنِی اِجرا قِیلِیش وَ شَخصگه مَنَه بُو حُکمنِی چِیقَه رِیش بِیلَن، اَصلِیدَه اوُنِی حَیاتِیگه هَم یاردَم بِیرگن بُولَه سَن وَ هَم جَمِیعیَتنِی حَیاتِی یوُلِیدَه حِذمَت هَم قِیلَه سَن.

توُغرِی، مَنَه بوُندَی حُکمنِی صادِر قِیلِیشلِیک وَ جِنایَتچِیلَرنِی جَزالَش هَم، اَگر عَدالَت بوُیِیچَه وَ اِیشانچ بِیلَن بوُلَه دِیگن بوُلسَه، جَمِیعیَتنِی تِیرِیلتِیرِیش بُویِیچَه 40 کوُنلِیک رَحمَت یامغِیرِیگه اوُحشَب، جَمِیعیَتنِی طَراوَتِیگه، گوُللَب یَشنَه شِیگه، اوُنوُملِی بوُلِیشِیگه بائِث بوُلَه دِی، بَلکِی مَنَه بُو حُدُودلَرنِی اِجرا قِیلِیش یِیر اَهلِی اوُچُون بُو یامغِیرلَردَن کوُرَه هَم یَحشِیراقدِیر. اَمّا حُدُودلَرنِی اِجرا قِیلِیشدَگِی مَنَه شوُنچَه یَحشِیلِیکلَرگه قَرَمَسدَن، اَگر اوُ اوُزِینِی توُغرِی یوُلِیگه عَمَلگه آشِیرِیلمَسَه، حَدنِی اِجرا قِیلِیشلِیک وَ مَنَه بُو حَدنِی شَک، گوُمان، شُبهَه نِی اوُستِیگه ظُلم وَ عِصیان بِیلَن قِیلِینِیشِی، هَمدَه غَیرِی شَرعِی دَلِیللَرگه کوُرَه اَساسلَه نِیشِی کِیرَک اِیمَس. جوُدَه کوُپچِیلِیکنِی کوُردِیک وَ حاضِردَه هَم کوُرِیب توُرگه نِیمِیزدِیک، اوُلَر اوُزلَرِینِی سوُزلَرِی بُویِیچَه حُدُودلَرنِی اِجرا قِیلِیشیَپتِی، اَصلِیدَه اِیسَه بُو حُدُودلَر اَلله نِیکِی اِیمَس، بَلکِی اوُلَرنِی نَفسلَرِیگه تِیگِیشلِی، فَقَط اَلله نِی حُکمِیگه اوُحشَش بُولِیب اوُنِی گوُمان، شَک، ظُلم، عِصیانگه کوُرَه غَیرِی شَرعِی دَلِیللَر وَ کامِلاً نَفسانِی حالَتدَه اَساسلَب عَمَلگه آشِیرِیشَه دِی.

اِسلامِی عَدالَتنِی پِیادَه قِیلِینِیشِی وَ اِسلامِی عَدالَتنِی  کَرتَه سِی جِنایَتچِیلَرنِی اوُستِیدَه حُکملَرنِی طَتبِیق قِیلِینِیشِینِی ثَمَرَه سِی اِیمَس، بَلکِی اِیش یوُرِیتِیشگه وَ جَمِیعیَتدَگِی آدَملَرنِی حُقوُقلَرِی بُویِیچَه عَدالَت بِیلَن حُکم قِیلِیشگه باغلِیقدِیر. شَخصِی حُقوُقلَرنِی حِمایَه قِیلِیش وَ جِنایَت بُویِیچَه مُتَّحَم بُولگن شَخصنِی حَققِینِی دِفاع قِیلِیش، هَمَّه نَرسَه دَن کوُرَه مُهِمراق، مُشکِیلراق وَ ضَرُورِیراق بُولگن.

بِیر رِوایَتدَه کِیلِیشِیچَه:    ” ادْرَءُوا الْحُدُودَ عَنْ الْمُسْلِمِينَ مَا اسْتَطَعْتُمْ فَإِنْ كَانَ لَهُ مَخْرَجٌ فَخَلُّوا سَبِيلَهُ فَإِنَّ الْإِمَامَ أَنْ يُخْطِئَ فِي الْعَفْوِ خَيْرٌ مِنْ أَنْ يُخْطِئَ فِي الْعُقُوبَةِ ”  رسول الله صلی الله علیه وَسَلَّم مَنَه بُو رِوایَت بِیلَن اِمکان بارِیچَه مُسُلمانلَردَن حُدُودلَرنِی آلِیب تَشلَشگه وَ جَزالَشنِی توُحتَه تِیشگه چَقِیریَپتِیلَر، اَگر اوُلَرنِی خَلاص قِیلِیشگه یُول تاپِیلسَه اوُندَن فایدَه لَه نِینگلَر، دِییَپتِیلَر؛ چوُنکِی مُسُلمان بارَه سِیدَگِی اِمامنِینگ کِیچِیرِیم بُویِیچَه خَطا یوُلدَن یُورِیشلِیگِی، جَزالَش وَ عُقوُبَت بِیرِیشدَگِی خَطاسِیدَن کوُرَه یَحشِیراق حِسابلَه نَدِی. مَنَه بوُندَی حالَتدَه، اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَردَه نَفسنِی جَزالَش مَطلوُب نَرسَه اِیمَسلِیگِینِی توُشوُنِیب یِیتَه مِیز، بَلکِی بُو یِیردَه مُتَّحَمنِی حُقوُقلَرِینِی رِعایَه قِیلِیش قَضاوَتدَه آسانلَشتِیرِیش وَ اِیشانچ بِیلَن جِنایَت اِثبات قِیلِینگوُنگه چَه بوُلگن زَماندَه مُسُلماننِی حُقوُقلَرِینِی سَقلَش مُهِم حِسابلَه نَدِی؛ حُکمنِی صادِر قِیلِیش وَ اوُنِی جَزالَش حَقِیدَه بِیر ضَرُورَت صِیفَتِیدَه آخِیرگِی مَرحَلَه دَه صُحبَت قِیلِینَه دِی.

شَخص قِیلگن جِنایَت بارَه سِیدَه اَنِیق اِیشانچگه اِیگه بُولِیش لازِم، شَخص اِیشانچ بِیلَن اِسلامگه کِیرگن وَ اِینگ یالغان سُوز بوُلمِیش شَک، شُبهَه، گوُمان بِیلَن اِیمَس تَنها اِیشاچ بِیلَن اِسلامدَن چِیقَه دِی، چوُنکِی مَنَه بُولَر اِینگ یالغان سوُزلَر حِسابلَه نَدِی:   ” إِيَّاكُمْ وَالظَّنَّ فَإِنَّ الظَّنَّ أَكْذَبُ الْحَدِيثِ .”  شُبهَه کَلِیمَه سِی عُمُومِی مَعنادَه اِیشلَه تِیلگن بوُلِیب اوُ هَر قَندَی شُبهَه نِی اوُز اِیچِیگه آلَه دِی. شُو سَبَبلِی هَم، بُو یِیردَه مُتَّحَمگه کوُندَه لَنگ بُولگن شُبهَه نِی هَم نَظَردَه توُتِیلَه دِی وَ هَم قاضِیگه کوُندَه لَنگ کِیلگن شُبهَه نِی نَظَرگه آلِینَه دِی، یَعنِی شُبهَه جَزالَشنِی دَفع قِیلَه دِیگن بُولسَه مُتَّحَم وَ قاضِینِی اوُرتَه سِینِی فَرقلَب اوُتِیرمَیدِی؛ هَر قَندَی حالَتدَه اَگر مُتَّحَمگه یا قاضِیگه شُبهَه کوُندَه لَنگ کِیلَه دِیگن بوُلسَه شَخصنِی اوُستِیدَگِی جَزالَش ساقِط بوُلَه دِی.

مَنَه بُو یِیردَه قوُیِیدَگِی قائِدَه گه یِیتِیب کِیلَه مِیز «ال‍ح‍ُدُود ت‍درأ ب‍ِال‍ش‍ب‍ه‍ات‌ “یَعنِی بَرچَه حُدُودلَر شَخصدَن شُبهَه بِیلَن دَفع بُولَه دِی وَ اوُزاقلَشتِیرِیلَه دِی. مَنَه بُو زَمِینَه دَه جُودَه کوُپ رِوایَتلَر، خَبَرلَر مَوجُود بُولِیب، اوُلَرنِی آچِیق – آیدِین کوُرسَه تِیشِیچَه، اَگر کِیچکِینَه شُبهَه تاپِیب آلسَک هَم اوُ بِیلَن حُکمنِی مُسُلماندَن اوُزاقلَشتِیرَه مِیز وَ اوُرتَه دَه شَخص حَقِیدَه مانِع بوُلِیشگه سَبَب بُولگن مَنَه بُو شُبهَه بارَه سِیدَه اِیشانچ خاصِل قِیلِینِیشِی کِیرَک، مَنَه بُو بِیرگِینَه شُبهَه گه قَناعَت قِیلِینَه دِی وَ حُکم چِیقَه رَه مِیز، چُونکِی فَلانچِی شُبهَه، شَک سَبَبلِی اِیشانچ خاصِل بُولمَی دِی، دِیمَک شَخصدَن اِرتِداد حُکمِی آلِیب تَشلَه نَدِی. شَخصنِی اوُستِیدَگِی قاتِیللِیک حُکمِی آلِینَه دِی وَ شَخص قَتلدَن، اوُلِیمدَن آقلَه نَه دِی.

• عَبدُالله اِبنِ مَسعُود رَضِیَ الله عَنهُ اَیتَه دِیکِی:    ” ‏‏ادرؤوا الحدود بالشبهات ادفعوا القتل عن المسلمين ما استطعتم‏‏ .” حُدُودلَرنِی شُبهَه بِیلَن دَفع قِیلِینگلَر وَ قَتل حُکمِینِی مُسُلمانلَردَن دَفع قِیلِینگلَر.
• اِبنِ عَبّاس رَضِیَ الله عَنهُ هَم رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمدَن نَقل قِیلِیب مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی: ” ادْرَءُوا الْحُدُودَبالشبهات‏‏ .”  حُدُودلَرنِی شُبهَه بِیلَن آلِیب تَشلَنگلَر.
• شَوکانِینِی نَیلُ الاَوطار کِتابِینِی “حَد توُحمَت بِیلَن واجِب بوُلمَیدِی وَ شُبهَه بِیلَن دَفع بُولَه دِی” عُنوانِی آستِیدَگِی بابِیدَه کِیلتِیرِیلِیشِیچَه:    ” الزهری عن عروة عن عائشة، قالت: قال رسول الله صلی الله علیه وسلم: «ادْرَءُوا الْحُدُودَ عَنْ الْمُسْلِمِينَ مَا اسْتَطَعْتُمْ فَإِنْ كَانَ لَهُ مَخْرَجٌ فَخَلُّوا سَبِيلَهُ فَإِنَّ الْإِمَامَ أَنْ يُخْطِئَ فِي الْعَفْوِ خَيْرٌ مِنْ أَنْ يُخْطِئَ فِي الْعُقُوبَة. ” حَدنِی اِمکان بارِیچَه مُسُلمانلَردَن آلِیب تَشلَنگنلَر؛ اَگر مُتَّحَم اوُچُون دَفع قِیلِیشگه یوُل تاپِیلسَه، مَنَه بُو یوُلنِی اوُنگه آچِیب بِیرِینگلَر؛ زِیرا اَگر اِمامنِینگ عَوفدَه، کِیچِیرِیمدَه خَطا قِیلِیشِی جَزالَش وَ عُقوُبَتدَه خَطا قِیلِیشِیدَن کوُرَه یَحشِیراقدِیر. 

” يدرأ بالشبهة ”  یَعنِی بُونِی مَعناسِی شُوکِی،اَگر هَر قَنچَه ضَعِیف بُولسَه هَم حاکِم یا قاضِیگه شُبهَه تاپِیلِیب قالسَه، مَنَه شُو شُبهَه اَساسِیدَه شَخصنِی اوُستِیدَگِی حَد بارَه سِیدَگِی حُکم اِیشانچ دَرَجَه سِیگه یِیتِیب بارمَیدِی؛ مَنَه بُو حالَتدَه شُبهَه بارلِیگِی سَبَبلِی، مَنَه بُو شَخص بارَه سِیدَه  اِیشانچلِی دَرَجَه گه یِیتِیب بارمَه دِیک دِیب حُکم چِیقَه رِیلَه دِی، اِیشانچ خاصِل بُولمَه گندَن سُونگ شَخصگه قَرشِی حُکم صادِر قِیلِینمَیدِی، اَگرچِی مَنَه بُو شُبهَه هَر قَنچَه ضَعِیف بُولسَه هَم مُسُلمان شَخصگه قَرشِی حُکم صادِر قِیلِینِیشِیگه مانِع بُولَه دِی. نِیمَه اوُچُون؟ چوُنکِی اِسلامگه اِیشانچ بِیلَن کِیرگن وَ فَقَط اِیشانچ بِیلَن اِسلامدَن چِیقَه دِی، مَنَه شُو اَرزِیمَس شُبهَه بِیزنِی اِیشانچ دَرَجَه سِیگه یِیتِیشِیمِیزگه یُول قوُیمَیدِی. اِیندِی شوُندَی بُولگچ، حاکِم وَ قاضِینِی کِیچِیرِیم وَ عَوفدَه خَطا قِیلِیشِی جَرِیمَه قِیلِیشدَه، حَدلَرنِی اِجرا قِیلِیشدَه خَطا قِیلِیشِیدَن کوُرَه یَحشِیراق بُولَه دِی، شوُنِینگدِیک تِرمِیزِینِی حَدِیثِیدَه کِیلگنکِی:   ” فَإِنَّ الْإِمَامَ أَنْ يُخْطِئَ فِي الْعَفْوِ خَيْرٌ مِنْ أَنْ يُخْطِئَ فِي الْعُقُوبَةِ.”

عادَتدَه “اِجماع” نِی رُویابگه چِیقِیشِی نِهایَتدَه قِییِین،توُغرِیمِی؟ اَمّا کوُرِیب توُرگه نِیمِیزدِیک اِبنِ مُنذِر صَحابَه لَرنِی وَ بَرچَه مُسُلمانلَرنِی «دَفع الحدود بالشبهات» نِی قائِدَه سِی حَقِیدَگِی “اِجماع”سِینِی کِیلتِیرگن وَ اَیتِیشِیچَه، بَرچَه مُسُلمانلَر وَ صَحابَه لَر مَنَه بُو زَمِینَه دَه اِجماعگه اِیگه دِیرلَر. تِیرمِیزِیگه، بَیهَقِیگه، هَیثَمِیگه، اِبنِ ماجَّه گه، اِبنِ اَبِی شَیبَه وَ باشقَه جُودَه کوُپ مُحَدِّثلَر مَنَه بُو زَمِینَه دَه بِیر بابنِی اِیجاد قِیلِیشگن وَ سَلَفلَر هَمدَه اوُمَّتنِی اوُتگن صالِح کِیشِیلَرِینِی آرَه سِیدَه مَنَه بُو “اِجماع”نِی خِلافِیگه بِیر نَرسَه دِییِیلمَه گن.

اَبُو حَنِیفَه رَحِمَهُ الله وَ اوُ کِیشِینِی اَصحابلَرِی مَنَه بُو قائِدَه بُویِیچَه اِینگ قَتتِیق قوُل کِیشِیلَردَن حِسابلَه نِیشَه دِی وَ هَمَّه دَن کوُرَه کوُپراق مَنَه بُو قائِدَه دَن فایدَه لَه نِیشگن. اَبُو حَنِیفَه وَ  اوُ کِیشِینِی طَرَفدارلَرِیدَن سوُنگ مالِیکِیلَر اوُلَرنِی کِیتِیدَن شافِیعِیلَر مَنَه بُو قائِدَه نِی طَرَفدارلَرِی حِسابلَه نِیشَه دِی، بُوندَن باشقَه لَر هَم بار، اَمّا اَهلِی سُنَّت دِیب مَعرُوف بُولگن فِرقَه لَرنِی آرَه سِیدَه مَنَه بُو کِیشِیلَر کوسپراق طَرَفدارلِیک قِیلِیشگن، اَلبَتَّه ظاهِیرِیلَر وَ باشقَه لَر هَم مَنَه بُو قائِدَه گه قَرشِیلِیک قِیلِیشمَه گن.

راشِید رِضا رَحِمَهُ الله اَیتَه دِیکِی:  مُعَیَّن شَخص اوُستِیدَگِی وُجوُدگه کِیلگن شُبهَه وَ تَعوِیل سَبَبلِی، اوُندَگِی کُفر حَددِی وَ اَحکاملَرِی آلِیب تَشلَه نَدِی.” اوُ دَرء حَدِیثلَرِینِی مَضمُونِیگه اِیشارَه قِیلِیب اَیتَه دِیکِی: “بِیزلَر حُدُودلَرنِی شُبهَه بِیلَن آلِیب تَشلَشگه بُویُورِیلگنمِیز؛ آلِیب تَشلَشگه اِینگ مُناسِب بوُلگن حَد، اِرتِداد وَ اِسلام دِینِیدَن چِیقِیش حَددِیدِیر.”

کوُردِینگِیزمِی؟ قوُیِیدَگِی اَساسِی قائِدَه گه یَنَه یِیتِیب کِیلدِیک،  ” من دخل الإسلام بيقين لم يُـخرج منه إلا بيقين”، مُسُلمان بُولِیشِی اِیشانچ بِیلَن ثابِت بوُلگن کِیشِی، شُبهَه وَ شَک، اِیحتِمال بِیلَن اوُندَن چِیقَه رِیلمَیدِی، بَلکِی مَوجُود بُولگن هَر قَندَی شُبهَه گه چَنگ سالَه مِیز وَ بِرادَرِیمِیزنِی یا آپَه – سِینگلِیمِیزنِی اِیمانِینِی مُخافِظَت قِیلَه مِیز وَ اوُنِی اوُزِیمِیزدَن اوُزاقلَشتِیرمَیمِیز وَ قوُلِیمِیزنِی بِرادَرِیمِیزنِی قانِی بِیلَن بُولغَه مَیمِیز.

مَنَه بوُلَر اَهلِی قِبلَه اِتِّفاقلِی نَظَرگه اِیگه بُولگن شَرطلَر اِیدِی،اَمّا شِیعَه مَذهَبِیدَه مَنَه بُو شَرطلَردَن تَشقَرِی، کُفر کِیلتِیرِیش اوُچُون قِیلِینگن قَصد، نِیَت هَم اَساسِی شَرطلَردَن حِسابلَه نَدِی. اَمّا اَیتِیشلَرِیچَه: شَخصلَرنِینگ سوُزلَرِی وَ رَفتارِی اوُنِی حِمایَه چِیسِی بُولگن اِعتِقادلَرگه مَخصُوصاً اوُلَرنِی قَصدلَرِینِی بِیلِیب آلِیش اوُچُون، بُو اِیشنِی اَلبَتَّه اَهلِی فَنگه، مُتَخَصِّصلَرگه تاپشِیرِیلِیشِی کِیرَک. شوُندَی مُتَخَصِّصلَر بارکِی، شَخصلَرنِی سوُزلَرِی یا عَمَللَرِینِی آرتِیدَگِی وَ بُو شَخصلَر مَنَه بُو رَفتار یا عَمَلنِی واسِیطَه سِیدَه اِرتِداد بُویِیچَه مُتَّحَم بُولگن قَصدنِی، نِیَتنِی بِیلِیشگه قادِردِیرلَر، اوُلَر فَقَط تَشخِیص بِیرِیشَه دِی خالاص، بوُنگه خاطِب اِبنِ اَبِی بَلتَعَه نِی نَمُونَه سِی مِثال بُولَه آلَه دِی.

اِیندِی، اَگر اَیتِیب اوُتِیلگن مَنَه بُو شَرطلَردَن بِیرارتَه سِی مَوجُود بُولمَه سَه، شَخصدَن مُرتَد اِصطِلاحِی نَفِی قِیلِینَه دِی وَ اوُنِی اوُستِیدَه حَد هَم اِجرا قِیلِینمَیدِی. اَمّا اَگر شَخصدَه مَنَه بُو شَرطلَرنِی بَرچَه سِی جَملَه نَه دِیگن بُولسَه، بُو وَقت آخِیرگِی مَرحَلَه گه توُرتِینچِیسِیگه اوُتَه مِیز، اوُ هَم بُولسَه تَکفِیرنِی مانِعلِیکلَرِیدِیر.

تَکفِیر مانِعلِیکلَرِی، اِرتِداد جِنایَتِی بوُیِیچَه مُتَّحَم قِیلِینگن شَخصگه  نِسبَتاً مُناسَبَت بِیلدِیرِیشنِی توُرتِینچِی مَرحَلَه سِی صِیفَتِیدَه، اِرتِداد حُکمِینِی صادِر قِیلِیش اوُچُون اِیشلَه تِیلَه دِی. توُرتِینچِی مَرحَلَه بوُلمِیش تَکفِیرنِی مانِعلِیکلَرِینِی کوُرِیب چِیقِیشلِیک، شَخص اوُچتَه مَرحَلَه نِی “اِیشانچ” بِیلَن باسِیب اوُتسَه وَ “اِیشانچ” بِیلَن اوُنِی جِنایَتچِی اِیکَه نِی ثابِت بوُلگن وَ بَرچَه تَکفِیرنِی شَرطلَرِیگه اِیگه بُولگن پَیتِیدَگِینَه عَمَلگه آشِیرِیلَه دِی.

مانِع اِیککِیتَه نَرسَه نِی اوُرتَه سِینِی توُسِیب قوُیَه دِیگن نَرسَه اِیکَه نِینِی وَ مَنَه بُو اِیککِی نَرسَه نِی بِیر- بِیرِیگه یِیتِیشِیگه یُول قوُیمَسلِیگِینِی یاکِی بِیر نَرسَه نِی چِیقِیشِینِی یا کِیرِیشِینِی آلدِینِی آلِیشِینِی هَمَّه مِیز هَم یَحشِی بِیلَه مِیز. لِباسلَر سِیزنِی بَدَنِینگِیزگه ساوُوق یِیتِیشِیگه توُسقِینلِیک قِیلَه دِی، سایَه بانلَر سِیزنِی باشِینگِیزگه یامغِیر توُشِیشِیگه مانِعلِیک قِیلَه دِی، توُغانلَر سُوونِی آقِیب کِیتِیشِیگه یُول قوُیمَیدِی، اِیلِیکتر سِیملَرِینِی اوُستِیدَگِی قابِیق سِیزنِی تاک اوُرِیشِیدَن سَقلَیدِی، مَنَه شوُنگه اوُحشَش جوُدَه کوُپ هِیلمَه – هِیل توُسِیقلَرنِی بِیلَه مِیز.

اِیندِی اَگر مُسُلمان شَخص کُفرلِی، بُولغَنگن سُوزنِی اَیتگن یا عَمَلنِی قِیلگن بوُلسَه وَ مَنَه بوُندَی جِنایَتنِی قِیلگنلِیگِی اِثبات قِیلِینگن بُولسَه وَ تَکفِیرنِی شَرطلَرِی هَم مَوجُود بُولسَه هَم، شوُنگه قَرَمَسدَن مَنَه بُو بوُلغَنگن سوُز یا عَمَل بِیلَن اوُنِی اِیمانِینِی اوُرتَه سِیگه مانِعلِیک قِیلَه دِیگن توُسِیق مَوجُود بُولِیشِی موُمکِین، مَنَه شُو مانِعلِیکلَر شَخصنِی اِیمانِیگه کِیرِیب بارِیشِیگه هَمدَه اوُنگه ضَربَه اوُرِیشِیگه یوُل قوُیمَیدِی، مَنَه بُو مانِعلِیکلَر شَخصنِینگ اِیمانِی بِیلَن کُفرلِی، بوُلغَنگن عَمَلِی یا سوُزِینِی اوُرتَه سِیگه توُرِیب آلَه دِی وَ شَخصنِی اِیمانِیگه ضَربَه اوُرِیلِیشِیگه یُول قوُیمَیدِی وَ شَخصنِی اِیمانِینِی مُخافِظَت قِیلَه دِی.

  اِیمان وَ کُفرنِی آرَه سِیدَگِی وَ شَخصنِی مُسُلمانلَر جَمِیعیَتِیدَن کافِرلَرنِی جَمِیعیَتِیگه قَیتِیشِیگه یوُل قوُیمَیدِیگن وَ توُسِیق اِیجار قِیلَه دِیگن وَ شَخصنِی اِسلامِی نابُود بوُلِیشِیگه یُول قوُیمَیدِیگن شَرعِی مانِعلِیکلَرنِی اِینگ مُهِمِی قوُیِیدَگِیلَردَن عِبارَت دِیر:جاهِللِیک، تَعوِیل، خَطا، اوُنِیتِیش، اِکراه، مَجبُورلِیک، اِرادَه سِینِی قوُلدَن بای بِیرِیش ( شَخصنِی اِرادَه سِی قُلفلَه نِیب قالَه دِی، وَ اوُنِی قَتتِیق حوُرسَندچِیلِیگِی یاکِی قَتتِیق عَصَبِیلَه شِیشِی ، قوُرقوُوِی،غَم – غوُصَّه سِی، خَواطِرِی نَتِیجَه سِیدَه بوُلِیشِی موُمکِین،شَخص نِیمَه قِیلَه یاتگه نِینِی وَ نِیمَه دِییَه یاتگه نِینِی بِیلمَیدِی) . بَعضِیلَر تَقلِیدنِی هَم، تَکفِیرنِی مانِعلِیکلَرِیدَن دِیب بَیان قِیلگن بوُلسَه، تَقلِید قِیلمَسلِیکنِی اِیسَه شَرطلَردَن بِیرِی دِیب حِسابلَه گن. اِبنِ تَیمِیَه رَحِمَهُ الله اَیتَه دِیکِی: اَهلِی قِبلَه دَن بوُلگن تَقلِید قِیلوُچِی شَخصنِی اَصلاً مَذهَبِی یُوقدِیر، شُو سَبَبلِی هَم عُذرلِی بوُلَه دِی، دِیب حِسابلَه شَه دِی.

عُمُومِی قِیلِیب اَیتگندَه، تَکفِیرنِی شَرطلَرِی بُو تَکفِیرنِی مانِعلِیکلَرِیگه مُخالِف بوُلگن هَر قَندَی نَرسَه، مَثَلا: عِلم، آگاه بوُلِیش، قَصد قِیلِیش، اِیختِیار، تَعوِیل قِیلمَسلِیک، بُولَرنِی بِیر قِیسمِیگه آلدِین هَم اِیشارَه قِیلِیب اوُتگنمِیز، اَگر تَکفِیرنِی مانِعلِیکلَرِی حَقِیدَه اِیضاح بِیرِیلسَه، شَرطلَر هَم اوُز- اوُزِیدَن رَوشَن بُولَه دِی، دِیب فِکرلَیمَن.

اَوَّلا اوُ حَقِیدَه جُودَه کوُپ گپِیرِیلگن تَکفِیرنِی مانِعلِیکلَرِینِی بِیرِی بوُلمِیش عُذر بَه جَهلگه توُحتَه لَه مِیز:

اِنسان آنَه سِینِی قارنِیدَن عِلم وَ آگاهلِیکلَر بِیلن بِیرگه توُغِیلمَسلِیگِینِی یَحشِی بِیلَه مِیز، بَلکِی اِنسان آپپاق وَرَقگه اوُحشَیدِی، اوُندَه اَستَه – سِیکِینلِیک بِیلَن نَرسَه لَر یازِیب بارِیلِیشِی کِیرَک، شوُندَه اِنسان اوُزِینِی اِیچکِی، ماددِی حَیاتِینِی اِدارَه قِیلِیش قُدرَتِیگه یِیتَه دِیگن اوُسِیش وَ تَخَصُّص دَرَجَه سِیگه چِیقَه دِی. دِیمَک، اِنسان عِلم بِیلَن دُنیاگه کِیلمَیدِی، بوُنِی هَمَّه مِیز یَحشِی بِیلَه مِیز. حاضِرگِی کوُندَه هَم سِیزلَرنِی کوُپِینگِیز طَلَبَه سِیزلَر وَ عالِی اوُقوُو یوُرتلَرِیدَه تَعلِیم آلیَپگنسِیزلَر یاکِی توُرلِی- هِیل صاخَه دَگِی اِیشلَردَه اَنچَه مُددَتدَن بوُیان شاگِیرد بُولِیب اِیش اوُرگه نِیب اوُستاز دَرَجَه سِیگه یِیتگنسِیزلَر، سوُزلَه شوُ آدابِینِی،اوُتِیرِیش آدابِینِی، عائِلَه وِی عَلاقَه لَر آدابِینِی، سِیاسِی وَ اِجتِمائِی، مَدَنِی آدابلَرنِی اوُرگه نِیشدَه هَم اَستَه – سِیکِینلِیک بِیلَن اوُلَرنِی توُرلِی- هِیل مَنبَعلَردَن آلِیب تَعلِیم آلگنسِیزلَر، قَبوُل قِیلگنسِیزلَر.

مَنَه بُو حالَتدَه، قائِدَه بُویِیچَه اِنسان مِعراث بوُلِیب قالگن یا آنَه سِیدَن اوُنگه اوُتگن نَرسَه لَردَن باشقَه سِینِی، مَنَه بُو دُنیادَه اوُزِی قوُلگه کِیرِیتِیشِی لازِم، اَصلِیدَه اوُنِی اوُزِی جاهِل، عِلمسِیزدوُر: 

” وَاللّهُ أَخْرَجَكُم مِّن بُطُونِ أُمَّهَاتِكُمْ لاَ تَعْلَمُونَ شَيْئاً وَجَعَلَ لَكُمُ الْسَّمْعَ وَالأَبْصَارَ وَالأَفْئِدَةَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ”  (نحل/۷۸ )  اَلله سِیزلَرنِی آنَه لَرِینگِیز قارنِیدَن بِیران نَرسَه بِیلمَه گن حالِینگِیزدَه چِیقَردِی وَ شُکر قِیلِیش اوُچُون سِیزلَرگه قوُلاق، کوُزلَر وَ دِیللَرنِی بِیردِی.

بُو یِیردَگِی «لاَ تَعْلَمُونَ شَيْئاً»نِی مَعناسِی هِیچ نَرسَه نِی بِیلمَه گن حالِینگِیز، دِیگه نِیدِیر. هِیچ نَرسَه نِی بِیلمَیسِیزلَر، بُو حُوددِی بِیر کِیشِینِینگ فَرِیشتَه لَر نَر یا ماددَه اِیکَه نِینِی بِیلَه مَن دِیگن اِدَّعاسِیگه اوُحشَیدِی؛ حُوپ، مَنَه بُو بارَدَه هِیچ کِیم هِیچ نَرسَه بِیلمَیدِی وَ حَتَّی مَنَه بوُندَی اِدَّعالَرنِی قِیلَیاتگن کافِرلَر نِی جَمِیعیَتِی هَم بِیلِیشمَسدِی، اوُلَر فَقَط گوُمان وَ شُبهَه لَرگه اِیرگه شَر اِیدِیلَر:

” وَمَا لَهُم بِهِ مِنْ عِلْمٍ إِن یَتَّبِعُونَ إِلَّا الظَّنَّ وَإِنَّ الظَّنَّ لَا یُغْنِی مِنَ الْحَقِّ شَیْئاً ” ‏(نجم/ 28) حالبُوکِی، اوُلَر اوُچُون بُو حَقدَه ( یَعنِی فَرِیشتَه لَرنِینگ قَیسِی جِنسدَن اِیکَنلِیگِی حَقِیدَه) بِیران بِیلِیم- حُجَّت یوُقدِیر. اوُلَر، فَقَط گوُمان – تَحمِینگه اِیرگه شُورلَر، خالاص. اَنِیقکِی، گوُمان حَقِیقَتاً بِیران نَرسَه نِینگ اوُرنِیگه اوُتمَس!

اَلله تَعالَی سِکوُلارِیستلَرنِی وَ مُشرِکلَرنِی عَقِیدَه لَرِی حَقِیدَه صُحبَت قِیلگن پَیتِیدَه هَم مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی، اوُلَرنِی اَکثَرِیَتِی عَقِیدَه لَرِیدَه شَک وَ گوُماندَن فایدَه لَه نِیشَه دِی وَ اوُلَرنِینگ عَقِیدَه دَگِی شَک وَ گوُمانلَرِی هِیچ قَچان اِیشانچنِی اوُرنِینِی باسَه آلمَیدِی وَ هِیچ قَندَی فایدَه سِی هَم یُوق:

” وَمَا یَتَّبِعُ أَکْثَرُهُمْ إِلاَّ ظَنّاً إَنَّ الظَّنَّ لاَ یُغْنِی مِنَ الْحَقِّ شَیْئاً إِنَّ اللّهَ عَلَیمٌ بِمَا یَفْعَلُونَ”(یونس/ 36) اوُلَرنِینگ کوُپلَرِی جانلِی- جانسِیز بوُتلَرگه سِیغِینِیشلَرِیدَه فَقَط گوُمانگه اِیرگه شَه دِیلَر، خالاص. گوُمان اِیسَه بِیران نَرسَه دَه حَقِیقَتنِینگ اوُرنِینِی باسالمَیدِی. اَلبَتَّه ، اَلله اوُلَرنِی قِیلَیاتگن اِیشلَرِینِی بِیلگوُچِیدِیر.

حَه، شَک وَ گوُمان اِنساننِی حَق وَ حَقِیقَتدَن بِینِیاز قِیلِیب قوُیمَیدِی  ” إَنَّ الظَّنَّ لاَ یُغْنِی مِنَ الْحَقِّ شَیْئاً “. حاضِردَه هَم اوُلَر شوُ اَحوالدَه. سِکوُلارِیستلَرگه بِیر قَرَنگلَر، اوُلَر حِلقَت حَقِیدَه صُحبَت قِیلِیشگن پَیتِیدَه شَک وَ گوُمانگه اَساسلَه نِیشَه دِی، آسمان وَ یِیر حَقِیدَه هَم شَک وَ گوُمانگه اَساسلَه نِیشَه دِی، تَکامُوللَ شِیش حَقِیدَه صُحبَت قِیلِیشسَه هَم یالغان اَیتِیشَه دِی اوُ هَم شَک وَ گوُمانگه اَساسلَنگن، اوُلَردَگِی هَمَّه نَرسَه شَک وَ گوُمانگه اَساسلَنگن، حَتَّی اوُلَرنِی اوُرتَه سِیدَگِی شَککاکلَرنِی اِیشانچلَرِی هَم شَک وَ گوُمانگه اَساسلَنگندِیر،اوُلَر مُسُلمانلَرگه قَرشِی جَنگگه هَم شَک وَ گوُمان بِیلَن کِیلَه دِیلَر وَ مَنَه شُو شَککاکِیَتنِی مُسُلمانلَرنِی اوُرتَه سِیدَه بِیر اَرزِیش صِیفَتِیدَه اِرایَه بِیرِیشنِی وَ مُسُلمانلَرنِی اوُزلَرِینِی اِیمانلَرِیگه نِسبَتاً اِیشانچنِی قوُلدَن بای بِیرِیشلَرِینِی یَحشِی کوُرِیشَه دِی.

حوُپ، اِیندِی اَلله تَعالَی مَنَه بُو جَهلنِی،نادانلِیکنِی آرَه دَن کوُتَه رِیش اوُچُون هَم اوُچتَه مُشَخَّص اَبزارنِی بِیرِیب قوُیگن: اِیشِیتَه دِیگن قوُلاقنِی، کوُرَه دِیگن کوُزنِی، عَقل یوُرگِیزِیب فَهملَیدِیگن قَلبنِی، مَنَه بُو اوُچ اَبزارنِی اِنساننِی اِیختِیارِیگه بِیرگندَن سوُنگ، «وَجَعَلَ لَكُمُ الْسَّمْعَ وَالأَبْصَارَ وَالأَفْئِدَةَ»، اِسلام شَرِیعَتِی اَوَّلدَه یاق عَقِیدَه مَسَلَه سِیدَه شَک وَ گوُماننِی، تَقلِیدنِی جائِز دِیب بِیلمَیدِی.

عَقِیدَه لَرِی هَم شَک وَ گوُمانگه اَساسلَنگن وَ شَککَه، گوُمانگه اِیرگه شَیاتگن سِکوُلارِیستلَرنِی وَ مُشرِکلَرنِی اَلله تَعالَی مَسخَرَه قِیلگه نِینِی کوُرگنمِیز؛ لِیکِن اَلله تَعالَی اِنساننِی اِیختِیارِیگه بِیرگن اَبزارنیی واسِیطَه سِیدَه اوُنگه هَر قَندَی بِیکارچِی نَرسَه لَرنِی قَبوُل قِیلِیشِیگه رُحصَت بِیرمَیدِی،  ” وَلَا تَقفُ مَا لَیسَ لَکَ بِهِ عِلمٌ إنَّ الْسَّمْعَ وَالبْصَرَ وَالفْؤادَ کل اولئک عنه مسئولا “، شُو سَبَبلِی هَم اوُزِی بِیرگن اوُچ نَرسَه نِی زِمَّه سِیگه مَسئُولِیَتلَرنِی تَعیِین قِیلِیب قوُیگن وَ اِسلام عَقِیدَه مَسَلَه سِیدَه شَک، گوُمان وَ تَقلِیدنِی قَبوُل قِیلمَیدِی. سِیندَه عِلمِی مَوجُود بُولمَه گن نَرسَه نِی قَبوُل قِیلِیشِینگنِی هَم قَبوُل قِیلمَیدِی. عَقِیدَه دَه تَقلِید جائِز اِیمَس.

فَلانچِی اَیتگنلِیگِی اوُچُون بِیر نَرسَه نِی قِیلِیشِینگ تَقلِید دِییِیلَه دِی. حَقنِی اوُزِیگه اِیشانگه نِینگ اوُچُون اِیمَس، بَلکِی اوُشَه فَلانچِیگه بوُلگن اِعتِمادِینگ سَبَبلِی  مَنَه بُو اِیشنِی قِیلَه سَن، چوُنکِی سِین قِیلَه یاتگن اِیش حَق بوُلِیشِی هَم مُومکِین بوُلمَسلِیگِی هَم مُومکِین. اَصلِی حَقِیقَت هَم شوُدِیر. شوُنچَه یِیللَر وَ شوُنچَه عَصرلَر دَوامِیدَه مَنَه شوُنچَه توُرلِی- هِیل مَذهَبلَرگه تَقلِید قِیلِیشگه وَ تَقلِید قِیلِینَه دِیگن مَرجَعلَرگه اِیگه بوُلگنمِیز، بِیزلَر 150 دَن آرتِیق اِمامگه اِیگه اِیدِیک، اَهلِی سُنَّتگه مَنصُوب فِرقَه دَه مَنَه بُو اِماملَرنِی نِیچتَه سِینِی مَذهَبِی سَقلَه نِیب قالدِی. دِیمَک، تَقلِید قِیلِیش مَرجَعلَرِی یاکِی مَذهَبلَرگه تَقلِید قِیلِیشنِی مَعناسِی، اوُلَرنِینگ بَرچَه سِی فَلان فِقهِی مَسَلَه بُویِیچَه حَقنِی اوُستِیدَه دِیگه نِی اِیمَس، توُرلِی- هِیل حَقلَر بُولِیشِی موُمکِین، اَصلِیدَه اِیسَه مَنَه بُولَرنِی هَمَّه سِی یَگانَه حَقدَن وَ یَگانَه مَنبَعدَن مَنَه شُونچَه توُرلِی- هِیل تَفسِیرلَرنِی وُجُودگه کِیلتِیرِیشگن، وَ مَنَه شوُنچَه مَذهَبلَر، تَقلِید قِیلِیش مَرجَعلَرِی وُجُودگه کِیلگن.

دِیمَک، تَقلِیدِی اِیشلَردَه اِیشانچ مَوجُود اِیمَس، کوُپراق گوُمان حاکِم بُولَه دِی، اَگر سِیزلَر مَنَه بُو تَقلِیدِی اِیشلَرنِی حَق بِیلَن سالِیشتِیرسَنگِیز وَ اوُنِی حَقِیقَتدَه حَق اِیکَه نِی وَ اَصلِی حَقدَن فَرقِی یُوق اِیکَه نِی حَقِیدَه اِیشانچ خاصِل قِیلسَنگِیز، مَنَه شوُندَن سوُنگ سِیز مَنَه بُو حَقگه اِیرگه شَه آلَه سِیزلَر.

اَلله تَعالَی کافِرلَرنِی عَقِیدَه لَردَگِی گوُمان وَ شَککَه اِیرگه شِیشَه دِی، دِیب مَذَمَّت قِیلَه دِی، مَنَه بُو گوُمانلَر، شَکلَر هِیچ قَجان اِنساننِی حَقگه آلِیب بارمَیدِی. شُو سَبَبلِی هَم اَهلِی قِبلَه نِی بَرچَه سِی مَنَه بُو مَسَلَه بُویِیچَه اِتِّفاقلِی نَظَر قِیلِیشگنکِی، عَقِیدَه نِی تَقلِید آرقَه لِی قوُلگه کِیرِیتِیب بوُلمَیدِی وَ عَقِیدَه گوُمان وَ شَککَه اَساسلَنمَسلِیگِی کِیرَک، بَلکِی اِیشانچگه وَ شَخصِی حَرَکَتگه، شَخصِی اِیزلَه نِیشلَرگه اَساسلَه نِیشِی کِیرَک. مَنَه بُولَرنِی تَقلِیدِی اِیمَس، بَلکِی اِیشانچ بِیلَن بوُلِیشِی لازِم.

عَقِیدَه اِنساننِی حَیاتدَگِی اَساسِی مَسَلَه لَرِیدَن بِیرِی بُولِیب، اِنسان اوُنِی دَرَجَه مَه – دَرَجَه وَ توُسِیقلَرنِی یِینگِیب اوُتِیش آرقَه لِی وَ توُرلِی- هِیل خَطالَرگه دُوچار بوُلِیش بِیلَن جاهِللِیک حالَتِیدَن عِلم تامانگه کوُتَه رِیلِیب بارِیشِی لازِم. اَلله تَعالَی قوُیِیدَگِیچَه اَمر قِیلگندَه:  فَاعْلَمْ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ (قتال /19)  شُبهَه سِیز مَنَه بُو بِیزلَرگه جاهِللِیک مَوجُود اِیکَه نِینِی وَ اوُنِی عِلم بِیلَن آلِیب تَشلَش کِیرَکلِیگِینِی کوُرسَه تِیب توُرِیبدِی، بوُلِیب هَم بُو قَیسِی نَرسَه دَه؟  ” لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ»، «فَاعْلَمْ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ ” تَوحِددَه، دِین اَساسلَرِیدَه، دَرَجَه مَه- دَرَجَه جَهلدَن عِلم تامانگه قَرَب بالَه لِیکدَن باشلَه نَه دِیگن وَ اوُندَه تَقلِید جائِز بوُلمَیدِیگن مَنَه بُو یوُلدَه شَخص هِیلمَه – هِیل خَطالَرگه حَتَّی قَصددَن قِیلِینمَه گن گوُناهلَرگه دُوچار بُولِیشِی موُمکِین.

جاهِللِیک، هَر قَندَی “فَقِیرلِیک” حالَتِیدَه اِنساننِی تَکاموُلَّه شِیشِی وَ اوُسِیشِی یُولِیدَه مانِع بُولگن وَ جِنایَتکارانَه رَفتارلَرنِی، اِیختِلافلَرنِی مَنبَعسِی بوُلِیب، اِنسانلَرنِی اِجتِمائِی حَیاتِینِی بوُلغَه نِیشِیگه، اِیچکِی حَیاتِینِی زَهَرلَه نِیشِیگه بائِث بوُلَه دِی. مَنَه بوُندَی فَقِیرلِیککَه اِیگه بُولگن اِنساننِی حَیاتِی اِیچکَه رِیدَن زَهَرلَه نِیشِی هَم طَبِیعِیدِیر، اوُنِی اِجتِمائِی حَیاتِی، اِجتِمائِی عَلاقَه لَرِینِی باشِیگه هَم شوُ بَلا کِیلَه دِی. اِنسانلَر قَندَی رَفتار قِیلِیشسَه حوُددِی شوُندَی فِکرلَه شَه دِی، اوُلَرنِی باطِینلَرِی هَم شوُ حالَتدَه بُولَه دِی. اوُلَرنِی عَمَللَرِی باطِینلَرِیدَگِی نَرسَه نِی کوُرسَه تِیب توُرَه دِی.

مَنَه بُو بارَه دَه اِسلامنِی بِیفَرق بُولمَسلِیگِی هَم طَبِیعِی، شوُنِینگ اوُچُون مَنَه بُو مُعَمّاگه نِسبَتاً قَندَی مُناسَبَتدَه بوُلِیش اوُچُون چارَه لَر، دَستوُرلَر اِرایَه بِیرگن. شُو سَبَبلِی هَم، شَخصلَرگه عِلم، آگاهلِیکلَر بِیرِیلگن وَ مَنَه بُو یَحشِی وَ مَنَه بُو یامان، دِییِیلگن حالَتدَه گِینَه صالِح عَمَلنِی طَلَب قِیلَه دِی. مَنَه بُونِی سِیزلَرگه یَحشِی اِیکَه نِینِی اَیتدِیم، اوُنِی عَمَلدَه بَجَه رِینگلَر وَ مَنَه بُونِی یامان اِیکَنلِیگِینِی اَیتدِیم،اوُنِی قِیلمَنگلَر.

غَیرِی مُکَلَّف بوُلگن اِنساننِی نِیمَه یَحشِی وَ نِیمَه یامان اِیکَه نِینِی توُشوُنَه دِیگن دَرَجَه گه یِیتکَه زَه دِی، یَنَه قَیتَه دَن غَیرِی مُکَلَّف یَنگِی نَسل وُجُودگه کِیلَه دِی وَ اوُلَر هَم دَرَجَه مَه- دَرَجَه کوُرِینِیشدَه مُستَقِیل رَوِیشدَه اوُزلَرِینِی عَقِیدَه لَرِینِی قوُلگه کِیرِیتِیشلَرِی لازِم وَ اَستَه – سِیکِینلِیک بِیلَن جاهِللِیکدَن عِلم سَرِی حَرَکَت قِیلِیشلَرِی کِیرَک، اِینگ کَمِیدَه اوُلَر اِسلامِی حُکمِی وَ اِسلامِی مُجمَلنِی، اِسلامِی عُمُومِینِی اوُرگه نِیشَه دِی، لِیکِن اِسلامِی حُکمِینِی تَحکِیم قِیلِیش یوُلِیدَه هَم توُرلِی- هِیل خَطالَرگه دُوچار بوُلِیشَه دِی، اِمتِحاندَن اوُتِیشَه دِی،شوُ حالَتدَه یَنَدَه کوُپراق عِلمنِی قوُلگه کِیرِیتِیشَه دِی وَ اَلله تَعالَی مُسُلمانلَردَن طَلَب قِیلگن اِیشانچگه یِیتِیب بارِیشَه دِی. مَنَه بُو اَیلَنمَه حَرَکَت هَمِیشَه بِیر هِیلدَه دَوام اِیتَه دِی وَ توُگه مَیدِی. چوُنکِی اِنسانلَرنِی هَمَّه سِی بِیر هِیل یاشدَه اِیمَس، هَر دَقِیقَه دَه هَر ثانِیَه دَه بِیر کِیشِی مُکَلَّف بوُلَه دِی وَ بِیر اِنسان توُغِیلَه دِی. سِیزلَر تَکلِیف یاشِیگه یِیتگوُنِینگِیزچَه، جاهِللِیکدَن عِلم تامانگه حَرَکَتلَه نَه دِیگن بُو لایِیحَه نِی باسِیب اوُتَه سِیزلَر، بوُنِی کِیتِیدَن فَرزَندلَرِینگِیز سوُنگرَه فَرزَندِینگِیزنِی بالَه لَرِی وَ شُو طَرزدَه بُو یُونَه لِیش قِیامَت کوُنِیگه چَه دَوام اِیتَه دِی، شُو سَبَبلِی  دَعوَت هَم قِیامَت کوُنِیگه چَه دَوام اِیتَه دِی، شُو سَبَبلِی دَعوَت هَم قِیامَت کوُنِیگه چَه دَوام اِیتَه دِی.

مَنَه بُو مُسُلمان جَمِیعیَتِینِینگ تِیرِیک اِیکَنلِیگِینِی  بِیلگِیسِیدِیر. مَنَه بُو حَرَکَت وَ کوُرَش مُسُلمانلَرنِینگ اِجتِمائِی تَرتِیبِینِی اوُرنِی اِیمَس، بَلکِی حَیاتبَخش بوُلگن وَ اَگردَه توُحتَب قالَه دِیگن بوُلسَه، اِجتِمائِی اَینِیشگه، تَرتِیبسِیزلِیکلَرگه بائِث بوُلَه دِیگن سُوو حِسابلَه نَدِی. تِیرِیک جَمِیعیَت اوُزِینِی عَقِیدَه لَرِینِی قوُرقمَسدَن تَکاموُلَّه شِیش سَرِی آلِیب بارَه دِی،اَگر شَخص مَنَه بُو یوُلدَه خَطالَرگه دوُچار بُولسَه جَمِیعیَت اوُنِی حِمایَه قِیلَه دِی، یَعنِی اوُنِی حِمایَه قِیلِیب یوُل کوُرسَه تَه دِی وَ خَطالَرِینِی یُوقاتِیلَه دِی؛ بُو عَقِیدَه مَسَلَه لَرِیدَه وَ باشقَه اَحکاملَر بُویِیچَه تَعلِیم آلِیش، اوُرگه نِیش، اِیشانچنِی کَسب قِیلِیش لایِیحَه سِیدَگِی خَوفسِیزلِیکنِی تَعمِین قِیلِینِیشِیدِیر.

اَگر مَنَه بُوندَی خَوفسِیزلِیکنِی تَعمِینلَیدِیگن اِسلامِی حُکوُمَت مَوجُود بُولَه دِیگن بُولسَه، شَخص هِیچ نَرسَه دَن قوُرقمَسدَن یوُلِیدَه دَوام اِیتَه دِی وَ اَگردَه خَطالَرگه دوُچار بُولَه دِیگن بُولسَه دِیلسُوزلِیک بِیلَن اوُنگه یاردَم بِیرَه دِیگنلَر، اوُنِی حَقارَت قِیلمَیدِیگنلَر، یوُلنِی کِییِینگِی قِیسمِیدَه اوُنگه یاردَم بِیرَه دِیگنلَر، اوُنِی خَطالَرِینِی کوُرسَه تِیش بِیلَن بِیرگه اوُنِی رُوحلَنتِیرَه دِیگنلَر مَوجُودلِیگِی اوُچُون خاطِرجَم بُولَه دِی، شُو طَرزدَه جَمِیعیَت کوُندَن – کوُنگه رِواجلَه نَه دِی وَ کوُندَن – کوُنگه ثابِت قَدَم مُؤمِن اِنسانلَر جَمِیعیَتدَه وُجوُدگه کِیلِیشَه دِی.

اَمّا اَگر مَنَه بُوندَی فَضا مُهَیّا بُولمَسَه وَ مُسُلمانلَر قِیلگن خَطالَرِی سَبَبلِی تَکفِیر قِیلِینِیشسَه ( یَعنِی اوُلدِیرِیلِیب یُوبارِیلسَه) بُو پَیتدَه شَخص قوُرقوُوگه توُشَه دِی وَ اِیلگه رِی حَرَکَت قِیلِیشگه جُرعَت هَم قِیلمَیدِی، چُونکِی یَنَه خَطاگه دُوچار بُولِیشدَن سُونگرَه اِیسَه اوُنِی اوُلدِیرِیشلَرِیدَن قوُرقَه دِی. شُونِینگ اوُچُون هَم اِسلام وَ عَقِیدَه ، تَحقِیق قِیلِیش، اِیزلَه نِیش، عِلم حالَتِیدَن مِعراث بوُلِیب قالَه دِیگن، تَقلِیدِی کوُرِینِیشگه اوُتَه دِی وَ جاهِللِیک هَم هَرگِیز یُوقالمَیدِی، نِیمَه اوُچُون؟ چوُنکِی آرَه دَه اِیشانچ اِیمَس،گوُمان، شَک حاکِم بوُلِیب آلگن:  «إَنَّ الظَّنَّ لاَ یُغْنِی مِنَ الْحَقِّ شَیْئاً». مَنَه بُو نَرسَه عَصرلَردَن بوُیان مُسُلمانلَرنِی دِیارلَرِیگه حاکِم بوُلِیب آلگه نِیگه گوُواه بُولِیب توُرِیبمِیز. قَنِی سِیزلَر مَرحَمَت قِیلِیب اَیتِینگلَرچِی، مَنَه بُو وَضِیعیَتدَن کِیم راضِی بوُلَه دِی وَ بُو وَضِیعیَتنِی کِیم حِمایَه قِیلَه دِی؟ مَنَه بُو وَضِیعیَتنِی دَوام اِیتِیشِی کِیملَرگه فایدَه کِیلتِیرَه دِی؟

حاضِردَه مَنَه بُو وَضِیعیَتنِی سَقلَب قالِیش اوُچُون اِیککِی طائِفَه قوُلدَن کِیلگنچَه حَرَکَت قِیلَه دِی، اوُلَر مَنَه بُو حالَتنِی اوُزلَرِی اِیستَه گن یا اِیستَه مَه گن طَرزدَه شُو شَکلدَه اوُشلَب توُرِیشنِی هاحلَه شَه دِی. بِیرِینچِی دَستَه طاغوُتلَر، طاغوُتلَرنِی حُکوُمَتلَرِی، فاسِد اوُلَمالَر، مُنافِقلَر وَ سِکوُلارزَدَه لَر توُدَه سِی بوُلِیب، مَنَه بوُندَی سِیستِیمَه لَردَه خَطَرلِی مِکرابلَرگه اوُحشَب اوُزلَرِینِی حَیاتلَرِینِی دَوام اِیتتِیرِیشَه دِی، هَر قَندَی کوُرَشنِی وَ تَوحِید عِلمِینِی، اوُیغانِیشنِی اوُزلَرِینِی ضَرَرِیگه دِیب بِیلِیشَه دِی. توُرلِی- هِیل رُوحِی، تَبلِیغِی جَنگلَرنِی یوُلگه قوُیِیش وَهِیلمَه – هِیل شُبهَه لَرنِی وُجُودگه کِیلتِیرِیش، توُرلِی- توُمَن تَحدِیدلَرنِی یُولگه قوُیِیش آرقَه لِی مَنَه بُو وَضِیعیَتنِی، مَنَه بُو جَهالَتنِی سَقلَب قالِیشگه حَرَکَت قِیلِیشَه دِی، بوُلِیب هَم قَندَی تَحدِیدلَر قِیلِیشَه دِی: زِندانگه تَشلَش، قِییناقلَر، سُورگوُنگه جوُنَه تِش وَ حَتَّی اوُلدِیرِیب یُوبارِیش.

اِیککِینچِی دَستَه اوُزلَرِی بِیلمَه گن حالَتدَه مَنَه بُو مَوجُود وَضِیعیَتنِی حِمایَه قِیلَه دِیگن مُسُلمانلَردِیر. مَنَه بُو دَستَه دَگِی مُسُلمانلَر مَوجُود وَضِیعیَتنِی اوُزگرتِیرِیش وَ مُسُلمانلَرنِی اوُیغاتِیش اوُچُون حَرَکَت قِیلَه یاتگن کِیشِیلَر بوُلِیب، اَمّا اوُلَر اوُیغاتِیشنِی شَرعِی یُوللَرِینِی، رَوِیشِینِی بِیلمَه گنلِیکلَرِی بائِث،جاهِل اَهلِی قِبلَه گه نِسبَتاً نااوُرِین قوُپاللِیکلَرنِی کوُرسَه تِیشَه دِی وَ مُسُلمانلَرنِی اوُستِیدَه قوُرقوُو حاکِم بوُلَه دِیگن فَضانِینگ حُکمران بوُلِیشِیگه سَبَب بوُلِیشَه دِی،هِیچ کِیم مَنَه بوُلَرنِی اوِتکِیر تِیللَرِی سَبَبلِی آلدِینگه قَدَم تَشلَی  آلمَیدِی. چوُنکِی مَنَه بُو دوُستلَرِیمِیز اوُشَه لَهظَه دَه تَکفِیر قِیلِیب یُوبارِیشَه دِی وَ مَنَه بُو جاهِل مُسُلمانلَرنِی حَتَّی اوُلَرنِی اوُلِیب کِیتگن اَجدادلَرِینِی اوُستِیدَه هَم اوُلِیم حُکمِینِی صادِر قِیلِیشَه دِی.

حَقِیقَتدَه اِیسَه هَر اِیککَه لَه گوُرُوهنِی بِیرگن ثَمَرَه سِی، نَتِیجَه سِی یَعنِی طاغوُتلَر توُدَه سِی بِیلَن اَصلِیدَه طاغوُتلَرگه قَرشِی بوُلگن جاهِللَر ثَمَرَه سِی مَنَه بُو بارَه دَه مُسُلمانلَر اوُجُون بِیر هِیل. قوُرقوُو وَحشَت اِیجاد قِیلِیش وَ مُسُلمانلَرنِی اِیلگه رِی حَرَکَت قِیلِیشلَرِی سَرِی اوُیغانِیشلَرِینِی آلدِینِی آلِیش، شوُندَی بِیر ساددَه رَوِیش بِیلَن اوُزلَرِی بِیلمَه گن حالدَه،اَمّا طاغوُتلَر بِیلَن بِیر هِیل کوُرِینِیشدَه، هَر اِیککِی تامان اوُزِینِی رَوِیشِی بِیلَن مُسُلمانلَرنِی جاهِللِیکدَن عِلم سَرِی حَرَکَتلَه نِیشلَرِیگه توُسِیق بوُلِیشَه دِی وَ مُسُلمانلَر اوُزلَرِینِی عَقِیدَه لَرِینِی اِیشانچ بِیلَن قوُلگه کِیرِیتِیشلَرِیگه رُحصَت بِیرِیشمَیدِی وَ عَقِیدَه بُویِیچَه اوُلَرنِی شَک، گوُمان، تَقلِید تامانگه تارتِیب کِیتِیشَه دِی.

شُبهَه سِیز بَعضِی مُسُلمانلَر مُنافِقلَرنِی کَسَللِیکلَرگه مُبتَلا بوُلِیشَه دِی وَ اِسلام مَنَه شُو بوُلغَنگن مُسُلمانلَر سَبَبلِی مُنافِقلَرنِی مُسُلمانلَرنِی جُملَه سِیدَن دِیب حِسابلَیدِی، شُو رَوِیش سَبَبلِی بَعضِی مُسُلمانلَر بَعضِی دَلِیللَرگه کوُرَه کافِرلرگه خاص بوُلگن سوُزلَرنِی اَیتِیشلَرِی یاکِی عَمَللَرنِی قِیلِیشلَرِی موُمکِین، بُو کوُرِینِیشدَه نِیمَه قِیلِیشِی کِیرَک؟

   هَر بِیر مُسُلمان اَگر تَکلِیف یاشِیگه یِیتگن بوُلسَه اوُنگه تَکلِیف واجِب بوُلَه دِی، اوُ دَرَجَه مَه – دَرَجَه صوُرَتدَه تَحقِیق قِیلِیب اِیزلَنگن حالدَه عَقِیدَه سِینِی تَعلِیم آلِیشِی وَ آلدِینگه حَرَکَت قِیلِیشِی واجِب بوُلَه دِی، جاهِللِیکدَن عِلم سَرِی یاکِی جَهالَتدَن اِسلام سَرِی قِیلِینگن مَنَه بُو حَرَکَت تَقلِیدِی، مِعراث آلِیش کوُرِینِیشِیدَه بُولَه آلمَیدِی. چوُنکِی اَگر مِعراث بُولِیب قالگندَه اِیندِی اوُنِی حَرَکَت قِیلِیشِیگه حاجَت بوُلمَه گن بوُلَر اِیدِی، شَخص قَددِی، تِیرِیسِینِی رَنگِی وَ باشقَه نَجادگه آئِد بِیلگِیلَرگه اوُحشَب اوُنِی آنَه سِینِی قارنِیدَن اوُزِی بِیلَن بِیرگه بُو دُنیاگه آلِیب کِیلَردِی. اَمّا هَمَّه مِیز بوُندَی بُولمَسلِیگِینِی یَحشِی بِیلَه مِیز. دِیمَک، جُودَه کوُپ اوُلَمالَرنِی نَزدِیدَه قَیتِیش وَ اِرتِداد مَسَلَه سِی آلدِینگه حَرَکَت قِیلگن وَ اِیزلَنگن حالدَه اِسلام قَبوُل قِیلگن، مِعراث قِیلِیب آلمَه گن کِیشِیلَرگه کوُندَه لَنگ قِیلِینَه دِی. بُو یِیردَه حُکم چِیقَه رِیش اوُزِیگه خاص مُرَکَّبلِیکلَرگه اِیگه بُولِیب، هِیچ قَیسِی اِیش مَنَه بُو دَرَجَه دَه مُرَکَّب وَ تَقدِیرنِی حَل قِیلوُچِی بوُلَه آلمَیدِی.

چوُنکِی شوُنِی یَحشِی بِیلَه مِیزکِی، جُودَه کوُپ مُسُلمانلَر اِسلاملَرِینِی مِعراث آلگن، تَقلِیدِی کوُرِینِیشدَه قوُلگه کِیرِیتِیشگن، جوُدَه کوُپ وَقتلَردَن شَخص اَصلِیدَه اسلامدَه بُولمَه گن نَرسَه لَرنِی اِسلام نامِی بِیلَن قَبوُل قِیلگن یاکِی اِسلامنِی یوُزلَب خُرافاتلَرگه قوُشِیب قَبُول قِیلگن، اِیندِی مَنَه بُو کَسَللِیکلَرنِی، فَقِیر کِیشِیلَرگه اوُلِیم حُکمِینِی صادِر قِیلِیب اوُلدِیرِیب یُوبارِیش کِیرَکمِی؟ اوُلَرنِی تَکفِیر قِیلِیب تَشلَش کِیرَکمِی؟ یاکِی بُولمَه سَم اوُلَرنِی دَرمان قِیلِیش اوُچُون شِفاخانَه لَر وَ فَقِیرلِیکلَرِینِی، بِیجارَه لِیکلَرِینِی یُوقاتِیش اوُچُون یوُللَر مَوجُودمِی؟

بِیرگه اِیلگه رِی حَرَکَت قِیلِیشِیمِیز وَ بِیرگه لَه شِیب جَوابنِی قوُلگه کِیرِیتِیشِیمِیزگه رُحصَت بِیرَه سِیزلَر:

بوُنِی بِیلَه مِیزکِی،آخِیرگِی اِیلچِی یُوبارِیلگندَن وَ قُرآن نازِل بوُلگندَن بوُیان، بِیزلَر مُسُلمان بُولمَه گن کِیشِیلَرنِی کافِرلَرنِی جَمِیعیَتِیدَن دِیب حِسابلَیمِیز، اِیندِی اوُلَر اَهلِی کِتابنِی کافِرِی یاکِی شِبهِ اَهلِی کِتابنِی کافِرِی یاکِی کافِر مُشرِک بوُلِیشِی موُمکِین. رَسُول الله صلی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی کِیلِیشلَرِی وَ قُرآننِی نازِل بوُلِیشِی اوُلَر اوُچُون حُجَّت قائِم بُولگه نِینِی اِفادَه لَیدِی وَ تَکفِیر قِیلِیش شَرطلَرِینِی، تَکفِیرنِی مانِعلِیکلَرِینِی، باشقَه مَرحَلَه لَرنِی رِعایَه قِیلمَسدَن توُرِیب اوُلَرنِی کافِرلَرنِی اوُشَه دَستَه سِیدَن دِیب حِسابلَی آلَه مِیز،اوُلَرنِی کافِر دِیب بِیلَه مِیز وَ کافِرلَر جَمِیعیَتِی دِییمِیز. قُرآننِی اَیتِیشِیچَه  کافِرلَر جاهِللِیککَه اِیگه بُولگن جاهِلدوُرلَر. اَمّا اوُلَرنِی جاهِللِیکلَرِی اوُلَرگه کافِر دِییَه آلمَسلِیگِیمِیزگه بائِث بوُلمَیدِی.

اوُلَرنِی کافِر کَلِیمَه سِی بِیلَن اَتَشدَه اوُلَمالَرِی بِیلَن اوُلَرگه اِیرگشگنلَرنِی اوُرتَه سِیدَه فَرق قوُیِیلمَیدِی. اوُلَرنِی هَمَّه سِی کافِرلَرنِی مَجمُوعَه سِی حِسابلَه نِیب اوُلَرنِی اوُزلَرِی هَم شوُ آرقَه لِی اوُزلَرِینِی تَنِیشَه دِی، اِصطِلاح بوُیِیچَه کُفر جَمِیعیَتِی یا کافِرلَر جَمِیعیَتِی، دِییمِیز. مَثَلاً اوُلَردَن بِیرِی مِین نَصرانِیمَن، دِییدِی یاکِی باشقَه بِیرِی مِین یَهُودِیمَن، دِییدِی یا باشقَه بِیرِی مِین سِکوُلارِیستمَن دِییدِی؛ مَنَه بُو حالَتدَه بِیز اوُلَرنِی عالِمِینِی هَم یاکِی اوُلَرگه اِیرگشگنلَرنِی هَم، حوُددِی اوُزلَرِی اوُزلَرِینِی تَنِیشتِیرگنلَرِیدِیک کافِرلَر دَستَه سِی دِیب حِسابلَیمِیز،   ” شَهِدُوا عَلَی أَنْفُسِهِمْ أَنَّهُمْ کَانُوا کَافِرِینَ”  بِیزلَر هَم اوُلَرنِی اوُزلَرِینِی گوُواهلِیکلَرِیگه بِنائاً،اوُلَرنِی هِیچ قَیسِی بِیرِیگه عُذر کِیلتِیرمَیمِیز. چوُنکِی بِیز اَصلِیدَه اوُلَرنِی قَیسِی بِیرِی اَصلِی کافِر وَ قَیسِی بِیرِی اِیرگشگن کِیمسَه  یا اوُلَرنِی توُدَه سِیدَن اِیکَه نِینِی یاکِی اوُلَرنِی قَیسِی بِیرِی اَصلاً اِیمان کِیلتِیرمَه گن یاکِی اوُلَرنِی قَیسِی بِیرِی اِیمان کِیلتِیرِیشِی موُمکِین اِیکَه نِینِی بِیلمَیمِیز. دِیمَک، اوُلَرنِی گوُواهلِیکلَرِیگه بِنائاً  «شَهِدُوا عَلَیأَنْفُسِهِمْأَنَّهُمْ کَانُوا کَافِرِینَ»  بِیز هَم اوُلَرنِی هِیچ قَیسِی بِیرِیگه عُذر کِیلتِیرمَیمِیز.

اِیندِی، نِیمَه اوُچُون کافِرلَرگه عُذر کِیلتِیرِیلمَیدِی وَ اَهلِی فِطرَتنِی دُنیا وَ قِیامَتدَگِی جایگاهِی قَندَی بوُلِیشِی حَقِیدَه “عُذر بَه جَهل” دَه بَتَفصِیل صُحبَتلَشگنمِیز، بوُنِی مُطالَعَه قِیلِیشنِی هاحلَه گن دوُستلَرِیمِیز مَنَه بُو کِتابگه مُراجَعَت قِیلِیشلَرِی موُمکِین.

اَمّا “مُجمَل” وَ “عُمُومِی” صُورَتدَه اِسلامنِی قَبوُل قِیلگن وَ اِسلام دائِرَه سِیگه کِیرگن، لِیکِن اِسلامگه عَلاقَه دار بوُلگن هَر قَندَی اِیشلَردَه بَعضِی دَلِیللَرگه کوُرَه خَطالَرگه دوُچار بوُلَه یاتگن کِیشِی اوُزِیگه خاص اِیمتِیازلَرگه اِیگه بوُلَه دِی، اوُنِی جِنایَتِینِی اِثبات قِیلگندَن سوُنگ، اوُچِینچِی وَ توُرتِینچِی مَرحَلَه دَه تَکفِیرنِی شَرطلَرِی وَ تَکفِیرنِی مانِعلِیکلَرِینِی مَنَه بُو شَخصنِی اوُستِیدَه رِعایَه قِیلِینِیشِی کِیرَک، رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّمنِی رَوِیشلَرِی بُویِیچَه اوُنِی اوُستِیدَه اِقامَه یِی حُجَّت قِیلِینِیشِی لازِم، یَعنِی صَحِیح دَلِیللَر اوُنگه آچِیق- آیدِین، مُبهَم بوُلمَه گن حالدَه اوُنگه یِیتکَه زِیلِیشِی کِیرَک. بوُ یِیردَگِی مُهِم نَرسَه، مَنَه بُو دَلِیل وَ حُجَّتلَر شَخص توُشوُنَه دِیگن تِیلدَه یِیتکَه زِیلِیشِی لازِم، شَخص سِیزنِی نِیمَه دِییَه یاتگه نِینگِیزنِی فَهملَه شِی کِیرَک. اِیندِی مَنَه بُو دَلِیل وَ حُجَّتلَرنِی قَچان یِیتکَه زِیلِیشِی هَم مُهِم، بِیر شَخص خَطا قِیلگندَن سُونگ، اوُنِی خَطاسِینِی رَسُول الله صلی الله عَلَیهِ وَسَلَّم طَرَفِیدَن یاکِی اِسلامِی حُکوُمَتگه تِیگِیشلِی تَشکِلاتلَر تامانِیدَن توُغرِیلَه نِیشِی موُمکِین یاکِی اِسلامِی حُکوُمَتنِی وَ اوُنگه تِیکِیشلِی تَشکِلاتلَرنِی وَ رَبّانِی اوُلَمالَرنِی مَوجُود بُولمَه گنلِیگِی بائِث، مَنَه بُو دَلِیل اوُنگه کِیچ یِیتِیب بارِیشِی موُمکِین یاکِی حَتَّی مَنَه بُو مُسُلمانلَر شوُندَی خَطالَر بِیلَن بِیرگه اوُلِیب کِیتِیشلَرِی هَم موُمکِین. اوُنِی قِیلگن خَطالَرِی نِیمَه بوُلِیشِیدَن قَطعِی نَظَر، مَنَه بُو شَخص بَرِیبِیر مُسُلمان حِسابلَه نَدِی.

دِققَت قِیلِینگلَر دُوستلَر، رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّمنِی عَصرِیدَگِی مُسُلمانلَر هَم دِیندَگِی عُمُومِی نَرسَه لَرنِی آلِیشلَرِی وَعُمُومِی دِیندَگِی نَرسَه لَرنِی بَرابَرِیدَه تَسلِیم بُولِیشلَرِیگه قَرَمَسدَن، مَنَه بُو بارَه دَه آچِیق خَطالَرگه دوُچار بوُلِیشَردِی، رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّم تامانِیدَن یا اِسلامِی حُکوُمَت وَ اوُنگه حاکِم شوُرا طَرَفِیدَن اِصلاح بوُلِیشَردِی. دِیمَک، شَخصگه آشکار، مَعلوُم، کامِلاً رَوشَن بوُلمَه گن حالَتدَه عَقِیدَه دَگِی خَطالَرگه دوُچار بوُلِیشِی، قاچِیب قوُتوُلِیب بوُلمَیدِیگن اِیشدِیر. یَعنِی هَر قَندَی مَسَلَه دَه مُسُلمانلَر خَطاگه، اِنحِرافلَرگه دوُچار بوُلِیشلَرِی موُمکِین، مَخصُوصاً عَقِیدَه مَسَلَه سِیدَه شَخص تَقلِید قِیلَه آلمَیدِی وَ شَخصنِی اوُزِی تَحقِیق قِیلِیب اِیزلَه نِیشِی وَ تَحقِیق قِیلگن صُورَتدَه قوُلگه کِیرِیتِیشِی لازِم.

اَگر سِیز رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّم هَر بِیر مُسُلمان بُولگن کِیشِینِی اوُتِیرگِیزِیب آلِیب عَقِیدَه نِی اِیپِیدَن اِیگنَه سِیگه چَه تَعلِیم بِیرَردِیلَر، دِیب تَصَوُّر قِیلگن بُولسَنگِیز خَطا قِیلَه سِیز. بَلکِی صَحابَه لَر اَستَه – سِیکِینلِیک بِیلَن آگاه بوُلِیب بارِیشَردِی، حَتَّی بُو نَرسَه لَر قَیسِی زَمِینَه دَه بوُلِیشِینِی هَم فَرقِی یوُق اِیدِی.

مَنَه بُو صُورَتدَه جاهِللِیککَه عُذر کِیلتِیرِیش مُسُلمان اوُچُون بَرچَه عِبادِی اِیشلَردَه عَقِیدَه وِی مَسَلَه لَردَه، تَوحِدگه، شِیرککَه یاکِی فِقهِی اَحکاملَرگه آئِد مَسَلَه لَردَه هَم کِیرَکلِیدِیر، مُسُلمان اوُچُون جاهِللِیک وَ خَطا حِسابلَه نَدِی، اوُندَه کَتتَه وَ کِیچِیکنِی اوُرتَه سِیدَه فَرقلَب اوُتِیرِیلمَیدِی.

یُوز مَرتَه لَب تَکرارلَه نِیشِی وَ مَدَنِیَت صِیفَتِیدَه تَنِیلِیشِی کِیرَک بوُلگن باشقَه بِیر نوُقطَه شوُکِی، شَک وَ شُبهَه بِیلَن بِیر کِیشِینِی کافِر دِیب بوُلمَیدِی وَ حَدنِی هَم اِجرا قِیلِینمَیدِی، اِیشانچ بِیلَن مُسُلمان بُولگنلِیگِی ثابِت بوُلگن کِیشِینِی،یَعنِی سِین مَنَه بُو شَخصنِی مُسُلمان اِیکَه نِینِی اِیمانِینگ کامِل؛ مَنَه بُو حالَتدَه شَک،شُبهَه، اِیحتِمال بِیلَن مُسُلمان نامِینِی اوُندَن تارتِیب آلَه آلمَیسَن وَ اوُنِی کافِرلَرگه قوُشِیشگه هَم حَققِینگ یوُق.    ” مَن دخلَ في الإسلام بيَقين فلا يُخرَج مِنهإلا بيقين» یا «مَنْ ثَبَتَ لَهُ عَقْد الْإِسْلَام بِيَقِينٍ لَمْ يَخْرُج مِنْهُ إِلَّا بِيَقِينٍ ”  یَعنِی فَقَط دَلِیل وَ اِیشانچ بِیلَن شَخصنِی اِسلامدَن چِیقَه رَه آلَه سَن، اِیشانچ بُو یِیردَه جُودَه مُهِم نَرسَه. شوُنِینگدِیک کافِرنِی مُسُلمان بوُلِیشِی هَم دَلِیل وَ اِیشانچ بِیلَن اِثبات بوُلَه دِی.

مُسُلماننِی اِسلام دائِرَه سِیدَن چِیقَه رِیب یُوبارِیش اوُچُون هَم اَوَّلا دَلِیل وَ اِیشانچگه اِیگه بوُلِیشِینگ کِیرَک، سُونگرَه مَنَه شُو اِیشانچ بِیلَن اوُنِی چِیقَه رِیب یُوبارَه سَن، کافِر کِیشِینِی هَم اِسلام دائِرَه سِیگه کِیرگه زِیش اوُچُون هَم دَلِیل وَ اِیشانچگه اِیگه بوُلِیشِینگ لازِم. مَنَه بُو جوُدَه کُوپ دوُستلَرِیمِیزنِی رَفتارلَرِیدَه کوُرِیلَه دِیگن خَطالَر جُملَه سِیدَن بوُلَه دِی، اوُلَر اَوَّل کِیشِینِی کافِرسَن دِییِیشَه دِی، سُونگرَه اوُنِی کافِر بوُلگه نِی بارَه سِیدَه دَلِیل قِیدِیرِیشَه دِی.

کافِر بوُلگن شَخصگه قَرَب بُو مُسُلمان دِییِیشِینگ، سوُنگرَه اِیسَه اوُنِی مُسُلمان اِیکَه نِیگه دَلِیل قِیدِیرِیشِینگ هَم خَطا بُولَه دِی، یاکِی مُسُلمان شَخصگه هَم اَوَّل کافِر دِیسَندَه، سُونگرَه اوُنِی کافِرلِیگِیگه دَلِیل قِیدِیرَه سَن. بُو هَم خَطا. مُسُلماننِی تَکفِیر قِیلِیش اوُنِی اوُلدِیرِیش دِیمَکدِیر.  «إِذَا قَالَ الرَّجُلُ لِأَخِيهِ يَا كَافِرُ فهو کقتله». اَوَّل شَک وَ شُبهَه، اِیحتِمال بِیلَن مُسُلماننِی اوُلدِیرسَنگدَه، اوُندَن سُونگ مِین اوُلدِیرگن شَخص جِنایَتچِی بوُلگنمِی یا یوُقمِی، دِیسَنگ، بُو عَقلگه توُغرِی کِیلَه دِیمِی؟ اوُ اوُلِیمگه مُستَحَق بوُلگنمِی یا یوُقمِی؟ مَنَه بُو اِنسانگه مُناسِب  اِیش اِیمَس.

اَصلِیدَه مُناسِب بوُلگن اِیش شوُکِی، اَوَّل دَلِیل وَ حُجَّتلَر تِیکشِیرِیب چِیقِیلَه دِی، سُونگرَه جِنایَتنِی اِیشانچ بِیلَن اِثبات قِیلِینگچ حُکمنِی اِثبات قِیلِینَه دِی وَ اوُندَن سُونگ حُکم صادِر قِیلِینَه دِی. آخِیرگِی مَرحَلَه دَه حُکمنِی اِجرا قِیلِیشگه عَلاقَه دار کَنَللَر آرقَه لِی حُکمنِی اِجرا قِیلِیشگه حَرَکَت قِیلِینَه دِی.

شَخص کِتاب وَ سُنَّت، اِجماع اَساسِیدَه کُفرگه دوُچار بوُلگندَن سُونگ، مَنَه بُو شَخصنِی اِیمانِی شَک وَ گوُمان بِیلَن وَ شَخصلَرنِی هَوا وَ هَوَسِی اَساسِیدَه باطِل بوُلَه آلمَیدِی، هِیچ کِیم مُسُلمان شَخصنِی اوُستِیدَه مَجبُورلَب کافِر لَفظِینِی بوُینِیگه قوُیَه آلمَیدِی، چوُنکِی مَنَه بُو شَخصنِی حَققِیدَه جِنایَتنِی اِثبات قِیلِیش مَرحَلَه لَرِی، شَرطلَرِی وَ تَکفِیر مانِعلِیکلَرِی اِجرا قِیلِینمَه گن.

• حوُددِی کُفردَه، شِیرکدَه، بِدعَتدَه اوُسگن وَ مَنَه بُو مُصِیبَتلَردَن اِیندِیگِینَه قوُتِیلگن وَ حاضِردَه جاهِللِیکدَن عِلم سَرِی سَفَردَه یوُرِیشِیبدِی، اَمّا هَنوُز اَبُو ذَر رَضِیَ الله عَنهُ گه یاکِی بوُگوُنگِی کوُندَگِی مُسُلمانزادَه لَرگه اوُحشَش اوُلَردَه جاهِلِیَت قالدِیقلَرِی قالگن وَ بُو قالدِیقلَر اَستَه – سِیکِینلِیک بِیلَن پاک بوُلِیشِی کِیرَک.
• یاکِی حوُددِی صَحرالَردَه، دَشتدَه، چِیککَه تاغلِی اوُتِیش قِییِین بوُلگن مِنطَقَه لَردَه پاک عَقِیدَه لَردَن اوُزاقدَه اوُسگن کِیشِیگه اوُحشَیدِی. اوُنگه صَحِیح عَقِیدَه یِیتِیب بارمَه گن وَ بوُندَی کِیشِی بوُلغَنگن عَقِیدَه گه کوُرَه اوُسِیب – اوُلغَیگن.
• یاکِی رَسُول الله صل الله علیه وَسَلَّمنِی سوُزلَرِینِی اِیشِیتَه دِی، اَمّا بُو اوُ کِیشِینِینگ سوُزلَرِی اِیکَه نِیگه اِیشانمَه یاتگن کِیشِیگه اوُحشَیدِی، دَلِیللَرگه کُورَه وَ رِوایَت قِیلوُچِیگه اِیشانمَه گنلِیگِی بائِث اوُنِی اِنکار قِیلَه دِی.
• یاکِی بوُندَن باشقَه آلدِینگِی دَرسلَرِیمِیزدَه اِیشارَه قِیلِینگن مَوجُود اوُرِینلَرگه کُورَه بُولِیشِی موُمکِین.

رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّمنِی اَصحابلَرِی هَم اِیندِیگِینَه شِیرکدَن، کُفردَن قوُتوُلگن اَوَّلگِی نَسل حِسابلَه نِیشگن، اوُلَر جوُدَه کوُپ نَرسَه لَر حَقِیدَه شَک قِیلِیشَردِی وَ شَکلَرِینِی اِساسِی مَنبَع صِیفَتِیدَه رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمدَن سوُرَش آرقَه لِی ، مُشکِلاتلَرِینِی، جاهِللِیکلَرِینِی بَرطَرَف قِیلِیشَردِی، یاکِی بوُلمَسَم آچِیق عَقِیدَه وِی خَطالَرگه ،عَمَللَرگه دوُچار بوُلِیشَر وَ یَنَه رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمگه مُراجَعَت قِیلِیش بِیلَن اِقامَه یِی حُجَّت قِیلِینِیب اِصلاح بوُلِیشَردِی.

اِقامَه یِی حَجَّت قِیلِینِیشدَن مَقصَد، قُرآندَگِی وَ سَنَّتدَگِی اِجماعدَگِی شَرعِی حُجَّتلَر رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی شَرعِی رَوِیشلَرِی بِیلَن مَنَه بُو شَرائِطدَگِی شَخصگه یِیتکَه زِیلَردِی. یَعنِی اِستِدلال وَ رَوشَن حُجَّتلَر بِیلَن ناتَه نِیش اِیشلَرنِی رَسُول الله صلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی رَوِیشلَرِی بِیلَن شَخصگه کوُرسَه تِیشِیمِیز، تَنِیتِیشِیمِیز کِیرَک بُولَه دِی، اوُنِی شوُندَی حالَتدَه تَنِیتِیشِیمِیز لازِمکِی، بُو شَخص اوُزِینِی، یَقِینلَرِینِی ،عائِلَه سِینِی بِیگانَه لَردَن قَندَی اَجراه تِیب آلسَه، مَنَه بُو حَقنِی هَم شوُندَی اَجرَه تِیب تَشخِیص بِیرِیشگه قادِر بُولِیشِی لازِم:    «يَعْرِفُونَهُ كَمَا يَعْرِفُونَ أَبْنَاءَهُمْ»،  یَعنِی شوُندَی رَوِیشدَه شَرعِی حُکمنِی باطِلدَن اَجرَه تِیب تَشخِیص بِیرَه آلِیشِی کِیرَک.

مَنَه بُو آگاه قِیلِیش یوُلِیدَه بِیزلَر هَم حاضِردَه بَرچَه مُسُلمانلَر اوُچُون بِیر هِیلدَه تَعلِیم سِیستِیمَه سِیگه اِیگه اِیمَسمِیز، شُو سَبَبلِی هَم بِیر شَخص مَنَه بُو دَرَجَدَگِی بِیلِیمگه اِیگه بوُلِیشِی، اَمّا باشقَه سِی اِیگه بوُلمَسلِیگِی موُمکِین. یاکِی بِیر مَکاندَه مَنَه بُو عِلملَر رَبّانِی اوُلَمالَرنِی مَوجُودلِیگِی وَ اوُزِیگه خاص یِیتکَه زِیش شَرائِطلَرِی سَبَبلِی آدَملَرگه یِیتِیب بارگن، اَمّا باشقَه بِیر جایدَه اوُلَمایِی سُوء بارلِیگِی وَ یامان کَنَللَر سَبَبلِی رَبّانِی اوُلَمالَرنِی هِیچ قَیسِی بِیرِینِی سوُزِی یِیتمَه گن بوُلِیشِی مُومکِین.

اوُلَرنِی اوُتگن اَجدادلَرِیگه یِیتکَه زِیلگنلِیگِی سَبَبلِی مَنَه بُو یِیتکَه زِیلگن نَرسَه لَر اوُلَرگه هَم یِیتَه دِی، دِیگن نَرسَه دَلِیل بوُلَه آلمَیدِی. یوُق، بوُندَی بوُلمَیدِی، اَصلاً بوُلِیشِی موُمکِین اِیمَس، اَگر شوُندَی بوُلگه نِیدَه دَعوَت، تَبلِیغ اِیشِی توُحتَب قالگن بوُلَر وَ دِین مِعراث قِیلِیب آلِینَه دِیگن نَرسَه گه اَیلَه نَردِی، فَقِیه، مُجتَهِد ، اَهلِی فَن سوُزلَرِینِی اوُزِینِی مَعناسِینِی یوُقاتَردِی.

اَنِیق وَ رَوشَن کوُرِینِیب توُرگه نِیدِیک، هَر بِیر دَوردَه شَرعِی بِیلِیملَرنِی کَسب قِیلَه دِیگن وَ هِجرَت قِیلَه دِیگن، هَمدَه اوُزِینِی مِللَتِیگه مَنَه بوُ بِیلِیملَرنِی یِیتکَه زَه دِیگن کِیشِیلَر پَیدا بوُلَه دِی:     ” وَما كانَ الْمُؤْمِنُونَ لِيَنْفِرُوا كَافَّةً فَلَوْلا نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طائِفَةٌ لِيَتَفَقَّهُوا فِي الدِّينِ وَلِيُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذا رَجَعُوا إِلَيْهِمْ لَعَلَّهُمْيَحْذَرُونَ (توبه / 122)  بَرچَه مُؤمِنلَر (جَنگگه) چِیقِیشلَرِی لایِیق اِیمَس. اَخِیر اوُلَردَن هَر بِیر گوُرُوهدَن بِیر طائِفَه آدَملَر (جَنگ اوُچُون) چِیقمَیدِیلَرمِی؟! (قالگنلَرِی اِیسَه مَدِینَه دَه) دِیننِی اوُرگه نِیب، ( جَنگگه کِیتگن) قَوملَرِی اوُلَرنِینگ آلدِیلَرِیگه قَیتگن وَقتلَرِیدَه، اوُ قَوملَر آلله نِینگ عَذابِیدَن آگاهلَنتِیرگه نِی (قالمَیدِیلَرمِی)؟ !

مَنَه بُو دَعوَتچِی طائِفَه دِیندَگِی فِقهنِی اوُرگه نِیب سوُنگرَه اوُنِی قَوملَرِی توُشوُنَه دِیگن تِیلدَه اوُلَرگه یِیتکَه زِیشلَرِی لازِم، بُو یِیردَه مَنَه بُو نَرسَه جُودَه مُهِم، اوُشَه مِللَت توُشوُنَه دِیگن تِیلدَه یِیتکَه زِیلِیشِی کِیرَک، «بِلِسَانِ قَوْمِهِ لِيُبَيِّنَ لَهُمْ» اوُشَه مِللَتنِی مَدَنِیَتِیگه توُغرِی کِیلَه دِیگن قِیلِیب اوُلَرگه آچِیق، رَوشَن بَیان قِیلِیب بِیرِیشِی کِیرَک،باشقَه چَه اِصطِلاح بِیلَن اَیتگندَه اِیسَه دِیننِی مَنَه بُو مِللَتگه “یَنگِیدَن” اِرایَه بِیرِیش لازِم، شُو طَرزدَه مِللَتنِی جاهِللِیگِی بَرطَرَف بوُلَه دِی. مَنَه بُو عَینِی حَقِیقَتدِیر.

حُوپ، اِیندِی بَرطَرَف قِیلِینِیشِی لازِم بُولگن مَنَه بُو جاهِللِیک نِیمَه؟- دِیب سَوال بِیرِیلسَه هَم بوُلَه دِی، اَگر بَرطَرَف قِیلِینمَه سَه تَکفِیرنِی مانِعلِیکلَرِینِی بِیرِیگه اوُحشَب عَمَل قِیلَه دِیمِی؟ فَن اَهلِی مُسُلمانلَردَگِی جاهِللِیکنِی اِیککِی قِیسمگه تَقسِیم قِیلِیشگن:

• مُعتَبَر جاهِللِیک: یَعنِی مُسُلمان شَخص بِیر اِیشنِی قِیلِیشدَن آلدِین “بِیلِیمگه، آگاهلِیککَه” اِیگه بوُلمَه گن. دِققَت قِیلِینگلَر، یَعنِی مُسُلمان شَخص مَنَه بُو اِیشنِی قِیلِیشدَن آلدِین “عِلمگه، آگاهلِیککَه” اِیگه بوُلمَه گن، مَنَه بُو اوِنِی مُعبَتَر جاهِللِیگِی حِسابلَه نَدِی.
• غَیرِی مُعتَبَر جاهِللِیک: یَعنِی مُسُلمان شَخص “عِلم وَ آگاهلِیککَه” اِیرِیشگندَن سُونگ مَنَه بُو اِیشنِی قِیلَه دِی. اوُ قِیلگن اِیش، “عِلم وَ آگاهلِیکدَن” سُونگ صادِر قِیلِینگن، شوُنِینگ اوُچُون هَم مَنَه بُو جاهِللِیک غَیرِی مُعتَبَردِیر، اوُنِی جاهِللِیگِینِی قَبوُل قِیلَه آلمَیمِیز.

اِیندِی شَرِیعَتنِی بَعضِی اَحکاملَرِی بارکِی هَمَّه اوُچُون آچِیق- آیدِیندِیر، بَعضِی بِیر حالَتلَر بُوندَن مُستَثنا، حاضِرچَه شوُنِی اَیتَه آلَه مِیزکِی، مُسُلمان بوُلگنلِیکلَرِی مُجمَل صُورَتدَه ثابِت بُولگن کِیشِیلَرنِی بَرچَه سِی مَنَه بُو اَحکاملَردَن آگاه بُولمَسلِیکلَرِی مُومکِین اِیمَس. مَثَلاً نَماز واجِب اِیکَه نِینِی یا رُوزَه نِی واجِب اِیکَه نِینِی یا حَجنِی، زَکاتنِی واجِب اِیکَه نِینِی هَمَّه بِیلَه دِی. چوُنکِی مَنَه بُو اوُرِینلَر هَمَّه اوُچُون رَوشَن وَ آشکار، اَگر بِیر کِیشِینِی نَماز اوُقِیمَه یاتگه نِینِی کوُرسَنگ وَ اوُنگه قَرَب نِیمَه اوُچُون نَماز اوُقِیمَه یَپسَن؟ – دِیسَنگ، مَنَه بُو کِیشِی اوُنِی جَوابِیگه مِین نَمازنِی واجِب اِیکَه نِینِی بِیلمَسدِیم ، دِیسَه. بِیز مَنَه بُو بَهانَه نِی اوُندَن قَبوُل قِیلمَیمِیز وَ مَنَه بُو شَخصنِی جاهِللِیگِی مُعتَبَر اِیمَس.

اَمّا آلدِین هَم اَیتِیب اوُتگه نِیمِیزدِیک، بوُندَن باشقَه اوُرِینلَر هَم بار بُولِیب، بِیر جَمِیعیَتدَگِی آدَملَر مَنَه بوُلَر حَقِیدَه عِلمگه، آگاهلِیککَه اِیگه بُولِیشلَرِی وَ مَنَه بُو اوُرِینلَر بارَه سِیدَگِی حُکملَر هَمَّه گه آشکار وَ رَوشَن بوُلِیشِی مُومکِین، اَمّا باشقَه جَمِیعیَتلَر اوُچُون آشکار وَ رَوشَن بُولمَسلِیگِی مُومکِین، یاکِی حَتَّی بِیر جَمِیعیَتدَگِی خاص مِنطَقَه دَگِی کِیشِیلَرنِی بِیر قِیسمِی مَنَه بُو حُکملَردَن آگاه بُولَه دِی، اَمّا باشقَه بِیر قِیسمِی اِیسَه عِلم و آگاهلِیککَه اِیگه بوُلمَیدِی وَ مَنَه بُو حُکملَر اوُلَرگه آشکار وَ رَوشَن اِیمَس. مَنَه بُو حالَتدَگِی مِعیار شوُکِی، مَنَه بُو حَق وَ حُکم باشقَه لَرگه اِیمَس، بَلکِی شَخصنِی اوُزِی اوُچُون آشکار وَ رَوشَن بوُلِیشِی لازِم.

بِیزلَرنِی هَمَّه مِیز هَم شوُندَی حالَتگه توُشگنمِیز، اَلبَتَّه سِیزنِی اوُزِینگِیز هَم بُو حالَتگه توُشگن بوُلسَنگِیز کِیرَک، یَعنِی بِیر کِیشِی کِیلِیب سِیزنِینگ خَبَرِینگِیز بُولمَه گن بِیر خَبَرنِی سِیزگه یِیتکَه زَه دِی، سوُنگرَه اِیسَه سِیزگه قَرَب تَعَجُّب بِیلَن، بوُندَن هَمَّه نِی خَبَرِی بار قَندَی قِیلِیب سِینِی خَبَرِینگ یوُق، دِییدِی؟ شوُنگه اوُحشَش حالَتگه دُوچ کِیلمَه گنمِیسِیزلَر؟ اَلبَتَّه دُوچ کِیلگنسِیز. بوُلِیب هَم مَنَه بُو شَخصگه بُو مَعلوُمات توُغرِی کَنَللَر آرقَه لِی یِیتِیب کِیلمَه گن بُولِیشِی وَ ناتوُغرِی کَنَللَردَن بُو مَعلوُماتنِی قوُلگه کِیرِیتگن بوُلِیشِی موُمکِین. بوُنگه نَمُونَه، دوُستلَرِیمِیزنِی بِیرِی صُحبَتلَه شِیب اوُتِیرگن پَیتِیمِیزدَه،کوُردلَرنِینگ حاضِرگِی مُسَیلَمَه یِی کَذّابِی بوُلمِیش اوُجَلاننِی اِیشچِیلَر حِزبِیدَگِی مُرتَدلَر یَعنِی کوُردِستاننِی سَگمَرگلَرِی بِیلَن مُسُلمانلَرنِی اوُرتَه سِیدَگِی جَنگلَر حَقِیدَگِی بِیر مَوضُوع یَعنِی جَنگنِی کِیم باشلَه گنلِیگِی اوُرتَه گه تَشلَندِی؟ شُو پَیتگه چَه دوُستِیمِیز مُسُلمانلَر جَنگنِی باشلَشگن دِیگن فِکردَه اِیدِی، اَصلِیدَه اِیسَه بَرچَه حُجَّتلَر، دَلِیللَرنِی کوُرسَه تِیشِیچَه اِیسَه جَنگنِی باشلاوچِیلَرِی مُرتَد سِکوُلارِیستلَرنِی اوُزِی بوُلِیشگن، اوُلَر قوُیِیدَگِی قائِدَه گه اَساساً اِیش آلِیب بارِیشگن اِیدِی:     ” ولا یزالون یقاتلونکم حتی یردکم عن دینکم إن استطاعوا ” مَنَه بُو کِیمسَه لَر فَعالِیَت قِیلَه یاتگن مِنطَقَه لَرنِی هَمَّه سِیدَه عِراقدَه، سُورِیَه دَه مُسُلمانلَرنِی اوُستِیگه مَنَه بُو جَنگنِی مَجبُورلَب یوُکلَنگن. بِیزنِی دوُستِیمِیز مَنَه بُو حَقِیقَتدَن بِیخَبَر اِیکَن. چوُنکِی کِیچَه – یُو کوُندُوز  مُرتَدلَر وَ مُنافِقلَرنِی قوُلِیدَگِی اَخبارات واسِیطَه لَرِی یالغاننِی بوُلَرنِی مِییَه سِیگه قوُیگن اِیدِی، شوُنِینگ اوُچُون هَم بُو کِیشِی بوُگوُنگِی کوُندَگِی حَقِیقَتنِی بِیلمَسدِی. مَنَه بُو حَقِیقَتدَه اِیسَه مُسُلماننِی بِیکارگه توُکِیلگن قانِی وَ مَنَه بُو قان حَقِیقَت یُولِیدَه توُکِیلدِیمِی یا یوُقمِی؟ – دِیگن مَوضوُعلَر حَقِیدَه صُحبَت قِیلِینَردِی. عُمُوماً آلگندَه بِیر مُسُلماننِی قانِی حَقِیدَه گپ آچِیلگن اِیدِی. بُو یِیردَه بِیر مُسُلماننِی آبرُوسِی، دِینِی حَقِیدَه گپ کِیتَه یاتگن اِیدِی، اَمّا مَنَه بُو دُوستِیمِیزنِی خَبَرِی یوُق اِیکَن.

دِیمَک، بُو یِیردَگِی مِعیار شوُکِی، مَنَه بُو مَسَلَه وَ حُکم اوُتِیب کِیتگن اَجدادلَرگه یاکِی باشقَه مِنطَقَه لَردَگِی آدَملَرگه یا مَنَه بُو جَمِیعیَتدَه یَشَیدِیگن باشقَه آدَملَرگه اِیمَس، بَلکِی بُو شَخصنِی اوُزِی اوُچُون مُشَخَّص وَ آشکار بوُلِیشِی کِیرَک.

بَیهَقِی وَ عَبدُالرَّزّاق رَحِمَهُ الله نِی کِیلتِیرِیشِیچَه: عُمَر اِبنِ خَطّاب رَضِیَ الله عَنهُ شامدَگِی بِیر کِیشِینِینگ زِنانِی حَرام قِیلِینگه نِی حَقِیدَگِی حُکمنِی بِیلمَسلِیگِی حَقِیدَه قِیلَه یاتگن اِدَّعاسِینِی قَبوُل قِیلَه دِی، بُو کِیشِی زِنا قِیلگن بوُلِیب اوُنگه نِسبَتاً اوُزِینِینگ جاهِل اِیکَه نِینِی اِدَّعا قِیلَردِی. عُمَر اِبنِ خَطّاب اوُنِی جاهِللِیگِی بارَه سِیدَگِی عُذرِینِی قَبُول قِیلَه دِی. مَنَه شوُنگه اوُحشَش اوُ کِیشِیدَن وَ عُثماندَن رِوایَت قِیلِینِیشِیچَه، عَرَب بوُلمَه گن وَ زِنا گوُناهِینِی قِیلِیب قوُیگن وَ زِنانِی حَرام قِیلِینگه نِی حَقِیدَگِی حُکمنِی بِیلمَسلِیگِینِی اِدَّعا قِیلگن بِیر جارِیَه نِینگ عُذرِینِی هَم قَبوُل قِیلِینگن اِیدِی.

سُبحَنَ الله، اَگر صَحابَه لَرنِی عَصرِیدَه مَنَه شوُنچَه سابِقوُنَ الاَوَّلوُن مَوجُود اِیکَه نِیگه وَ اِسلامِی حُکوُمَتنِی قُدرَتِینِی بارلِیگِیگه قَرَمَسدَن مَنَه بوُندَی آشکار حُکملَر حَقِیدَه هَم جاهِل بوُلِیشگن بوُلسَه، وَ اوُلَرنِی جاهِللِیکلَرِی بارَه سِیدَگِی عُذرلَرِی هَم قَبوُل قِیلِینگن بُولسَه، اِسلامِی حُکوُمَت مَوجُود بُولمَه گنلِیگِی سَبَبلِی مَنَه شوُنچَه جاهِللِیکلَر رِواجلَنگن وَ عَصرلَردَن بُویان مُنافِقلَر جَمِیعیَتنِی اوُزلَرِیگه جَولانگاه قِیلِیب آلگن مَنَه بُو دَوردَه قَنچَه مِقداردَه جاهِللِیک وُجُودگه کِیلَرکِین؟ بوُلِیب هَم مَنَه بُو جاهِللِیکلَر اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی بَرچَه اِیشلَرنِی اوُز اِیچِیگه آلگن بوُلسَه چِی؟

مَنَه بُو حالَتدَه،اَگر شَخص اوُنِی اِرتِدادگه چَه تارتِیب آلِیب بارگن جِنایَتکارانَه اِیشِیگه نِسبَتاً مُعتَبَر جاهِللِیککَه اِیگه بُولَه دِیگن بُولسَه،اوُنِینگ مَنَه بُو مُعتَبَر جاهِللِیگِی اِرتِداد جِنایَتِیدَن پاکلَه نِیشِی اوُچُون بَهانَه بوُلَه آلَه دِی وَ مَنَه شُو مُعتَبَر جاهِللِیک شَخصنِی اِیمانِیگه ضَرَر یِیتِیشِیگه مانِعلِیک قِیلَه دِی وَ شَخصگه قَرشِی حُکم صادِر قِیلِینِیشِیگه ، اوُنِی تَکفِیر بُولِیشِیگه توُسِیق بوُلَه دِی وَ شَخصنِی بُو مُعتَبَر جاهِللِیگِی اَلله نِی شَرِیعَتِینِی قَیسِی قِیسمَه تِینِی اوُز اِیچِیگه آلِیشِینِی هَم فَرقِی یُوق.

مُعتَبَر جاهِللِیک شَرِیعَتنِی هَمَّه سِیگه توُغرِی کِیلَه دِی، مَخصُوصاً عَقِیدَه گه اوُحشَش اِنسان باشقَه لَردَن تَقلِید قِیلِیب یاکِی مِعراث قِیلِیب آلالمَیدِیگن قِیسمِیدَه، شَخص اَلبَتَّه عَقِیدَه سِینِی تَحقِیق قِیلِیش، اِیزلَه نِیش، تَجرِیبَه قِیلِیش، خَطا، اَستَه – سِیکِینلِیک بِیلَن جاهِللِیکدَن عِلمگه سَرِی حَرَکَتلَه نِیش عاقِبَتِیدَه قوُلگه کِیرِیتِیش لازِم. جاهِللِیکدَن عِلمگه سَرِی وَ کُفردَن اِیمانگه ، کافِرلَرنِی جَمِیعیَتِیدَن اِسلامگه تامان قِیلِینگن حَرَکَت، اَلله نِی نَظَرِیدَگِی آلدِینگه سَرِی رِواجلَه نِیش وَ آرقَه دَه قالِیشنِی مَعناسِینِی، مَفهُومِینِی اَینگلَه تَه دِی:   «لِمَنْ شاءَ مِنْكُمْ أَنْيَتَقَدَّمَأَوْيَتَأَخَّرَ».  مَنَه بُو یوُلدَه آلدِینگه رِواجلَه نِیشنِی تَأثِیرِیدَه آرقَه دَه قالِیش یا آرقَه گه قَیتِیش مُشَخَّص بوُلَه دِی.

جاهِللِیککَه عُذر کِیلتِیرِیش بارَه سِیدَه اِیشارَه قِیلِینِیشِی کِیرَک بُولگن نوُقطَه، دِیننِی اوُصُوللَر وَ فَرعِی نَرسَه لَرگه تَقسِیم بوُلِیشِیدِیر، بَعضِی بِیر کِیشِیلَر اوُصُوللَردَه عُذر مَوجُود اِیمَس، اَمّا فَرعِی نَرسَه لَردَه مَوجُود، دِییِیشنِی قَصد قِیلِیشَه دِی. اَوَّلا مَنَه بوُندَی تَقسِیماتنِی قُرآندَه وَ صَحِیح سُنَّتدَه هِیچ قَندَی اَساسِی یوُق. دِیمَک، بُو بارَه دَه کوُنگلِینگِیز خاطِرجَم بوُلسِین. اِبنِ قایِّیم، اِبنِ تَیمِیَّه رَحِمَهُ الله گه اوُحشَه گن عالِملَر مَنَه بُو بارَدَه اَیتِیشگنکِی: ( اوُصُول وَ فَرعِی) نَرسَه لَرگه تَقسِیم بُولِیشلِیک صَحابَه لَرنِی عَصرِیدَن کِییِین پَیدا بوُلگن، باشقَه تاماندَن قَرَه گندَه مَنَه بوُندَی تَقسِیماتگه قائِل بُولگن کِیشِیلَر، دِیننِی اِینگ کَتتَه اوُصُوللَرِیدَن بوُلگن وَ دِیننِی اَرکانلَرِیدَن حِسابلَنگن نَمازنِی فَرعِی نَرسَه لَردَن، دِیب حِسابلَه شَه دِی وَ سَلَفلَر اِیختِلاف قِیلگن اِعتِقادگه آئِد مَسَلَه لَرنِی هَم فَرعِی نَرسَه لَردَن حِسابلَه شَه دِی. اوُلَرگه شُونِی اَیتَه مِیزکِی: اَگر سِیزلَرنِی اوُصُوللَردَن بوُلگن مَنضُورِینگِیز عَقِیدَه وِی مَسَلَه لَر بُولَه دِیگن بُولسَه، دِیننِی هَمَّه سِی اوُصُولدِیر؛ چوُنکِی بِیزلَر مالِی وَ یا بَدَنِی عِبادَتلَرنِی شَرعِی اِیکَه نِیگه اِعتِقاد قِیلگن پَیتِیمِیزدَه گِینَه بَچَرَه آلَه مِیز؛ عَمَلدَن آلدِین اِعتِقاد بوُلِیشِی کِیرَک، اَگر بوُندَی عَقِیدَه بُولمَیدِیگن بوُلسَه اَلله نِی عِبادَتلَرِی عَمَلنِی واسِیطَه سِی بِیلَن توُغرِی بوُلمَیدِی…….کوُردِینگِیزمِی، مَنَه بُو کَتتَه کِیشِیلَرنِینگ مَنَه بُو مَسَلَه گه نِسبَتاً کوُز قَرَشلَرِی بُولَه دِی. دِیمَک، دِیندَه اوُصُول وَ فَرعِی نَرسَه لَرگه تَقسِیم قِیلِیشلِیک قُرآن وَ سُنَّتدَه هِیچ قَندَی اَساسِی یوُق.

مَنَه بُو حالَتدَه جاهِللِیککَه عُذر کِیلِتیرِیش مُعتَبَر جاهِللِیکنِی دِیننِی بِیر قِیسمِیدَه اِیمَس، بَلکِی دِیننِی هَمَّه سِیدَه قَبوُل قِیلِیشدَن عِبارَت. آشکار وَ اَنِیق اِیشلَر یَعنِی شَرِیعَتدَه اَنِیق وَ آشکار بَیان قِیلِینگن اِیشلَر یاکِی باشقَه لَرگه آشکار وَ رَوشَن بُولگن اِیشلَر اِیمَس، آلدِین “شَخص اوُچُون” آشکار وَ رَوشَن بوُلگن اِیشلَردِیروَ شوُنِینگ اوُچُون هَم بِیر مُسُلمانگه اِیشلَرنِی آشکار وَ رَوشَن قِیلِینِیشِی کِیرَک، مَنَه بوُ اِیشلَرنِی آشکار وَ اَنِیق قِیلگه نِیمِیزدَن سوُنگ، شَخصنِی اوُستِیدَه حُکمنِی مَرحَلَه لَرنِی باسِیب اوُتِیش آرقَه لِی صادِر قِیلَه مِیز.

اِیندِی، اَگر مُسُلمان کِیشِی شَرعِی کَنَللَر آرقَه لِی اوُزِینِی جاهِللِیگِینِی بَرطَرَف بوُلِیشِی اوُچُون حَرَکَت قِیلمَه سَه یاکِی بِیرار کِیشِی اوُنگه اِیشلَرنِی آشکار وَ رَوشَن قِیلِیب بِیرِیشِیگه هَم رُحصَت بِیرمَه سَه چِی؟ مَنَه بوُ حالَتدَه، بوُندَی شَخص هِیچ قَندَی عُذرلِی سَبَبسِیز دَرسلَرگه حاضِر بوُلمَه گن وَ باشقَه لَردَن آرقَه دَه قالگن شاگِردگه اوُحشَیدِی، اوُنِی اِمتِحانلَردَن اوُتَه آلمَسلِیگِی هَم طَبِیعِیدِیر. مَنَه بُو شَخصنِی هِیچ قَندَی عُذرِی یُوق، چوُنکِی اوُنگه هَمَّه نَرسَه مُهَیّا اِیدِی، اَمّا “اوُزِینِی اِیختِیارِی بِیلَن” دَرسلَرگه قَتنَشمَه گن وَ “اوُزِینِی اِیختِیارِی بِیلَن” اوُزِینِی تَعلِیمدَن، یوُقارِی صِینفگه اوُتِیشدَن، اِیلگه رِیلَشدَن مَحرُوم قِیلگن. شوُ تَرتِیبدَه  اوُ مُرتَد بوُلگن وَ اوُزلَرِینِی اوُچتَه لِیک کافِرلَر (اَهلِی کِتاب کافِرلَرِی، شِبهِ اَهلِی کِتاب کافِرلَرِی، مُشرِک وَ سِکوُلار کافِرلَر) جُملَه سِیگه قوُشگن وَ اوُزلَرِینِی اوُلَردَن دِیب بِیلگن کِیشِیلَر اوُچُون هَم عُذر مَوجُود اِیمَس. چوُنکِی جاهِللِیککَه عُذر کِیلتِیرِیش کافِرلَرگه اِیمَس، مُسُلمانلَرگه تِیگِیشلِی نَرسَه، کافِرلَرگه اِیمَس فَقَط مُسُلمانلَرگه تِیگِیشلِی اِیمتِیازدِیر.

مَنَه بُو حالَتدَه اَگر مُسُلمان کِیشِی شوُندَی مُعتَبَر جاهِللِیککَه اِیگه بوُلسَه، شوُ مُعتَبَر جاهِللِیگِی اوُنِی تَکفِیر بُولِیشِیگه مانِعلِیک قِیلَه آلَه دِی وَ حُکم اوُنِی اوُستِیدَن آلِیب تَشلَه نَدِی.

اِیککِینچِی اوُرِیندَه مُسُلمان کِیشِینِی تَکفِیر قِیلِینِیشگه مانِعلِیک قِیلَه آلَه دِیگن اِیشلَر، قَصددَن قِیلِینمَه گن اوُنوُتِیش، خَطا وَ شوُنگه اوُحشَش اِیشلَر حِسابلَه نَدِی:

اِنساننِی اِیشلَرِی قَصددَن یا قَصد قِیلمَه گن حالَتدَه بوُلِیشِینِی هَمَّه مِیز یَحشِی بِیلَه مِیز، اوُنوُتِیش وَ خَطا یاکِی قَتتِیق قوُرقوُو یا غَضَبلَه نِیش یا اوُتَه قَتتِیق هَیَجانلَه نِیش سَبَبلِی اِنسان اوُزِی اِیستَه مَه گن اِیشلَرنِی قِیلِیشِی موُمکِین، مَنَه بُولَرنِی قَصددَن قِیلِینمَه گن اِیشلَر جُملَه سِیگه کِیرَه دِی وَ شَخص قَصد قِیلمَه گن حالَتدَه حَقدَن اوُزاقلَه شِیب کِیتَه دِی وَ جِنایَتگه دُوچار بُولَه دِی، اِیشلَرنِی قَصد قِیلمَه گن حالَتدَه بوُلِیشِی شَخصنِی اِیمانِیگه ضَرَر یِیتِیشیِگه وَ شَخصنِی اوُستِیدَه اِرتِداد حُکمِینِی اِجرا اِیتِیلِیشِیگه مانِع بوُلَه دِی. اَلله تَعالَی بوُندَی مُسُلمانلَر حَقِیدَه مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی:    

• لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا ۚ لَهَا مَا كَسَبَتْ وَعَلَيْهَا مَا اكْتَسَبَتْ ۗ رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا إِن نَّسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا …( بقره/۲۸۶)،  اَلله هِیچ بِیر جاننِی طاقَتِیدَن تَشقَه رِی نَرسَه گه تَکلِیف قِیلمَیدِی. ( هَر کِیمنِینگ) قِیلگن ( یَحشِی ) عَمَلِی اوُزِی اوُچُوندِیر وَ (یامان) عَمَلِی هَم اوُزِینِینگ بوُینِیگه دِیر. پَروَردِیگارا، اَگر اوُنوُتگن یاکِی خَطا قِیلگن بوُلسَک، بِیزنِی عَذابِینگگه گِیرِیفتار اَیلَه مَه!
• لَيْسَ عَلَيْکُمْ جُناحٌ فيما أَخْطَأْتُمْ بِهِ وَ لکِنْ ما تَعَمَّدَتْ قُلُوبُکُمْ وَ کانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحيماً (احزاب/۵( قِیلگن خَطالَرِینگِیز سَبَبلِی سِیزلَرگه گوُناه یُوقدِیر، لِیکِن کوُنگِیللَرِینگِیز (بِیلَن) قَصد قِیلگن نَرسَه دَه گِینَه (گوُناهکار بوُلَرسِیزلَر). اَلله مَغفِرَتلِی، مِهرِبان بوُلگن ذاتدِیر.

حوُپ، رَسُول الله صَلّی اَلله عَلَیهِ وَسَلَّم هَم مَنَه بُو آیَت وَ اوُنگه اوُحشَگن آیَتلَرنِی یَنَدَه آچِیقراق رَوشَنلَشتِیرِیش اوُچُون مَرحَمَت قِیلَه دِیلَرکِی،اَگر اوُمَّتِیم خَطاگه، اوُنُوتِیشگه،مَجبُورِی حالَتگه دُوچار بوُلَه دِیگن بُولسَه لَر، اَلله تَعالَی اوُلَرنِی مَنَه بُو اِیشلَرِینِی کِیچِیرَه دِی: ” إِنَّ اللهَ تَجَاوَزَ لِي عَنْ أُمَّتِي الخَطَأَ وَالنِّسْيَانَ وَمَا اسْتُكْرِهُوا عَلَيْهِ “.

بُو یِیردَگِی خَطادَن مَقصَد، شَخص بِیر اِیشنِی قِیلماقچِی بُولَه دِی، اَمّا اوُ قِیلگن اِیشنِی نَتِیجَه سِی اوُ نَظَردَه توُتگن اِیشدَن کوُرَه باشقَه نَرسَه بوُلِیب چِیقَه دِی، مَثَلاً:

• خَیبَرغَزاتِیدَه قَدرلِی صَحابَه لَردَن بُولگن عامِر اِبنِ  اَکواع رَضِیَ الله عَنهُ دُشمَننِی اَسکَرِینِی اوُلدِیرِیشنِی قَصد قِیلَه دِی، اَمّا اوُرگن ضَربَه سِی اوُزِیگه قَیتَه دِی وَ اوُنِی اوُزِی اوُلَه دِی. صَحابَه لَرنِی بِیرِی اَیتَه دِیکِی: عامِر اوُزِینِی اوُزِی اوُلدِیردِی  وَ بُو اوُنِی عَمَللَرِینِی باطِل قِیلَه دِی. اَکواع رَضِیَ الله عَنهُ نِی اَکَه سِی سَلمَه رَضِیَ الله عَنهُ یاشگه توُلَه کوُزلَرِی بِیلَن رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی آلدِیلَرِیگه کِیلَه دِی، شوُندَه اوُ کِیشِی مَرحَمَت قِیلَه دِیلَرکِی: سِینگه نِیمَه بوُلدِی؟ سَلمَه اَیتَه دِیکِی: عامِرنِی عَمَللَرِی باطِل بُولدِی،دِییِیشیَپتِی. اوُ کِیشِی مَرحَمَت قِیلدِیلَرکِی: کِیم بُو سوُزلَرنِی اَیتَدِی؟ یارانلَرِینگِیزنِی بِیرِی، دِیب جَواب بِیردِی. رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم مَرحَمَت قِیلدِیلَرکِی:   كَذَبَ مَنْ قَالَ ذَلِكَ، بَلْ لَهُ أَجْرُهُ مَرَّتَيْنِ. اوُلَر یالغان اَیتِیشِیبدِی، بُونِی کِیم اَیتگن بُولسَه هَم یالغان اَیتِیبدِی، اوُ اوُچُون اِیککِی بَرابَر ثَواب مَوجُوددِیر.

مَنَه بُو حَدِیثدَگِی قَدرلِی صَحابَه اوُزِینِی اوُلدِیرِیشنِی قَصد قِیلگن اِیمَسدِی، رَسُول اَلله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم هَم اوُنِی قِیلگن اِیشِی خَطا سَبَبلِی بوُلگه نِینِی وَ اوُ کِیچِیرِیلِیشِینِی مَعلوُم قِیلِیب بُو اِیشگه اَنِیقلِیک کِیرِیتَه دِیلَر.

یاکِی باشقَه بِیر جایدَه رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم مَرحَمَت قِیلَه دِیلَرکِی: خُداوَند اوُزِی تامانگه تَوبَه قِیلِیب قَیتَه یاتگن بَندَه سِی اوُچُون سِیزلَرنِی هَر بِیرِینگِیزدَن کوُرَه شادراق بوُلَه دِی. آدَملَر یَشَیدِیگن جایلَردَن اوُزاقدَگِی بِیر بِیاباندَه بِیر شَخص آذِیق- آوقَت نَرسَه لَرِی بِیلَن بِیرگه آتِینِی هَم یُوقاتِیب قوُیگن پَیتِیدَه، اوُنِی تاپِیشدَن نااوُمِید بوُلِیب قالَه دِی. شَخص دَرَختنِی سایَه سِیگه دَم آلِیش اوُچُون چوُزِیلِیب یاتَه دِی، اوُ شوُ حالَتدَه پَرِیشان بُولِیب توُرگن پَیتِیدَه توُسَتدَن آتِینِی باشِیگه کِیلِیب قالگه نِینِی کوُرَه دِی. شُوندَه آتِینِی تِیزگِینِینِی اوُشلَب آلِیب قَتتِیق حُرسَند بوُلگه نِیدَن اَیتَه دِیکِی:    قَالَ مِنْ شِدَّةِ الْفَرَحِ اللَّهُمَّ أَنْتَ عَبْدِی وَأَنَا رَبُّکَ أَخْطَأَ مِنْ شِدَّةِ الْفَرَحِ، مَنَه بُو شَخص قَتتِیق حُرسَند بُولگه نِیدَن اَیتَه دِیکِی: پَروَردِیگارا! سِین بَندَه وَ مِین سِینِی پَروَردِیگارِینگمَن. مَنَه بُو شَخص قَتتِیق حُرسَند بُولگه نِی سَبَبلِی خَطا قِیلَه دِی.

اَگر بِیر شَخص اَلله نِی اوُزِینِی بَندَه سِی دِیب خِطاب قِیلَه دِیگن بُولسَه، شُبهَه سِیز بُو شَخص آشکار کُفرگه دوُچار بوُلگن بُولَه دِی، قَطعاً هَم آشکار کُفرگه دوُچار بُولَه دِی، شوُنِینگدِیک اَگر بِیر کِیشِی قَصددَن، آگاه بوُلگن حالَتدَه بُو اِیشنِی قِیلسَه، بُو اوُنِی اِسلامدَن چِیقِیشِیگه بائِث بوُلَه دِی، اَمّا آلدِین اَیتِیب اوُتِیلگن شَخصگه اوُحشَب خَطا قِیلگن حالدَه اَیتِیب یُوبارسَه مَعذوُر بُولَه دِی وَ اوُنِی اوُستِیدَه حُکم صادِر بُولمَیدِی.

اَگر بِیر شَخص اَلله نِی اوُزِینِی بَندَه سِی دِیب خِطاب قِیلَه دِیگن بُولسَه، شُبهَه سِیز بُو شَخص آشکار کُفرگه دوُچار بُولگن بُولَه دِی، قَطعاً هَم آشکار کُفرگه دوُچار بُولَه دِی، شوُنِینگدِیک اَگر بِیر کِیشِی قَصددَن،آگاه بُولگن حالَتدَه بُو اِیشنِی قِیلسَه، بُو اوُنِی اِسلامدَن چِیقِیشِیگه بائِث بوُلَه دِی، اَمّا آلدِین اَیتِیب اوُتِیلگن شَخصگه اوُحشَب خَطا قِیلگن حالدَه اَیتِیب یوُبارسَه مَعذوُر بوُلَه دِی وَ اوُنِی اوُستِیدَه حُکم صادِر بوُلمَیدِی.

اَلبَتَّه،خَطاکار یاکِی اوُنوُتگن شَخصگه نِسبَتاً قَتتِیق قوُل بوُلِیش وَ گوُناهنِی آلِیب تَشلَه نِیشِی، مُشَخَّص جِنایَتلَردَگِی اَحکاملَرنِی اِجرا قِیلِینمَیدِی دِیگن مَعنادَه اِیمَس. چوُنکِی خَطا قِیلِیش، اوُنوُتِیش بارَه سِیدَگِی مَسَلَه لَردَه بَعضِی بِیر مَسَلَه لَر بارکِی، خَطا قِیلِینگن تَقدِیردَه هَم اوُنِی اِجرا قِیلِینِیشِی کِیرَک، مَخصُوصاً بوُلَراَلله نِینگ بَندَه لَرِینِی حَققِیگه تِیگِیشلِی بوُلسَه. قَصد قِیلمَه گن حالدَه آدَم اوُلدِیرِیشگه اوُحشَش، بوُندَه شَخص باشقَه بِیر کِیشِینِی قَصد قِیلمَه گن حالدَه اوُلدِیرِیب قوُیَه دِی، بُونِی بَرابَرِیدَه اِیسَه اوُزِینِی قِیلگن خَطاسِی سَبَبلِی کَفّارات بِیرِیب دِییَه توُلَه شِی لازِم. یاکِی بوُلمَه سَم طَهارَت آلِیشنِی اوُنوُتِیب طَهارَتسِیز نَماز اوُقِیگن کِیشِی، بِیر مُددَتدَن سوُنگ بوُ اوُنِی یادِیگه کِیلَه دِی. شوُندَه، نَمازِینِی اِیککِینچِی مَرتَه قَیتَه اوُقِیشِی کِیرَک، یاکِی بِیر فَرضنِی وَقتِی اوُتِیب کِیتگن بوُلسَه وَ اوُ نَمازِینِی اوُنوُتِیب قوُیگن بوُلسَه، یادِیگه توُشگندَن سوُنگ اوُنِی اوُقِیشِی لازِم.

بُو یِیردَگِی گوُناه اوُنِی اِیمانِیگه ضَربَه، ضَرَر یِیتکَزمَیدِی، اوُنِی اوُنوُتگنلِیگِی یا خَطا قِیلگه نِی سَبَبلِی بُو نَرسَه لَر اِیمانِیگه ضَرَر یِیتِیشِیگه مانِعلِیک قِیلَه دِی وَ اوُ یِیتکَزگن ضَرَرنِی قاپلَه شِی لازِم. هَر قَندَی حالَتدَه هَم، اوُنوُتِیش وَ خَطاگه اوُحشَه گن قَصددَن قِیلِینمَه گن اِیشلَر مُسُلمان شَخصنِی تَکفِیر قِیلِینِیشِیگه مانِعلِیک قِیلَه دِی.

تَکفِیرگه مانِعلِیک قِیلَه دِیگن وَ تَکفِیرنِی مانِعلِیکلَرِیدَن حِسابلَنگن اوُرِینلَردَن یَنَه بِیرِی، اِکراه وَ مَجبُورلِیکدِیر:

 اِکراه حالَتِیدَه شَخص بِیر اِیشنِی مَجبُورِیَت سَبَبلِی قِیلَه دِی وَ اَگر مَجبُور بُولمَسَه ، مَنَه بُو شَخص بُو اِیشنِی قِیلمَسدِی. حوُددِی قُرَیشنِی سِکوُلارِیستلَرِی عَمّار اِبنِ یاسِر رَضِیَ الله عَنهُ نِی اوُنِینگ اوُزِی اِعتِقاد قِیلمَیدِیگن سوُزلَرنِی اَیتِیشگه مَجبُور قِیلگنلَرِیگه اوُحشَیدِی. اَلله تَعالَی کافِرلَرنِی قوُلِیگه توُشِیب قالگن مَنَه بُو صَحابَه حَقِیدَه وَ اوُنگه اوُحشَه گنلَر بارَه سِیدَه قوُیِیدَگِیچَه مَرحَمَت قِیلَه دِی:

” مَن کَفَرَ بِاللّهِ مِن بَعْدِ إیمَانِهِ إِلاَّ مَنْ أُکْرِهَ وَقَلْبُهُ مُطْمَئِنٌّ بِالإِیمَانِ وَلَکِن مَّن شَرَحَ بِالْکُفْرِ صَدْراً فَعَلَیْهِمْ غَضَبٌ مِّنَ اللّهِ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِیمٌ ”  (نحل/ 106 ) کِیم اَلله گه اِیمان کِیلتِیرگندَن کِییِین ( یَنَه قَیتِیب) کافِر بوُلسَه ( اَلله نِینگ غَضَبِیگه دوُچار بُولوُر). لِیکِن کِیم قَلبِی اِیمان بِیلَن آرام آلگن حالدَه (کُفر کَلِیمَه سِینِی اَیتِیشگه) مَجبُور قِیلِینسَه، ( اوُنِینگ اِیمانِیگه زِیان یِیتمَس). اَمّا کِیمنِینگ کوُنگلِی کُفر بِیلَن ( یَعنِی، دِیندَن چِیقِیب کافِر بوُلِیش بِیلَن) یازِیلَه دِیگن بوُلسَه، بَس، اوُندَن کِیمسَه لَرگه اَلله تامانِیدَن غَضَب وَ اوُلوُغ عَذاب باردِیر.

اِیندِی بِیر مُسُلمان کافِرلَرنِینگ مَجبُور قِیلگن نَرسَه لَرِینِی بَرابَرِیدَه قَنچَه لِیک دَرَجَه دَه چِیدَب بِیرِیشِی، اوُنِینگ اِیمانِیگه باغلِیق، بُو اوُچُون حَد، چِیگرَه تَعیِین قِیلِینمَه گن. سُمَیَّه رَضِیَ الله عَنها کافِرلَر طَلَب قِیلگن نَرسَه گه بَرداش بِیرَه دِی وَ حَتَّی جانِینِی بِیرگن تَقدِیردَه هَم کُفرلِی سوُزلَرنِی تِیلگه آلِیشگه حاضِر بوُلمَیدِی وَ آلمَیدِی هَم وَ اوُشَه طاغُوتنِی یوُزِیگه توُفوُرَه دِی. اَمّا اوُنِی اوُغلِی عَمّار اوُشَه کُفر سوُزلَرِینِی مَجبُورلِیگِی سَبَبلِی اَیتَه دِی. دِیمَک، شَخصگه بُو بارَه دَه تَکلِیف، حَد تَعیِین قِیلِیب بوُلمَیدِی، بُو شَخصلَرنِینگ اِیمانِینِی مِعزانِیگه، کِینگلِیگِیگه باغلِیق بوُلَه دِی. اَمّا اِسلام اوُلَمالَرِی اوُلِیم وَ زِنانِی مَنَه بُو قائِدَه دَن مُستَثنا قِیلِیشگن وَ هَر قَندَی صُورَتدَه مُسُلمان کِیشِی مَنَه بُو اِیککِی جِنایَتنِی اَگرچِی جاننِی بِیرِیش عِوَضِیگه بُولسَه هَم قِیلمَسلِیکِی کِیرَک، دِیب اِعتِقاد قِیلِیشَه دِی.

مُتَّحَم شَخصگه نِسبَتاً اِرتِداد حُکمِینِی صادِر قِیلِینِیشِیدَن آلدِین تِیکشِیرِیب چِیقِیلِیشِی لازِم بوُلگن وَ بُو شَخصنِی مُناسَبَت بِیلدِیرِیشدَه آخِیرگِی مَرحَلَه صِیفَتِیدَه اِیشلَه تِیلَه دِیگن تَکفِیرنِی مانِعلِیکلَرِیدَن حِسابلَنگن نَرسَه، تَعوِیل بُولَه دِی. مَنَه بُو مَرحَلَه دَه حُکمنِی صادِر قِیلماقچِی بُولگن شَخص کامِل اِیشانچگه اِیگه بوُلِیشِی کِیرَک.

شَرعِی تَعوِیل قِیلِیش وَ شَرعِی اِجتِهاد قِیلِیش هَم، خَطا قِیلِینِیشِی مُومکِین بوُلگن اوُرِینلَردَن بِیرِی حِسابلَه نَدِی،شوُ بِیلَن بِیرگه اوُ شَخصنِی اِیمانِیگه ضَرَر یِیتِیشِیگه مانِعلِیک قِیلَه دِی وَ مُسُلمان شَخص اِسلام دائِرَه سِیدَن چِیقِیب کِیتِیشِیگه یوُل قوُیمَیدِی. تَعوِیل قِیلَه یاتگن کِیشِینِینگ هَدَفِی اَلله نِینگ شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرگه اِطاعَت قِیلِیشدِیر، اَمّا اوُ قِیلگن اِجتِهادِیدَه خَطاگه دُوچار بوُلَه دِی. یَعنِی تَعوِیل قِیلوُوچِینِینگ اَصلِی مَقصَدِی اَلله نِینگ شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرگه اِطاعَت قِیلِیش، بُویسِینِیشدَن عِبارَت بوُلِیب،اوُ  اَصلِیدَه اَلله نِی بوُیرُوغِیگه اِیرگشماقچِی بوُلَه دِی،اَمّا اِجتِهاددَه خَطا قِیلِیب قوُیَه دِی.

شَرعِی حُجَّتلَرگه نِسبَتاً خَطا تَعوِیل قِیلِیشلِیک، رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّمنِی عَصرلَرِیدَه  صادِر بوُلگن، حَتَّی تَحلِیل وَ تَحرِیم حَددِیدَگِی تَعوِیللَرگه بِیر نِیچَه اوُرِیندَه اِیشارَه قِیلِیب اوُتدِیک، یَنَه بِیر مَرتَه اوُلَرگه اِیشارَه قِیلماقچِیمِیز. اَمّا اوُ پَیتدَه رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی بارلِیکلَرِیگه وَ اِسلامِی حُکوُمَتنِی وَ صَحابَه لَرنِی شوُراسِینِی مَوجُودلِیگِیگه قَرَمَسدَن، شَخصنِی اوُستِیدَه “نَبَوِی حُجَّت” اِقامَه قِیلِینمَه گوُنچَه وَ شَرعِی کَنَللَر آرقَه لِی اوُنِی جاهِللِیگِی یوُقاتِیلمَه گوُنچَه وَ اوُندَن تَوبَه قِیلِیش طَلَب قِیلِینمَه گوُنچَه، شَخصنِینگ قِیلگن خَطاسِی سَبَبلِی اوُنِی اوُستِیدَه اِرتِداد حُکمِی اِجرا قِیلِینمَه گن، اَگرچِی خاطِب اِبنِ بَلتَعَه رَضِیَ الله عَنهُ نِی واقِیعَه سِیدَه اَوَّل اوُ کِیشِی تَکفِیر قِیلِینَه دِی، اَمّا کِییِینگِی قِیلِینگن تِیکشِیرُولَر نَتِیجَه سِیدَه خاطِب رَضِیَ الله عَنهُ حَقِیدَگِی تَکفِیر خَطا بوُلگنلِیگِی مَعلوُم بُولَه دِی، شوُ سَبَبلِی هَم بُو اِیش اِرتِداد حُکمِینِی اِجرا قِیلِینِیشِیگه چَه یِیتِیب بارمَیدِی. 

صَحابَه لَرنِی عَصرِیدَگِی یاکِی اوُندَن کِییِینگِی عَصرلَردَگِی خَطا تَعوِیللَرگه، خَطا اِجتِهادلَرگه مِثاللَر جُودَه کوُپ، بِیزلَرگه مَوضُوعنِی یَنَه دَه یارِیتِیب بِیرِیشِی اوُچُون اوُلَرنِی بِیر نِیچَه سِیگه اِیشارَه قِیلِیب اوُتماقچِیمِیز:

• رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی صَحابَه لَرِیدَن بوُلگن جابِر رَضِیَ الله عَنهُ اَیتَه دِیکِی: سَفَرگه چِیققَن اِیدِیک، بِیزلَرنِی بِیرِیمِیزنِی باشِیمِیزگه تاش کِیلِیب تِیگدِی وَ اوُنِی باشِینِی یَرَه لَه دِی، بُو شَخص اِحتِلام بُولگن اِیدِی، شوُندَه اوُ اَطرافِیدَه گِیلَردَن مِیندَه تَیَمُّوم قِیلِیشگه رُحصَت بارمِی؟ – دِیب سُورَه دِی. بِیزنِی نَظَرِیمِیز بُویِیچَه سِین اوُچُون تَیَمُّومگه رُحصَت یُوق، چوُنکِی حاضِر سِیندَه طَهارَت قِیلِیش اوُچُون سُوو مَوجُود، دِییِیشدِی. مَنَه بُو شَخص غُسل قِیلدِی وَ هَلاک بوُلدِی. رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّمنِی حُضوُرلَرِیگه کِیلگن پَیتِیمِیزدَه، اوُ کِیشِی بوُندَن خَبَر تاپدِیلَر وَ مَرحَمَت قِیلدِیلَرکِی:     ” قَتَلُوهُ قَتَلَهُمُ اللَّهُ، أَلَا سَأَلُوا إِذَا لَمْ يَعْلَمُوا؟ فَإِنَّمَا شِفَاءُ الْعِيِّ السُّؤَالُ، إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيهِ أَنْ يَتَيَمَّمَ وَيَعْصِرَ- أَوْ يَعْصِبَ- عَلَى جُرْحِهِ خِرْقَةً ثُمَّ يَمْسَحُ عَلَيْهَا، وَيَغْسِلُ سَائِرَ جَسَدِهِ .” ‌اوُنِی اوُلدِیرِیشدِی، اَلله اوُلَرنِی هَلاک قِیلسِین، اَگر بِیلِیشمَس اِیکَن نِیمَه اوُچُون سَوال قِیلِیب سُورَشمَه گن؟ نادانلِیکنِی یَگانَه چارَه سِی، عِلاجِی سوُرَشدِیر، اوُ فَقَط تَیَمُّوم قِیلسَه وَ بِیر اِیسکِی لَتتَه بِیلَن یَرَه سِینِی باغلَب آلسَه بوُلدِی اِیدِی، شوُندَن سوُنگ یَرَه سِینِی اوُستِیگه مَسح تارتَردِی وَ بَدَنِیدَگِی قالگن قِیسمِینِی یُووَردِی.

بُو یِیردَه کوُرِیب توُرگه نِیمِیزدِیک ناتوُغرِی اِجتِهاد بِیر مُسُلماننِی اوُلِیمِیگه سَبَب بوُلدِی، اَمّا بُو یِیردَگِی اِجتِهاددَه قِیلِینگن خَطا، جاهِللِیک سَبَبِیدَن هِیچ کِیم جَزالَنمَه دِی. مَنَه بُو قَدرلِی صَحابَه لَر تَیَمُّومگه،نَمازگه، طَهارَتگه آئِد مَسَلَه دَه اِجتِهاد وَ تَعوِیل قِیلِیشَه دِی وَ اوُلَرنِی قِیلگن تَعوِیلِی خَطا بوُلِیب چِیقَه دِی وَ شوُ تَعوِیل بِیر مُسُلماننِی اوُلِیمِیگه سَبَب بوُلَه دِی، اَمّا شوُنگه قَرَمَسدَن اوُلَرنِینگ مَنَه بُو خَطا تَعوِیللَرِی قَبوُل قِیلِینَه دِی وَ شَرعِی مَنبَعلَردَگِی خَطا تَعوِیل سَبَبلِی هِیچ کِیم جَزالَنمَیدِی.

• اِیککِینچِی رَسُول اَلله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِینگ “راجِع” وَ “بِعرُالمَعُونَه” فاجِیعَه سِیدَگِی اوُزلَرِینِی اِجتِهادلَرِی بوُلِیب، بُو اِجتِهاد اَنَه اوُشَنچَه صَحابَه لَرنِی اوُلِیمِیگه بائِث بوُلگن اِیدِی. اَوَّل بِیر مَرتَه بوُ فاجِیعَه بوُلِیب اوُتَه دِی، رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّم اِیککِینچِی مَرتَه هَم یُو بارَه دِیلَر، اَمّا بُو سَفَر هَم شُو فاجِیعَه صادِر بُولَه دِی.
•  باشقَه بِیر اوُرِیندَه اِیسَه قَدرلِی صَحابَه بَراء اِبنِ مَعرُور رَضِیَ الله عَنهُ گه اِیشارَه قِیلَه مِیز. بُو قَدرلِی صَحابَه قِبلَه اوُزگه رِیشِیدَن آلدِین بَرچَه مُسُلمانلَرگه خِلاف رَوِیشدَه قِبلَه گه قَرَب نَماز اوُقِیدِی، مَنَه بُو پَیتدَه باشقَه مُسُلمانلَر بَیتُ المُقَدَّسگه قَرَب نَماز اوُقِیشَردِی، رَسُول الله صلی الله علیه وسلم مَنَه بُو صَحابَه نِی مَککَه تامانگه قَرَب نَماز اوُقِییاتگه نِیدَن خَبَر تاپگنلَرِیدَن سوُنگ، باشقَه مُسُلمانلَرگه خَبَر بِیرگن حالدَه، اوُنگه هَم مُسُلمانلَر بِیلَن بِیر هِیل بُول وَ هَمَّه نَماز اوُقِییاتگن تامانگه قَرَب نَماز اوُقِی، دِیب اَمر قِیلدِیلَر؛ اوُنگه قَرَب نَمازلَرِینِی یَنَه قَیتَه دَن اوُقِیشگه بُویُورمَه دِیلَر، نِیمَه اوُچُون؟؟؟ چوُنکِی اوُ تَعوِیل قِیلگن اِیدِی.
• اوُتگن دَرسلَرِیمِیزدَه اِیشارَه قِیلگه نِیمِیزدِیک، خاطِب اِبنِ بَلتَعَه هَم خَطا تَعوِیل سَبَبلِی جاسُوسلِیک گوُناهِیگه دُوچار بُولَه دِی، عُمَر اوُنِی اوُستِیدَه اِرتِداد حُکمِینِی صادِر قِیلگندَن سوُنگ؛ خاطِب رَضِیَ الله عَنهُ اوُزِینِینگ قِیلگن اِیشِی اِرتِدادگه بائِث بوُلِیشِینِی یَحشِی بِیلَردِی، شوُنِینگ اوُچُون هَم اوُزِیگه قَرشِی عُمَر رَضِیَ الله عَنهُ نِی صادِر قِیلگن حُکمِینِی بَرابَرِیدَه اَیتَه دِیکِی: مِین مُرتَد بوُلگه نِیم یوُق، دِیب اوُزِینِی دَلِیللَرِینِی کِیلتِیرَه دِی.

بُو یِیردَگِی صُحبَت اوُنِی اِرتِدادِی حَقِیدَه کِیتَه یاتگنلِیگِی مُشَخَّص، اوُنِی مَقصَدِی مُرتَد بوُلِیش بوُلگن اِیمَسدِی…….. یَعنِی اَگر بِیر کِیشِی مَنَه بُو اِیشنِی مُسُلمانلَرگه قَرشِی کافِرلَرنِی حِمایَه قِیلِیش اوُچُون قِیلَه دِیگن بُولسَه وَ مُسُلمانلَرگه قَرشِی کافِرلَرگه یاردَم بِیرَه دِیگن بُولسَه، بُو اوُنِی اِرتِدادِیگه بائِث بوُلِیشِینِی یَحشِی بِیلَردِی. اَمّا اوُ مَنَه بُو نِیَت بِیلَن بوُ اِیشنِی قِیلمَه گن اِیدِی، بَلکِی اوُنِی کِیلتِیرگن دَلِیللَرِی اَصلِیدَه اوُنِی مَقصَدِی باشقَه نَرسَه اِیکَه نِینِی کوُرسَه تَه دِی، شُو سَبَبلِی هَم مِین مُرتَد بوُلگه نِیم یُوق، دِیب دَلِیل کِیلتِیرَه دِی وَ رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّم اوُنِی کِیلتِیرگن دَلِیلِینِی قَبوُل قِیلَه دِیلَر، پَیغَمبَرِیمِیز اوُنِی خَطا تَعوِیل قِیلگنلِیگِی بائِث عُذرِینِی قَبُول قِیلَه دِیلَر. مَنَه بُو بارَه دَه نازِل بوُلگن آیَتلَر هَم خاطِبنِینگ خَطا تَعوِیل قِیلگه نِینِی ثابِت قِیلَه دِی.

• قُدّامَه اِبنِ مَظعُون بِیر گوُرُوه کِیشِیلَر بِیلَن بِیرگه عُمَر اِبنِ خَطّابنِی حُکوُمَتِی دَورِیدَه تَحلِیل حَددِیدَگِی خَطا تَعوِیلگه دوُچار بوُلَه دِی، اوُلَر شَرابنِی اوُزلَرِیگه حَلال قِیلِیشَه دِی، اَلله تَعالَی نِینگ قوُیِیدَگِی مَرحَمَت قِیلگن آیَتِیدَه تَعوِیل قِیلِیشَه دِی:     ”  لَیْسَ عَلَى الَّذِینَ آمَنُواْ وَعَمِلُواْ الصَّالِحَاتِ جُنَاحٌ فِیمَا طَعِمُواْ إِذَا مَا اتَّقَواْ وَّآمَنُواْ وَعَمِلُواْ الصَّالِحَاتِ ثُمَّ اتَّقَواْ وَّآمَنُواْ ثُمَّ اتَّقَواْ وَّأَحْسَنُواْ وَاللّهُ یُحِبُّ الْمُحْسِنِینَ ” ( مائده / 93)     اِیمان کِیلتِیرگن وَ یَحشِی عَمَللَر قِیلگن ذاتلَر اوُچُون – اَگر (حَرام نَرسَه لَردَن) سَقلَه نِیب، اِیمان وَ یَحشِی عَمَللَرِیدَه ثابِت بُولسَه لَر، سوُنگرَه اوُزلَرِینِی سَقلَب ( اوُ نَرسَه لَرنِینگ حَراملِیگِیگه) اِیمان کِیلتِیرسَه لَر،سوُنگرَه اوُزلَرِینِی سَقلَب ( اوُ نَرسَه لَرنِینگ حَراملِیگِیگه) اِیمان کِیلتِیرسَه لَر،سوُنگرَه اَلله دَن قوُرقِیب چِیرایلِی عَمَللَر قِیلسَه لَر- (اِیلگه رِی) یِیب- اِیچگن نَرسَه لَرِیدَه گوُناه یوُقدِیر. اَلله چِیرایلِی عَمَل قِیلوُچِیلَرنِی سِیوَه دِی.

«لَیْسَ عَلَى الَّذِینَ آمَنُواْ وَعَمِلُواْ الصَّالِحَاتِ جُنَاحٌ» بوُ شَخص یُوقارِیدَگِی جُملَه نِی اَطرافِیدَگِی دوُستلَرِی بِیلَن بِیرگه شوُندَی تَعوِیل قِیلگن وَ توُشوُنگن اِیدِیلَرکِی،اَگر هَر قَندَی کِیشِی اِیمان کِیلتِیرسَه وَ یَحشِی عَمَللَر قِیلسَه وَ اوُزِیگه اِیختِیاط بُولسَه شَراب اِیچسَه هَم بوُلَه وِیرَه دِی؛ اَگر مَست قِیلوُچِی شَرابلَر اِستِعمال قِیلِیشسَه مُشکِیلِی یوُق، دِیب توُشُونِیشَه دِی. اوُلَرتَعوِیل قِیلِیشگن اِیدِی، مَنَه بُو کِیشِیلَر هَم تَکفِیر بوُلِیشگه نِی یُوق، بَلکِی حُجَّت اِقامَه قِیلِینَه دِی وَ تَوبَه قِیلِیشَه دِی، اَلبَتَّه اوُلَرنِی اوُستِیدَه شَراب اِیچگن کِیشِینِینگ حَددِی اِجرا قِیلِینَه دِی.

• اوُتگن دَرسلَر مابَینِیدَه اِیشارَه قِیلِیب اوُتگه نِیمِیزدِیک باشقَه بِیر نَمُونَه خَوارِجلَردِیر، اوُلَر هَم صَحابَه لَرنِی عَصرِیدَه ناتوُغرِی تَعوِیلگه دُوچار بُولِیشَه دِی، مَنَه شُو ناتوُغرِی تَعوِیللَر بِیلَن مُسُلمانلَر تَکفِیر بُولِیشَه دِی وَ قوُللَرِی مُسُلمانلَرنِی قانِیگه بِیلَه نَه دِی. اَمّا عَلِی اِبنِ اَبِی طالِب رَضِیَ الله عَنهُ نِی اوُزِی مَنَه بُو کِیمسَه لَرنِینگ تَعوِیلِینِی قُربانِی بوُلگن،اَمّا اوُ کِیشِینِینگ اوُزلَرِی اوُلَرنِی تَکفِیر قِیلمَه گنلَر. حَتَّی اوُلَرنِی مُنافِقلَر توُدَه سِی دِیب هَم ناملَه مَه گنلَر، بَلکِیم اوُلَرنِی مُسُلمانلَرگه قَرشِی قوُزغَلان قِیلگن بَغِی بُولگن کِیشِیلَر دِیگنلَر.

مَنَه بُو وَ شوُنگه اوُحشَه گن بَیان قِیلِیب اوُتِیلگن بِیر نِیچَه واقِیعَه لَر اوُتگن دَرسِیمِیزدَه هَم اوُلَرگه اِیشارَه قِیلگنمِیز، بُو پَیتلَردَه اِسلامِی حُکوُمَت وَ مُراجَعَت قِیلِینَه دِیگن وَ سِینگه نِیمَه قِیلِیشِینگ لازِملِیگِینِی اَیتَه دِیگن هَمدَه مَنَه بُو خَطا تَعوِیللَر، ناتوُغرِی اِجتِهادلَرگه مُناسَبَت بِیلدِیرَه دِیگن مَرجَع مَوجوُد بوُلگن، اِیندِی حاضِردَه هَم بوُندَی نِعمَتلَردَن مَحروُم بُولگن واحِد اِجماعگه هَم اِیگه بوُلمَه گن وَ صادِق اوُلَمالَرنِینگ بِیر- بِیرِیگه زِد،توُرلِی- تُومَن اِجتِهادلَرِی، تَعوِیللَرِیدَن قوُتوُلِیشنِی اِمکانِی بوُلمَه گن وَ شوُ بِیلَن بِیرگه اَکثَر جَمِیعیَتلَردَه غالِب بوُلگن مُنافِقلَرنِینگ شُبهَه لَرِی هَم مَوجُود بوُلگن حاضِرگِی دَوردَه، مَنَه بُو اِضطِرارِی وَضِیعیَتدَه نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟

اوُلِی الاَمر شوُراسِی بُولَه دِیگن بُو مَنَه شوُنچَه اِجتِهادلَر وَ تَعوِیللَرگه بِیر اِجماع صِیفَتِیدَه اِرایَه بِیرَه دِیگن قاضِی هَم مَوجُود اِیمَس، سِینِی اوُزِینگ هَم شِکایَتچِی وَ هَم قاضِی بُولَه آلمَیسَن، دِیمَک بِیر قاضِینِی دُنیاگه کِیلتِیرِیش کِیرَک، اوُنِینگ هَر قَندَی سَطحدَه بوُلِیشِی (قِیشلاقدَه مِی،شَهَردَه مِی، جَماعَتدَه مِی یاکِی بِیر نِیچَه جَماعَت بِیرگه مِی، دَولَتدَه مِی، مِنطَقَه دَمِی یاکِی جَهان  سَطحِیدَمِی) مُهِم اِیمَس،اَلبَتَّه قاضِینِی وُجُودگه  کِیلتِیرِیش کِیرَک، مَنَه بُو قاضِی وُجُودگه کِیلمَس اِیکَن،سِین فَقَط اوُزِینگنِی فِکرِینگنِی بَیان قِیلَه آلَه سَن وَ اوُزِینگنِی حِمایَه قِیلَه سَن. حَتَّی فِکرِینگنِی بَیان قِیلَه یاتگه نِینگدَه هَم اِیختِیاط بوُلِیشِینگ لازِم. شوُ سَبَبلِی هَم اِمامِی مالِک رَحِمَهُ الله گه اوُحشَه گن کِیشِی اوُچُون، بِیر مُفتِینِینگ اِیختِلافلِی مَسَلَه لَر بارَه سِیدَه: مَنَه بُو حَرام دِییِیش نِهایَتدَه آغِیر باتَردِی، بَلکِیم اوُلَر اِمامِی مالِک رَحِمَهُ الله نِی اَیتِیشلَرِیچَه قوُیِیدَگِی سوُزلَرنِی اَیتِیشلَرِی لازِم اِیدِی:  مِین اوُنِی یَحشِی اِیش اِیمَس، دِیب بِیلَردِیم.

مَنَه بُو صُورَتدَه حَقِیقَت اوُلَر اوُچُون مُشتَبِه بُولگن شَخصلَر، گوُرُوهلَر، طائِفَه لَر، اَحزابلَر، مَذهَبلَرنِی وَضِیعیَتِی نِیمَه بوُلَه دِی؟ مُشتَبِه، یَعنِی اوُلَردَن داناراق بوُلگن کِیشِیلَر هَم خَطاگه دوُچار بُولگن مَسَلَه لَردِیر. مُشتَبِه یَعنِی مُبهَم، شُبهَه لِی،یَشِیرِینگن، اوُحشَش، مُشکِیل، نامَعلوُم.  مُشتَبِه یَعنِی اَیتِیب اوُتگه نِیمِیزدِیک، شوُندَی بِیر مَسَلَه لَر بارکِی، طائِفَه لَرگه وَ گوُرُوهلَرگه، اَحزابلَرگه، مَذهَبلَرگه هَم مُشتَبِه بُولگن، حَتَّی داناراق کِیشِیلَر هَم مُشتَبِه بوُلِیشگن، بوُندَی کِیشِیلَر هَم خَطاگه دوُچار بوُلِیشگن. 

حَه، بَعضِی مُسُلمانلَر آیَتلَرگه وَ رِوایَتلَرگه وَ تَرِیخِی یازِیلگن نَرسَه لَرگه اِستِناد قِیلِیش آرقَه لِی، اِیشلَر اوُلَرگه شوُ دَرَجَه دَه مُشتَبِه بوُلگنکِی، مُسُلمانلَرنِی مُتَخَصِّصلَرِی هَم نِیمَه قِیلِیشلَرِینِی بِیلمَی قالِیشگن، خَطالَرگه دُوچار بوُلِیشگن…….واحِد اوُمَّتنِی وَ واحِد اِجماعنِی تَشکِیل قِیلَه دِیگن مُسُلمانلَرنِینگ شُورایِی اوُلِی الاَمرِی تَشکِیل بوُلَه دِیگن زَمانگه چَه وَضِیعیَت شُو حالِیدَه دَوام اَیتَه دِی، اوُشَه زَمانگه چَه هِیچ هَم اوُزِینِی مُطلَق دِییِیشگه وَ باشقَه لَرنِی شَرعِی مَنبَعلَردَن قِیلگن اِجتِهادلَرِی، تَعوِیللَرِی سَبَبلِی تَکفِیر قِیلِیشگه حَققِی یُوق. مَنَه بُو اَکثَر مُسُلمانلَر توُشِیب قالگن اِضطِرارِی حالَتدِیر. مَنَه بُو حالَتگه صَبر قِیلِیشلِیک حوُددِی اوُلگن حَیواننِی گوُشتِینِی یِییِیشگه اوُحشَه گن نِهایَتدَه آغِیر، اَمّا باشقَه چارَه یُوق وَ بوُندَی مُسُلَه لَرنِی حَل قِیلَه دِیگن مَرجَع یاکِی اوُشَه اِسلامِی حُکوُمَتنِی شوُراسِی تَشکِیل بوُلگوُنِیچَه صَبر قِیلِیش کِیرَک. حَرَکَت قِیلِیش بِیلَن بِیرگه صَبر قِیلِیش لازِم، مُبارَزَه قِیلِیش بِیلَن بِیرگه هَم صَبر قِیلِیش کِیرَک بُولَه دِی.

قِممَتلِی دوُستلَر، رُسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم قوُیِیدَگِیچَه مَرحَمَت قِیلگن پَیتلَرِیدَه: “مِینِینگ اوُمَّتِیم 73 فِرقَه گه تَقسِیملَه نِیب کِیتَه دِی” مَنَه بُو فِرقَه لَرنِینگ بَرچَه سِی دِیندَن چِیقِیب کِیتمَسلِیکلَرِیگه دَلالَت قِیلَه دِی؛ چوُنکِی رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم مَنَه بُولَرنِی بَرچَه سِینِی اوُزِیمنِینگ اوُمَّتِیم دِیب خِطاب قِیلیَپتِیلَر، هَمَّه نِی اوُزلَرِینِینگ اوُمَّتِی دِیب سَنَگنلَر، بُو تَعوِیل قِیلوُوچِیلَرنِینگ اَگرچِی اوُزلَرِینِی تَعوِیللَرِیدَه خَطاگه دوُچار بوُلِیشگن بوُلِیشسَه هَم، دِیندَن چِیقِیب کِیتمَسلِیکلَرِیگه دَلالَت قِیلَه دِی.

اِبنِ تَیمِیَّه رَحِمَهُ الله اَیتَه دِیکِی:” 72 فِرقَه هَم مَنَه شوُنگه اوُحشَشدِیر،اوُلَرنِی آرَه سِیدَه باطِندَه کافِر بوُلِیب مُنافِق بوُلگنلَر هَم بار، اوُلَرنِی آرَه سِیدَه شوُندَیلَر هَم بارکِی، مُنافِق اِیمَسلَر بَلکِی دِیللَرِیدَه اَلله وَ پَیغَمبَرِیگه مُؤمِن بوُلِیب،باطِندَه کافِر هَم اِیمَسدِیر؛ اوُلَر تَعوِیلدَه خَطاگه دوُچار بُولِیشلَرِی مُومکِین، اِیندِی بُو هَر قَندَی خَطا بوُلِیشِیدَن قَطعِی نَظَر……….اِیندِی مَنَه بُو 72 فِرقَه نِی هَمَّه سِی کافِر وَ اِسلام مِللَتِیدَن چِیققَن دِیگن کِیمسَه گه؛ کِتاب وَ سُنَّت، صَحابَه لَرنِی اِجماعسِی – اوُلَرگه اَلله نِی راضِیلِیگِی بوُلسِین – توُرت اِمامنِی اِجماعسِی وَ اوُندَن باشقَه اِماملَر هَم قَرشِیلِیک بِیلدِیرِیشگن، زِیرا اوُلَرنِی هِیچ قَیسِی بِیرِی 72 فِرقَه نِی هَمَّه سِی کافِر وَ اِسلام مِللَتِیدَن چِیققَن دِیگن کِیمسَه گه؛ کِتاب وَسُنَّت، صَحابَه لَرنِی اِجماعسِی وَ اوُندَن باشقَه اِماملَر هَم قَرشِیلِیک بِیلدِیرِیشگن، زِیرا اوُلَرنِی هِیچ قَیسِی بِیرِی 72 فِرقَه نِی کافِر دِیمَه گن،بَلکِی مَنَه بُو فِرقَه لَرنِی اوُزلَرِی بَعضِی عَقِیدَه لَر اَساسِیدَه بِیر- بِیرلَرِینِی تَکفِیر قِیلِیشَه دِی. بوُلمَسَم اَئِمَّه لَرنِی هِیچ قَیسِی بِیرِی اوُلَرنِی تَکفِیر قِیلگن اِیمَس. مَنَه بُو گوُرُوهلَرنِی هِیچ قَیسِی بِیرِی حَتَّی اوُزلَرِینِی اوُزلَرِی تَکفِیر قِیلگن گوُرُوهلَر هَم تَکفِیر قِیلِینگن اِیمَس.” 

دِیمَک حَتَّی اِبنِ تَیمِیَّه نِی سوُزِی بُویِیچَه باطِندَه کافِر بُولگن مُنافِقلَر یاکِی مُنافِق بُولمَه گن وَ دِیلِیدَه خُداگه اِیمان کِیلتِیرگن، لِیکِن خَطا تَعوِیل قِیلَه دِیگن کِیشِیلَر، اِبنِ تَیمِیَّه اَیتَه دِیکِی: اِیندِی مَنَه بُو تَعوِیلدَگِی خَطا هَر قَندَی نَرسَه بُولِیشِیدَن قَطعِی نَظَر، اَگر کِیمکِی مَنَه بوُلَرنِی کافِر وَ اِسلام مِللَتِیدَن چِیققَن، دِیسَه، کِتاب وَ سُنَّتگه وَ صَحابَه لَرنِی اِجماعسِیگه – اَلله اوُلَردَن راضِی بُولسِین – وَ توُرت اِمامنِی اِجماعسِیگه وَ باشقَه اِماملَرنِی اِجماعسِیگه مُخالِفَت قِیلِیبدِی؛ مَنَه بُو تَعوِیل قِیلگن کِیشِیلَر حَقِیدَگِی اِبنِ تَیمِیَّه نِینگ اَیتگن سوُزلَرِیدِیر. اَگرچِی مَنَه بُو گوُرُوهلَر اوُزلَرِینِی اوُزَرا تَعوِیل قِیلِیشگن بوُلسَه  هَم یاکِی بِیر- بِیرلَرِینِی تَکفِیر قِیلِیشگن بوُلسَه هَم، بُو اوُلَرنِی اوُزلَرِینِینگ مُشکِلاتلَرِی وَ اوُزلَرِینِینگ خَطالَرِی حِسابلَه نَدِی. مَنَه بُو اوُلَرنِی اوُزلَرِینِی مَنهَجلَرِی بُولَه دِی، اوُلَرنِینگ مَنَه بُو تَکفِیر قِیلِیشلَرِی هَم قُرآنگه،سُنَّتگه وَ صَحابَه لَرنِی اِجماعسِیگه، توُرت اِمامنِی وَ باشقَه اِماملَرنِی اِجماعسِیگه قَرشِیلِیک قِیلِیش بُولَه دِی.

مَنَه بُو بارَه دَه اِسلام تَرِیخِیدَه جُودَه کوُپ نَمُونَه لَر مَوجُود، خَوارِجلَرگه اوُحشَب تَعوِیل قِیلگن گوُرُوهلَر هَم بار، مُؤتَزِیلَه گه اوُحشَش پَیغَمبَرِیمِیز صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی یالغانچِیگه چِیقَه رِیشمَه گن، اَمّا بِدعَت سَبَبلِی اوُزلَرِینِی یوُقاتِیب قوُیِیشگن وَ اوُزلَرِینِینگ گوُمانلَرِیدَه اوُزلَرِینِی حَق دِیب اوُیلَیدِیگن گوُرُوهلَر هَم بار، مَنَه بوُنگه اوُحشَه گن بَرچَه گوُرُوهلَرنِی اَهلِی تَعوِیل دِییِیشگن وَ هِیچ کِیم اوُلَرنِی تَکفِیر قِیلگن اِیمَس. شوُنِینگ اوُچُون هَم صَحابَه لَر خَوارِجنِینگ سَرگردان وَ مُرتَد اِیکَه نِیگه اِتِّفاق قِیلِیشگن اِیدِی، بُو بارَه دَه صَحِیح حَدِیثلَر هَم وارِد بُولگن . شوُ بِیلَن بِیرگه اوُلَرنِینگ اِسلامدَن چِیتگه چِیقمَه گنلِیکلَرِیگه هَم اِتِّفاق قِیلِیشگن، اَگرچِی اوُلَر مُسُلمانلَرنِی قانِینِی حَلال قِیلِیب آلِیشگنِیگه وَ جُودَه کوُپ شَرعِی اِیشلَرنِی اِنکار قِیلِیشگه نِیگه قَرَمَسدَن اوُلَرنِی دِیندَن چِیقمَه گن دِییِیشَه دِی، چُونکِی اوُلَرنِینگ قِیلگن تَعوِیللَرِی تَکفِیر بُولِیشلَرِیگه مانِعلِیک قِیلَه دِی. 

 بِیز مَنَه بُو اوُرِینلَرنِی یَنَه قَیتَه دَن تَکرارلَب اَیتیَپمِیز، چوُنکِی مَنَه بُو تَکرارلَشلَرنِی خَطاگه دوُچار بوُلگن دوُستلَرِیمِیزگه فایدَه سِی تِیگِیب قالَر دِیگن اوُمِیددَه مِیز.بِیزلَر مَنَه بُو بارَه دَه بوُتوُن تَرِیخ دَوامِیدَگِی یاکِی اوُتگن بِیر نِیچَه عَصرلَردَگِی خَطا یوُلگه توُشِیب قالگن اَهلِی سُنَّتگه مَنصُوب بوُلگن فِرقَه لَرنِینگ وَ باشقَه فِرقَه لَرنِینگ آرَه سِیدَگِی بوُیُوک اِماملَرنِینگ یُوزلَب اِجتِهادلَرِیگه اِیگه مِیز، مَنَه بوُلَرنِینگ هَمَّه سِی شَرعِی مَنبَعلَردَن خَطا تَعوِیل قِیلِیشگه آچِیق – آیدِین نَمُونَه بُولَه آلَه دِی. حاضِرنِی اوُزِیدَه هَم تَشقِی سِکوُلار باسقِینچِیلَرگه وَ اوُلَرنِینگ مَحَلِّی نَوکَرلَرِیگه وَ مَحَلِّی طاغوُتلَرگه قَرشِی جِهاد قِیلِیش بُویِیچَه هَم توُرلِی – هِیل اِجتِهادلَر مَوجُود،اَمّا اوُلَرگه نِسبَتاً صَدرُ الاِسلامنِینگ کِینگ – کوُلَملِی نَظَرِی بِیلَن قَرشِ وَ اوُنگه مُناسَبَت بِیلدِیرِیش کِیرَک بوُلَه دِی.

آلدِین هَم اَیتِیب اوُتگه نِیمِیزدِیک، اِیختِلاف اِلاهِی حِکمَت تَقاضا قِیلگن سُنَّت حِسابلَه نَدِی، اَلله تَعالَی بُو حَقِیدَه مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی:  «وَلَوْ شَاء رَبُّکَ لَجَعَلَ النَّاسَ أُمَّهً وَاحِدَهً وَلاَ یَزَالُونَ مُخْتَلِفِینَ‏* إِلاَّ مَن رَّحِمَ رَبُّکَ وَلِذَلِکَ خَلَقَهُمْ وَتَمَّتْ کَلِمَهُ رَبِّکَ لأَمْلأنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الْجِنَّهِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِینَ»(هود/١١٨)، اَگر پَروَردِیگارِینگِیز هاحلَه گه نِیدَه،بَرچَه آدَملَرنِی بِیر مِللَت ( یَعنِی بِیر دِینگه اِیرگه شوُچِی) قِیلگن بُولوُر اِیدِی. ( لِیکِن اوُ ذات بوُندَی بوُلِیشِینِی اِیستَه مَدِی. شوُنِینگ اوُچُون ) اوُلَر ( آدَملَر) مُودام اِیختِلاف قِیلوُرلَر. مَگر پَروَردِیگارِینگِیز رَحم قِیلگن کِیشِیلَرگِینَه ( حَق یوُلدَه اِتِّفاق بوُلِیب یَشَرلَر). اوُلَرنِی شوُنِینگ اوُچُون ( یَعنِی بِیراولَرنِی حَق یوُلدَه هِدایَت تاپِیشلَرِی، باشقَه لَرِی ناحَق یوُللَردَه تَلَه شِیب – تارتِیشِیب یوُرِیشلَرِی اوُچُون) یَرَتگندِیر. پَروَردِیگارِینگِیزنِینگ “مِین جَهَنَّمنِی (کافِر) جِین وَ (کافِر) آدَملَرنِینگ بَرچَه سِی بِیلَن توُلدِیرُورمَن”، دِیگن سوُزِی توُلَه حَق بُولدِی.

دِیمَک اَلله تَعالَی «وَلاَ یَزَالُونَ مُخْتَلِفِینَ» دِیگن پَیتِیدَه هَمَّه اِنسانلَرنِی واحِد اوُمَّت قِیلمَه گن،بوُ یِیردَه شوُنِی اَیتَه آلَه مِیزکِی، اِیختِلاف قاچِیب قوُتوُلِیب بوُلمَیدِیگن نَرسَه، مُسُلمانلَر مَنَه بوُ کَلان یَعنِی کَتتَه اِیختِلافلَرنِی یِینگِیب اوُتگن پَیتلَرِیدَه، باشقَه اِنسانلَر هَمَّه اِنسانلَرنِی اوُرتَه سِیدَه هَم اِیختِلافلَرگه اِیگه بوُلِیشَه دِی وَ مَنَه بوُلَرنِی بَرچَه سِیدَن قاچِیب قوُتوُلِیب بوُلمَیدِی، اَمّا مُسُلمانلَر مَنَه بُو بُویُوک اِیختِلاف(کُفر وَ اِیمان) دَن اوُتِیب آلِیشگچ وَ واحِد شوُرا آرقَه لِی واحِد اوُمَّتنِی تَشکِیل قِیلگن پَیتلَرِیدَه وَ : كُنتُمْ خَیْرَأُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ بُولِیشَه دِی، مَنَه بُو یِیردَه اوُمَّت بوُلِیشَه دِی. اِیچکَه رِیدَه مَنَه بُو شوُرا اوُمَّتنِی تَشکِیل قِیلَه دِی، اَمّا مَنَه بُو اوُمَّتنِی آرَه سِیدَه توُرلِی- توُمَن نَظَرلَر مَوجُود بوُلَه دِی.

مَنَه بُو حالَتدَه، اِسلامِی دَولَتدَه وَ اوُنگه حاکِم بوُلگن شوُرادَه مَنَه بُو شُورادَه وُجُودگه کِیلگن اوُمَّتدَه اِیختِلافلَرنِی مَوجُود بوُلِیشلِیگِی نَفَقَط ضَرُورَت اِیمَس،بَلکِی فِقهنِی تِیرِیک اوُشلَب توُرِیش وَ اوُنِی یَنَدَه کِینگیتِیرِیش اوُچُون رَحمَت هَم حِسابلَه نَدِی،مَنَه بُو اوُمَّتنِینگ کوُندَه لِیک اِجتِهاد قِیلسَه بوُلَه دِیگن مَسَلَه لَر بارَه سِیدَه توُرلِی- توُمَن کوُز- قَرَشلَرگه وَ  هِیملَه – هِیل، یَنگِی نَظَرلَرگه اِیگه بوُلمَسلِیکلَرِینِی عِلاجِی یُوق. شوُنگه قَرَمَسدَن اوُلَرنِی بَرچَه سِینِی بِیر جایدَه جَملَیدِیگن اَبزار، اِسلامِی حُکوُمَتنِی قابِیغِی آستِیدَگِی اوُلِی الاَمر شُوراسِیدِیر. توُرلِی- هِیل رَعیلَرنِی اِلاهِی سُنَّت وَ بِیزلَرنِی اِیختِیارِیمِیزدَگِی اَبزارلَر بِیلَن مُتَّحِد قِیلِیش اوُچُون اِدَّعا قِیلِینگن نَرسَه لَر عَینِی حَقِیقَتدِیر،کِیمکِی شوُندَن باشقَه چَه اِدَّعا قِیلَه دِیگن بُولسَه قَتتِیق خَطا قِیلَه دِی، اَلله نِی سُنَّتِی وَ اوُنِی قانوُنلَرِیگه قَرشِی بُولگن نَرسَه لَر اَلبَتَّه مَغلوُبِیَتگه اوُچرَه شِی اَنِیق. یَگانَه یوُل شوُرا بوُلَه دِی، مَنَه بُو شوُرا قَندَی سَطحدَه تَشکِیل بُولگه نِی مُهِم اِیمَس. مَنَه بُو حالَتدَه، اَلله تَعالَی اوُتگن زَمانلَردَگِی پَیغَمبَرلَرنِی داستانلَرِینِی ذِکر قِیلِیش بِیلَن مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی: «إِنَ هَذِهِ أُمَّتكُمْ أُمَّة وَاحِدَة وَأَنَا رَبّكُمْ فَاعْبُدُون  (انبیاء/۹۲)، (اِی اِنسانلَر)، سِیزلَرنِینگ مِللَتِینگِیز – دِینِینگِیز حَقِیقَتدَه بِیر دِیندِیر ( یَعنِی اِسلامدِیر). مِین اِیسَه ( بَرچَه لَرِینگِیزنِینگ) پَروَردِیگارِینگِیزدِیرمَن. بَس، مِینگه گِینَه عِبادَت قِیلِینگلَر!

یاکِی قوُیِیدَگِیچَه مَرحَمَت قِیلگن پَیتِیدَه:  «وَإِنَّ هَذِهِ أُمَّتُکُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً وَأَنَا رَبُّکُمْ فَاتَّقُونِ» (مؤمنون/۵۲)  شَک – شُبهَه سِیز (بَرچَنگِیزنِینگ) مِللَتِینگِیز ( یَعنِی دِینِینگِیز) بِیر مِللَت ( یَعنِی اِسلامدِیر). مِین اِیسَه سِیزلَرنِینگ پَروَردِیگارِینگِیزدِیرمَن، بَس، مِیندَن گِینَه قوُرقِینگِیز.”

بُو یِیردَه اَلله تَعالَی آچِیق – آیدِین مِثاللَرنِی ذِکر قِیلِیش بِیلَن بِیرگه، بِیزلَرگه واحِد اوُمَّتنِی وُجُودگه کِیلتِیرِیش اوُچُون آخِیرگِی اِیلچِینِی شَرِیعَتِینِینگ کَنَلِی آرقَه لِی اَلله تَعالَی نِی عِبادَتلَرِینِی قِیلِیش اِیکَه نِینِی یِیتکَزیَپتِی، مَنَه بُو اِیلچِی هَم شَرِیعَتگه اِیرگه شِیش وَ اَلله نِی دَستوُرلَرِینِی بَیان قِیلِیش بِیلَن اِسلامِی دَولَتنِی قابِیغِی آستِیدَگِی اوُلِی الاَمر شوُراسِینِی، واحِد اوُمَّتنِی سَقلَب قالِیش اوُچُون یَگانَه آبزار دِیب تَنِیشتِیرَه دِی:   «الَّذينَ اسْتَجابُوا لِرَبِّهِمْ وَ أَقامُوا الصَّلاةَ وَ أَمْرُهُمْ شُوري بَيْنَهُمْ وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ (شورا/38).  اوُلَر پَروَردِیگارلَرِیگه اِجابَت – اِطاعَت اِیتگن وَ نَمازنِی توُکِیس عَدا قِیلگن ذاتلَردِیر. اوُلَرنِینگ اِیشلَرِی (مُودام) اوُزَرا شوُرا- مَصلَحَت (بِیلَن) بوُلوُر وَ بِیز اوُلَرنِی رِزقلَنتِیرگن نَرسَه لَردَن اِنفاق – اِحسان قِیلوُرلَر.

حَه، اوُلِی الاَمر شوُراسِی قوُلَه شِیدَن آلدِین اِیختِلاف زِدِّیَت اِیمَس، بَلکِی هِیلمَه – هِیللِیک بوُلگن، هِیلمَه – هِیللِیک اِیسَه هَمِیشَه بایلِیک وَ بَرَکاتنِی مَصدَرِی بُولَه دِی وَ بوُلگن، مُسُلمانلَرنِینگ اِیختِلافِی خَطا یوُلنِی باسِیب اوُتَیاتگن پَیتِیدَه اوُ اوُشَه اوُنوُتِیش،خَطا دائِرَه سِیدَه قالَه دِی وَ مُسُلمانلَرنِی شوُراسِیگه مُراجَعَت قِیلِیش بِیلَن بُو اِیش حَل بوُلَه دِی؛ اُمُّ المُؤمِنِین عائِشَه رَضِیَ الله عَنها اوُلَر بِیلَن نَظَر بُویِیچَه اِیختِلافگه اِیگه بوُلگن صَحابَه لَر حَقِیدَه شوُندَی دِیب مَرحَمَت قِیلگن اِیدِیلَر: اوُ یالغان اَیتمَه گن، اِحتِمالاً اوُ یا اوُنوُتِیب قوُیگن یاکِی خَطا قِیلگن یاکِی مَطلَبنِی ناتوُغرِی توُشوُنگن. مَنَه بوُندَی جَمِیعیَتدَه بَعضِی کِیشِیلَر اِیجتِهاد قِیلِینَه دِیگن مَسَلَه لَر بُویِیچَه گوُیاکِی باشقَه چَه گه اوُحشَب توُیُولِیشَه دِی وَ حُکمگه، صوُرَت مَسَلَه سِیدَه اِعتِقاد قِیلِیش بُویِیچَه باشقَه لَر بِیلَن اِیختِلافگه اِیگه اِیمَس، بَلکِی اوُلَرنِی باشقَه لَر بِیلَن یَگانَه فَرقِی بَیان قِیلِیش، توُشوُنتِیرِیش رَوِیشِیدِیر. اوُلَر حُکمگه وَ مَسَلَه نِی صُورَه تِیگه اِعتِقاد قِیلِیشدَه اِیمَس، بَلکِی حُکمنِی بَیان قِیلِیش، توُشوُنتِیرِیش شِیوَه سِیدَه باشقَه لَر بِیلَن اِیختِلافگه اِیگه.

اَلبَتَّه آلدِین هَم اَیتِیب اوُتگه نِیمِیزدِیک، شَرعِی حُجَّتلَرگه نِسبَتاً خَطا تَعوِیل قِیلِیشلِیک، رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی وَ صَحابَه لَرنِی عَصرلَرِیدَه هَم صادِر بُولگن، حَتَّی تَحلِیل وَ تَحرِیم حَددِیدَگِی تَعوِیلگه قُدّامَه رَضِیَ الله عَنهُ وَ اوُنِی هَمراهلَرِی دوُچار بوُلِیشَه دِی. اَمّا اِسلامِی حُکوُمَتنِی وَ صَحابَه لَرنِی شُوراسِینِی مَوجُودلِیگِی سَبَبلِی، شَخصنِی اوُستِیدَه “نَبَوِی حُجَّت” اِقامَه قِیلِینگوُنِیچَه وَ اوُلَرنِی جاهِللِیکلَرِی شَرعِی کَنَل آرقَه لِی یوُقاتِیلمَه گوُنِیچَه وَ اوُلَردَن تَوبَه قِیلِیشنِی طَلَب قِیلِینمَه گوُنِیچَه، قُدّامَه رَضِیَ الله عَنهُ وَ اوُ کِیشِینِی هَمراهلَرِی آیَت وَ شَرعِی مَنبَعلَر بُویِیچَه قِیلگن خَطا تَعوِیللَرِی اوُچُون تَکفِیر قِیلِینِیشمَه گن.

مَنَه شُو نَمُونَه حَقِیدَه بِیز قَیتَه – قَیتَه خَوارِجلَر حَقِیدَه جُودَه کوُپ تَکرارِی حالدَه بَیان قِیلگنمِیزکِی، اَلمُوغنِیدَه قوُیِیدَگِیلَرنِی اوُقِیمِیز: ” اَگر شَخص بِیگوُناه کِیشِیلَرنِی اوُلدِیرِیشنِی وَ اوُلَرنِی ماللَرِینِی تارتِیب آلِیشنِی هِیچ قَندَی شُبهَه سِیز وَ تَعوِیلسِیز جائِز دِیب بِیلسَه، کافِر بوُلَه دِی، لِیکِن اَگر خَوارِجگه اوُحشَب اوُنِی تَعوِیل قِیلَه دِیگن بوُلِیشسَه، اَگرچِی اوُلَر مُسُلمانلَرنِی قانِینِی توُکِیشنِی وَ ماللَرِینِی تارتِیب آلِیشنِی مُوباه دِیب بِیلِیشسَه وَ بُو اِیشلَرنِی اَلله گه یَقِینلَه شِیش اوُچُون قِیلِیشسَه هَم اوُلَمالَر اوُلَرنِی تَکفِیر قِیلِیشمَه گن.”  بوُنِی دَوامِیدَه اَیتَه دِیکِی: “شُو جُملَه دَن خَوارِج مَذهَبِیدَه تَنِیلگن اوُرِینلَردَن بِیرِی شوُکِی، اوُلَر جوُدَه کُوپ صَحابَه لَرنِی، تابِیعِنلَرنِی تَکفِیر قِیلِیشگن، شوُنِینگدِیک اوُلَرنِی ماللَرِینِی وَ قانلَرِینِی حَلال قِیلِیشگن وَ اوُلَرنِی اوُلدِیرِیشلِیک خُداگه یَقِینلَه شِیشگه سَبَب بُولَه دِی، دِیب سَنَشگن، لِیکِن مَنَه بُو مَسَلَه لَرگه قَرَمَسدَن فُقَهالَر اوُلَردَگِی تَعوِیل سَبَبلِی اوُلَرنِی اوُستِیدَه کافِرلِیک حُکمِینِی صادِر قِیلِیشمَه گن.”

قَرَنگلَر دُوستلَر، اَیتِیشلَرِیچَه خَوارِجلَر جوُدَه کوُپ صَحابَه لَرنِی تَکفِیر قِیلِیشگن؛ جوُدَه کوُپ تابِیعِنلَرنِی تَکفِیر قِیلِیشگن، اوُلَرنِی مال وَ قانلَرِینِی حَلال قِیلِیب آلِیشگن، اوُلَرنِی اوُلدِیرِیش واسِیطَه سِی بِیلَن اَلله گه یَقِینلَه شِیش صادِر بوُلَه دِی، دِیب سَنَشگن. اوُلَرنِی فِکرلَه شِیچَه، اَگر اوُلَر اِمامِی عَلِی رَضِیَ الله عَنهُ نِی اوُلدِیرِیشسَه خُداگه یَقِینراق بوُلِیشَه دِی. اوُلَر عَشَرَه مُبَشَّرَه دَن حِسابلَنگن وَ اَلله نِی شَرِیعَتِدَگِی بُویُوک مَقامگه اِیگه بوُلگن اِمامِی عَلِی دِیک شَخصنِی اوُلدِیرِیشلِیک آرقَه لِی اَلله گه یَقِینلَه شِیش خاصِل بُولَه دِی، دِیب بِیلِیشَردِی، اَمّا شوُنگه قَرَمَسدَن هِیچ کِیم اوُلَرنِی تَکفِیر قِیلمَه دِی. نِیمَه اوُچُون؟ چوُنکِی تَعوِیل قِیلِیشگن اِیدِی.

دِیمَک دوُستلَر دِققَت قِیلِینگلَر، بِیزلَرنِینگ کَتتَه کِیشِیلَرِیمِیز صَحابَه لَر، تابِیعِنلَرنِی تَکفِیر قِیلگن کِیشِیلَرنِی هَم تَکفِیر قِیلِیشمَه گن. اوُلَر اوُزلَرِینِی حَقلَرِیگه ظُلم قِیلگن کِیشِیلَر اِیدِی، سِین هَم اوُزِینگنِی حَققِینگگه ظُلم قِیلمَه. چوُنکِی اَگر سِین هَم اوُلَرنِی تَکفِیر قِیلَه دِیگن بُولسَنگ، اوُلَردَن فَرقِینگ قالمَیدِی، حوُددِی اوُلَرگه اوُحشَه گن ظالِم بُولَه سَن. شوُنِینگ اوُچُون هَم اَلمُوغنِینِی صاحِبِی اَیتَه دِیکِی: صَحابَه لَرنِی، تابِیعِنلَرنِی تَکفِیر قِیلگن وَ اوُلَرنِی ماللَرِینِی، قانلَرِینِی حَلال قِیلِیب آلگن وَ بُو اِیشلَر اوُلَرنِی اَلله گه یَقِینلَشتِیرَه دِی، دِیب فِکرلَیدِیگن کِیشِیلَرنِی هِیچ کِیم تَکفِیر قِیلگن اِیمَس.

اِبنِ تَیمِیَّه رَحِمَهُ الله اَیتَه دِیکِی: خَوارِجلَردَگِی بِدعَتنِی سَبَبِی اوُلَرنِینگ قُرآننِی یامان توُشوُنگنلِیکلَرِینِی کِیتِیدَن بوُلگن اِیدِی، اوُنگه قَرشِی چِیقِیشلِیکنِی مَقصَد قِیلِیشمَه گن، اوُنگه دَلالَت قِیلمَه گن نَرسَه نِی توُشُونِیب آلگن اِیدِیلَر، بوُ نَرسَه گوُناهکار کِیشِیلَرنِی تَکفِیر قِیلِیشگه سَبَب بوُلَه دِی، دِیب اوُیلَه شَردِی. کوُردِینگِیزمِی،اِبنِ تَیمِیَّه رَحِمَهُ الله نِی خَوارِج حَقِیدَه اَیتِیشِیچَه، اوُلَرنِینگ قِیلَه یاتگن اِیشلَرِی اوُلَر قُرآننِی ناتوُغرِی توُشوُنِیب آلگنلِیکلَرِینِی کوُرسَه تِیب توُرِیبدِی، اوُلَر قُرآنگه قَرشِی چِیقِیش یا دُشمَنچِیلِیک قِیلِیشنِی قَصد قِیلِیشمَه گن، اوُلَرنِی توُشوُنچَه لَرِیگه کوُرَه مَنَه بوُ گوُناهلَرگه دوُچار بوُلگن کِیشِیلَر کافِر بوُلَه دِی، دِیب اوُیلَه شَردِی. اوُلَر شوُندَی تَعوِیل قِیلگن اِیدِیلَر، اوُلَر قُرآننِی آیَتلَرِی وَ رِوایَتلَرِیگه نِسبَتاً شوُندَی اِستنِاد قِیلگن اِیدِیلَر. اوُلَرنِینگ خَطا تَعوِیللَرِی سَبَبلِی هِیچ کِیم اوُلَرنِی تَکفِیر قِیلمَه دِی.

حوُپ، اِیندِی صَدرُ الاِسلامنِی باشلَنغِیچ دَورِیدَه اِسلامِی حُکوُمَت مَوجُود بُولگن پَیتدَه، مَنَه بُو اَدَشگن حَرَکَتلَر اوُشَه دَرَجَه دَه قالِیشَه دِی وَ غالِب حَرَکَتگه اَیلَه نِیشمَیدِی. اَمّا رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّمنِی رَوِیشلَرِی بُویِیچَه قُورِیلگن اِسلامِی حُکوُمَت قوُلَه گچ وَ وَحدَتگه سَبَب بوُلَه دِیگن یَگانَه اوُلِی الاَمر شوُراسِی یوُقالگچ، هِیلمَه – هِیل کوُز- قَرَشلَرگه وَحدَت بَغِیشلاوچِی مَرجَع اِسلامِی حُکوُمَتنِی قوُلَه شِی عاقِبَتِیدَه یوُقالگچ، بُو یِیردَه مُسُلمانلَر مُراجَعَت قِیلَه دِیگن باشقَه مَرجَع مَوجُود اِیمَس اِیدِی، هَر کِیم اوُزِینِی حَق دِیب بِیلمَسلِیگِی اوُچُون مَنَه بُو مَرجَع اوُزِینِی اِجماعسِی بِیلَن آخِیرگِی نَظَرِینِی صادِر قِیلَردِی. مَنَه بُو مَرجَع یوُقالگچ وُجُودگه کِیلگن اِیختِلافلَر سَبَبلِی فِرقَه لَه نِیش، مَذهَبلَرگه بوُلِینِیش وُجُودگه کِیلَه دِی. بِیزلَرنِی بَرچَه مِیز بوُتوُن تَرِیخ دَوامِیدَه کوُرِیب توُرگه نِیمِیزدِیک، مَنَه بُو آشکار حَقِیقَتنِی هِیچ کِیم کوُرمَه گنلِیککَه آلَه آلمَیدِی.

مَنَه بُو مَذهَبلَرگه بوُلِینِیشلَر، فِرقَه لَه نِیشلَر، گوُرُوهلَرگه تَقسِیملَه نِیشلَر اَنَه اوُشَه آنَه مَرجَعنِی بوُزِیلگه نِی وَ شوُرادَن وُجُودگه کِیلگن هَمدَه واحِد اِجماعنِی اِرایَه بِیرَه دِیگن واحِد اوُمَّتنِی یِیقِیلِیشِی سَبَبلِی یوُزَه گه چِیققَن اِیدِی، مَنَه بوُ مَرجَع یَنَه قَیتَه دَن قَیتِیب کِیلگوُنِیچَه مَنَه بُو مَذهَبلَرگه بوُلِینِیشلَر، فِرقَه لَه نِیشلَر، هِیلمَه – هِیل گوُرُوهلَرگه تَقسِیملَه نِیشلَر وَ توُرلِی- هِیل تَعوِیلاتلَر اَساسِیدَه وُجُودگه کِیلَه دِیگن توُرلِی- توُمَن اِیختِلافلَردَن قوُتوُلِیشنِی عِلاجِی یُوق، هِیچ کِیم بوُندَن قاچِیب قوُتوُلِیب کِیتالمَه گن، شوُنِینگدِیک بُو نَرسَه بوُتوُن تَرِیخ دَوامِیدَه دائِم مَوجُود بُولگن. 

مُسُلمانلَر مَنَه بوُندَی مُصِیبَتگه دوُچار بوُلِیب اوُزلَرِینِی اِسلامِی حُکوُمَتلَرِینِی قوُلدَن بای بِیرگن پَیتلَرِیدَه، مَنَه بُو حَرَکَتلَر اَکثَر جَمِیعیَتلَردَه اوُز- اوُزِیدَن حاکِم بوُلدِی، مَذهَبلَرگه بوُلِینِیشدِی. بوُندَن تَشقَرِی مُنافِقلَر وَ سِکوُلارزَدَه لَر هَم فِرقَه لَشنِی وَ اوُزلَرِینِی اَطرافلَرِیگه بِیر گوُرُوه مُسُلمانلَرنِی جَملَشنِی باشلَب یُوبارِیشدِی. اوُتگن دَورلَردَه هَم اوُلَر هِیلمَه – هِیل فِرقَه لَرنِی وُجُودگه کِیلتِیرِیشگن وَ حاضِردَه هَم مَنَه شُو سِکوُلارزَدَه لَر اوُزلَرِی اوُچُون توُرلِی- توُمَن تَفسِیرلَر وَ اَحزابلَر عُنوانِی آستِیدَه فِرقَه لَشلَرنِی وَ اوُزلَرِینِی اَطرافلَرِیگه بِیر گوُرُوه مُسُلمانلَرنِی جَملَشنِی دَوام اِیتتِیرِیشیَپتِی. حاضِرگِی دَرودَه اوُلَر اوُزلَرِینِینگ اِسملَرِینِی حِزب قوُیِیب آلِیشگن.

اِسلامِی حُکوُمَتنِی وَ شوُرانِی قوُلدَن بای بِیرِیلگه نِی سَبَبلِی آسانلِیک بِیلَن اوُتگن بِیر نِیچَه عَصردَن حاضِرگِی پَیتگه چَه اِسلامِی دِیارلَرنِی وَ مُسُلمانلَر یَشَیدِیگن مِنطَقَه لَرنِی جُودَه کوُپِیدَه یالغان وَ توُغرِی اِجتِهادلَرنِی، تَعوِیلاتلَرنِی بازارِی چَققان بوُلِیب قِیزِیگن. اِیندِی بُو یِیردَه اِختِلاف حاکِم اِیمَس، بَلکِی تَفَرُّق وُجُودگه کِیلگن.

اِیختِلافنِی عُمرِی قِیسقَه بُولِیب اوُزِینِی ثَمَرَه سِینِی بِیرَه دِی وَ شوُرانِی اوُزِیدَه دَفن بُولَه دِی. اَمّا تَفَرُّق عَصرلَر دَوامِیدَه چوُزِیلِیشِی وَ فاجِیعَه لَرنِی کِیلتِیرِیشِی موُمکِین. مَنَه بُو بِیزلَرنِی هَمَّه مِیز کوُرِیب توُرگن تَفَرُّقنِی اوُزِی بوُلِیب، اوُلِی الاَمر شوُراسِی تَشکِیل بوُلگوُنِیچَه وَ مَنَه بوُ شُورادَن واحِد اوُمَّت اِیجاد بوُلگوُنِیچَه وَ بُو اوُمَّتدَن واحِد اِجماع چِیقِیب کِیلگوُنِیچَه، مَنَه بوُ تَفَرُّق اوُزِینِی فاجِیعَه لِی حَیاتِینِی دَوام اِیتتِیرَه دِی.

حُرمَتلِی صَحابَه لَرنِی عَصرِیدَه تَحلِیل وَ تَحرِیم حَددِیدَگِی ناتوُغرِی تَعوِیلاتلَر مَوجُود بوُلگندَن سوُنگ، حاضِرگِی عَصردَه مَنَه بوُندَی نَرسَه لَر بوُلِیشِی موُمکِین اِیمَسمِی؟ رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی شاگِردلَرِی مَنَه بوُندَی خَطالَرگه دوُچار بوُلِیشلَرِی موُمکِینُو، لِیکِن بِیزلَرنِی اوُستازلَرِیمِیزنِی شاگِردلَرِی وَ بِیزلَرنِی شاگِردلَرِیمِیز بوُندَی خَطالَرگه دوُچار بوُلمَسلِیکلَرِی کِیرَکمِی؟ مَنَه بُو نَظَر خَطادِیر، مَنَه بُو نَظَر رَسُول الله صلی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی اوُزلَرِینِی وَ اوُ کِیشِینِینگ شاگِردلَرِینِی حَقارَت قِیلِیش وَ بِیزنِی اوُستازلَرِیمِیزنِی وَ بِیزلَرنِی شاگِردلَرِیمِیزنِی بوُیُوکلَشتِیرِیب کوُرسَه تِیش بوُلَه دِی. مَنَه بُو غُرُور وَ، تَکَبُّر، اِستِکباردِیر. دِیمَک، رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم نِی عَصرلَرِیدَن سوُنگ تا بوُگوُنگِی کوُنگه چَه وَ تا قِیامَت  کوُنِیگه چَه هَم شَخصلَر مَنَه بوُندَی خَطالَرگه دوُچار بوُلمَسلِیکلَرِی موُمکِین اِیمَس. بوُلِیب هَم حاضِرگِی اوُلِی الاَمر شوُراسِی قوُلَه گن وَ اوُلَمالَر ضَرُورَت یُوزَه سِیدَن شَخصِی اِجتِهادلَرگه قوُل اوُرگن وَ کوُپچِیلِیکنِی اِجتِهادِینِی وَ شوُراسِینِی اوُرنِینِی شَخصِی اِجتِهادلَر اِیگه لَّه گن پَیتدَه بوُندَی بوُلِیشِی طَبِیعِیدِیر وَ اوُلَمالَر مَجبُور بُولگن شَخصِی اِجتِهادلَر نِیمَه نِی اوُرنِینِی اِیگه للَب آلگن؟ کوُپچِیلِیکنِی اِجتِهادِینِی، شُوراسِینِی اوُرنِینِی اِیگللَب آلگن:     «وَلْتَكُن مِّنكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنكَرِ ۚ وَأُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ* وَلَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ تَفَرَّقُوا وَاخْتَلَفُوا مِن بَعْدِ مَا جَاءَهُمُ الْبَيِّنَاتُ ۚ وَأُولَئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ»  (آل‌عمران/۱۰۵-۱۰۴) آره لرینگیزدن یحشیلیککه (اسلامگه) دَعوَت قِیلَه دِیگن، عِبادَت- اِطاعَتگه بوُیُورَه دِیگن وَ عِصیان گوُناهِیدَن قَیتَه رَه دِیگن بِیر جَماعَت بوُلسِین. اَنَه اوُشَه لَر نَجاد تاپگوُچِیلَردِیر.** اَنِیق حُجَّتلَر کِیلگه نِیدَن کِییِین بوُلِینِیب کِیتگن وَ بِیر- بِیرلَرِی بِیلَن اِختِلاف قِیلِیب، تَلَه شِیب- تارتِیشگن کِیمسَه لَر کَبِی بوُلمَنگِیز! اَنَه اوُندَیلَر اوُچُون اوُلوُغ عَذاب باردِیر.  بُو یِیردَه اَمر بَه مَعرُوف وَ نَهِی اَز مُنکَر قِیلِیشگه لایِیق بُولگن مَقام “اوُمَّت” دِیر. حُرمَتلِی بِرادَرلَر وَ آپَه – سِینگِیللَر، قوُلاق سالِینگلَر  «وَلْتَكُن مِّنكُمْ أُمَّةٌ»  مَنَه بُو مَرجَع اوُمَّتدِیر،

«يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنكَرِ» مَنَه بوُندَی اوُمَّت سِیزلَرنِی آرَنگِیزدَه بوُلِیشِی لازِم. اَمر بَه مَعرُوف وَ نَهِی اَز مُنکَر قِیلِیشگه لایِیق، مُناسِب مَرجَع اوُمَّت بُولَه دِی. اوُمَّتنِی مَوجُود بُولِیشِی هَم شوُراگه باغلِیق نَرسَه، چوُنکِی شوُ شُورا کَنَلِی آرقَه لِی اَمر بَه مَعرُوف وَ نَهِی اَز مُنکَر قِیلماقچِی بوُلگن کِیشِیلَرگه “اِجماع” صِیفَتِیدَه واحِد نَظَر اِرایَه بِیرِیلَه دِی.

مَنَه بُو اوُمَّت یَگانَه رَعینِی اَمر بَه مَعرُوف وَ نَهِی اَز مُنکَر قِیلگن کِیشِیلَرنِی هَمَّه سِیگه اِرایَه بِیرَه دِی، آدَملَرنِی باشِینِی اَیلَنتِیرِیب بِیر نِیچَه بوُلَکلَرگه بُولِیب تَشلَیدِیگن هِیلمَه – هِیل رَعیلَرنِی اِرایَه بِیرمَیدِی. دوُستلَر بِیر اِعتِبار بِیرِینگلَر، اوُمَّت اِجماع ناملِی بِیر رَعینِی اِرایَه بِیرَه دِی؛ مَنَه بُو اِجماع اَمر بَه مَعرُوف وَ نَهِی اَز مُنکَر قِیلَه دِیگن کِیشِیلَرنِی هَمَّه سِیگه اِرایَه بِیرِیلَه دِی وَ توُرلِی – هِیل شَهَرلَرگه، قِیشلاقلَرگه یاکِی هاحلَه گن جایلَرِیگه بارِیب تَبلِیغ قِیلماقچِی بوُلگن بَرچَه شَخصلَرگه، مِینگلَب نَفَرلَرگه، بِیر قَنچَه مِینگ کِیشِیلَرگه یَگانَه رَعینِی اِرایَه بِیرَه دِی. نِیمَه اوُچُون؟ چوُنکِی اوُلَرنِی هَمَّه سِینِی رَعیِ اوُمَّتنِیکِی وَ مَنَه بُو اوُمَّتنِی واحِد اِجماعسِیدِیر. اِیندِی مَنَه بُو پَیتدَه فَلانچِی قِیشلاقنِی، فَلانچِی شَهَرنِی، فَلانچِی وِلایَتنِی، فَلانچِی دَولَتنِی رَعیِنِی بِیر- بِیرِیدَن فَرقِی یوُق، اوُلَرنِی هَمَّه سِینِی سوُزِی بِیتتَه. فَلانچِی مَحَلَّه نِی مُلّاسِی بِیر نَرسَه دِییدِیگن بوُلسَه، باشقَه بِیر مَحَلَّه نِی مُلّاسیِ باشقَه چَراق نَرسَه نِی اَیتِیبدِی، دِیگن نَرسَه بوُلمَیدِی. یاکِی آتَه بِیر مَسجِدگه  بارِیب بِیر نَرسَه نِی اِیشِیتِیب کِیلگن بوُلسَه، اوُغِیل باشقَه بِیر مَسجِدگه بارِیب باشقَه بِیر نَرسَه نِی اِیشِیتِیبدِی یاکِی کوُیاو وَ باشقَه قَرِینداشلَرنِی هَر بِیرِی باشقَه بِیر نَرسَه نِی اِیشِیتِیبدِی، بوُلمَیدِی. اِیندِی مَنَه بُو کِیشِیلَرنِی هَمَّه سِی جَملَه نِیب صُحبَتلَشگن پَیتلَرِیدَه اوُلَرنِینگ هَر بِیرِی بِیر- بِیرِیدَن فَرقلِی سوُزلَرنِی اَیتِیشَه دِی. بِیرِی کِیلِیب بِیزنِی مُلّا یِیمِیز بوُندَی، دِیدِی دِیسَه، باشقَه سِی بِیزنِی مُلّایِیمِیز مَنَه بوُندَی دِیدِی، دِییدِی، شوُنِینگ اوُچُون هَم اَلله تَعالَی اَمر بَه مَعرُوف وَ نَهِی اَز مُنکَرنِی اوُزِیگه مُناسِب مَقامگه عَطا قِیلگن یَعنِی “اوُمَّت”گه:   «وَلْتَكُن مِّنكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنكَرِ». مَنَه بُو اوُمَّت شوُرادَن وُجُودگه کِیلگن وَ یَگانَه رَعینِی اِرایَه بِیرَه دِی.

حوُپ، اوُلَمالَر مَنَه بُو دَعوَتنِی وَظِیفَه سِی “شوُرادَن” کِیلِیب چِیققَن یَگانَه “اوُمَّت” نِی بوُینِیدَه اِیکَه نِینِی وَ مَنَه بُو اوُمَّتنِی اَعضالَرِی اوُلَرگه اِرایَه بِیرِیلگن “اِجماع” گه اِیرگشگن حالدَه هَمَّه لَرِی بِیر هِیل شِیوَه بِیلَن مُسُلمانلَرگه صُحبَت قِیلِیشلَرِینِی یَحشِی بِیلِیشگن، اَئِمَّه وَ اوُلَمالَر بوُنِی یَحشِی بِیلِیشَردِی. اوُلَر مَنَه بُو دَعوَتنِی اِیلگه رِی یوُرگِیزِیشلِیک شوُرادَن چِیقِیب کِیلگن اوُمَّتنِینگ وَظِیفَه سِی اِیکَه نِینِی وَ مَنَه بُو اوُمَّتنِی اَعضالَرِی هَم مَنَه بُو اِجماع اِرایَه بِیرگن رَعیگه اِیرگه شِیشلَرِینِی وَ اوُلَرنِی هَمَّه سِی مُسُلمانلَرگه بِیر هِیل شِیوَه بِیلَن صُحبَتلَه شِیشلَرِینِی وَ آدَملَرنِینگ باشلَرِی اَیلَه نِیب سَرگردان بوُلِیب قالَه دِیگن حالَتگه توُشِیرمَسلِیکلَرِینِی بِیلِیشَردِی. اوُلَر عُمُوم مُسُلمانلَرگه واحِد رَعینِی یِیتکَه زِیشَه دِی وَ مَنَه بُو واحِد رَعیگه اِطاعَت قِیلِیش واجِب وَ اوُنگه قَرشِیلِیک قِیلِیش حَرامدِیر. شوُنِینگ اوُچُون هَم تَنها مَنَه بوُ تَشکِلات مُستَحدِیثَه وَ کوُندَه لِیک مَسَلَه لَر بُویِیچَه حَرام وَ حَلال قِیلِیش مَقامِیگه لایِیقدِیر، اوُلَمالَر مَنَه بوُنِی  جُودَه یَحشِی بِیلِیشگن.

اَمّا اوُلَر شوُنِی هَم یَحشِی بِیلِیشَردِیکِی، اِیندِی حاضِرگِی پَیتدَه اِسلامِی حُکوُمَت هَم قوُلَه گن وَ مَنَه بُو بُویُوک مُصِیبَتنِی کِیتِیدَن “واحِد اوُمَّت” هَم مَوجُود اِیمَس وَ اوُرتَه دَه کِیچِیک، تَرقاق اوُمَّتلَر وُجُودگه کِیلگن، یَعنِی اوُنلَب کِیچِیک، تَرقاق اوُمَّتلَر وُجُودگه کِیلِیشگن وَ اوُلِی الاَمرنِی “واحِد شوُرا”سِی هَم نابُود بُولگن، شوُرانِی واحِد اِجتِهادِینِی وَ واحِد اوُمَّتنِی اوُرنِینِی بِیر نِیچَه  شَخصلَرنِینگ اِجتِهادلَرِی اِیگه لّه گن وَ “واحِد اِجماع” هَم طَبِیعِی رَوِیشدَه اوُرتَه دَن یوُقالگن؛ بُو یِیردَه  «الضرورات تبیح المحظورات» قائِدَه سِینِی حُکمِی بُویِیچَه، هَر بِیر عالِم ناچار حالَتدَه اوُزلَرِینِینگ مَوجُود وَضِیعیَتلَرِیدَگِی مُسُلمانلَرنِینگ اِیختِیاجلَرِی تَقاضا قِیلگن مَسَلَه لَر بُویِیچَه اَینِیقلَشتِیرِیب بِیرِیشگه مَجبُور بوُلگنلَر، اوُلَر اَنَه اوُشَه اوُزلَرِینِینگ زَمانلَرِیدَه آیدِینلَشتِیرِیب بِیرِیشگه مَجبُور بوُلِیشگن. اَمّا مَنَه بُو اوُلَمالَر اوُزلَرِینِی رَعیلَرِی “اِجماع”نِی رَعیِیگه اوُحشَه مَسلِیگِینِی هَم یَحشِی بِیلِیشگن، مَنَه بُو رَعی اوُمَّتدَن کِیلِیب چِیققَن اِجماعنِی رَعیِی اِیمَس اِیدِی وَ کوُندَه لِیک اِجتِهادِی اِیشلَر بُویِیچَه حَلال وَحَرام مِعیارِیدَه بوُلَه آلمَیدِی.  شُو سَبَبلِی، آلدِین هَم اَیتِیب اوُتگه نِیمِیزدِیک، اِمامِی مالِک رَحِمَهُ الله گه اوُحشَه گن کِیشِیلَر اوُچُون بِیر مُفتِینِینگ اِیختِلافلِی مَسَلَه لَر بوُیِیچَه مَنَه بُو حَرام، دِییِیشِی نِهایَتدَه آغِیر بوُلگن، بَلکِی اوُلَر مِین بوُنِی ناتوُغرِی دِیب بِیلَه مَن، دِییِیشلَرِی لازِم بوُلَه دِی.

مَنَه بُو بارَه دَه اِبنِ رُشد رَحِمَهُ الله  اَلبَیان وَ التَّحصِیلدَه کِیلتِیرِیشِیچَه، اِمامِی مالِک اَیتَه دِیکِی: آدَملَر اوُچُون فَتوا بِیرِیشلِیک مَنَه بُو طَرزدَه بوُلمَیدِی، یَعنِی مَنَه بُو حَلال وَ مَنَه بُو حَرام دِییِیلمَیدِی، بَلکِی مِین مَنَه بُو اِیشنِی ناتوُغرِی دِیب بِیلَه مَن یاکِی مِین مَنَه بوُندَی اِیشنِی قِیلمَیمَن، دِییِیلِیشِی کِیرَک. اوُتگن زَمانلَردَه آدَملَر مَنَه شُو بِیلَن کِفایَه لَه نِیشگن وَ حُرسَند بُولِیشگن، اوُلَر اَیتِیشَردِیکِی، بِیز بوُنِی حُونِیک دِیب بِیلَه مِیز یاکِی اوُندَن پَرهِیز قِیلِیش کِیرَک، لِیکِن اوُلَر مَنَه بُو حَلال یاکِی مَنَه بُو حَرام دِییِیشمَسدِی وَ اِبنِ رُشد رَحِمَهُ الله دَوام اِیتِیب اَیتَه دِیکِی: مِینگه شوُنِیسِی قِیزِیقکِی، بُو بِیزنِی مِنطَقَه لَرِیمِیزدَه هَم رِواجلَنگن نَرسَه. یَعنِی اِبنِ رُشد رَحِمَهُ الله نِی زَمانِیدَه هَم شوُندَی نَرسَه لَر بار بوُلگن.

مُسُلمانلَر یَشَیدِیگن دِیارلَردَگِی اوُلَمالَر یَنَه قَیتَه دَن مَنَه شوُندَی دَرکنِی قوُلگه کِیرِیتِیشلَرِیگه وَ اِجتِهاد قِیلسَه بوُلَه دِیگن اِیشلَردَه  یاکِی جوُدَه کوُپ اِجتِهادلَر قِیلِیشگه توُغرِی کِیلَه دِیگن اِیشلَردَه مَنَه بوُنِی حَلال دِییمَن وَ مَنَه بوُنِی حَرام دِییِیشَه دِی دِیمَسلِیکلَرِینِی، بَلکِی مِین بوُنِی ناتوُغرِی دِیب سَنَیمَن یا مِینِی نَظَرِیمدَه بُو توُغرِی بوُلَه دِی یاکِی مِین بوُ اِیشنِی قِیلمَیمَن، دِییِیش بِیلَن کِفایَه لَه نِیشلَرِینِی اوُمِید قِیلَه مِیز. چوُنکِی بِیر – بِیرِینِی زِدِّیگه اَیتِیلگن سوُزلَرنِی آرقَه سِیدَن اوُزَرا تَکفِیر قِیلِیشلَر هَم باشلَه نَدِی. اوُلَمالَر اوُزلَرِینِینگ صالِح آتَه – بابالَرِینِی رَوِیشلَرِیگه قَیتِیشلَرِینِی اوُمِید قِیلَه مِیز.

مَنَه بُو اِجتِهاد قِیلسَه بوُلَه دِیگن اِیشلَر بُویِیچَه توُرلِی- هِیل تَعوِیلاتلَر وُجُودگه کِیلَه دِی، قِیشلاقدَه وَ شَهَردَه، مِنطَقَه دَگِی مُسُلمانلَرنِینگ واحِد اوُلِی الاَمر شوُراسِی یاکِی بوُتوُن جَهاننِینگ واحِد اوُلِی الاَمر شوُراسِی تَشکِیل بوُلگوُنِیچَه، بِیر مُجتَهِدنِینگ اِجتِهادِی بِیلَن باشقَه بِیر مُجتَهِدگه یاکِی مَنَه بوُندَی اِجتِهادگه عَمَل قِیلَه دِیگن مُقَلِّد کِیشِیگه حَملَه قِیلِیب بُولمَیدِی، یاکِی اوُلَرنِی تَکفِیر هَم قِیلِیب بُولمَیدِی؛ بَلکِی اوُلَرنِی کوُز- قَرَشلَرِینِی تَنقِید قِیلِیش چارچوُپِی بوُیِیچَه شَرعِی اوُصلوُبلَرنِی رِعایَه قِیلگن حالدَه تَنقِید قِیلسَه بوُلَه دِی خالاص.

دِیمَک، بِیر مُجتَهِدنِینگ اِجتِهادِی بِیلَن باشقَه بِیر مُجتَهِدگه یاکِی باشقَه بِیر مُجتَهِد بِیلَن بِیرگه بوُلگن مُقَلِّدگه حَملَه قِیلَه آلمَیسِیز. سِیز هَم بِیر مُجتَهِدنِینگ طَرَفِینِی آلسَنگِیز وَ اوُ هَم باشقَه بِیر مُجتَهِدنِی طَرَفِینِی آلسَه، سِین بِیر مُجتَهِدنِی اِجتِهادِی بِیلَن حَملَه قِیلَه سَن وَ اوُهَم باشقَه مُجتَهِدنِی اِجتِهادِی بِیلَن سِینگه حَملَه قِیلَه دِی، بُو بِیلَن حاضِرگِی دَورلَردَه بِیزلَر گوواه بُولِیب توُرگن اوُیِینلَر، جِنایَتلَر صادِر بوُلَه دِی.

مُسُلمانلَر یَشَیدِیگن دِیارلَردَه یَنَه قَیتَه دَن اِسلامِی حُکُومَت تَشکِیل بوُلِیب اوُلِی الاَمر شوُراسِی شَکللَنمَه گوُنِیچَه وَ اوُزِینِی واحِد اِجماعسِی بِیلَن اَمر بَه مَعرُوف وَ نَهِی اَز مُنکَرنِی رِسالَه تِینِی اوُزِینِی زِمَّه سِیگه آلمَه گوُنِیچَه، مَنَه بوُ اِضطِرارِی حالَت، یَعنِی حوُددِی اوُلَکسَه حَیوانلَرنِی گوُشتِینِی اِستِعمال قِیلِیشدِیک وَ وَضِیعیَت اوُرتَه دَن کِیتمَه گوُنچَه دَوام اِیتَه دِی. آلدِیمِیزدَگِی مَوضُوع بِیلَن توُغرِی مُناسَبَتدَه بُولِیشِیمِیز کِیرَک.

اِبنِ تَیمِیَّه رَحِمَهُ الله مَذهَبلَرنِینگ اِماملَرِی حَقِیدَه اَیتَه دِیکِی: اوُلَر هِیچ قَیسِی بِیرِی رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّمنِی صَحِیح حَدِیثلَرِیگه قَصددَن قَرشِیلِیک قِیلِیشمَه گن. دِیمَک صَحِیح حَدِیثلَرنِی تَرک قِیلِیشدَه اوُلَر اوُچُون عُذر، اَساس کِیلتِیرِیشِیمِیز کِیرَک. بوُنِی دَوامِیدَه اَیتَه دِیکِی: هَمَّه عُذرلَر اوُچ هِیل بوُلَه دِی:

• مَنَه بُو سوُزنِی رَسُول الله صلی الله عَلَیهِ وَسَلَّم اَیتگنلِیکلَرِیگه اِیشانمَسلِیک.
• حَدِیثنِی هَدَفِی فَلانچِی مَوضُوع اِیکَه نِیگه اِیشانمَسلِیک.
•  مَسَلَه نِی حُکمِی مَنصُوح بوُلگه نِیگه اِعتِقاد قِیلِیش.

 حوُپ، حاضِرگِی پَیتدَه اِسلامِی مَذهَبلَرنِی، فِرقَه لَرنِی بَرچَه اِیختِلافلَرِیگه نَظَر سالسَنگِیز، بُو اِیختِلافلَرنِینگ آیَتلَرگه تِیگِیشلِی بوُلگن مَسَلَه لَردَه، تَعوِیلاتلَردَه وَ رِوایَتلَرگه تِیگِیشلِی تَعوِیلاتلَردَه اِیکَه نِینِی کوُرَه سِیز. هَمَّه اِسلامِی فِرقَه لَرنِی، مَذهَبلَرنِی اِیختِلافلَرِی مَنَه شوُندَه. یاکِی اوُلَر رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّمنِینگ مَنَه بوُندَی سوُزنِی اَیتگنلَرِیگه اِیشانِیشمَیدِی. یاکِی حَدِیثنِینگ هَدَفِی، سِین صُحبَت قِیلَیاتگن نَرسَه حَقِیدَگِی فَلانچِی مَوضُوع اِیکَه نِیگه اِیشانِیشمَیدِی، یاکِی مَنَه بُو مَسَلَه نِی مَنصُوح بوُلگن دِیب اِعتِقاد قِیلِیشَه دِی.  حوُپ، اوُلَر رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّمنِی مَنَه بوُ رِوایَتلَرِینِی تَعوِیل قِیلِیشگن اِیدِی وَ اوُلَر اوُچُون عُذر کِیلتِیرگن وَ اوُلَر عُذرگه اِیگه دوُرلَر. حُوپ، قُرآن آیَتلَرِیدَه هَم شوُندَی تَعوِیلاتلَر مَوجُود وَ بوُندَی تَعوِیلاتلَر بوُتوُن جَهان یا مِنطَقَه دَگِی اوُلِی الاَمر شُوراسِی تَشکِیل بوُلگوُنِیچَه دَوام اِیتَه دِی وَ اوُشَه پَیتگه چَه اِسلامِی فِرقَه لَرنِی، مَذهَبلَرنِی شَرعِی تَعوِیلاتلَر سَبَبلِی تَکفِیر قِیلِیب بوُلمَیدِی؛ مادامِیکِی اوُلَر اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی چارچوُپنِی اِیچِیدَه وَ مُسُلمانلَرنِی جَماعَه تِیدَه حَرَکَت قِیلِیشَر اِیکَن.

  حَتَّی اِبنِ تَیمِیَّه رَحِمَهُ الله نِی سوُزِی بُویِیچَه اَگر اوُلَر باطِندَه کافِر بوُلگن کافِر مُنافِق بُولِیشسَه یاکِی اَلله گه اِیمان کِیلتِیرگن مُنافِق بوُلِیشسَه هَم، هَر قَندَی حالَتدَه اَگر اوُلَرنِی مُنافِقلَرنِی جُملَه سِیدَن، دِیب حِسابلَه گه نِیمِیزدَه هَم اوُلَر مُسُلمانلَردَن حِسابلَه نَدِی؛ مَنَه بوُلَرنِی هَمَّه سِی هَم عُذردِیر. 73 فِرقَه حَقِیدَگِی حَدِیثدَه کوُرگه نِیمِیزدِیک هَمَّه فِرقَه لَر هَم دِیندَن چِیتگه چِیقِیشمَه گن، چوُنکِی رَسُول الله صلی الله عَلَیهِ وَسَلَّم اوُلَرنِی هَمَّه سِینِی اوُزِینِی اوُمَّه تِی دِیب حِسابلَه گنلَر. رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّم بِیر کافِرنِی اوُزلَرِینِی اوُمَّتلَرِیدَن دِیب حِسابلَشلَرِی مُومکِینمِی؟

یَنَه قَیتَه دَن اِیسلَه تِیب اوُتَه مَن، یَنَه تَکرارلَیمَن، بُونِی یوُز مَرتَه بُولسَه هَم اَیتِیلِیشِی کِیرَک، بوُتوُن تَرِیخ دَوامِیدَه مُؤتَزِیلَه وَ خَوارِجگه اوُحشَش جوُدَه کوُپ فِرقَه لَر مَوجُود بُولگن وَ حاضِرگِی پَیتدَه اوُلَر مَوجُود، لِیکِن هَرگِیز صالِح وَ رَبّانِی اوُلَمالَر تامانِیدَن تَکفِیر قِیلِینگن اِیمَسلَر. خَوارِجلَر مُسُلمانلَرنِی قانِینِی حَلال قِیلِیب مُسُلمانلَر قَبوُل قِیلَه دِیگن اوُصُوللَرنِی کوُپِینِی اِنکار قِیلِیشگن، عَلِی اِبنِ اَبِی طالِب رَضِیَ اَلله عَنهُ دِیک کِیشِینِی تَکفِیر قِیلِیشگن، بوُلِیب هَم بُو کِیشِی سابِیقوُنَ الاُوَّلوُندَن اِیدِی، اُحُددَه وَ بَدردَه باشقَه غَزاتلَردَه اِیشتِراک اِیتگندِیلَر،اوُ کِیشِی عَشَرَه مُبَشَّرَه دَگِیلَرنِی بِیرِی بوُلِیب بَیعَت الرِّضواندَه اِیشتِراک اِیتگنلَر، مَنَه بُو قَدرلِی صَحابَه حَقِیدَه مَنَه شُونچَه رِوایَتلَر مَوجُود. اوُلَر مَنَه شوُندَی کِیشِینِی تَکفِیر قِیلِیشگن. شوُندَی بُویُوک اِنساننِی تَکفِیر قِیلِیشگن. اوُلَر اَلله اوُندَن راضِی بوُلگن کِیشِینِی تَکفِیر قِیلِیشگن. قُرآن آیَتلَرِی سابِیقوُنَ الاَوَّلوُن حَقِیدَه تَأکِیدلَب کِیلگن. بَیعَتُ الرِّضواندَه قَتنَشگن کِیشِیلَردَن اَلله راضِی بوُلگن وَ رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلّم هَم اوُلَرنِی اَهلِی جَنَّت کِیشِیلَردَن دِیگنلَر، بَیعَتُ الرِّضواندَه مُنافِقلَر بوُلِیشمَه گن، رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّم مَنَه بُو دُنیادَه بوُلگن پَیتلَرِیدَه یاق اوُلَرگه جَنَّتنِی وَعدَه سِینِی بِیرگندِیلَر، اَمّا خَوارِجلَر اوُ کِیشِینِی تَکفِیر قِیلِیشَه دِی، بوُنگه قوُشِیمچَه رَوِیشدَه خَوارِجلَر عَلِی اِبنِ اَبِی طالِب رَضِیَ الله عَنهُ بِیلَن بِیرگه بوُلگن مِینگلَب صَحابَه لَرنِی هَم تَکفِیر قِیلِیشَه دِی، اَمّا اوُلَرنِی قِیلگن تَعوِیللَرِی تَکفِیر قِیلِینِیشلَرِیگه مانِعلِیک قِیلدِی. اَگرچِی اوُلَر مَنَه شُونچَه بُویُوک صَحابَه لَرنِی تَکفِیر قِیلِیشگن بوُلسَه هَم اوُزلَرِی تَکفِیر قِیلِینِیشمَه دِی، دِیمَک، صَحابَه لَرنِی خَطا تَعوِیل بِیلَن تَکفِیر قِیلِینِیشِی هَم، سِین اوُلَرنِی تَکفِیر قِیلِیشِینگگه بائِث بوُلَه آلمَیدِی. اوُلَرنِی اوُزلَرِی بُو خَطاگه دوُچار بوُلِیشگن وَ اوُنِی توُلاوِینِی هَم توُلَشلَرِی لازِم ، سِین نِیمَه اوُچُون اوُلَرنِی جِنایَتِیگه اوُزِینگنِی شِیرِیک قِیلِیشِینگ کِیرَک؟ سِین اوُلَرنِی تَکفِیر قِیلگه نِینگدَن سُونگ اوُلَرنِی قِیلگن جِنایَتلَرِیگه شِیرِیک بوُلَه سَن.

اِبنِ تَیمِیَّه رَحِمَهُ الله اَیتَه دِیکِی: “رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمگه اِیرگه شِیشنِی قَصد قِیلگن تَعوِیلگر تَکفِیر قِیلِینمَیدِی، بَلکِی اَگر اوُ اوُزِینِی قوُلِیدَن کِیلگنچَه حَرَکَت قِیلگچ خَطاگه دوُچار بوُلگن بُولسَه،اوُنِی حَتَّی فاسِیق هَم دِیمَیمِیز،مَنَه بُو آدَملَرنِی نَزدِیدَه “عَمَلِی مَسَلَه لَر” بارَه سِیدَه تَنِیلگندِیر. اَمّا “عَقِیدَه وِی مَسَلَه لَر” بارَه سِیدَه جُودَه کوُپ آدَملَر مَنَه بُو زَمِینَه دَه خَطا قِیلگن کِیشِیلَرنِی کافِر دِییِیشگن، اَمّا بُو سُوزلَر صَحابَه لَرنِی هِیچ قَیسِی بِیرِی یاکِی اوُلَرگه یَحشِیلِیکدَه اِیرگشگن کِیشِیلَر یاکِی مَشهُور مُسُلمان اِماملَر تامانِیدَن هَم اَیتِیلمَه گن،بَلکِی اَصلِیدَه بُو بِدعَت اَهلِینِی سوُزِیدِیر.”

  قَرَنگلَر اِبنِ تَیمِیَّه نِیمَه دِییدِی: رَسُول الله صلی الله عَلَیهِ وَسَلَّمگه اِیرگه شِیشنِی قَصد قِیلگن تَعوِیلگرنِی تَکفِیر قِیلِینمَیدِی. اوُ اوُزِینِی قوُلِیدَن کِیلگن حَرَکَتنِی قِیلگن وَ خَطاگه دوُچار بوُلگن، حَتَّی اوُنِی فاسِیق هَم دِیمَیمِیز، اوُ کِیشِینِی اَیتِیشِیچَه: مَنَه بُو عُمُوم نَزدِیدَه تَنِیلگن نَرسَه، یَعنِی عَمَلِی مَسَلَه لَردَه عُمُومِی بِیر نَرسَه دِیر. یَنَه اَیتَه دِیکِی: بِیر گوُرُوه کِیشِیلَر بارکِی، اَگر بِیر کِیشِی عَقِیدَه بوُیِیچَه تَعوِیل وَ خَطاگه دوُچار بوُلَه دِیگن بُولسَه اوُنگه کافِر دِییِیشَه دِی. اوُ کِیشِی اَیتَه دِیکِی: مَنَه بوُندَی سوُز صَحابَه لَرنِی وَ یَحشِیلِیک بِیلَن اِیرگشگن سابِقوُنَ الاَوَّلوُندَن اِیشِیتِیلگن اِیمَس، بَلکِی بُو سوُز کِیمنِیکِی؟ مَنَه بوُ سُوز اَهلِی بِدعَت بوُلگن کِیشِیلَرنِی سوُزِیدِیر.

اوُ کِیشِی باشقَه بِیر جایدَه اَیتَه دِیکِی: “مَنَه بُو رَوِیشدَه، بُو اَیتگن کِیمسَه نِی کافِر دِییِیلمَیدِیگن سوُزلَردِیر،بَلکِیم حَقنِی تَنِیشگه بائِث بوُلَه دِیگن حُجَّتلَر بُو سوُزنِی اَیتگن کِیشِیگه یِیتِیب بارمَه گندِیر، شایَد اوُنگه یِیتِیب بارگن بوُلسَه هَم اوُ اوُچُون اِثبات قِیلِینمَه گندِیر، یاکِی اوُنِی فَهملَشگه قادِر بوُلمَه گندِیر، یاکِی اوُنگه شُبهَه لَر کوُندَه لَنگ کِیلگندِیر وَ اَلله شوُنِی واسِیطَه سِیدَه اوُنِی عُذرلِی قِیلگن.   دِیمَک، مُؤمِن بوُلگن وَ حَق طَلَب قِیلِیشدَه قوُلِیدَن کِیلگنچَه حَرَکَت قِیلگن، اَمّا شوُنگه قَرَمَسدَن خَطاگه دوُچار بوُلگن کِیشِینِینگ خَطاسِینِی خُداوَند – هَر نَرسَه بوُلِیشِیدَن قَطعِی نَظَر- کِیچِیرَه دِی. بوُ نَظَرِی مَسَلَه لَردَه مِی یاکِی عَمَلِی مَسَلَه لَردَه مِی فَرقِی یُوق، مَنَه بُو پَیغَمبَرِیمِیز صَلَّی الله علیه وَسَلَّمنِی اَصحابلَرِینِی وَ اِسلام اَئِمَّه لَرِینِی جوُمهُورِینِی رَوِیشِی بوُلَه دِی.”

اِبنِ تَیمِیَّه نِینگ مَنَه بُو سوُزلَرِی اَهلِی قِبلَه دَن بوُلگن تَعوِیل اَهلِیگه مُعامَلَه قِیلِیشدَه خَطا یوُلگه توُشِیب آلِیشگن بِرادَرلَر اوُچُون نِهایَتدَه فایدَه لِی بوُلِیشِی موُمکِین. مَخصُوصاً اوُزلَرِینِی اِبنِ تَیمِیَّه رَحِمَهُ الله نِی شاگِردلَرِیدَن دِیب حِسابلَیدِیگن بُزُرگوار کِیشِیلَرگه فایدَه لِیدِیر. اوُلَر مَنَه بُو سُوزلَرنِی بِیر نِیجَه بار قَیتَه رِیب اِیشِیتِیشسِین، اوُلَر اوُزلَرِیگه اوُستاز دِیب بِیلِیشگن کِیشِینِینگ، مَنَه بُو بارَه دَه اَهلِی قِبلَه نِینگ تَعوِیل قِیلوُچِیلَرِی حَقِیدَه، نِیمَه دِیگنلِیکلَرِینِی یَحشِیلَب توُشوُنِیب آلِیش اوُچُون اوُزلَرِی بِیر نِیچَه مَرتَه تَکرارلَشسِین.

اَلبَتَّه، اِبنِ تَیمِیَّه رَحِمَهُ الله نِی اوُزِی هَم “عَقِیدَه وَ تَوحِید” بارَه سِیدَه “بَکرِی” بِیلَن بِیر نِیچَه مَرتَه مُناظَرَه قِیلگن،بَکرِی تَعوِیل قِیلگن اِیدِی، مَنَه شوُ تَعوِیللَر اِبنِ تَیمِیَّه رَحِمَهُ الله طَرَفِیدَن تَکفِیر قِیلِینِیشِیگه مانِعلِیک قِیلگن اِیدِی. اِبنِ تَیمِیَّه “بَکرِی” بِیلَن بِیرگه تَوحِد مَسَلَه سِی بُویِیچَه مُناظَرَه قِیلگن پَیتِیدَه ( اِعتِبار بِیرِینگلَر، تَوحِد مَسَلَه سِی بوُیِیچَه مُناظَرَه قِیلگن) بَکرِی اوُزِینِی اِعتِقادلَرِی اوُچُون آیَت وَ حَدِیثلَردَن فایدَه لَنگن وَ تَعوِیلاتلَرنِی کِیلتِیرَه دِی، اِبنِ تَیمِیَّه رَحِمَهُ الله نِی نَظَرِی بوُیِیچَه مَنَه شوُ تَعوِیلاتلَر بَکرِینِی تَکفِیر بُولِیشِیگه مانِعلِیک قِیلَه دِی! قِممَتلِی دوُستلَر، بِرادَرلَرِیم، اَگر یَحشِیلَب اِعتِبار بِیرسَنگِیزلَر،حاضِردَه بِیزلَرنِی بِرادَرلَرِیمِیز تامانِیدَن تَکفِیر بُولَه یاتگن کِیشِیلَر آیَتلَرگه، حَدِیثلَرگه وَ تَرِیخِی رِوایَتلَرگه اِستِناد قِیلِیشَه دِی وَ اوُلَرنِی اَلله گه وَ رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّمگه اِطاعَت قِیلِیشدَن باشقَه مَقصَدلَرِی هَم یُوق. مَنَه بوُ اَکثَر گوُرُوهلَردَگِی حالَت، اَلبَتَّه آرَه دَه مُستَثنا حالَتلَر هَم مَوجُود، اَمّا حُکم اِستِثنا اَساسِیدَه صادِر قِیلِینمَیدِی.

مَنَه بُو عَقِیدَه وِی وَ رَفتارِی مُسُلمان بِیمارلَرنِی اَکثَرِی توُشِیب قالگن یوُلدِیر. مُسُلمانلَرنِی آرَه سِیدَگِی عَقِیدَه وِی وَ رَفتارِی بِیمارلَر مَنَه شُو نَرسَه لَر بارَه سِیدَه مَنَه شوُ یوُلگه توُشِیب قالگنلَر، اوُلَر اَلله گه اِطاعَت قِیلِیشنِی قَصد قِیلِیشگن، اَمّا تَعوِیلدَه خَطاگه دُوچار بوُلِیشگن، اوُندَن هَم بَتتَرراغِی حاضِرگِی پَیتدَه قاضِی وَ مَرجَع صِیفَتِیدَه اوُلِی الاَمر شوُراسِیگه هَم اِیگه اِیمَسمِیز، حُوددِی رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی عَصرلَرِیدَه وَ خُلافایِی راشِیدِیننِی عَصرِیدَه آسانلِیک بِیلَن مُرَاجَعَت قِیلِینَه دِیگن وَ مَسَلَه نِی مِنطَقَه یا جَهان مِقیاسِیدَه آخِیرِیگه یِیتکَه زَه دِیگن شُورالَر، قاضِیلَر مَوجُود اِیمَس، بِیزلَر فَقَط اوُزِیمِیزنِی قِیشلاغِیمِیز یاکِی شَهرِیمِیز یا گوُروُهِیمِیز یاکِی اوُزِیمِیزنِی اَطرافِیمِیزدَگِیلَر بُویِیچَه بِیر اِیش قِیلَه آلَه مِیز خالاص. شوُ سَبَبلِی هَم شُبهَه گه یا تَعوِیلگه کوُرَه عُذر هَمِیشَه مَوجُود بُولگن،حاضِرگِی وَضِیعیَتدَه هَم اِسلامِی حُکوُمَتگه تِیگِیشلِی بوُلگن اوُلِی الاَمر شوُراسِینِی کَنَلِی آرقَه لِی مَنَه بُو حالَتنِی یوُقاتِیلَه دِی.   

اَمّا شوُنگه قَرَمَسدَن، قوُیِیدَگِی نوُقطَه گه هَم اِیشارَه قِیلِینِیشِی وَ اَیتِیلِیشِی لازِم بُولَه دِی:تَعوِیلگه عُذر کِیلتِرِیشنِی مَعناسِی، شَخص مَثَلاً لا اِلَه اِلّا الله نِی، جَنَّتنِی، جَهَنَّمنِی یاکِی بَرچَه اَهلِی قِبلَه اوُچُون مَعلوُم بوُلگن شَرِیعَت فَرضلَرِینِی بِیرارتَه سِینِی اِنکار قِیلَه آلَه دِی، دِیگه نِی اِیمَس. هِیچ کِیم بوُندَی نَرسَه لَرنِی اِنکار قِیلَه آلمَیدِی. مَثَلاً بوُگوُنگِی کوُندَه کافِر سِکوُلارلَر قِیلَه یاتگن اِیشلَر یاکِی خُداسِیزلَر قِیلَه یاتگن نَرسَه لَر یَعنِی آلدِین اوُلَرگه زَنادِیقَه دِییِیلَردِی، یَعنِی غوُلّات قِیلَیاتگن نَرسَه لَر، اِجرائِی قانوُنلَرگه وَ شَرِیعَتدَگِی آشکار نَرسَه لَرگه قَرشِیلِیک قِیلِینگن تَقدِیردَه هَم تَعوِیل قِیلوُوچِی شَخصنِی اوُستِیدَه “حَد” نِی اِجرا قِیلِینمَیدِی، دِیگن مَعنادَه اِیمَس، یوُق بوُندَی بوُلمَیدِی؛ بَلکِی مَنَه بوُندَی شَخص هَم حوُددِی باشقَه مُسُلمانلَر سِینگه رِی اِستِثنا قِیلِینمَیدِی. شوُنِینگدِیک قُدّامَه اِبنِ مَظعُون رَضِیَ اَلله عَنهُ هَم شَراب اِیچگن پَیتِیدَه اوُنِی اوُستِیدَه حَد اِجرا قِیلِیندِی، شوُنِینگدِیک مَنَه بوُندَی فِکردَگِی تَعوِیل قِیلوُوچِی کِیشِیلَرنِی تَنقِید قِیلِینمَیدِی، دِیگن مَعنادَه اِیمَس، یوُق اوُندَی اِیمَس. بَلکِی مَنَه بُو شَرعِی تَعوِیللَر شَخصنِی اِیمانِیگه ضَربَه اوُرِیلِیشِیگه رُحصَت بِیرمَیدِی وَ شَخصنِی اوُستِیدَه تَکفِیر حُکمِی صادِر بوُلِیشِیگه رُحصَت بِیرمَیدِی وَ شَخصنِی اوُستِیدَه تَکفِیر حُکمِی صادِر بُولِیشِیگه مانِعلِیک قِیلَه دِی، دِیگن مَعنادَه دِیر. تَعوِیل قِیلوُچِی شَخصنِی یا مُجتَهِدگه تَقلِید قِیلگن مُقَلِّدنِی اوُستِیدَه تَکفِیر حُکمِی صادِر بوُلِیشِینِی آلدِینِی آلَه دِی.

هَر قَندَی صوُرَتدَه هَم، بَرچَه مُسُلمانلَر غَیرِی تَعوِیل بُولِیشنِی ، تَکفِیر شَرطلَرِیدَن دِیب بِیلَه دِی، اَگر کِیمکِی شَرعِی مَنبَعلَردَه شَرعِی تَعوِیلگه اِیگه بوُلسَه، مَنَه شُو تَعوِیل اوُنِی تَکفِیر قِیلِینِیشِیگه مانِعلِیک قِیلَه دِی. حوُپ،حاضِر سِیز اوُزِینگِیزنِی اَطرافِینگِیزگه بِیر اِعتِبار بِیرِینگلَر، سِیزلَر قِیلگن اِیشلَر سَبَبلِی سِیز اوُلَرنِی کافِر دِیب سَنَگن اِسلامِی فِرقَه لَردَن بُولگن کِیشِیلَرنِی سوُزلَرِی یا قِیلگن اِیشلَرِی آیَتلَردَن،حَدِیثلَردَن، تَرِیخِی رِوایَتلَردَن قِیلِینگن تَعوِیل اِیمَسمِی؟ اوُلَر اَلله گه اِطاعَت قِیلِیش اوُچُون مَنَه بُو سوُزلَرنِی اَیتِیشیَپتِیمِی وَ مَنَه بُو اِیشلَرنِی قِیلِیشیَپتِیمِی یا اَلله گه دُشمَنچِیلِیک قِیلِیش اوُچُونمِی؟ اَگر حَتَّی شُبهَه قِیلسَنگِیزلَر، مَنَه بُو شُبهَه نِی اوُزِی هَم اوُلَرنِی تَکفِیر قِیلِینِیشگه مانِعلِیک قِیلَه دِی. چوُنکِی اوُلَر اِسلامگه اِیشانچ بِیلَن کِیرِیب کِیلِیشگن وَ شَک،شُبهَه بِیلَن اوُندَن چِیقِیشمَیدِی.

اِیندِی، تَعوِیل قِیلوُچِی شَخص یا مَذهَب حَقِیدَگِی اَهلِی قِبلَه نِی قائِدَه لَرِینِی بَرچَه سِینِی کوُرمَسلِیککَه آلَه دِیگن کِیمسَه لَر، شُبهَه سِیز یا اَهلِی قِبلَه نِی بِیر گوُرُوهِینِی باشقَه بِیر گوُرُوهِیگه قَرشِی قِیلِیشنِی اِیستَیاتگن مُنافِق وَ سِکوُلارزَدَه لَرگه اوُحشَش دانا دُشمَندِیر یاکِی مُخالِف فِرقَه نِی قَرشِیسِیدَه اوُزِینِی فِرقَه سِینِی حِمایَه سِیگه مُحتاج بُولگن جاهِل دُوستلَرِیمِیزدِیر، اوُلَردَگِی مَنَه بُو اِیختِیاج بوُندَی خَطالَرگه دوُچار بوُلِیشلَرِیگه وَ مُخالِف گوُرُوهنِی تَکفِیر قِیلِیشلَرِیگه سَبَب بوُلگن.

  هَر اِیککِی حالَتدَه هَم اوُلَر غَیرِی شَرعِی یُولدَه حَرَکَت قِیلَیاتگن حِسابلَه نَدِی وَ اوُلَرنِی هَراِیککاوِی اَهلِی قِبلَه نِی وَحدَتِینِی، قُدرَتِینِی نِشانگه آلِیشگن وَ مُسُلمانلَرنِی ضَعِیفلَشتِیرِیش وَ اَهلِی قِبلَه نِی آرَه سِیدَگِی تَفَرُّق یارِیقلَرِینِی چوُقوُرلَشتِیرِیش بُویِیچَه حَرَکَت قِیلِیشیَپتِی وَ اوُلَرنِی هَر اِیککاوِی اوُزلَرِی اِیستَه گن یا اِیستَه مَه گن حالدَه اَهلِی قِبلَه گه وَحدَتنِی، قُدرَتنِی، هَیبَتنِی قَیتِیشِیگه مانِعلِیک قِیلِیشیَپتِی، اوُلَر حَتَّی بوُیُوک کِیشِیلَرنِینگ اِسلامِی حُکوُمَتنِی تَشکِیل قِیلِیش بوُیِیچَه قِیلَیاتگن جِهادلَرِینِی بِیخاصِل بوُلِیشِیگه هَم سَبَب بوُلِیشیَپتِی.

شُبهَه وَ تَعوِیلگه نِسبَتاً کِیلتِیرِیلگن بُو عُذرلَر هَمِیشَه حُجَّت اِقامَه قِیلِینگوُنگه چَه مَوجُود بوُلَه دِی، بِیر مُجتَهِدنِی قِیلگن اِجتِهادِی هَم باشقَه بِیر مُجتَهِد اوُچُون مُخالِف مُجتَهِدنِی اوُستِیدَه حُجَّتنِی اِقامَه قِیلِینِیشِی اوُچُون اِیشلَه مَیدِی، دوُستلَر اِعتِبار بِیردِینگلَرمِی، بِیر مُجتَهِدنِی اِجتِهادِی هَم باشقَه بِیر مُجتَهِد اوُچُون مُخالِف مُجتَهِدنِی اوُستِیدَه حُجَّتنِی اِقامَه قِیلِیش اوُرنِیدَه اِیشلَه تِیلمَیدِی؛ فَقَطگِینَه واحِد اِجماع صِیفَتِیدَه اِرایَه بِیرِیلگن شوُرانِی عُمُومِی اِجتِهادِی، مَنَه بوُ اوُرِینلَرنِی بَرچَه سِیدَه هَمَّه اوُچُون حُجَّتنِی اِقامَه قِیلِیشگه قادِر. دِیمَک، بِیر دانِیشمَندنِی باشقَه بِیر دانِیشمَندگه قِیلگن اِجتِهادِی اِیمَس، واحِد اوُمَّتدَن کِیلِیب چِیققَن واحِد اِجماع، بَرچَه مُجتَهِدلَرگه وَ اِسلام دانِیشمَندلَرِیگه حُجَّتنِی اِقامَه قِیلَه آلَه دِی.

مَنَه بوُندَی حالَتدَه، مَنَه بوُندَی اِجماعنِی قوُلگه کِیرِیتِیلگوُنچَه، شُبهَه وَ تَعوِیلگه نِسبَتاً عُذر کِیلتِیرِیش هَمِیشَه مَوجُود بوُلَه دِی وَ فَقَطگِینَه اِسلامِی حُکوُمَتگه باغلَنگن اوُلِی الاَمر شُوراسِینِی کَنَلِی آرقَه لِی یوُقاتِیلَه دِی. دِیمَک، اَگر مَنَه بُو تَعوِیلاتلَردَن قوُتوُلِیشنِی اِیستَه سَنگ، اوُلِی الاَمر شُوراسِینِی تَشکِیل قِیلِیش وَ وَحدَتنِی، حُکوُمَت قُدرَتِینِی قوُلگه کِیرِیتِیش سَرِی حَرَکَت قِیل. اَگر مَنَه بوُندَی حُکوُمَتنِی اِسلامِی مَذهَبلَرنِی بِیرِینِی اَساسِیگه کوُرَه قوُلگه کِیرِیتگن بوُلسَک، اوُنِی قُوَّتلَنتِیرِیش اوُچُون بَرچَه مُسُلمانلَرنِی شوُنگه سَرِی حَرَکَت قِیلِیشگه دَعوَت قِیلَیلِیک وَ هَمَّه بِیرگه اوُزَرا صُحبَتلَه شَیلِیک، هَمَّه اوُزِی توُرگن سَطحدَه شوُرانِی تَشکِیل قِیلَه دِی وَ مَنَه شوُ شُوراگه اِیرگه شَدِی وَ بَرچَه تَعوِیلاتلَرنِی اوُزَرا صُحبَتگه دَعوَت قِیلَه مِیز وَ بَرچَه تَعوِیلاتلَرنِی شوُراگه آلِیب چِیقَه مِیز وَ اوُلَرنِی هَمَّه سِینِی مَنَه بوُ واحِد شُورانِی نَظارَتِی آستِیدَه اِصلاح قِیلَه مِیز. مَنَه بُو یَحشِی چارَه بوُلَه آلَه دِی.

اوُ پَیتگه چَه شُبهَه وَ تَعوِیلگه عُذر کِیلتِیرِیشنِی عُمرِی اوُزُونراق بُولَه دِی، چُونکِی حُجَّت تَعوِیل قِیلَیاتگن شَخصگه کِیچراق یِیتِیب بارَه دِی، حُجَّتنِی حَقِیقِی یِیتکَه زُوچِیسِی هَم حاضِرچَه مَوجُود اِیمَس، گاهِیدَه اِیسَه جوُدَه کوُپ اوُرِینلَردَه سِیزلَرنِی اوُزِینگِیز هَم اوُلَرگه اوُحشَش تَعوِیل اَهلِی بوُلَه سِیزلَر، اوُلَر سِیزنِی تَعوِیلِینگِیزنِی قَبوُل قِیلِیشمَیدِی وَ سِیز هَم اوُلَرنِی تَعوِیلِینِی قَبُول قِیلمَیسِیز، اوُرتَه دَه اوُزِینِی واحِد اِجماعسِی بِیلَن اِختِلافلَرگه خاتِمَه یَسَیدِیگن وَ قاضِی بوُلَه دِیگن شوُرا هَم مَوجُود اِیمَس. بُو یِیردَه سِینِی اوُزِینگ هَم شِکایَتچِی وَ هَم قاضِی وَ قَرَمَه – قَرشِی تامان هَم شِکایَتچِی وَ هَم قاضِی بوُلَه آلمَیدِی وَ سِین اوُنگه قَرشِی  وَ اوُ هَم سِینگه قَرشِی حُکم صادِر قِیلِیشنِی اِمکانِی یوُق.

مَنَه بُو حالَتدَه حوُددِی باشقَه ضَرُورَتلَرگه اوُحشَش اوُنگه مُناسَبَت بِیلدِیرِیش، یُورَکنِی کِینگراق قِیلِیش، صَبر- طاقَتلِی بوُلِیش لازِم بوُلَه دِی وَ بِیزلَرگه اوُتگن عَصرلَردَگِی اَجدادلَرِیمِیزدَن یِیتِیب کِیلگن آدابلَرگه پایبَند بوُلِیشِیمِیز کِیرَک. شُو جُملَه دَن: اوُزِیمِیزگه مُخالِف بوُلگنلَرگه حُرمَت بِیلَن وَ اِنصاف بِیلَن مُناسَبَتدَه بوُلَیلِیک، ( مَنَه بُو نَرسَه حاضِرگِی پَیتدَه جُودَه کَم تاپِیلَه دِی) قوُیِیدَگِی اَصل قائِدَه نِی حِمایَه قِیلَیلِیک،     «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ» وَ اَهلِی قِبلَه بِیلَن دُشمَنچِیلِیک قِیلِیشدَن، کِینَه سَقلَشدَن پَرهِیز قِیلَیلِیک. وَحدَتنِی حِفظ قِیلِیش بُویِیچَه شَرِیعَتدَگِی بِیرِینچِی دَرَجَه لِی اِیشلَرنِی یُولگه قوُیِیش وَ توُرلِی – هِیل دِیارلَردَه دارُ الاِسلامنِی تَشکِیل قِیلِیش سَرِی قِیلِینَه یاتگن حَرَکَتنِی تِیزلَشتِیرِیش وَ مُسُلمانلَر یَشَیدِیگن دِیارلَردَه اِسلامِی واحِد شوُرانِی تَشکِیل بوُلِیشِینِی تِیزلَشتِیرِیش وَ اَهلِی فَن مَنَه بوُ بارَه دَه بَیان قِیلگن باشقَه اوُرِینلَر بوُیِیچَه حَرَکَت قِیلِیشِیمِیز کِیرَک.

مَنَه بُو اوُرِینلَرنِی اَلبَتَّه رِعایَه قِیلِیشِیمِیز کِیرَک، بوُلَر بِیزلَر ضَرُورَت حُکمِی صِیفَتِیدَه اَهَمِیَت بِیرِیشِیمِیز لازِم بوُلگن اَبزارلَر حِسابلَه نَدِی. بِیرِینچِی دَرَجَه لِی اِیشلَرِیمِیز قَیسِیلَر اِیکَه نِینِی کوُرِیب چِیقِیشِیمِیز کِیرَک. دُشمَنچِیلِیک قِیلِیش، کِینَه سَقلَشدَن پَرهِیز قِیلِیشِیمِیز لازِم، اِنصافلِی بوُلِیشِیمِیز کِیرَک، یَنَه قَیتَه رِیب اَیتَه مَن اِنصافلِی بوُلِیشِیمِیز کِیرَک، مَنَه بُو نَرسَه حاضِردَه نِهایَتدَه کَمَه یِیب کِیتگن. شوُنِینگ اوُچُون هَم بِیرِینچِی دَرَجَه لِی نَرسَه لَرنِی اَیتِیب اوُتماقچِیمَن. اوُزِینگِیز بِیر اِعتِبار بِیرِینگلَر، اِبنِ تَیمِیَّه مُسُلمانلَرگه مَنفَعَتلِی بوُلگن اِیشلَرنِی قَندَی بَیان قِیلَه دِی.

اِبنِ تَیمِیَّه رَحِمَهُ الله جوُدَه کوُپ مُستَحَباتلَرنِی تَرک قِیلِیش دوُستلِیککَه بائِث بوُلَه دِی، دِیب بِیلَردِی، اوُ کِیشِی اَیتَه دِیکِی:” دِیندَه دوُستلِیککَه اِیرِیشِیش یوُلِیدَگِی مَنفَعَتلَر، جُودَه کوُپ اِیشلَردَن کوُرَه بوُیُوکراقدِیر؛ حوُددِی رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم کَعبَه نِی بِیناسِینِی اوُزگرتِیرِیشنِی تَشلَب قوُیگنلَرِیگه اوُحشَیدِی، چوُنکِی اوُنِی اوُز حالِیچَه قالِیشِی دِیللَرنِی یَقِینراق بوُلِیشِیگه بائِث بوُلگن اِیدِی.” اِبنِ مَسعُود رَضِیَ الله عَنهُ عُثمان رَضِیَ الله عَنهُ نِینگ سَفَردَه نَمازنِی کامِل اوُقِیشِینِی عَیبلَه دِی،اَمّا اوُزِی اوُنِی آرقَه سِیدَه نَماز اوُقِیدِی وَ اَیتدِیکِی: تارتِیشِیشلِیک یَحشِی نَرسَه اِیمَس.

حوُپ، مِینِی فِکرِیمچَه تَکفِیرگه مانِع بُولِیب کِیلَه دِیگن تَعوِیل حَقِیدَه یِیتَرلِی مِقداردَه صُحبَتلَشدِیک. هَر قَندَی حالَتدَه، مَنَه بُو توُرت مَرحَلَه اِرتِداد جِنایَتِینِی اِثبات قِیلِیش، جِنایَتنِی قُرآن وَ صَحِیح سُنَّت تامانِیدَن تَصدِیقلَه نِیشِی، تَکفِیرنِی شَرطلَرِی وَ تَکفِیرنِی مانِعلِیکلَرِی شَخص اِرتِداد جِنایَتِی بِیلَن مُتَّحَم بُولگن مُسُلمان بارَه سِیدَه باسِیب اوُتِیشِی کِیرَک بوُلگن وَ اِیشانچِی کامِل بوُلِیشِی هَمدَه آزگِینَه بُولسَه هَم شُبهَه قِیلمَسلِیگِی لازِم بوُلگن مَرحَلَه لَر حِسابلَه نَدِی، شُونِینگدِیک اَگر اَیتِیب اوُتِیلگن اوُرِینلَرنِی بِرارتَه سِیدَه کامِل اِیشانچَه اِیگه بُولمَیدِیگن بوُلسَه، مُسُلمانِنِی بَرائَت قِیلِیشگه حُکم صادِر قِیلِیشِی کِیرَک. بِیزلَرنِی بُزرَگوارلَرِیمِیزنِی سُوزِیگه بِنائاً،اَگر مُسُلمان شَخصنِی کافِر اِیکَنلِیگِی بُویِیچَه 99 فائِز کوُچلِی دَلِیل مَوجُود بُولسَه وَ تَنها بِیرگِینَه شُبهَه لِی بوُلگن ضَعِیف دَلِیلگه اِیگه بوُلِینسَه، اَهلِی قِبلَه نِی مَنَه شُو شُبهَه بِیلَن نَجات بِیرِیش کِیرَک. مَنَه بُو باسِیب اوُتِیلِیشِی لازِم بوُلگن یوُلدِیر، اَگر مُسُلمان کِیشِی اوُزِینِی قِیامَتِینِی یَحشِی کوُرسَه مَنَه بُو یوُلنِی اَلبَتَّه باسِیب اوُتِیشِی کِیرَک.

توُرتتَه اَصلِی فِیلتِیردَن اوُتکَه زِیلگن کِیشِینِی اوُستِیدَه حُکمنِی صادِر قِیلِیش مَرحَلَه سِی:

بُو یِیردَه توُرت مَرحَلَه دَن یَعنِی جِنایَتنِی اِثبات قِیلِیش، جِنایَتنِی قُرآن وَ صَحِیح سُنَّت تامانِیدَن تَصدِیقلَه نِیشِی، تَکفِیرنِی شَرطلَرِی وَ تَکفِیرنِی مانِعلِیکلَرِیدَن اوُتکَه زِیلگن جایگه یِیتِیب  یِیتِیب کِیلدِیک. اَوَّلا کُفر وَ کافِرلَر حَقِیدَه گپلَشگه نِیمِیز یَحشِی:

کُفر عَرَب تِیلِیدَه بِیر نَرسَه نِی بِیرکِیتِیش مَعناسِیدَه کِیلَه دِی. شُو سَبَبلِی هَم دِیهقانگه هَم کافِر دِییِیلَه دِی، نِیمَه اوُچُون؟ چوُنکِی اوُ اوُرُوغنِی توُپراق بِیلَن بِیرکِیتَه دِی:     «كَمَثَلِ غَيْثٍ أَعْجَبَ الْكُفَّارَ نَبَاتُهُ» (حدید/20  ،) (اوُ) حوُددِی بِیر یامغِیرگه اوُحشَرکِی، اوُنِینگ( یاغِیشِی سَبَبلِی اوُنِیب چِیققَن) اوُت- اوُلَن کافِرلَرنِی حَیرَتگه سالِیب (عَقللَرِینِی بَند قِیلِیب قوُیُور).

دِیهقان نِیمَه نِی اوُستِینِی بِیرکِیتِیب قوُیگه نِینِی یَحشِی بِیلِیشِی، مُشَخَّصدِیر. اوُ تاشنِی یا شِیشَه نِی اِیمَس، بَلکِی اوُرُوغنِی بِیرکِیتِیب قوُیگه نِینِی بِیلَه دِی. شوُنِینگدِیک اوُ قَندَی اوُرُوغنِی بِیرکِیتِیب قوُیگه نِینِی هَم بِیلَه دِی وَ اوُ آیلَب بَلکِی یِیللَر دَوامِیدَه باشقَه نَرسَه اِیمَس، بَلکِی مَنَه بُو اوُرُوغنِی ثَمَرَه سِینِی کوُتَه دِی. دِیمَک، اوُ نِیمَه نِی بِیرکِیتِیب قوُیگه نِینِی یَحشِی بِیلَه دِی.

شُونگه قِیاس قِیلِینِیب اَلله نِی نِعمَتلَرِیدَن بِیر نَرسَه نِی یاکِی اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَردَن بِیر نَرسَه نِی آگاه حالِیدَه بِیرکِیتِیب قوُیگن وَ اوُنِی عاقِبَتِینِی هَم کوُتِیب یوُرگن کِیشِیگه کافِر دِییِیلَه دِی. اَلبَتَّه مَنَه بُو کافِرلَرنِی عَدَه دِی جوُدهَ کَم بُولِیشِی موُمکِین( اَنَه اوُشَه بِیز آلدِین صُحبَت قِیلگن وَ اِیضاح بِیرِیب اوُتگن کافِرلَر)    إِنَّ الَّذِینَ کَفَرُواْ سَوَاءٌ عَلَیْهِمْ أَأَنذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنذِرْهُمْ لاَ یُؤْمِنُونَ خَتَمَ اللّهُ عَلَى قُلُوبِهمْ وَعَلَى سَمْعِهِمْ وَعَلَى أَبْصَارِهِمْ غِشَاوَةٌ  مَنَه بوُلَرنِی عَدَه دِی جوُدَه کَم بوُلِیشِی موُمکِین، اوُلَر مُطلَقا اِیمان کِیلتِیرمَیدِیگن کِیشِیلَردِیر. اَمّا مَنَه بوُ شَخصلَر کَتتَه بِیر جَمِیعیَتنِی اوُزلَرِینِی عَقِیدَه لَرِی بِیلَن یِیتِیشتِیرگن بوُلِیشلَرِی مُومکِین، یَعنِی اوُلَرنِی کُفرلَرِیگه تَقلِید قِیلِیشگن وَ باشقَه چَه اِصطِلاح بِیلَن اَیتگندَه جاهِللَرنِی آرَه سِیدَه اوُزلَرِی اوُچُون نوُصحَه آلگن بوُلِیشلَرِی موُمکِین. مَنَه بُو حالَتدَه، نوُصحَه آلِینگن جَمِیعَتنِی هَمَّه سِینِی دُنیادَه کافِرلَرنِی جُملَه سِیدَن حِسابلَه نَدِی. اَلبَتَّه مَنَه بُو جَمِیعیَتنِی جُودَه کوُپچِیلِیگِی فَقَط مُقَلِّد کافِرلَردَن تَشکِیل تاپگن وَ اوُلَر اَصلِی کافِرلَردَن نوُصحَه آلگن بوُلِیشلَرِی موُمکِین، شوُنگه قَرَمَسدَن کافِرلَرنِی جَمِیعَتِیدَگِی جاهِل وَ عالِم کِیشِیلَرنِی اوُرتَه سِیدَه فَرق مَوجُود اِیمَس وَ اوُلَرنِی هَمَّه سِی بِیر حُکمگه شامِل بوُلَه دِی. حوُددِی یَهُودِیَت، نَصرانِیَت، مُشرِکلَر، مَجُوسلَر یا صابِیئِنلشر جَمِیعیَتِیگه اوُحشَیدِی.

اَمّا مُسُلمانلَرنِی آرَه سِیدَه اوُزلَرِینِی مُسُلمانلَرنِینگ نوُصحَه سِیگه اوُحشَتماقچِی بوُلَه یاتگن وَ مُسُلمانلَرگه اوُحشَشنِی اِیستَیدِیگن وَ مُسُلمانلَرنِی قِیلِیقلَرِینِی قِیلَه دِیگن یَشِیرِین کافِرلَر مَوجُود بوُلِیب، مَنَه بوُلَرگه مُنافِقلَر یا بوُگوُنگِی تِیل بِیلَن اَیتگندَه سِکوُلارزَدَه لَر دِییِیلَه دِی. مَنَه بوُ حالَتدَه، اوُلَر اوُزلَرِینِی مُسُلمانلَرگه اوُحشَتگنلِیکلَرِی بائِث مُسُلمانلَر جُملَه سِیدَن حِسابلَه نِیشَه دِی.اِیندِی مَنَه بوُلَر شَرائِط وُجُودگه کِیلگنلِیگِی سَبَبلِی اوُزلَرِینِی وَضِیعیَتلَرِینِی اوُرگرتِیرِیشِی موُمکِین، یَعنِی اوُلَر اوُزلَرِینِی مُسُلمانلَرگه اوُحشَه تِیشلَرِینِی اوُرنِیگه اوُزلَرِینِی اَصلِی کوُرِینِیشلَرِینِی آچِیب کوُرسَه تِیشلَرِی، آشکار قِیلِیشلَرِی موُمکِین، اِیندِی اوُلَر مُسُلمانلَرنِی قِیلِیقلَرِینِی قِیلِیشمَیدِی. بوُندَن تَشقَرِی بَعضِی بِیر مُسُلمانلَر سوُزلَرِیدَه یا عَمَللَرِیدَه اَنَه شوُ کِیشِیلَرنِینگ نوُصحَه سِی بوُلِیشلَرِی وَ پِینهان کافِرلَرنِی عَداسِینِی چِیقَه رِیشلَرِی یاکِی آشکار کافِرلَرنِی عَداسِینِی چِیقَه رِیشلَرِی موُمکِین وَ مُسُلمانلَر بِیلَن بِیرگه کِیلگن یوُللَرِیدَن آرتگه قَیتِیب کِیتِیشگه قَرار قِیلِیشلَرِی موُمکِین، مَنَه بوُ آرتگه قَیتِیشنِی اِرتِداد دِییِیلَه دِی.

اوُتگن سَطرلَردَه اَیتِیب اوُتِیلگه نِیدِیک کُفر وَ کافِرلِیکنِی عِللَتِی اِعتِقادِی کُفر بوُلِیشِی هَم موُمکِین ( بُو قَلبگه آئِد اِیش بوُلِیب بِیزلَرنِی اوُندَن خَبَرِیمِیز یوُق وَ بُو شَخصنِی اوُزِیگه باغلِیق) یاکِی سوُز یاکِی کُفر عَمَلِی بوُلَه دِی وَ بُو بِیلَن اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی بَرچَه یاکِی بِیر قانوُننِی وَ اَلله نِی نِعمَتلَرِینِی بِیرکِیتِیلَه دِی.

اِیندِی، اَگر بِیر مُسُلمان کِیشِی مَنَه بُو مُصِیبَت وَ جِنایَتگه دوُچار بُولگن بوُلسَه، اوُنِی توُرتتَه لِیک مَرحَلَه نِی یَعنِی اِرتِداد جِنایَتِینِی اِثبات قِیلِیش، مَنَه بُو جِنایَتنِی قُرآن وَ صَحِیح سُنَّت تامانِیدَن تَصدِیقلَه نِیشِی، تَکفِیرنِی شَرطلَرِی وَ تَکفِیرنِی مانِعلِیکلَرِیدَن حُکمنِی صادِر قِیلَه آلَه دِیگن دَرَجَه دَه شَخص کامِل اِیشانچگه یِیتگوُنِیچَه اَنِیق وَ بِیتتَه – بِیتتَه اِجرا قِیلِینِیشِی کِیرَک، شَخص اِسلامدَن شَک،شُبهَه، گوُمان بِیلَن اِیمَس، بَلکِی اِیشانچ بِیلَن چِیقِیشِی لازِم.

بُو یِیردَه شُو نَرسَه گه دِققَت قِیلِینِیشِی لازِمکِی، شَخصنِی مَنَه بُو فِیلتِیرلَرنِی بَرچَه سِیدَن اوُتکَه زِیشلِیک وَ مُرَکَّب مُتَخَصِّصلِیککَه اِیحتِیاج بوُلگن بُو مَرحَلَه لَرنِی باسِیب اوُتِیشِی، اوُزِینِی صَفِینِی مُسُلمانلَرنِی آرَه سِیدَن جوُدا قِیلمَه گن اَهلِی قِبلَه دَن بوُلگن بِرادَرلَر وَ آپَه – سِینگِیللَر اوُچُوندِیر، کوُرِیب توُرگه نِیمِیزدِیک اوُزِیگه خاص مُتَخَصِّصلِیککَه اِیختِیاج بار، هَر قَندَی کِیشِی مَنَه بُو بُولِیمدَه رَعی بِیرِیشگه وَ حُکم صادِر قِیلِیشگه قادِر اِیمَس، اَمّا شَخص اوُزِینِی صَفِینِی مُسُلمانلَرنِی صَفِیدَن جُودا قِیلگندَن سُونگ، مَنَه بُو شَخص کافِر وَ مُرتَدلَر جُملَه سِیدَن حِسابلَه نَدِی وَ بُو حالَتدَه مَنَه بُو مَرحَلَه لَرنِی هِیچ قَیسِی بِیرِینِی باسِیب اوُتِیشلِیککَه اِیختِیاج قالمَیدِی وَ هَر قَندَی مُسُلمان مَنَه بُو شَخصنِی اوُستِیدَه اوُنِی اِرتِداد وَ کُفر حُکمِینِی صادِر قِیلِیشگه قادِر بوُلَه دِی. چوُنکِی کافِر وَ مُرتَدنِی هِیچ قَندَی عُذرِی بُولمَیدِی وَ مَنَه بُو عُذرلَرنِی، فِیلتِیرلَرنِی بَرچَه سِی مُسُلمانلَر اوُچُون. آشکار کافِرلَرنِی تَکفِیر قِیلِیش بوُلِیمِی بُویِیچَه عالِمنِی یا عالِم بوُلمَه گن کِیشِینِی فَرقِی یوُق، اوُندَه مُتَخَصِّصلِیککَه هَم اِیختِیاج بوُلمَیدِی، اَلله تَعالَی بوُنِی تَشخِیص بِیرِیش قُدرَتِینِی ،عِلمِینِی هَمَّه مُسُلمانلَرگه بِیرگن.

دِیمَک، مَنَه شُو یِیرنِی اوُزِیدَه مَنَه بُو مُهِم نوُقطَه نِی یادِینگِیزدَه سَقلَب قالِینگلَرکِی، تَکفِیر قِیلِیش هَم اِیککِیتَه کامِلاً بِیر- بِیرِیدَن فَرقلِی بُولِیمگه تَقسِیم بوُلَه دِی:

• تَکفِیرنِی اَوَّلگِی نَوِی ساددَه وَ عُمُومِی تَکفِیر بوُلِیب اوُزِیگه خاص مُتَخَصِّصلِیککَه اِیختِیاج یوُق. حُددِی اِینکِی حاضِر کِیچَه سِی یا کوُندوُزِی دِیگه نِینگگه اوُحشَیدِی. یاکِی مَنَه بُو یَهُودِیمِی یا مُسُلمانمِی یا کافِرمِی دِیگه نِینگگه اوُحشَیدِی. یاکِی اَبُو جَهل وَ اَبُو لَهَب مُسُلمان بوُلگنمِی یا کافِرمِی؟ مَنَه بوُنگه اوُحشَه گن اوُرِینلَرنِی مُتَخَصِّصلِیککَه اِیختِیاجِی یوُق. شُو سَبَبلِی هَم رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَ وَسَلَّم آچِیق- آیدِین اَیتَه دِیلَرکِی:    «قولوا لا اله الا الله».  لا اله یَعنِی مَنَه بوُنگه اوُحشَش ساددَه وَ عُمُومِی بوُلِیب مُتَخَصِّصلِیککَه اِیختِیاج یوُق.
• اِیککِینچِی نَولِی تَکفِیر مُرَکَّب بُولِیب مَخصُوص قاضِیلَرگه وَ اوُزِیگه خاص اوُلَمالَرگه اِیختِیاج بار وَ اَلاهِیدَه مُتَخَصِّصلَرگه نِیاز پَیدا بُولَه دِی، هَر قَندَی کِیشِی بُو بارَه دَه نَظَر بِیرَه آلمَیدِی. اوُتگن بِیر نِیچَه بار اوُتکَه زِیلگن مَجلِسلَرِیمِیزدَه مَنَه بُو نَولِی تَکفِیرگه ،اوُنِی مُتَخَصِّصلِیگِیگه، مَرحَلَه لَرِیگه اِیشارَه قِیلِیب اوُتگنمِیز.

مَنَه بُو شَرطلَر وَ توُرتتَه لِیک فِیلتِیرلَر، اوُزِیگه خاص اِیمتِیازلَر فَقَط مُسُلمانلَرگه تِیگِیشلِی. اِیندِی شَخص “آگاه حالِیدَه” اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرگه آرقَه قِیلَه دِیگن وَ آشکار کافِرلَرنِی بِیرِیگه اِیرگه شَه دِیگن بوُلسَه؛ شَرِیعَتدَگِی مُسُلمانلَر اوُچُون نَظَردَه توُتِیلگن مُسُلمانلَرنِی باشقَه اِیمتِیازلَرِیدَن هَم، شَخص اوُزِینِی مَحرُوم قِیلَه دِی. چوُنکِی مَنَه بُو توُرتتَه لِیک اِیمتِیازلَر آشکار مُرتَدلَر وَ کافِرلَرگه اِیمَس، بَلکِی فَقَط مُسُلمانلَرگه تِیگِیشلِیدِیر.

شَخص مُسُلمانلَرنِی قَرشِیسِیگه توُرِیب آلِیب اوُزِینِی آشکارَه یَهُودِی، نَصرانِی، زَردُوشتِی وَ سِکوُلار، دِیب ناملَه گندَن سُونگ، آشکارَه اوُزِینِی کافِر اِیکَه نِیگه گوُواهلِیک بِیرگندَن سُونگ: «شاهِدِينَ عَلى‌ أَنْفُسِهِمْ بِالْكُفْر»، بُو آدَم، مِین اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرگه مایِیللِیگِیم یُوق وَ باشقَه قانوُنلَرنِی قَبوُل قِیلگنمَن، دِیب توُرِیبدِی. مَنَه بوُلَر عَمَلدَه اوُزلَرِینِی مُسُلمانلَرنِی دائِرَه سِیدَن جُودا قِیلگن وَ مُرتَدلَرنِی، آشکار کافِرلَرنِی دائِرَه سِیگه کِیرگن جِنایَتچِیلَردِیر، اوُلَرنِینگ آشکار کافِرلَرنِی حُکمِیگه شامِل بوُلِیشلَرِی هَم طَبِیعِی نَرسَه، بوُلِیب هَم اوُلَر اِینگ بَتتَر نَولِی کافِرلَر یَعنِی مُشرِک وَ سِکوُلارِیست کافِرلَردِیر.

مَنَه بُولَر آگاهانَه وَ اوُزلَرِینِی اِیختِیارلَرِی بِیلَن اوُزلَرِینِی قَلبلَرِینِی کُفرنِی قَبُول قِیلِیشگه آچِیب بِیرگن کِیشِیلَر بوُلِیب، قوُچاقلَرِینِی آچِیب کُفرنِی قَبُول قِیلِیشگن وَ اوُلَرنِی قَلبلَرِی مَنَه  بُو کُفر بِیلَن خاطِرجَم بوُلگن، نَفسلَرِی هَم بُو کُفر بِیلَن آرامِیشگه اِیرِیشگن: «مَنْ شَرَحَ بِالْكُفْرِ صَدْراً»(نحل/۱۰۶) شُو سَبَبلِی هَم اوُلَر هِیچ قَندَی خَواطِرلَنمَسدَن اَیتِیشَه دِیکِی: بِیزلَر یَهُودِی، نَصرانِی، مَجُوسِی، سِکوُلارِیست بوُلدِیک. یاکِی بِیزنِی مَحَلِّی کِیشِیلَرِیمِیز آسانلِیک بِیلَن بِیزلَر کوُمَلَه مِیز، دِیماکرَتمِیز، پِیکَه کَه مِیز دِییِیشَه دِی. مَنَه بوُ کِیشِیلَر اوُزلَرِینِی کُفرلَرِیگه شَهادَت بِیرِیشَه دِی، شُو سَبَبلِی هَم مَنَه بُو کافِرلَر اوُچُون بُو مَرحَلَه لَرنِی باسِیب اوُتِیشنِی کِیرَگِی یُوق. یَعنِی بِیر شَخص مِین یَهُودِیمَن، نَصرانِیمَن، سِکوُلارِیستمَن، مَجُوسِیمَن یا صابِیئِنمَن، دِیگندَن سوُنگ اوُنِی مَنَه  بُو مَرحَلَه لَردَن اوُتکَه زِیب اوُتِیرِیشگه حاجَت یوُق، بَلکِی اوُ آشکار کافِر بُولگن وَ مَنَه بوُ کافِرنِی کُفرِیگه شَک قِیلِیشنِی اوُزِی، شَخصنِی کافِر بُولِیشِیگه بائِث بوُلَه دِی. چوُنکِی اَلله تَعالَی مَنَه بوُلَرنِی کافِر دِیگن، سِین هَم اَلله نِی حُکمِیگه قَرشِی بُولگن حُکمنِی صادِر قِیلَه آلمَیسَن.

بِیر شَخص آرتگه قَیتِیب آشکار کافِر بوُلگندَن یا اوُنِی مَنَه بوُندَی کافِرگه اَیلَنگه نِی مُشَخَّص بوُلگندَن سوُنگ، بوُ اوُنِی مُسُلمانلَرنِی اِیمتِیازلَرِیدَن بوُلمِیش مَنَه بوُ توُرت مَرحَلَه دَن مَحرُوم قِیلِینِیشِیگه کِفایَه قِیلَه دِی. دِیمَک مَنَه بُو توُرت مَرحَلَه نِی باسِیب اوُتِیشلِیک کوُمَلَه ، دِیماکرَت،کوُردلَرنِی حاضِرگِی مُسَیلَمَه یِی کَذّابِی بوُلمِیش اوُجَلاننِی اِیشچِیلَر حِزبِیگه، بارزانِیگه یاکِی باشقَه کافِر سِکوُلار اَحزابلَرگه تِیگِیشلِی مُرتَدلَرگه کِیرَگِی یوُق. اوُلَر اوُزلَرِینِی اِیختِیارلَرِی بِیلَن اوُزلَرِینِی اِسلام دائِرَه سِیدَن چِیقَه رِیب تَشلَشگن وَ کافِرلَرنِی دائِرَه سِیگه کِیرگِیزِیشگن، مُسُلمانلَرگه تِیگِیشلِی اِیمتِیازلَردَن مَحرُوم بوُلِیشلَرِی هَم طَبِیعِی،اوُلَرنِی آشکار کافِرلَرنِی جُملَه سِیدَن دِیب حِسابلَه نِیشِی لازِم. چوُنکِی کِیمکِی قوُیِیدَگِی قائِدَه گه بِینائاً  «مَن لَم يَكفر الكافر فَهُو كافر»،کِیمکِی “آگاه حالِیدَه” یَهُودِی، نَصارا، مَجُوس، صابِیئِن، مُشرِک بوُلگن کافِرنِی اَلله کافِر دِیگه نِینِی بِیلِیب توُرگن بوُلسَه هَم کافِر دِیمَه سَه؛ مَنَه بوُ حالَتدَه، اوُ “آگاه حالِیدَه” اَلله نِی قَضاوَه تِینِی،حُکمِینِی خَطا دِیبدِی وَ بوُنِی واسِیطَه سِیدَه اوُنِی اوُزِی کافِر بُولَه دِی، چوُنکِی اوُ “آگاه حالِیدَه” اَلله وَ رَسُولِینِی حُکمِینِی بِیر چِیتگه سوُرِیب قوُیگن، شُو سَبَبلِی هَم اوُنِینگ “آگاه حالِیدَه” اَلله نِی شَرِیعَتِیگه قَرشِیلِیک قِیلِیش جِنایَتِی، مَنَه بُو شَخصنِی کافِر بوُلِیشِیگه بائِث بوُلَه دِی.

اَلبَتَّه شوُنگه هَم دِققَت قِیلِینِیشِی کِیرَککِی، بُوگوُنگِی کوُندَه جُودَه کوُپ مُسُلمانلَر هَنوُز هَم حاضِرگِی پَیتدَگِی سِکوُلارِیستلَرنِینگ شَرعِی مَنبَعلَردَگِی مُشرِکلَر اِیکَه نِینِی بِیلِیشمَیدِی. هِیچ کِیم اوُلَر اوُچُون بوُگوُنگِی کوُننِی تِیلِی بِیلَن مُنافِقلَرنِی، مُشرِکلَرنِی، دَهرِیلَر وَ بوُلَرگه اوُحشَه گنلَرنِی رَوشَنلَشتِیرِیب بِیرمَه گن. شُو سَبَبلِی هَم اوُلَرگه آشکار وَ رَوشَن قِیلِیب اِبلِیسنِینگ شَیطان اِیکَه نِینِی وَ یَزِیدِیلَر، عَلِیوُاللَهِیلَرنِی مَلِیکِی طاوُوس شَیطاننِی اوُزِی اِیکَه نِینِی وَ طَبِیعَتگه سِیغِینُوچِی اَتِیئِستلَر، دَهرِیلَر بوُگوُنگِی کوُندَگِی مَتِیرِیالِیستلَر اِیکَه نِینِی بِیلدِیرِیش لازِم. مَنَه شوُ شِیوَه بُویِیچَه، سِکوُلارِیستلَر اَنَه اوُشَه مُشرِکلَر بُولِیب اوُزِیگه خاص اَحکاملَرگه اِیگه دِیرلَر،اوُلَرنِی اَحکاملَرِی اَهلِی کِتابنِی وَ شِبهِ  اَهلِی کِتابنِی اَحکاملَرِیدَن فَرق قِیلَه دِی. مَنَه بوُ اِسمنِی اوُزگه رِیشِی دِیگرباشان کَلِیمَه سِیگه اوُحشَه گن بوُلِیب، بُوگوُنگِی کوُندَه لوُطِیلَر،هَمجِنسبازلَر دِیب ناملَه نَدِی. اوُلَرنِی هَر اِیککاوِینِی ماهِیَتِی بِیر هِیل، فَقَط اِسملَرِی اوُزگه رِیب قالگن. مَشرِکلَر سوُزِینِی سِکوُلارِیستلَرگه اوُزگه رِیب قالگه نِینِی هَم  مُسُلمانلَر اَلبَتَّه بِیلِیشلَرِی لازِم، شَرعِی دَلِیللَر وَ مَنبَعلَر بِیلَن قُرآن وَ سُنَّتگه اِستِناد قِیلگن حالدَه فِقهِی مَنبَعلَرگه اِستِناد قِیلِیش آرقَه لِی مَنَه بُو مَطلَبنِی شَخصگه یِیتکَه زِیلِیشِی لازِم.

هَر قَندَی حالَتدَه هَم، کافِرلَر تَعوِیل، شَک، شُبهَه، خَطا، اوُنوُتِیش وَ باشقَه لَردَن کِیلِیب چِیقَه دِیگن جاهِللِیککَه عُذر کِیلتِیرِیشگه قادِر اِیمَسلَر وَ هِیچ کِیم بوُلَر اوُچُون عُذر قائِل بوُلمَیدِی، اوُلَرنِی مُسُلمانلَر جُملَه سِیدَن سَنَلمَسلِیگِی هَم طَبِیعِیدِیر؛ اَمّا مُسُلمانلَر مَنَه بُو اِیمتِیازلَرگه اِیگه بوُلگنلِیکلَرِی سَبَبلِی، دِینگه تِیگِیشلِی بوُلگن جِنایَتگه دوُچار بُولگن پَیتلَرِیدَه، “نَبَوِی حُجَّت”نِی بَیان قِیلِینِیب اوُنِی اِقامَه قِیلِینمَه گوُنچَه وَ توُرت مَرحَلَه نِی باسِیب اوُتمَه گوُنلَرِیچَه جِنایَتچِی دِییِیلمَیدِی، اَگر مَنَه بُو عُذرلَرگه، مانِعلِیکلَرگه اِیگه بُولگن مُسُلماننِی تَکفِیر قِیلسَه، اوُ اوُزِینِی مُسُلمان بِرادَرِینِی تَکفِیر قِیلِیبدِی وَ اوُ تَکفِیر قِیلِیش حَددِیدَگیی اوُزِینِی اوُزِی تَکفِیر قِیلِیش جِنایَتِینِی قِیلِیبدِی، یَعنِی اَصلِیدَه اوُ اوُزِینِی اوُزِی تَکفِیر قِیلگن بُولَه دِی.

حوُپ، اِیندِی اَگر اِرتِداد بُویِیچَه مُتَّحَم بوُلگن شَخص بارَه سِیدَه هَم مَنَه بُو مَرحَلَه لَرنِی هَمَّه سِینِی باسِیب اوُتگن بوُلسَنگ وَ بُو شَخصنِینگ جِنایَتچِی اِیکَه نِی مُشَخَّص بُولسَه، اوُنِی اوُستِیدَه حُکم صادِر قِیلِینَه دِی وَ اوُ تَکفِیر قِیلِینگن، فَقَط حُکمنِی اِجرا بُولِیشِینِی کوُتِیب توُرَه دِی وَ سِین هَم شَرعِی بِیر وَظِیفَه صِیفَتِیدَه اوُنِی کافِر دِیب سَنَه شِینگ لازِم. اوُ هَم آشکار کافِرلَرگه اوُحشَه گن بِیر کافِر بوُلِیب، سِین هَم اوُنِی بِیر وَظِیفَه صِیفَتِیدَه کافِردِیب سَنَه شِینگ کِیرَک بوُلَه دِی، بُو یِیردَه وَظِیفَه دِییِیلِیشِیدَن مَقصَد عِبادَتدِیر.

آشکار کافِرنِی تَکفِیر قِیلِیشلِیک عِبادَت بوُلَه دِی. اوُنِی عَقِیدَه دَگِی جایگاهِی مُهِم بُولسَه هَم، ظاغوُتگه کُفر کِیلتِیرِیشلِیک اِسلامگه کِیرِیشنِی باشلَنغِیچ مَررَه سِی حِسابلَه نَدِی، اوُ نَمازگه اوُحشَش شَخصِی عِبادَت اِیمَس، بَلکِی اوُ رُوزَه، زَکات وَ جِهادگه اوُحشَه گن عِبادَت بوُلَه دِی؛ سِین نَماز، جِهاد، زَکات،روُزَه دَن اِیلگه رِی بُونِی قَبوُل قِیلگنسَن. چوُنکِی نَمازدَن آلدِین شَهادَتَیننِی اِیتگنسَن وَ لا اله الّا الله گه اِقرار بُولگنسَن. نَماز، رُوزَه وَ باشقَه عِبادَتلَردَن آلدِین “لا اله” یَعنِی طاغوُتگه کُفر کِیلتِیرِیشگه اِقرار بوُلدِینگ:   «فَمَنْ یَکْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَ یُؤْمِن بِاللّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَکَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَىَ لاَ انفِصَامَ لَهَا وَاللّهُ سَمِیعٌ عَلِیمٌ» (بقره/256.)

دِیمَک، بُو هَم رُوزَه، زَکات، جِهادگه اوُحشَه گن اِجتِمائِی حَقلَردَن بوُلِیب، بُو حَقدَه سِیندَن تَشقَرِی باشقَه مُسُلمانلَرنِی هَم حَققِی بار، سِین اِنسانلَرنِی حَققِینِی شوُنچَه کِی تَلَف قِیلَه آلمَیسَن وَ آیاق – آستِی قِیلمَیسَن. قادِر بوُلگن حالِینگدَه بُو مَسؤُلِیَتدَن، وَظِیفَه دَن، شَرعِی تَکلِیفدَن قاچِیشگه هِیچ قَندَی یوُل یوُق، اَلبَتَّه اوُنِی بَجَه رِیشِینگ کِیرَک بُو مَنَه شوُ وَظِیفَه بوُیِیچَه آدَملَرنِینگ حَققِینِی توُلَه شِینگ لازِم، مِین هِیچ نَرسَه نِی بِیلمَیمَن یاکِی بوُنِی مِینگه عَلاقَه سِی یوُق یاکِی بُو مِینِی اِیشِیم اِیمَس دِییَه آلمَیسَن یاکِی مُنافِقلَر، سِکوُلارزَدَه لَر، سَلطَنَت مَعرُوضَه چِیلَرِی، دِینفُرُوشلَر  مَنَه بُو بارَه دَه وُجُودگه کِیلتِیرِیشگن باشقَه شُبهَه لَرنِی اوُرتَه گه تَشلَی آلمَیسَن.

رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّم مَرحَمَت قِیلَه دِیلَرکِی:   “أنتُم شُهَدَاءُ الله في الأرض فمن شَهِدَ له عُمُومُ المؤمنين بالخيرِ كان مِن أهل الخير، ومَن شُهِدَ له بالشَّرِّ كان مِن أهل الشَّرِّ”.  یَعنِی: سِیزلَر اَلله نِینگ یِیردَگِی شاهِدلَرِی، گوُواهلَرِیسِیزلَر. عُمُوم مُؤمِنلَرنِی نَزدِیدَه فَلانچِی آدَم یَحشِی اِیکَه نِی ثابِت بوُلگن پَیتدَه، سِین هَم اوُنِی یَحشِی دِییِیشِینگ کِیرَک وَ اَگر عُمُوم مُؤمِنلَر مَنَه بوُ آدَم بارَه سِیدَه یامان دِیب گوُواهلِیک بِیرسَه وَ ثابِت بوُلگن بوُلسَه، سِین هَم اوُنِی یامان آدَم دِیب اَیتِیشِینگ کِیرَک. سِین اَلله نِینگ یِیر یوُزِیدَگِی گوُواهِی بوُلَه سَن،  «أنتُم شُهَدَاءُ الله في الأرض» باشقَه بِیر حَدِیثدَه رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّم مَرحَمَت قِیلَه دِیلَرکِی: ” وَاشْهَدُوا عَلَى الْمُحْسِنِ بِأَنَّهُ مُحْسِنٌ، وَعَلَى الْمُسِيءِ بِأَنَّهُ مُسِيءٌ”   یَحشِیلِیک قِیلوُچِی کِیشِیگه یَحشِی اِنسان دِیب وَ یامانلِیک قِیلوُچِی کییشِیگه اِیسَه یامان اِنسان دِیب گوُواهلِیک بِیرِینگلَر.

کُفردَن کوُرَه بَتتَرراق یامانلِیک، شَر مَوجُود اِیمَس، اَگر سِین بِیر کافِرنِی کافِر دِیسَنگ وَ طاغوُتگه کُفر کِیلتِیرسَنگ، اوُزِینگنِی عَقِیدَه نگگه حِذمَت قِیلِیش بِیلَن بِیرگه بِیر کافِرنِی کافِر اِیکَه نِیگه گوُواهلِیک بِیرِیش بِیلَن، جَمِیعیَتگه هَم حِذمَت قِیلگن بوُلَه سَن. سِین کوُردِستان مِنطَقَه سِیدَگِی مَحَلِّی سِکوسلارِیستلَرنِینگ بُوتِی بوُلمِیش قاضِی مُحَمَّد مُرتَدنِی وَ کوُردِستاندَگِی اَوَّلگِی اِرتِدادِی حِزبنِی اَساسچِیسِی وَ کوُردلَرنِی حاضِرگِی دَوردَگِی مُسَیلَمَه یِی کَذّابِی اوُجَلاننِی کافِر دِیمَه سَنگ یاکِی مَنَه بوُ بارَه دَه سُوکوُت سَقلَیدِیگن بوُلسَنگ، مَنَه بوُ حالَتدَه سِین کِیمگه حِذمَت قِیلگن بوُلَه سَن؟  شَیطانگه وَ بوُتلَرنِی حِفظ قِیلِیشگه وَ عُمُومِی اِرتِداد جَرَیانِینِی یَنَدَه کِینگه یِیشِیگه وَ بوُتلَرنِی یَنَه کوُپراق سِیغِینِیلِیشِیگه، سِکوُلارِیزم دِینِیگه کوُپراق مایِیل بوُلِیشلَرِیگه، مُسُلمانلَرنِی اوُرتَه سِیدَه توُرلِی- هِیل عَقِیدَه وِی، اَخلاقِی،رَفتارِی فَسادلَرنِی رِواجلَه نِیشِیگه یاردَم بِیرگن بوُلَه سَنمِی؟ یاکِی اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرگه مایِیل بُولِیشلَرِیگه یاردَم بِیرگن بُولَه سَنمِی؟

مَنَه بُو بوُتلَرگه کُفر کِیلتِیرِیشلِیک وَ مَنَه بُو بوُتلَرنِی سِیندِیرِیشلِیک، هَر بِیر مُسُلماننِی عَقِیدَه سِینِی بِیر قِیسمِیگه شامِل بوُلَه دِیگن اِجتِمائِی حَق حِسابلَه نَدِی، فَرزَندلَرنِی وَ اَطرافدَگِیلَرنِی، کِیلَه جَکدَگِیلَرنِی حَققِی بوُلَه دِی. اوُزِینگنِی کَرتَنگگه مَنَه بُولَرنِی یازِیشلِیگِینگ وَ هَر قَندَی رَوِیش بِیلَن بُولسَه هَم مَنَه بُو اِفلاص، پَلِید اِرتِداد جَرَیانِینِی آدَملَرنِی آرَه سِیدَه آلدِینِی آلِیشلِیک سِینِی وَظِیفَه نگدِیر. سِین آدَملَرنِی آگاه بوُلِیشلَرِی اوُچُون اوُنِی اِفلاص،پَلِید، بوُلغَنگن نَرسَه اِیکَه نِینِی اَیتِیشلِیگِینگ کِیرَک. اوُلَر مَنَه بُو نَرسَه نِی نِیمَه اِیکَه نِینِی بِیلِیشلَرِی لازِم؟

بُو هَم حوُددِی رُوزَه،زَکات،جِهادگه اوُحشَش رِعایَه قِیلِینِیشِی کِیرَک بوُلگن مُقَدَّمات نَرسَه لَرگه اِیگه ……..اوُنِی اِینگ مُهِم مُقَدَّماتلَرِیدَن بِیرِی شوُکِی، سِین بُو حَقِیدَه عِلمگه اِیگه بوُلِیشِینگ کِیرَک: «فَاعْلَمْ أَنَّهُ لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ». دِققَت قِیلدِینگلَرمِی اَلله تَعالَی  لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ   بارَه سِیدَه بِیلگِین، دِییَپتِی. اَلله تَعالَی سِینگه یَهُودِی، نَصرانِی،مَجُوسِی، صابِیئِن وَسِکوُلارِیست کافِرلَرِینِی قَیسِیلَر اِیکَه نِینِی تَنِیب آلِیش اوُچُون کِیرَکلِی اَندازَه دَگِی عِلمنِی بِیرگن، سِین اوُلَرنِی کافِر دِیب بِیلِیشِینگ کِیرَک، مَنَه شُو سِین اوُچُون کِفایَه قِیلَه دِی. سِیندَه عِلمِی مَوجُود بوُلمَه گن باشقَه مَیدَه مَسَلَه لَر بارَه سِیدَه اوُزِینگنِی حَوف- خَطَرگه قوُیمَه:   «وَلَا تَقْفُ مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ ۚ إِنَّ السَّمْعَ وَالْبَصَرَ وَالْفُؤَادَ كُلُّ أُولَـٰئِكَ كَانَ عَنْهُ مَسْئُولًا» (اسراء/36). ) ( اِی اِنسان)، اوُزِینگنِی اَنِیق بِیلمَه گن نَرسَه گه اِیرگشمَه! چوُنکِی قوُلاق، کوُز، دِیل- بوُلَرنِینگ بَرچَه سِی توُغرِیسِیدَه ( هَر بِیر اِنسان) مَسئُول بوُلوُر ( یَعنِی اِیشِیتگن، کوُرگن وَ اِیشانگن هَر بِیر نَرسَه سِی اوُچُون کِیشِی قِیامَت کوُنِیدَه جَواب بِیرَه دِی).

اَگر سِین کامِل، اَنِیق اِیشانچلِی عَمَلگه اِیگه بوُلمَس اِیکَنسَن، سوُکوُتنِی سِینگه خَطَرِی یوُقدِیر، اَلله قُدرَتِینگددَه بار، سِیندَه مَوجُود بوُلگن عَمَلدَن کوُپراغِینِی سِیندَن طَلَب قِیلمَیدِی:  «لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفسًا إِلّا وُسعَها» شُوندَی اِیکَن، اوُلَمالَرنِی عَداسِینِی چِیقَرمَه، سُکوُت قِیل، اَگر عَمَلگه اِیگه بوُلمَیدِیگن بوُلسَنگ اِیمانِینگنِی اوُستِیدَه گراو، قِیمار اوُینَه مَه.   چوُنکِی رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم مَرحَمَت قِیلَه دِیلَرکِی:  “إِذَا كَفَّرَ الرَّجُلُ أَخَاهُ فَقَدْ بَاءَ بِهَا أَحَدُهُمَا»، هَر قَندَی کِیشِی اوُزِینِی بِرادَرِیگه کافِر دِیسَه، مَنَه بُو حالَتدَه بُو اوُلَرنِینگ اِیککاوِیدَن بِیرِیگه قَیتَه دِی. یاکِی مَرحَمَت قِیلَه دِیلَر:  “أَيُّمَا رَجُلٍ قَالَ لِأَخِيهِ يَاكَافِرُ فَقَدْ بَاءَ بِهَا أَحَدُهُمَا إِنْ كَانَ كَمَا قَالَ، وَإِلَّا رَجَعَتْ عَلَيْهِ. دِیمَک، شوُنگه اِعتِبار بِیرگِینکِی،اَگر اوُشَه مُسُلمان اِیشانچلِی صُورَتدَه کافِر بوُلمَه گن بوُلسَه وَ اوُنِینگ کافِر اِیکَنلِیگِی بارَه سِیدَه بِیر زَرَّه شَک، شُبهَه مَوجوُد بُولسَه، کُفر سِینِی اوُزِینگگه قَیتِیب کِیلَه دِی، حوُددِی سِین اوُزِینگگه مِین کافِرمَن دِیگندِیک بوُلَه سَن، مَنَه بُو شَخص اوُزِینِی حَققِیگه قِیلِیشِی موُمکِین بُولگن اِینگ خَطَرلِی، حَوفلِی جِنایَت، ظُلم حِسابلَه نَدِی.

مَنَه بُو شَخصنِی جِنایَتِی شَراب اِیچَه یاتگن یاکِی اوُغِیرلِیک قِیلَه یاتگن آدَملَرنِی مالِینِی یِییَه یاتگن، زِنا قِیلَه یاتگن، غِیبَت قِیلَه یاتگن یاکِی باشقَه گوُناهِی کَبِیرَه لَرنِی قِیلَه یاتگن وَ مَنَه بوُلَرنِی حَرام اِیکَنلِیگِینِی بِیلَه دِیگن مُسُلمان شَخصنِی جِنایَتِیدَن کوُرَه نِهایَتدَه بَتتَرراقدِیر. اِینگ کَمِیدَه شَخص مَنَه بُو جِنایَتلَرنِی حَرام اِیکَه نِینِی بِیلَه دِی وَ اوُلَرنِی قِیلَه دِی، لِیکِن کافِر بُولمَیدِی وَ بُو دُنیادَه بِیر مَنفَعَتگه اِیگه بوُلَه دِی، اَمّا اَخماقلِیک، کِینَه سَبَبلِی کامِل اِیشانچگه اِیگه بوُلمَه گن حالَتدَه تَکفِیر قِیلَیاتگن بِیچارَه کِیمسَه اِیسَه بُو دُنیادَه هِیچ قَندَی لَذذَتگه هَم اِیگه بوُلمَیدِی، حَقِیقَتدَه اِیسَه بوُ بِیچارَه شَخص اوُزِینِی تَکفِیر قِیلگن بوُلَه دِی. سِیزنِی نَظَرِینگِیزدَه مَنَه بُو دَرَجَه دَه اوُزِینِی دُنیا وَ قِیامَتِیگه ظُلم قِیلگن کِیمسَه تاپِیلَه دِیمِی؟ اوُزِیگه مَنَه شوُ دَرَجَه دَه اَهَمِیَت بِیرمَیدِیگن کِیمسَه بارمِی؟ اوُزِینِی شوُنچَه لِیک حار، زَلِیل، پَست قِیمَتسِیز قِیلَه دِیگن کِیمسَه تاپِیلَه دِیمِی؟ اَلبَتَّه بُوندَی اِنسان مَوجُود اِیمَس.

چوُنکِی آشکار کافِرلَر اِینگ کَمِیدَه مَنَه بُو دُنیادَه جِسمانِی لَذذَتلَردَن بَهرَمَند بُولِیشَه دِی، اَمّا بوُ بِیچارَه نِی جِنایَتِی شُو دَرَجَه دَکِی، اوُ اوُچُون دُنیاوِی لَذذَت هَم نَصِیب اِیتمَیدِی، فَقَط عَصَب بوُزَرلِیکلَر وَ اِیچکِی،رَفتارِی خَواطِرلَر قالَه دِی خالاص. اوُغِیرلِیک قِیلگن اوُغرِی هَم بُو دُنیادَه بِیر نَرسَه گه اِیگه بوُلَه دِی وَ بُو دُنیادَه اوُندَن فایدَه لَنَه آلَه دِی، اَمّا مَنَه بُو بِیچارَه گه اِیسَه ضَرَر وَ زِیاندَن باشقَه نَرسَه قالمَیدِی. دوُستلَر قَنِی اَیتِینگلَرچِی، اوُ نِیمَه نِی قوُلگه کِیرِیتَدِی؟ هِیچ نَرسَه.

دِیمَک، تَکفِیر قِیلِیش یا کافِر دِییِیشلِیک، اَلله اوُنِی کافِر دِیگن کِیمسَه نِی کافِر دِییِیشلِیگِینگدِیر. مَثَلاً بِیر یَهُودِیگه، نَصرانِیگه، مَجوُسِیگه، صابِیئِنگه یا مُشرِک یا سِکوُلارگه کافِر دِیگه نِینگگه اوُحشَیدِی. یاکِی قِیلگن اِیشِی یا سوُزِی بِیلَن مُستَحَق بُولگن بِیر مُسُلمانگه یا مُؤمِنگه هَم کافِر دِییِیشلِیگِینگ گه اوُحشَیدِی.

یاکِی اَلله تَعالَی قوُیِیدَگِیچَه مَرحَمَت قِیلگن پَیتِیدَه:  «لَا تَعْتَذِرُوا قَدْ كَفَرْتُم بَعْدَ إِيمَانِكُمْ»ۚ. اَلله تَعالَی مَنَه بُو شِیوَه بِیلَن مُؤمِنلَرنِی بِیر دَستَه سِینِی تَکفِیر قِیلَه دِی وَ اوُلَرگه اَیتَه دِیکِی، اِیمان کِیلتِیرگه نِینگِیزدَن کِییِین کافِر بوُلدِینگِیز. مُسُلمان وَ اِیمانلِی بوُلِیشدَن کِییِین کافِر بوُلِیشلِیکدِیر. اَمّا کوُرِیب توُرگه نِیمِیزدِیک، مَنَه بُو مُنافِقلَر وَ سِکوُلارزَدَه لَر بَعضِی بِیر دَلِیللَرگه کوُرَه مُرتَدلَرنِی حُکمِیگه شامِل بوُلِیشمَیدِی وَ اوُلدِیرِیلمَیدِی، بَلکِی آلدِین اِیضاحلَب بِیرگه نِیمِیزدِیک ” اِیختِیاط بوُلِیش” حُکمِیگه شامِل بوُلِیشَه دِی،  «لَا تَعْتَذِرُوا قَدْ كَفَرْتُم بَعْدَ إِيمَانِكُمْ».

هَر قَندَی حالَتدَه هَم، تَکفِیر قِیلِیش وَ کافِر دِییِیشلِیک اَلله اوُزِینِی شَرِیعَتِیدَه کافِر دِیگن شَخصلَرگه حُکمنِی صادِر قِیلِیشدَن عِبارَت. تَکفِیر قِیلِیش بارَه سِیدَه فَلانچِینِی رَعیِی، عَقلِی یا فَلانچِی اوُچُون جایگاه یوُق، اوُ اَنِیق شَرعِی حُکم بوُلِیب فَقَط وَ فَقَط اَلله تامانِیدَن بِیر دَلِیلگه اِیگه بوُلِیش کِیرَک. اوُنِی هَم دَرَجَه لَرِی وَ مَرتَبَه لَرِی بوُلِیب اوُندَگِی اِینگ مُهِم مَسَلَه لَرنِی بِیرِی اوُشَه شَخصگه رَوشَن وَ آشکار بوُلِیشلِیگِیدِیر. یَعنِی مَنَه بُو شَخص اوُچُون اِیشانچ بِیلَن هِیچ قَندَی شُبهَه سِیز مَنَه بوُندَی کِیشِیلَرنِینگ کافِر اِیکَنلِیکلَرِی ثابِت بوُلگن بوُلِیشِی لازِم. حوُددِی اَلله تَعالَی قُرآندَه اوُلَرنِی تَکفِیر قِیلگن کِیشِیلَرگه اوُحشَیدِی.شَیطانگه، فِرعَونگه یاکِی اِسلامدَن باشقَه دِیننِی قَبوُل قِیلگن کِیشِیگه اوُحشَیدِی، اَهلِی کِتابنِی وَ شِبهِ اَهلِی کِتابنِی کافِرلَرِی یاکِی مُشرِک کافِرلَر هَم شوُلَرگه اوُحشَیدِی، فَقَط بوُگوُنگِی کوُندَه اوُلَرگه سِکوُلارِیستلَر دِییِیلَه دِی.

اوُزِیگه خاص وَ عُمُومِی بوُلگن نَرسَه لَرنِی بِیلَه دِیگن کِیشِیلَرنِی تَکفِیر قِیلِیشلِیک. جِنایَتچِی شَخص هَم غَیرِی مُجرِیم شَخص هَم، اَگر بِیر کِیشِی مَنَه بُو سوُزلَرنِی اَیتسَه یا عَمَلنِی قِیلسَه آشکارَه اِسلام دِینِیدَن چِیقِیشِینِی یَحشِی بِیلَه دِی، مُکَلَّف بُولگن کِیشِیگه اوُحشَیدِی، اَگر مُکَلَّف شَخص جَنَّت، جَهَنَّمنِی مَوجُود اِیکَه نِینِی اِنکار قِیلسَه؛ یاکِی زِنا حَلال دِیسَه وَ اوُنِی اوُزِی مَنَه بوُ جَرَیان حَقِیدَه کامِلاً آگاه بُولسَه، یاکِی شَراب حَلال دِیسَه، هَمجِنسبازلِیک حَلال دِیسَه یاکِی یِیوراپَه دَگِیلَرنِی اوُرتَه سِیدَه حاضِرگِی پَیتدَه رِواجلَه نِیب کِیتگن حَیوانلَر بِیلَن نِکاهلَه نِیش حَلال دِیسَه، مَنَه شوُنگه اوُحشَه گن خاص وَ عُمُومِی کِیشِیلَرنِی بَرچَه سِیگه رَوشَن بوُلگن مَسَلَه لَردِیر، مَنَه بُو نَرسَه لَردَه شُبهَه قِیلَه دِیگن هِیچ قَندَی مُکَلَّف اِنسان تاپِیلمَیدِی. بُو یِیردَه اَگر بِیر کِیشِی اوُنِی عِلمِی هَمَّه گه آشکار بوُلگن مَنَه بوُندَی آشکار جِنایَتلَرنِی قِیلسَه، مَنَه بوُ کِیمسَه لَرنِی هَمَّه کافِر دِییَه آلَه دِی، حوُددِی باغ اِیگه سِینِی اِیمانلِی دوُستِیگه اوُحشَب باغنِی اِیگه سِی قِیامَتنِی اِنکار قِیلگن پَیتِیدَه اوُنگه اَیتَه دِیکِی: سِینیِ یَرَتگن ذاتگه نِسبَتاً سِین کافِر بوُلدِینگمِی؟   «قَالَ لَهُ صَاحِبُهُ وَهُوَيُحَاوِرُهُ أَكَفَرْتَ بِالَّذِي خَلَقَكَ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ سَوَّاكَ رَجُلا» (كهف/37).)

مَنَه بوُلَر عُمُومِی اوُرِینلَر بوُلِیب شَخص بُو بارَه دَه اوُزِینِی حَددِینِی بِیلَه آلَه دِی، اوُزِینِی عِلمِینِی مِعزانِینِی یَحشِی بِیلَه دِی وَاَلله اوُنگه بِیرگن عِلمنِی اَندازَه سِیچَه اوُلَر حَقِیدَه صُحبَت قِیلَه آلَه دِی.

تَکفِیرنِی اِنگ قوُیِی دَرَجَه سِی اوُندَه اِیختِلاف مَوجُود بوُلگن مَسَلَه لَر بوُلَه دِی. اوُندَن بِیر آز یوُقارِیراقدَه شَخصلَر مُتَخَصِّصلِیککَه اِیگه بوُلمَه گن وَ اوُنِی دائِرَه سِیگه کِیرَه آلمَیدِیگن تَکفِیر قِیلِیش توُرَه دِی. شَخصنِی بُو بارَه دَه عِلمِی یوُق، مَخصُوص بوُلِیب اوُزِیگه خاص قاضِیلَرگه تِیگِیشلِی، هَر قَندَی کِیشِی اوُنِی دائِرَه سِیگه کِیرَه آلمَیدِی.

حاضِرگِی زَماندَه هَم دُنیاوِی اِیشلَر بُویِیچَه شوُندَی اِیشلَر بارکِی، هَر قَندَی آدَم بُو اِیشلَرنِی اِیچِیگه کِیرَه آلمَیدِی وَ بُو اوُچُون اَلاهِیدَه مُتَخَصِّصلِیککَه وَ اَلاهِیدَه قاضِیلَرگه اِیختِیاج بار، مَنَه بُو بارَه دَه حَتَّی قاضِیلَر هَم بِیر- بِیرِیدَن فَرق قِیلَه دِی. تَکفِیر قِیلِیشنِی اِینگ پَستکِی دَرَجَه سِی اوُلَردَه اِیختِلاف مَوجُود بوُلگن اوُرِینلَر حِسابلَه نَدِی. نَماز اوُقِیمَه گن کِیشِی کافِر بُولَه دِیمِی یا یُوقمِی؟ – دِیگن اوُرِینگه اوُحشَیدِی. بُوندَن باشقَه اوُرِینلَر هَم مَوجُود بوُلِیب اوُلَر حَقِیدَه مُتَخَصِّصلِیککَه اِیگه قاضِیلَردَن باشقَه هِیچ قَندَی کِیشِی نَظَر بِیرَه آلمَیدِی. مَنَه بُو بارَه دَه اوُرِینلَر جُودَه کوُپ، اَمّا بِیر تَصَوُّر قِیلِیب کوُرِینگلَر حُلوُلگه اِعتِقاد قِیلگن مَنصُور حَلّاجگه اوُحشَه گن کِیشِی اَیتَه دِیکِی: مِینِی اوُستِیمدَگِی لِباسنِی آستِیدَه مِین وَ اَلله دَن باشقَه هِیچ نَرسَه یوُق، مِین وَ اَلله بِیتتَه بوُلدِیک. اوُ مَنَه بُو سوُزنِی آشکارَه هَمَّه نِی آلدِیدَه اَیتَردِی. اوُزِینگِیز بِیر تَصَوُّر قِیلِیب کوُرِینگلَر اوُنِی مُحاکَمَه سِی یِیتتِی یِیلگه چوُزِیلَه دِی، بوُلِیب هَم مَنَه بُو مُددَت دَوامِیدَه زِنداندَه اِیمَس، بَلکِی آزاد حالدَه حَیاتِینِی دَوام اِیتتِیرَه دِی. وَ نِهایَت 21 مَذهَبنِی باشِیدَه توُرگنلَر مَنَه بُو شَخصنِی مُرتَد اِیکَه نِینِی تَصدِیقلَب اِمضا قوُیِیشَه دِی، مَنَه اِیندِی اوُنِی اوُلدِیرِیش جائِز بوُلَه دِی. بُو دِیگه نِی، شوُندَی اوُرِینلَرگه هَم دوُچ کِیلِینَه دِیکِی، فَقَط مُتَخَصِّص کِیشِیلَر بُو بارَه دَه نَظَر بیِرِیشَه دِی، باشقَه کِیشِیلَرنِی رَعیِ بُو یِیردَه قَبُول قِیلِینمَیدِی. دِیمَک، سِین هَم بِیر قَرَه، سِیندَگِی مُتَخَصِّصلِیک قَیسِی دَرَجَه دَه بوُلسَه اَنَه اوُشَه اَندازَه بُویِیچَه آلدِینگه حَرَکَت قِیل وَ اوُزِینگنِی سَلامَتلِیگِینگنِی بِیکاردَن- بِیکارگه خَطَرگه سالمَه وَ سَلامَتلِیگِینگنِی اوُستِیدَه قِمار اوُینَه مَه.

مَنصُور حَلّاج حَقِیدَه یَنَه بِیر بار اَیتِیب اوُتِیلِیشِی کِیرَک بوُلگن نوُقطَه لَردَن بِیرِی شوُکِی، بُو حُکمنِی 21 مَذهَبنِی باشِیدَگِی کِیشِیلَر اِمضا قِیلِیشَه دِی، بُو نِیمَه دِیگه نِی؟ یَعنِی اوُشَه زَماندَه 21 تَه تِیرِیک مَذهَب مَوجُود بوُلگن. حاضِرگِی پَیتدَه مَنَه بُو عَدَدَّه گِی مَذهَبلَر تاپِیلمَیدِی. بُو یِیردَگِی باشقَه بِیر نوُقطَه شوُکِی، 21 مَذهَبنِی باشِیدَگِیلَر اِمضا قِیلِیبدِی، دِیگه نِی اوُلَرنِینگ هَمَّه سِی مَنَه بوُ شَخص شوُ دَرَجَه گه یِیتگن، دِیب اِجماع قِیلگن حالدَه اِمضا قِیلِیشگن. بِیر مَذهَبنِی یا بِیر مَذهَبنِی باشِیدَگِی شَخصنِی یاکِی بِیر مُجتَهِدنِی سوُزِی اِیمَس، بَلکِی هَمَّه مَذهَبلَرنِی مُتَخَصِّصلَرِی بِیرگه لَه شِیب شوُ نَظَرنِی بِیرِیشگن. حاضِر بِیر مَذهَبنِی اوُزِیدَه یوُزلَب مُجتَهِدلَر مَوجُود بوُلِیب، شَخص اوُلَردَن بِیرِینِی سوُزِینِی آلَه دِی وَ مَنَه شُو بِیر نَفَرنِی سوُزِی بِیلَن بِیر اِیمَس، بَلکِی اوُزِینِی مَذهَبِیدَگِی یوُزلَب مُجتَهِدلَرنِی آغزِیگه اوُرَه دِی، باشقَه مَذهَبلَرنِی آغزِیگه اِیسَه اوُشَه بِیر نَفَردَن آلگن تَعوِیلِی بِیلَن اوُرَه دِی.

دِیمَک، بُو یِیردَگِی مَسَلَه نِهایَتدَه خَطَرلِی. اوُزِینگنِی مَعلوُماتِینگنِی مِعزانِی قَنچَه اِیکَه نِیگه بِیر قَرَه، اَگر سِینگه فَلانچِینِینگ کافِر وَ مُرتَد اِیکَه نِی سِین اوُچُون حُوددِی کوُندوُز کوُنِی چِیققَن قوُیاشدِیک آسماننِی اوُرتَه سِیدَه صاف مَعلوُم بُولسَه وَ هِیچ قَندَی شَک – شُبهَه قالمَه گن بوُلسَه، مَنَه بُو وَقتدَه سِین فَلانچِی کافِر وَ مُرتَد بوُلدِی، دِییَه آلَه سَن. بِیر قَرَه گِین، حوُددِی شَیطاننِی، فِرعَوننِی، یَهُودِینِی، نَصرانِینِی، مَجُوسنِی، صابِیئِننِی وَ بِیر مُشرِک سِکوُلارلَر کافِر اِیکَه نِینِی قَیسِی دَرَجَه دَه یَحشِی بِیلسَنگ، فَلانچِی مُسُلماننِی هَم فَلان جِنایَتگه دوُچار بوُلِیب کافِر بوُلگه نِی بارَه سِیدَه هَم شوُنچَه لِیک اِیشانجِینگ کامِل بوُلِیشِی لازِم. اَگر بولَرگه اوُشَه دَرَجَه دَه اِیشانمَیسَنمِی؟ دِیمَک آلدِینگه حَرَکَت قِیلمَه، کافِر بوُلمَه گن یاکِی حَتَّی کافِر اِیکَنلِیگِیگه شُبهَه قِیلِینگن بِیر مُسُلمان کِیشِینِی تَکفِیر قِیلِیشگه بارگن تِیلِینگنِی کِیسِیب تَشلَه گه نِینگ یَحشِی؛ حَتِّی اَگر مَنَه بُو شَک بِیر آزگِینَه بوُلسَه هَم.

مَنَه بُو بارَه دَه، نِهایَتدَه دِققَت قِیلِیش کِیرَک، بِیر مُسُلماننِی کافِر بُولگنلِیگِی آسماندَگِی صاف آفتابدِیک آشکار بوُلمَه گوُنِیچَه اوُنِی تَکفِیر قِیلِیشگه شاشِیلمَسلِیک لازِم. چوُنکِی مُسُلماننِی ناحَقدَن تَکفِیر قِیلِیش گوُناهِی بِیلَن هِیچ قَندَی گوُناهِی کَبِیرَه نِی مُقایَسَه قِیلِیب بوُلمَیدِی. مُتَخَصِّصلِیککَه اِیگه بوُلمَه گن حالَتدَه، فَقَط مِعزانسِیز، مُواظَنَتسِیز اِنسانلَر بوُ اِیشگه قوُل اوُرَه دِی.

اَیتِیب اوُتگه نِیمِیزدِیک اِنسان شَراب اِیچگن یا اوُغرِیلِیک قِیلگن، زِنا قِیلگن یا باشقَه گوُناهلَرنِی قِیلگن پَیتِیدَه، مَنَه بوُلَرنِی هَمَّه سِینِی مُسُلمان شَخصنِینگ کافِر بوُلِیشِیگه بائِث بوُلمَیدِی وَ شَخص مَنَه بوُ کَتتَه گوُناهلَر بِیلَن بِیرگه بَرِیبِیر اِسلام دائِرَه سِیدَه قالَه دِی، مادامِیکِی اوُ بُو گوُناهلَرنِی حَلال دِیمَس اِیکَن. اَمّا اَگر بِیر کِیشِی مُسُلمان کِیشِینِینگ اَنِیق کَسَللِیگِیگه تَشخِیص بِیرِیش،اَنِیق تَحلِیللَر بوُیِیچَه بِیپَروالِیک قِیلسَه، کَمچِیلِیککَه یوُل قوُیسَه وَ بِیر مُسُلماننِی جاهِلانَه تَکفِیر قِیلسَه وَ بُو مُسُلمان کافِر بوُلمَه سَه، حُکم مَنَه بُو حُکمنِی صادِر قِیلگن کِیشِینِی اوُزِیگه قَیتِیب کِیلَه دِی، اَلله سَقلَه سِین. بِیر مُسُلمان اوُچُون مَنَه بُو گوُناهدَن کوُرَه هَم بَتتَرراق گوُناه تاپِیلَه دِیمِی؟

اوُ اوُزِینِی کافِر دِیگن؛ قوُیِیدَگِی جِنایَتگه بِینائاً مَنَه بُو شَخصنِی اوُزِی کافِر بُولَه دِی:

• اَلله گه نِسبَتاً یالغاننِی نِسبَتلَشلِیک. چُونکِی اَلله مَنَه بُو شَخصنِی کافِر دِیمَه گن، اَمّا مَنَه بُو مُواظَنَتسِیز اِیسَه: یوُق ،بُو کافِر بوُلگن ، دِییدِی. یَعنِی اَلله تَعالَی مَنَه بُو اِیشنِی حَرام اِیکَه نِینِی مَرحَمَت قِیلگن، اَمّا بُو بِیچارَه اَیتَه دِیکِی: یوُق بوُ حَلال. یَعنِی عَمَلدَه اَلله اِیمَس، مِین راست اَیتیَپمَن،دِییدِی. بِرادَرلشر! تَکفِیر قِیلیش خُدانِی اِیشِی؛ حوُددِی حَلال وَ حَرام قِیلِیش خُدانِی اِیشِی بوُلگه نِیگه اوُحشَش.
•  مُسُلمان کِیشِینِی شوُندَی بِیر جِنایَتدَه مُتَّحَم قِیلِیپَتِیکِی، اَگر اوُ بوُ جِنایَتگه دوُچار بوُلمَه گن بوُلسَه بُو اوُنِی اوُزِیگه قَیتَه دِی. یَعنِی کُفر اوُنِی اوُزِیگه قَیتَه دِی، آلدِین هَم اَیتِیب اوُتگه نِیمِیزدِیک، مَنَه بوُندَن کوُرَه بُو دُنیادَه خَطَرلِیراق حَوف مَوجُود اِیمَس.

مَنَه بوُندَی مُواظَنَتسِیز، مِعزانسِیز رُوحِی بِیمارلَر تامانِیدَن تَکفِیر قِیلِینگن اِمامِی نَوَوِی رَحِمَهُ الله اَیتَه دِیکِی: اَگر بِیر مُسُلمان اِی کافِر!- دِیسَه، اوُنِی اَساسلَه مَسدَن توُرِیب اوُزِی کافِر بُولَه دِی؛ چوُنکِی اوُ اِسلامنِی کُفر دِیب ناملَه دِی.”    اِمامِی نَوَوِی رَحِمَهُ الله نِیمَه دِیگنلَرِیگه بِیر اِعتِبار بِیرِینگلَر.

بُو یِیردَه شُو نَرسَه مَعلوُم بوُلِیَپتِیکِی، هَر قَندَی حالَتدَه ، اوُینِی قِیامَتِیگه اَهَمِیَت بِیرَه دِیگن مُسُلمان بَرچَه جِنایَتلَردَن یوُقارِیدَه جایلَشگن مَنَه بُو کَتتَه جِنایَتدَن پَرهِیز قِیلِیش لازِم، شوُنِینگدِیک اوُزلَرِی هاحلَه گن یا هاحلَه مَه گن حالدَه، اَلله تَعالَی تَحدِیدلِی لَفظلَر بِیلَن اوُلَر حَقِیدَه مَرحَمَت قِیلگن کِیشِیلَرنِی صَفِیگه اوُزلَرِینِی قوُیِیب آلِیشدَن قوُرقسِینلَر:     «إِنَّ الَّذِینَ یحِبُّونَ أَنْ تَشِیعَ الْفَاحِشَةُ فِی الَّذِینَ آمَنُوا لَهُمْ عَذَابٌ أَلِیمٌ فِی الدُّنْیا وَالآخِرَةِ» (نور/۱۹)  اَلبَتَّه اِیمان کِیلتِیرگن کِیشِیلَر اوُرتَه سِیدَه بوُزُوقلِیکلَر یایِیلِیشِینِی اِیستَیدِیگن کِیمسَه لَر اوُچُون دُنیادَه هَم، آخِیرَتدَه هَم اَلَملِی عَذاب باردِیر.

بِیر مُسُلمان اوُچُون مُسُلمان بِرادَرِینِی تَکفِیر قِیلِیشدَن هَم کوُرَه بَتتَرراق فاحِیشَه لِیک وَ مُسُلماننِی اوُرتَه سِیدَه تَفَرُّقنِی یاِیِیشدَن کوُرَه هَم یامانراق اِیش بارمِی؟ مَنَه بُو تَفَرُّق حاضِرگه چَه قانِی کَعبَه دَن یوُقارِی دَرَجَه دَه توُرَه دِیگن مِینگلَب مُسُلمانلَرنِی جانِینِی آلدِی، مِینگلَب مُسُلمانلَرنِی قانِی توُکِیلِیشِیگه سَبَب بُولدِی. بِیر مُسُلماننِی اوُلدِیرِیش جِنایَتِی آغِیرمِی یا کَعبَه نِی خَراب قِیلِیشمِی؟ بوُلِیب هَم هَر کوُنِی اوُنلَب مُسُلمانلَرنِی اوُلدِیرِیلَه یاتگه نِینِی کوُرِیب توُرِیبمِیز، اوُلَرنِی تَکفِیر قِیلِیشِه دِی وَ اوُلدِیرِیشَه دِی. اَگر بِیر کوُننِی اوُزِیدَه کَعبَه نِی اوُن مَرتَه لَب بوُزِیب یَنَه  قَیتَه دَن قوُرِیشگندَه هَم، بوُنِی گوُناهِی بِیر مُسُلماننِی اوُلدِیرِیشدَن کُورَه یِینگِیلراق کِیلگن بوُلَردِی. دِیمَک، مَنَه بوُندَن کوُرَه هَم بَتتَرراق بوُلگن قَندَی فاحِیشَه لِیک بار؟

بِیزنِی اَفغان بِرادَرلَرِیمِیزدَن بِیرِینِی تَعرِیفلَب بِیرِیشِیچَه، اوُ ساوِیت ساسِیالِیستلَرِینِینگ سِکوُلارِیستلَرِی وَ اوُلَرنِینگ مَحَلِّی حِذمَتکارلَرِیگه قَرشِی جَنگدَه اَفغانِستاننِی سَمَنگان مِنطَقَه سِیدَه مُجاهِدلَرنِی قوُماندانِی اِیدِی، بِیر مُجاهِد مُلّا گرَه نَه تَه نِی یَنگِی کوُرگن پَیتلَرِی اِیدِی، اوُنِی قَنچَه لِیک قُدرَتِی بارلِیگِینِی بِیلمَسدِی. مَنَه بُو گرَه نَه تَه نِی آلِیب کِیلگن کِیشِیلَر، بُو گرَه نَه تَه نِی قَنچَه لِیک کوُچِی کوُپلِیگِینِی اِیضاح بِیرِیشَه دِی وَ اَیتِیشَه دِیکِی: مَثَلاً اَگر بُو حَلقَه نِی تارتَه دِیگن بوُلسَنگ دُشمَنگه مَنَه بوُنچَه ضَرَر یِیتکَه زَدِی. مَنَه بُو مُلّا مُجاهِد گرَه نَه تَه حَقِیدَه کوُپ مَعلوُماتگه اِیگه اِیمَس اِیدِی. باشقَه لَر اوُ بِیلَن هَزِیللَه شِیشیَپتِی دِیب اوُیلَه گن اِیدِی. شوُ سَبَبلِی هَم باشقَه لَر فَهملَه مَه گن حالدَه گرَه نَه تَه نِی حَلقَه سِینِی تارتَه دِی، باشقَه لَر بُونِی فَهملَه مَی قالِیشَه دِی، اوُ قوُلِینِی تِیپَه گه کوُتَه رِیب دوُستلَرِیگه قَرَیدِی وَ اَیتَه دِیکِی: بُو شوُنچَه لِیک ضَرَر کِیلتِیرَه آلَه دِیمِی؟ اوُنِی دوُستلَرِی اَیتِیشَه دِیکِی: اوُ هَنوُز گه پِیرِیب توُرگن حالِیدَه قوُلِیدَگِی گرَه نَه تَه پارتلَب کِیتَدِی وَ مَنَه بوُ مُلّانِی قوُلِینِی اوُزِیب تَشلَه دِی وَ اوُنِی یوُزِی، قوُللَرِی وَ بَدَنِیگه هَم، حَتَّی بَعضِی بِیر اَطرافِیدَگِیلَرگه هَم ضَرَر یِیتکَزدِی.

تَکفِیر قِیلِیش بِیر عِبادَت، اوُنِی اَرزِیمَه گن نَرسَه دِیب حِسابلَب بوُلمَیدِی؛ شُو بِیلَن بِیرگه اوُ هَزِیللَه شِیب بوُلمَیدِیگن حَوفلِی، نِهایَتدَه سِیزگِیر وَظِیفَه هَم حِسابلَه نَدِی. مَنَه بُو کرَه نَه تَه جِسمنِی نابوُد قِیلدِی؛ نااوُرِین تَکفِیر قِیلِیش اِیسَه اِیماننِی نابوُد قِیلَه دِی، مَنَه بوُ نِهایَتدَه خَطَرلِیدِیر.

شُو بِیلَن بِیرگه خَطَرلِی اِرتِداد جَرَیانِی  یَککَه صُورَتدَه هَم عَمَلگه آشِیرِیلِیشِی موُمکِین عُمُومِی صُورَتدَه هَم عَمَلگه آشِیرِیلِیشِی موُمکِین، اوُنِی عُمُومِی شَکلِیگه مُختَصَر صُورَتدَه اِیشارَه قِیلَه مِیز. اِنشاءَالله.

مُنافِق وَ سِکوُلارزَدَه لَرنِی مُسُلمانلَرگه اِطاعَت قِیلِیشگه مَجبُور قِیلگن نَرسَه نِیمَه؟ قُدرَت. اوُلَر بُو قُدرَتنِینگ کَمَه یِیب، ضَعِیفلَه شِیب بارَه یاتگه نِینِی یاکِی ضَعِیفلَه شِیب، یُوقالِیب بارَه یاتگه نِینِی قَنچَه لِیک اَنگلَب یِیتمَه سِینلَر، اوُزلَرِینِی شوُ دَرَجَه دَه کوُرسَتَه دِیلَر وَ نِهایَت کُفرلَرِینِی آشکار قِیلَه دِیلَر. بُو رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلّمنِی عُمرلَرِینِی آخِیرلَرِیدَه، کَسَللِیک وَ وَفاتلَرِی پَیتِیدَه، حاکِمِیَت بوُشلِیغِیدَه  صادِر بوُلگن واقِیعَه اِیدِی. وَ حوُددِی شوُ طَرزدَه، تَرِیخ دَوامِیدَه مُسُلمانلَر اوُرتَه سِیدَه حاکِمِیَت بوُشلِیغِی یوُزَه گه کِیلگندَه، اوُلَر اوُزلَرِینِی اِفادَه اِیتگنلَر.

بُو یِیردَگِی عَجایِیب نوُقطَه لَردَن بِیرِی شوُکِی، بُو نوُقطَه گه آلدِین هَم بِیر نِیچَه مَرتَه اِشارَه قِیلِیب اوُتدِیک، اوُلَر آگاه حاللَرِیدَه عِلمگه اِیگه بوُلِیب توُرِیب وَ اوُزلَرِینِی اِیختِیارلَرِی، هاحِیشلَرِی بِیلَن صَفلَرِینِی جوُدا قِیلِیب آلِیشَه دِی وَ آرقَه گه قَیتِیشَه دِی،شوُ سَبَبلِی هَم اوُلَردَه هِیچ قَندَی عُذر یوُق: 

• كَيْفَ يَهْدِي اللَّهُ قَوْمًا كَفَرُوا بَعْدَ إِيمَانِهِمْ وَشَهِدُوا أَنَّ الرَّسُولَ حَقٌّ وَجَاءَهُمُ الْبَيِّنَاتُ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ (آل عمران/86)،) اِیمان کِیلتِیرِیب، پَیغَمبَرنِینگ حَق پَیغَمبَر اِیکَنلِیگِیگه گوُواه بوُلِیشگندَن کِییِین وَ اوُلَرگه دَلِیل- آیَتلَر کِیلگه نِیدَن کِییِین کافِر بُولگن کِیمسَه لَرنِی اَلله قَندَی قِیلِیب هِدایَت قِیلسِین؟! اَلله ظُلم قِیلگوُچِی قَومنِی هِدایَت قِیلمَیدِی.
• ‏إِنَّ الَّذِينَ ارْتَدُّوا عَلَى أَدْبَارِهِمْ مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمُ الْهُدَى الشَّيْطَانُ سَوَّلَ لَهُمْ وَأَمْلَى لَهُمْ‏ (محمد/25)، ) اَلبَتَّه اوُزلَرِیگه هِدایَت (یوُلِی) اَنِیق- رَوشَن بوُلگه نِیدَن کِییِین یَنَه آرتلَرِیگه (کُفرگه) قَیتِیب کِیتگن کِیمسَه لَرگه ( بُو اِیشلَرِینِی) شَیطان چِیرایلِی قِیلِیب کوُرسَتَدِی وَ اوُلَر اوُچُون (پوُچ آرزُو- خَیاللَرنِی) اوُزُون قِیلِیب قوُیدِی.   حوُددِی شوُندَی اوُزُون آرزُو- خَیاللَر بوُگوُنگِی کوُندَگِی سِکوُلارِیستلَردَه هَم بار، بِیزلَرنِی مِنطَقَه مِیزدَگِی سِکوُلارِیستلَردَه هَم اوُن یِیللَردَن بوُیان بُو آرزُولَر مَوجُود، اَمّا اوُلَر بُو آرزُولَرگه هِیچ قَچان یِیتَه آلمَیدِیلَر. اِنشاءَلله.

دِیمَک، مَنَه بوُلَر اوُچُون حَق آچِیق- آیدِین بوُلگن،  «جَاءَهُمُ الْبَيِّنَاتُ» و «تَبَيَّنَ لَهُمُ الْهُدَى» وَ اوُلَر اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَر حَقِیدَه یاکِی رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّنِی بارَه سِیدَگِی هَمَّه نَرسَه نِی کامِل بِیلِیشَه دِی وَ اوُلَر هِیچ قَندَی عُذرگه اِیگه هَم اِیمَسلَر،اَمّا شوُنچَه عِلمگه اِیگه بوُلِیشلَرِیگه قَرَمَسدَن آرقَه گه قَیتِیشَه دِی. «ارْتَدُّوا عَلَى أَدْبَارِهِمْ» اِیماندَن کُفر تامانگه چِیکِینِیشَه دِی وَ مُسُلمانلَرنِی دُنیاسِیدَن کافِرلَرنِی دُنیاسِیگه قَیتِیشَه دِی. اوُلَرنِینگ مَنَه بُو قَیتِیشلَرِی توُرلِی- هِیل دَلِیللَرگه اِیگه بوُلِیشِی موُمکِین، اَمّا اَصلِیدَه اوُنِی حَقِیقِی قوُزغَه تُوچِیسِی باشقَه نَرسَه دِیر.

اِسلام حاکِمِیَت قُدرَتِیدَن تَشقَرِی بَعضِی وَقتلَردَه اِیگه بوُلَه دِیگن وَ بَعضِی وَقتلَردَه اِیسَه اوُنِی قوُلدَن بای بِیرَه دِیگن،کوُرِینمَس، یوُمشاق وَ حُوددِی سوُوگه اوُحشَیدِیگن قُدرَتلِی،حَیاتِی بِیر قُدرَتگه اِیگه ، اوُ اَستَه – سِیکِینلِیک بِیلَن اِینگ مَحکَم تاشلَرنِی هَم تِیشَه دِی وَ مُستَحکَم عَقِیدَه لَرنِی هَم نابوُد قِیلَه دِی.

اِسلام وَ اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَر آزاد بِیر سوُزلَه شوُدَه شوُنچَه لِیک آچِیق- آیدِین قُدرَتگه اِیگه بوُلَه دِیکِی، اوُنِی هَرگِیز مَغلوُبِیَتگه اوُچرَه تِیب بوُلمَیدِی. اِبنِ حَزم رَحِمَهَ الله نِی سوُزِیگه کوُرَه، قِیلِیچ گاهِیدَه بِیز بِیلَن بِیرگه گاهِیدَه اِیسَه بِیزگه قَرشِی، اَمّا حُجَّت بوُندَی اِیمَس؛ حُجَّت هَمِیشَه بِیزنِی طرَفِیمِیزدَه وَ بِیزلَرنِی مُخالِفلَرِیمِیزنِی سوُزلَرِینِی نابوُد قِیلگوُچِیدِیر.

حَه،مُسُلمانلَرِنِینگ بُو هِیلدَگِی تَفَکُّر قُدرَتِی وَ بُو هِیل عَقِیدَه وِی قُدرَتِی، بِیر تاماندَن مُنافِقلَر وَ سِکوُلارزَدَه لَر اوُچُون هَمَّه نَرسَه نِی آچِیق- آیدِین قِیلِیب بِیرسَه، اِیککِینچِی تاماندَن سِکوُلارزَدَه لَر اوُچُون مُسُلمانلَرنِی صَفِیدَن قاچِیش وَ اَجرَه لِیشدَن باشقَه چارَه نِی قالدِیرمَیدِی. چوُنکِی اوُلَر فَقَط اَسلَحَه وَ اوُقنِی کوُچِی بِیلَن مُسُلمانلَرگه قَرشِی بِیر اِیش قِیلَه آلِیشلَرِینِی وَ دَلِیلنِی، عَقلنِی،سوُزلَه شوُنِی واسِیطَه سِیدَه اِیمَس،بَلکِی فَقَط اَسلَحَه نِی وَ اوُقنِی کوُچِی بِیلَن مُسُلمانلَرنِی اوُستِیدَن غَلَبَه قاذانِیشلَرِینِی یَحشِی بِیلِیشَه دِی. اَصلِیدَه اوُلَر هَمِیشَه یالغان بِیلَن باشقَه لَرنِی فَرِیب بِیرِیش اوُچُون مَنَه بُو نَرسَه لَرنِی اِدَّعاسِینِی قِیلِیب کِیلِیشَه دِی، لِیکِن حَقِیقَتدَه اِیسَه اوُلَردَه اوُشَه دَلِیل، عَقل، سُوزلَه شُو مَوجُود اِیمَس. شُو سَبَبلِی هَم اوُلَر قوُلگه کِیرِیتگن هَر قَندَی فُرصَتلَرِیدَه اوُزلَرِی توُشِیب قالگن مَنَه بُو تَنگلِیکدَن چِیقِیب کِیلِیشنِی اِیستَه شَه دِی.

  اوُلَر هَر قَندَی فُرصَتدَه هَم مُسُلمانلَر بِیلَن بِیرگه هَمراه بُولِیشگن وَ آلدِینگه یوُرِیشگن سَفَرلَرِیدَن آرتگه قَیتِیشگه حَرَکَت قِیلِیشَه دِی وَ آرتگه قَیتِیشگه قَرار قِیلِیشَه دِی. آرتگه قَیتَه یاتگن کِیشِی قَیتَه دِیگن مَقصَدِی قَیِیردَه اِیکَه نِینِی وَ قَیتَه دِیگن جایِینِی یَحشِی بِیلِیشِی اَنِیق، توُغرِیمِی؟ مَثَلاً بِیر شَخص سَفَرگه چِیقِیشگه قَصد قِیلگن، بُو شَخص اَلبَتَّه قَیِیرگه کِیتَه یاتگه نِینِی وَ حَتَّی قَیسِی نَرسَه نِی واسِیطَه سِیدَه سَفَرگه چِیقِیشِینِی هَم یَحشِی بِیلَه دِی.

اِسلام دِینِیدَن قوُلِینِی تارتِیب بِیر سوُزنِی یا عَمَلنِی واسِیطَه سِیدَه کُفرگه قَیتماقچِی بوُلگن شَخص، سَفَر قِیلِیب باسِیب اوُتگن مَنَه شوُنچَه یوُلِیدَن یَنَه قَیتَه آرتگه قَیتِیشنِی هاحلَدِی، شُو سَبَبلِی هَم بوُندَی شَخص آشکارَه قَیِیرگه قَیتَه یاتگه نِینِی وَ قَیسِی نَرسَه نِی واسِیطَه سِیدَه قَیتِیشِینِی هَم یَحشِی بِیلَه دِی. اوُنِی واسِیطَه سِیدَه قَیتَه دِیگن نَرسَه نِی وَ اَگر بُو سوُزنِی اَیتسَه آرتگه قَیتِیشِینِی هَم یَحشِی بِیلَه دِی، مَنَه بُو واسِیطَه یا فَلان عَمَل اوُنِی آرتگه قَیتِیشِیگه سَبَب بوُلَه دِی. یَعنِی اوُ قَیِیرگه قَیتِیب بارِیشِینِی وَ قَیسِی نَرسَه نِی واسِیطَه سِیدَه قَیتِیب بارِیشِینِی هَم یَحشِی بِیلَه دِی. اَگر سِیز حاضِر بِیر شَهَردَن باشقَه بِیر شَهَرگه بارماقچِی بوُلسَنگِیز، قَیِیرگه بارِیشنِی بِیلمَسلِیگِینگِیز یا نِیمَه نِی واسِیطَه سِیدَه بارماقچِی اِیکَه نِینگِیزنِی بِیلمَسلِیگِینگِیز مُومکِینمِی؟ مَنَه بوُندَی حالَتنِی بوُلِیشِی موُمکِین اِیمَس. آرتگه قَیتِیش وَ اِرتِداد مَسَلَه سِیگه مَنَه بوُندَی رَوِیش بِیلَن اَنِیقلِیک کِیرِیتِیلِیشِی لازِم.

مِثال طَرِیقَه سِیدَه کِیلتِیرگندَه، اَگر بِیر مُکَلَّف شَخص شَهَرنِی اِیچِیدَه سَفَرگه چِیقماقچِی بوُلسَه وَ اَدَه شِیب باشقَه شَهَرگه بارَه دِیگن مَشِینَه گه یا اَوتابوُسگه چِیقِیب قالگن بوُلسَه، مَنَه بُو مُکَلَّف شَخص خَطا قِیلگن وَ اوُنِی سوُزِینِی قَبُول قِیلسَه بوُلَه دِی وَ بُو شَخصنِی پِیادَه قِیلِینَه دِی. حَتّی اَگر اوُ یالغان اَیتگن تَقدِیردَه هَم بِیرِینچِی مَرتَه اوُنِی گه پِینِی قَبوُل قِیلِینَه دِی. اَمّا اَگر اِیککِینچِی مَرتَه مَنَه شُو نَرسَه گه اوُتِیرِیب سَفَرگه چِیقِیشنِی قَصد قِیلگن بُولسَه چِی؟ مَنَه بُو حالَتدَه، اوُنِی سوُزِینِی قَبوُل قِیلِیب بوُلمَیدِی. نِیمَه اوُچُون؟ چوُنکِی بُو سَفَر آگاه بوُلگن حالِیدَه اوُتِیرگن وَ حَقِیقَتدَه مَنَه بُو مِنطَقَه دَن شوُ نَرسَه نِی واسِیطَه سِیدَه سَفَرگه چِیقِیشنِی قَصد قِیلگن.

اَلله تَعالَی مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی: بِیر سوُزنِی یا عَمَلنِی واسِیطَه سِیدَه مُرتَد بوُلِیشنِی قَصد قِیلگن کِیشِی، مَنَه بُو اِیککِی نَرسَه نِی واسِیطَه سِیدَه اوُزلَرِینِینگ مُسُلمانلَرنِی جَمِیعیَتِیدَه قِیلَه یاتگن سَفَرلَرِیدَن آرقَه گه قَیتِیب کِیتِیشیَپگن، اوُ نِیمَه قِیلَه یاتگنلِیکلَرِینِی جوُدَه یَحشِی بِیلِیشَه دِی وَ اوُلَر عِلمگه، آگاهلِیککَه، قَصدگه، اِیختِیارگه اِیگه بوُلگن حالدَه مَنَه بوُندَی سَفَرگه چِیقِیشگن؛ بُو یِیردَگِی باشقَه بِیر نوُقطَه شوُکِی، مَنَه بوُندَی شَخص سَفَرگه کِیتگنلِیگِینِی وَ اوُلَرنِی قوُشنِی بوُلِیب توُرگن مَحَلَّه سِیدَن باشقَه جایگه کوُچِیب کِیتگه نِینِی هَمَّه آشکارَه بِیلَه دِی، مَنَه بُو شَخصنِی حَیاتِیدَه صادِر بُولگن آشکار اوُزگه رِیشنِی فَهملَشگن؛ شوُ سَبَبلِی هَم مَنَه بُو شَخصنِی یَشَه یاتگن یَنگِی آشکار مَکاننِی فَهملَشِی اوُچُون اوُزِیگه خاص مُتَخَصِّصلِیککَه حاجَت یوُق، بَلکِی سَوادلِی یا سَوادسِیز، یاش وَ قَرِی، اِیرکَک وَ عَیال یا هَر قَندَی اِنسان بوُنِی تَشخِیص بِیرِیشگه وَ بُو شَخص مَحَلَّه سِینِی تَرک قِیلِیب باشقَه جایگه کوُچِیب کِیتگه نِینِی فَهملَشگه قادِر.

دِیمَک، بُو دُنیادَه آچِیق، آشکار صوُرَتدَه اوُزِینِی اِیختِیارِی، اِیستَه گِی بِیلَن اِسلام دِینِیدَن چِیققَن وَ آرقَه گه قَیتگن مُرتَد کِیشِینِی اوُزگرگن مَکانِینِی هَمَّه مُسُلمانلَر تَشخِیص بِیرِیشگه قادِر بُولَه دِی. مُرَکَّب تَشخِیصلَرگه ، قَضاوَتلَرگه اِیختِیاج بوُلَه دِیگن اوُرِینلَردَه هَم، مَنَه بُو زَمِینَه دَگِی قَضاوَت، اَهلِی فَن بوُلگن مُتَخَصِّصلَر تامانِیدَن اِیشانچ بِیلَن عَمَلگه آشِیرِیلَه دِی،نَتِیجَه دَه اِیسَه  مَنَه بُو شَخصلَر، مُتَخَصِّصلَر باشقَه لَر هَم مَنَه بُو اوُزگه رتِیرِیلگن مَکاننِی فَهملَشلَرِیگه اِمکانِیَت یَرَه تِیب بِیرِیشَه دِی. یَعنِی اَهلِی فَن مُتَخَصِّصلَرِی اِیشانچ بِیلَن مَنَه بُو مَکاننِی آشکار قِیلِیشَه دِی وَ مَنَه بُو پَیتدَه اوُزگرتِیرِیلگن مَکان هَمَّه اوُچُون آشکار وَ رَوشَن بوُلَه دِی.

 اَگر مَنَه بُو شَخص اوُزِینِی اِرتِدادِینِی آشکار قِیلمَسَه وَ هِیچ کِیم اوُنِی اِرتِدادِیدَن خَبَردار بوُلمَسَه، بُو دُنیادَه اوُ مُرتَدلَر حُکمِیگه شامِل بوُلمَیدِی وَ اوُنِی قَلبِیدَگِی، باطِینِی اِعتِقادِی بِیلَن  هِیچ کِیمنِی اِیشِی یوُق، بَلکِی اوُنِی آشکار ظاهِرِی مِعیارِی بوُلِیب قالَه دِی. چوُنکِی اِرتِداد بُو دُنیادَه فَقَطگِینَه اِیچکِی، کامِلاً شَخصِی جِنایَت حِسابلَنمَیدِی، بَلکِی اِجتِمائِی جِنایَت حِسابلَه نِیب ظاهِرِی دَلِیللَرگه وَ جِنایَتنِی اِثبات قِیلِیش اوُچُون مُستَنَدلَرگه اِیختِیاجِی بار.

نِیمَه اوُچُون اِجتِمائِی جِنایَت حِسابلَه نَدِی؟ چوُنکِی شَخص آشکارَه مُرتَد بُولگن پَیتِیدَه باشقَه مُسُلمانلَرنِی مَعنَه وِی حُقوُقلَرِیگه، اِیمانِیگه، اِیشانچلَرِیگه آشکارَه ضَربَه اوُرگن جِنایَتچِی بوُلَه دِی. اوُنگه اِسلام دِینِیگه کِیرِیشدَه مَجبُورلَنمَیدِی، دِیب اَیتِیلگن، «لا اکرَاهَ فِی الدِّین»، دِینگه کِیرِیش بُویِیچَه مَجبُور قِیلِینمَیدِی، اَمّا اَگر کِیرگن بوُلسَنگ اِیندِی اوُندَن چِیقِیب کِیتَه آلمَیسَن،اوُزِینگنِی اِیستَه گِینگ بُویِیچَه هاحلَه گن اِیشِینگنِی قِیلَه آلمَیسَن.مَنَه بوُنِی  دَلِیللَرِیدَن بِیرِی شوُکِی، اِسلام دِینِیدَن چِیقِیشلِیک مُسُلمان کِیشِینِی شُبهَه گه سالَه دِی  وَ مُسُلمانلَرنِی صَفِینِی ضَعِیفلَشتِیرِیش وَ آشکار کافِرلَرنِی جِبهَه سِینِی مُستَحکَملَش اوُچُون رُوحِی جَنگلَرنِی یوُلگه قوُیَه دِی وَ دُشمَننِی فایدَه سِیگه مُسُلمانلَرنِینگ اِیسَه اِیمانِیگه، اِرادَه سِیگه قَرشِی اوُزِینِی مَنفِی تَأثِیرِینِی کوُرسَه تَه دِی. بُو حوُددِی سِین بِیلَن قَرارداد اِمضالَه گن بِیر کِیشِینِی مِثالِیگه اوُحشَیدِی، مَنَه بُو کِیشِی بِیردَه نِیگه اِیشنِی اوُرتَه سِیدَه قَراردادنِی بَجَه رِیشدَن باش تارتَه دِی وَ اوُزِینِی اِیشِیگه کِیتِیب قالَه دِی. مَنَه بوُندَی اِیش سِیزگه ضَرَر کِیلتِیرَه دِی. اِیندِی سِیز قِیلَه یاتگن اِیشدَن بِیر کِیشِی کِیتِیب قالِیشِی موُمکِین،اوُندَه ضَرَر هَم کَمراق بوُلَه دِی، اَمّا اِیشدَه اِیشلَه یاتگنلَرنِی هَمَّه سِی اِیشنِی تَشلَب کِیتِیب قالِیشلَرِی هَم موُمکِین، بُو حالَتدَه اوُنِی ضَرَرِی هَم کوُپراق بوُلِیشِی طَبِیعِی.

مَنَه بُو صُورَتدَه، اِرتِداد هَم یَککَه صُورَتدَه بوُلِیشِی موُمکِین، اوُندَه اوُنِی مُسُلمانلَرگه نِسبَتاً خَطَرِی هَم کَمراق بوُلَه دِی، بَعضِی جایلَردَه اِیسَه کوُپچِیلِیکدَن عِبارَت بوُلِیب کَتتَه مِنطَقَه نِی قَمرَب آلگن بوُلِیشِی موُمکِین، بُو حالَتدَه مَنَه بُو جَرَیان بِیر مَکاندَگِی مُسُلمانلَر دوُچار بوُلِیشلَرِی موُمکِین بُولگن مُصِیبَتلِی، قوُرقِینچلِی بَلالَردَن حِسابلَه نَدِی. مَخصُوصاً مَنَه بُو مُرتَدلَر قُدرَت وَ حُکوُمَتگه اِیگه بوُلِیشگندَه مُصِیبَت کوُچلِیراق بوُلَه دِی.

مُنافِق وَ سِکوُلارزَدَه لَر توُدَه سِینِینگ مُرتَد بوُلِیشِی بارَه سِیدَه رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی وَفاتلَرِیدَن کِییِینگِی دَوردَه جوُدَه کوُپ گوُواهلَر تاپِیلگن، مَنَه بُو اِرتِدادنِی مِقیاسِی شوُ دَرَجَه دَه بوُلگن اِیدِیکِی، بَرچَه عَرَبلَر مُرتَد بوُلِیبدِی دِیب اوُیلَردِینگ:

• عُمَر اِبنِ خَطّاب رَضِیَ الله عَنهُ اَیتَه دِیکِی:    “إنَّ العَرَبَ قَد ارتدَّت عَلَى أعقَابِهَا كُفَّارًا”  دَرحَقِیقَت عَرَبلَر آرتگه قَیتِیشدِی وَ کافِر بوُلِیشدِی. 
• اَنَس رَضِیَ الله عَنهُ اَیتَه دِیکِی:  “إرتَدَّت العَرَب”  یَعنِی عَرَبلَر مُرتَد بوُلِیشدِی. 
• اِبنِ کَثِیر رَحِمَهُ الله وَ اِبنِ هِشام رَحِمَهُ الله اِبنِ اِسحاق رَحِمَهُ الله دَن رِوایَت قِیلِیشگنکِی: “نَجددَه پَیغَمبَرلِیکنِی اِدَّعا قِیلگن خُوَیلِد اَسَدِینِی فَرزَندِی طُلَیحَه رَهبَرلِیگِیدَگِی اَسَد وَ غَطَفان قَبِیلَه لَرِی مُرتَد بوُلِیشدِی؛ یَمامَه دَه مُسَیلَمَه یِی کَذّاب رَهبَرلِیگِیدَگِی بَنِی حَنِیفَه قَبِیلَه سِی مُرتَد بوُلِیشدِی، پَیغَمبَرلِیکنِی اِدَّعا قِیلگن حارِث تَمِیمِینِی قِیزِی سَجّاح رَهبَرلِیگِیدَگِی تَمِیم قَبِیلَه سِی مُسَیلَمَه گه نِکاهلَه نَدِی وَ مُرتَد بوُلَه دِی، فَزارَه قَبِیلَه سِی هَم عُوَیینَه رَهبَرلِیگِیدَه مُرتَد بوُلِیشَه دِی، بَحرَیندَگِی رابِیعَه وَ بَکر اِبنِ وائِل قَبِیلَه لَرِی هَم نُعماننِی فَرزَندِی مُنذِیرنِی رَهبَرلِیگِیدَه مُرتَد بوُلِیشدِی، حَضرَمَوتدَگِی کِیندَه قَبِیلَه سِی اَشعَث اِبنِ قَیس کِیندِینِی رَهبَرلِیگِیدَه مُرتَد بوُلدِی وَ رَسُول الله صلی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی وَفاتلَرِیدَن آلدِین اوُلدِیرِیلگن اَسوَد عَنسِینِی رَهبَرلِیگِیدَگِی عَناس وَ مُوراد قَبِیلَه لَرِی،مَزحَج قَبِیلَه سِی هَم یَمَندَه مُرتَد بوُلِیشدِی. سُوَیلِم وَ قوُضاعَه نِی بِیر نِیچَه طائِفَه سِی هَم مُرتَد بوُلِیشدِی. 

اِبنِ اُثَیرنِی یازِیشِیچَه: “اُسامَه نِی قوُل آستِیدَگِی لَشکَر اَبُو بَکرنِی فَرمانِی بُویِیچَه جوُنَه تِیلدِی، بَعضِی بِیر قَبِیلَه لَرنِی هَمَّه سِی بَعضِیلَرِینِی بِیر قِیسمِی مُرتَد بوُلِیشدِی،ثَقِیف وَ قُرَیشدَن تَشقَرِی باشقَه قَبِیلَه لَر مُرتَد بوُلِیشدِی.”  مَنَه بُو تَرِیخچِی قوُشِیمچَه قِیلَه دِیکِی: “پَیغَمبَرِیمِیز صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی رِحلَتلَرِیدَن سُونگ پَیغَمبَرنِی قوُماندانلَرِی هَر طَرَفدَن کِیلِیب عَرَبلَر قوُزغَلان قِیلگه نِی وَ مُرتَد بوُلِیشگه نِی حَقِیدَه خَبَر بِیرِیشَردِی.”

دِیمَک، مَنَه بُو وَ بوُنگه اوُحشَه گن جوُدَه کوُپ دَلِیللَرنِی بِیزگه کوُرسَه تِیب بِیرِیشِیچَه، آچِیق- آیدِین کوُرِینِیب توُرگه نِیدِیک، هِیلمَه – هِیل قَبِیلَه لَرنِی اوُرتَه سِیدَگِی عُمُومِی اِرتِداد رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی عُمرلَرِینِی آخِیرِیدَه، اوُ ذاتنِینگ وَفاتلَرِی پَیتِیدَه یوُز بِیرگن. اَمّا بُو قَبِیلَه لَرنِی هَمَّه سِی یاکِی بوُ دِیاردَگِی هَمَّه آدَملَر مُرتَد بوُلِیشدِی دِیگن مَعنادَه اِیمَسدِی، بَلکِی اَکثَر قَبِیلَه لَرنِی آرَه سِیدَه اوُزلَرِینِی اِیمانلَرِیدَه ثابِت قَدَم توُرگن صادِق مُؤمِنلَر هَم بوُلِیشگن، اَمّا هَر قَندَی صُورَتدَه قُدرَتنِی کوُپراق،آشکار قِیسمِی مُرتَدلَرنِی قوُلِیدَه بوُلگن اِیدِی. رَسُول الله صلی الله عَلَیهِ وَسَلَّم ثابِت قَدَم بوُلِیب توُرگن قَبِیلَه لَرگه نامَه یازِیب بوُیرُوق بِیرگن اِیدِیلَرکِی، مَنَه بوُ قَمرَب آلوُوچِی بَلانِی قَرشِیسِیدَه اوُزِینگِیزنِی مُناسَبَتِینگِیزنِی بِیلدِیرِیشِینگِیز کِیرَک. یَمَندَگِی اِیرانلِیکلَر اوُزلَرِینِی اِیمانلَرِیدَه ثابِت قَدَم بوُلِیب قالِیشَه دِی وَ یَمَننِی، بَحرَیننِی وَ عَرَبِستاننِی صَحراسِینِی کَتتَه قِیسمِینِی اِیشغال قِیلِیب آلگن یالغانچِی پَیغَمبَرلَرنِی بِیرِی بوُلمِیش اَسوَد عُنسِینِی اوُلدِیرِیشگه مُوَفَّق بوُلِیشَه دِی. اَبُو بَکر رَضِیَ الله عَنهُ هَم ثابِت قَدَم توُرگنلَرگه مَنَه بُو رَوِیشدَگِی نامَه لَر یازِیشنِی دَوام اِیتتِیرَه دِی.

مَنَه شُو تَرتِیبدَه، اِسلام تَرِیخِیدَه جُودَه کوُپ عُمُومِی اِرتِدادلَر یوُز بِیرگن، لِیکِن مَنَه بُو 14 عَصر دَوامِیدَگِی اِرتِدادلَرنِی بَرچَه سِیگه اِیشارَه قِیلِیشنِی اِمکانِی یوُق.نَمُونَه  صِیفَتِیدَه خُراساندَگِی سِنباد خُرَّم دِین وَ مَزدَکِی ( اوُلَر اِیشتِراک حالَتِیدَگِی عَقِیدَه گه یَعنِی بوُگوُننِی تِیلِی بِیلَن اَیتگندَه ساسِیالِیستِیک عَقِیدَه گه اِیگه بوُلِیشگن اِیدِی، خُراساندَگِی عُمُومِی اِرتِداد شوُلَر تامانِیدَن عَمَلگه آشِیرِیلَه دِی) تامانِیدَن اوُیُوشتِیرِیلگن اِرتِدادنِی کِیلتِیرسَه بوُلَه دِی،اوُزِینِی زَردوُشتِیلَرنِی وَعدَه قِیلِینگن کِیشِیسِی دِیب تَنِیشتِیرگن وَ پَیغَمبَرلِیکنِی اِدَّعا قِیلگن اوُستاز سَیس زَردوُشتِیلَر دِینِینِی کوُپ اِصلاحاتلَر بِیلَن تِیرِیلتِیرماقچِی بوُلِیب خُراساندَه ظُهُور قِیلَه دِی وَ عُمُومِی اِرتِدادنِی وُجُودگه کِیلتِیرَه دِی؛ اَوَّل پَیغَمبَرلِیکنِی اِدَّعا قِیلگن سوُنگرَه اِیسَه خُدالِیکنِی هَم اِدَّعا قِیلِیب چِیققَن نِقابلَنگن آق لِباسلِیلَر گوُرُوهِی تامانِیدَن ماوَراءُالنَّهردَه عَمَلگه آشِیرِیلگن عُمُومِی اِرتِدادنِی هَم کِیلتِیرسَه بوُلَه دِی، اوُلَر مال وَ بایلِیکنِی اِیشتِراکِیدَه مَزدَکِیلَر تَعلِماتِینِی تِیرِیلتِیرِیشگن بوُلِیب، مَنَه بُو مَزدَکِی شَخصگه اِیرگشگنلَر مَسجِدلَرنِی یاقِیب یُوبارِیشَر وَ عَیاللَرنِی اوُغِیرلَه شَر اِیدِیلَر، بُو اِیشلَرنِی کوُردلَرنِی مُسَیلَمَه یِی کَذّابِی اوُجَلاننِی حِزبِی عِراقنِی کوُردِستانِیدَه وَ باشقَه توُرلِی- هِیل جایلَردَه قِیلِیشگن. بوُنِی هَمَّه یَحشِی بِیلَه دِی. آدَملَر اوُلَرنِی پَک نامِی بِیلَن یَحشِی تَنِیشَردِی. مَنَه بُو کِیمسَه لَر سابِق مَزدَکِیلَرنِی یوُلِینِی دَوام اِیتتِیرُوچِیلَرِی اِیکَنلِیگِینِی تَصدِیقلَیدِیگن جوُدَه کوُپ دَلِیللَر،گوُواهلَر مَوجُود. خُراساندَگِی قِیزِیل لِباسلِیلَر هَم یَنَه باشقَه بِیر عُمُومِی اِرتِدادنِی یوُلگه قوُیُوچِیلَردَن بوُلِیشگن، اوُلَر هَم اَنَه اوُشَه مَزدَکِیلَرنِینگ اِیشتِراکِی عَقِیدَه لَرِینِی آلِیب کِیلِیشَه دِی وَ اِسلامدَگِی بَرچَه حَراملَرنِی حَلال قِیلِیب آزاد قِیلِیب آلِیشَه دِی وَ کوُنگِیللَرِی هاحلَه گن نَرسَه دَن اِبا قِیلِیشمَسدِی. حاضِردَه هَم هَمجِنسبازلَرنِینگ بَیراقلَرِیگه، بِیلگِیلَرِیگه بِیر اِعتِبار بِیرِینگلَر، اوُ حَقِیدَه تَحقَیق قِیلِینگلَر. اوُلَر هَمجِنسبازلَرنِی کوُچَه  نَمایِیشلَرِیدَه اوُزلَرِینِی بِیحَیالِیکلَرِینِی رَسمِی حالگه کِیلتِیرِیش اوُچُون اوُزلَرِینِی گوُرُوهلَرِینِی اوُرتَه سِیدَه اوُلَرنِی بَیراقلَرِی بِیلَن چِیقِیشَه دِی وَ اوُزلَرِینِی حُکمرانلِیگِی آستِیدَگِی دِیارلَردَه اوُلَر مَنَه شوُ مَزدَکِیلَرنِی یوُلِینِی دَوام اِیتتِیرُوچِیلَرِی اِیکَنلِیکلَرِینِی کوُرسَه تِیشَردِی.

آذَربَیجاندَه، اِیراننِی کوُردِستانِینِی بِیر قِیسمِیدَه وَ توُرکِیَه دَه هَم بابَک خُرَّم دِین تامانِیدَن عُمُومِی اِرتِداد وُجُودگه کِیلتِیرِیلگن. اوُلَر حاضِرگِی دَوردَگِی کوُردلَرنِی مُسَیلَمَه یِی کَذّابِینِینگ مَفِیَه سِی اِیگه بوُلگن عَقِیدَه گه یَعنِی عَیاللَر آزادلِیگِی، جِنسِی آزادلِیک، باشقَه آزادلِیکلَرگه ……..اِیگه بوُلِیشگن. بابَک خُرَّم دِین اِیراننِی کوُردلَرِینِی بِیر قِیسمِیدَه، توُرکِیَه دَه، آذَربَیجاندَه باشلَه گن قِیامِی 20 یِیلگه چوُزِیلَه دِی، اوُ هَم بایلِیک، عَیاللَر وَ باشقَه نَرسَه لَردَگِی مُشتَرَکلِیکنِی یَعنِی مَزدَکِیلَرنِی عَقِیدَه سِینِی رِواجلَنتِیرگن اِیدِی. اوُلَر حوُددِی بوُگوُنگِی کوُندَگِی کامُّونِیستلَر، کوُمَلَه لَر، کوُردلَرنِی مُسَیلَمَه یِی کَذّابِی اوُجَلاننِی عَقِیدَه سِیگه اوُحشَه گن نَرسَه نِی تَبلِیغ قِیلِیشَردِی.

شُبهَه سِیز بابَک خُرَّم دِینگه اوُحشَه گنلَر خُراساندَه وَ باشقَه جایلَردَه 20 یِیل دَوامِیدَه مَنَه بُو اِیشنِی دَوام اِیتتِیرِیشدِی، اوُتگن عَصرلَردَه کوُردِستاندَگِی کُفر وَ سِکوُلار حِزبنِی اَوَّلگِی اَساسچِیسِی بوُلمِیش قاضِی مُحَمَّد هَم مَنَه بُو مِنطَقَه لَردَه عُمُومِی اِرتِداد جَرَیانِی یوُلگه قوُیگن کِیمسَه بوُلگن، حاضِرگِی دَوردَه اِیسَه مُسَیلَمَه یِی کَذّاب اوُجَلان، مُسُلمان کوُردلَرِیدَن عِبارَت جَمِیعیَتنِینگ  کَتتَه قِیسمِینِی اوُرتَه سِیدَه عُمُومِی اِرتِدادنِی باشقَه چَپ وَ لِیبِیرَل سِکوُلار گوُرُوهلَرنِی هَمراهلِیگِیدَه یوُلگه قوُیگن، مَنَه بُو بِیرکِیتِیب یَشِیرِیب بوُلمَیدِیگن نَرسَه. هِیچ کِیم بوُنِی پِنهان قِیلَه آلمَیدِی. اوُلَرنِینگ اوُتگن اوُن یِیللِیکلَردَن بُویان عُمُومِی اِرتِدادنِی باشلَشگنلِیگِی عَینِی حَقِیقَت بوُلِیب هِیچ کِیم کوُردلَرنِی آرَه سِیدَه اوُنِی اِنکار قِیلَه آلمَیدِی.

طَبَرِستاندَه هَم مازیار بِن قارن هَم خُرَّم دِیننِی وَ مَزدَکِیلَرنِی اِیشتِراکِی عَقِیدَه لَرِی بِیلَن بُو مِنطَقَه نِی آدَملَرِینِی آرَه سِیدَه عُمُومِی اِرتِدادنِی اوُیُوشتِیرگن وَ کوُردلَرنِی مُحَمَّد قاضِیسِیگه اوُحشَب اوُ هَم طَبَرِیستاندَگِی عُمُومِی اِرتِدادنِی اَساسچِیسِیگه اَیلَندِی. بِیه آفَرِید وَ اِسحاق توُرک هَم زَردُوشتِیلِیککَه قَیتِیش آرقَه لِی بُو اِیشنِی قِیلِیشَه دِی، اوُلَرنِی هَر بِیرِی اوُزِینِی نَوبَتِیدَه اوُزلَرِی حُکمران بُولگن مِنطَقَه لَردَه خُراساندَه عُمُومِی اِرتِدادنِی یوُلگه قوُیِیشَه دِی.

مَنَه بوُلَرنِی اَکثَرِی اُمَوِیلَرنِی نابوُد بوُلِیشِی بِیلَن عَبّاسِیلَرنِی قُدرَتگه کِیلِیشِینِی آرَه سِیدَگِی قُدرَت بوُشلِیغِی وُجُودگه کِیلگن دَورگه تِیگِیشلِیدِیر. مَنَه شوُ گوُرُوهلَر عَبّاسِیلَر یَنَه قَیتَه دَن حُکوُمَت قُدرَتِینِی قوُلگه کِیرِیتگچ یَنَه مُنافِقلَرنِی رَوِیشِیگه اوُتِیب آلِیشَه دِی، بَعضِی اوُرِینلَردَه اِسلامِی نِقابنِی چِیهرَه سِیگه توُتِیب آلگن غوُلّاتلَرنِی گوُرُوهلَریِگه کِیرِیب کِیتِیشدِی وَ قوُرامِیطَه، کِیرمانشاهنِی عَلِیُّ اللَّهِیلَرِی  وَ عِراقنِی یَزِیدِیلَرِی وَ باشقَه لَرگه اوُحشَش گوُرُوهلَرنِی وُجُودگه کِیلتِیرِیشدِی، دَرسِیمنِی اَطرافِیدَگِی عَلَوِیلَرگه اوُحشَه گنلَر هَم وُجُودگه کِیلدِی، بوُلِیب هَم بُولَر باشقَه بِیر شِیوَه بِیلَن مُسُلمانلَرنِی بِیر قِیسمِیدَه عُمُومِی اِرتِدادنِی بِیر نَوِینِی وُجُودگه کِیلتِیرِیشَه دِیکِی، بِیزلَرنِی هوُرامِیلَرِیمِیزنِی بِیر قِیسمِی هَم مَنَه بُو مُصِیبَتدَن آماندَه قالِیشمَیدِی وَ حاضِردَه هَم اوُلَرنِینگ اَندَک، بِیر آز قِیسمِی هَلِی هَنوُز عَلِیُّ اللَّهِی غوُلّاتلَرِینِی عَقِیدَه لَرِیدَه قالِیب کِیتِیشگن.

  مُغُوللَرنِی حَملَه سِی هَم مُسُلمانلَرنِی اوُرتَه سِیدَه عُمُومِی اِرتِدادنِی وُجُودگه کِیلِیشِیگه سَبَب بوُلدِی. اِبنِ تَیمِیَّه اَیتَه دِیکِی: آدَملَرنِی آرَه سِیدَه شوُندَی کِیشِیلَر مَوجُود اِیدِیکِی، اَگر دُشمَن غَلَبَه قاذانسَه اوُلَر هَم اوُزلَرِینِی کُفرلَرِینِی، اِرتِدادلَرِینِی آشکار قِیلِیشَردِی، مَنَه بُو عَصردَگِی مُسُلمانلَرنِی اَکثَرِیدَگِی حالَت بوُلِیب اوُلَر مَشَقَّت،مُشکِلاتلَرگه دوُچار بُولگن پَیتلَرِیدَه مُرتَد بوُلِیشَه دِی، مَنَه بوُ نَرسَه نِی بِیزلَر اوُزِیمِیزدَگِیلَرنِی یا تَشقَرِیدَگِیلَرنِی آرَه سِیدَه شوُنچَه لِیک کوُپ کوُردِیککِی، شوُنِی اوُزِی عِبرَت آلِیشگه کِفایَه قِیلَه دِی.    اِبنِ تَیمِیَّه نِی مَنَه بوُ سوُزلَرِی شوُنِی کوُرسَه تِیب توُرِیبدِیکِی، مُرتَد بُولگن کِیمسَه لَر توُرلَه نِیب توُرَه دِیگن مُنافِقلَرنِی توُدَه سِیدَن بوُلگنلَرگه تِیگِیشلِیدِیر. یَعنِی اوُلَر صادِق مُسُلمان بوُلِیشمَه گن، بَلکِی بوُگوُنگِی کوُندَه بِیزلَر کوُرِیب توُرگن سِکوُلارزَدَه لَردَن عِبارَت بوُلگن. بوُتوُن تَرِیخ دَوامِیدَه اِرتِدادنِی شَرائِطِی مُهَیَّا بوُلگن پَیتدَه مَنَه شوُ سِکوُلارزَدَه لَر مُرتَد بوُلِیشگن.

اَندَلوُسدَه اَبُو عَبدُالله صَغِیر اوُزِینِی عَمَکِیسِی اَبُو عَبدُالله مُحَمَّد زَغَل بِیلَن جَنگ قِیلَه یاتگن پَیتِیدَه، کاستِیل نَصارالَرِینِینگ فِیرنَندا قوُماندانلِیگِی آستِیدَگِی لَشکَر اوُلَرگه حَملَه قِیلَه دِی وَ اَبُو عَبدُالله صَغِیر اَسِیر توُشَه دِی وَ نَصارا دِینِیگه تابِع بُولِیش وَ یِیلِیگه اوُلَرگه جِزیَه توُلَش شَرطِی بِیلَن اَسِیر قِیلِینَه دِی وَ اِیککِی یِیلدَن سوُنگ زِنداندَن آزاد بوُلَه دِی. قَرَنگلَر، مُسُلمانلَر بِیر- بِیرِینِی جانِیگه قَصد قِیلگن پَیتِیدَه زَلِیل وَ نابوُد بوُلَه دِی، تَفَرُّقنِی اوُزِی سِینِی نابوُد قِیلِیب تَشلَیدِی، مُواظَنَتنِی هَم عَکسِینِی قِیلِیب قوُیَه دِی، نَصارالَر سِینگه جِزیَه بِیرِیشنِی اوُرنِیگه سِین نَصارالَرگه جِزیَه توُلَیسَن. قائِدَه مَنَه شوُ بوُلَه دِی- دَه.

اَمّا نَصارالَر اوُزلَرِینِی مَنَه بُوعَهدلَرِیگه هَم عَمَل قِیلِیشمَیدِی وَ مُسُلمانلَر تَفَرُّقگه، اوُزَرا جَنگلَرگه، حَتِّی نَصارالَر بِیلَن مُتَّحِد بوُلِیشگه دوُچار بُولگچ، نَصارالَر اوُچتَه پادشاهلِیکنِی کاستِیل، لِیئوُن وَ آراگوُننِی مُتَّحِد قِیلِیب بوُیوُک قُدرَتنِی وُجُودگه کِیلتِیرِیشدِی وَ تَرقاق ،زَلِیل، سُوست،ضَعِیف، بِی اُبُهُت بوُلِیب قالگن وَ اِیچکِی جَنگلَر هَمدَه کَیفُو- صَفا بِیلَن مَشغوُل بُولگن مُسُلمانلَرنِی نابوُد قِیلِیب تَشلَیدِی. کافِرلَر وَحدَت بِیلَن قُدرَتِینِی قوُلگه کِیرِیتِیشَه دِی وَ مُسُلمانلَر اِیسَه تَفَرُّق، زَلِیللِیک، ضَعِیفلِیکنِی تَنلَه شَه دِی وَ اَلله تَعالَی اوُزِینِی سُنَّتِینِی اوُزگرتِیرِیب تَشلَیدِی.

هَر قَندَی صُورَتدَه هَم، اَندَلوُسدَه مِینگلَب مُسُلمانلَر قَتلِی عام بُولِیشدِی وَ مِینگلَب مُسُلمانلَر اِیسَه اَفرِیکَه نِی شِمالِیگه قَرَب قاچِیب کِیتِیشدِی. اَمّا اَندُلوُسدَه مُسُلمانلَرگه قَرشِی نَصارالَرنِی حِمایَه قِیلگن یا حِمایَه قِیلمَه گن وَ بِیطَرَف بوُلِیب توُرگن دَستَه دَگِی قاچمَه گن مُسُلمانلَر اوُستِیدَه اِیسَه، نَصارالَر قُدرَتگه کِیرِیب مُستَحکَملَه نِیب آلِیشگچ عَقِیدَه لَرنِی تَفتِیش قِیلِیش سوُدلَرِینِی تَشکِیل قِیلِیشدِی وَ عَقِیدَه لَرنِی تَفتِیش قِیلِیش سوُدلَرِی تَشکِیل بوُلگندَن سُونگ ،مَنَه بُو مُسُلمانلَر عُمُومِی صُورَتدَه مُرتَد بوُلِیشدِی، اِیشانَه وِیرِینگ نَصارالَر مَنَه بُو مُسُلمانلَرنِی مُرتَد بوُلگنلِیکلَرِیگه هَم قَناعَت قِیلِیشگه نِی یُوق. کِییِینچَه لِیک کَتتَه هَجمدَگِی مَنَه بُو مُرتَدلَر جَمِیعیَتِی هَم آلدِین مُسُلمان بوُلگنلِیک وَ قانِیدَه مُسُلمانلَرنِی قانِی آقِیشِی بَهانَه سِی بِیلَن نَصرانِیلَر تامانِیدَن قَتلِی عام قِیلِینِیشدِی وَ مَنَه بُو دِیاردَگِی بِیر نِیچَه یِیللِیک مُسُلمانلَرنِینگ اِیلدِیزِی هَم قوُرِیتِیلدِی.

آخِیرگِی بِیر اِیککِی عَصردَه جوُدَه کوُپ کِیشِیلَر اوُزلَرِینِی قَوملَرِینِی آرَه سِیدَه اوُزِینِی مِللَتِینِی، قَومِینِی سِکوُلارِیزم دِینِی وَ اوُنِی لِیبِیرَلِیزم، ساسِیالِیزم، ساسِیال دِیماکرَه تِیَه، لِیبِیرَل دِیماکرَه تِیَه وَ باشقَه لَر سِینگه رِی توُرلِی- هِیل مَذهَبلَر تامان قِیلِینگن عُمُومِی اِرتِدادِیگه بائِث بوُلِیشدِی. حاضِرگِی پَیتگه کِیلِیب مَنَه بوُلَر قُدرَتنِی قوُلگه کِیرِیتِیشگن وَ بوُگوُنگِی زَمان مَنَه شُولَرنِیکِی، یَهُود وَ نَصارانِی اوُنچَه لِیک تَأثِیرِی یُوق. اَلبَتَّه مُستَثنا حالَتلَر بار،لِیکِن جوُدَه کَم اوُچرَیدِی. اوُتگن اِیککِی عَصر مابَینِیدَه اَهلِی کِتابنِی وَ شِبهِ اَهلِی کِتابنِی کافِرلَرِی وَ بَرچَه اِسلامِی فِرقَه لَرنِی باشِیگه کِیلگن وَیران قِیلوُچِی بَلانِی سَبَبچِیسِی سِکوُلارِیزم دِینِی وَ سِکوُلارِیستلَر بوُلِیشَه دِی.

یِیوراپَه دَگِی نَصرانِیَتنِی باشِیگه سِکوُلارِیزم قَندَی بَلالَرنِی آلِیب کِیلگه نِی حَقِیدَه آلدِین هَم اِیشارَه قِیلِیب بِیرگن اِیدِیک. قَرَنگلَر سِکوُلارِیزم اَمِیرِکَه دَگِی وَ باشقَه جایلَردَگِی نَصرانِیَتنِی باشِیگه قَندَی بَلالَرنِی آلِیب کِیلگن. هَمَّه نِی نابوُد قِیلدِی وَ بوُگوُن دُنیادَه مُسُلمان بِیلَن بِیرگه جَنگ قِیلَه دِیگن نَصرانِی دَولَت تاپِیلمَیدِی. مُسُلمانلَرگه قَرشِی جَنگ قِیلَه دِیگن نَصرانِیَت قانوُنلَرِی اَساسِیدَگِی نَصارا دَولَتِی یاکِی یَهُودِیَت قانوُنلَرِی اَساسِیدَگِی یَهُودِی دَولَتِی مَوجُود اِیمَس؛ بَلکِی بوُگوُن هَمَّه نِی اوُستِیدَه سِکوُلارِیستلَر حُکمرانلِیک قِیلِیشیَپتِی وَ اوُلَر بَعضِی بِیر نَصرانِیلَرنِی وَ چوُدَه کوُپ سانلِی مُسُلمانزادَه لَرنِی اِیشگه آلِیشگن وَ اوُلَرنِی اوُزلَرِینِی مَقصَدلَرِی یوُلِیدَه حَرج قِیلِیب یُوبارِیشَه دِی. حَه، سِکوُلارِیزم  وَ سِکوُلارِیزم دِینِی وَ اوُنِی توُرلِی- هِیل مَذهَبلَرِی یِیوراپَه دَه هَم مَنَه بوُ مُصِیبَتلَرنِی وُجُودگه کِیلتِیرِیشدِی، مُسُلمانلَر یَشَیدِیگن دِیارلَردَه قَبِیلَه لَرنِی، نَجادلَرنِی، هِیلمَه – هِیل دِیارلَرنِی آرَه سِیدَه عُمُومِی اِرتِدادگه بائِث بوُلِیشدِی، کوُردِستاندَه کوُردلَرنِی آرَه سِیدَه اَوَّلگِی سِکوُلار حِزبِینِی اَساسچِیسِی صِیفَتِیدَه قاضِی مُحَمَّدگه کِییِینراق اِیسَه بارزانِیگه، طالِبانِیگه وَ کوُردلَرنِی حاضِرگِی مُسَیلَمَه یِی کَذّابِی اوُجَلانگه اِیشارَه قِیلسَه بوُلَه دِی،بوُگوُنگِی کوُندَه مَنَه بُو سِکوُلارلَردَن یوُزلَب حِزبلَر فَعالِیَت آلِیب بارِیشیَپتِی، اوُلَر کوُردلَرنِی اوُرتَه سِیدَه عُمُومِی اِرتِداد دائِمِی رَوِیشدَه مَوجُود بوُلِیشِیگه شَرائِطنِی مُهَیَّا قِیلِیشدِی. حاضِرگه چَه مَنَه بُو مِقیاسدَگِی عُمُومِی اِرتِداد هَرگِیز اوُچرَه گن اِیمَسدِی، کوُردلَرنِی مَدَنِیَتِینِی، اَخلاقِینِی ، عَقِیدَه سِینِی، اِیشانچلَرِینِی بوُندَن باشقَه هِیچ نَرسَه شوُنچَه لِیک نابوُد قِیلالمَه گن وَ اوُنِی اوُرنِیگه کُفرنِی ، خُداسِیزلِیکنِی، اَخلاقِی وَ جِنسِی تَرتِیبسِیزلِیکلَرنِی،فَسادنِی، خِیانَتنِی،پَستکَشلِیکنِی،رِضالَتنِی قوُیَه آلمَه گن اِیدِی. مَنَه بُو مِللَتنِی باشِیگه باشقَه نَرسَه لَر شوُنچَه لِیک کوُپ بَلا، مُصِیبَتلَرنِی کِیلتِیرِیشگه قادِر بوُلگن اِیمَس.

کوُردلَرنِی آرَه سِیدَگِی عُمُومِی اِرتِداد هَم بَرچَه کوُردلَر مُرتَد بوُلدِی، دِیگن مَعنادَه اِیمَس، بَلکِی بُو هَم رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم نِی عَصرِیدَگِی یاکِی باشقَه دَرولَردَگِی تَرِیخِی عُمُومِی اِرتِدادگه اوُحشَیدِی، بِیز کوُردلَرنِی یا باشقَه قَوملَرنِی آرَه سِیدَه جُودَه کوُپ ثابِت قَدَم کِیشِیلَرنِی هَم کوُرَه مِیز، لِیکِن اَکثَر قِیسمِینِی مُرتَد بوُلگنلَر تَشکِیل قِیلَر اِیدِی. اَسلَحَه قُدرَتِی، تَبلِیغات قُدرَتِیگه اِیگه بوُلگن وَ توُرکِیَه، سُورِیَه وَ عِراق کوُردلَرِینِینگ آرَه سِیدَه رَهبَرلِیک قِیلوُچِی حَرَکَت مَنَه بوُ سِکوُلارِیستلَرنِی قوُلِیدَه دِیر، یَعنِی اَکثَرِی کوُردلَرنِی آرَسِیدَگِی رَهبَرلِیک قِیلوُچِی حَرَکَت، سِکوُلارِیستلَرنِینگ اِرتِداد حَرَکَتِی حِسابلَه نَدِی، اَفسُوسکِی اوُلَر اِیراننِی کوُردِستانِیدَگِی آدَملَرنِی هَم اوُزلَرِیگه قوُشِیب بوُلغَب مُرتَد قِیلِیشگن. اوُلَرنِی مِقدارِی آز، هَر بِیر دِیاردَه فاسِد آدَملَر مَوجُود، اَلبَتَّه تاپِیلَه دِی. اِیندِی مُنافِقلَر اِیسَه دائِم بار بوُلگن. رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّمدِیک کِیشِی هَم اوُلَرنِی هَمَّه سِینِی یوُقاتَه آلمَه گچ، حاضِرگِی بِیزلَرنِی دِیارلَرِیمِیزدَه اوُلَرنِی تاپِیلِیشِی طَبِیعِی بِیر حالَت. مَنَه بُو طَبِیعِی بِیر نَرسَه بوُلِیب، شُو مُنافِقلَرگه اَگر شَرائِط مُهَیّا بوُلَه دِیگن بوُلسَه، اَنَه شوُ مَرتَد گوُرُوهلَرگه اِیرگه شِیب کِیتِیشَه دِی.      

مُرتَد سِکوُلارِیستلَرنِی وُجُودگه کِیلِیشِی سَبَبلِی مُسُلمانلَرگه مَخصُوصاً بِیزنِی مِنطَقَه مِیزدَگِی مُسُلمانلَرگه، دُنیادَگِی اَکثَر مِنطَقَه لَرگه یاپِیشگن باشقَه بِیر عُمُومِی اِرتِدادنِی سَبَبِی، مُسُلمانزادَه لَرنِی جوُدَه کوُپ گوُرُوهِی بوُتوُن جَهاندَگِی باسقِینچِی سِکوُلار کافِرلَرِینِی، اوُلَرنِینگ نَوکَرلَرِینِی، سِکوُلار مُرتَدلَرنِی مُسُلمانلَرگه قَرشِی حِمایَه قِیلگنلِیکلَرِینِی کِیتِیدَن بوُلدِی، بُو بِیچارَه لَرنِی عَدَدِی قَنچَه اِیکَه نِینِی فَقَط اَلله نِی اوُزِی بِیلَه دِی. مَنَه بُو بارَه دَه اَگر بِیر نِیچَه کوُزگه کوُرِینگن نَمُونَه لَرگه اِیشارَه قِیلِینسَه یَحشِیراق بوُلَه دِی، دِیب اوُیلَیمَن:

اَنگلِیَه سِکوُلارِیستلَرِی شَرِیف حَسَن – اوُنگه مَککَه نِی کَتتَه سِی هَم دِییِیشَردِی – رَهبَرلِیگِیدَگِی اَبزار بِیلَن عُثمانِیلَرگه بُویُوک عَرَب اِنقِلابِی اِسمِی بِیلَن – اَصلِیدَه اِیسَه بُویوُک عَرَب خِیانَتِی اِیدِی – حَملَه قِیلِیشگه نِینِی هَمَّه مِیز یَحشِی بِیلَه مِیز، اوُلَر 1916 وَ 1917 یِیللَردَه شامگه حاکِم بُولِیشدِی وَ عُثمانِیلَرنِی چِیقَه رِیب یُوبارِیشدِی وَ اَنگلِیَه نِی سِکوُلار رَهبَرِی لارد لِینبِی حاکِم بوُلدِی، سِکوُلار اَنگلِیَه فَلَسطِیننِی سِکوُلار صِیهیُونِیستلَرنِی قوُلِیگه تاپشِیردِی، فرَنسِیَه سِکوُلارلَرِی اِیسَه سوُرِیَه وَ لِیوَننِی قوُلگه کِیرِیتدِی، اَنگلِیَه سِکوُلارِیستلَرِی عِراق وَ اِییاردَه نِیَه نِی سایکِیس وَ پِیکانِی اِیختِیارِیگه تاپشِیرِیشدِی، عَرَبلَرنِی اوُستِیدَه پادشاه بوُلِیش وَعدَه سِی بِیرِیلگن شَرِیف حَسَننِی اِیسَه قِیبرِیسگه سوُرگوُن قِیلِیشدِی.   مَنَه شُو شِیوَه بِیلَن فَلَسطِین سِکوُلارِستلَرِیگه نَوکَرلِیک قِیلگن عَرَبلَرنِینگ بُویُوک خِیانَتِینِی قُربانِی بُولدِی. حاضِرگِی پَیتدَه فَلَسطِیننِی وَ فَلَسطِینلِیکلَرنِی باشِیگه کِیلَه یاتگن نَرسَه لَرنِی هَمَّه سِی بوُتوُن جَهان سِکوُلارِیستلَرِینِی، اوُلَرنِی نَوکَرلَرِینِی کِیلتِیرگن ثَمَرَه سِیدِیر. فَلَسطِیننِی اِسمِی هَر کوُنِی یادِینگِیزگه توُشگن پَیتِیدَه، جَهان سِکوُلارِیستلَرِینِینگ وَ اوُلَرنِی مَحَلِّی نَوکَرلَرِینِینگ جِنایَتلَرِی هَم کوُزِینگِیزنِی آلدِیگه کِیلسِین.

اوُشَه پَیتلَردَه سِکوُلار اَنگلِیَه عِراقنِی ساتقِین هِند مُسُلمانزادَه لَرِینِی واسِیطَه سِیدَه مُسُلمان عُثمانِیلَرنِینگ قوُلِیدَن تارتِیب آلدِی وَ اوُنِی اِیشغال قِیلدِی، کِیمنِی واسِیطَه سِیدَه؟ مَنَه شُو ساتقِینلَر یَعنِی باشقَه چَه  اِصطِلاح بِیلَن اَیتگندَه هِند مُسُلمانلَرِی (حَنَفِی هِندلَر) واسِیطَه سِیدَه آلدِی، هِند مُسُلمانزادَه لَرِی مُسُلمان عُثمانِیلَرگه قَرشِی جَنگ قِیلِیشنِی گوُناه دِیب بِیلِیشگن پَیتِیدَه، شَرِیف وَ سَلطَنَتدَگِی سَلَفِی اوُلامالَر،مَکَّه خائِنلَرِی هَمدَه ساتقِین ،خائِن بوُلگن باشقَه مُلّالَر مُسُلمان عُثمانِیلَرگه قَرشِی اَنگلِیَه نِی بَیراغِی آستِیدَه جَنگ قِیلِیشنِی جائِزلِیگِی حَقِیدَگِی فَتوانِی صادِر قِیلِیب بِیرِیشدِی. دِیمَک،سِکوُلار اَنگلِیَه آلِ سَعُودنِینگ خائِن سَلَفِیلَرِینِی، اوُلَرنِینگ سَلطَنَت اوُلَمالَرِینِی حِمایَه سِی آستِیدَه مُسُلمان دِیارلَرِینِی اَلدَنگن مُسُلمانلَرنِی واسِیطَه سِیدَه باسِیب آلَدِی. بُو اِیشنِی بوُگوُنگِی کوُندَه سِکوُلار اَمِیرِکَه  هَم قِیلیَپتِی.

سِکوُلار فرَنسِیَه هَم 1920 یِیلدَه سایکِس- پِیکا قَراردادِی بِیلَن مُسُلمانزادَه لَرنِی واسِیطَه سِیدَه ( اوُشَه زَماندَگِی مالِکِیلَر) توُنِس وَ اَلجَزائِرنِی باسِیب آلدِی وَ فرَنسِیَه 1954- 1962 یِیللَردَه اَلجَزائِرلِیکلَرگه قَرشِی مالِکِیلَردَن بوُلگن وَ اوُلَرنِی سانِی 250000 نَفَرنِی تَشکِیل قِیلگن، اَلحَرِّکِیُّون نامِی آستِیدَگِی  اَلجَزائِرلِیک گوُرُوهنِی  واسِیطَه سِیدَه جَنگ قِیلدِی، حوُددِی شُو اِیشنِی بوُگوُنگِی کوُندَه عِراق وَ سُورِیَه دَگِی صَحَواتلَر اَمِیرِکَه، نَتا،راسِّیَه وَ اوُنِی ساتقِینلَرِی اوُچُون قِیلِیب بِیرِیشیَپتِی. اوُشَه یِیللَردَه فرَنسِیَه لِیکلَر اوُلَرنِی عَدَدِی 250000 نَفَرنِی تَشکِیل قِیلگن وَ مالِکِیلَرنِی آرَه سِیدَن چِیقِیب کِیلگن اَلحَرکِیُّون بِیلَن بِیرگه اَلجَزائِرنِی مالِکِی مُسُلمانلَرِیگه قَرشِی جَنگ قِیلدِی. اَلجَزائِردَگِی اِنقِلابچِی آدَملَردَن بِیر مِللِیانِی قُربان بوُلگچ وَ ساتقِینلَر مَغلوُبِیَتگه اوُچرَه گچ،اَلجَزائِردَه مَوجُود بُولگن اَلحَرکیّون گوُرُوهِی هَم فرَنسِیَه لِیکلَر بِیلَن بِیرگه فرَنسِیَه گه قاچِیب کِیتِیشدِی. گِیتلِیرنِینگ مُسُلمانزادَه لَردَن تَشکِیل تاپگن عَسکَرلَرِینِینگ کَتتَه جَماعَت نَمازِینِی هَم کوُرگنمِیز. اوُلَرنِینگ جُمعَه نَمازِیدَگِی جَماعَه تِی توُرکِیَه دَگِی حَنَفِیلَرنِی جَماعَه تِیدَن هَم کوُرَه کوُپراق اِیدِی. مِصرنِی شافِیعِیلَرِی، توُنِیس وَ لِیوِیَه نِی مالِکِیلَرِی هَم حوُددِی شوُنگه اوُحشَش بوُلِیشگن.

دوُستلَر دِققَت بِیلَن اِعتِبار بِیرِینگلَر، حاضِرگِی پَیتدَه هَم سِکوُلار اَمِیرِکَه وَ اوُنِی باشقَه سِکوُلار هَم پَیمانلَرِی هَم، اوُلَرنِی دوُست لَشکَرِی دِیب ناملَیدِیگن فَقَطگِینَه حَرَمَیننِی شَرِیفدَگِی خائِنلَرنِی وَ آلِ سَعُودنِی وَ باشقَه دِیارلَردَگِی دِینفُرُوشلَرنِی فَتوالَرِی واسِیطَه سِیدَه مُسُلمانلَرنِی دِیارلَرِینِی، یَقِین شَرقنِی باسِیب آلدِی وَ حاضِردَه هَم بَرچَه مُسُلمانلَرگه قَرشِی جَنگ قِیلیَپتِی.

سِکوُلار اَمِیرِکَه عِراقنِی قُوَیتنِی، اِیاردَه نِیَه نِی، آلِ سَعُودنِی، مِصرنِی وَ باشقَه طاغوُتلَرنِی واسِیطَه سِیدَه وَیران قِیلدِی- کُو، حاضِرگِی پَیتدَه هَم تَیّارَه لَرِینِی قُوَیت،سَعُودِیَه، قَطَر، تُورکِیَه، پاکِستاندَن مُسُلمانلَرنِی قِیرغِین قِیلِیش اوُچُون اوُچِیرَه دِی. سِکوُلار اَمِیرِکَه اَفغانِستاننِی پاکِستاندَن توُرِیب بامبَه بوُران قِیلَدِی وَ شِیمال بِیرلَشگن کوُچلَرِی دِیب ناملَنگن، هَمدَه رَبّانِی،دوُستِیم،اَحمَدشاه مَسعوُد، سَیّاف وَ باشقَه لَردَن تَشکِیل تاپگن حَنَفِی اَفغانلَرِینِی واسِیطَه سِیدَه طالِبانگه قَرشِی جَنگ قِیلدِی.

سِکوُلار اَمِیرِکَه حاضِردَه هَم سِکوُلار،خائِن کوُردلَرنِی وَ کوُردِستاننِی شافِیعِیزادَه لَرِینِی واسِیطَه سِیدَه عِراقنِی بَعضِی نوُقطَه لَرِیدَه اوُزِینِی مَقصَدِیگه اِیرِیشدِی وَ کوُزلَه گن اِیشلَرِینِی بِیتِیرِیب آلگچ حوُددِی توُعالِیتنِی قاغاذِیگه اوُحشَب اوُلَرنِی تَشلَب کِیتدِی، اِیندِی بُو توُعالِیت قاغازلَرِی یَنَدَه اِیختِیاج پَیدا بوُلگوُنچَه کِیرَک بوُلمَیدِی. حاضِرگِی دَوردَه سِکوُلار اَمِیرِکَه سُورِیَه دَه کوُردلَرنِی مُسَیلَمَه یِی کَذّابِی اوُجَلاننِی اِیشچِیلَر حِزبِیدَن مَنَه شُو اوُصوُل بُویِیچَه فایدَه لَنیَپتِی، اِیندِی اوُزِی کوُزلَه گن مَقصَدلَرِینِی قوُلگه کِیرِیتگچ حوُددِی باشقَه توُعالِیت قاغاذلَرِینِی آتِیب یوُبارگنگه اوُحشَش تَشلَب کِیتَه دِی، هَمَّه مِیز بوُنِی قَرَب توُرسَک کوُرَه مِیز. اوُتگن دَورلَردَه قاضِی مُحَمَّدگه نِیمَه بوُلگه نِینِی کوُردِیک. حوُددِی شوُ بَلالَرنِی ستَلِین قاضِی مُحَمَّدنِی باشِیگه هَم آلِیب کِیلگن وَ اوُنِی توُعالِیتنِی قاغاذِیدِیک اِیشلَه تِیب بوُلگندَن سوُنگ آتِیب یوُبارگن. توُعالِیت قاغاذِینِی اِیشلَه تِیب بوُلگندَن سوُنگ اوُنِی اوُزِی بِیلَن بِیرگه آلِیب یُورَه دِیگن کِیشِی تاپِیلَه دِیمِی؟ بوُ  اِمکانِی یوُق نَرسَه.

حَتَّی قَدِیمگِی صَلِیبِی جَنگلَرِیدَه هَم صَلِیبِچِیلَر شامنِی اَمِیرلَرِینِی خِیانَتلَرِی آرقَه لِی شامنِی ساحِللَرِیگه کِیرِیب کِیلِیشگن،اَندَلوُس هَم طائِفَه لرنِینگ باشلِیقلَرِینِی قِیلگن خِیانَتِی سَبَبلِی قوُلدَن بای بِیرِیلگن. آشکار کافِرلَر بِیلَن مُسُلمانزادَه نَوکَرلَرنِی اوُرتَه سِیدَگِی مَنَه بُو عَلاقَه لَردَن هَمِیشَه آشکار کافِرلَر مَنفَعَت کوُرِیشگن،مُسُلمانزادَه لَر هَم اوُزلَرِینِی دِینلَرِینِی یوُقاتگندَن سُونگ عِززَتلَرِینِی، نامُوسلَرِینِی،اوُزلِیکلَرِینِی وَ نِهایَت توُپراقلَرِینِی، بایلِیکلَرِینِی هَم قوُلدَن بای بِیرِیشدِی.

حَه، مَنَه بُو مُسُلمانزادَه لَر کافِرلَرنِی لَشکَرِیدَه مُسُلمانلَرگه قَرشِی مُسُلمانلَرنِی اوُرتَه سِیدَه عُمُومِی اِرتِدادنِی یَنَدَه کِینگه یِیشِی اوُچُون جَنگ قِیلِیشگن وَ حاضِردَه هَم جَنگ قِیلِیشیَپتِی، اوُلَر بَرچَه اِسلامِی مَذهَبلَر،فِرقَه لَرنِی آرَه سِیدَه مَوجُود بوُلِیب جَهان سِکوُلار کافِرلَرِینِی گوُروُهِینِی اِیچِیگه کِیرِیشگن وَ اوُلَرنِی صَفِیدَه مُسُلمانلَرگه قَرشِی جَنگ قِیلِیشیَپتِی. اَلبَتَّه اوُلَردَن بَعضِی فِرقَه لَرنِی سانِی کَمراق، چُونکِی اوُلَرنِی سانِی هَم کَم، حوُددِی شِیعَه لَرگه اوُحشَش، اوُلَرنِی آرَه سِیدَه کافِرلَر بِیلَن هَمکارلِیک قِیلَه دِیگنلَرِی کَمراق تاپِیلَه دِی؛ اَهلِی سُنَّت دِیب مَعرُوف بوُلگن باشقَه فِرقَه لَرنِی اوُرتَه سِیدَه اِیسَه هَمکارلِیک قِیلَه دِیگنلَرنِی سانِی شِیعَه لَردَن کوُرَه یوُز بَرابَر کوُپراق، نِیمَه اوُچُون؟ چوُنکِی اوُلَردَگِی جَمِیعیَتنِی سانِی هَم شِیعَه لَردَن کوُرَه یوُز بَرابَر کوُپراق. دُنیادَگِی اَکثَر دَولَتلَردَه هَم مَنَه شوُلَر اَمِیرِکَه نِی، نَتانِی وَ باشقَه کافِرلَرنِی صَفِیدَه مُسُلمانلَرگه قَرشِی جَنگ قِیلِیشیَپتِی وَ جَنگ یا اَلله نِی یوُلِیدَه بوُلِیشِینِی یا طاغوُت وَ کافِرلَرنِی یوُلِیدَه بوُلِیشِینِی هَمَّه مِیز یَحشِی بِیلَه مِیز:       «الَّذِينَ آمَنُوا يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ۖ وَالَّذِينَ كَفَرُوا يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ الطَّاغُوتِ فَقَاتِلُواأَوْلِيَاءَالشَّيْطَانِ ۖ إِنَّ كَيْدَ الشَّيْطَانِ كَانَ ضَعِيفًا» (نساء/76)،) اِیمان اِیگه لَرِی اَلله یُولِیدَه جَنگ قِیلَه دِیلَر، کافِر کِیمسَه لَر اِیسَه شَیطان یوُلِیدَه جَنگ قِیلَه دِیلَر. بَس، شَیطاننِینگ دوُستلَرِیگه قَرشِی جَنگ قِیلِینگِیز! شُبهَه سِیز، شَیطاننِینگ مَکرِی ضَعِیف بوُلگوُچِیدِیر.

مَنَه شُو دَلِیللَرگه وَ باشقَه دَلِیللَرگه اَساساً، مَنَه بُو دُنیادَگِی مُسُلمانلَر یَشَیدِیگن دِیارلَردَگِی بَرچَه سِکوُلارِیستلَر، اوُزلَرِیدَگِی اَلله نِی شَرِیعَتِیگه مُخالِف بوُلگن سِکوُلارِیستِیک قانوُنلَرگه اِعلان قِیلِیشگن دوُستلِیکلَرِی، وَلاءلَرِینِی وَ تَشقِی سِکوُلار کافِرلَرنِی صَفِیدَه جَنگ قِیلگنلِیکلَرِی سَبَبلِی، اوُلَرنِی حُکمِی آشکار کافِرلَرنِی حُکمِی بِیلَن بِیر هِیل بوُلَه دِی، چوُنکِی اوُلَر اِسلامنِی صَفِیدَن آشکار کافِرلَر تامانگه قَیتِیب کِیتِیشگن وَ اوُلَرنِی یوُلِیدَه جَنگ قِیلِیب قان توُکِیشَه دِی. مَنَه بُو شَخصلَرنِینگ مُسُلمانلَرنِی صَفِیدَن کافِرلَرنِی صَفِیگه قِیلگن عَمَلدَگِی آشکار قَیتِیشلَرِی، اوُلَردَگِی آشکار،اَنِیق اِرتِدادنِی بِیلدِیرَه دِی، حَتَّی اَگر شَخصِی حالَتلَردَه اِسلامِی عِبادَتلَرنِی بَعضِیلَرِینِی بَجَه رِیشسَه هَم، حوُددِی صَدرُ الاِسلام دَورِیدَگِی یالغانچِی پَیغَمبَرلَرگه اِیرگشگن کِیشِیلَرگه اوُحشَش، اوُلَرنِی اَکثَرِی اِسلامِی شَرِیعَتگه پایبَند بوُلِیشگن اِیدِی.

دِیمَک، کوُردلَرنِی اوُرتَه سِیدَه تَرقَلگن عُمُومِی اِرتِداد جَرَیانِی یَنگِیلِیک اِیمَس وَ یَنگِیلِیک بوُلمَیدِی هَم، اَمّا اَگر اوُلَرنِی قَرشِیسِیدَه اِسلامِی قُدرَت وُجُودگه کِیلمَیدِیگن بُولسَه، مَنَه بوُ مِللَتنِی باشِیگه هَم اَندَلوُس مُسُلمانلَرِینِی باشِیگه توُشگن بَلا کِیلِیشِی موُمکِین. حوُددِی اوُتگن دَرولَردَه کِیلگه نِیدِیک. اَخِیر بِیزلَر دَرسِیمدَگِی عَلَوِیلَرنِی وَ سَنجاردَگِی یَزِیدِیلَرنِی وَ دالاهُونِی اَطرافِیدَگِی عَلِیُ اللَّهِی لَرنِی تَجرِیبَه قِیلِیب کوُرمَه دِیکمِی؟ اَوَّل اوُلَرنِی غوُلّات مَذهَبِی شِعارلَر بِیلَن اَلدَشدِی وَ مَزدَکِیان، مانَوِیان، مَتِیرِیالِیستلَرنِی عَقِیدَه لَرِینِی حَتَّی یَهُودِیَتنِی،نَصرانِیَتنِی آلِیب کِیرِیش بِیلَن کوُردلَر اوُچُون اَرَه لَشگن بِیر مَعجُون یَسَب بِیرِیشدِی. حاضِرگِی پَیتدَه اوُلَردَن قالگن شوُندَی نَسلنِی کوُرِیشِیمِیز مُومکِینکِی، مَنَه بوُلَر اوُزلَرِینِی اَصلاً مُسُلمان دِیب حِسابلَشمَیدِی وَ یِیتتِینچِی عَصر وَ اوُندَن کِییِینگِی دَرودَه اوُلَرگه پِیشِیرِیب بِیرِیلگن وَ قِیزِیلباشلَر اوُنِی تَشکِیللَشتِیرگن اَرَه لَش مَعجُون شوُروَه دَن سوُنگ، شوُندَی بِیر تَصَوُّراتلَر، خَیاللَرگه غَرق بوُلِیشگنکِی، اوُلَر اوُزلَرِینِی عَقِیدَه لَرِینِی مِینگلَب یِیل آلدِینگِی دَورگه تِیگِیشلِی دِیب اوُیلَه شَه دِی. بُو حوُددِی حاضِر بِیر کِیشِی کِیلِیب کوُردِستاندَگِی کوُمَلَه کامُّونِیستلَرِینِی اوُتمِیش تَرِیخِی سوُقراطدَن آلدِینگِی یاکِی اِینگ کَمِیدَه پَیغَمبَردَن آلدِینگِی دَورگه بارِیب تَقَه لَه دِی، دِیگه نِیگه اوُحشَیدِی. اَلله تَعالَی دَهرِیلَرنِی یَعنِی کامُّونِستلَرنِی بِیر قِیسمِی حَقِیدَه اَیتَه دِیکِی:         «وَ قَالُوا مَاهِیَ إِلا حَیَاتُنَا الدُّنْیَا نَمُوت وَ نحْیَا وَ مَا یهْلِکُنَا إِلا الدَّهْرُ وَ مَا لهَم بِذَلِک مِنْ عِلْمٍ إِنْ هُمْ إِلا یَظنُّونَ» (جاثیه/24)،)  اوُلَر (یَعنِی قِیامَتنِی اِنکار قِیلوُچِیلَر: “حَیات) فَقَط دُنیادَگِی حَیاتِیمِیزدِیر. ( بَعضِیلَرِیمِیز) اوُلِیب، (باشقَه لَرِیمِیز) حَیاتگه کِیلَه وِیرَه مِیز وَ بِیزلَرنِی ( اَلله اوُلدِیرمَیدِی، بَلکِی) فَقَط زَمان (اوُتِیشِی) گِینَه اوُلدِیرَه دِی”، دِیدِیلَر. حالبُوکِی، اوُلَر اوُچُون بوُ توُغرِیدَه بِیران بِیلِیم – حُجَّت یوُقدِیر. اوُلَر فَقَط شوُندَی گوُمان قِیلوُرلَر، خالاص.

حاضِرگِی پَیتدَه هَم، سِکوُلارِیستلَر اوُزلَرِینِی اَخبارات واسِیطَه لَرِیدَه مَنَه بوُندَی مُشتَرَک نَرسَه لَرنِی قَدِیمگِی تَرِیخِی نَرسَه لَر وَ هِیلمَه – هِیل مِللَتلَر آرَه سِیدَن کِتابلَرنِینگ وَرَقلَرِیدَن چِیقَه رِیب آلِیشَه دِی، غُولّات کِیلگن وَقتِیدَه مَزدَکِیلَرنِی، مانوُوِیلَرنِی، مَتِیرِیالِیستلَرنِی هِیلمَه – هِیل عَقِیدَه لَرِیگه اِیگه بُولگن اِیدِیلَر، نَصرانِیلَر وَ یَهُودِیلَر، مَجُوسِیلَر، صابِیئِنلَر خوُزِستان مِنطَقَه سِیدَه اوُنِی اَطرافلَرِیدَه ساکِن بوُلِیب یَشَه شَر اِیدِی. مَنَه بوُلَرنِی هَمَّه سِیدَن عِبارَت بِیر مَعجُوننِی اوُتگن بِیر نِیچَه عَصرنِی اِیچِیدَه یَسَشگن، شوُ سَبَبلِی هَم غوُلّات وُجُودگه کِیلتِیرگن دِیرسِیمنِی، سَنجارنِی وَ بِیزلَرنِی هوُراماناتنِی بِیر قِیسمِیدَگِی بِیچارَه آدَملَر بار، حاضِردَه هَم اوُلَرنِی کِتابلَرِیدَه مَوجُود، سَرَنجامگه قَرَنگلَر اوُ یِیردَه هَم بار، مُصحَف رِیشدَه هَم قَرَسَنگلَر بار. سَرَنجام هَم هوُرامِی تِیلِیدَه یازِیلگن. اوُلَر کِتابلَرنِی وَرَقلَرِینِی آرَه سِیدَن مِینگ یِیل آلدِینگِی یاکِی اِسلامدَن آلدِینگِی دَورگه تِیگِیشلِی بَعضِی عَقِیدَه لَرنِی چِیقَه رِیب آلِیشگن وَ رَسمِی حالَتدَه اوُلَرنِی یَنگِی دِین دِیب کوُرسَه تِیشَه دِی وَ اَسلَحَه نِی کوُچِی بِیلَن مَنَه بوُندَی بِی پایَه،اَساسسِیز گوُمانلَرنِی،شُبهَه لَرنِی حِمایَه قِیلِیب توُرِیشِیبدِی، اَصلِیدَه اِیسَه هَمَّه مِیز مَنَه بوُ گوُرُوهلَرنِی عُمرِی تَشَیُّعگه وَ تَسَوُّفگه نِسبَتلَنگن فِرقَه لَردَگِی غوُلّات گوُرُوهِینِی تَرِیخِیگه باغلَنگنلِیگِینِی یَحشِی بِیلَه مِیز.

مَنَه بوُلَرنِی عُمرِی اوُنچَه لِیک کوُپ اِیمَس، اوُتگن عَصرلَرگه تِیگِیشلِی بوُلِیشِی موُمکِین. حاضِرنِی اوُزِیدَگِی اوُشَه مِنطَقَه لَردَگِی کامُّونِیستلَر، مَتِیرِیالِیستلَر بِیزنِی قَومِیمِیزدَن بوُلِیشلَرِی هَم موُمکِین وَ مَنَه بُو شَخصلَرنِی عَقِیدَه لَرِی دِمِیترِیسگه بارِیب تَقَه لِیشِی هَم موُمکِین، یَعنِی اوُزلَرِی صُحبَت قِیلِیشَه یاتگه نِیدِیک نَصرانِیَتدَگِی مِیلاددَن آلدِینگِی مِینگلَب یِیل اِیلگه رِیگِی دَورگه  یِیتِیب بارَه دِی. مَنَه بوُ نَرسَه بِیزنِینگ قَومِیمِیز، قَرِینداشلَرِیمِیز نَجادِیگه کوُرَه مِینگ یِیلدَن بوُیان مَنَه شوُ دِینگه اِیگه بوُلگنلِیگِینِی بِیلدِیرمَیدِی، بَلکِی اوُنِی اوُزِی مَنَه شُو دِینگه اِیگه . اوُنِی آتَه لَرِی، بابالَرِی وَ اوُلَرنِی قَومُو- قَرِینداشلَرِی اِیسَه باشقَه نَرسَه گه اِیگه بوُلِیشگن.

یَزِیدِی غوُلّاتلَرنِی،عَلِیُ اللَّهِیلَرنِی، عَلَوِیلَرنِی آتَه – بابالَرِی وَ اَجدادلَرِی باشقَه نَرسَه بوُلِیشگن، اوُلَر کِییِینچَه لِیک مَنَه بُو مَعجُونگه اَیلَه نِیب قالِیشدِی. غوُلّات مَنَه بوُلَرنِی شوُندَی مَعجُونگه اَیلَنتِیردِی وَ بَعضِی مِنطَقَه لَردَه عُمُومِی اِرتِدادنِی وُجُودگه کِیلتِیردِی. بُوگوُنگِی کوُندَه هَم اَسلَحَه نِی کوُچِی، تَبلِیغاتنِی قُدرَتِی،اَخبارات واسِیطَه لَرِینِی قُدرَتِی بِیلَن آدَملَرنِی مِییَه سِیگه مَنَه بُو تَصَوُّراتلَرنِی قوُیِیشَه دِی وَ حَتَّی اوُلَرنِی اَصلزادَه دِیب هَم اَیتِیشَه دِی. نِیمَه اوُچُون؟ چوُنکِی اوُلَرنِی بَعضِی عَقِیدَه لَرِی مانوُوِیلَرگه،مَزدَکِیلَرگه،زَردوُشتِیلَرگه،مَتِیرِیالِیستلَرگه، یَهُودِیَتگه،نَصرانِیَتگه وَ …….یِیتِیب بارَه دِی، مَنَه بوُلَر اِسلامدَن آلدِینگِی دَرودَه مَوجُود بُولِیشگن. اوُلَرنِی آچِیقدَن – آچِیق قِیلَه یاتگن جِنایَتلَرِینِی، یالغانلَرِینِی قَرَنگلَر. مَنَه بُو نَرسَه لَرنِی اوُلَرنِی هِیچ قَیسِی بِیرِی اِثبات قِیلَه آلمَیدِی، شوُ سَبَبلِی هَم اَلله تَعالَی اَیتَه دِیکِی:      وما لهم بذلک من علم إن هم الا یظنون»  اوُلَر هِیچ قَندَی عِلمگه اِیگه اِیمَسلَر، چوُنکِی عِلم تَجرِیبَه قِیلِینِیشِی لازِم، یَعنِی اِیشانچلِی بوُلِیشِی کِیرَک. اوُلَردَه اِیسَه هِیچ قَندَی عِلم یُوق. هَمَّه سِی گوُمان وَ اِیحتِمالدَن عِبارَت، مَنَه شُو گوُمان، شُبهَه، اِیحتِماللَرنِی هَم اَسلَحَه نِی،سپُوتنِیک کَنَللَرِینِی کوُچِی بِیلَن حِمایَه قِیلِیشَه دِی.

تَشقِی سِکوُلار کافِرلَر وَ مِنطَقَه دَگِی طاغوُتلَر تامانِیدَن حِمایَت قِیلِینَه دِیگن اوُلَردَگِی اَسلَحَه نِی قُدرَتِینِی قَرشِیسِیدَه، فَقَطگِینَه قُرآننِی وَ چِیگه رَه لَنگن تَبلِیغنِی قُدرَتِی کِفایَه قِیلمَیدِی، بَلکِی حُکوُمَت قُدرَتِی وَ اَسلَحَه نِی قُدرَتِی بِیلَن اوُلَرگه قَرشِی کوُرَشسَه بوُلَه دِی.

اوُلَر بِیلَن مُعامَلَه قِیلِیش رَوِیشِی هَم حوُددِی مُنافِقلَر وَ سِکوُلارزَدَه لَر بِیلَن قِیلِینَه دِیگن مُعمَلَه دِیک بوُلَه دِی یا مُسُلمانلَر اوُلَرنِی اوُزلَرِینِی جَمِیعیَتلَرِیدَن چِیقَه رِیب یُوبارِیشَه دِی  وَ آشکار بوُلِیشَه دِی یاکِی اوُزلَرِینِی اِیختِیارلَرِی بِیلَن اوُزلَرِینِی صَفلَرِینِی مُسُلمانلَرنِی صَفِیدَن جُودا قِیلِیب آلِیشَه دِی وَ کُفرلَرِینِی آشکار قِیلِیشَه دِی، اوُلَر حوُددِی آشکار کافِرلَردِیک مُسُلمانلَر اوُچُون آشکار، اَنِیق بوُلِیشگن وَ آشکار کافِرلَرنِی صَفِیگه قوُشِیلِیشگن، باشقَه چَه قِیلِیب اَیتگندَه مُرتَد بوُلِیشگن. شوُنِینگدِیک اُمُّ المُؤمِنِین عائِشَه رَضِیَ الله عَنها مَرحَمَت قِیلَه دِیلَرکِی:   ” ارْتَدَّتِ الْعَرَبُ قَاطِبَةً، وَاشْرَأَبَّ النِّفَاقُ”  یَعنِی: عَرَبلَرنِی بَرچَه سِی مُرتَد بوُلدِی وَ اِیککِی یوُزلَه مَه چِیلِیک وَ نِفاق اوُرنَه شِیب آلدِی.

یَعنِی عَرَبلَر مُرتَد بُولگندَن سوُنگ نِیمَه اوُرنَه شِیب آلدِی؟ نِفاق. حَه، مُنافِقلَر وَ سِکوُلارزَدَه لَر اوُزلَرِینِی نِفاقلَرِینِی آشکار قِیلِیشدِی، اوُلَر اوُزلَرِی یَشِیرِیب یوُرِیشگن  نَرسَه لَرِینِی آشکار قِیلِیشَه دِی. بار نَرسَه شوُ. شوُنِینگ اوُچُون هَم اوُلَر مُسُلمانلَرنِی آرَه سِیدَه بوُلَر اِیکَنلَر، بِیز اوُلَرگه مُنافِق یاکِی اِی مُنافِق دِییَه آلمَیمِیز. اَمّا اَگر آشکار بوُلِیشگن پَیتدَه هَمَّه سِی تَمام بوُلَه دِی، بوُندَه اوُلَرگه مُنافِق یا کافِر دِیب اَیتسَه بوُلَه دِی، مُنافِق کافِرگه تِینگ نَرسَه، مُنافِق اَصلِیدَه اوُشَه کافِرنِی اوُزِی، لِیکِن یَشِیرِینگن حالَتِیدِیر. دِیمَک، اوُلَر آشکار کافِرلَرنِی حُکمِیگه شامِل بوُلِیشَه دِی، اوُلَر اوُزلَرِینِی کُفرلَرِینِی آلدِین مَخفِی قِیلِیشگن اِیدِی، سوُنگرَه اِیسَه اوُنِی آشکار قِیلِیشگن. مَنَه بوُ حالَتدَه اوُلَر بِیلَن هَر بِیر کافِرگه اوُحشَب مُعمَلَه قِیلِینمَیدِی، اَهلِی کِتابنِی یا شِبهِ اَهلِی کِتابنِی کافِرلَرِیگه اوُحشَب اِیمَس، بَلکِی مُشرِک کافِرلَرگه وَ سِکوُلارلَرگه اوُحشَب اوُلَرگه مُعامَلَه قِیلِینَه دِی.

مَنَه بُو یِیردَه اِیشارَه قِیلِینِیشِی لازِم بوُلگن کِیچِیک نوُقطَه لَردَن بِیرِی شوُکِی، اَفسُوسکِی بُو جُودَه کوُپ مُسُلمانلَر تامانِیدَن رِعایَه قِیلِینمَیدِیگن نَرسَه، مُنافِقلَر مُسُلمانلَرنِی آرَسِیدَه بُولگن پَیتِیدَه هَمَّه مُسُلمانلَرنِی مُنافِق دِیب هَم بوُلمَیدِی، مَنَه شُو رَوِیشگه کوُرَه مُرتَدلَر هَم مُسُلمانلَرنِی بِیر دَستَه سِی حِسابلَه نَدِی، فَلانچِی مَذهَبنِی بِیر دَستَه سِی بوُلِیشَه دِی، مُرتَدلَر هَم مُسُلمانلَرنِی بِیر دَستَه سِیدوُرلَر، مُسُلمانلَرنِی هَمَّه سِی یاکِی اوُشَه مَذهَبنِی هَمَّه سِی مُرتَد اِیمَس، مَنَه بُو کِیشِیلَرنِی مَوجُودلِیگِی سَبَبلِی هَمَّه مُسُلمانلَرنِی مُنافِقلَر یا مُرتَدلَر جُملَه سِیدَن حِسابلَش موُمکِین اِیمَس. رَسُول الله صلی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی عَصرِیدَگِی باش باشقَه دَورلَردَگِی عُمُومِی اِرتِدادلَردَن آچِیق- آیدِین مَعلوُم بُولگن نَرسَه شوُکِی، مُرتَدلَر قُدرَتگه اِیگه بوُلگنلِیکلَرِیگه قَرَمَسدَن ثابِت قَدَم کِیشِیلَر هَم جوُدهَ کوُپ بوُلِیشگن، یَمَندَه هَم اِیرانلِیک ثابِت قَدَم کِیشِیلَر بوُلِیشگن، اوُلَر پَیغَمبَرلِیکنِی اِدَّعا قِیلگن اَسوَد عَنسِینِی اوُلدِیرِیشَه دِی.

هِند حَنَفِیلَرِینِینگ بِیر دَستَه سِی اِیسَه اَنگلِیَه گه عُثمانِی دَولَتِیدَگِی مُسُلمانلَرنِی اوُلدِیرِیشدَه یاردَم بِیرِیشگن اِیدِی، اوُلَر هِندِستان یَرِیم آرالِیدَگِی آدَملَرنِی قِیرغِینِیدَه هَم یاردَم بِیرِیشگن، اَلبَتَّه هَمَّه حَنَفِیلَر اِیمَس.حاضِرگِی وَقتنِی اوُزِیدَه هَم اَفغانِستاننِی، پاکِستاننِی، بَنگلَه دِیشنِی، اوُزبِیکِستاننِی، تاجِکِستاننِی، حِتاینِی، توُرکِیَه نِی حَنَفِیلَرِیدَن عِبارَت دَستَه لَر بوُتوُن جَهان سِکوُلار کافِرلَرِیگه وَ مَنَه شُو جَهان کافِرلَرِینِینگ نَوکَرلَرِیگه وَطَنلَرِینِی اِیشغال قِیلِیشدَه، مُسُلمانلَرنِی کوُچِینِی باستِیرِیشدَه،کُفر قانوُنلَرِینِی حُمکران قِیلِیشدَه، نامُوسلَرِینِی پَیمال قِیلِیشدَه وَ دِینلَرِینِی یوُقاتِیب تَشلَشدَه یاردَم بِیرِیشیَپگن، اَلبَتَّه هَمَّه حَنَفِیلَر بُو اِیشدَه اِیشتِراک اِیتِیشمَه گن؛ فَقَط حَنَفِیلَرنِی بِیر قِیسمِی یاردَم بِیرگن.

اَلجَزائِر، مَراکَش، مالِی، توُنِیس، سوُدَن،لِیوِیَه وَ باشقَه لَردَه هَم مُسُلمانلَرگه قَرشِی سِکوُلار کافِرلَرنِی صَفِیدَه مالِکِیلَرنِی بِیر قِیسمِی جَنگ قِیلِیشگن وَ حاضِرنِی اوُزِیدَه هَم جَنگ قِیلِیشیَپتِی. حوُددِی شوُنگه اوُحشَش مِصردَه، فَلَسطِیندَه، عِراقنِی کوُردِستانِیدَه، مَلَیزِیَه دَه، یَمَندَه وَ باشقَه جایلَردَه هَم بِیر قِیسم شافِیعِیلَر مُسُلمانلَرگه قَرشِی شَیطاننِی اَولِیالَرِینِی صَفِیدَه جَنگ قِیلِیشگن ،لِیکِن شافِیعِیلَرنِی هَمَّه سِی قَتنَشگن اِیمَس. مَنَه شوُ رَوِیش بُویِیچَه عِراقدَه،اَفغانِساندَه وَ باشقَه جایلَردَه مُسُلمانلَرگه قَرشِی تَشقِی کافِرلَرنِی صَفِیدَه شِیعَه لَرنِی بِیر قِیسمِی جَنگ قِیلِیشیَپگن،بَرچَه شِیعَه لَر اِیمَس. عَرَبِستاندَه وَ فارس کوُرفَه زِیدَگِی دَولَتلَردَه هَم اَمِیرِکَه وَ نَتا رَهبَرلِیگِیدَگِی تَشقِی سِکوُلار کافِرلَرنِی وَ باشقَه باسقِینچِیلَرنِی صَفِیدَه مُسُلمانلَرگه قَرشِی حَنبَلِیلَرنِی، سَلَفِیلَرنِی بِیر قِیسمِی جَنگ قِیلِیشیَپگن، اَلبَتَّه هَمَّه حَنبَلِیلَر،سَلَفِیلَر بُو اِیشنِی قِیلِیشمَیدِی.

مَنَه بُو اوُرِینلَرنِی بَرچَه سِیدَه هَمَّه حَنَفِیلَرنِی،شافِیعِیلَرنِی، مالِکِیلَرنِی، شِیعَه لَرنِی، حَنبَلِیلَرنِی، سَلَفِیلَرنِی، زَیدِیلَرنِی اوُلَرنِینگ بِیر قِیسمِی قِیلگن جِنایَت سَبَبلِی جَرِیمَه قِیلِیب بوُلمَیدِی، مَذهَبداشلَرِینِی جِنایَتِی سَبَبلِی مُرتَد دِییِیش بِیلَن مَنَه بوُندَی اِیشنِی قِیلماقچِی بُولگن کِیشِینِینگ اِیشِی، غَیرِی شَرعِی، غَیرِی اَخلاقِی وَ شَرعِی مَنبَعلَرگه نِسبَتاً آشکارَه جاهِللِیکنِی نِشانَه سِی بوُلَه دِی، حَتَّی اِنسانِی اَخلاقِی مِعیارلَرگه نِسبَتاً آچِیقدَن- آچِیق مُخالِفَت قِیلِیشلِیک حِسابلَه نَدِی.

اِرتِداد جِنایَت بوُلِیب حُدُودلَر جُملَه سِیگه کِیرَه دِی. اَگر شَخص بِیر طائِفَه نِی یا مَذهَبنِی اِیچِیدَه قاتِیللِیک جِنایَتِینِی قِیلگن بوُلسَه، مَنَه بُو طائِفَه نِی یا مَذهَبنِی هَمَّه سِینِی قاتِل، دِیب بوُلمَیدِی وَ اوُلَرنِی هَمَّه سِینِی مَنَه بُو شَخصنِی جِنایَتِی سَبَبلِی جَزالَب بوُلمَیدِی؛ بوُلِیب هَم مَنَه بُو طائِفَه وَ آدَملَرنِی بَرچَه سِی مَنَه بوُ قاتِل بِیلَن هَمراه بوُلِیشمَه گن وَ اوُنِی جِنایَتِیدَه عَمَلِی رَوِیشدَه اِیشتِراک اِیتِیشمَه گن. مَنَه بوُ بِیزلَر بِیر مُددَت آلدِین مِیانماردَه ، مَرکَزِی اَفرِیکَه دَه ،بِیرمَدَه گوُواه بوُلِیب توُرگن نَرسَه لَر اَخماقگرچِیلِیک، حَیوان صِیفَتلِیکدَن عِبارَتدِیر.

مِیانمارنِی سِکوُلار حُکوُمَتِی اوُزِینِی اِقتِصادِی مُشکِلاتلَرِینِی وَ سِیاسِی مُشکِلاتلَرِینِی یاپِیش اوُچُون بوُدائِیلَر بِیلَن مُسُلمانلَرِی اوُرتَه سِیدَه مَذهَبِی جَنگنِی یوُلگه قوُیگن. سِکولارِیستلَر هَم هَمِیشَه مَذهَبدَن اوُزلَرِینِی مَقصَدلَرِی یوُلِیدَه سُوءاِستِفادَه قِیلِیشَه دِی، بُو یِیردَه قَیسِی مَذهَب بوُلِیشِینِی اوُلَرگه فَرقِی یُوق. بوُتوُن بَشَرِیَت تَرِیخِیدَگِی سِکوُلارِیستلَرنِی قائِدَه سِی مَنَه شُو بوُلگن.

مِیانمارنِی سِکوُلار حُکوُمَتِی بِیر یالغان سِینَرِی بوُیِیچَه بوُدائِی بُولگن عَیالگه پوُل بِیرِیشَه دِی وَ بوُنِی عِوَضِیگه اوُچ نَفَر مُسُلمان بِیر بُودائِی عَیالگه تَجاوُز قِیلِیب اوُنِی اوُلدِیرِیشدِی، دِیب اَیتِیشنِی بوُیُورِیشَه دِی. بوُلِیب هَم مَنَه بُوعَیال هِیچ قَچان بُو تُحمَتِینِی اِثبات قِیلَه آلمَه دِی. مَنَه شوُ یالغان تُحمَت بِیرمَه دَگِی بَرچَه مُسُلمانلَرنِی جَزالَش وَ قِیرِیش اوُچُون بِیر بَهانَه بوُلدِی، بِیرمَه دَگِی بَرچَه مُسُلمانلَرنِی مَنَه شُو یالغان تُحمَت سَبَبلِی قِیرِیشنِی باشلَه شَه دِی، اَصلِیدَه جِنایَتِی هَم اِثبات بوُلمَه گن وَ ناحَقدَن اوُلدِیرِیلگن اوُچ نَفَرنِی دِیب، اَنَه اوُشَنچَه مُسُلمانلَرنِی قِیرِیب تَشلَشدِی وَ هَنوُز هَم اوُلدِیرِیشیَپتِی. بوُدائِیلَر هَم حَربِیگه اوُحشَه گن “مَگ” گوُرُوهلَرِینِی تَشکِیل قِیلِیشگن وَ بِیرمَه نِی سِکوُلار لَشکَرِینِی حِمایَه سِی آستِیدَه بَرچَه مُسُلمانلَرنِی اوُستِیدَه کِیچِیرِیب بُولمَیدِیگن جِنایَتلَرِینِی باشلَه شَه دِی. مَنَه بوُلَرنِی سِکوُلار بِیرلَشگن مِللَتلَر تَشکِلاتِی هَم پِنهان قِیلَه آلمَیدِی، یَعنِی مَنَه بُو جِنایَتلَرنِی بَرچَه سِی سِکوُلار مِیانمار لَشکَرِینِی هِدایَتِی،حِمایَه سِی آستِیدَه قِیلِینگنلِیگِینِی یَشِیرِیشگه قادِر بوُلِیشمَه دِی.  مَنَه بُو بار حَقِیقَت.

  بُو یِیردَگِی باشقَه بِیر نوُقطَه شوُکِی، بِیرمَه دَه،تِیبِیتدَه،حِتایدَه، هِندِستاندَه، کَرِییَه دَه، یَپانِیَه وَ باشقَه جایلَردَه کوُنِیگه مِینگلَب بَلکِی مِللِیانلَب بوُدائِی بوُلگن عَیاللَرگه تَجاوُز قِیلِینَه دِی، اَمّا بِیرارتَه بُودائِی راحِبنِی آوازِی چِیقمَیدِی، لِیکِن بِیرمَه دَه وِیراتُو اِسملِی فاسِد راحِب مِیانماردَگِی سِکوُلار حُکوُمَتنِی سِیاسَتلَرِی یوُلِیدَه فَتوا چِیقَه رَه دِی وَ اوُنگه اوُحشَگن باشقَه راحِبلَر بِیلَن بِیرگه آدَملَرنِی اوُزلَرِینِینگ فَتوالَرِی بِیلَن مُسُلمانلَرگه قَرشِی سَفَربَر قِیلِیشَه دِی وَ حُکوُمَتنِی،مِیانمارنِی سِکوُلار لَشکَرِینِی پَناهِیدَه اَنَه اوُشَنچَه فاجِیعَه لَرنِی وُجُودگه کِیلتِیرِیشگه نِینِی کوُرگنمِیز وَ کوُرِیب توُرِیبمِیز. حوُددِی شُو سِینَرِینِی اوُزِینِی مَرکَزِی اَفرِیکَه دَه “اَنتِی بالاکا” ناملِی نَصرانِی حَربِیلَرِی تامانِیدَن سِکوُلارِیستلَرنِینگ رَهبَرلِیگِیدَه مَنَه بُو دِیاردَگِی بَرچَه مُسُلمانلَرگه قَرشِی پِیادَه قِیلِینیَپتِی. مَرکَزِی اَفرِیکَه دِیارِیدَه هَم سِکوُلارِیستلَرنِینگ سَیلاولَرِیدَه بِیر سِکوُلارِیست مُسُلمانزادَه بِیلَن بِیر نَصرانِی سِکوُلارِیست هَم اِیشتِراک اِیتَه دِی.

بوُندَن کِییِین اِیسَه اوُزلَرِینِی مَقصَدلَرِی یوُلِیدَه نَصرانِیلَرنِی هَم، مُسُلمانلَرنِی هَم حَرج قِیلِیب تَشلَه شَه دِی وَ نَتِیجَه دَه حاضِرگِی پَیتدَه بِیزلَر کوُرِیب توُرگن جِنایَتلَرنِی عَمَلگه آشِیرِیشدِی.

  آچِیق کوُرِینِیب توُرگه نِیدِیک مَنَه بُو شِیوَه بِیلَن حُکم چِیقَه رِیش مُسُلمانلَرنِی صِیفَتلَرِیدَن اِیمَس، بَلکِی بوُ کافِرلَرنِی بِیلگِیلَرِیدَن بوُلِیب اوُلَرنِی کِینَه، جَهالَت، اَخماقگرچِیلِیک، وَحشِیلِیک بوُلاغلَرِیدَن سوُو اِیچگندِیر، مُسُلمانلَر مَنَه بوُندَی پَست صِیفَتلَرگه اِیگه اِیمَسلَر. اَفسُوسکِی کوُرِیب توُرگه نِیمِیزدِیک بَعضِی بِیر شِیعَه لَر بِیر گوُروُه اَهلِی سُنَّت دِیب مَعرُوف بوُلگن فِرقَه دَگِی کِیشِیلَر سَبَبلِی، اَهلِی سُنَّتنِی هَمَّه سِیگه هُجوُم قِیلِیشَه دِی،اَهلِی سُنَّت دِیب مَعرُوف بوُلگن فِرقَه نِینگ بَعضِیلَرِی هَم بِیر گوُرُوه شِیعَه لَرنِینگ جِنایَتِی سَبَبلِی، شِیعَه لَرنِی هَمَّه سِیگه هُجوُم قِیلِیشَه دِی وَ شِیعَه لَرنِی فَقَط شِیعَه  بوُلگنلِیکلَرِی یاکِی باشقَه شِیعَه لَرنِی جِنایَتِینِی دِیب قَتلِی عام قِیلِیشَه دِی، بُو یِیردَه باشقَه سَبَب یوُق. اَفغانِستاندَه اِیسَه عِراقدَگِی شِیعَه لَر قِیلگن جِنایَت سَبَبلِی عَیاللَرنِی،بالَه لَرنِی، گوُدَکلَرنِی،هَمَّه نَرسَه نِی پارتلَه تِیب نابوُد قِیلِیب تَشلَه شَه دِی.   حسبنا الله و نعم الوکیل.

مَنَه بُو اِسلامنِی وَ اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی اِیمَس، بَلکِی جاهِلِیَتنِی اوُصلوُبِی وَ صِیفَتِی بوُلَه دِی، بُو اَهلِی قِبلَه اوُچُون نِهایَتدَه آشکار وَ اوُیَتلِی حالَت بوُلِیب، اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی دُشمَنلَرِی مَخصُوصاً سِکوُلارِیستلَر اوُلَرنِی مَنَه بُو اِیشلَرگه تارتِیب یِیتَکلَشیَپگن. عِراقدَه سِکوُلارِیست اِینگلِیزلَرنِی یَسَمَه ساقال بِیلَن سُنِّلَرنِی مَسجِدلَرِیگه یاکِی نَوبَت بِیلَن شِیعَه لَرنِی مَسجِدلَرِیگه بارِیب بامبَه اوُرنَه تَیاتگن پَیتِیدَه اوُشلَب آلِیشدِی- کوُ! اوُلَر سُنِّیلَر وَ شِیعَه لَرنِی مَدرَسَه لَرِیدَه نَوبَتدَن بارِیب بامبَه اوُرنَه تِیشَر وَ پارتلَه تِیب یوُبارِیشَردِی، مَنَه بُو مَذهَبِی جَنگ اَبزارِیدَن اوُزلَرِینِی مَقصَدلَرِیگه یِیتِیش یوُلِیدَه فایدَه لَه نِیشگن وَ حاضِردَه هَم فایدَه لَه نِیشیَپگن. مَنَه بُو مُسُلمانلَرنیِ نااوُمِید قِیلِیش اوُچُون سِکوُلارِیستلَرنِینگ اَبزارِی حِسابلَه نَدِی. اَمّا بَعضِی بِیر مُسُلمانلَر هَم اوُزلَرِینِی رَقِیبلَرِیدَن نَفرَتلَنگنلَرِی بائِث جاهِللِیک بِیلَن بوُندَی اِیشلَرنِی قِیلِیشیَپتِی،اوُلَر  وَیران قِیلوُچِی آلاونِی چوُپِیگه اَیلَه نِیشگن، بوُلِیب هَم اَلله تَعالَی مَنَه بُو اِیش  حَقِیدَه مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی:           «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ کُونُواْ قَوَّامِینَ لِلّهِ شُهَدَاء بِالْقِسْطِ وَلاَ یَجْرِمَنَّکُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلَى أَلاَّ تَعْدِلُواْ اعْدِلُواْ هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَى وَاتَّقُواْ اللّهَ إِنَّ اللّهَ خَبِیرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ» ‏(مائده/8)،) اِی مُؤمِنلَر، اَلله نِینگ اوُزِی اوُچُون حَق یوُلنِی توُتگوُچِی، عَدالَت بِیلَن شَهادَت- گوُواهلِیک بِیرُوچِی بوُلِینگِیز! بِیران قَومنِی یامان کوُرِیشِینگِیزسِیزلَرنِی عَدالَت قِیلمَسلِیککَه تارتمَه سِین! عَدالَت قِیلِینگِیز! شُو تَقوالگه یَقِینراقدِیر. اَلله دَن قوُرقِینگِیز! اَلبَتَّه اَلله قِیلَه یاتگن عَمَللَرِینگِیزدَن خَبَرداردِیر.

حاضِردَه اَگر بِیر قَبِیلَه یا نَجاد یا مَذهَبلَر یا دِیارنِی رَهبَرِیَتِی سِکوُلار مُرتَدلَرنِی قوُلِیگه توُشِیب قالَه دِیگن بوُلسَه، سِکوُلارِیست مُرتَدلَرنِی قانوُنِی اوُلَرنِی اوُستِیدَه مَجبُورلَب یوُرگِیزِیلَه دِی وَ یَنَه قَیتَه دَن مُسُلمانلَرنِی آرَه سِیدَه عُمُومِی اِرتِداد جَرَیانِینِی یوُلگه قوُیماقچِی بوُلِیشَه دِی، بُو دِیگه نِی مَنَه بُو دِیاردَگِی یاکِی مَذهَبدَگِی آدَملَرنِی بَرچَه سِی مُرتَد بوُلدِی دِیگن مَعنادَه اِیمَس. بَلکِی مَنَه بُو عُمُومِی اِرتِداد جَرَیانِیگه رَهبَرلِیک قِیلَیاتگن مُرتَدلَر حُکوُمَت قُدرَتِی وَ اوُنِی حِمایَه سِی آستِیدَه عُمُومِی اِرتِدادگه هَمَّه نِی یِیتَکلَشگه حَرَکَت قِیلِیشَه دِی، اوُلَر مَعلوُم بِیر قَتلَمدَگِی کِیشِیلَر بُولِیب، اوُلَر اَسلَحَه نِی کوُچِی وَ سِکوُلار کافِرلَرنِی حِمایَه سِی بِیلَن مُسُلمانلَرنِی اوُستِیدَه مَجبُورلَب حُکم یُورگِیزماقچِی بوُلِیشَه دِی.

اِیشانَه وِیرِینگ، توُغرِی اوُلَرنِی قوُلِیدَه اَسلَحَه سِی بار وَ مُسُلمانلَرنِی اوُستِیدَه کوُچ بِیلَن اوُشلَب توُرِیشِیبدِی، اَمّا مَنَه بوُ قَتلَمنِی حِمایَه قِیلِیب توُرگن آشکار سِکوُلار کافِرلَرنِی حِمایَه سِی بِیر لَهظَه آلِیب تَشلَنسَه، مَنَه بُو مِللَتنِینگ اوُلَرگه نِسبَتاً قَندَی مُعامَلَه قِیلِیشلَرِینِی کوُرَه سِیز. اَگر مَنَه بُو قَتلَمنِی اوُستِیدَه تَشقِی آشکار سِکوُلار کافِرلَرنِی حِمایَه سِی بوُلمَیدِیگن بُولسَه، اوُلَر اوُزلَرِینِی سِیتَم کوُرگن مِللَتلَرِینِینگ قَرشِیسِیدَه حَتَّی بِیر کوُن هَم توُرِیب بِیرِیشگه قادِر اِیمَسلَر. آلِ سَعُود توُرِیب بِیرَه آلَه دِیمِی؟ عِمارَت، بَحرَین،قُوَیت، اَفغانِستان، پاکِستان وَ……هَم توُرِیب بِیرِیشگه قادِر بُولَه دِیمِی؟ اوُلَرنِی توُرِیب بِیرِیشلَرِی موُمکِین اِیمَس. اوُلَر مُسُلمانلَرنِی اوُستِیدَه کوُچ بِیلَن توُرِیشِیبدِی وَ اوُلَرگه نِسبَتاً حوُددِی رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمگه اوُحشَب اوُزلَرِینِینگ حاکِمِیَتِینِی آستِیدَه ثابِت قَدَم کِیشِیلَرنِی مُرتَدلَردَن اَجرَه تِیب مُناسَبَتدَه بوُلِیش لازِم. هَمَّه گه بِیر هِیل کوُز بِیلَن قَرَمَسلِیک کِیرَک. بِیزلَرنِی اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَردَن اوُزاقلَشتِیرَه دِیگن وَ جَهَنَّمنِی آلاوِیگه یَقِینلَشتِیرَه دِیگن سوُزلَردَن، عَمَللَردَن پَرهِیز قِیلِیشِیمِیز کِیرَک، اوُزِیمِیزنِی نَفسانِی اِیستَکلَرِیمِیزنِی یاکِی بِیر قَومگه وَ مَذهَبگه نِسبَتاً نَفرَتِیمِیزنِی اَگرچِی آرَه مِیزدَه اِیختِلافگه اِیگه بوُلگن تَقدِیرِیمِیزدَه هَم بِیر چِیتگه سوُرِیب قوُیِیب، عَدالَت بِیلَن یوُل توُتِیشِیمِیز وَ اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرگه اِیرگه شِیشِیمِیز وَ مِیانماردَگِی یا مَرکَزِی اَفرِیکَه دَگِی  مَنَه بُو سِکوُلارِیستلَرنِی یوُلِینِی بِیر چِیتگه سوُرِیب قوُیِیشِیمِیز لازِم.

حاضِردَه هَم مُسُلمانلَر یَشَیدِیگن دِیارلَردَه قَمرَب آلوُچِی عُمُومِی اِرتِدادنِی جَرَیانِی دَوام اِیتیَپتِی. اَگر مُسُلمانلَر عَدالَتدَن اوُزاقلَه شِیب صَحِیح جِهاد یوُلِیدَن بُورِیلِیب کِیتِیشسَه وَ ظالِملَرنِی یوُلِینِی توُتِیشسَه، هَرگِیز مِثلِ کوُرِیلمَه گن تِیهنالاگِیَه بِیلَن تِیش- تِیرناغِیگه چَه قوُراللَنگن دُشمَننِی بَرابَرِیدَگِی گوُناهلَرگه، مَعصِیَتلَرگه طاقَت قِیلَه آلمَیدِی. سِکوُلارِیزم دِینِی وَ اوُنِی هِیلمَه – هِیل مَذهَبلَرِی تامانِیدَن یوُلگه قوُیِیلگن عُمُومِی اِرتِداد بوُحرانِینِینگ وَضِیعیَتِینِی آگاه حالِیدَه کوُرِیب توُرگن، اَمّا فِرقَه وَ تَفسِیرلَردَن نَفرَتلَنگنلِیکلَرِی سَبَبلِی ظلِملَرنِی یوُلِینِی،مُسُلمانلَرنِی ضَعِیف قِیلِیش یوُلِینِی وَ اَهلِی قِبلَه نِی آرَه سِیدَگِی اوُلدِیرِیش، قِیرغِین قِیلِیش یوُلِینِی باسِیب اوُتَه یاتگن کِیشِیلَر، مَنَه بُو سَوالگه جَواب بِیرسِینلَرچِی، اوُلَر قَیسِی یوُز بِیلَن اَلله نِی مَحضَرِیدَه حاضِر بوُلِیشَه دِی وَ اَلله نِی دِینِیگه وَ اَلله نِی بَندَه لَرِیگه قِیلَه یاتگن اوُزلَرِینِی آشکار ظُلملَرِیگه نِیمَه دِیب جَواب بِیرِیشَه دِی؟

مُرتَدلَرگه خاص اَحکاملَر بوُیِیچَه قِیسقَه چَه وَ مُختَصَر اِیضاح.

اَیتِیب اوُتِیلگه نِیدِیک، اَگر بُو دُنیادَه مُسُلمان شَخص اِرتِداد جِنایَتِی بوُیِیچَه  مُتَّحَم قِیلِینسَه وَ توُرتتَه لِیک مَرحَلَه دَن وَ جِنایَتنِی اِثبات قِیلِیش فِیلتِیرلَرِیدَن 1- جِنایَتنِی اِثبات قِیلِیش، 2- جِنایَتنِی اَلله وَ رَسُولِی تامانِیدَن تَصدِیقلَه نِیشِی، 3- تَکفِیر قِیلِیش شَرطلَرِی،   4 – تَکفِیرنِی مانِعلِیکلَرِیدَن اوُتکَه زِیلگن بوُلسَه وَ شوُندَن سوُنگ هَم هِیچ قَندَی شَک وَ شُبهَه سِیز بوُلغَنگن وَ فاسِد دِیب تَشخِیص بِیرِیلگن بُولسَه، مَنَه بُو حالتدَه بُو شَخص آشکار بِیر کافِرگه اَیلَه نَه دِی وَ اوُندَن مُسُلمان عُنوانِی آلِیب قوُیِیلَه دِی، اوُزلَرِینِی صَفلَرِینِی مُسُلمانلَرنِی صَفِیدَن آشکارَه اَجرَه تِیب آلگن باشقَه مُرتَدلَرگه اوُحشَش آشکار مُرتَد حِسابلَه نَدِی؛  اِیندِی، اَگر بُو شَخص تَوبَه قِیلمَه سَه وَ اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرگه تَسلِیم بُولمَسَه، سِکوُلار کافِرلَرنِی بَرچَه اَحکاملَرِی اوُنِی اوُستِیدَه اِجرا قِیلِینَه دِی. یَنَه قَیتَه رِیب اَیتَه مَن یَهُودِیلَرگه،نَصرانِیلَرگه یاکِی شِبهِ اَهلِی کِتابنِی مَجوُسلَرِیگه، صابِیئِنلَرگه اوُحشَش کافِرلَرنِی اِیمَس، مُشرِک وَ سِکوُلار کافِرلَرنِی اَحکاملَرِی اوُنِی اوُستِیدَه اِجرا قِیلِینَه دِی.

بُو یِیردَه مَنَه بُوندَی خَطَرلِی جِنایَتلَردَن پَرهِیز قِیلِیش اوُچُون مُرتَدلَرنِی اوُستِیدَه اِجرا قِیلِینِیشِی کِیرَک بوُلگن اَحکاملَرنِینگ بِیر نِیچَه حُکمِیگه اِیشارَه قِیلَه مِیز، بُو بِیلَن شَخص،جِنایَتنِی عاقِبَتلَرِینِی وَ اوُزِینِی کَسَللِیگِینِی هَم توُشُونِیب یِیتَه دِی وَ مَنَه بُو کَسَللِیک شَماللَشگه اوُحشَه گن عاددِی بِیر کَسَللِیک اِیمَسلِیگِینِی، بَلکِی سَرَطان، سِیل، اوُلَت، وَبا وَ شوُنگه اوُحشَش خَطَرلِی کَسَللِیکلَر جُملَه سِیگه کِیرِیشِینِی اَنگلَیدِی وَ شَخص اوُزِینِی سوُزلَرِیگه، عَمَللَرِیگه اِعتِبار بِیرِیش لازِملِیگِینِی توُشوُنَه دِی.

مَنَه بُولَر کوُمَلَه لَرگه، دِیماکرَتلَرگه، پِیکَه کَه لَرگه ،پارتِیلَرگه وَ بَرچَه سِکوُلار اَحزابلَرگه وَ بِیزلَر کوُرِیب توُرگن مُرتَدلَرگه اوُحشَش آشکار وَ مُرتَد سِکوُلارِیستلَرگه، هَمدَه اوُزِینِی سوُزِی وَ عَمَلِی بِیلَن توُرت مَرحَلَه دَن وَ توُرت فِیلتِیردَن اوُتکَه زِیلگن کِیشِیلَرگه تِیگِیشلِی اَحکاملَرگه نَمُونَه دِیر، مَنَه بُو شَخصلَر دِیندَن قَیتگن وَ آشکار کافِرلَرگه اَیلَنگن بوُلِیب بُو اَحکاملَر اوُلَرنِی اوُستِیدَه اِجرا قِیلِینِیشِی کِیرَک. اَنَه اوُشَه حُکملَر قوُیِیدَگِیلَردَن عِبارَت:

• اوُنِی اوُزِیدَن وَ عَقِیدَه سِیدَن بَرائَت قِیلِیشِیمِیز، بِیزلَر اوُنِی کافِر دِییِیشِیمِیز هَم طَبِیعِیدِیر. بِیرِینچِی مَرحَلَه دَه بِیز اوُنِی کافِر دِییمِیز وَ اوُنِی اوُزِیدَن وَ عَقِیدَه لَرِیدَن بَرائَت قِیلَه مِیز. اَوَّل هَم اَیتِیب اوُتگه نِیمِیزدِیک بِیرِینچِی بوُلِیب اوُلَرنِی اوُزلَرِیدَن بَرائَت قِیلَه مِیز، اوُلَرنِی اوُزلَرِیدَن بَرائَت قِیلگه نِیمِیزدَن سوُنگ، بوُلِیب هَم بُو سَیِّدِیمِیز اِبراهِیم عَلَیهِ السَّلامگه اِیرگه شِیش هَم حِسابلَه نَدِی، اَلبَتَّه اوُلَرنِی عَقِیدَه لَرِیدَن هَم بَرائَت قِیلِینَه دِی. یَعنِی مُرتَدلَر هَم مُشرِکلَردَن بَرائَت قِیلِیش حُکمِیگه شامِل بُولَه دِی. بُو حُکمگه اَهلِی کِتابلَر وَ شِبهِ اَهلِی کِتاب شامِل بُولمَیدِی، بُو حُکم فَقَط مُشرِکلَرگه تِیگِیشلِی، بِیزلَر بوُگوُنگِی کوُندَه اوُلَرنِی سِکوُلارِیستلَر دِییمِیز.
• هَر قَندَی شَرائِطدَه هَم مُرتَدنِی قَلب بِیلَن زَبان بِیلَن قوُل بِیلَن حِمایَه قِیلمَسلِیک کِیرَک. هَر قَندَی اوُصُول بِیلَن بوُلسَه هَم مُرتَدلَرنِی حِمایَه قِیلمَسلِیک لازِم. یَهُود وَ نَصارالَرگه اوُحشَش اَهلِی کِتابنِی یاکِی شِبهِ اَهلِی کِتابنِی آشکار کافِرلَرِی بِیلَن مُرتَدلَرنِی اوُرتَه سِیدَگِی جَنگلَردَه هَم مُرتَدلَرنِی حِمایَه قِیلمَسلِیک کِیرَک. اَگرچِی مَنَه بُو مُرتَد یَقِینلَرِینگِیزدَن،قَرِینداشلَرِینگِیزدَن بِیرِی بوُلسَه وَ اَهلِی کِتاب وَ شِبهِ اَهلِی کِتابنِی کافِرلَرِی اِیسَه باشقَه نَجاددَن یا باشقَه قِطعَه دَن بُولگن تَقدِیردَه هَم مُرتَدگه طَرَفدارلِیک قِیلمَسلِیگِینگِیز کِیرَک. مَنَه بُو رُوم سُورَه سِینِی اَوَّلِیدَگِی دَرسلَردَن بِیرِی بوُلِیب اوُنگه آلدِین بِیز اِیشارَه قِیلگن اِیدِیک، اِنشاءَلله باشقَه دَرسلَردَه دُشمَنلَرنِی دَرَجَه لَرگه اَجرَه تِیش بارَه سِیدَه هَم اِیشارَه قِیلِینَه دِی.
• مُسُلمان مُرتَدگه نِکاهلَنمَیدِی، شُونِینگدِیک اَگر بُو مُرتَد اوُنِی  توُرمُوش اوُرتاغِی بوُلسَه اوُندَن جُودا بوُلِیشِی کِیرَک. اَلله تَعالَی مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی:            «لَا هُنَّ حِلٌّ لَّهُمْ وَلَا هُمْ یَحِلُّونَ لَهُنَّ» (ممتحنه‌/10)،)  اوُ مُؤمِینَه لَر (کافِرلَر) اوُچُون حَلال اِیمَس وَ اوُ (کافِر)لَر (مُؤمِن)لَر اوُچُون حَلال اِیمَسدِیر، – مَنَه بُو مُشرِکلَر وَ سِکوُلارِیستلَرنِی اوُستِیدَه طَتبِیق قِیلِینَه دِیگن حُکمدِیر، اَگر اوُنِی عَیالِی اوُندَن اوُزاقلَشمَسَه اوُنِی اوُستِیدَه هَم نَبَوِی حُجَّت اِقامَه قِیلِینگندَن وَ اوُنِی هَم اوُشَه فِیلتِیرلَردَن اوُتکَه زِیلگندَن سُونگ، اوُ هَم اِیرِیگه اوُحشَب مُرتَد بوُلَه دِی؛ چوُنکِی آگاه حالِیدَه، عُذرسِیز وَ اوُزِینِی اِیختِیارِی بِیلَن اَلله نِی آشکار وَ آچِیق حُکمِینِی دُنیاوِی پَست هاحِیشلَرنِی دِیب رَد قِیلگن.
• مُرتَددَن فَرزَدنلَرِینِی اوُستِیدَه باشچِیلِیک قِیلِیشِی، مَسئُولِیَتِی ساقِط بوُلَه دِی، قِیزلَرِینِی هَم توُرموُشگه بِیرَه آلمَیدِی، وِلایَت قِیلِیش حَققِی، عائِلَه باشچِیلِیگِی اوُندَن تارتِیب آلِینَه دِی، اوُندَن اِطاعَت قِیلِینِیش حَققِی هَم آلِیب قوُیِیلَه دِی، یَعنِی اوُنگه اِطاعَت قِیلِینمَیدِی.
• مُرتَد اوُزِینِی مالِیگه هَم اِیگه بوُلالمَیدِی، توُغرِیراغِی اوُنِی مالِینِی، بایلِیگِینِی غَنِیمَتگه تارتِیب آلِینَه دِی. بُو اِیشگه دَلِیل شوُکِی، بِیر شَخص آتَه سِینِی عَیاللَرِیدَن بِیرِینِی نِکاهِیگه آلِیب اوُنگه اوُیلَه نَه دِی وَ رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی اَصحابلَرِی اوُنِی اوُلدِیرگندَن سُونگ اوُنِی مالِی، بایلِیگِینِی هَم تارتِیب آلِیشَه دِی.
• مُرتَدنِی قوُلِی بِیلَن سُویِیلگن حَیوان هَم حَرام حِسابلَه نَه دِی وَ اِستِعمال قِیلِینمَیدِی. یَنَه قَیتَه دَن اَیتَه مَن وَ بوُنِی کوُپ مَرتَه تَکرارلَه نِیشِی کِیرَک، مُرتَدنِی حُکمِی مُشرِکلَرنِی، سِکوُلارِیستلَرنِی یاکِی اَهلِی کِتابنِی، شِبهِ اَهلِی کِتابنِی کافِرلَرِینِی حُکمِیگه اوُحشَه مَیدِی. شوُنِینگ اوُچُون هَم مُرتَدلَرنِی اَحکامِی اَهلِی کِتابنِی وَ شِبهِ اَهلِی کِتابنِی کافِرلَرِینِی اَحکاملَرِیدَن فَرق قِیلَه دِی.
• مُرتَدنِی آرقَه سِیدَن اوُقِیلگن نَماز باطِل بوُلَه دِی، اوُندَه آدَملَرگه اِمام بوُلِیش حَققِی یوُق. اوُنِی آرقَه سِیدَه نَماز اوُقِیگن کِیشِیلَر نَمازِینِی یَنَه قَیتَه دَن اوُقِیشلَرِی لازِم؛ بُو شَخصنِی مُرتَد اِیکَه نِینِی بِیلمَه گن بوُلسَه یا بِیلِیب توُرِیب اوُقِیگن بُولسَه هَم قَیتَه رِیب اوُقِیدِی.   اَمّا اِمامِی اَحمَد رَحِمَهُ لله گه اوُحشَگن کِیشِیلَر  «الضرورات تبيح المحظورات» حُکمِیگه بِینائًا وَ اوُنوُتِیب قوُیِیشدَن وَ جَماعَت، جُمعَه نَمازلَرِینِی تَرک قِیلِینِیشِینِی آلدِینِی آلِیش مَقصَدِیدَه ضَرُورَت حُکمِی صِیفَتِیدَه اَیتَه دِیکِی: ”  مَنْ قَالَ ذَلِكَ الْقَوْلَ لَا يُصَلَّى خَلْفَهُ الْجُمُعَةَ وَ لَاغَيْرَهَا: إِلَّا أَنَّا لَانَدَعُ إِتْيَانَهَا فَإِنْصَلَّى رَجُلٌ أَعَادَ الصَّلَاةَ، يَعْنِي خَلْفَ مَنْ قَالَ: الْقُرْآنُ مَخْلُوقٌ”  .  جُمعَه وَ باشقَه نَمازلَر هَم  اوُنِی آرقَه سِیدَه اوُقِیلمَیدِی، دِیگن کِیشِیلَر هَم بار. اَمّا، مِین شوُنِی اَیتَه مَنکِی، جَماعَت بِیلَن نَماز اوُقِیشنِی تَرک قِیلمَنگلَر، اَمّا بوُندَی کِیشِینِی آرقَه سِیدَن نَماز اوُقِیگن پَیتِینگِیزدَه بُو نَمازنِی یَنَه قَیتَه دَن اوُقِیب آلِینگلَر.   یَحیَی اِبنِ مُعِین رَحِمَهُ الله هَم اَیتَه دِیکِی: مَعمُون عَبّاسِی طوُفَیلِی جوُهَمِیلَر ظُهُور قِیلگنلِیکلَرِی بائِث مِین جُمعَه نَمازِینِی قَیتَه رِیب اوُقِیمَن.
• مُرتَدنِی قوُلِیدَه حُکوُمَت بار بُولسَه، اوُنِی حُکوُمَت قِیلِیشِی وَ اوُنگه بَیعَت بِیرِیش باطِل بوُلَه دِی.   چوُنکِی اَلله تَعالَی مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی:    «وَلَنْ يَجْعَلَ اللَّهُ لِلْكَافِرِينَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ سَبِيلًا» (نساء/141)،)  وَ اَلله هَرگِیز کافِرلَر اوُچُون مُؤمِنلَر اوُستِیگه یُول بِیرمَه گی. آتَه نِی فَرزَندِی اوُستِیدَگِی وِلایَتِی وَ اِیرنِی عَیالِینِی، فَرزَندلَرِینِی اوُستِیدَگِی وِلایَتِی شَخصنِی مُرتَد بوُلِیشِی بِیلَن باطِل بوُلگندَن سوُنگ، رَهبَرِیَت وَ حُکمرانلِیک هَم کافِر کِیشِیگه مُنعَقِد بُولمَسلِیگِی شُبهَه سِیز وَ طَبِیعِی نَرسَه دِیر، اَگر حاکِم مُرتَد بوُلَه دِیگن بوُلسَه؛ سِکوُلارِیست کافِر یاکِی اَهلِی کِتابنِی یا شِبهِ اَهلِی کِتابنِی کافِرِی حاکِم  بُولِیب قالسَه مَنصَبِیدَن توُشوُرِیلَه دِی، اوُنِی رَهبَرِیَت وَ حُکمرانلِیک حُکمِی بِیکار بوُلَه دِی وَ اِطاعَت قِیلِینِیشلِیک هَم اوُندَن تارتِیب آلِیب تَشلَه نَدِی وَ  مُسُلمانلَرگه اوُنِی مَنصَبِیدَن آلِیب تَشلَش واجِب بوُلَه دِی. اَگر مَنَه بوُندَی کافِر وَ مُرتَد حاکِمنِی آلِیب تَشلَشگه قادِر بوُلِیشمَسَه، مَنَه بُو دِیارنِی اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرگه عَمَل قِیلِیش اوُچُون تَرک قِیلِیشلَرِی ،هِجرَت قِیلِیشلَرِی لازِم بوُلَه دِی. مَنَه بُو مُسُلمانلَرگه هِجرَت واجِب بوُلَه دِیگن اوُرِینلَرنِی بِیرِیدِیر.

بوُندَن تَشقَرِی، مُرتَدلَرنِی حُکوُمَت تِیزِیمِیدَه،سِیستِیمَه سِیدَه اِیختِیارِی، اوُز هاحِیشِی بِیلَن هَر قَندَی هَمکارلِیک، هَمراهلِیک قِیلِیش مُرتَدلَرنِی حُکمِیدَه شِیرِیک بوُلِیش اوُرنِیدَه حِسابلَه نَدِی. شوُ سَبَبلِی هَم اَهلِی قِبلَه مَنَه بُو مَسَلَه دَه اِیختِلافگه اِیگه اِیمَسلَر، یَعنِی حاکِم مُرتَد بوُلَه دِیگن بُولسَه بُو زَنجِیرلِی صوُرَتدَه حَربِیلَرنِی مُرتَد بوُلِیشِیگه، حَوفسِیزلِیک کوُچلَرِینِی وَ باشقَه حادِملَرنِی وَ مَنَه بوُ حاکِمنِی قوُل آستِیدَگِیلَرنِی هَم مُرتَد بوُلِیشِیگه بائِث بوُلَه دِی، چوُنکِی مَنَه بُو کِیشِیلَرنِی بَرچَه سِی اوُزلَرِینِی اِیختِیارلَرِی بِیلَن اِیستَک – هاحِیشلَرِیگه کوُرَه مَنَه بُو مُرتَد حاکِمنِی قوُل آستِیدَه کُفر قانوُنلَرِینِی یوُرگِیزِیش اوُچُون اِیشلَه گنلَر. چوُنکِی مَنَه بُو کِیشِیلَر مُرتَد حاکِمنِی حُکوُمَتِینِی اوُشلَب توُرِیشگن وَ حُکوُمَتنِی، اوُنِی کُفر قانوُنلَرِینِی دَوام اِیتِیشِیگه بائِث بوُلِیشگن وَ اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَر بِیلَن جَنگ قِیلِیشِیگه یاردَم بِیرِیشگن. شُو سَبَبلِی هَم حَربِی، حَوفسِیزلِیک، قَضاوَت وَ حُکوُمَتنِی باشقَه آرگنلَرِیدَگِیلَر هَم رَهبَرلَرِینِی اوُستِیدَه چِیقَه رِیلگن حُکمگه شامِل بوُلِیشَه دِی.

 شُو نَرسَه گه دِققَت قِیلِینِیشِی کِیرَککِی، مَنَه بُو حُکم فَقَط مَنَه بُو حاکِمنِی فَرمانِینِی بَجَه رُووچِی اِطاعَتکار مَجمُوعَه گه تِیگِیشلِی بُولَه دِی، عاددِی آدَملَر  مَنَه بوُلَرنِی قوُل آستِیدَگِی کِیشِیلَر بُو حُکمگه شامِل بوُلِیشمَیدِی، مَگر مَنَه بوُ آدَملَر هَم بُو مُرتَدنِینگ حُکوُمَت باشقَه رُووِیگه وَ کُفر قانوُنلَرِیگه راضِی بوُلِیشسَه، حَتَّی بِیرگِینَه سُوز بِیلَن بوُلسَه هَم اوُنِی حِمایَه قِیلِیشسَه قوُللَب قُوَّتلَشسَه بُو باشقَه مَسَلَه.  

اِیککِینچِی مَرتَه تَکرارلَب اَیتَه مَن، دِققَت قِیلِیشِینگلَرنِی سوُرَیمَن، اوُلَر مُرتَد وَ کافِر رَهبَرلَرِینِی حُکمِیگه شامِل بوُلِیشَه دِی، اَمّا بَعضِی اِیشلَرِینِی مَجبُور بوُلگن حالدَه مَنَه بُو سِیستِیمَه دَه عَمَلگه آشِیرگن وَ بوُندَی حُکوُمَت مَوجُودِیَتِیگه راضِی بوُلمَیدِیگن عَوام حَلق بوُلَرنِی جُملَه سِیگه کِیرمَیدِی. اَلله تَعالَی هَم فِرعَوننِی اَطرافِیدَگِی بَلعَم بَعُوراگه اوُحشَگن دِینفُرُوشلَرنِی،حَربِیلَرنِی فِرعَوننِی حُکمِیگه شامِل قِیلَه دِی وَ اوُلَرنِی یانمَه – یان بِیر هِیلدَه ناملَیدِی:    «إِنَّ فِرْعَوْنَ وَهَامَانَ وَجُنُودَهُمَا كَانُوا خَاطِئِينَ». یَعنِی “هامان” وَزِیرلَرِیدَن بوُلِیب اوُنِی اِدارِی سِیستِیمَه سِیدَه اِیشلَه گن، «جُنُودَهُمَا» آچِیق- آیدِین کوُرِینِیب توُرگه نِیدِیک لَشکَر وَ حَربِیلَر بوُلِیشگن، «بَلعَم باعُورا» اِیسَه دِینفُرُوشلَر وَ رُوحِی، فِکرِی جَنگلَرنِی آلِیب بارُوچِیلَرِی بوُلِیشگن. اوُلَر اَلله نِی دِینِیگه وَ اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرگه قَرشِی فَعالِیَت آلِیب بارگن اِفلاص اوُچبُورچَکنِی تَشکِیل قِیلِیشگن. هامان بای- بَدَولَت کِیشِیلَر، وَزِیرلَر طائِفَه سِی بوُلَه دِی. بَلعَم بَعُورا اِیسَه دِینفُرُوشلَر بوُلِیشگن، حَربِیلَر اِیسَه آچِیق کوُرِینِیب توُرگه نِیدِیک زَر وَ زُور وَ تَزوِیردِیر.

اَلبَتَّه رَسُول اَلله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم رَهبَرنِی حُکمِینِی اوُنِی قوُل آستِیدَگِی اِطاعَتکار کِیشِیلَرنِی اوُستِیدَه هَم اِجرا قِیلَردِیلَر: اِیندِی مَنَه بوُلَرگه هَمپَیمان بوُلگنلَرنِی هَم بِیر- بِیرلَرِینِی جِنایَتلَرِیگه شِیرِیک قِیلِیب بِیر حُکمگه شامِل قِیلگنلَر. رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی اَصحابلَرِی هَم مُرتَدلَرگه وَ اوُلَرنِی قوُل آستِیدَگِی کوُچلَرگه یاکِی اوُلَرگه مُتَّحِد بوُلگنلَرگه شوُندَی مُعامَلَه قِیلِیشَردِی. اِیراندَگِی ساسانِیلَرگه حَملَه قِیلِینِیشِینِی سَبَبلَرِیدَن بِیرِی هَم، ساسانِیلَرنِینگ مُرتَدلَر بِیلَن هَمکارلِیک قِیلِیشلَرِی بوُلگن. ساسانِیلَر مُسُلمانلَرنِی حُکوُمَتِیگه قَرشِی مُرتَدلَرنِی حِمایَه قِیلِیشگن اِیدِی، شوُنِینگ اوُچُون اِیراندَگِی ساسانِیلَرگه حَملَه قِیلِینگن.

چوُنکِی آلدِین هَم اَیتِیب اوُتکَه نِیمِیزدِیک، آگاه حالدَه اوُزِینِی اِیختِیارِی بِیلَن کافِرلَرنِی آلدِیگه حُکم سوُرَب بارِیشلِیک وَ اوُلَرنِی قانوُنلَرِیگه کوُرَه مُشکِلاتلَرنِی حَل قِیلِیشلِیک، اَصلِیدَه دِیننِی توُرتتَه لِیک مَعناسِیگه ضَربَه اوُرِیش حِسابلَه نَدِی، بوُنِی بِیرِینچِی دَرسِیمِیزدَه آیدِینلَشتِیرِیب بِیرگن اِیدِیک، مَنَه بوُ آشکار کُفر بوُلِیب اِنساننِی اِسلام دِینِیدَن چِیقَه رَه دِی.   مَنَه بوُ شوُندَی بِیر فِتنَه حِسابلَه نَه دِیکِی، اوُنِی گوُناهِی آدَم اوُلدِیرِیشدَن کوُرَه بُویُوکراق وَ قَتتِیقراقدِیر:  ” وَالْفِتْنَةُ أَكْبَرُ مِنَ الْقَتْلِ وَلَا يَزَالُونَ يُقَاتِلُونَكُمْ حَتَّى يَرُدُّوكُمْ عَنْ دِينِكُمْ إِنِ اسْتَطَاعُوا”(بقره/217)،) فِتنَه (اَلدَش) اوُلدِیرِیشدَن- دَه کَتتَه راق گوُناهدِیر. اوُلَر (کافِرلَر) قوُللَرِیدَن کِیلسَه تا دِینِینگِیزدَن قَیتَرگوُنلَرِیچَه سِیزلَر بِیلَن اوُرِیشَه وِیرَه دِیلَر. اَگر سِین بِیر مُسُلماننِی اوُلدِیرَه دِیگن بوُلسَنگ اَلله تَعالَی هَم قِیامَتدَه بِیر مُسُلماندِیک مُعَامَلَه قِیلَه دِی وَ اوُنِی حِساب وَ کِتابِی هَم مُشَخِّصدِیر، اَمّا اَگر مُرتَد بُولسَه چِی؟ مُرتَد بوُلِیش یَحشِیراقمِی یا اوُلدِیرِیلِیشمِی؟ شوُ سَبَبلِی هَم اَلله تَعالَی مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی:  وَالْفِتْنَةُ أَكْبَرُ مِنَ الْقَتْلِ وَلَا يَزَالُونَ يُقَاتِلُونَكُمْ حَتَّى يَرُدُّوكُمْ عَنْ دِينِكُمْ إِنِ اسْتَطَاعُوا”، آدَملَرنِی دِیندَن قَیتَه رِیشلِیک اوُلَرنِی اوُلدِیرِیشدَن کوُرَه بَتتَرراقدِیر. مُشرِکلَر یا اوُشَه سِکوُلارِیستلَر سِیزلَر بِیلَن توُحتاوسِیز جَنگ قِیلِیشَه دِی تا سِیزلَرنِی دِینِینگِیزدَن قَیتَه رِیش اوُچُون، « وَلَا يَزَالُونَ يُقَاتِلُونَكُمْ حَتَّى يَرُدُّوكُمْ عَنْ دِينِكُمْ إِنِ اسْتَطَاعُوا» بِیزلَرنِی دِیندَن قَیتَه رِیشدَن بوُلگن مَنظوُر، بِیزلَرنِی بِیرِینچِی دَرسدَه اِیشارَه قِیلِیب اوُتکَه نِیمِیز دِیننِی توُرت مَفهُومِی بولِیب، بِیر نِیچَه دَقِیقَه آلدِین هَم قِیسقَه صوُرَتدَه اوُلَرنِی ناملَرِینِی اَیتِیب اوُتدِیک.

اَلله تَعالَی باشقَه بِیر جایدَه مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی:  “وَاقْتُلُوهُمْ حَيْثُ ثَقِفْتُمُوهُمْ وَأَخْرِجُوهُمْ مِنْ حَيْثُ أَخْرَجُوكُمْ وَالْفِتْنَةُ أَشَدُّ مِنَ الْقَتْلِ” (بقره/191)،) اوُلَرنِی (سِیزلَر بِیلَن اوُرُوش آلِیب بارَه یاتگنلَرنِی) تاپگن جایِینگِیزدَه اوُلدِیرِینگِیز وَ سِیزلَرنِی (قوُوِیب) چِیقَرگن جای ( یَعنِی مَکَّه ) دَن اوُلَرنِی هَم قوُوِیب چِیقَه رِینگِیز! ( آدَملَرنِی) اَلدَب، فِتنَه گه سالِیش اوُلدِیرِیشدَن یامانراقدِیر.

بُو یِیردَگِی فِتنَه دَن مَقصَد، دِیندَن قوُلِینِی تارتِیشلِیک وَ کُفرنِی قَبُول قِیلِیشلِیکدِیر. یَعنِی کُفرنِی قَبُول قِیلِینَه دِی وَ دِیننِی توُرت مَفهُومِیدَن قوُلنِی تارتِیلَه دِی. چوُنکِی آلدِین هَم اَیتِیب اوُتکَه نِیمِیزدِیک، مُشرِکلَر وَ سِکوُلار کافِرلَر رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّم عُمُومِی اَخلاقلَر حَقِیدَه صُحبَت قِیلگن اَوَّلگِی اوُچ یِیل مابَینِیدَه، بُوتلَر وَ باشقَه خُصُوصِی، شَخصِی نَرسَه لَر حَقِیدَه گه پِیرسَه لَر هَم هِیچ کِیمنِی اِیشِی بوُلگن اِیمَس. چوُنکِی اوُلَردَن آلدِین حَنَفِیلَر هَم شوُندَی گپلَرنِی اَیتگن اِیدِیلَر وَ اوُلَرنِی حُکوُمَت سِیستِیمَه سِیدَه اوُلَر مَوجُود بوُلِیشگن. اَمّا بِیزلَرنِی دِیننِی توُرت مَفهُومِیدَن قَیتَرماقچِی بوُلَیاتگنلَرنِی مَنظوُرِی نِیمَه؟ اَنَه اوُشَه دِیننِی توُرت مَفهُومِیدِیر.

بُو یِیردَه شوُنِی اَیتسَه بوُلَه دِیکِی، اَگر بِیر قِیشلاق یا شَهَردَگِی اَهالِیسِینِینگ مُسُلمان حاللَرِیدَه اوُلدِیرِیلِیشِی وَ هَمَّه سِینِی نابوُد بوُلِیشلَرِی، مُرتَد یا کافِرنِی مَخصُوصاً مُرتَد کافِرنِی اوُزلَرِیگه حاکِم قِیلِیشلَرِیدَن کوُرَه یَحشِیراق وَ آسانراق بوُلَه دِی، مَنَه بوُ کافِر یا مُرتَد حاکِم اَلله نِی شَرِیعَتِیگه خِلاف رَوِیشدَه  وَ کُفر قانوُنلَرِیگه اَساساً اوُلَرنِی اوُستِیدَه حُکمرانلِیک قِیلَه دِی وَ اوُزِینِی کُفر قانوُنلَرِینِی مَجبُورلَب اوُلَرنِی اوُستِیدَه یوُرگِیزَه دِی وَ اِجرا قِیلدِیرَه دِی، اوُلَر هَم اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرگه خِلاف رَوِیشدَه مَنَه بوُ کُفر قانوُنلَرِیگه عَمَل قِیلِیشگه مَجبُور بوُلِیشَه دِی. یَعنِی اَگر اِنساننِی اوُحدُود اَصحابلَرِیدِیک اِسلام وَ تَوحِددَه، دِیندَه اوُلِیشِی، دِیننِی توُرتتَه لِیک مَفهُومِیدَن قوُلِینِی تارتِیشلِیگِیدَن وَ زَلِیل حالَتدَه حَیات کِیچِیرِیشِیدَن وَ قِیامَتدَه قوُیِیدَگِی سوُزلَرِینِی اَیتِیشِیدَن مِینگ مَرتَه یَحشِیراقدِیر:  نَحنُ کُنَّا مُستَضعَفِینَ فِی الأرضِ”، “بِیزلَر یِیردَه ضَعِیف کِیشِیلَردَن بوُلگن اِیدِیک” دِییدِی وَ هِجرَت قِیلمَیدِی.

• مُرتَدلَر بِیلَن صُلح پَیمان توُزِیش هَم رَهبَرِیَت توُغرِی دِیب تَشخِیص بِیرَه دِیگن وَ مُسُلمانلَر کَمراق قُدرَتگه اِیگه بوُلَه دِیگن بُولسَه، اوُشَه پَیتدَگِی مَوجُود وَضِیعیَتدَه مُرتَدلَرنِی شَررِینِی دَفع قِیلِیشگه قادِر بوُلِیشمَسَه یاکِی فَقَط رَهبَرِیَت تَشخِیص بِیرِیشگه قادِر بوُلگن مَصلَحَتگه اِیگه بوُلسَه موُمکِین بُولَه دِی.

10-اَگر مُرتَد اِرتِداد یَعنِی دِیندَن قَیتگن پَیتِیدَه قاتِیللِیک یا اوُغِیرلِیک یا زِناگه اوُحشَش جِنایَتلَرنِی یاکِی بوُزغوُنچِیلِیک، ضَرَر، زِیان کِیلتِیرگن بوُلسَه وَ بوُندَن سوُنگ تَوبَه قِیلگن بوُلسَه اِینگ توُغرِی رَعی شوُکِی، هَمَّه نَرسَه نِی تاوانِینِی توُلَه شِی کِیرَک. اَگرچِی بَعضِی بِیر اوُلَمالَر تَوبَه اوُندَگِی گوُناهلَرنِی پاکلَیدِی دِیسَه لَر هَم یاکِی اِسلامِی اَمِیر وَ حاکِم بَعضِی بِیر دَلِیللَرگه کوُرَه مُرتَدلَرنِی تَرغِیب قِیلِیش اوُچُون وَ تَوبَه قِیلِیب کُفردَن قوُللَرِینِی تارتِیشلَرِی اوُچُون کِیلتِیرِیلگن خِسارَتنِی توُلَه شِی هَم موُمکِین، هَر حالدَه تَوبَه قِیلگن مُرتَد بِیلَن قَندَی مُناسَبَتدَه بوُلِیشلِیک رَهبَرِیَتنِی وَ مُسُلمانلَرنِی اَمِیرِینِی قَرارِیگه باغلِیق.

11-عُمُومِی اوُلَمانلَر مُرتَد کِیشِی قوُلگه توُشگن پَیتِیدَه اوُندَن تَوبَه قِیلِیشنِی طَلَب قِیلِیشلِیک واجِب دِییِیشَه دِی وَ بَعضِیلَر اِیسَه اوُنِی سُنَّت دِییِیشَه دِی. اَگرچِی مَنَه بُو مُرتَد هَر قَندَی حالَتدَه قوُلگه توُشگچ اوُلدِیرِیلسَه هَم ( چوُنکِی جَنگ پَیتِی بوُلگن وَ قوُلگه توُشگن)، اَمّا اوُندَن تَوبَه قِیلِیشنِی طَلَب قِیلِیش وَ اوُ بُو دُنیادَن اِیمان بِیلَن کِیتِیشِی مُناسِبراق اِیش حِسابلَه نَدِی. 

12- اَگر بِیر مُسُلمان کِیشِی مُرتَد شَخصنِی قَرشِیسِیدَه جِنایَت قِیلگن بُولسَه، اوُندَن قَصاص آلِینمَیدِی، بَلکِی مُختَصَر صُورَتدَه تَنبِیه قِیلِینَه دِی، اَلبَتَّه بُو هَم مُسُلمانلَرنِی اَمِیرِینِی یا قوُمانداننِی نَظَرِیگه باغلِیق.

13-  اَگر مُرتَد اوُلدِیرِیلگن بوُلسَه، اوُنِی قانِی بِیکارگه هَدَر بُولَه دِی، اوُنِی خانَدانِیدَگِیلَر یاکِی طائِفَه سِی هَم اوُنِی قَصاصِی وَ دِییَه سِینِی طَلَب قِیلِیشگه حَققِی یُوق. مَنَه بُو هَم بِیزلَرنِی اَفغانِستاندَگِی یا عِراقدَگِی بِرادَرلَرِیمِیزنِینگ کوُپِی خَطا قِیلَیاتگن اوُرِینلَردَن بِیرِی حِسابلَه نَدِی،بَعضِیلَر جاهِلِیَتنِی تَعَصُّوبِینِی مَحکَم اوُشلَب آلِیشَه دِی وَ شوُندَی جِنایَتلَر قِیلِیشَه دِیکِی، اَلله سَقلَه سِین بِیر کافِرنِی دِیب قوُللَرِینِی مُسُلماننِی قانِیگه بِیلَه شَه دِی، نَتِیجَه دَه بَرچَه عَمَللَرِی باطِل بوُلِیب بُو دُنیادَن کُفر بِیلَن اوُتِیب کِیتِیشَه دِی. دِیمَک، اَگر مُرتَد اوُلدِیرِیلَه دِیگن بوُلسَه اوُنِی قانِی بِیکاردَن- بِیکارگه هَدَر بوُلِیب کِیتَه دِی، اوُنِی طائِفَه سِیدَن، خانَدانِیدَن بوُلگن کِیشِیلَر اوُنِی قَصاصِینِی،دِییَه سِینِی طَلَب قِیلِیشگه حَققِی یوُق.

14-اَگر بِیرار کِیم مُرتَدنِی مالِینِی بِیهُودَه صَرفلَه گن بوُلسَه، صَرفلَنگن مِقداردَگِی مالنِی مُسُلمانلَرنِی بَیتُ المالِیگه قَیتَه رَه دِی، چوُنکِی بَیتُ المال بوُندَی ماللَرنِی اِیگه سِی حِسابلَه نَدِی. حاضِردَه اِسلامِی حُکوُمَت مَوجُود بوُلمَه گن دِیارلَردَه بوُندَی وَظِیفَه لَرنِی بَجَرَه دِیگن مُسُلمانلَرنِینگ جَماعَتلَرِی هَم بوُلمَیدِیگن بُولسَه، مَنَه بُو حالَتدَه، مِینِی فِکرِیمچَه اَگر شَخص مُرتَدنِینگ مالِینِی مِقدارِیگه بَرابَر مالنِی صَدَقَه قِیلِیب، بِیرسَه، اوُنِی قِیلگن اِیشِی اِنشاءَلله توُغرِی بوُلَه دِی. 

15- مُرتَد شَخص اَسِیر توُشگن پَیتِیدَه یا اوُنِی اِرتِدادِی آشکار وَ مُشَخَّص بوُلسَه وَ کَنَللَردَن اوُتکَه زِیلگچ اوُنِی مُرتَد اِیکَه نِی مُشَخَّص بوُلسَه، اوُنِی زِندانگه تَشلَب قوُل هَم قِیلِینمَیدِی وَ اوُندَن یِیلِیگه جِزیَه هَم قَبُول قِیلِینمَیدِی. بَلکِی یا تَوبَه قِیلَه دِی وَ یَنَه قَیتَه دَن مُسُلمان بوُلَه دِی یاکِی قادِر بُولگن حالَتدَه مُسُلمانلَرنِی قُدرَتِیگه مُناسِب رَوِیشدَه وَ جَمِیعیَتدَگِی رَهبَرِیَتنِی تَشخِیصِیگه کوُرَه اوُلدِیرِیلَه دِی. بُو یِیردَه قوُیِیدَگِی حُکم بُویِیچَه  تُقَاتِلُونَهُمْ أَوْ يُسْلِمُونَ» قائِدَه سِیگه بِنائاً اوُلَرگه نِسبَتاً مُعامَلَه قِیلِینَه دِی. سِکوُلارِیستلَرگه یاکِی اَنَه اوُشَه مُشرِکلَرگه اوُحشَب مُعامَلَه قِیلِینَه دِی؛ یا اوُلدِیرِیلَه دِی یاکِی مُسُلمان بوُلَه دِی.

16- اَگر مُرتَدلَر مُمتَنَعَه طائِفَه سِیدَن بوُلسَه، یَعنِی مُرتَدلَر حَربِی قُدرَتگه اِیگه بوُلگن گوُرُوهدَن عِبارَت بوُلِیشسَه وَ تَشکِیللَشگن گوُرُوه بُولسَه، حِزب یا جَماعَت صُورَتِیدَگِی گوُرُوه حَربِی قُدرَتگه هَم اِیگه بوُلسَه وَ اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَردَن باش تارتَه دِیگن بوُلسَه، بُو نَرسَه اوُنِی اوُستِیدَه اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَر تَطبِیق قِیلِینِیشِیگه مانِع بوُلَه دِی، مَنَه بُولَرنِی حُکمِی باشقَه مُرتَدلَر بِیلَن فَرق قِیلَه دِی.

مُمتَنَعَه طائِفَه سِیگه حَربِی، حَوفسِیزلِیک،اِجرائِی کوُچلَرگه اِیگه بوُلگنلِیگِی سَبَبلِی ” اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَر بُویِیچَه حُکوُمَتنِی تَشکِیل بوُلِیشِیگه مانِعلِیک قِیلَه دِیگن” مُرتَدلَرنِینگ بَرچَه گوُرُوهلَرِی، جَماعَتلَرِی، طائِفَه لَرِی، دَولَتلَرِی شامِل بوُلَه دِی، شوُنِینگ اوُچُون هَم اوُلَرگه “اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرگه بُویسِینمَیدِیگن توُسِیب قالوُچِی طائِفَه، جَماعَت” دِییِیلَه دِی، اوُلَر اوُزلَرِینِی اوُستِیدَه اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَر حُکوُمَت قِیلِیشِیگه حاضِر بوُلِیشمَیدِی وَ اوُزلَرِی اِیگه بوُلگن حَربِی وَ بَشَرِی قُدرَت آرقَه لِی اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَر اِجرا قِیلِینِیشِیگه مانِعلِیک قِیلِیشَه دِی. حوُددِی توُرکِیَه گه اوُحشَش مُسُلمانلَرنِی اوُستِیدَه حاکِم بُولِیب توُرگن سِکوُلار حُکوُمَتلَرنِی یاکِی کوُمَلَه گه، دِیماکرَتلَرگه، پارتِی، یِیکِیتِی، حاضِرگِی عَصردَگِی مُسَیلَمَه یِی کَذّاب اوُجَلاننِی اِیشچِیلَر حِزبِیگه اوُحشَه گن سِکوُلار اَحزابلَرنِی مِثال کِیلتِیرسَه بوُلَه دِی.

مَنَه بُو کافِر سِکوُلارلَرنِی هَمَّه سِی حَربِی قُدرَتگه اِیگه بوُلِیب اوُلَر مَنَه بُو حَربِی قُدرَتگه وَ اَسلَحَه نِی کوُچِیگه سوُیَنگن حالدَه اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرگه بوُیِینسِینِیشمَیدِی، حَتَّی اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی تَطبِیق قِیلِینِیشِیگه مانِعلِیک هَم قِیلِیشَه دِی. پِیکَه کَه سَرِیکانِیدَه نِیمَه اوُچُون جَنگ باشلَه گن؟ اوُلَر اَیتِیشَردِیکِی، بِیزلَر بُو یِیردَگِی اِیسکِیلِیک بوُلمِیش اِسلام سُودلَرِی آدَملَرنِی اوُستِیدَه حُکم چِیقَه رِیشِیگه رُحصَت بِیرمَیمِیز. سَرِیکانِیدَه یاکِی راسُ العَیندَه کوُردلَرنِینگ مُسَیلَمَه یِی کَذّابِی اوُجَلاننِی اِیشچِیلَر جِزبِی جَنگ باشلَه شِیگه سَبَب بُولگن یَگانَه دَلِیل مَنَه شُو عامِل بوُلگن اِیدِی، اوُلَر باشلَه گن جَنگ هَلِی هَنُوز اِنسانِی تَلَفاتلَرگه بائِث بوُلیَپتِی، بوُلِیب هَم بُو تَلَفاتلَر فِی سَبِیلِ اَمِیرِکَه یا فِی سَبِیلِی طاغوُتلَر یوُلِیدَه بِیرِیلیَپتِی.

مَنَه بوُندَی قوُراللَنِیب جَنگ قِیلگن وَ اِسلامِی حُکوُمَتنِی وَ مُسُلمانلَرنِی صَفِیگه قَرشِی صَفگه تِیرِیلِیب آلگن مُرتَدلَرنِی عَیاللَرِیگه، فَرزَندلَرِیگه مُناسَبَت بِیلدِیرِیش بُویِیچَه، جَمِیعیَتنِی رَهبَرِی “اوُزِیدَگِی مَوجُود وَضِیعیَتگه مُناسِب رَوِیشدَه” قَرار قَبوُل قِیلَه دِی. “کوُندَه لِیک اِیختِیاجلَر” جَمِیعیَتنِی رَهبَرِیَتِیگه اوُلَرگه نِسبَتاً قَندَی قِیلِیب مُعامَلَه قِیلِیشنِی اوُرگه تَه دِی. مَنَه بوُندَی اَحکاملَرنِی تَطبِیق قِیلِیشدَه مُسُلمانلَرنِینگ رَهبَرِیَتِینِینگ “مُسُلمانلَرنِی مَوجُود وَضِیعیَتلَرِیگه مُناسِب رَوِیشدَه، زَمان وَ مَکانگه ماس کِیلَه دِیگن یَنگِی عَصردَگِی فِقه گه” کوُرَه چِیقَه رِیلگن رَعیِی بُویِیچَه صادِر قِیلِینَه دِی.

یَعنِی بِیر زَماندَه رَهبَرِیَت مَنَه بُو گوُرُوه حَقِیدَه بِیر هِیل رَعی بِیلدِیرگن بوُلسَه، باشقَه بِیر زَماندَه اِیسَه باشقَه چَه رَعی بِیلدِیرِیشِی هَم موُمکِین؛ یاکِی بوُلمَسَم بِیر مَکاندَه بِیر نَرسَه نِی اِجرا قِیلگن بوُلسَه، باشقَه بِیر زَماندَه اِیسَه باشقَه نَرسَه نِی اِجرا قِیلِیشِی هَم موُمکِین. بُو مُسُلمانلَرنِینگ مَوجُود وَضِیعیَتلَرِیگه مُناسِب رَوِیشدَه جَمِیعیَتنِی رَهبَرِیَتِی تامانِیدَن تَشخِیص بِیرِیلَه دِیگن وَ قَرار قَبوُل قِیلَه دِیگن مَسَلَه دِیر.

اَبُو بَکر رَضِیَ الله عَنهُ نِی زَمانِیدَه هَم جَنگچِی، مانِعلِیک قِیلِیشگه قادِر (مُمتَنَعَه) مُرتَدلَرنِینگ عَیاللَرِینِی، فَرزَندلَرِینِی قوُل صِیفَتِیدَه آلِینگه نِینِی کوُرگنمِیز، اَمّا عُمَر رَضِیَ الله عَنهُ نِی زَمانِیدَه مَنَه بُو عَیاللَر وَ بالَه لَر قَیتَه رِیب بِیرِیلَه دِی، یَعنِی اَبُو بَکر قِیلگن اِیشنِی عُمَر قَیتَه رِیب بِیرَه دِی، مَنَه بُو آشکار اوُزگه رِیشدِیر، مَنَه بوُنِی بِیمَلال کوُرَه آلَه مِیز. بوُنگه آچِیق نَمُونَه لَردَن بِیرِی مُحَمَّد اِبنِ عَلِی اِبنِ اَبِی طالِبنِی آنَه سِی خَولَه بِنتِ اِیاسنِی قَیتَه رِیب بِیرِیلِیشِیدِیر.

اَلبَتَه رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّم هَم هَوَزاننِینگ سِکوُلار کافِرلَرِینِی عَیاللَرِینِی، فَرزَندلَرِینِی مُسُلمانلَرنِی اوُرتَه سِیدَه تَقسِیملَب بِیرگندَن سوُنگ، اوُلَرنِی قَیتَه رِیب بِیرگن اِیدِی. مَنَه بوُنِی دَلِیلِی حُکمدَگِی اِیختِلاف اِیمَس، بَلکِی مَنَه بُو اوُزگه رِیش اَمِیرنِی تَشخِیص بِیرگه نِی وَ اوُزِیگه خاص زَمان وَ مَکاندَگِی مَصلَحَتنِی نَظَرگه آلِینگه نِی سَبَبلِی بوُلَه دِی، مُسُلمانلَر اَمِیرِینِی اوُتمِیشدَه قالگن وَ نُوصحَه قِیلِینگن رَوِیشنِی قوُللَشگه مَجبُور قِیلِیب بوُلمَیدِی، یاکِی حَتَّی باشقَه دِیارلَردَن نوُصحَه آلِیشگه مَجبُورلَب بوُلمَیدِی. هَر بِیر دِیار مَنَه بُو دَستَه دَگِی حُکملَرنِی تَطبِیق قِیلِیشدَه اوُزِینِینگ خاص وَضِیعیَتِی، شَرائِطِیگه تابِع بوُلَه دِی، چُونکِی اوُندَگِی شَرائِط باشقَه دِیارلَرگه قَرَگندَه فَرقلِی بوُلِیشِی موُمکِین.

بوُ یِیردَه یَنَه بِیر مَرتَه اِیسلَه تِیش لازِم بوُلگن نوُقطَه شُوکِی،رَسُول الله صلی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی زَمانلَرِیدَه یاکِی اَبُو بَکر رَضِیَ الله عَنهُ نِی یا باشقَه صَحابَه لَرنِی خَلِیفَه لِیک دَورلَرِیدَه مَنَه بُو مَمتَنَعَه طائِفَه سِیگه قَرشِی جَنگنِی اوُلَر باشلَشگن اِیدِی، رَسُول الله صلی الله عَلَیهِ وَسَلَّم طائِفَه وَ قَبِیلَه لَردَگِی ثابِت قَدَم کِیشِیلَرگه مُرتَدلَرنِی شَررِینِی کَم قِیلِیشگه بوُیرُوق بِیرَه دِیلَر. مُرتَدلَر اِیمَس بَلکِی اِسلام اوُلَرگه قَرشِی جَنگ اِعلان قِیلِیب جَنگنِی باشلَه گن اِیدِی.

  یَعنِی مُمتَنَعَه طائِفَه سِیدَگِی مُرتَدلَر بِیرِینچِی بُولِیب جَنگنِی باشلَه گن وَ رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّمنِی صَحابَه لَرِی اوُزلَرِینِی دِفاع قِیلِیشگن، دِیگن نَرسَه بوُلگن اِیمَس، بَلکِی بوُتوُنلَی بوُنِی عَکسِی بوُلگن؛ توُغرِی مَنَه بُو قَبِیلَه لَرنِی کوُپِی اوُزلَرِینِی جَنگ اوُچوُن تَیّارلَشگن وَ حَتَّی بَعضِیلَرِی مَدِینَه گه حَملَه  قِیلِیشنِی قَصد قِیلِیشگن اِیدِی، اَمّا اَبُو بَکر رَضِیَ الله عَنهُ اوُلَرنِی شَرطلَرِیدَن هِیچ قَیسِی بِیرِینِی قَبوُل قِیلمَه گچ وَ اِسلام اوُزِیگه کامِل صُورَتدَه اِیرگه شِیشنِی طَلَب قِیلگچ، مُسُلمانلَرنِی شوُراسِی هَم مُسُلمانلَرنِی رَهبَرِی بوُلمِیش اَبُو بَکر رَضِیَ الله عَنهُ نِی نَظَرِیگه تابِع بوُلدِی؛ مَنَه بُو صُورَتدَه جَنگنِی باشلَه گنلَر رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی اَصحابلَرِی بوُلِیشگن اِیدِی، مَنَه بُو بارَه دَگِی رِوایَتلَر اَنِیق وَ آشکار. اَمّا قَندَی زَماندَه وَ قَندَی قِیلِیب وَ قَندَی شَرائِطلَردَه بُو جَنگنِی باشلَه سَه بوُلَه دِی؟  بُو هَم رَهبَرِیَتگه وَ اوُنِی قوُل آستِیدَگِی شوُراگه باغلِیق بوُلَه دِی، مُسُلمانلَر شاشِیلِیب خَطا، غَلَط حِیسِّیاتلَر یوُزَه سِیدَن قَرار قَبوُل قِیلِیب قوُماندانلِیکنِی وَحدَتِینِی وَ بوُیرُوق وَحدَتِینِی یَککَه یوُرِیش بِیلَن آیاق- آستِی قِیلِیشَه آلِیشمَیدِی وَ چوُنکِی اوُلَر بُو بِیلَن بُویُوک تَفَرُّق گوُناهِیگه ، جِنایَتِیگه دوُچار بوُلِیشَه دِی.

 17- اَگر مُرتَد دِیوانَه بوُلگن بوُلسَه اِرتِداد حُکمِینِی، کافِر بوُلِیشِینِی اِجراسِی اوُندَن آلِیب تَشلَه نَه دِی وَ جَزالَنمَیدِی.

18- مُرتَد کِیشِی اوُلگن پَیتِیدَه یُووِیلمَیدِی، غُسل بِیرِیلمَیدِی وَ کَفَن هَم قِیلِینمَیدِی.

مُرتَد کِیشِی اوُلگن پَیتِیدَه اوُنگه نَماز اوُقِیلمَیدِی وَ اوُنِی مُسُلمانلَرنِی قَبرِستانِیدَه دَفن قِیلِینمَسلِیگِی هَم طَبِیعِی نَرسَه. حَتَّی بَعضِی بِیر اوُلَمالَرنِی عَقِیدَه سِی بوُیِیچَه کافِرلَرنِی قَبرِستانِیگه هَم دَفن قِیلِینمَیدِی، مَنظوُرِیم شُوکِی اَهلِی کِتاب وَ شِبهِ اَهلِی کِتاب کافِرلَرِینِی قَبرِستانِیگه هَم کوُمِیلمَیدِی؛ بَلکِی اوُلَرنِی بِیر جایگه چوُقوُر کاولَب حوُددِی اوُلگن حَیواننِی کوُمگندِیک کوُمِیلَه دِی. حَتَّی بَعضِیلَرنِی فِکرِیچَه باشقَه لَرگه عِبرَت بوُلسِین اوُچُون اوُنِی بِیر جایگه تَشلَب کِیتِیلَه دِی. دِیمَک مُرتَد اوُلگن پَیتِیدَه اوُنگه جَنازَه نَمازِی هَم اوُقِیلمَیدِی وَ اوُنِی حَققِیگه مَغفِرَت طَلَب قِیلِیب دُعا قِیلِینمَیدِی.

بوُندَن تَشقَه رِی کافِر وَ مُرتَدلَر اوُچُون یَحشِیلِیک بِیلَن دُعالَر هَم قِیلِینمَیدِی، بَلکِی اوُلَرنِی قَبرلَرِینِی اوُستِیگه بارِیب جَهَنَّم آلاوِینِی بَشارَتِی بِیرِیلَه دِی.              أُبَشِّرُکَ بِالنَّارِ! سِین اوُچُون جَهَنَّم آلاوِینِی بَشارَتِینِی بِیرَه مَن! خُدایا…… اِی رابِّیم! کِیشِی اوُزِینِی آتَه سِینِی، آنَه سِینِی، اَکَه – اوُکَه سِینِی، سِینگلِیسِینِی، فَرزَندِینِی یاکِی یَحشِی کوُرگن یَقِینلَرِیدَن بِرارتَه سِینِی قَبرِیگه بارِیب، اوُلَرنِی حَققِیگه یَحشِیلِیک بِیلَن دُعا قِیلِیشنِی اوُرنِیگه اوُنگه جَهَنَّم آلاوِینِی بَشارَتِینِی بِیرَه دِی وَ اوُنِی حَققِیگه یَحشِیلِیک بِیلَن دُعا قِیلَه آلمَیدِی. شوُنِینگدِیک اَلله تَعالَی اِبراهِیم عَلَیهِ السَّلامنِینگ آتَه سِینِی حَققِیگه دُعا قِیلِیشِینِی توُغرِی سَنَه مَگن اِیدِی وَ اَیتَه دِیکِی: اِبراهِیم مَنَه بُو بارَه دَه سِیزلَرگه نَمُونَه بُولَه آلمَیدِی:   «إِلاَّ قَوْلَ إِبْراهيمَ لِأَبيهِ لَأَسْتَغْفِرَنَّ لَکَ». مَنَه بُو نِهایَتدَه آغِیر اِیش، مَخصُوصاً مُؤمِن کِیشِی اوُچُون، بُولِیب هَم اَلله تَعالَی بِیزلَرنِینگ اَطرافِیمِیزدَگِی کِیشِیلَرنِی یَحشِی کوُرِیشِیمِیزگه،اَمّا اوُلَر بِیزلَرنِی یَحشِی کوُرمَسلِیکلَرِیگه گوُواهلِیک بِیرگن.  «هَا أَنتُمْ أُولَاءِ تُحِبُّونَهُمْ وَلَا يُحِبُّونَكُمْ». سِیزلَر اوُلَرنِی یَحشِی کوُرَه سِیزلَر، لِیکِن اوُلَر سِیزلَرنِی یَحشِی کوُرمَیدِیلَر. یَعنِی اَلله شوُ نَرسَه گه گوُواهلِیک بِیرِیب توُرِیبدِیکِی، بِیزلَر اوُلَرنِی یَحشِی کوُرَه مِیز، اَمّا مَنَه بُو یَحشِی کوُرگن کِیشِیلَرِینگنِی حَققِیگه یَحشِیلِیک بِیلَن دُعا قِیلَه آلمَیسَن- دَه، بوُنِی اوُستِیگه جَهَنَّمنِی آلاوِینِی بَشارَتِینِی بِیرَه سَن. بُو نِهایَتدَه آغِیر نَرسَه، نِهایَتدَه آغِیردِیر.

دوُستلَرِیمِیزدَن بِیرِینِی اَیتِیشِیچَه، مِین دُنیادَه آتَمنِی جُودَه هَم یَحشِی کُورَردِیم، اوُنِی آشکار اِرتِدادِیدَن قَیتَه رِیشگه حَرَکَت قِیلدِیم وَ اوُنگه بُو بارَه دَه اوُلَرنِی کافِر اِیکَنلِیکلَرِیگه جُودَه کوُپ دَلِیل وَ حُجَّتلَر کِیلتِیردِیم، اوُ کِیشِینِی اوُزلَرِی  هَم اوُلَر کافِر اِیکَنلِیکلَرِینِی اَیتَر اِیدِی، اَمّا بِیر نِیچَه آی دَوامِیدَه سپُوتنِیک کَنَللَرِینِی کوُرگندَن سُونگ، یَنَه اوُشَه سِکوُلارِیستلَرگه  طَرَافدارلِیک قِیلَردِی،سِکوُلار اَحزابلَرگه وَ کوُرد کافِرلَرِیگه طَرَفدارلِیک قِیلَردِی، حَتَّی اوُلَرگه مالِیَه وِی یاردَملَر هَم جوُنَتَدِی وَ مَنَه شُو کُفر عَقِیدَه سِی بِیلَن اوُتِیب کِیتدِی. مَنَه اِیندِی حاضِر اوُنِی حَققِیگه دُعا قِیلَه آلمَیمَن، بِیر جایلَردَه صُحبَتلَردَن، مَعرُوضَه لَردَن کِییِین دُعا قِیلِیاتگن پَیتِدَه شَرمَندَه بُولَه مَن، آتَه لَرنِی حَققِیگه دُعا قِیلِینَه یاتگن پَیتدَه آمِین دِییَه آلمَیمَن، آتَه نِی حَققِیگه مَغفِرَت طَلَب قِیلِینگن دُعالَردَه قوُشِیلَه آلمَیمَن، اوُلَرنِی جَوابِیگه آمِین دِیب جَواب بِیرالمَیمَن. کوُرِیب توُرگه نِینگِیزدِیک نِهایَتدَه آغِیر. اَلله تَعالَی دَن بِیزلَرگه هَمَّه مِیزگه رَحم قِیلِیشِینِی آتَه – آنَه لَرِیمِیزنِی، اَکَه – اوُکَه لَرِیمِیزنِی، اَطرافِیمِیزدَگِیلَرنِی اِیمان بِیلَن بُو دُنیادَن اوُتِیشلَرِینِی وَ اوُلِیملَرِیدَن سوُنگ هَم آرقَه لَرِیدَن قالگنلَرنِی عَذابلَه نِیشِیگه، شَرمَندَه بوُلِیشِیگه بائِث بوُلمَسلِیکلَرِینِی سوُرَب قالَه مِیز. آمِین یا رَبُّ العالَمِین.

20- مُرتَد اوُلگن پَیتِیدَه مُسُلمانلَرنِی قَبرِستانِیگه کوُمِیلمَیدِی، بَلکِی آلدِین هَم اَیتگه نِیمِیزدِیک اوُلگن حَیوانلَرنِی اوُلِیگِیدِیک چوُقوُر کاولَب کوُمِیب قوُیِیلَه دِی.

بَعضِی دوُستلَرِیمِیز شوُنِی اَیتِیشلَرِی موُمکِینکِی، حاضِرگِی دَوردَه  وُجُودگه کِیلگن تَرتِیبسِیزلِیکلَر وَ مُسُلمانلَر یَشَیدِیگن دِیارلَرگه حاکِم بوُلگن جاهِلِیَت سَبَبلِی مُرتَدلَر هَم مُسُلمانلَرگه اوُحشَب اوُلگندَن سوُنگ یوُوِیلَه دِی، کَفَن قِیلِینَه دِی وَ جَنازَه سِیگه نَماز اوُقِیلَه دِی، مُسُلمانلَرنِی قَبرِستانِیدَه کوُمِیلَه دِی وَ باشقَه لَر؛ اَلبَتَّه شُوندَی. اَمّا اَگر شَرائِط توُغرِی کِیلِیب اَوتابُوسدَه بُولسَنگ وَ بالَه نِی اَخلَطِینِی دَفع قِیلَه آلمَه سَنگ وَ اوُنِی بِیر سَلَفَندَه اَوتابوُسنِی اِیچِیدَه اوُشلَب توُرِیشگه مَجبُور بوُلسَنگ، مَنَه بُو نَرسَه اَخلَطنِی تازَه لَه نِیب قالِیشِیگه بائِث بوُلمَیدِی،هَر قَندَی حالَتدَه اوُنِی ماهِیَتِی اوُزگرمَیدِی،حَتَّی اَگر فِرعَونگه، ستَلِینگه، لِینِینگه اوُحشَب موُمِیالَنگن بوُلسَه هَم، بُو حالَتنِی اوُلَرگه تَأثِیرِی یوُق.

اَگر جَهَنَّم دَرَکات یَعنِی آرقَه گه دَرَجَه مَه – دَرَجَه کِیتِیش بُولسَه، دَرَجَه لَرگه اِیگه دِیر، اَگر مَنَه بُو بَدبَختلَرگه مَنَه بُو دُنیانِی اوُزِیدَه بُو عَمَللَر اِجرا قِیلِینسَه، یَعنِی اوُلگن حَیوانگه اوُحشَب کوُمِیلسَه یَحشِیراقدِیر. اَگر مَنَه بوُلَر بِیر یِیرگه اوُلگن حَیواندِیک چوُقوُر کاولَب کوُمِیب یُوبارِیلسَه،شایَد قِیامَتدَه جَهَنَّمنِی دَرَکاتلَرِیدَن بِیر دَرَجَه یوُقارِیراقدَن جای آلِیشِیگه سَبَب بوُلَر وَ عَذابلَرِی هَم کَمراق بوُلَر، اوُلَر اوُچُون هَر هِیل قِیلِیقلَر چِیقَه رِیب اوُلَرنِی مُسُلمانلَرگه اوُحشَه تِیب مُناسَبَتدَه بُولَه یاتگنلَر، اوُلِیملَرِیدَن سوُنگ هَم اوُلَرنِی باشقَه لَر عِبرَت بوُلَه دِیگن حالَتدَه کُومِیشنِی اوُرنِیگه، باشقَه لَرنِی تَرغِیب بوُلِیشِیگه سَبَب بوُلِیشیَپتِی. یَعنِی اَگر دُنیادَگِی حُکملَر اوُلَرنِی اوُستِیدَه اِجرا قِیلِینسَه، اوُلَرنِینگ جَهَنَّم آولاوِیدَگِی حالَتلَرِی هَم یَحشِیراق بوُلِیشِی موُمکِین. چوُنکِی باشقَه لَرنِی تَرغِیب قِیلِینِیشِیگه بائِث بوُلِیشمَیدِی،بَلکِی باشقَه لَر هَم بوُ گوُناهنِی طَرَفِیگه کِیلمَسلِیگِیگه سَبَب بوُلِیشَه دِی. اَگر سِیز یِیتَرلِی مَراسِیملَرنِی اوُتکَزسَنگِیز حَتِّی اوُندَن قِیلِینسِین یا بوُندَی قِیلِینسِین، دِیب وَصِییَت هَم قِیلَه دِیگن بوُلِیشسَه، بُو حالَتدَه آدَملَرنِی آلدِیدَگِی کُفر، کَثافَتلَر چِیرایلِی بوُلِیب کوُرِینَه دِی. حَتَّی باشقَه لَر اوُچُون تَرغِیب هَم بوُلِیشَه دِی وَ اوُلَر توُشِیب قالگن اِرتِدادلَرِینِی یوُلِیگه مانِعلِیک هَم قِیلِیشَه آلمَیدِی، بَلکِی بُو اوُلَرنِی یَنَدَه پَستراقدَگِی دَرَکاتلَرگه توُشِیشلَرِیگه بائِث بوُلَه دِی.

21- مُرتَدگه مِعراث هَم بِیرِیلمَیدِی وَ اوُندَن مِعراث هَم آلِینمَیدِی. مِثال طَرِیقَه سِیدَه اَیتَه دِیگن بوُلسَک،اَگر  سِکوُلار مُرتَدنِی فَرزَندِی مُسُلمان بُولسَه وَ اوُنِی مُرتَد سِکوُلار آتَه سِی اوُلسَه، اوُ آتَه سِیدَن مِعراث آلالمَیدِی وَ اَگر مَنَه بُو مُسُلمان اوُغِیل هَم اوُلسَه اوُنِی مُرتَد آتَه سِی اوُنِی مالِیگه مِعراثخوُر بوُلالمَیدِی. مَنَه بوُ نَرسَه لَر رَسُول الله صلی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی اَیتگن سوُزلَرِیگه مُوافِقدِیر.  “لاَ يَرِثُ المُسْلِمُ الكَافِرَ وَلاَ الكَافِرُ المُسْلِمَ”.    لَا يَتَوَارَثُ أَهْلُ مِلَّتَيْنِ شَتَّى”  .  حوُپ، شُو دَلِیلگه کوُرَه اوُندَن مِعراث هَم آلِینمَیدِی وَ اوُنگه مِعراث هَم بِیرِیلمَیدِی. حَتَّی مُنافِقلَرگه بِیرِیلَه دِی، لِیکِن بوُلَرگه بِیرِیلمَیدِی.

22- مُرتَدنِی قِیلگن یَحشِیلِیکلَرِی، عِبادَتلَرِی باطِل بوُلَه دِی. اوُ آلدِین قِیلِیب اوُتگن یَحشِیلِیکلَرِی، عِبادَتلَرِینِی هَمَّه سِی بِیکار، باطِل بوُلِیب کِیتَه دِی؛ حاضِرگِی پَیتدَگِی نَرسَه لَرِی هَم، اِرتِدادگه توُشِیشِیدَن آلدِینگِی نَرسَه لَرِینِی هَمَّه سِی هَم  باطِل بوُلَه دِی.

23- مُرتَد کِیشِی دائِمِی، هَمِیشَه جَهَنَّمنِی آلاوِیدَه اَبَدِی قالَه دِی وَ هَرگِیز اوُندَن چِیقَه رِیلمَیدِی، گوُناهکار مُسُلمانلَر اِیسَه پاک بوُلگنلَرِیدَن سُونگ اَلله رُحصَت بِیرگن سَبَبلَرگه کوُرَه، جَهَنَّمدَن چِیقِیشَه دِی. اَلله تَعالَی مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی:    «وَمَن یَرْتَدِدْ مِنکُمْ عَن دِینِهِ فَیَمُتْ وَهُوَ کَافِرٌ فَأُوْلَئِکَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فِی الدُّنْیَا وَالآخِرَةِ وَأُوْلَئِکَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِیهَا خَالِدُونَ» ‏(بقره‌/217)،) سِیزلَردَن کِیم اوُز دِینِیدَن قَیتِیب، دِینسِیز حالدَه اوُلسَه، اوُندَی کِیمسَه لَرنِینگ قِیلگن عَمَللَرِی دُنیایوُ آخِیرَتدَه بِیهُودَه کِیتوُر. اوُلَر دوُزَخ اِیگه لَرِیدِیر وَ  اوُندَه اَبَدِی قالَه جَکلَر.

دوُستلَر دِققَت قِیلِینگلَر، نِهایَتدَه خَطَرلِیدِیر.  «وَمَن یَرْتَدِدْ مِنکُمْ عَن دِینِهِ فَیَمُتْ» کِیمکِی دِینِیدَن مُرتَد بوُلگن بوُلسَه، تَوبَه قِیلمَسَه وَ مَنَه شُو اِرتِدادِی بِیلَن اوُلِیب کِیتسَه، اوُنِی بَرچَه یَحشِی عَمَللَرِی باطِل بُولَه دِی، حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فِی الدُّنْیَا وَالآخِرَةِ. فَلانچِی اوُندَن یَحشِیلِیکلَرنِی یا بوُندَی یَحشِیلِیکلَرنِی قِیلگن، اوُنگه خُدا رَحم قِیلسِین، دِیب بوُلمَیدِی. شَک قِیلمَه سَنگِیز هَم بوُلَه دِی، اَلله تَعالَی قوُیِیدَگِیلَرنِی اَیتَه دِی: حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فِی الدُّنْیَا وَالآخِرَةِ، سِیزلَر کوُرِیب توُرگن مَنَه بُو مُرتَدلَرنِینگ عَمَللَرِینِی هَمَّه سِی بَرباد بوُلَه دِی، اوُلَر آلاونِی، جَهَنَّمنِی یارانلَرِیدوُرلَر وَ اوُ یِیردَه اَبَدِی قالِیشَه دِی.

قَرَنگلَر، اَگرسِیزلَرنِی فَرزَندلَرِینگِیز، اَکَه – اوُکَه لَرِینگِیز، آتَه لَرِینگِیز یاکِی سِیزلَرنِی یَقِینلَرِینگِیزدَن بِیرارتَه سِی مُرتَدلَرنِی صَفِیدَه اوُلسَه یاکِی اوُزِینِی اِرتِدادِی بِیلَن مَنَه شُو مُرتَدلَرنِی صَفلَرِیدَه اوُلِیب کِیتسَه، بُو اوُنِی جَزاسِیدِیر:    «وَمَن یَرْتَدِدْ مِنکُمْ عَن دِینِهِ فَیَمُتْ وَهُوَ کَافِرٌ فَأُوْلَئِکَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فِی الدُّنْیَا وَالآخِرَةِ وَأُوْلَئِکَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِیهَا خَالِدُونَ». مَنَه بُو نِهایَتدَه خَطَرلِی نَرسَه. بِیر کِیشِی پِیجاکنِی، پِیکَه کَه نِی، کوُمَلَه لَرنِی، دِیماکرَتلَرنِی صَفِیدَه یوُرَه دِی وَ اوُلَه دِی، بوُلِیب هَم قَندَی یوُلدَه اوُلَه دِی؟ اوُ اوُلگندَن سوُنگ اوُ اوُچُون فَلان مَراسِیملَرنِی اوُتکَه زِیشَه دِی، اوُندَی وَ بوُندَی اِیشلَرنِی قِیلِیشَه دِی، اوُ اوُچُون فَلان اِیشلَرنِی قِیلِیشَه دِی. جاهِلِیَتنِی بِیر قَرَنگلَر قَیِیرگه چَه یِیتِیب بارگن؟ جَهالَت، اَخماقگرچِیلِیکنِی بِیر کوُرِینگلَر،شَرِیعَت اَحکاملَرِیدَن آگاه بوُلمَسلِیکنِی قَندَی دَرَجَه دَه رِواجلَه نِیب کِیتگه نِینِی بِیر کوُرِینگلَر، توُفوُرِیکدَن یا اوُلگن اِیتدَن هَم اِفلاصراق بوُلگن وَ یِیردَگِی سُودرَه لِیب یوُرُوچِیلَردَن هَم پَستراق بوُلگن کِیمسَه گه بِیر مُسُلماندِیک مَراسِیم اوُتکَه زِیشَه دِی وَ اوُنگه مَنَه بُوندَی مُعامَلَه قِیلِیشَه دِی. بِیر جِنایَتچِیگه نِسبَتاً مُسُلماندِیک مُناسَبَتدَه بوُلِیشَه دِی. اَلله تَعالَی دُنیادَگِی وَ آخِیرَتدَگِی عَمَللَرِینِی بَرباد بوُلِیب کِیتَه دِی وَ جَهَنَّمدَه اَبَدِی قالَه دِی  دِیگن کِیمسَه گه شوُندَی مُعامَلَه قِیلِیشَه دِی. حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فِی الدُّنْیَا وَالآخِرَةِ، أُوْلَئِکَ أَصْحَابُ النَّارِ

مَنَه بوُلَر بِیچارَه وَ بَدبَخت مُرتَدلَرنِینگ دُنیادَگِی، آخِیرَتدَگِی اَحکاملَرِی وَ عاقِبَتلَرِی بوُلِیب، اوُلَرگه اِشارَه قِیلِیب اوُتدِیک، بُو اوُلِیب کِیتگن کِیشِیلَرنِی دُنیاوِی اَحکاملَرِی اِیدِی، مَنَه بوُلَر حاضِردَه هَم بار وَ بوُ مُرتَدلَر هَر کوُنِی هَم اوُلیَپگن. اَمّا مَنَه بوُ دُنیادَه کوُمَلَه لَرگه، دِیماکرَتلَرگه، پِیکَه کَه گه اوُحشَه گن اوُزلَرِینِی جُودا قِیلمَه گن مُرتَدلَرنِی اوُستِیدَه حُکمنِی اِجرا قِیلِیشلِیک، اِسلامِی حُکوُمَت سِیستِیمَه سِی مَوجُود بوُلگن دِیارلَردَه حُکوُمَت قُدرَتِی وَ جَماعَت قُدرَتِی پَیتِیدَه موُمکِین بُولَه دِی. اِیندِی مَنَه بُو شَخصگه اِسلامِی حُکوُمَت بُو حُکملَرنِی اِجرا قِیلِیشگه رُحصَت بِیرگن بوُلِیشِی هَم موُمکِین، لِیکِن مَنَه بُو اَحکاملَرنِی بَعضِیسِینِی شَخص خانَدانِیدَه قُدرَتگه اِیگه بوُلسَه اِجرا قِیلَه آلَه دِی، مَثَلاً سِینگلِیسِینِی فَلانچِیگه بِیرمَیدِی  یاکِی قُدرَتگه اِیگه بوُلسَه فَلانچِینِی نِکاهِیگه آلمَیدِی یاکِی مَنَه بوُ اَحکاملَردَن بِیرِینِی اِجرا قِیلمَیدِی. دِیمَک، مَنَه بوُ اَحکاملَر دُنیادَه قُدرَتگه اِیگه بوُلگن پَیتِیدَگِینَه اِجرا قِیلِیب بوُلَه دِی خالاص. اِیندِی مَنَه بُو شَخصنِی خانَدانِیدَه قُدرَتِی بوُلِیشِی موُمکِین یاکِی آدَملَرنِی اوُستِیدَه قُدرَتِی بوُلِیشِی موُمکِین یاکِی مَخصُوصاً اِینگ اَصلِی چارَه صِیفَتِیدَه حُکوُمَت قُدرَتِیگه اِیگه بوُلِیشِی موُمکِین. اِیندِی، اَگر مَنَه بُو کِیمسَه لَر دُنیادَه مُسُلمانلَرنِینگ ضَعِیفلِیکلَرِی سَبَبلِی اَحکاملَردَن قوُتوُلِیب کِیتسَه لَر، اَگرچِی اوُلَر قِیامَت حَقِیدَه مِینگلَب یالغانلَرگه، آرزُولَرگه، خَیاللَرگه اِیگه بُولِیشسَه هَم، اوُلگندَن سُونگ اَلله نِی غَضَبِیدَن، قَهرِیدَن آماندَه قالِیشمَیدِی، فِرعَوننِی عَسکَرلَرِینِی مَنَه شوُ دَرَجَه گه یِیتکِیزگن اوُلَمایِی سُوءنِی اوُزلَرِی هَم فِرعَون بِیلَن بِیرگه دَریاگه توُشِیشگن، مَنَه بُو اوُلَمالَر اوُلَر اوُچُون شُوندَی تَصَوُّراتلَرنِی، خَیاللَرنِی قوُرِیب بِیرگن اِیدِیلَرکِی، مَنَه بوُندَی پَیتدَه اِیسَه بوُ تَصَوُّرلَر، خَیاللَر اِیندِی فایدَه بِیرمَیدِی.

مُنافِقلَر وَ سِکوُلارزَدَه لَر جُملَه سِیدَن بوُلگن دَرولَرِیدَه مَنَه شوُنچَه پَست، حوُنِیک صِیفَتلَرگه اِیگه بُولگن مُرتَدلَر، اِضطِرابلَر وَ توُپَلانگه توُلَه، بِیتَرتِیب حَیاتگه اِیگه بوُلِیشگن اِیدِی، اِیندِی بِیر مَرحَلَه یوُقارِیراقگه چِیقِیب مُرتَدگه، آشکار کافِرگه اَیلَه نِیشگن پَیتدَه، مُسُلمانلَر تامانِیدَن اَلبَتَّه مَنَه بوُندَی مُعامَلَه گه دوُچار بوُلِیشَه دِی- دَه. حَقِیقَتدَه اوُلَر دَحشَتلِی حَیاتگه اِیگه دوُرلَر. حَقِیقَتدَه اوُلَر هَم دُنیادَه وَ هَم قِیامَتدَه دَحشَتلِی حَیاتگه اِیگه بوُلَه دِیلَر. مَنَه بوُندَی عاقِبَتنِی اوُزِیگه تَنلَه شِی آرقَه لِی اِنسان قَنچَه لِیک اَخماق بوُلِیب قالَه دِی؟ اوُ حَقِیدَه اَلاهِیدَه صُحبَتلَه شِیشگه لایِیق بوُلگن اوُرِین شوُکِی، اَلله تَعالَی مُسُلمانلَرنِی جَمِیعیَتِیدَن جُودا بوُلَه دِیگن وَ طَبِیعَتاً مُرتَدگه اَیلَه نَه دِیگن وَ تَوبَه قِیلمَیدِیگن کِیمسَه لَر بارَه سِیدَه آچِیق- آیدِین اوُلدِیرِیش بوُیرُوغِینِی صادِر قِیلِیب مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی:

‏ – وَدُّواْ لَوْ تَکْفُرُونَ کَمَا کَفَرُواْ فَتَکُونُونَ سَوَاء فَلاَ تَتَّخِذُواْ مِنْهُمْ أَوْلِیَاء حَتَّىَ یُهَاجِرُواْ فِی سَبِیلِ اللّهِ فَإِن تَوَلَّوْاْ فَخُذُوهُمْ وَاقْتُلُوهُمْ حَیْثُ وَجَدتَّمُوهُمْ وَلاَ تَتَّخِذُواْ مِنْهُمْ وَلِیّاً وَلاَ نَصِیراً ‏(نساء/89)، ) اوُلَر اوُزلَرِی کافِر بُولگنلِیکلَرِی کَبِی سِیزلَر هَم کافِر بوُلِیب، اوُلَر بِیلَن بَرابَر بوُلِیب قالِیشِینگِیزنِی اِیستَیدِیلَر. بَس، سِیزلَر تا اَلله یوُلِیدَه هِجرَت قِیلمَه گوُنلَرِیچَه اوُلَرنِی دوُست توُتمَنگلَر! اَگر یوُز اوُگِیرسَه لَر، اوُلَرنِی تاپگن جایِینگِیزدَه توُتِیب اوُلدِیرِینگِیز وَ اوُلَردَن نَه بِیر دوُست وَ نَه بِیر یاردَمچِی آلمَنگِیز!

اَلله نِی دَستوُرِی آچِیق- آیدِیندِیر. وَدُّواْ لَوْ تَکْفُرُونَ کَمَا کَفَرُواْ فَتَکُونُونَ سَوَاء،حوُددِی اوُلَرنِی اوُزلَرِی کافِر بوُلگنلِیکلَرِی سِینگه رِی اوُلَر سِیزنِی هَم کافِر بوُلِیشِینگِیزنِی وَ مَنَه بوُ کُفردَه اوُلَر بِیلَن بَرابَر بوُلِیشِینگِیزنِی یَحشِی کوُرِیشَه دِی. مَنَه بوُ بوُگوُنگِی کوُندَه مُرتَدلَر سِیزلَر اوُچُون یوُلگه قوُیگن سپوُتنِیک کَنَللَرِی وَ اَخبارات واسِیطَه لَرِینِی مَقصَدِیدِیر. مَنَه بوُ نَرسَه لَر حَقِیدَه اَلله تَعالَی مَنَه بوُلَردَن اوُزاقلَشمَیسِیزلَرمِی؟- دِیگن. سِیزلَر مَنَه بوُندَی اَخبارات واسِیطَه لَرِیدَن اوُزاقلَشمَیسِیزلَرمِی؟اوُزلَرِینگِیزنِی وَ فَرزَندلَرِینگِیزنِی اوُستِیدَه مَنَه بُو کافِرلَرنِینگ قِیلگن آرزوُلَرِینِی روُیابگه چِیقَه رَه سِیزلَرمِی؟ اوُلَر مَنَه بوُندَی آرزُولَرگه اِیگه دِیرلَر. سِین مَنَه بوُندَی اَخبارات واسِیطَه لَرِینِی مَنزِیلِینگگه آلِیب کِیلِیب، اوُلَرنِی تَبلِیغاتلَرِینِی کوُرَیاتگن پَیتِینگدَه یا قوُلاق سالگن پَیتِینگدَه، سِین اوُلَرنِی آرزُولَرِینِی رُویابگه چِیقَریَپسَن. اوُلَر رُوحِی جَنگلَرنِی باشلَشگن وَ اَستَه – سِیکِینلِیک بِیلَن سِیزلَرنِی هَم اوُزلَرِیگه اوُحشَه گن کافِر قِیلِیشماقچِی.

اوُزِینگنِی اِیختِیارِینگ بِیلَن اوُلَرنِی مَنزِیلِینگگه آلِیب کِیردِینگ. اوُلَرنِی آرزُولَرِینِی رُویابگه چِیقَریَپسَن. مِین بوُلَرنِی خَبَرلَرِینِی اِیشِیتِیش وَ کوُرِیش اوُچُون آلِیب کِیلدِیم ،دِییسَن. اِی یالغانچِی! اَلله تَعالَی قَچان سِینگه خَبَرلَرنِی مُرتَد وَ کافِرلَردَن اِیشِیتگِین دِیگن؟ اَلله تَعالَی اَیتَه دِیکِی:   «فَإِن تَوَلَّوْاْ فَخُذُوهُمْ وَاقْتُلُوهُمْ حَیْثُ وَجَدتَّمُوهُمْ» اَگر باش تارتِیشسَه اوُلَرنِی قَیِیردَه تاپسَنگِیز اوُشلَنگلَر وَ اوُلدِیرِینگلَر، یَعنِی قَیِیردَن تاپسَنگِیزلَر. «وَلاَ تَتَّخِذُواْ مِنْهُمْ وَلِیّاً وَلاَ نَصِیراً» اوُلَرنِی آرَه سِیدَن یار وَ یاران تَنلَه مَنگلَر. دوُستلَر دِققَت قِیلِینگلَر، مَنَه بُو مُرتَدلَر حَقِیدَه بوُلِیب آشکار وَ اَنِیق نَرسَه دِیر. قَرَنگلَر، کوُمَلَه لَردَن، دِیماکرَتلَردَن، پِیکَه کَه، پِیجاکلَردَن بوُلگن مُرتَد کافِرلَر حَقِیدَه، اوُلَرگه نِسبَتاً قَندَی مُناسَبَتدَه بوُلِیشِینگِیزنِی اَیتِیشیَپتِی؟ اَلله تَعالَی اَیتَه دِیکِی:

  مَلْعُونِينَ أَيْنَمَا ثُقِفُوا أُخِذُوا وَقُتِّلُوا تَقْتِيلًا*سُنَّةَ اللَّهِ فِي الَّذِينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلُ وَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللَّهِ تَبْدِيلًا  (احزاب/۶۱) مَگر لَعنَتگه دوُچار بوُلگن حاللَرِیدَه آزگِینَه (وَقت توُرَه آلوُرلَر خالاص). ( اوُ پَیتدَه) اوُلَر قَیِیردَن تاپِیلسَه لَر اوُشلَه نوُرلَر وَ اوُلدِیرِیب تَشلَه نوُرلَر. مَنَه بوُ اِلاهِی سُنَّت اوُتگن دَورلَردَگِی کِیشِیلَر حَقِیدَه اِجرا قِیلِینگن. مَنَه بوُنِی فَقَط رَسُول الله صلی الله عَلَیهِ وَسَلَّم اِجرا قِیلگن دِیب اوُیلَه مَنگلَر،  «سُنَّةَ اللَّهِ فِي الَّذِينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلُ» مَنَه بُو سُنَّت اوُتگن دَورلَردَگِی کِیشِیلَرنِیکِی بوُلگن، یَعنِی خِیلقَت یَرَه تِیلگندَن بوُیان حاضِرگه چَه وَ قِیامَت کوُنِیگه چَه بوُلگن اَلله نِی سُنَّتِیدِیر،   «وَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللَّهِ تَبْدِيلًا» اَلله نِی سُنَّتِیدَه هِیچ قَندَی اوُزگه رِیش مَوجُود اِیمَس.

دِیمَک، کِیچَه بوُلَر اوُلدِیرِیلگن بوُگوُن اِیسَه مُشکِلِی یُوق، دِیب اوُیلَه مَنگلَر. یُوق، مَنَه بُو اَلله نِی سُنَّتِی بوُلِیب، خِلقَت یَرَتِیلگن زَماندَن باشلَب تا قِیامَت کوُنِیگه چَه دَوام اِیتَه دِی. “لَن” کِیلتِیرِیلگن “لَمَّا ” ، “لَا ” کِیلتِیرِیلمَه گن وَ «وَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللَّهِ تَبْدِيلًا» یَعنِی هَرگِیز وَ هَر قَندَی شَرائِطدَه اَلله نِی سُنَّتِیدَه اوُزگه رِیش تاپِیلمَیدِی؛ شوُنِینگدِیک «لَن تَرَانِی» دُنیادَه خُدانِی کوُرَه آلمَیسَن، دِیب بوُ یِیردَه هَم “لَن ” کِیلتِیرِیلگن. شوُنِینگ اوُچُون بُو یِیردَه هَم،   وَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللَّهِ تَبْدِيلًا، یَعنِی مَنَه بُو اَلله نِی سُنَّتِی بُولگن وَ اوُندَه هِیچ قَندَی اوُزگه رِیش کوُرمَیسَن وَ پَیدا قِیلمَیسَن.

آرَه لَرِیدَن مُسَیلَمَه یِی کَذّاب ظُهوُر قِیلگن بَنِی حَنِیفَه قَبِیلَه سِی حَقِیدَه هَم قوُیِیدَگِی آیَتلَر نازِل بوُلگن:

«قُل لِّلْمُخَلَّفِینَ مِنَ الْأَعْرَابِ سَتُدْعَوْنَ إِلَى قَوْمٍ أُوْلِی بَأْسٍ شَدِیدٍ تُقَاتِلُونَهُمْ أَوْ یُسْلِمُونَ»(فتح/16)،) اَعرابِیلَردَن بوُلگن (جِهادگه چِیقمَسدَن) قالگن (مُنافِق) کِیمسَه لَرگه اَیتِینگ: “یَقِیندَه سِیزلَر کوُچ- قُوَّت اِیگه لَرِی بوُلگن بِیر قَوم ( بِیلَن جَنگ قِیلِیش) گه دَعوَت اِیتِیلوُرسِیزلَر. (اوُشَندَه یا) اوُلَر بِیلَن اوُرِیشوُرسِیزلَر یاکِی اوُلَر ( جَنگ جَدَلسِیز) اِسلامگه کِیرُورلَر.

یَعنِی اَگر اِسلامنِی قَبُول قِیلِیشمَسَه اوُلَر بِیلَن جَنگ قِیلَه سِیزلَر، اَهلِی کِتابنِی وَ شِبهِ اَهلِی کِتابنِی کافِرلَرِیگه اوُحشَش جِزیَه بِیرِیشدِیک باشقَه یوُللَر قَبُول قِیلِینمَیدِی، بَلکِی مُشرِکلَر وَ سِکوُلارِیستلَرنِی حُکمِیگه شامِل بوُلِیشَه دِی.

مَنَه بُو آیَتنِی هَمَّه سِی مَنَه شوُنِی اَیتَه دِی، یَعنِی بِیزلَرنِی بَعضِی عالِملَرِیمِیز تَفسِیر قِیلِیشگه نِیدِیک، بُو آیَتلَر اَهلِی کِتابنِی  یا شِبهِ اَهلِی کِتابنِی کافِرلَرِی حَقِیدَه اِیکَنلِیگِی توُغرِی اِیمَس، خَطا قِیلگن بوُلِیشلَرِی موُمکِین، اَهلِی کِتابنِی یا شِبهِ اَهلِی کِتابنِینگ جِزیَه بِیرَه آلِیشلَرِیگه دِققَت قِیلمَه گن بوُلِیشلَرِی موُمکِین، یاکِی اوُلَردَن اِسلام بِیلَن جَنگنِی اوُرتَه سِیدَن بِیرِینِی تَنلَشگه مَجبُور قِیلَه آلمَسلِیگِیمِیزنِی اوُنوُتِیشگندِیر. اَمّا مُشرِکلَر وَ مُرتَدلَر اِسلام بِیلَن جَنگنِی اوُرتَه سِیدَه بِیرِینِی تَنلَشلَرِی کِیرَک.

باشقَه بِیر جایدَه اَلله تَعالَی اوُلَرنِی دُنیادَه عَذاب بِیرِیشِیگه اِیشارَه قِیلَه دِی:      «وَلَقَدْ قَالُواْ كَلِمَةَ الْكُفْرِ وَكَفَرُواْ بَعْدَ إِسْلامِهِمْوَهَمُّواْ بِمَا لَمْ يَنَالُواْ وَمَا نَقَمُواْ إِلاَّ أَنْ أَغْنَاهُمُاللَّهُ وَرَسُولُهُ مِن فَضْلِهِ فَإِن يَتُوبُواْ يَكُ خَيْرًا لَّهُمْ وَإِنيَتَوَلَّوْا يُعَذِّبْهُمُ اللَّهُعَذَابًا أَلِيمًا فِيالدُّنْيَاوَالآخِرَةِ» (توبه/74)) اوُلَر ( یَعنِی مُنافِقلَر سِیزگه یِیتِیب کِیلگن حَقارَت سوُزلَرِینِی) اَیتمَه گنلِیکلَرِیگه قَسَم اِیچَه دِیلَر. حالبُوکِی، کُفر سوُزِینِی اَنِیق اَیتگن اِیدِیلَر وَ اِسلامگه کِیرگنلَرِیدَن سوُنگ یَنَه کُفرگه قَیتگن اِیدِیلَر، هَمدَه اوُزلَرِی یِیتالمَه گن نَرسَه گه ( یَعنِی پَیغَمبَر جانِیگه سوُءِقَصد قِیلِیشگه) قَصد قِیلگن اِیدِیلَر. اوُلَر (مُنافِقلَر) فَقَط اَلله وَ اوُنِینگ پَیغَمبَرِی اوُلَرنِی اوُز فَضلوُ کَرَمِیدَن ( قَتتِیق اِیختِیاجلَرِی وَقتِیدَه غَنِیمَتلَر بِیلَن) بای- بَدَولَت قِیلِیب قوُیگه نِی اوُچُونگِینَه ( اَلله وَ پَیغَمبَرِینِی) یامان کوُردِیلَر،خالاص. بَس، اِیندِی اَگر تَوبَه قِیلسَه لَر، اوُزلَرِی اوُچُون یَحشِی بوُلوُر. اَگر یوُز اوُگِیرسَه لَر، اَلله اوُلَرنِی دُنیایُو آخِیرَتدَه اَلَملِی عَذاب بِیلَن عَذابلَر وَ اوُلَر اوُچُون یِیر یوُزِیدَه بِیران دُوست وَ یاردَمچِی بوُلمَس! 

ذوُالقَرنَینگه باغلِیق بوُلگن کَهف سوُرَه سِیدَگِی آیَتدَن هَم مَنَه بوُ عَذاب بِیرِیشدَن بوُلگن مَنظوُر نِیمَه اِیکَه نِینِی توُشوُنِیب آلسَک بوُلَه دِی؟  «قَالَ أَمَّا مَنْ ظَلَمَ فَسَوْفَ نُعَذِّبُهُ ثُمَّ يُرَدُّ إِلَى رَبِّهِ فَيُعَذِّبُهُ عَذَابًا نُكْرًا».

مَنَه بُو آیَتلَرنِی بَرچَه سِی بِیزلَرگه شُونِی توُشوُنتِیریَپتِیکِی، مُرتَدنِینگ دُنیادَگِی جَزاسِی فَقَط اوُلِیم. اوُنِی بوُندَن باشقَه نَرسَه کوُتمَیدِی. رَسُول الله صلی الله عَلَیهِ وَسَلَّمدَن کِیلتِیرِیلگن رِوایَتلَر،آیَتدَگِی مَنَه بُو مُعامَلَه قِیلِیش رَوِیشِینِی کوُپراق اِیضاحلَب آیدِینلَشتِیرِیب بِیرَه دِیگن نَرسَه شوُکِی، مُرتَدلَرنِی دُنیادَه فَقَط اوُلِیم کوُتَه دِی. مِثال طَرِیقَه سِیدَه کِیلتِیرسَک:

• اِبنِ عَبّاس رَضِیَ اَلله عَنهُ دَن رِوایَت قِیلِینِیب رَسُول الله صلی الله عَلَیهِ وَسَلَّم مَرحَمَت قِیلَه دِیلَرکِی: “مَنْ بَدَّڵ دِینَهُ فَاقْتُلُوهُ”  دِینِینِی اوُزگرتِیرگن آدَمنِی اوُلدِیرِینگلَر، اِمامِی مالِک رَحِمَهُ الله مُوَطّادَه کِیلتِیرِیشِیچَه:  “من غير دِینَهُ فَاقْتُلُوهُ”.   اوُشَه رِوایَتنِی رَسُول الله صلی الله عَلَیهِ وَسَلَّمدَن مَنَه بُو رَوِیش بِیلَن رِوایَت قِیلگن.
•  باشقَه بِیر اوُرِیندَه، مُعاذ رَضِیَ الله عَنهُ یَمَنگه بارگن پَیتِیدَه اَبُو موُسَی اَشعَرِینِینگ بِیر کِیشِینِی اِسلامدَن قَیتگنلِیگِی وَ مُرتَد، یَهُودِی بوُلگنلِیگِی سَبَبلِی باغلَب قوُیگه نِینِی کوُردِی، شوُندَه مُعاذ اوُچ مَرتَه اَیتدِیکِی:   لَا أَجْلِسُ حَتَّى يُقْتَل،َ قَضَاءُ اللَّهِ وَرَسُولِهِ،فَأَمَرَ بِهِ فَقُتِلَ.   یَعنِی اَلله وَ رَسُولِینِی حُکمِی بِیلَن بُو شَخص اوُلدِیرِیلمَه گوُنچَه  اوُتِیرمَیمَن. مَنَه بوُنِی اوُچ مَرتَه اَیتدِی، بوُندَن سوُنگ اوُ شَخصنِی اوُلدِیرِیشگه فَرمان بِیرِیلدِی وَ اوُلدِیرِیلدِی.  فَأَمَرَ بِهِ فَقُتِلَ.

-3عَبدُالله اِبنِ مَسعُود رَضِیَ الله عَنهُ دَن رِوایَت قِیلِینِیشِیچَه، رَسُول الله صلی الله علیه وسلم مَرحَمَت قِیلَه دِیلَرکِی:  “لاَ يَحِلُّ دَمُ امْرِئٍ مُسْلِمٍ يَشْهَدُ أَن لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللهُ وأَنِّي رسُولُ اللهِ إِلاَّ بِإِحْدَى ثَلاَثٍ: الثَّيِّبِ الزَّانِي، وَالنَّفْسِ بِالنَّفْسِ،وَالتَّارِكِ لِدِينِهِ الْمُفَارِقِ لِلْجَمَاعَةِ”.   شَهادَتَیننِی اَیتَه یاتگن مُسُلماننِی قانِی حَلال اِیمَس ( شَهادَتَیننِی کِیلتِیرگن کِیشِی یَعنِی اَشهَدُ أن لا إله إلا الله و أشهد أن محمدا رسول الله، دِیب بوُندَی شَهادَت بِیرگن مُسُلماننِی قانِی حَلال اِیمَس)، مَگر مَنَه بُو اوُچ نَفَردَن بِیرِینِی: 1- توُرموُش اوُرتاغِی بار بوُلِیب زِنا قِیلگن شَخص، 2- جاننِی مُقابِیلِیدَه جان، یَعنِی ناحَق قاتِللِیکنِی بَرابَرِیدَگِی قاصاص. 3- دِینِینِی تَرک قِیلِیب مُسُلمانلَرنِی جَماعَتِیدَن جُودا بوُلگن کِیشِی.

قَرَنگلَر قَندَی چِرایلِی اَیتِیلگن:   “وَالتَّارِكِ لِدِينِهِ الْمُفَارِقِ لِلْجَمَاعَةِ” دِینِینِی تَرک قِیلَه دِی وَ مُسُلمانلَرنِی جَماعَتِیدَن جُودا بُولَه دِی. بِیزلَر توُرت فِیلتِیر وَ توُرتتَه لِیک مَرحَلَه نِی باسِیب اوُتدِیک  وَ مَنَه بُو شَخص مُسُلمانلَرنِی جَماعَتِیدَن جُودا بوُلگن دِیب تَشخِیص بِیرِیلَدِی، توُغرِیمِی یا یُوقمِی؟ جوُدا بُولگن دِیب تَشخِیص بِیرِیلمَه گندَه مُنافِقلَر وَ سِکوُلارزَدَه لَرگه اوُحشَب مُسُلمانلَرنِی اوُرتَه سِیدَه قالگن بوُلَردِی وَ بِیزلَر اوُنِی مُسُلمانلَرنِی جُملَه سِیدَن دِیب حِسابلَردِیک وَ اوُ مَنَه بُو حُکمگه شامِل بوُلمَسدِی. اَمّا اوُنِی توُرت فِیلتِیر وَ توُرت مَرحَلَه دَن اوُتکَزگه نِیمِیزدَن وَ آشکار وَ کافِر دِیب تَشخِیص بِیرِیلگندَن سوُنگ، اوُ مَنَه بُو حُکمگه شامِل بوُلَه دِیمِی یا یوُقمِی؟ اوُنِی اوُزِی بارِیب مَنَه بُو حِزبلَرگه قوُشِیلگن، اِیندِی بوُنِی باقشَه نَرسَه گه نِیازِی یوُق. الْمُفَارِقِ لِلْجَمَاعَةِ ، یَعنِی مُسُلمانلَرنِی جَماعَتِیدَن جوُدا بوُلگن.

شُونِی ذِکر قِیلِیب اوُتِیش لازِمکِی، قُرآن وَ سُنَّتدَگِی نَرسَه لَرنِی اِعتِبارگه آلگن حالدَه، توُرلِی- هِیل اِسلامِی فِرقَه لَرنِی هَمَّه سِی مُرتَدنِی جَزاسِی بُویِیچَه اِتِّفاقلِی نَظَرگه اِیگه دِیرلَر، اَلبَتَّه شَرائِطلَر وَ اوُنِی اوُرِینلَرِی بوُیِیچَه اوُلَرنِی اوُرتَه سِیدَه اِیختِلاف مَوجُود لِیکِن حُکمنِی اَصلِی بارَه سِیدَه حَتَّی اوُلِیم جَزاسِیدَه اِیککِیلَنمَیدِی. اَگر توُرلِی- هِیل اِسلامِی مَذهَبلَرنِینگ فُقَهالَرِینِی سوُزلَرِیدَگِی اَندَک اِیختِلاف، حُکمنِی اَصلِیدَه اِیمَس،اوُنِی مَفهُومِیدَه وَ مَصادِقلَرِیدَه خالاص.

اَلمُغنِی یَعنِی اَهلِی سُنَّت دِیب مَعرُوف بوُلگن فِرقَه نِی فِقهِیدَگِی مُهِم مَنبَعدَه ذِکر قِیلِینگنکِی:

  وَأَجمَع أَهلِ العلم على وُجوبِ قَتْلِ المُرْتَدِّ.  بَرچَه دانِشمَندلَر مُرتَدنِی اوُلدِیرِیشنِی واجِب اِیکَه نِیگه اِجماع قِیلِیشگن. اَیتِیشَه دِیکِی: مَنَه بوُنِی اَبُو بَکردَن، عُمَردَن، عُثمان،عَلِی، مُعاذ، اَبُو مُوسَی اَشعَرِی،اِبنِ عَبّاس، خالِد وَ باشقَه لَردَن رِوایَت قِیلِینگن وَ هِیچ کِیم اوُنِی اِنکار قِیلمَیدِی، باشقَه لَردَن رِوایَت قِیلِینگن وَ هِیچ کِیم اوُنِی اِنکار قِیلمَیدِی، مَنَه شُو شِیوَه بِیلَن اِجماع قِیلِینگن، مَنَه شُو بِیلَن نِیمَه اوُچُون اِجماع قِیلِینگن، نِیمَه اوُچُون؟ چوُنکِی اوُلَرنِی هَمَّه سِی بوُ نَظَرگه اِتِّفاق قِیلِیشگن. صَحابَه لَرنِی بَرچَه سِی  اوُنِی اوُستِیدَه اِجماع قِیلِیشگن.

12 اِماملِیک شِیعَه لَرنِی فِقهِی مَنبَعلَرِیدَن بُولگن فِقهُ الحُدُود وَالتَّعزِیرات هَم گوُواهلِیک بِیرَه دِیکِی: «اجمع العلماء و الفقهاء من العامه و الخاصه، قديماً و حديثاً، ان من خرج عن الاسلام فهو مرتد واجب القتل»، اوُتگن وَ حاضِرگِی دَورلَردَگِی شِیعَه وَ سُنِّیلَرنِی اوُلَمالَرِی وَ فُقَهالَرِی شُونگه اِجماع قِیلِیشگنکِی، اِسلامدَن چِیققَن کِیشِی مُرتَد بوُلَه دِی وَ اوُلدِیرِیلَه دِی.

مُرتَدلَرنِی عَیاللَرِی، مُرتَدلَرنِی فَرزَندلَرِیگه خاص اَحکاملَر وَ مُرتَدلَرنِینگ تَوبَه سِی.

اوُتگن اوُرِینلَرگه خِلاف رَوِیشدَه اَهلِی قِبلَه مَنَه بُو بارَه دَه هِیلمَه – هِیل کوُز- قَرَشلَرگه اِیگه دِیر.

اِمامِی نَوَوِی رَحِمَهُ الله  مُسلِمنِی شَرحِیدَه اَیتَه دِیکِی: “مُرتَدنِی اوُلدِیرِیلِیشِی بارَه سِیدَه مُسُلمانلَر اِجماع وَ اِتِّفاقگه اِیگه دوُرلَر، اَمّا اوُلدِیرِیلِیشدَن آلدِین اوُندَن تَوبَه قِیلِیشنِی سوُرَش واجِبمِی یا مُستَحَبمِی وَ یاکِی نِیمَه لَر بُویِیچَه تَوبَه قِیلِیش سوُرَه لِیشِی وَ نِیمَه لَر بُویِیچَه تَوبَه قِیلِیش سوُرَلمَسلِیگِی وَ کِیم اوُنِی اوُستِیدَگِی شَرعِی جَزاسِینِی اِجرا قِیلِیشِی یاکِی عَیال کِیشِی هَم اِیرکَک کِیشِیگه اوُحشَب اوُلدِیرِیلِیشِی بارَه سِیدَه اِیختِلافگه اِیگه دوُرلَر. اَبُو حَنِیفَه، حَسَن وَ قَتادَه دَن باشقَه اوُلَمالَرنِی بَرچَه سِینِی نَزدِیدَه عَیال کِیشِی هَم اِیرکَک کِیشِیدِیک اوُلدِیرِیلَه دِی؛ لِیکِن اَبُو حَنِیفَه اَیتَه دِیکِی: عَیال کِیشِی اوُلدِیرِیلمَیدِی، فَقَط زِندانگه تَشلَه نَه دِی، حَسَن وَ قَتادَه هَم عَلِی اِبنِ اَبِی طالِب رَضِیَ الله عَنهُ دَن کِیلتِیرِیلگن رِوایَت بُویِیچَه اَیتِیشَه دِیکِی، عَیال کِیشِی اوُلدِیرِیلمَیدِی، بَلکِی کَنِیز، قوُل قِیلِیب آلِینَه دِی.” 

مَنَه بوُلَر اَهلِی قِبلَه نِینگ هِیلمَه – هِیل کوُز- قَرَشلَرِی اِرایَه بِیرِیلگن اوُرِینلَر بوُلَه دِی، فَقَطگِینَه شوُرا اوُزِینِی واحِد اِجماعسِینِی کَنَلِی آرقَه لِی آخِیرگِی رَعینِی – مُسُلمانلَرنِی رَهبَرِی وَ اَمِیرِی مَنَه شوُ شوُرانِی نَمایَندَه سِی بوُلَه دِی – اِرایَه بِیرَه دِی وَ اوُزِینِی آخِیرگِی رَعیِینِی صادِر قِیلَه دِی.

اَیختِلافلِی اوُرِینلَردَن بِیرِی، مُرتَدلَرگه وَ مُرتَدلَرنِی فَرزَندلَرِیگه تَوبَه مَسَلَه سِیدَه قَندَی مُناسَبَتدَه بوُلِیش وَ مُرتَد بوُلگن عَیاللَرگه نِسبَتاً قَندَی جَزالَش بارَه سِیدَه دِیر. مُرتَدنِی تَوبَه سِی حَقِیدَه بِیر دَستَه قوُیِیدَگِی نَظَرگه اِیگه:

 دَعوَتدَن وَ باشقَه آلدِینِی آلوُچِی اِیشلَردَن سُونگ آخِیرگِی مَرحَلَه صِیفَتِیدَه قوُللَنگن جَنگنِی آرَه سِیدَه ( یَعنِی اِسلام اَهلِی بِیلَن مُرتَدلَرنِی آرَه سِیدَگِی جَنگدَه) هَر قَندَی مُرتَد اَسِیر توُشسَه وَ اوُنِینگ مُرتَدلَرنِی جِبهَه سِیگه توُشِیب قالگن مُخالِف مُسُلمان اِیمَس،بَلکِی مُرتَد اِیکَنلِیگِی تَشخِیص بِیرِیلسَه، اوُنِی تَوبَه سِی قَبوُل قِیلِینمَیدِی وَ فَقَط اوُلِیم اوُنِی کوُتَه دِی:   «إِنَّ الَّذِینَ کَفَرُواْ بَعْدَ إِیمَانِهِمْ ثُمَّ ازْدَادُواْ کُفْراً لَّن تُقْبَلَ تَوْبَتُهُمْ وَأُوْلَئِکَ هُمُ الضَّآلُّونَ» ‏(آل عمران/90)، )  اَلبَتَّه اِیمان کِیلتِیرگنلَرِیدَن کِییِین کافِر بوُلگنلَر، سوُنگرَه کُفرلَرِی یَنَدَه زِیادَه بوُلگن کِیمسَه لَرنِینگ قِیلگن تَوبَه لَرِی هَرگِیز قَبوُل قِیلِینمَیدِی. اَنَه اوُشَه لَر حَق یُولدَن تایِیلگوُچِیلَردیِر.

مَنَه بُو یِیردَه هَم “لَن” سوُزِی کِیلتِیرِیلگن: یَعنِی هَرگِیز وَ هَر قَندَی شَرائِطدَه. اَلله تَعالَی سَیِّیدِیمِیز مُوسَی عَلَیهِ السَّلامنِی طَلَبِیگه قَندَی جَواب بِیرَه دِی:  «قَالَ رَبِّ أَرِنِی أَنظُرْ إِلَیْکَ قَالَ لَن تَرَانِی»، “پَروَردِیگارِیم، مِینگه (جَمالِینگنِی) کوُرسَتگِین. سِینگه بِیر قَرَی،” دِیدِی. (اَلله) اَیتدِی: “سِین مِینِی ( بُو دُنیادَه) هَرگِیز کوُرالمَیسَن.”

مَنَه بُو حالَتدَه، شوُنِینگدِیک مَنَه بُو دُنیادَه اِلَه هَر قَندَی شَرائِطدَه کوُرِیب بوُلمَیدِی، مَنَه شُو رَوِیشگه کوُرَه، بوُندَی حالَتدَه اَسِیر توُشگن وَ مُرتَدلَرنِی جِبهَه سِیدَه یوُرگن مُخالِف مُسُلمان اِیمَس، بَلکِی حَقِیقَتدَه مُرتَد، دِیب تَشخِیص بِیرِیلگن مُرتَدنِی تَوبَه سِی هَرگِیز وَ هَر قَندَی شَرائِطدَه قَبُول قِیلِینمَیدِی.

مَنَه بُو مَرتَد مُنافِقلَر وَ سِکوُلارزَدَه لَرنِی تُودَه سِیدَه بوُلگن پَیتِیدَه هَم، مُسُلمانلَرگه اَنَه اوُشَنچَه دَردلَرنِی تاتتِیرگن، اوُ اِرتِدادِیدَن سُونگ هَم فُرصَتگه اِیگه اِیدِی، اَمّا تَوبَه قِیلمَه گن، اِیندِی اِیسَه جَنگ پَیتِیدَه قوُلگه توُشِیب اَسِیر بوُلگن وَ مُرتَدلَرنِی جِبهَه سِیدَگِی مُخالِف مُسُلمان اِیمَس، بَلکِی هِیچ قَندَی شَک – شُبهَه سِیز مُرتَد اِیکَه نِی تَشخِیص بِیرِیلگن؛ اوُ اوُزِینِی نَجاتِی اوُچُون هِیچ قَندَی یُول قالدِیرگه نِی یُوق.

مَنَه بُو یالغانچِی،رِیاکار، خِیانَتچِی، خِیلَه گر، قَسَمخوُر کِیمسَه بوُلِیب، اوُ مُنافِقلَر وَ سِکوُلارزَدَه لَر توُدَه سِینِی آرَه سِیدَه بوُلگن پَیتِیدَه هَم اوُنِی کَرتَه سِی باشقَه حوُنِیک صِیفَتلَرگه توُلَه بوُلگن، بِیز بُو صِیفَتلَرنِی هَمَّه سِیگه اِیشارَه قِیلدِیک وَ اوُقِیدِیک وَ اِیندِی اِیسَه اوُنِی قوُلِی مُسُلمانلَرنِی قانِیگه هَم بِیلَنگن وَ عَمَلدَه دُشمَنلَرنِی صَفِیدَن جای آلگن وَ اوُلَرنِینگ مُسُلمانلَرنِی اوُلدِیرِیش جِنایَتِیدَه شِیرِیک بوُلگن، اوُ اِیندِی هَر قَندَی شَرائِطدَه اوُزِینِی حَیاتِینِی دَوام اِیتتِیرِیش اوُچُون هِیچ قَندَی یوُلنِی قالدِیرگه نِی یوُق. اوُ اِیشتِراک اِیتگن جَنگدَه مُسُلمانلَرنِی اوُلدِیرِیلگن، مُسُلمانلَر اوُلگن وَ اوُ مُسُلمان شَخصنِی اوُلِیمِی بُویِیچَه جِنایَتگه شِیرِیک حِسابلَه نَدِی.

باشقَه بِیر گوُرُوه اوُلَمالَرنِی فِکرِیچَه، اَگر مُنافِق وَ سِکوُلارزَدَه لَردَن بِیرِی اوُنِی اِسلام دائِرَه سِیدَن چِیقَه رِیب یُوبارگن جِنایَتِی اوُچُون بِیر مَرتَه تَوبَه قِیلسَه، اوُنِی تَوبَه سِی قَبوُل قِیلِینَه دِی وَ اوُنِی جاهِللِیگِیگه عُذر کِیلتِیرِیلَه دِی وَ اَگر مُسُلمان کِیشِی هَم مَنَه شوُندَی آغِیر جِنایَتنِی قِیلگن بوُلسَه، اوُچ کوُن زِندانگه تَشلَه نِیب اوُنگه تَوبَه قِیلِیشِی اوُچُون فُرصَت بِیرِیلَه دِی وَ اوُنِی شُبهَه سِی بَرتَرَف قِیلِینَه دِی، اَگر تَوبَه قِیلسَه اوُنِی قوُیِیب یوُبارِیلَه دِی وَ اوُندَن تَوبَه سِینِی قَبوُل قِیلِینَه دِی، اَمّا اَگر یَنَه آگاه حالِیدَه عُذرسِیز مَنَه شُو جِنایَتنِی تَکرارلَه سَه، اوُنِی تَوبَه سِی قَبُول قِیلِینمَیدِی وَ مُرتَدلَرگه اوُحشَب اوُنگه مُغَلِّظَه  وَ شِددَتلِی مُعامَلَه قِیلِینَه دِی. شوُنِینگ اوُچُون “لَن ” سوُزِی کِیلتِیرِیلگن.

اِمامِی مالِک قوُیِیدَگِی حَدِیثنِی اِیضاحِیدَه  “مَنْ بَدَّڵ دِینَهُ فَاقْتُلُوهُ”  مُوَطّادَه کِیلتِیرگنکِی: اوُنِی مَعناسِی شوُکِی،اِسلامدَن چِیققَن وَ اِسلامدَن باشقَه زَنادِیقَه وَ اوُنگه اوُحشَگن فِرقَه لَرگه قوُشِیلگن هَر بِیر کِیشِی، اَگردَه مُسُلمانلَرنِی قوُلِیگه توُشِیب قالسَه اوُلدِیرِیلَه دِی وَ اوُلَردَن تَوبَه قِیلِیشنِی سوُرَلمَیدِی. چُونکِی اوُلَرنِی تَوبَه سِینِی توُشُونِیب بوُلمَیدِی. یَعنِی اَسِیرلِیککَه توُشِیشِیدَن آلدِین اوُنِی راست اَیتَه یاتگه نِینِی شایَد توُشوُنسَه بوُلَه دِی وَ اِیمانِینِی قَبوُل قِیلِینَه دِی، اَمّا قوُراللِی جَنگدَن سوُنگ اَسِیرلِیککَه توُشگن بوُلسَه، اوُنِی قِیلَه یاتگن تَوبَه سِینِی دَلِیلِی نِیمَه اِیکَه نِینِی هِیچ کِیم توُشوُنمَیدِی، توُشوُنِیب بوُلمَیدِی، مُسُلمانلَرنِینگ اَمِیریی،قوُماندانِینِی تَشخِیصِیگه کوُرَه اوُلدِیرِیلَه دِی.

12 اِماملِیک شِیعَه لَر هَم هِیلمَه – هِیل رِوایَتلَرنِی کِیلتِیرِیب شُو نَرسَه گه اِعتِقاد قِیلِیشَه دِیکِی، مُرتَد بُولگن مُسُلمانزادَه ( اِصطِلاح بُویِیچَه فِطرِی بُولسَه، مُرتَد بوُلگن مُسُلمانزادَه گه فِطرِی دِییِیلَه دِی) اَگر شوُندَی مُسُلمان مُرتَد بوُلسَه، حاکِم اوُندَن تَوبَه قِیلِیشنِی سوُرَشگه مُوَظَّف اِیمَس، اوُندَن اَلبَتَّه تَوبَه قِیلِیشِینِی سُورَه شِی لازِم وَ شوُندَه اوُنِی اوُلدِیرِیش مُومکِین بُولَه دِی، دِییَه آلمَیسَن، مَنَه بوُندَی مُرتَد اَگر تَوبَه قِیلسَه اوُنِی تَوبَه سِی قَبوُل قِیلِینمَیدِی وَ اوُ اوُلدِیرِیلِیشِی کِیرَک.

مَنَه بُو، صَفلَرِینِی مُسُلمانلَرنِی صَفِیدَن جُودا قِیلگن وَ مُسُلمانلَرنِینگ جَمِیعیَتِیدَن بوُتوُنلَی جُودا بُولگن کِیشِیلَرگه مُعامَلَه قِیلِیشنِینگ رَوِیشِی بوُلَه دِی. اِیندِی اَگر مُسُلمانلَرنِی آرَه سِیدَگِی کِیشِیلَر، مُنافِقلَر وَ سِکوُلارزَدَه لَرگه خاص بوُلگن جِنایَتلَرنِی قِیلَه دِیگن بوُلِیشسَه وَ مَنَه بُو جِنایَتلَر اوُلَرنِی اِسلام دائِرَه سِیدَن چِیقِیشلَرِیگه بائِث بوُلسَه وَ کافِر بوُلِیشسَه لِیکِن تَوبَه قِیلِیشمَسَه وَ اوُزلَرِینِی جِنایَتلَرِینِی دَوام اِیتتِیرِیشسَه ؛ اوُلَر مُسُلمانلَرنِی جَمِیعیَتِیدَن فِیزِیکِی وَ جِسماناً جُودا بوُلِیشمَه گن بوُلِیشسَه هَم، اَمّا عَقِیدَه وِی جِهَتدَن اوُزلَرِینِی مُسُلمانلَرنِی جَمِیعیَتِیدَن چِیقَه رِیب آلِیشگن بوُلَه دِی. اَگر مَنَه بُو دَستَه توُرتتَه لِیک فِیلتِیردَن وَ توُرتتَه لِیک مَرحَلَه دَن اوُتکَه زِیلسَه وَ مَنَه بوُ شَخص یَنَه جِنایَتچِی وَ فاسِد دِیب تَشخِیص بِیرِیلسَه، اَلله اوُلَرگه عَذاب بِیرَه دِی، اِیندِی بُو قِیامَتدَه بُولِیشِی هَم موُمکِین یاکِی شوُ دُنیادَه مُسُلمانلَر تامانِیدَن بِیرِیلِیشِی هَم موُمکِین.  «نُعَذِّبْ طَائِفَةً بِأَنَّهُمْ كَانُوا مُجْرِمِينَ».

هَر قَندَی حالَتدَه، تَوبَه مَسَلَه سِی بُویِیچَه مُرتَدلَرنِی جِبهَه سِیدَگِی مُخالِف مُسُلمانلَرنِی مُهِم مَسَلَه سِیگه نِهایَتدَه دِققَت بِیلَن اِعتِبار بِیرِیلِیشِی کِیرَک، اِنشاءَلله کِیلَه جَکدَه اوُ حَقِیدَه یَنَدَه کوُپراق اِیضاح بِیرَه مِیز. مَنَه بوُندَی اِرتِداد حُکمِی بِیرِیلگن شَخصلَرنِی اوُچرَتگن پَیتِیمِیزدَه یاکِی اَسِیرگه توُشِیب قالگنلَرِیدَه اوُلَرنِینگ مُرتَد اِیمَسلِیکلَرِی بارَه سِیدَگِی حَقِیقَت بِیزلَرگه آچِیق – آشکار بوُلسَه؛ بُو وَقتدَه اوُلَرگه نِسبَتاً حوُددِی اِرتِداد جِنایَتِیگه دوُچار بُولگن مُخالِف مُسُلمان صِیفَتِیدَه مُناسَبَتدَه بوُلَه مِیز وَ تَوبَه سِینِی قَبوُل قِیلَه مِیز وَ اوُنِی مُرتَدلَرنِی صَفِیدَن جوُدا قِیلَه مِیز. چوُنکِی اوُنِی مُرتَدلَرنِی حُکمِیگه شامِل قِیلمَیمِیز، حَتَّی اَگر بِیزلَرگه قَرشِی جَنگ قِیلگن مُخالِف مُسُلمان بوُلگن تَقدِیردَه هَم.

مَنَه بُولَر اِیککِی دَستَه دوُرلَر: بِیرِینچِی دَستَه تَشقِی باسقِینچِی سِکوُلارلَر وَ اوُلَرنِی مَحَلِّی نَوکَرلَرِی بِیلَن مُبارَزَه قِیلِیش بوُیِیچَه، بِیزلَرگه مُخالِف اِجتِهادگه، تَعوِیلگه اِیگه دِیرلَر وَ مَنَه شوُ نَرسَه اوُلَرنِینگ بِیز بِیلَن مُخالِف بوُلِیشلَرِیگه،هَمدَه هاحلَه مَگن حالَتدَه تَشقِی باسقِینچِی کافِرلَرنِی، اوُلَرنِی نَوکَرلَرِینِی جِبهَه سِیگه توُشِیب قالِیشلَرِیگه سَبَب بوُلگن، اَمّا اوُلَر آلِیب بارَه یاتگن جَنگلَرنِی ثَمَرَه سِی بِیزلَرنِی هَر اِیککِیمِیزنِینگ دُشمَنِیمِیزنِی فایدَه سِیگه حِذمَت قِیلَه دِی. اِیککِیمِیزنِی اوُرتَه مِیزدَگِی جَنگ اِیککِی مُؤمِننِی اوُرتَه سِیدَگِی جَنگ بوُلِیب، اِیندِی حَق یا بُو طَرَفدَه بوُلِیشِی هَم موُمکِین یاکِی اِیککِینچِی تاماندَه بوُلِیشِی هَم مُومکِین. هَر قَندَی حالَتدَه، اوُلَر اوُزلَرِینِی تَعوِیلاتلَرِیدَه خَطا قِیلِیشگن وَ بُو یِیردَه هَر اِیککِی مُؤمِن بِیر- بِیرِی بِیلَن جَنگ قِیلگن، اَمّا جَنگ شوُندَی بِیر شِیوَه دَکِی، طَرَفلَرنِی بِیرِی اوُزِی اِیستَه مَه گن حالدَه تَشقِی باسقِینچِی کافِرلَرنِی جِبهَه سِیگه اوُتِیب قالَه دِی وَ اوُلَرنِی ثَمَرَه سِی هَم دُشمَننِی فایدَه سِیگه بوُلَه دِی وَ شَررِی اِیسَه اوُلَرنِی اوُزلَرِیگه مُسُلمانلَرگه قَیتَه دِی وَ ظاهِردَه مُسُلمانلَرنِی مُشتَرَک دُشمَنِی بِیلَن بِیرگه بِیر جِبهَه دَه مُخالِف مُسُلمان گوُرُوهگه اِیسَه قَرشِی بوُلِیب قالَه دِی.

باشقَه بِیر دَستَه دَگِی مُسُلمانلَر بارکِی باسقِینچِی نَوکَرلَرنِی خِیلَه – نَیرَنگلَرِیگه اَلدَه نِیشگن. مَثَلاً حاضِر جوُدَه کوُپچِیلِیک سَیّاف، عَبدُالَّطِیف مَدخَلِی (عِراقنِینگ کوُردِستانِیدَگِی) آلِ سَعُودنِی خائِن مُفتِیلَرِی وَ شُولَرگه اوُحشَش باشقَه خائِن مُفتِیلَرگه اوُحشَه گن،حاکِملَرنِی وَ اَمِیرِکَه نِی، نَتانِی وَ باشقَه باسقِینچِیلَرنِی، طاغوُتلَرنِی اِیختِیارِیدَگِی اوُلَمایِی سُوء  وَ الرُّوَیبِضَه وَ دِینفُرُوش خائِنلَرنِی تَبلِیغاتلَرِی سَبَبلِی اوُلَرنِی تَأثِیرِیگه توُشِیب قالِیشگن، اوُلَرنِی تَبلِیغاتلَرِی بائِث بِیزلَرنِی خَوارِج دِیب بِیلِیشَه دِی، یاکِی جوُدَه کوُپچِیلِیک بِیزلَرنِی مُرتَد یاکِی کوُپلَرِی بِیزلَرنِی مُزدوُر، ساتقِین یا دِیننِی، آدَملَرنِی، اَئِمَّه نِی دُشمَنِی وَ بِیگوُناه کِیشِیلَرنِی قِیرغِینِیگه وَ مُسُلمانلَرنِی دِیارلَرِینِی نابوُد بوُلِیشِیگه وَ بوُندَن باشقَه اَنچَه – موُنچَه جِنایَتلَرگه سَبَبچِی دِیب بِیلِیشَه دِی.

دَرحَقِیقَت بِیزلَرنِی رُوبَرُویِیمِیزدَگِی کِیشِیلَر بِیزلَرنِینگ اَلدَنگن بِرادَرلَرِیمِیز وَ آپَه – سِینگِیزللَرِیمِیز بوُلِیشَه دِی، اوُلَرگه یالغان اَیتِیشگن، اوُلَر خَوارِج، مُرتَد، ساتقِین، اَجنَه بِی، دِیننِی وَ مِللَتنِی، اَئِمَّه لَرنِی دُشمَنِی، عَیاللَرگه وَ بالَه لَرگه، اِیرکَک کِیشِیلَرگه هَم رَحم قِیلمَیدِیگن وَ مُسُلمان عَیاللَرنِی کَنِیزلِیککَه آلَه دِیگن، هَمدَه مُسُلمان عَیاللَرنِی آلدِی- ساتدِی بازارِیدَه پوُللَیدِیگن وَ گوُدَکلَرنِی قَتلِی عام قِیلَه دِیگن وَحشِی، جِنایَتکارگه قَرشِی جَنگ قِیلیَپمِیز، دِیب اوُیلَه شَه دِی. اَصلِیدَه  اوُلَر بِیزلَرگه قَرشِی جَنگ قِیلمَه یَپتِی، بَلکِی عُمُوماً مَوجُود بوُلمَه گن خَیاللَرِیدَگِی بِیر مَوجُودات بِیلَن جَنگ قِیلِیشیَپتِی. اَگر شوُندَی مَوجُودات مَوجُود بوُلگن تَقدِیردَه بِیزلَر هَم اَلبَتَّه اوُلَر بِیلَن بِیرگه جَنگ قِیلَه مِیز. بِیزلَرنِی قَیسِی بِیرِیمِیز مَنَه بُو جِنایَتلَرگه وَ بوُندَی جِنایَتچِیلَرگه راضِی بوُلَه دِی؟

مُرتَدنِی عَیالِینِی اوُلدِیرِیش یا اوُلدِیرمَسلِیک بارَه سِیدَه هَم اِیککِی هِیل نَظَر مَوجُود:

اِسلامِی فِرقَه لَرنِی وَ مَذهَبلَرنِی اَکثَرِی شوُنگه اِعتِقاد قِیلِیشَه دِیکِی، اَگر بِیر عَیال مُرتَد بوُلَه دِیگن بُولسَه وَ سُوز، عَمَل بِیلَن اِیشانچگه کوُرَه شُبهَه سِیز حالَتدَه اوُزِینِی مُسُلمانلَرنِی جَمِیعیَتِیدَن جُودا قِیلسَه وَ تَوبَه قِیلمَسَه، رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم مَرحَمَت قِیلگن نَرسَه لَرِی عُمُومِی وَ قَمرَب آلوُچِی بوُلگنلِیگِی بائِث:  “مَن بدَّلَ دينَهُ فاقتُلوهُ”، اوُلدِیرِیلِیشِی کِیرَک، مَنَه بوُ اَساسگه کوُرَه عَیال وَ اِیرکَکنِی آرَه سِیدَه رِیددَه حَددِینِی اِجرا قِیلِیش بوُیِیچَه فَرق مَوجُود اِیمَس. اَگر بَعضِی بِیر اوُرِینلَردَه رَسُول الله صلی الله عَلَیهِ وَسَلَّم عَیاللَرنِی اوُلدِیرِیشدَن قَیتَرگن بوُلسَه لَر، بُو اَصلِی کافِر عَیاللَرنِینگ کوُپِینِی ضَعِیفلِیکلَرِی سَبَبلِی اِیدِی. چوُنکِی مَنَه شوُ ضَعِیفلِیک سَبَبلِی اوُشَه زَمانلَردَه اوُلَر جَنگلَردَه حاضِر بوُلِیشمَس اِیدِی. یَعنِی اوُلَرنِی قوُلِیدَه قِیلِیچ بُولمَه گن، جَنگلَردَه هَم اِیشتِراک اِیتِیشمَسدِی، اوُلَردَگِی مَنَه شوُ ضَعِیفلِیک وَ جَنگلَردَه اِیشتِراک اِیتمَسلِیکلَرِی بائِث رَسُول اَلله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم اَصلِی کافِر عَیاللَرنِی اوُلدِیرِیشدَن نَهِی قِیلگن اِیدِیلَر.

مَنَه بُو بارَه دَه عَیال کِیشِی هَم اِیرکَکلَرنِی حُکمِیگه شامِل بوُلِیشَه دِی ” مَن بدَّلَ دينَهُ فاقتُلوهُ “عَیال کِیشِی بِیلَن اِیرکَک کِیشِینِی اِرتِداد حُکمِیدَه فَرق بوُلمَیدِی، بُو بارَه دَه جوُدَه کُوپ رِوایَتلَر مَوجُود،مَثَلاً:

• جابِر رَضِیَ الله عَنهُ دَن وَ اوُمَّ المُؤمِنِین عایِشَه رَضِیَ الله عَنها دَن توُرلِی- هِیل شِیوَه لَرگه کوُرَه رِوایَت قِیلِینگن، بِیر عَیال مُرتَد بوُلَه دِی، اوُنگه اِیککِینچِی مَرتَه مُسُلمان بوُلِیشلِیکنِی، تَوبَه قِیلِیشنِی وَ اِسلامگه قَیتِیشنِی تَکلِیف قِیلِینَه دِی، اَمّا اِنکار قِیلَه دِی، رَسُول الله صلی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِینگ دَستوُرلَرِیگه بِنائاً اوُلدِیرِیلَه دِی:     «أَنَّ امْرَأَةً يُقَالُ لَهَا أُمُّ مَرْوَانَ ارْتَدَّتْ عَنِ الإِسْلامِ، فَأَمَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُعْرَضَ عَلَيْهَا الإِسْلامُ، فَإِنْ رَجَعَتْ وَإِلا قُتِلَتْ».

• یاکِی قوُیِیدَگِیچَه کِیلتِیرِیلگن: «أنَّ امرأة يُقال لها أُم مروان ارتدت فأمر النبي صلى الله عليه وسلَّم بأنْ يُعرَض عليها الإسلام فإنْ تابت وإلا قُتِلَت، فأبت أنْ تُسلِم فقُتِلَت»..
• عایشه رَضِیَ الله عَنها مَرحَمَت قِیلگنلَرکِی:  «ارتدت امرأة يوم أحد، فأمر النبي صلى الله عليه وسلم أن تستتاب فإن تابت وإلا قُتِلَتْ».
•  بوُندَن تَشقَرِی، حَفصَه اوُمُّ المُؤمِنِین رَضِیَ الله عَنها هَم اوُزِینِی قوُلِی بِیلَن بِیر سِحرگر عَیالنِی اوُلدِیرَه دِی. 
• اَبُو داوُد وَ نَسائِی هَم صَحِیح سَنَد بِیلَن عَبّاس رَضِیَ الله عَنهُ دَن رِوایَت قِیلَه دِیکِی، بِیر کوُزِی عاجِیز مُسُلمان کِیشِینِینگ عَیالِی رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّمنِی حَقارَت قِیلَردِی وَ بوُ کِیشِی اوُنِی بِیر نِیچَه مَرتَه آگاهلَنتِیرَه دِی، ( یَعنِی مَنَه بُو اِیشنِی قِیلمَسلِیکنِی تَأیِینلَیدِی، جوُنکِی اوُ زَماندَه هِیچ کِیم بوُندَی گوُناهنِی قِیلمَسدِی وَ بوُندَی جِنایَتنِی حُکمِی اوُلِیم اِیکَه نِینِی هَمَّه بِیلَردِی، اِسلامِی حُکوُمَت هَمَّه گه اَگر بِیرار کِیم بوُندَی جِنایَتنِی قِیلَه دِیگن بُولسَه اوُنِی اوُستِیدَه حُکمنِی اِجرا قِیلِیشگه رُحصَت بِیرگن اِیدِی، بُو حُکمنِی کِیملَر اِجرا قِیلِیشِی بارَه سِیدَه آلدِین اَیتِیب اوُتِیلگن.) اَمّا بُو عَیال حَقارَت قِیلِیشدَه دَوام اِیتَه دِی، اِیرکَک کِیشِی اوُنِی بِیر نِیچَه مَرتَه آگاهلَنتِیرَه دِی وَ اوُندَن تَوبَه قِیلِیشِینِی سوُرَیدِی، اَمّا عَیال بَرِیبِیر اوُزِینِی جِنایَتِیدَه دَوام اِیتَه دِی. بُو کِیشِی کِیچَه سِی عَیالِینِی اوُلدِیرَه دِی. مَنَه بُو خَبَر رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمگه یِیتِیب بارگن پَیتِیدَه، اوُ کِیشِی آدَملَرنِی جَملَیدِیلَر وَ مَرحَمَت قِیلَه دِیلَرکِی: مِین سِیزلَرنِی گوُواه قِیلِیب اَیتَه مَنکِی مَنَه بُو عَیالنِی قانِی بِیکارگه هَدَر بوُلِیب کِیتدِی، «ألا اشْهَدُوا أَنَّ دَمَهَا هَدَرٌ».
• خالِد اِبنِ وَلِید رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی سوُکِیب حَقارَت قِیلگن عَیالنِی اوُلدِیرَه دِی.
• رَسُول الله صلی الله عَلَیهِ وَسَلَّم مَککَه نِی فَتحِی پَیتِیدَه هَم اِیککِی عَیالنِی اوُلدِیرِیشگه حُکم صادِر قِیلَه دِیلَر،اوُلَر اَهلِی قِبلَه گه قَرشِی رُوحِی جَنگ آلِیب بارِیشَر تَبلِیغ قِیلِیشَر اِیدِی. مَککَه نِی سِکوُلارِیستلَرِی مُسُلمانلَرگه قَرشِی قوُیگن جَنگدَه مَنَه بُو عَیاللَر رُوحِی جَنگلَر بوُلِیمِیدَه فَعالِیَت کوُرسَه تِیشَردِی. بَنِی عَبدُالمُطَّلِبنِی کَنِیزِی سارَه مَنَه بوُلَرنِی بِیرِی بوُلگن، اوُ آلدِین مُرتَد بوُلگن اِیدِی. رَسُول الله صلی الله عَلَیهِ وَسَلَّم اَمر قِیلَه دِیلَرکِی،اوُلَر حَتَّی کَعبَه نِی پَردَه سِیگه آسِیلِیب آلگن تَقدِیرلَرِیدَه هَم اوُلدِیرِیلِیشِی کِیرَک.
• اوُمُّ القِرفَه ناملِی مُسُلمان بوُلگن عَیال کافِر بُولَه دِی. اَبُو بَکر رَضِیَ الله عَنهُ اوُندَن تَوبَه قِیلِیشِینِی سوُرَیدِی وَ تَوبَه قِیلگِین دِییدِی، اَمّا بُو عَیال تَوبَه قِیلمَیدِی وَ اَبُو بَکر رَضِیَ الله عَنهُ اوُنِی اِرتِدادِی سَبَبلِی اوُلدِیرَه دِی.

مَنَه شوُندَی اِستِناد قِیلسَه بوُلَه دِیگن اوُرِینلَر مَوجُود. مَنَه بُو حالَتدَه مُرتَد عَیالنِی جَزاسِی هَم مُرتَد اِیرکَکنِی جَزاسِینِی عَینِی اوُزِیدِیر،چوُنکِی عَیال بِیلَن اِیرکَکنِی رِددَه سِینِی اَثَرِی، ضَرَرلَرِیدَه فَرق یوُق. اَلبَتَّه، فَتحُ البارِیدَگِی مُعاذ رَضِیَ الله عَنهُدَن کِیلتِیرِیلگن حَسَن حَدِیث باشقَه بِیر دَلِیل بُولِیشِی موُمکِین، رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم اوُنِی یَمَنگه جوُنَه تَه یاتگن پَیتلَرِیدَه مَرحَمَت قِیلگن اِیدِیلَرکِی:   “أَيُّمَا رَجُلٍ ارْتَدَّ عَنِ الْإِسْلَامِ فَادْعُهُ فَإِنْ عَادَ وَإِلَّا فَاضْرِبْ عُنُقَهُ وَأَيُّمَا امْرَأَةٍ ارْتَدَّتْ عَنِ الْإِسْلَامِ فَادْعُهَا فَإِنْ عَادَتْ وَإِلَّا فَاضْرِبْ عُنُقَهَا”.  اَگر اِسلامدَگِی کِیشِی مُرتَد بُولسَه اوُنِی یَنَه قَیتَه دَن اِسلامگه قَیتِیشگه دَعوَت قِیل، اَگر قَبوُل قِیلمَسَه اوُنِی بوُینِیگه اوُر وَ هَر قَندَی عَیال کِیشِی اِسلامدَن قَیتِیب مُرتَد بوُلسَه، یَنَه قَیتَه دَن اوُنِی اِسلامگه قَیتِیشگه دَعوَت قِیل، اَگر قَیتمَه سَه اوُنِی هَم بوُینِیگه اوُر.

اَلبَتَّه رَسُول اَلله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم توُرلِی- هِیل اوُرِینلَردَه کِیلتِیرِیلگن وَ عُمُومِی حالَتدَگِی یَعنِی اِیرکَک وَ عَیالنِی اوُرتَه سِیدَه فَرقِی بوُلمَه گن باشقَه رِوایَتلَر هَم مَوجُود، مَثَلاً:  «لاَ يَحِلُّ دَمُ امْرِئٍ مُسْلِمٍ إِلاَّ بِإِحْدَى ثَلاَثٍ: كُفْرٌ بَعْدَ إِيمَانٍ، وَزِنًا بَعْدَ إِحْصَانٍ، وقَتْلُ نَفْسٍ بِغَيْرِ نَفْسٍ»، اوُچ حالَتدَه مُسُلماننِی قانِینِی توُکِیش حَلال بوُلَه دِی، بِیرِینچِیسِی مُسُلمان بوُلگندَن سوُنگ کافِر بوُلسَه، مُرتَد بوُلسَه؛ توُرمُوش قوُرگندَن سوُنگ زِنا قِیلسَه وَ ناحَقدَن بِیر جاننِی اوُلدِیرسَه قَصاص آلِینَه دِی.

عَیاللَرنِی اوُلدِیرمَسلِیککَه هَم رِوایَتلَر کِیلتِیرِیلگن، اوُلَر اَصلِی کافِرلَر بِیلَن بوُلگن جَنگلَرگه تِیگِیشلِی بوُلِیب، اوُنِی دَلِیلِی عَیاللَرنِی ضَعِیفلِیکلَرِی وَ جَنگدَه اِیشتِراک اِیتَه آلمَسلِیکلَرِی اِیدِی. مَنَه بوُ رِوایَت شوُندَی بِیر پَیتدَه صادِر بوُلَه دِیکِی، رَسُول اَلله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم جَنگدَه بِیر عَیالنِی اوُلدِیرِیلگه نِینِی کوُرِیب مَرحَمَت قِیلَه دِیلَر: “مَا كَانَتْ هَذِهِ لِتُقَاتِلَ”،  یَعنِی بُو عَیال جَنگچِی اِیمَسدِی،جَنگچِی بوُلمَه گن یاکِی جَنگنِی تَبلِیغِی بوُلِیمِیدَه اِیشتِراک اِیتمَه گن عَیالنِی اوُلدِیرمَسلِیک کِیرَک. یَعنِی جَنگدَه اِیشتِراک اِیتمَه گن قوُرال بِیلَن جَنگ قِیلمَه گن عَیالنِی اوُلدِیرمَسلِیک کِیرَک.  مَا كَانَتْ هَذِهِ لِتُقَاتِلَ، رسول الله صلی الله علیه وسلم بُوندَی سوُزنِی اَیتِیشلَرِیگه سَبَب شوُ اِیدِیکِی، عَیال کِیشِینِی اوُلدِیرِیشدَن نَهِی قِیلِیشلَرِیگه سَبَب اوُنِی بُو جَنگدَه اِیشتِراک اِیتمَه گنلِیگِی بوُلگن.

حاضِرگِی دَوردَه اِیسَه سِکوُلار دَولَتلَرنِی لَشکَرِیدَه قوُراللَنگن سِکوُلار کافِر عَیاللَر مَوجُود، مَنَه بُو حالَت بُویِیچَه قَندَی حُکم چِیقَه رِیلَه دِی؟ اَمِیرِکَه نِی ، صِیهیُونِیستلَر رِجِیمِینِی، کَنَدَه نِی وَ اَکثَرِیَت دَولَتلَرنِی لَشکَرِیدَه عَیاللَر مَوجُود، بُو وَضِیعیَتدَه قَندَی مُناسَبَت بِیلدِیرِیلَه دِی؟  اوُلَر کوُردِستان سِکوُلار مُرتَدلَرِینیی آرَه سِیدَه هَم مَوجُود کوُرِیب توُرِیبمِیز- کُو، حاضِر اوُلَرنِی حُکمِی نِیمَه بوُلَه دِی؟ اوُلَر مُسُلمانلَرگه قَرشِی تَبلِیغاتلَردَه هَم اِیشتِراک اِیتِیشَه دِی، بُو حَقِیدَه نِیمَه دِیسَه بوُلَه دِی؟ اوُلَرنِی اِیرکَکلَر بِیلَن فَرقلَرِی نِیمَه دَه؟ هِیچ نَرسَه دَه فَرقِی یُوق، اوُلَرنِی حُکمِی هَم مَنَه شُو اِیرکَکلَر بِیلَن بِیر هِیل بُولَه دِی.

عَیاللَر هَم اِیرکَکلَردِیک جَنگدَه اِیشتِراک اِیتِیشَه دِی وَ قوُللَرِیگه اَسلَحَه آلِیشگن،رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم اَیتگنلَرِیدِیک اِیمَسدَه:   مَا كَانَتْ هَذِهِ لِتُقَاتِلَ، مَثَلاً اوُزِینِی اوُیِیدَه اوُتِیرگن وَ جَنگگه عَلاقَه سِی بوُلمَه گن کافِر عَیاللَر؛ توُغرِیمِی،اوُلَر اوُلدِیرِیلمَسلِیگِی کِیرَک؛ اَمّا اَکثَر سِکوُلار دَولَتلَردَه قوُللَرِیگه اَسلَحَه آلگن وَ روُحِی جَنگلَر بوُلِیمِیدَه اِیشتِراک اِیتَه یاتگن عَیاللَرنِی حُکمِی نِیمَه بوُلَه دِی؟ اوُلَرنِی حُکمِی رَسُول اَلله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم مَککَه فَتحِیدَه مَرحَمَت قِیلگن کَنِیزلَرگه اوُحشَش بوُلَه دِی: اَگر اوُلَر کَعبَه نِی پَردَه سِیگه آسِیلِیب آلگن بوُلسَه لَر هَم اوُلَرنِی اوُلدِیرِینگلَر. دِیمَک، بوُگوُنگِی کوُندَه مُسُلمانلَرگه قَرشِی جَنگلَرنِی رُوحِی وَ حَربِی بوُلِیمِیدَه اِیشتِراک اِیتَه یاتگن عَیاللَرنِی اِیرکَکلَردَن فَرقِی یُوق.

اِرتِداد هم حُدوُدلَر جُملَه سِیدَن بوُلگن جِنایَت بُولِیب، بَرچَه جِنایَتلَرگه، حُدوُدلَرگه اوُحشَیدِی،بَلکِی اوُ باشقَه جِنایَتلَردَن کوُرَه بَتتَرراقدِیر. اِیرکَک وَ عَیالنِی، اوُغرِینِی، قاتِیلنِی، مَست قِیلوُچِی اِیچِیملِیکلَر اِیچُووچِیلَرنِی،زِناکارنِی وَ باشقَه نِی اوُرتَه سِیدَه فَرق بوُلمَه گندَن سُونگ مَنَه بُو اوُرِیندَه هَم فَرق بوُلمَیدِی. اِرتِداد جِنایَتِی مَنَه بوُلَردَن کوُرَه بَتتَرراق حِسابلَه نَه دِی.

اِمامِی شافِیعِی مُخالِفلَرنِی رَعیِیگه مُخالِفَت قِیلِیش وَ مُرتَد عَیال کِیشِی هَم اِیرکَک کِیشِیدِیک اوُلدِیرِیلِیشِینِی اِثباتِی بُویِیچَه، اِیککِی شُبهَه گه اِیشارَه قِیلَه دِی یَعنِی مَنَه بُو اِیککِی شُبهَه گه جَواب طَرِیقَه سِیدَه اوُزِینِی رَعیِینِی بَیان قِیلَه دِی. بِیرِینچِی شُبهَه گه اِبنِ عَبّاس رَضِیَ الله عَنهُ دَن کِیلتِیرِیلگن رِوایَتنِی کِیلتِیرِیب اَیتَه دِی:       «لاتقتل النساء اذا هن ارتددن عن الاسلام ولکن یحبس و یدعین الی الاسلام و یجبرن علیه»  عَیاللَر اَگر اِسلامدَن قَیتِیب کِیتِیشسَه، اوُلدِیرِیلمَیدِی، بَلکِی زِندانگه تَشلَه نَه دِی، اِسلامگه دَعوَت قِیلِینِیب اوُنگ مَجبُور قِیلِینَه دِی. اِمامِی شافِیعِی رَحِمَهُ الله مَنَه بُو رِوایَتگه شوُندَی جَواب بِیرِیب مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی: مُرتَد عَیالنِی اوُلدِیرِیلمَیدِی، دِیگن نَظَرنِی طَرَفدارِی بوُلگن کِیشِیلَر بُو رِوایَتنِی مِینِی حُضُورِیمدَه قِرائَت قِیلِیشدِی وَ مِین مَنَه بوُ مَجلِیسدَه حاضِر بوُلگن آگاه کِیشِیلَر گوُرُوهِیدَن بُو حَدِیث حَقِیدَه سَوال قِیلِیب سُورَه دِیم، اوُلَرنِی هَمَّه سِی مَنَه بُو رِوایَت صَحِیح اِیمَس وَ اوُنگه اِعتِماد قِیلِیب بوُلمَیدِی، دِییِیشدِی.

اِیککِینچِی شُبهَه قِیاسدِیر. مُرتَد عَیاللَر اوُلدِیرِیلمَیدِی، دِییَه یاتگن کِیشِیلَر، اوُلَرنِی اَهلِی حَرب بوُلگن کافِر عَیاللَرگه مُقایَسَه قِیلگنلَر، زِیرا پَیغَمبَر صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم اَهلِی حِربنِی عَیاللَرِینِی اوُلدِیرِیشدَن نَهِی قِیلگنلَر. اِسلامدَه هِیچ قَندَی اوُتمِیشگه اِیگه بوُلمَه گن عَیاللَرنِی اوُلدِیرِیشدَن نَهِی قِیلِینگندَن سُونگ، اِسلامدَه اوُتمِیشگه اِیگه بوُلگن مُرتَد عَیاللَرنِی اوُلدِیرِیش اَوَّلگِی یوُلگه کوُرَه موُمکِین بوُلمَیدِی، مَنَه بوُ قِیاسنِی نامِی اُولَه وِیَت قِیاسِی دِییِیلَه دِی. اِمامِی شافِیعِی رَحِمَهُ الله مَنَه بُو شُبهَه گه شوُندَی جَواب بِیرَه دِی: اَگر مَنَه بوُ قِیاسگه اِستِناد قِیلِیب بوُلگندَه، بُو قَرِی کِیشِیلَرگه، پوُلگه ساتِیلگنلَرگه، راهِبلَرگه هَم شامِل بوُلِیشِی کِیرَک اِیدِی. بوُندَن تَشقَرِی اَگر بِیزنِی دَلِیلِیمِیز “قِیاس” بُولَه دِیگن بُولسَه، دِیمَک مُرتَد عَیالنِی زِندانگه تَشلَشگه دَلِیل بوُلالمَیدِی، زِیرا جَنگچِی عَیال زِندانگه تَشلَنمَیدِی، بَلکِی قوُل قِیلِیب آلِینَه دِی. دِیمَک، مَنَه بُو حُجَّتگه اَساساً،  «مَنْ بَدَّڵ دِینَهُ فَاقْتُلُوهُ».  بُو یِیردَه عَیال کِیشِی بِیلَن اِیرکَک کِیشِینِی اوُرتَه سِیدَه فَرق قوُیِیلمَیدِی.   اِمامِی شافِیعِی مَنَه بوُ شِیوَه بِیلَن اِیککِی شُبهَه گه جَواب بِیرَه دِی.

مَنَه بُو نَظَرنِی بَرابَرِیدَه، اِسلامِی فِرقَه لَردَن بوُلگن اِیککِی فِرقَه باشقَه لَردَن فَرقلِی کوُز- قَرَشگه اِیگه؛ بِیرِی حَنَفِیلَر وَ باشقَه سِی 12 اِماملِیک شِیعَه لَر اوُزگه چَه رَعیگه اِیگه دُورلَر. اوُلَرنِی اِعتِقادلَرِی بُویِیچَه مُرتَد عَیال اوُلدِیرِیلمَیدِی، بَلکِی زِندانگه تَشلَه نَه دِی. سُفیان ثَورِی وَ اوُندَن باشقَه اَهلِی کوُفَه لِیکلَر مَنَه شوُندَی رَعیگه اِیگه بوُلِیشگن.

مَنَه بُو دَستَه دَگِی کِیشِیلَرگه جَنگدَه اِیشتِراک اِیتمَه گن اَصلِی کافِر عَیاللَرنِی اوُلدِیرمَسلِیک حَقِیدَگِی رِوایَتلَردَن تَشقَرِی، مُعاذ رَضِیَ الله عَنهُ نِی رِوایَتِی هَم قوُیِیدَگِیچَه مَنَه بُو لَفظ بِیلَن اوُلَرگه یِیتگن: «أَيُّمَا رَجُلٍ ارْتَدَّ عَنِ الإِسْلاَمِ فَادْعُهُ، فَإِنْ تَابَ، فَاقْبَلْ مِنْهُ، وَإِنْ لَمْ يَتُبْ، فَاضْرِبْ عُنُقَهُ، وَأَيُّمَا امْرَأَةٍ ارْتَدَّتْ عَنِ الإِسْلاَمِ فَادْعُهَا، فَإِنْ تَابَتْ فَاقْبَلْ مِنْهَا، وَإِنْ أَبَتْ فَاسْتَتِبْهَا». یَعنِی اوُلَرگه  «وَإِلَّا فَاضْرِبْ عُنُقَهَا» دِیب آلدِین کِیلتِیرِیلگن جُملَه نِی اوُرنِیگه   «وَإِنْ أَبَتْ فَاسْتَتِبْهَا».  اَگر قَبوُل قِیلمَسَه یَنَه قَیتَه دَن اوُندَن تَوبَه قِیلِیشِینِی سوُرَه. یَعنِی قَیتَه دَن اوُنگه تَوبَه نِی رُوبَرُو قِیلگِین.

مَنَه بُو رِوایَت مُرتَد عَیالنِی اوُلدِیرِیلِیشِیگه مُخالِف  بُولگن کِیشِیلَرنِینگ اِینگ کَتتَه دَلِیلِی حِسابلَه نَدِی، اوُلَر بوُندَی عَیالنِی اوُلدِیرِیش اوُرنِیگه هَر کوُنِی اوُنگه اِسلامگه قَیتِیشنِی، تَوبَه قِیلِیشنِی اَیتِیلَه دِی؛ حَتَّی اَگر بُو حالَت اوُنِی اوُلِیمِیگه چَه چوُزِیلسَه هَم. اوُلَر مَنَه بوُندَن اِستِناد قِیلِیشگن.

اِمامِی اَبُو حَنِیفَه رَحِمَهُ الله اَیتَه دِیکِی:    إنَّ المرأة إذا ارتدت لا تُقتَل ولكن تُحبَس وتُخرَج كل يوم فتُستتاب ويُعرَض عليها الإسلام، وهكذا حتى تعود إلى الإسلام أو تموت، لأنَّ النبي صلى الله عليه وسلَّم نهى عن قتل النساء.  مَنَه بُو شِیوَه بِیلَن اَیتَه دِیکِی، اَگر عَیال کِیشِی مُرتَد بوُلسَه اوُلدِیرِیلمَیدِی، لِیکِن زِندانگه تَشلَه نَه دِی وَ هَر کوُنِی اوُنِی زِنداندَن چِیقَه رِیب اوُنگه اِسلامگه قَیتِیشنِی، تَوبَه قِیلِیشنِی اَیتِیلَه دِی، تا یَنَه قَیتَه دَن اِسلامنِی قَبوُل قِیلگوُنِیچَه. مَنَه بوُ اِیش اوُنگه اوُلِیم کِیلگوُنِیچَه دَوام اَیتَه دِی. نِیمَه اوُچُون؟ چوُنکِی رَسُول الله صلی الله عَلَیهِ وَسَلَّم عَیاللَرنِی اوُلدِیرِیشدَن نَهِی قِیلگنلَر.

12 اِماملِیک شِیعَه لَر هَم شوُنگه اِعتِقاد قِیلِیشَه دِیکِی، اوُلِیم حُکمِی مُرتَد اِیرکَکَه تِیگِیشلِیدِیر. اوُلَر تَحمِیناً مَنَه شوُ کوُز- قَرَشنِی باشقَه شِیوَه بِیلَن بَیان قِیلِیشَه دِی وَ اَیتِیشَه دِیکِی: اَگر مُرتَد شَخص عَیال کِیشِی بوُلسَه ( فِطرِی نَودَن بوُلَه دِیمِی یا مِللِی نَودَن بوُلَه دِیمِی، یَعنِی اَهلِی کِتاب کافِرلَرِیدَن اِسلامگه کِیلگن وَ سوُنگرَه مُرتَد بُولگن یاکِی مُسُلمان بوُلگن مُسُلمانزادَه بوُلسَه وَ سوُنگرَه مُرتَد بُولسَه) هَر قَندَی حالَتدَه هَم اوُلَر اوُلدِیرِیلمَیدِی، بَلکِی زِندانگه تَشلَه نَدِی تا تَوبَه قِیلگوُنِیچَه وَ اوُ تِیرِیک بوُلَر اِیکَن اوُنِی مال- دَولَتِی تَقسِیملَه نمَیدِی،اَگر اوُ اِیرِینِی اوُیِیگه بارگن بوُلسَه طَلاقنِی عِددَه سِینِی اوُتَیدِی، اَگر اِیرِینِی اوُیِیگه بارمَه گن بوُلسَه عِددَه سِیز اوُندَن جوُدا بوُلَه دِی.

مَنَه بُو حالَتدَه، مُرتَد بوُلگن عَیالنِی جَزالَش بارَه سِیدَه اِمامِیَه فُقَهالَرِینِی نَظَرِیدَه فِطرِی مُرتَد بِیلَن مِللِی مُرتَدنِی اوُرتَه سِیدَه فَرقِ یُوق. مُرتَد بوُلگن عَیالگه نِسبَتاً اَحکاملَرنِی اِجرا قِیلِیشنِی قوُیِیدَگِیچَه شَرحلَشگن، اوُنگه تَوبَه قِیلِیشِی اوُچُون مُهلَت بِیرِیلَه دِی وَ اوُندَن سوُنگ اوُنِی زِندانگه تَشلَه نَه دِی. یَعنِی اوُلَرنِی قائِدَه سِی بوُیِیچَه اوُنگه تَوبَه قِیلِیش اوُچُون مُهلَت بِیرِیلَه دِی وَ اوُنِی قَمَب قوُیِیلَه دِی. اوُلَرنِی بُویُوک کِیشِیلَرِیدَن بوُلمِیش شَهِید اَوَّلگه اوُحشَه گن کِیشِیلَر اَیتَه دِیکِی: اَگر عَیال کِیشِی مُرتَد بوُلسَه اوُنِی اِرتِدادِی فِطرِی یا مِللِی بوُلِیشِیدَن قَطعِی نَظَر اوُ اوُلدِیرِیلمَیدِی،بَلکِی واجِب نَمازلَرِینِی وَقتلَرِیدَه تَنبِیه قِیلِینَه دِی وَ تا تَوبَه قِیلگوُنِیچَه قَمَب قوُیِیلَه دِی یا اوُلگوُنِیچَه زِنداندَه قالَه دِی.  مَنَه شوُ زِنداندَه تَنبِیه قِیلِینِیش مَسَلَه سِی بُویِیچَه حَنَفِی فُقَهالَرِی هَم بُو نَظَرگه قوُشِیلِیشَه دِی، حَتَّی اوُنِی طعامِینِی هَم چِیگه رَلَب قوُیِیلَه دِی، مَنَه بُو فِرقَه لَر بوُنگه اِیشارَه قِیلِیشگن.

12 اِماملِیک شِیعَه فُقَهالَرِینِی اِعتِقادِی بُویِیچَه، اِسلام مُرتَد عَیاللَرگه نِسبَتاً عَیاللَر دِفاع جِهَتِیدَن وَ فِکرلَش نَوِی بُویِیچَه اِیرکَکلَردَن ضَعِیفراق بُولگنلِیکلَرِی وَ باشقَه نَرسَه لَرنِی تَأثِیرِیگه تِیزدَه توُشِیب قالِیشلَرِی سَبَبلِی، آسانراق جَزانِی نَظَرگه آلگن.  شوُنِینگدِیک اِستِدلال قِیلِیشَه دِیکِی، رِدَّه جَنگلَرِیدَه اِیرکَکلَر اوُلدِیرِیلَردِی، اَمّا عَیاللَر اَسِیرگه آلِینَردِی وَ کَنِیز بوُلِیشَردِی، اوُشَه کَنِیزلَرنِی بِیرِی مُحَمَّد اِبنِ حَنِفیَه نِی آنَه سِی بوُلِیب، عَلِی اِبنِ اَبِی طالِب رَضِیَ الله عَنهُ نِی نَصِیبَه سِی بُولگن اِیدِی.

هَر حالدَه مَنَه شوُندَی فِکر هَم مَوجُود. اَمّا نِهایَتدَه عَجایِیب بُولگن نَرسَه شوُکِی، 12 اِماملِیک فِقهنِی اَساسِیدَه اِدارَه قِیلِینَه دِیگن اِیراندَه ،رَجَوِینِینگ توُدَه سِینِی اَعضاسِی بوُلگن عَیاللَرنِی هَم، باشقَه چَپلَرنِی هَم وَ کوُرد سِکوُلار مُرتَدلَرِیگه اَعضا بوُلگن عَیاللَرنِی هَم اوُلدِیرِیشگن، توُغرِیمِی کوُرگنمِیزمِی؟ اوُلَرنِی هَمَّه سِینِی اوُلدِیرِیشگه نِینِی کوُرگنمِیز، جَنگدَه قوُلگه  توُشگن کِیشِیلَرنِی حَتَّی بِیر مُددَت آلدِین هَم کوُردلَرنِی مُسَیلَمَه یِی کَذّابِی اوُجَلاننِی سِکوُلار مُرتَدلَرِینِی توُدَه سِیدَن قوُلگه توُشگنلَرنِی هَم، اِرتِداد جِنایَتِی بُویِیچَه اوُلدِیرِیلدِی، رَجَوِینِی توُدَه سِی وَ اوُنگه اوُحشَگن چَپدَگِیلَرنِی مُسُلمانلَرنِی اوُلدِیرِیشدَه اِیشتِراک اِیتگنلَرنِی هَم، اوُلَرنِی هَمَّه لَرِینِی اوُلدِیرِیشدِی، نِیمَه اوُچُون؟ چوُنکِی اوُلَر جَنگچِی کوُچِی بوُلِیشگن. دِیمَک، دِققَت قِیلِینگلَر، “عَمَلدَه” عَیالنِی اِرتِدادِی ساددَه بوُلمَه گن پَیتدَه مُغَلِّظَه وَ شِددَتلِی بوُلسَه، هِیچ قَیسِی بِیر اَهلِی قِبلَه نِی اوُرتَه سِیدَه مُرتَد بوُلگن عَیالنِی جَزاسِی بارَه سِیدَه هِیچ قَندَی فَرق تاپِیلمَیدِی. اَهلِی قِبلَه نِی بَرچَه سِی “عَمَلدَه” اِرتِدادِی بُویِیچَه بِیر هِیل اوُرِیننِی توُتِیشگن، هَمَّه “عَمَلدَه” یَگانَه بِیر اِیشنِی عَمَلگه آشِیرِیشَه دِی، مَخصُوصاً اَگر مَنَه بُو عَیال مَنَه شُو مُرتَد، فَعال، سِکوُلار گوُرُوهلَرنِینگ مُمتَنَعَه طائِفَه سِیدَه یا شَرِیعَتدَن توُسِیب قالوُچِی گوُرُوهلَرنِی صَفِیدَه بوُلِیشگن بُولسَه. مَنَه بوُ حالَتدَه، قوُراللِی کوُچلَرنِی صَفِیدَگِی یاکِی مَدَنِی جَنگلَردَه اَسلَحَه نِی حِذمَتِیدَه وَ جَنگگه حِذمَت قِیلَه یاتگن عَیاللَرنِی حُکمِی اِیرکَکلَردَن هِیچ قَندَی فَرق قِیلمَیدِی وَ اَهلِی قِبلَه نِینگ بَرچَه سِی اوُلَرنِی اوُلدِیرِیشدَه اِتِّفاقلِی نَظَرگه اِیگه.

مُرتَدلَرگه مُعامَلَه قِیلِیش بارَه سِیدَه اِیشارَه قِیلِینِیشِی کِیرَک بوُلگن نوُقطَه لَردَن بِیرِی شوُکِی، مُرتَد آتَه – آنَه دَن قالِیب کِیتگن، دُنیاگه کِیلگن اَمّا مُسُلمان بوُلمَه گن فَرزَندلَردِیر، مَنَه بوُلَرگه نِسبَتاً قَندَی مُناسَبَتدَه بوُلِیش کِیرَک؟ مَنَه بوُ بارَه دَه آچِیق حُجَّت مَوجُود اِیمَس. اَمّا شوُ نَرسَه بُویِیچَه اِیشانچِیمِیز کامِلکِی، مَنَه بُو فَرزَندلَر تَکلِیف یاشِیگه یِیتمَه گوُنلَرِیچَه اوُلَر یَشَب توُرگن جَمِیعیَتدَگِی قانوُنلَرگه تابِع بوُلِیشَه دِی، مَگر مَنَه بوُنِی خِلافِی ثابِت بوُلسَه. حَتَّی مُسُلمانلَر یَشَیدِیگن دِیارلَردَه اوُلَر تَکلِیف یاشِیگه یِیتمَه گوُنلَرِیچَه اوُلَرنِی اوُستِیدَه حُکم اِجرا قِیلِینمَیدِی، عُمُومِی حالَتدَه اوُلَر یَشَیاتگن جَمِیعیَتدَگِی قانوُنلَرگه تابِع بوُلِیشَه دِی.

یَعنِی یَهُودِیلَرنِی آرَه سِیدَه یَشَیاتگن گوُدَکنِی حُکمِی یَهُودِیلَرنِی حُکمِیدِیک بوُلَه دِی،مَگر مَنَه بوُ شَخصنِی یَهُودِی اِیمَسلِیگِی اِثبات قِیلِینسَه بوُندَی بوُلمَیدِی، مَثَلاً مُسُلمانلِیگِی یا سِکوُلارِیستلِیگِی یا مُشرِکلِیگِی یاکِی باشقَه نَرسَه اِیکَه نلِیگِی اِثبات بوُلسَه. حوُپ، اِیندِی مُرتَد بوُلگن کِیشِینِی فَرزَندِی قَیسِی جَمِیعیَتدَه دُنیاگه کِیلگنلِیگِی بُو یِیردَه مُهِمدِیر. اَگر مُسُلمانلَرنِی آرَه سِیدَه بوُلسَه اوُلَر هَم حوُددِی باشقَه گوُدَکلَرگه اوُحشَب، مُسُلمانلَرنِی جَمِیعیَتِیدَگِی مُسُلمان آتَه – آنَه دَن دُنیاگه کِیلگن یِیتِیم فَرزَندلَرنِی حُکمِیگه شامِل بوُلِیشَه دِی.

حَتَّی اِمامِ نَوَوِیگه اوُحشَش بِیر گوُروُه اوُلَمالَر اِعلان قِیلِیشَه دِیکِی، اَگر گوُدَکلَر آتَه – آنَه سِینِی اِرتِدادِیدَن آلدِین، یَعنِی مَنَه بوُ گوُدَکلَرنِی نُطفَه سِی باغلَنگن بوُلسَه وَ حَتَّی اوُلَرنِی آتَه – آنَه سِی مَنَه بُو گوُدَککَه حامِلَه دار بوُلگن پَیتِیدَه مُرتَد بوُلگن بوُلسَه، مَنَه بُو گوُدَک مُسُلمانلَر جُملَه سِیدَن حِسابلَه نَه دِی وَ فَقَطگِینَه اوُ وایَه گه یِیتگن پَیتِیدَه اوُنِی مُرتَد دِیسَه بوُلَه دِی، اوُ اِسلامِیدَن سوُنگ اِرتِدادگه دوُچار بوُلگن. حوُپ، مَنَه بوُ نَرسَه هَمَّه گه تِیگِیشلِی بوُلِیب باشقَه لَردَن فَرقِی یُوق. یَعنِی مَنَه بوُ گوُدَک باشقَه مُسُلمان بالَه لَر باسِیب اوُتگن یوُلنِی باسِیب اوُتَه دِی وَ باشقَه بالَه لَرنِی حُکمِیگه شامِل بوُلَه دِی.

   مَنَه بُو بارَه دَه هَم کامِل دِققَت قِیلِینِیشِی لازِم، چوُنکِی بُو یِیردَه اَلله نِی بَندَه لَرِی بوُلِیب هَم اِینگ بِیگوُناه بَندَه لَرِی حَقِیدَه گه پِیرِیلیَپتِی،هَر قَندَی شَرائِطدَه شَک،گوُمان، اِیحتِمال،آلدِیندَن حُکم چِیقَه رِیش، اَلله سَقلَه سِین مَنَه بوُ گوُدَکنِی کِیلَه جَگِی حَقِیدَه غَیبنِی اِدَّعا قِیلِیشگه دوُچار بوُلمَسلِیک کِیرَک. بَلکِی اِیشانچ ،حاطِرجَملِیک بِیلَن مَنَه بُو بارَه دَه حُکم صادِر قِیلِینِیشِی لازِم. چوُنکِی بَعضِیلَرنِینگ مَنَه بُو بالَه بِیر قَنچَه کوُن یا آی حَتَّی یِیلدَن سوُنگ، وایَه گه یِیتمَه گن پَیتِیدَه آتَه – آنَه سِیگه اوُحشَب مُرتَد بوُلِیشِینِی اِیحتِمالِی بار بوُلِیشِی موُمکِین، شوُنِینگ اوُچُون اوُ مُرتَدلَرنِی حُکمِیگه شامِل بوُلَه دِی!! – دِییِیشگه نِینِی کوُرگنمِیز.

بُو نِیمَه دِیگه نِی؟ اَوَّلا هَر قَندَی اِنساننِی شَک وَ گوُمان بِیلَن اِسلامنِی دائِرَه سِیگه کِیرگِیزَه آلمَیسَن هَم یا اوُندَن چِیقَه رِیب هَم یوُبارَه آلمَیسَن، بَلکِی اَلبَتَّه کامِل اِیشانچگه اِیگه بوُلِیشِینگ کِیرَک. اِیککِینچِیدَن بِیر گوُدَک بِیر اِیککِی کوُننِی اِیچِیدَه نِیمَه دَن قَیتِیب کِیتَه آلَه دِی؟ توُغِیلگه نِیگه بِیر نِیچَه کوُن بوُلگن مَنَه بوُ اَلله نِی بَندَه سِی قَندَی قِیلِیب اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرگه تَسلِیم بُولگن؟ نِیمَه قِیلگنلِیگِی سَبَبلِی مُرتَد بُولِیب قالگن؟

یَعنِی مَنَه بُو بِیچارَه گوُدَک مُواظَنَتسِیز دوُستلَرِیمِیز صادِر قِیلگن وَ اوُنِی عَمَلدَه اِجرا قِیلِینِیشِینِی حَرَکَتِیدَه یوُرِیشگن حُکم سَبَبلِی، مَنَه بُو بِیچارَه گوُدَکلَرنِی بُو حُکم بِیلَن اوُلدِیرِیشَه دِی وَ مَنَه بوُلَر مُرتَدلَرنِی فَرزَندلَرِی بوُلِیب، اوُلَرنِینگ گوُدَکلَرِی هَم مُرتَد حِسابلَه نَه دِی، دِییِیشَه دِی. اَگر مَنَه بُو بِیچارَه گوُدَک وَفات تاپسَه اوُنگه جَنازَه نَمازِی هَم اوُقِیلمَیدِی وَ مُسُلمانلَرنِی قَبرِستانِیدَه هَم دَفن قِیلِینمَیدِی وَ اوُزِینگ مَنَه شوُ مَرامدَه دَوام اِیتَه دِیگن بُو سِیرِیالنِی دَوامِینِی کوُر، بوُ گوُدَک اوُچُون قَندَی دَحشَتلِی سِینَه رِینِی یازِیب قوُیِیشگن. اوُلَرنِینگ مَنَه بوُنگه کِیلتِیرگن دَلِیللَرِی نِیمَه اوُزِی؟ شَخص مُرتَددَن مِعراث آلمَسلِیگِیدَه.

اِی نامَرد، اَگر بِیزلَرنِی آتَه – آنَه لَرِیمِیزنِی بِیرِی مُرتَد بوُلسَه وَ بِیز اوُلَردَن مِعراث آلمَه سَک، بِیزلَرنِینگ شوُ مِعراث آلمَسلِیگِیمِیز مُرتَد بوُلِیشِیمِیزگه بائِث بوُلَه دِیمِی؟ مَنَه بُو خُدانِی بَندَه لَرِی بوُندَی اَساسسِیز، بِیپایَه حُکملَرنِی صادِر قِیلِیش بِیلَن قَنچَه لِیک بِی رَحم، بِی اِنصاف بوُلِیب کِیتِیشگن؟  حُرمَتلِی دوُستلَر مَنَه بوُندَی فَتوالَرنِی بِیرَه یاتگن کِیشِیلَر اوُتمِیشدَه بار بوُلگن یاکِی حاضِردَه هَم مُرتَدلَرنِی فَرزَندلَرِیگه شوُندَی مُناسَبَتدَه بوُلِیشیَپتِی.

اِرتِداد بِیر جِنایَت بوُلِیب اوُ اوُزِیگه خاص کَنَل آرقَه لِی اِثبات قِیلِینِیشِی وَ اَگر اِثبات قِیلِینسَه اوُنِی اوُستِیدَه حَد اِجرا قِیلِینِیشِی لازِم، دِیمَک حُدُودلَر جُملَه سِیگه کِیرَه دِی. آتَه – آنَه سِی قاتِل بوُلگنلِیگِی بائِث، فَرزَندلَرِی هَم قاتِل بوُلِیشِینِی اِیحتِمالِی بوُلگنلِیگِی سَبَبلِی، بُو فَرزَندلَرگه قاتِلگه اوُحشَب مُناسَبَتدَه بوُلِینِیشِی کِیرَک یاکِی اوُلدِیرِیلِیشِی کِیرَک، دِیگن کِیشِینِی کوُرگنمِیسِیزلَر؟ نِیمَه قِیلَه یاتگه نِینگِیزنِی بِیر اوُیلَب فِکرلَب کوُرِینگلَر؟

اِنسان بارَه سِیدَگِی اَصلِی قائِدَه شوُکِی، اوُ اِسلامِی فِطرَتگه کوُرَه دُنیاگه کِیلَه دِی وَ اوُنِی عائِلَه سِی مَنَه بُو اِنساننِی هاحلَه گن نَرسَه سِیگه اَیلَنتِیرَه دِی. رَسُول الله صلی الله عَلَیهِ وَسَلَّم مَرحَمَت قِیلَه دِیلَرکِی:    مَا مِنْ مَوْلُودٍ إِلَّا يُولَدُ عَلَى الْفِطْرَةِ، فَأَبَوَاهُ يُهَوِّدَانِهِ، وَيُنَصِّرَانِهِ، وَيُمَجِّسَانِهِ، كَمَا تُنْتَجُ الْبَهِيمَةُ بَهِيمَةً جَمْعَاءَ، هَلْ تُحِسُّونَ فِيهَا مِنْ جَدْعَاءَ؟ ثُمَّ يَقُولُ أَبُوهُرَيْرَةَ: وَاقْرَءُوا إِنْ شِئْتُمْ فِطْرَةَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْهَا لا تَبْدِيلَ لِخَلْقِ اللَّهِ (روم/30).  ) هَر بِیر یَنگِی توُغِیلگن بالَه (اِسلام) ساغلام فِطرَتگه کوُرَه دُنیاگه کِیلَه دِی، اَمّا اوُنِی آتَه – آنَه سِی اوُنِی یا یَهُودِی یا نَصرانِی یا مَجُوسِی (زَردوُشتِی) قِیلِیب یِیتِیشتِیرَه دِی. شوُنِینگدِیک حَیوانلَرنِی بالَه سِی هَم توُغِیلگن پَیتِیدَه ساغلام دُنیاگه کِیلَه دِی، حَیوانلَرنِی قوُلاغِی کِیسِیلگن حالدَه دُنیاگه کِیلگه نِینِی کوُرگنمِیسِیزلَر؟ ؛ سوُنگرَه رَسُول الله صلی الله عَلَیهِ وَسَلَّم مَنَه بُو آیَتنِی تِلاوَت قِیلدِیلَر: اَلله اِنسانلَرنِی یَرَتگن طَبِیعِی خِلقَتنِی سَقلَنگِیز!   اَلله نِینگ یَرَه تِیشِی اوُزگرتِیرِیلمَس. اِینگ توُغرِی دِین مَنَه شوُدِیر. لِیکِن کوُپ آدَملَر بِیلمَسلَر. هِیچ بِیر حَیواننِی قوُلاغِی کِیسِیلگن حالدَه دُنیاگه کِیلمَیدِی، بَلکِی باشقَه لَر اوُنِی قوُلاغِینِی کِیسَه دِیلَر.

مَنَه بُو صوُرَتدَه بُو گوُدَک مُسُلمان فِطرَتِیگه کوُرَه دُنیاگه کِیلَه دِی وَ اوُنِی آتَه – آنَه سِی اوُنِی دِینِینِی تَأیِین قِیلَه دِی. اِیندِی آتَه – آنَه مُرتَد بوُلسَه وَ بُو بالَه نِی مُسُلمانلَرنِی جَمِیعیَتِیگه تَشلَب کِیتِیشسَه؛ بوُ یِیردَه اِسلامِی حُکوُمَت وَ مُسُلمانلَرنِی جَمِیعیَتِی اوُنِینگ آتَه – آنَه لِیک مَسئوُلِیَتِینِی بوُینِیگه آلَه دِی، مَنَه بُولَر بُو گوُدَکنِینگ فِطرِی اِسلامِینِی سَقلَب قالِیشلَرِی لازِم وَ اوُنِی اوُزلَرِینِی فَرزَندلَرِیدِیک پَروَرِیش بِیرِیشلَرِی وَ بُو بالَه نِی باشقَه لَرنِینگ قوُلِیگه قوُلاقلَرِینِی کِیسِیشلَرِی اوُچُون تاپشِیرمَسلِیکلَرِی کِیرَک. بِیر مُسُلماننِی کافِرنِی قوُلِیگه تاپشِیرِیلمَیدِی، حَتَّی اَگر بُو شَخص فِطرِی اِسلامگه اِیگه بوُلگن تَقدِیردَه هَم، گوُدَک مُسُلماندِیر!!!

اِیندِی مَنَه بوُندَی آتَه – آنَه دَن توُغِیلگن وَ بوُندَی نِعمَتدَن، بوُندَی اوُنِی یِیتِیشتِیرِیب چِیقَه رَه دِیگن وَ اوُنِی سایَه سِیدَه اوُزِینِی فِطرِی اِسلامِینِی رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّم آلِیب کِیلگن خاص اِسلامگه اَیلَنتِیرِیشگه قادِر بوُلَه دِیگن جَمِیعیَتدَن، اِسلامِی حُکوُمَتدَن مَحرُوم بُولسَه وَ آتَه – آنَه سِینِی واسِیطَه سِیدَه یاکِی باشقَه هَر قَندَی شِیوَه بِیلَن کافِرلَرنِی آرَه سِیگه توُشِیب قالسَه؛ اِیندِی مَنَه بوُ گوُدَکنِی قَیسِی جَمِیعیَتدَه اوُسگه نِیگه اِعتِبار بِیرِیش کِیرَک، اوُ قَندَی جَمِیعیَتدَه اوُنِیب اوُسیَپتِی وَ مَنَه بوُ گوُدَکلَر اَصلِی کافِرلَرنِی قَیسِی جَمِیعیَتلَرِیدَه یَشَشیَپتِی. چوُنکِی بُو یِیردَه مَنَه بُو آتَه یا آنَه بُو گوُدَکنِی دِینِینِی تَأیِینلَیدِی یاکِی اِرتِدادِیدَن سوُنگ مَنَه بوُ آتَه – آنَه جایلَشگن جَمِیعیَت تَأیِین قِیلَه دِی، چوُنکِی بُو جَمِیعیَت اوُلَرنِی پَروَرِیش بِیرَه دِی.

هَر قَندَی حالَتدَه، اِمامِی شافِیعِی رَحِمَهُ الله گه اوُحشَه گن کِیشِیلَر، اَبُو یُوسُف حَنَفِی رَحِمَهُ الله ( اِمامِی اَبُو حَنِیفَه رَحِمَهُ الله نِینگ اِینگ کَتتَه شاگِیردلَرِیدَن بِیرِی) اِمامِی اَحمَد حَنبَل رَحِمَهُ الله وَ باشقَه لَر هَم گوُدَکنِی اِرتِدادِینِی مُعتَبَر حِسابلَشمَیدِی. اَصلِیدَه بُو طَبِیعِی حالَت، چوُنکِی آلدِین هَم بَیان قِیلگه نِیمِیزدِیک تَکفِیر قِیلِیشنِی شَرطلَرِیدَن بِیرِی شَخص مُکَلَّف بوُلِیشِی کِیرَک، شَخصنِی مُکَلَّف بوُلِیشِی مِعیارلَردَن بِیرِیدِیر وَ بوُ یِیردَه مَنَه بُو گوُدَک قَندَی جِنایَت قِیلدِی؟ اَخِیر اوُلِیم جَزاسِیگه لایِیق بوُلَه دِیگن جِنایَت قِیلگه نِی یُوق- کوُ؟

حُرمَتلِی بِرادَرلَر وَ آپَه – سِینگِیللَر، دوُستلَر اِعتِبار بِیرِینگلَر! سِیزلَرنِی نَظَرِینگِیزدَه کافِرلَرنِی جَمِیعیَتِیدَه مَنَه بُو گوُدَکنِی مُرتَدلَر حُکمِیگه شامِل قِیلَه دِیگن،اَمّا باشقَه گوُدَکلَرنِی اَصلِی کافِرلَرنِی حُکمِیگه شامِل قِیلَه دِیگن قَندَی فَرق بار؟ هِیچ نَرسَه یوُق.

اِرتِداد قاتِللِیکدَن، زِنادَن، شَرابخُورلِیکدَن وَ باشقَه جِنایَتلَردَن کوُرَه بَتتَرراق جِنایَت حِسابلَه نَه دِی. اِیندِی اَگر آتَه – آنَه مَنَه بُو جِنایَتگه دوُچار بوُلِیشگن بُولسَه، اوُنِی یَنگِی توُغِیلگن بالَه سِی هَم مَنَه شوُ جِنایَت بِیلَن مَحکوُم بوُلِیشِی وَ اوُنِی اوُشلَب آلِینسَه آتَه – آنَه سِینِی جِنایَتِی سَبَبلِی جَزالَه نِیشِی عَقلگه توُغرِی کِیلَه دِیمِی؟ اَلبَتَّه یوُق. مَنَه بُو حُکمنِی قَندَی قِیلِیب اوُنِی اوُستِیدَه صادِر قِیلَه سَن؟ مَنَه بوُ آشکار ظُلمدِیر، شوُندَی بِیر آشکار ظُلمکِی، اَلله تَعالَی اوُلَر حَقِیدَه مَرحَمَت قِیلگن بِی گوُناه قِیزلَرنِی اوُلدِیرِیش حَددِیدَگِی ظُلم حِسابلَه نَه دِی:    «بِأَيِّ ذَنْبٍ قُتِلَتْ». قَیسِی گوُناهلَرِی اوُچُون اوُلدِیرِیلِیشدِی؟ مَنَه بُو گوُدَک قَیسِی گوُناهِی سَبَبلِی اوُلدِیرِیلَه دِی؟ قَندَی گوُناه قِیلگن وَ قَندَی جِنایَت قِیلگنکِی، بُو گوُدَکلَر اوُلدِیرِیلِیشِی کِیرَک؟ اِسلام آچِیق- آیدِین ظُلملَرنِی وُجُودگه کِیلتِیرِیش اوُچُون اِیمَس، بَلکِی مَنَه بوُندَی ظُلملَرنِی آلِیب تَشلَش اوُچُون کِیلگن، مَنَه بوُنِی اِنکار قِیلِیب بوُلمَیدِی وَ اِسلام هَر قَندَی ظُلمدَن پاکدِیر.

مَنَه بُو حالَتدَه، بُو گوُدَک مُرتَدلَرنِی حُکمِیگه اِیمَس، بَلکِی اوُشَه یِیردَه بوُلگن وَ اوُسِیب اوُلغَیگن جایِیدَگِی اَصلِی کافِرلَرنِی حُکمِیگه تابِع بوُلَه دِی؛ اوُلَر قوُلگه توُشِیب قالَه دِیگن بوُلسَه ، اَگر تَوبَه قِیلِیشسَه، اوُلَرنِی تَوبَه سِی قَبوُل بوُلَه دِی. اَگر اِسلامگه قَیتِیشسَه بوُنِی هَم قَبوُل قِیلِینَه دِی. مُرتَدلَردَه بوُنِی عَکسِی بوُلِیب،قوُلگه توُشِیشلَرِیدَن آلدِینگِی تَوبَه لَرِی قَبوُل قِیلِینَه دِی. اَگر مَنَه بُو مُرتَدزادَه لَر یَهُودِی،نَصرانِی، مَجُوسِی یا صابِیئِن بوُلگن بوُلِیشسَه،اَهلِی کِتابنِی وَ شِبهِ اَهلِی کِتابنِی کافِرلَرِینِی حُکمِیگه شامِل بوُلِیشَه دِی وَ زِمَّه اَهلِینِی یا مُعاهِدَه اَهلِینِی اِمتِیازلَرِیدَن هَم بَهرَمَند بوُلِیشَه دِی، اَمّا اَگر مَنَه مُرتَدزادَه لَر سِکوُلارِیست یا مُشرِک بوُلگن بوُلسَه؛ مَنَه بوُ حالَتدَه، اَهلِی کِتاب وَ شِبهِ اَهلِی کِتابنِی کافِرلَرِینِی اِیمَس، اَنَه اوُشَه سِکوُلارِیستلَرنِی، مُشرِکلَرنِی حُکمِیگه شامِل بُولَه دِی.

مَنَه بوُلَر اَهلِی قِبلَه توُرلِی – هِیل تَعوِیلاتلَر وَ اِجتِهادلَرگه اِیگه بوُلگن عُمُومِی اوُرِینلَر جُملَه سِیدَگِی نَرسَه لَر بوُلِیب، فَقَطگِینَه شوُرا اوُشَه وَقتدَگِی مَوجُود زَمان وَ مَکانگه مُناسِب واحِد رَعینِی مُسُلمانلَرنِی اَمِیرِی وَ رَهبَرِینِی کَنَلِی آرقَه لِی اِرایَه بِیرَه دِی.

اَلله تَعالَی بِیزلَرگه شوُندَی دَرکنِی،فَهملَشنِی عِنایَت قِیلِیشلِیگِینِی سوُرَیمِیزکِی، شوُراگه یوُزلَه نِیش وَ اوُزِیمِیزنِی مُطلَق دِییِیشدَن پَرهِیز قِیلِیش، تَفَرُّقدَن پَرهِیز قِیلِیش بِیلَن وَ وَحدَتنِی،قُدرَتنِی قوُلگه کِیرِیتِیش،هَمدَه واحِد اوُمَّتنِی تَشکِیل قِیلِیشنِی اوُزِیمِیزدَه وُجُودگه کِیلتِیرَه آلَیلِیک، بوُنِی سَبَبلَرِینِی اوُزِیمِیزدَه مُهَیّا قِیلَیلِیک وَ اَلله تَعالَی اوُزِیمِیزدَه مُهُیّا قِیلِینگن مَنَه بُو سَبَبلَر بِیلَن بِیزلَرنِی زَلِیللِیکدَن،سوُستلِیکدَن، اوُبُوهَتسِیزلِیکدَن، بِیر- بِیرِیمِیزنِی قِیرغِین قِیلِیشدَن نَجات بِیرسِین وَ بِیزلَرگه غَلَبَه نِی، نُصرَتنِی نازِل قِیلسِین وَ بِیزلَرنِی اوُستِیمِیزدَگِی تَشقِی سِکوُلار باسقِینچِی مُتَّحِد دُشمَننِی وَ اوُلَرنِی مَحَلِّی نَوکَرلَرِینِی، مِنطَقَه دَگِی طاغوُتلَرنِی شَررِینِی آلِیب تَشلَه سِین.

اِرتِداددَن باشقَه دَلِیللَرگه کوُرَه مُرتَدلَرنِی جِبهَه سِیگه توُشِیب قالگن وَ اوُزلَرِی هاحلَه گن یا هاحلَه مَه گن صُورَتدَه مُرتَدلَرنِی فایدَه سِیگه وَ اِسلامِی حُکوُمَتنِی وَ باشقَه جِهادِی جَماعَتلَرنِی قَرشِیسِیگه جَنگگه کِیرگن مُسُلمانلَرگه قَرشِی مُعامَلَه قِیلِیش شِیوَه سِی.

اَگر  بِیر قِیسقَه بِیر مُقَدِّیمَه بِیلَن بوُگوُنگِی بَحثِیمِیزنِی باشلَه سَک یَحشِی بوُلسَه کِیرَک.

اَلله تَعالَی مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی:

      «تَكَادُ السَّمَاوَاتُ يَتَفَطَّرْنَ مِن فَوْقِهِنَّ وَالْمَلائِكَةُ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَيَسْتَغْفِرُونَ لِمَن فِي الأَرْضِ أَلا إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ» (شوری/5)، )  (مُشرِک جَماعَه لَرنِینگ شِیرک کِیلتِیرِیشلَرِی سَبَبلِی) اوُستلَرِیدَگِی آسمانلَر یارِیلِیب کِیتِیشگه یَقِین بوُلوُر. فَرِیشتَه لَر اِیسَه پَروَردِیگارگه حَمدُو سَنا اَیتِیش بِیلَن (اوُ ذاتنِی عَیبُو نوُقصاندَن وَ “شِیرِیک” لَردَن) پاکلَر وَ یِیردَگِی (مُؤمِن وَ مُسُلمان) کِیشِیلَر اوُچُون ( اَلله دَن) مَغفِیرَت سُورَرلَر. آگاه بوُلِینگِیزکِیم، اَلبَتَّه اَلله نِینگ اوُزِیگِینَه مَغفِیرَت قِیلگوُچِی، مِیهرِیباندِیر.

مَنَه بُو فَرِیشتَه لَر مُؤمِنلَر اوُچُون مَخصُوصاً تَوبَه قِیلِیب یَنَه قَیتَه دَن اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی یوُلگه قَیتگن کِیشِیلَرنِی حَققِیگه دُعا قِیلِیشلَرِینِی یَنَه اَلله تَعالَی مَرحَمَت قِیلِیب اَیتیَپتِی: 

«الَّذِينَ يَحْمِلُونَ الْعَرْشَ وَمَنْ حَوْلَهُ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَيُؤْمِنُونَ بِهِ وَيَسْتَغْفِرُونَ لِلَّذِينَ آمَنُوا رَبَّنَا وَسِعْتَ كُلَّ شَيْءٍ رَّحْمَةً وَعِلْمًا فَاغْفِرْ لِلَّذِينَ تَابُوا وَاتَّبَعُوا سَبِيلَكَ وَقِهِمْ عَذَابَ الْجَحِيمِ» (غافر/7)، ) عَرشنِی کوُتَه رِیب توُرَه دِیگن وَ اوُنِینگ اَطرافِیدَگِی (فَرِیشتَه لَر) پَروَردِیگارِیگه حَمدُو سَنا اَیتِیش بِیلَن ( اوُ ذاتنِینگ بَرچَه عَیبُو نوُقصانلَردَن) پاکلَب – تَسبِیح اَیتوُرلَر وَ اوُ ذاتگه اِیمان کِیلتِیرُورلَر هَمدَه اِیمان کِیلتِیرگن کِیشِیلَرنِی مَغفِیرَت قِیلِیشِینِی سوُرَرلَر: ” پَروَردِیگارا، اوُزِینگ رَحمَت – مِهرِبانلِیک وَ عِلم جِهَتِیدَن بَرچَه نَرسَه دَن کِینگدِیرسَن. بَس، تَوبَه – تَضَرُّع قِیلگن وَ سِینِینگ یوُلِینگگه اِیرگشگن کِیشِیلَرنِی اوُزِینگ مَغفِرَت قِیلگِین وَ اوُلَرنِی دوُزَح عَذابِیدَن سَقلَه گِین.”

رَسُول اَلله صَلَّی اَلله عَلَیهِ وَسَلَّم هَم مُسُلمانلَرنِی تَرغِیب قِیلِیب وَ مَنَه بُو دَستَه دَگِی آیَتلَرنِی آیدِینلَشتِیرِیب اِیضاحلَب بِیرِیب مَرحَمَت قِیلَه دِیلَرکِی:   «الرَّاحِمُونَ يَرْحَمُهُمُ الرَّحْمَنُ، ارْحَمُوا أَهْلَ الْأَرْضِ يَرْحَمْكُمْ أَهْلُ السَّمَاءِ، وَالرَّحِمُ شُجْنَةٌ مِنَ الرَّحْمَنِ، مَنْ وَصَلَهَا، وَصَلَتْهُ، وَمَنْ قَطَعَهَا، بَتَّتْهُ» . نِهایَتدَه گوُزَلدِیر. رَحم قِیلوُچِی کِیشِیلَرگه اَلرَّحمَن ( عَطشانگه اوُحشَه گن رَحمگه توُلَه دِیر؛ رَحمگه نِهایَتدَه توُلگن بوُلَه دِی) رَحم قِیلَه دِی. دِیمَک، سِیزلَر هَم یِیر اَهلِیگه رَحم قِیلِینگلَر، شوُندَه سِیزلَرگه هَم آسماندَگِیلَر رَحم قِیلِیشَه دِی.

کوُردِینگِیزمِی، مَلائِکَه لَر مُؤمِنلَر اوُچُون مَخصُوصاً تَوّاب وَ رَحملِی کِیشِیلَر اوُچُون مَغفِرَت طَلَب قِیلِیشَه دِی. اَبُو بَکر صِیدِّیق رَضِیَ الله عَنهُ هَم رِوایَت قِیلِیشِیچَه، رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّم حَدِیث قُدسِیدَه مَرمَحَت قِیلَه دِیلَرکِی:  “قَالَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ: إِنْ كُنْتُمْ تُرِيدُونَ رَحْمَتِي فَارْحَمُوا خَلْقِي”، اَگر مِینِی رَحمَتِیمنِی هاحلَه سَنگلَر، مِینِی مَخلوُقاتِیمگه رَحم قِیلِینگلَر.

اوُلَرگه رَحم قِیلِینِیشِی کِیرَک بوُلگن اَلله نِی مَخلوُقاتلَرِی جُودَه کوُپ، اَمّا اِنسانلَرنِی آرَه سِیدَه رَحم قِیلِینِیشِیگه لایِیق بوُلگنلَر مُؤمِنلَر، بِرادَرلَر، آپَه – سِینگِیللَر وَ سِینِی خانَدانِینگ بوُلِیشَه دِی؛ مُؤمِنلَر هَم سِینِی خانَدانِینگنِی جُملَه سِیدَن بُولِیشَه دِی، بُو خانَدان باشقَه لَرگه هَم شامِل بُولَه دِی، اَلله تَعالَی اَلاهِیدَه خاصلَب مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی:   «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ» (حجرات/10)، ) مُؤمِنلَرهِیچ شَک – شُبهَه سِیز آغَه – اِینِیلَردِیر. بَس، سِیزلَر اِیککِی آغَه – اِینِینگِیزنِی اوُرتَه سِینِی اوُنگلَب قوُیِینگلَر! اَلله دَن قوُرقِینگلَر – شایَد اوُ ذات تامانِیدَن بوُلَه دِیگن رَحمَتگه اِیرِیشسَنگِیزلَر.

اِعتِبار بِیرِینگلَر دوُستلَر، اَلله تَعالَی فَقَط مُؤمِنلَرنِی بِرادَر دِیب ناملَه گن وَ بِیزلَرگه اوُزِینِی رَحمَتِینِی قَیسِی شَرطگه کوُرَه یوُبارماقچِی؟  فَأَصْلِحُوا بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ.

شُو سَبَبلِی هَم اَلله تَعالَی رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّمگه بُو یوُلدَه هَمراه بوُلگنلَرنِی قوُیِیدَگِیچَه صِیفَتلَیدِی:   «مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ وَالَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاءُعَلَى الْكُفَّارِرُحَمَاءُ بَيْنَهُمْ تَرَاهُمْ رُكَّعًا سُجَّدًا يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِنَ اللَّهِ وَرِضْوَانًا…» (فتح/29)، ) مُحَمَّد اَلله نِینگ پَیغَمبَرِیدِیر. اوُ بِیلَن بِیرگه بوُلگن (مُؤمِن) لَر کافِرلَرگه قَهرلِی، اوُز آرَه لَرِیدَه (مُؤمِنلَر بِیلَن) اِیسَه رَحم- شَفقَتلِیدِیرلَر. اوُلَرنِی (مُودام) اَلله دَن فَضل – مَرحَمَت وَ رِضالِیک طِیلَب روُکوُع، سُجُود قِیلَه یاتگن حاللَرِیدَه کوُرُورسِیز. اوُلَرنِینگ یوُزلَرِیدَه سَجدَه اِیزِیدَن (قالگن) بِیلگِی عَلامَتلَرِی باردِیر.

حَتَّی مَنَه شُو مُؤمِنلَرنِی بِیر گوُرُوهِی مُرتَد بوُلسَه هَم، اَلله بَرِیبِیر رَسُول الله صلی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی بُو یوُلدَگِی هَمراهلَرِینِی وَ اَلله نِی حِزبِینِی مُؤمِنلَرگه زَلِیللِیک بِیلَن، رَحملِی رَفتار قِیلَه دِیگن کِیشِیلَر دِیب بِیلَه دِی. چوُنکِی اَلله تَعالَی وَ رَسُولِیدَن سُونگ مَنَه شُو مُؤمِنلَر اوُلَرنِی “وَلِی”لَرِی حِسابلَه نِیشَه دِی.

حَه، مَنَه شُو مُؤمِنلَر بِیزلَرنِی وَلِیلَرِیمِیز وَ بوُتُون دُنیادَگِی بَرچَه مُسُلمانلَرنِی، اَهلِی قِبلَه نِی وَلِیلَرِی بوُلِیشگن وَ بوُلِیشَه دِی. اَمّا مُؤمِنلَرنِی بَرابَرِیدَه زَلِیل، رَحملِی دِیب اَلله تَعالَی صِیفَتلَه گن مَنَه بوُ گوُرُوه، کافِرلَرگه نِسبَتاً قَتتِیق قوُل، مَحکَم، عِززَتلِی بوُلِیشَه دِی. یَعنِی مُؤمِنلَرگه نِسبَتاً قَندَی رَفتاردَه بوُلِیشنِی یَحشِی بِیلِیشَه دِی.  

«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا مَن يَرْتَدَّ مِنكُمْ عَن دِينِهِ فَسَوْفَ يَأْتِي اللَّهُ بِقَوْمٍ يُحِبُّهُمْ وَيُحِبُّونَهُ، أَذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ أَعِزَّةٍ عَلَى الْكَافِرِينَ يُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلَا يَخَافُونَ لَوْمَةَ لَائِمٍ ۚ ذَٰلِكَ فَضْلُ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَن يَشَاءُ ۚ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ *إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ *وَمَن يَتَوَلَّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا فَإِنَّ حِزْبَ اللَّهِ هُمُ الْغَالِبُونَ»(مائده/54-56)، ) اِی مُؤمِنلَر، سِیزلَرنِینگ اِیچِینگِیزدَه کِیمدَه – کِیم دِینِیدَن قَیتسَه، اَلله باشقَه بِیر قَومنِی کِیلتِیرُورکِی، اَلله اوُلَرنِی یَحشِی کوُرُور، اوُلَر اَلله نِی یَحشِی کوُرُورلَر. اوُلَر مُؤمِنلَرگه خاکسار، کافِرلَرگه اِیسَه قَتتِیق قوُل، بِیران مَلامَتگوُینِی مَلامَتِیدَن قوُرقمَی اَلله یوُلِیدَه کوُرَه شَه دِیگن کِیشِیلَردِیر. بُو اَلله نِینگ فَضلوُ مَرحَمَتِی بوُلِیب، اوُزِی هاحلَه گن کِیشِیلَرگه بِیرُور. اَلله فَضلوُ کَرَمِی کِینگ، بِیلگوُچِیدِیر. ** سِیزلَرنِینگ دوُستِینگِیز فَقَط اَلله اوُنِینگ پَیغَمبَرِی وَ تَعظِیم – تَواضِع قِیلگن حاللَرِیدَه نَمازنِی توُکِیس عَدا اِیتَه دِیگن، زَکاتنِی (حَقدارلَرگه) عَطا اِیتَه دِیگن مُؤمِنلَردِیر. ** کِیمکِی اَلله نِی، اوُنِینگ پَیغَمبَرِینِی وَ مُؤمِنلَرنِی دوُست توُتسَه (نَجات تاپگی)، زِیرا فَقَط اَلله نِینگ گوُرُوهِیگِینَه غالِب بوُلگوُچِیدِیر.

اَلله نِی یوُلِیدَه جِهاد قِیلِیشَه دِی، اوُچِینچِی بِیلگِی، مُستَحکَم توُرِیشَه دِی:  يُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلَا يَخَافُونَ لَوْمَةَ لَائِمٍ هَر قَندَی مَلامَتچِینِی مَلامَتِیدَن قوُرقِیشمَیدِی. ( مُسُلمانلَرنِی آرقَه لَرِیدَن اَیتِیلگن وَ اَیتِیلَه یاتگن مَنَه شوُنچَه یالغانلَردَن. مَنَه شوُندَی مَلامَتلَردَن وَ سُوزلَردَن قوُرقِیشمَیدِی. مَنَه بوُلَر مُؤمِنلَرنِی بِیلگِیلَرِیدِیر. )  ذَٰلِكَ فَضْلُ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَن يَشَاءُ ؛ خُداوَند اوُنِی اوُزِی هاحلَه گن کِیشِیگه عَطا قِیلَه دِی وَ فَراوان فَضلگه اِیگه، آگاه ذاتدِیر. فَقَطگِینَه اَلله وَ پَیغَمبَرِی وَ حوُشوُع وَ حُضُوع بِیلَن نَمازنِی عَدا قِیلَه دِیگن وَ زَکات مالِینِی بِیرَه دِیگن مُؤمِنلَر سِیزلَرنِی دوُستِینگِیز، یارانِینگِیز بوُلِیشَه دِی. کِیمکِی اَلله نِی، پَیغَمبَرنِی وَ مُؤمِنلَرنِی دوُستلِیککَه، یارلِیککَه قَبوُل قِیلسَه اَلله نِی حِزبِیدَن بوُلوُر وَ شُبهَه سِیز اَلله نِی حِزبِی غالِبدِیر. اوُلَرنِی صِیفَتلَرِیگه، بِیلگِیلَرِیگه اِعتِبار بِیرِینگلَر،   يُحِبُّهُمْ وَيُحِبُّونَهُ، أَذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ أَعِزَّةٍ عَلَى الْكَافِرِينَ، يُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلَا يَخَافُونَ لَوْمَةَ لَائِمٍ.

اَلله تَعالَی مَنَه شُو مُؤمِنلَرنِی اوُزِینِی نُصرَتِیدَن کِییِین رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّمنِی قُدرَتمَند بوُلِیشِیگه بائِث بوُلگن نَرسَه، دِیب تَنِیشتِیرَه دِی. اَلبَتَّه مَنَه شُو مُؤمِنلَر بِیزلَرنِی وَ مُؤمِنلَرنِی تا قِیامَت کوُنِیگه چَه قُدرَتمَند بوُلِیشلَرِیگه سَبَب بوُلَه دِی:  «هُوَ الَّذي أَيَّدَکَ بِنَصْرِهِ وَ بِالْمُؤْمِنينَ» (انفال/62)، ) اوُ سِیزنِی اوُز یاردَمِی وَ مُؤمِنلَر بِیلَن قُوَّتلَنتِیرگن وَ اوُلَرنِینگ (مُؤمِنلَرنِینگ) دِیللَرِینِی بِیرلَشتِیرگن ذاتدِیر. بِرادَرلَر، مَنَه بوُلَر بِیزلَرنِینگ قُدرَتِیمِیزنِی اَبزارلَرِی بوُلِیشَه دِی. مُؤمِنلَر، سِیزلَرنِی بِرادَرلَرِینگِیزدِیر،  «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ» سِیزلَرنِی بِرادَرلَرِینگِیز سِیزنِی قُدرَتِینگِیزنِی اَبزارِی بوُلِیب، اَلله اوُزِینِی نُصرَتِیدَن سُونگ بُو اَبزارنِی هَمَّه مِیزنِی اِیختِیارِیمِیزگه بِیرِیب قوُیگندِیر.

حوُپ،اِیندِی مُؤمِنلَرنِی بِیر قِیسمِی حِسابلَنگن بِیزلَرنِینگ بِرادَرلَرِیمِیز هَم:  «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ»، بِیزلَر مَنَه بوُلَرگه رَحمَت قِیلِیشِیمِیز کِیرَک، تا اَلله بِیزلَرگه هَم رَحم قِیلسَه:  ارْحَمُوا أَهْلَ الْأَرْضِ يَرْحَمْكُمْ أَهْلُ السَّمَاءِ، اوُلَر اوُشلَب آلِیشگن جَنگنِی اوُرنِیگه اوُرتَه دَه صُلح توُزِیشِیمِیز کِیرَک، تا اَلله بِیزلَرگه رَحم قِیلسَه:   فَأَصْلِحُوا بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ. اوُلَر جَنگنِی بَرپا قِیلِیشگن، بِیزلَر اِیسَه صُلحنِی بَرپا قِیلِیشِیمِیز لازِم. مَنَه بُو بِیزلَرنِی وَظِیفَه لَرِیمِیزدَن بِیرِی بوُلَه دِی، نِیمَه اوُچُون؟ تا اَلله بِیزلَرگه رَحم قِیلَه دِی وَ بِیزلَر هَم اوُلَرگه نِسبَتاً رَحملِی بوُلسَک، «رُحَمَاءُ بَيْنَهُمْ» وَ اوُلَرگه نِسبَتاً  «أَذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ» بوُلِیشِیمِیز کِیرَک، اَگرچِی اوُلَر بوُنِی اوُرنِیگه جَنگنِی تَنلَشگن بوُلسَه هَم. اِیندِی،اَگر مَنَه بوُ اَندَک دَستَه جاهِل حالَتدَه (گاهِیدَه اَندَک هَم بوُلِیشمَیدِی، بَلکِی جُودَه کوُپَه یِیب کِیتِیشَه دِی) وَ ناتوُغرِی، غَلَط تَعوِیلاتلَر سَبَبلِی مُرتَدلَرنِی جِبهَه سِیگه توُشِیب قالِیشَه دِی وَ بِیز اوُلَر بِیلَن صُحبَتلَشگن پَیتِیمِیزدَه ( اِیندِی بُو جَنگدَن آلدِین بوُلَه دِیمِی یا جَنگ پَیتِیدَه بوُلَه دِیمیی یا جَنگدَن سُونگ بوُلَه دِیمِی) اوُلَر آگاه بوُلِیشَه دِی وَ تَوبَه قِیلِیشَه دِی؛ یَعنِی کافِر وَ مُرتَدلَرنِی صَفِیدَن مُسُلمانلَرنِی صَفِیگه اوُتِیشَه دِی، اوُلَر مَوجُود وَضِیعیَتدَه اوُزلَرِینِی خاص مَذهَبلَرِیدَن یا تَفسِیرلَرِیدَن باش تارتِیب سِیزلَر اَیتَه یاتگن باشقَه کِیشِینِی فِقهِی تَفسِیرِیگه اِیرگه شِیب کِیتِیشمَیدِی. اوُلَر اوُزلَرِینِی صَفلَرِینِی جُودا قِیلگن وَ تَوبَه قِیلگن هَمدَه مُسُلمانلَر بِیلَن بِیر یوُلگه توُشگن پَیتلَرِیدَه؛ مَلائِکَه لَر هَم اوُلَرنِی تَوبَه لَرِینِی قَبُول بوُلِیشِی اوُچُون دُعا قِیلِیشَه دِی:   رَبَّنَا وَسِعْتَ كُلَّ شَيْءٍ رَّحْمَةً وَعِلْمًا فَاغْفِرْ لِلَّذِينَ تَابُوا وَاتَّبَعُوا سَبِيلَكَ وَقِهِمْ عَذَابَ الْجَحِيمِ. مَنَه بُو یِیردَه هَمَّه اوُچُون تَوبَه سُورَشیَپتِی، اَلاهِیدَه بِیر قَتلَمنِی اَجرَه تِیب قوُیِیشگن اِیمَس:  فَاغْفِرْ لِلَّذِينَ تَابُوا وَاتَّبَعُوا سَبِيلَكَ.

مَنَه بُو مُقَدِّیمَه وَ کوُز- قَرَش بِیلَن بوُگوُنگِی دَرسِیمِیزگه یُونَه لَه مِیز وَ اوُندَه اوُزلَرِیگه وَ باشقَه مُسُلمانلَرگه ظُلم قِیلگن مُؤمِنلَردَن بوُلگن مَنَه بُو دَستَه گه مُناسَبَت بِیلدِیرِیش رَوِیشِینِی اوُرگه نَه مِیز، بِیزلَر بِرادَر بوُلگه نِیمِیز، دِینِیمِیز وَ مَنَه بُو بِرادَرچِیلِیکنِی قُدرَتبَخش ثَمَرَه سِی وَ قِیامَتِیمِیزدَن قوُرققَه نلِیگِیمِیز سَبَبلِی اوُلَرگه یاردَم بِیرِیشِیمِیز کِیرَک. اوُلَرگه قَندَی یاردَم بِیرسَک بوُلَه دِی؟ اوُلَر اوُزِیب قوُیِیشگن نَرسَه نِی بِیر وَظِیفَه صِیفَتِیدَه قَیتَه دَن باغلَشلَرِیگه یاردَم بِیرِیشِیمِیز لازِم:   وَالَّذِینَ یَصِلُونَ مَا أَمَرَ اللّهُ بِهِ أَن یُوصَلَ وَیَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ وَیَخَافُونَ سُوءَ الحِسَابِ(رعد/ ۲۱) اوُلَر اَلله باغلَه نِیشگه بُویُورگن نَرسَه لَرنِی ( یَعنِی، قَرِینداش- اوُرُوغلَر بِیلَن عَلاقَه نِی) باغلَیدِیلَر. پَروَردِیگارلَرِیدَن قوُرقَه دِیلَر وَ آغِیر حِساب- کِتابگه دُوچار بوُلِیشدَن قوُرقِیب، ( دائِم چِیرایلِی عَمَللَرنِی قِیلِیشگه اِینتِیلَه دِیلَر).

شُو سَبَبلِی هَم، هَر قَندَی دَلِیلگه کوُرَه اوُلَر جاهِل حالَتدَه اوُزِیب قوُیگن نَرسَه لَرنِی بِیر- بِیرِیمِیزنِی یاردَه مِیمِیزدَه باغلَشگه حَرَکَت قِیلَه مِیز وَ اوُلَرنِی یَنَه قَیتَه دَن مُسُلمانلَرنِی صَفِیگه،مُسُلمانلَرنِی جَمِیعیَتِیگه قَیتَه رَه مِیز وَ اوُلَرنِی یاردَمِی بِیلَن اوُزِیمِیزگه هَم یَنَه قَیتَه دَن قُدرَت بِیرَه مِیز وَ اوُلَرگه هَم قُدرَت بَه غِیشلَیمِیز.

شُونِینگدِیک اوُتگن دَرسلَرِیمِیزدَه اَیتِیب اوُتگه نِیمِیزدِیک، مُنافِق وَ سِکوُلارزَدَه لَر اوُزلَرِی اِیگه بوُلگن بَرچَه جاهِلِیَتلَرِی، حوُنِیک وَ پَستکَش صِیفَتلَرِیگه قَرَمَسدَن، فَقَطگِینَه مُسُلمانلَر وَ اِسلامِی حُکوُمَت ضَعِیف بوُلگن پَیتلَرِیدَه اوُزلَرِینِی نَمایان قِیلِیشَه دِی وَ آشکار بوُلِیشَه دِی، اوُزلَرِینِی آشکارَه آرتگه قَیتِیشلَرِی بِیلَن بِیرگه اِسملَرِینِی هَم اوُزگرتِیرِیشَه دِی  بِیز اوُلَرگه مُرتَدلَر عُنوانِینِی قوُیَه مِیز. اوُلَر مُسُلمانلَرنِی صَفِینِی بَرابَرِیدَه آشکارَه صَفگه توُرِیشَه دِی وَ مُسُلمانلَرنِی قَرشِیسِیدَه آشکارَه جِبهَه تَشکِیل قِیلِیشَه دِی. اَمّا مَنَه بوُ آشکار شَخصلَر واحِد عَقِیدَه گه اِیگه اِیمَسلَر.

اوُلَر مُنافِقلَر وَ سِکوُلارزَدَه لَر جُملَه سِیدَن بوُلگن پَیتلَرِیدَه هَم واحِد عَقِیدَه گه اِیگه بوُلِیشمَه گن، اوُلَرنِی بِیر جایدَه جَملَه نِیشگه آلِیب کِیلگن نَرسَه، اِسلامِی حُکوُمَتنِی قُدرَتِیگه مُخالِف بوُلگنلِیکلَرِی (اِسلامِی حُکوُمَتنِی بارلِیغِیگه یاکِی اوُنِی بِیر قِیسمِیگه) وَ اِسلامِی قُدرَت اوُلَرگه اوُزلَرِینِی حَقِیقِی عَقِیدَه لَرِینِی آشکار قِیلِیشگه وَ کوُنگِیللَرِی هاحلَه گن نَرسَه لَرِینِی اِسلامنِی نامِی بِیلَن قِیلِیشلَرِیگه وَ مُرتَدلَرنِی جِبهَه سِیگه اوُتِیب آلِیشلَرِیگه رُحصَت بِیرمَسدِی، اِیندِی اوُزلَرِینِی اِسلام بِیلَن تَرکِیبِی اَرَه لَش رَفتارلَرِینِی، عَقِیدَه لَرِینِی وَ نَفسانِی اِیستَکلَرِینِی یَشِیرِیب اوُتِیرِیشگه حاجَت قالمَه گن، شُو سَبَبلِی هَم اوُلَر بِیر نِیچَه توُرلِی- هِیل دَستَه لَرگه تَقسِیم بوُلِیشَه دِی.

رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی عُمرلَرِینِی آخِیرِیدَه وَ اَبُو بَکر رَضِیَ الله عَنهُ نِی حِلافَه تِینِی باشلَه نِیشِیدَه مَنَه بُولَرنِی بِیر قِیسمِی توُغرِیدَن- توُغرِی سِکوُلارِیزم دِینِیگه قَیتِیب کِیتِیشدِی وَ مُشرِک بوُلِیشدِی؛ بَعضِیلَرِی اِیسَه سَجّاع، مُسُیلَمَه یِی کَذّابگه اوُحشَب پَیغَمبَرلِیکنِی اِدَّعا قِیلِیشدِی، بَعضِیلَرِی اِیسَه فَقَط نَمازنِی بِیکار قِیلِیشدِی، بَعضِیلَرِی اِیسَه زَکاتنِی بِیکار قِیلِیشدِی وَ بَعضِیلَرِی هَم اوُزلَرِینِی سِکوُلارِیستِیک اِعتِقادلَرِیگه قَیتِیب کِیتِیشدِی وَ اِسلامدَن، غَیرِی اِسلامدَن تَرکِیب تاپگن بِیر مَعجُون، اَرَه لَشمَه نِی تَشکِیل قِیلِیشدِی. عُمُوماً اَیتگندَه اوُلَر هِیچ قَچان بِیر هِیل بوُلِیشمَه گن.

اوُلَرنِی هَمَّه سِی، یَعنِی مَککَه نِی فَتحِیدَن سُونگ یَنگِی مُسُلمان بوُلگن وَ هَلِی –هَنُوز اِسلامنِی اَساسلَرِی بِیلَن توُلِیق تَنِیشمَه گن وَ اِسلام اوُلَرنِی رُوحِی بِیلَن اُنس بوُلمَه گن وَ ضَعِیف اِیمانگه اِیگه بوُلگن کِیشِیلَر بوُلِیب اوُلَردَن قوُللَرِیدَن کِیلگنچَه سوُئِستِفادَه قِیلِیشَه دِی وَ اوُزلَرِینِی هَدَفلَرِینِی اِیلگه رِی سوُرِیش اوُچُون بِیر اَبزار صِیفَتِیدَه فایدَه لَه نِیشَه دِی. حوُددِی شوُ شِیوَه بِیلَن بوُگوُنگِی کوُندَگِی سِکوُلار کافِرلَر دِینفُرُوشلَرنِی وَ جاهِل، اِیمانِی ضَعِیف مُسُلمانلَردَن عِبارَت اوُلَمالَرنِی هَمکارلِیگِیدَه اوُلَردَن سُوئِستِفادَه قِیلِیشیَپتِی.

یَنگِی مُسُلمان بوُلگنلَرنِی وَضِیعیَتِینِی بَنِی اِسرائِلنِینگ توُتقِینلِیکدَن یَنگِی آزاد بُولگن قَومِیگه اوُحشَتسَه بوُلَه دِی، مُوسَی عَلَیهِ السَّلامنِینگ بِیر نِیچَه کوُن غائِب بوُلگنلِیکلَرِیدَن سُونگ، آرَه لَرِیدَه هارُون عَلَیهِ السَّلام بوُلگنلِیکلَرِیگه قَرَمَسدَن اوُلَر سامِرِی ناملِی فِیرِیبگرنِی خِیلَه – نَیرَنگِیگه اَلدَه نِیشَه دِی وَ بوُزاققَه سِیغِینِیشَه دِی. مَنَه بُو نَرسَه یَنَه تَکرارلَه نِیشِی موُمکِین، بُو بِیر تَجرِیبَه بوُلِیب اوُندَن دَرس- عِبرَت آلِینِیشِی هَمدَه بُو اِیشنِی رِیجَه لَشتِیرِیب یَنَه قَیتَه دَن تَکرارلَه نِیشِینِی آلدِینِی آلِیش کِیرَک.

بِیزلَرنِی اوُزِیمِیز هَم اِیراندَگِی 57 یِیلدَگِی بوُتوُن دَولَت اِنقِلابِینِی اَوَّللَرِیدَه اِیراندَگِی مَوجُود بَرچَه مَذهَبلَر، فِرقَه لَر یَعنِی شِیعَه، سُنِّی وَ ……اِیشتِراک اِیتگن مَنَه بوُ سِینَه رِینِی تَکرارلَه نِیشِیگه گوُواه بوُلگن اِیدِیک. پَهلَه وِیلَرنِی سِکوُلار حُکوُمَتِینِی قوُلِیدَن یَنگِی قوُتوُلگن یَنگِی مِللَت، مُسُلمانلَرنِینگ قُدرَتِی بوُلمَه گنلِیگِی سَبَبلِی آسانلِیک بِیلَن کوُمَلَه لَر،دِیماکرَتلَر، اِیشچِیلَر یوُلِی، رَنجبَران، توُدَه، فِدائِیلَرگه اوُحشَش توُرلِی- توُمَن کافِر سِکوُلار حِزبلَرنِی وَ مَحَلِّی مُرتَدلَرنِی اوُلجَه سِیگه اَیلَنگن اِیدِیک وَ مَنَه بوُ کافِر سِکوُلار اَحزابلَر آسانلِیک بِیلَن بِیزلَرنِینگ مُسُلمانلَرِیمِیزدَن یاردَم آلِیشَردِی. اوُلَرنِی اوُزلَرِینِینگ سِکوُلارِیستِیک وَ کُفر مَقصَدلَرِینِی یوُلِیدَه حَرج قِیلِیب یُوبارِیشَه دِی وَ پَهلَه وِی سِکوُلارِیستلَرِینِی قوُلِیدَن یَنگِی قوُتِیلِیب چِیققَن مِینگلَب کوُردلَرنِی اوُزلَرِینِی یوُلِیدَه قُربان قِیلِیشدِی. مَنَه بوُلَرنِی هَمَّه سِی مَحَلِّی سِکوُلار کافِرلَرنِی، تَشقِی اِیرانلِیکلَرنِی، عِراقنِی بَعَث سِکوُلارِیستلَر حِزبِینِی وَ اوُلَرگه مُتَّحِد بُولگنلَرنِی یوُلِیدَه قُربان بوُلِیشدِی، اوُشَه پَیتلَردَه اَمِیرِکَه هَم مَنَه بوُلَر بِیلَن بِیرگه بوُلگن اِیدِی. مَنَه بُو، صَدرِ الاِسلام مُرتَدلَرِینِینگ تَرِیخِینِی یَنگِیدَن تَکرارلَه نِیشِی بوُلگن اِیدِی، اوُلَر سَفَربَر قِیلِینگن کِیشِیلَردَن قَندَی قِیلِیب عُمُومِی سَفَربَرلِیکنِی، هِیلمَه – هِیل وَ نابَرابَر تَرکِیبنِی وُجُودگه کِیلتِیرِیشگه قادِر بوُلگن اِیدِیلَر؟ حاضِردَه هَم کوُردلَر یَشَیدِیگن مِنطَقَه لَردَگِی وَ باشقَه مِنطَقَه لَردَگِی مُرتَدلَر بِیر- بِیرلَرِی بِیلَن فَرق قِیلِیشَه دِی.

هَر قَندَی حالَتدَه، اَبُو بَکر صِیدِّیق رَضِیَ الله عَنهُ مُرتَدلَرنِینگ جِبهَه سِینِی بِیر نِیچَه دَستَه گه بوُلِینگه نِی بارَه سِیدَه اَیتَه دِیکِی:       فَمِنْهُمْ مَنْ اِرْتَدَّ و ادّعى النبوّةَ و مِنْهُمْ مَنْ اِرْتَدَّ و مَنَعَ الزَكاةَ.  یَعنِی مُرتَدلَرنِی آرَه سِیدَه پَیغَمبَرلِیکنِی اِدِّعا قِیلگن کِیشِیلَر هَم بار اِیدِی، مَنَه شوُ مُرتَدلَرنِی اوُرتَه سِیدَه زَکاتگه مانِع بوُلگن کِیشِیلَر هَم بوُلگن. شوُنِینگدِیک اَبُو بَکر صِیدِّیق رَضِیَ الله عَنهُ باشقَه بِیر سوُزِیدَه عُمَرگه خِطاب قِیلِیب اَیتَه دِیکِی:   وَ اَمَّا مَنْ اِرْتَدَّتْ مِنْ هؤلاء الْعَرَبِ، فَمِنْهُمْ مَنْ لايُصَلّى وَ قَدْ كَفَرَ بالصَّلاةِ وَ مِنْهُمْ مَنْ يُصَلّي وَ قَدْ مَنَعَ الزّكاةَ.  یَعنِی مُرتَد بوُلگن عَرَبلَرنِی آرَه سِیدَه نَماز اوُقِیمَیدِیگن وَ نَمازگه نِسبَتاً کافِر بوُلگن کِیشِیلَر بار اِیدِی وَ اوُلَرنِی اوُرتَه سِیدَه نَماز اوُقِیشَه دِی- یُو، اَمّا زَکاتنِی مَنع قِیلَه دِیگن کِیشِیلَر هَم بوُلگن. اوُلَر زَکاتگه مانِعلِیک قِیلوُچِیلَر اِیدِیلَر.

مَنَه شوُ زَکاتگه مانِعلِیک قِیلوُچِیلَر هَم اوُچ گوُرُوهگه بوُلِینِیشگن اِیدِی: اوُلَردَن بِیر دَستَه سِی زَکات حُکمِینِی اِنکار قِیلِیشگن، باشقَه بِیر دَستَه اِیسَه نَمازنِی حُکمِینِی اِنکار قِیلِیشگن؛ یَنَه بِیر باشقَه دَستَه اِیسَه زَکاتنِی مُسُلمانلَرنِی رَهبَرِیگه تاپشِیرِیشنِی اوُرنِیگه اوُزلَرِینِی آرَه لَرِیدَه تَقسِیملَه نِیشِینِی هاحلَه شَر اِیدِی، زَکاتگه مانِعلِیک قِیلوُچِیلَرنِی آرَه سِیدَه شُوندَی کِیشِیلَر هَم بار اِیدِیکِی، اوُلَر قوُیِیدَگِی آیَتنِی اِستِدلال،تَعوِیل، اِجتِهاد قِیلِیش بِیلَن  «خُذْ مِنْ اَمْوالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكّيهِمْ بِها وَصَلِّ عَلَيْهِمْ اِنَّ صَلاتَكَ سَكَنٌ لَهُمْ ” اَیتِیشَردِیکِی: بِیزلَر زَکاتنِی نَمازلَرِی بِیزلَر اوُچُون سَکَن بوُلگن کِیشِیلَرگه بِیرمَیمِیز. مَنَه بُو کِیشِیلَر هَر قَندَی حالَتدَه، مُسُلمانلَرنِی اِسلامِی حُکوُمَتِیگه قَرشِی مُرتَدلَرنِینگ غالِب جِبهَه سِیدَه جایلَشگن اِیدِیلَر وَ هَمَّه اوُلَرنِی زَکاتگه مانِعلِیک قِیلوُچِیلَر نامِی آستِیدَه ناملَردِی. هَر قَندَی صُورَتدَه اوُلَر زَکاتدَن مَنع قِیلوُچِیلَر حِسابلَه نِیشگن.

حَقِیقَتدَه مَنَه بُو دَوردَه مُرتَد بُولگن کِیمسَه لَر بَعضِی بِیر نِسبَتلَرگه کوُرَه اوُزلَرِینِی سِکوُلارِیزم دِینِیگه یاپِیشتِیرِیب آلگنلَر. اوُلَر اوُزلَرِینِی اَهلِی کِتابنِی وَ شِبهِ اَهلِی کِتابنِی کافِرلَرِینِی دِینِیگه اِیمَس، بَلکِی سِکوُلارِیزم دِینِیگه یاپِیشتِیرگن اِیدِیلَر. مَنَه بُو نَرسَه دَن آچِیق – آیدِین کوُرِینِیب توُرگه نِیدِیک، مُنافِقلَر وَ سِکوُلارزَدَه لَر توُدَه سِی حَقِیقَتدَه تَطبِیق قِیلِیش آرزُوسِیدَه یوُرِیشَه دِی، چوُنکِی بُو اوُلَرنِی اِیستَکلَرِیگه مُوافِق کِیلَه دِی. هَر قَندَی حالَتدَه هَم، مُرتَدلَرنِی هَمَّه سِینِی شَرائِط مُهَیّا بوُلِیشِی بِیلَن یاکِی مُسُلمانلَردَگِی حُکوُمَت قُدرَتِی ضَعِیفلَشگه نِینِی سِیزِیشلَرِی بِیلَن سِکوُلارِیزم دِینِیگه  قوُشِیلِیب آلَه دِیگن مُنافِقلَر وَ سِکوُلارزَدَه لَر تَشکِیل قِیلَه دِی.

بُو یِیردَه شوُنِیسِی قِیزِیقکِی، حاضِردَه هَم نَسِیانالِیزم وَ مِللَت پَرَستلِیک سِکوُلارِیزم دِینِینِینگ اوُزِینِی مُریِدلَرِیگه شَخصِیَت بِیرِیش اوُچُون فایدَه لَه نَه دِیگن دَستَکلَرِی حِسابلَه نَه دِی، اوُشَه زَمانلَردَه هَم مِللَت پَرَستلِیک وَ نَسِیانالِیزم اِرتِداد اوُچُون توُرتکِی بوُلگن اِیدِی.

طُلَیحَه نَمِیرِی مُسَیلَمَه یِی کَذّابنِی آلدِیگه بارَه دِی وَ اوُندَن سوُرَیدِیکِی: سِین مُسَیلَمَه مِیسَن؟ اَیتدِیکِی: حَه. شوُندَه سِینگه کِیم نازِل بُولَه دِی؟- دِیب سوُرَه دِی. رَحمان،- دِیدِی. اوُنگه سَوال بِیردِیکِی: کوُن آچِیق پَیتِیدَه کِیلَه دِیمِی یا قارانغِیدَه مِی؟ قارانغِیدَه،- دِیب جَواب بِیردِی. طُلَیحَه اَیتدِیکِی: گوُواهلِیک بِیرَه مَنکِی سِین یالغانچِی وَ مُحَمَّد راستگوُیدِیر، اَمّا رابِیعَه نِی یالغانچِیسِینِی مُضِرنِی راستگوُیِیدَن اَفضَل کوُرَه مَن. مَنَه بوُ سُوزلَه شُو سِیزلَرگه  تَنِیش اِیمَسمِی؟ مَنَه بوُنِی توُرک، کوُرد، عَرَب، فارسنِی سِکوُلار مُرتَد مِللَت پَرَستلَرِیدَن، نَسِیانالِیستلَردَن اوُن مَرتَه لَب اِیشِیتمَه گنمِیزمِی؟ اَلبَتَّه هَمَّه مِیز بوُنِی  اِیشِیتگنمِیز.

 هَر قَندَی حالَتدَه هَم، بَرچَه تَرِیخِی مَنبَع لَرنِی تِیکشِیرِیب چِیقِیلسَه شوُ نَرسَه آیدِین بوُلَه دِیکِی، رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی عُمرلَرِینِی آخِیرِیدَگِی وَ اَبُو بَکر رَضِیَ الله عَنهُ نِی خِلافَتِینِی باشِیدَگِی مُرتَلَر جِبهَه سِی، واحِد فِکرگه هَم وَ واحِد تورتکِیگه، سَبَبگه هَم اِیگه بوُلِیشمَه گن؛ اوُلَر واحِد بِیر فِکرگه اِیگه بوُلِیشگن اِیمَس، بَلکِی هَم اوُلَرنِی فِکرلَرِی فَرق قِیلَردِی وَ هَم اوُلَرنِی سَبَبلَرِی فَرق قِیلَردِی.

دِیمَک، اوُلَرنِی هَمَّه سِی بِیردَم  بُولِیشمَه گن؛ شوُنِیندِیک حاضِردَه هَم اوُلَر بِیردَم اِیمَسلَر، فَقَط کوُردلَرنِی اوُزِینِی آرَه سِیدَه یوُزلَب هِیلمَه – هِیل، رَنگا- رَنگ سِکوُلار، سِکوُلارزَدَه، مُنافِق گوُرُوهلَر مَوجُود بوُلِیب، فَقَطگِینَه مُسُلمانلَرگه وَ اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرگه قَرشِی بوُلگنلِیکلَرِی اوُلَرنِی بِیر جایگه جَملَه گن خالاص، مَنَه بُو کِیمسَه لَر اَگر مُشتَرَک عامِللَرگه اِیگه بوُلِیشمَه گندَه حوُددِی قوُتوُرگن اِیتلَرگه اوُحشَب بِیر – بِیرلَرِیگه حَملَه قِیلِیشگن بوُلَردِی، اوُلَر بِیر- بِیرلَرِینِی پارَه- پارَه قِیلِیشمَه گن تَقدِیردَه هَم، اَگر بِیر لَگِیردَه بوُلِیب قالِیشسَه اوُز- اوُزِنِی مَیدَه لَه نِیب کِیتِیشَه دِی وَ اوُزلَرِینِی آرَه سِیدَن یَنگِی گوُرُوه، حِزبلَرنِی وُجُودگه کِیلتِیرِیشَه دِی وَ اَجرَب چِیقِیب کِیتِیشَه دِی. کوُمَلَه وَ دِیماکرَتلَر اوُتگن بِیر نِیچَه یِیلنِی آرَه سِیدَه عِراقنِی کوُردِستانِیدَه لَگِیرلَردَه اوُتِیرِیشگن پَیتِیدَه حوُددِی شوُ اِیشنِی قِیلِیشدِی، اوُلَرنِی بَرچَه سِی غَیرِی مُستَقِیم صُورَتدَه طالِبانِی وَ بارزانِینِی کَنَلِی آرقَه لِی اَطرافلَرِیدَگِی حُکوُمَتلَردَن مَعاش آلِیب یَشَه شَه دِی. لِیکِن دِققَت بِیلَن قَرَسَنگِیز بوُلَکلَرگه بوُلِینِیب کِیتِیشگن.

اَفغانِستان وَ باشقَه مُسُلمانلَر یَشَیدِیگن دِیارلَردَه هَم وَضِیعیَت حوُددِی شوُندَی. مَنَه بوُلَرنِی جِبهَه سِیدَه هَم شوُندَی کِیشِیلَر بارکِی، اوُلَر اوُزلَرِیگه تَعوِیلاتلَرنِی کِیلتِیرِیب شُو جِبهَه لَردَه سَیّافگه وَ اوُندَن باشقَه لَرگه اوُحشَب مُسُلمانلَرگه قَرشِی فَعالِیَت آلِیب بارِیشیَپگن، اَمّا عُمُومِی رَهبَرِیَت مُرتَدلَرنِی قوُلِیدَه ، مَنَه بُو کِیمسَه لَر تَأثِیر اوُتکَه زَه آلِیشمَیدِی. اوُلَر مَنَه بوُ جِبهَه لَردَه مَوجُود اِیکَنلِیکلَرِیگه قَرَه مَسدَن حاضِرگِی وَضِیعیَتدَه اوُلَر کوُپراق توُعالِیتلَرنِی حِیدِینِی اَلمَشتِیرِیب توُرُوچِی سِپِرِی وَظِیفَه سِینِی اوُتَه شَه دِی وَ بوُتوُن جَهان سِکوُلار کافِرلَرِینِینگ وَ مَحَلِّی مُرتَدلَرنِینگ مُسُلمانلَرگه قَرشِی رُوحِی جَنگلَرِیدَگِی عامِل وَ مُسُلمانلَرنِی فَرزَندلَرِینِی بُوتوُن جَهان سِکوُلار کافِرلَرنِینگ مَقصَدلَرِی یوُلِیدَه حَرج قِیلِیش اوُچُون عُمُومِی سَفَربَر قِیلِیش بُویِیچَه عامِللَرنِی بِیرِی حِسابلَه نِیشَه دِی.

صَحابَه لَر مُرتَدلَرنِی اوُلدِیرِیشدَن آلدِین خُدانِی دِینِیگه دَعوَت قِیلِیشلَرِی لازِملِیگِی بارَه سِیدَه مَسَلَه شوُنِی رَوشَن قِیلَه دِیکِی، اَبُو بَکر رَضِیَ الله عَنهُ نِی زَمانِیدَگِی مُرتَدلَر عُمُومِی صُورَتدَه دِیندَن مُرتَد بوُلِیشگن اِیدِی، شوُنِینگدِیک اَبُو بَکر رَضِیَ الله عَنهُ مُرتَد قَبِیلَه لَرگه یازگن نامَه سِیدَه اَیتَه دِیکِی: ” دَعوَت اَذاندِیر، اَگر اوُنِی اَیتِیشسَه اوُلَردَن قوُلِینگِیزنِی تارتِینگلَر.”  اِعتِبار بِیرِینگلَر. مُرتَدلَرنِی جِبهَه سِیدَه جَمِیعیَتنِی هَمَّه سِی بِیر هِیل بوُلگن اِیمَس.

یَعنِی اوُ یِیردَه اَذان اَیتَه یاتگن کِیشِیلَر مُسُلمانلَرنِی جِبهَه سِیدَن بوُلِیشلَرِی موُمکِین، مَنَه شوُلَردَن قوُلِینگِیزنِی  تارتِینگلَر وَ اوُلَر بِیلَن اِیشلَرِینگِیز بوُلمَه سِین، دِیب اَیتگن؛ اَلبَتَّه مَنَه بُو کِیشِیلَر اِسلامِی دَولَتگه وَ مُسُلمانلَرگه قَرشِی، مُخالِف بوُلِیشلَرِی موُمکِین، اوُلَر مُسُلمان بوُلِیب توُرِیب مُسُلمانلَرگه قَرشِی اَسلَحَه کوُتَه رِیشگن، اَمّا “دَعوَت اَذاندِیر، اَگر اوُنِی اَیتِیشسَه قوُلِینگِیزنِی اوُلَردَن تارتِینگلَر” دِییِیلگن یاکِی کِییِینچَه لِیک اَذان اَیتِیب قوُللَرِینِی جَنگدَن تارتگن وَ تَوبَه قِیلگن کِیشِیلَر بارَه سِیدَه هَم اوُلَردَن قوُلِینگِیزنِی تارتِینگلَر، دِییِیلگن.

هَر قَندَی حالَتدَه، اِسلامِی حُکوُمَتگه مُخالِف جِبهَه نِی رَهبَرِیَتِی مُرتَدلَرنِی قوُلِیدَه اِیدِی؛ اِیندِی اوُلَرنِی آرَه سِیدَه دِیننِی هَمَّه سِینِی اِنکار قِیلگنلَر هَم، دِیننِی بِیر قِیسمِینِی اِنکار قِیلگنلَر هَم بار اِیدِی. اَبُو بَکر رَضِیَ الله عَنهُ نِی اوُلَرگه بِیرگن جَوابِی قوُیِیدَگِیچَه بوُلگن:   إِنَّهُ قد انقطع الوحيُ، وتَمَّ الدِّينُ، أَيَنْقُصُ (الدِّينُ) وأنا حَيّ؟    دِین کامِل بوُلدِی وَ آسماندَن وَحِینِی نازِل بوُلِیشِی هَم اوُزِیلدِی؛ مِین تِیرِیک بوُلِیب توُرِیب دِیندَه کَمچِیلِیک،نوُقصان وُجُودگه کِیلِیشِی موُمکِینمِی؟! یَعنِی مِین تِیرِیک بوُلِیب توُرِیب دِیندَه نوُقصان وُجُودگه کِیلِیشِینِی اِمکانِی بارمِی؟ اَبُو بَکر دِیندَگِی نوُقصاننِی قَبُول قِیلمَه گن وَ اوُلَرگه باشقَه مُرتَدلَرگه مُعامَلَه قِیلگندِیک مُعامَلَه قِیلَه دِی. حاضِرگِی پَیتدَه هَم مَنَه بوُ آواز یَنَه قَیتَه دَن یَنگرَه شِیگه اِیختِیاج بار، أَيَنْقُصُ الدِّينُ و أنا حَيّ؟  مَنَه بُو حاضِردَه مُسُلمانلَرنِی دِینِیگه، نامُوسِیگه، وَطَنِیگه، آبرُوسِیگه، حَیاسِیگه حَملَه قِیلِیشگن سِکوُلارلَرگه مُرتَد سِکوُلارزَدَه لَرنِی قَرشِیسِیدَگِی بَرچَه مُوَحِّدلَرنِی نِداسِی بوُلِیشِی کِیرَک.

حَه، اَبُو بَکر زَمانِیدَه اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُندَگِی اَحکاملَرنِی بِیرِی بوُلمِیش زَکاتنِی اِجرا قِیلِینِیشِیگه توُسقِینلِیک قِیلِیشلَرِی، اِنکار قِیلِیشلَرِی، اَگرچِی باشقَه عِبادَتلَرنِی بَجَه رِیشسَه هَم، اوُلَرنِینگ اِرتِدادلَرِیگه بائِث بوُلدِی. اَبُو بَکر رَضِیَ الله عَنهُ بِیرِینچِی مُعامَلَه وَقتِیدَه یاق اوُلَرنِی تَکلِیفلَرِینِی رَد قِیلِیب مُرتَدلَرنِی صُلح طَلَبانَه طَلَب لَرِینِی هَمَّه سِینِی قَبوُل قِیلمَیدِی وَ کِیلِیشُونِی بَرچَه اِیشِیکلَرِینِی یاپِیش بِیلَن مُرتَدلَرگه قَرشِی جَنگنِی باشلَیدِی وَ اوُلَرگه کامِل اِسلام وَ جَنگنِی اوُرتَه سِیدَه اِیختِیارنِی بِیرِیب قوُیدِی وَ اوُلَردَن ناقِص اِسلامنِی قَبوُل قِیلمَه دِی.

اِیندِی، اَگر بِیر کافِر سِکوُلارِیست یاکِی مَحَلِّی مُرتَد اِقتِصادِی، تَعلِیم – تَربِیَه، جَمِیعیَتدَگِی اِیچکِی وَ تَشقِی سِیاسَت، جَزالَش حُقوُقلَرِی،عائِلَه گه آئِد قانوُنلَر بُویِیچَه شَرِیعَت قانوُنلَرِینِی بِیرارتَه سِینِی قَبوُل قِیلمَه سَه، بوُتوُن جَهان سِکوُلار کافِرلَرِینِی یاردَمِی بِیلَن مَنَه بُو قانوُنلَرنِی اِجرا قِیلِیشنِی قَصد قِیلگن کِیشِیلَرنِی بَرچَه سِیگه قَرشِی قوُراللِی جَنگ قِیلَه دِی، مَنَه بوُلَرگه نِیمَه دِییِیش کِیرَک وَ اوُلَرگه  نِسبَتاً قَندَی مُناسَبَتدَه بوُلِیش لازِم؟! اِسلامِی فِرقَه لَر، اَهلِی سُنَّت فِرقَه لَرِی هَمَّه مِیز اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی اَحکاملَرِیدَن بِیرِینِی بوُلسَه هَم مَنَه بوُندَی رَوِیشدَه اِنکار قِیلگن کِیشِیلَرگه قَرشِی توُتَه دِیگن اوُرنِی قَندَی اِیکَه نِینِی یَحشِی بِیلَه مِیز.

اِیراندَگِی 57 یِیلدَگِی اِنقِلابدَه هَم، مِللِی جِبهَه مُنافِق وَ سِکوُلارزَدَه لَرنِی اَوَّلگِی حالَتِیدَن چِیقِیب بِیرِینچِی مَرتَه آشکار وَ آچِیق حالَتدَه “قَصاص” لایِیحَه سِینِی بَرابَرِیدَه قَرشِیلِیک قِیلِیشگه نِینِی کوُرگنمِیز،اوُلَر آدَملَرنِی بَرچَه فِرقَه لَرنِی اوُرتَه سِیدَه مُشتَرَک بوُلگن قَصاص قانوُنِیگه قَرشِی کوُچَه  نَمایِیشلَرِیگه دَعوَت قِیلِیشَه دِی، فَقَطگِینَه دِین وَ قِرآندَگِی مَنَه بُو قانوُنگه آشکار مُخالِفَت قِیلگنلِیگِی بائِث مُرتَدگه اَیلَه نِیشَه دِی وَ آیَتُ اَلله خوُمَینِی اوُلَرنِی اِرتِدادِینِی اوُستِیدَه حُکمنِی صادِر قِیلَه دِی وَ اَگرچِی اوُلَر اوُزلَرِینِی مَذهَبلَرِی بوُیِیچَه باشقَه عِبادَتلَرنِی بَجَه رَه یاتگن بوُلِیشسَه هَم، بَرِیبِیر اوُلَرنِی مُرتَد دِیب بِیلَه دِی، چُونکِی اوُلَر شِیعَه لَرگه خاص یاکِی اِسلامِی مَذهَبلَردَن بِیرِیگه تِیگِیشلِی حُکمنِی اِیمَس، بَلکِی دِیننِی قَطعِی اَحکاملَرِیدِن بِیرِینِی اِنکار قِیلِیشگن اِیدِی.

آیَتُ الله خوُمَینِی تامانِیدَن مَذهَبنِی اِیمَس، بَلکِی اِسلام  دِینِینِی قَطعِی اَحکاملَرِیدِن بِیرِی بوُلمِیش “قَصاص”گه آچِیق قَرشِیلِیک قِیلگنلِیکلَرِی سَبَبلِی مِللِی جِبهَه نِی اوُستِیدَه اِرتِداد حُکمِینِی صادِر قِیلَه دِی. اِیندِی، اَگر بِیر شَخص، گوُرُوه،حِزب یا حُکوُمَت جَمِیعیَتنِی حُکوُمَتگه آئِد یاکِی اِجرائِی اِیشلَرِی بوُیِیچَه حُقوُقِی، اِقتِصادِی، تَعلِیم وَ تَربِیَه، سِیاسَت، جَزالَش تِیزِیمِی وَ باشقَه اِیشلَرگه مُخالِف بُولسَه، اَهلِی قِبلَه نِی نَزدِیدَه قَندَی جایگاهگه اِیگه بُولَه دِی؟! اوُزِینِی مُسُلمان دِیب بِیلَه دِیگن فِرقَه لَرنِی هَر بِیرِیگه پایبَند بوُلگن کِیشِیلَر اوُچُون هِیچ قَندَی جایگاهگه اِیگه بوُلِیشمَیدِی.

مَنَه بوُلَر جَرَیاننِی بِیر طَرَفِی بوُلسَه، اوُنِی باشقَه بِیر طَرَفِی شوُکِی، مَنَه بوُلَر بِیلَن هَماهَنگ رَوِیشدَه بَعضِی بِیر مُسُلمانلَر آلدِین هَم اَیتِیب اوُتگه نِیمِیزدِیک باشقَه دَلِیللَرگه کوُرَه، فَلان حُکمگه نِسبَتاً اِجتِهاد قِیلِیش یا فَلان آیَتدَن تَعوِیل قِیلِیش بوُیِیچَه، دِیندَن قَیتمَه گن حالدَه زَکاتگه قَرشِلِیک قِیلِیشَه دِی، بوُلِیب هَم اوُلَر زَکاتنِی اِنکار قِیلِیشمَسدِی، اوُلَر اوُزلَرِی اوُچُون تَعوِیلاتلَرگه اِجتِهادلَرگه اِیگه اِیدِیلَر. بوُگوُنگِی کوُندَه شوُندَی کِیشِیلَر بارکِی، اوُلَر دِیندَن وَ اِرتِداددَن قَیتمَه گن حالدَه مُسُلمانلَرنِی حُکوُمَت قُدرَتِیگه قَرشِی مُخالِف بوُلِیشلَرِی مُومکِین وَ مُرتَدلَر جِبهَه سِی بِیلَن هَماهَنگ رَوِیشدَه مُسُلمانلَرنِینگ حُکوُمَتِیگه، قُدرَتِیگه قَرشِی یاکِی باشقَه گوُرُوهلَردَگِی مُسُلمانلَرگه قَرشِی قوُللَرِیگه قوُرال آلِیشَه دِی وَ مُسُلمانلَرنِی قَرشِیسِیدَه جای آلِیشَه دِی.

شُو سَبَبلِی هَم تَرِیخچِیلَرنِی وَ اِسلام جَهانِیدَگِی اوُلَمالَرنِی اَثَرلَرِیدَه اِسلامِی حُکوُمَتگه وَ باشقَه مُسُلمان بِرادَرلَرگه قَرشِی مُرتَدلَرنِی جِبهَه سِیدَه جَنگگه کِیرَه دِیگن مُخالِف مُسُلمانلَر گوُرُوهِینِی،اَنَه اوُشَه جِبهَه نِی جُملَه سِیدَن حِسابلَشگن؛ یَعنِی مُرتَدلَر جِبهَه سِیدَن. چوُنکِی اوُلَرنِی اَکثَرِیَتِی، غالِبِی وَ رَهبَرِیَتِی مُرتَدلَرنِی قوُلِیدَه بوُلگن وَ مَنَه بوُلَر اوُلَرنِی آرَه سِیدَه آزچیلیکنی تشکیل قیلیشردی؛ شو سببلی هم هر ایککی دسته گه قرشی قیلینگن جنگلر ردده جنگلری دیب ناملنگن. اولر کوپچیلیکنی آره سیده بیر آزگینه قیسمنی تشکیل قیلیشردی.

بُو یِیردَه اَهلِی فَن اوُلَرنِی آرَه سِیدَه مُخالِف مُسُلمانلَر هَم مَوجُود بوُلگن سَراسِیمَه دَگِی جِبهَه نِی اِیککِی شِیوَه بِیلَن اِیضاحلَب بِیرِیشَه دِی:

– بِیرِینچِیسِیدَه مُخالِف مُسُلمانلَرگه رِددَه لَفظِینِی قوُیِیلَه دِی،فَقَط لوُغَت یوُزَه سِیدَن قوُیِیلگن. یَعنِی لوُغَوِی نَظَردَن اوُلَرگه مُرتَد دِییمِیز. یَعنِی اوُلَر فَقَط لوُغَوِی جِهَتدَن مَنَه بُو جِبهَه گه شامِل بوُلِیشگن وَ شَرعِی نَظَردَن اِیسَه اِسلامدَه مُرتَد بوُلِیشمَه گن؛ حوُددِی اَبُو بَکر رَضِیَ الله عَنهُ نِی عَصرِیدَگِی زَکاتدَن مَنع قِیلوُچِیلَر وَ قَبِیلَه پَرَستلَرنِی بِیر قِیسمِیگه اوُحشَیدِی. اوُلَر فَقَط زَکاتنِی اِسلامِی حُکوُمَتگه تاپشِیرِیشدَن قَیتِیشگن اِیدِی؛ مَنَه بُو حُکمنِی فَرض اِیکَه نِینِی اِنکار قِیلِیشمَسدِی.

اوُلَرنِی اَیتِیشِیچَه، بِیزلَر اوُزِیمِیزنِی اوُستِیمِیزدَه فَلان قَبِیلَه قُرَیش حُکمرانلِیک قِیلِیشِینِی اِیستَه مَیمِیز. بِیزلَر اوُزِیمِیزنِینگ قَبِیلَه مِیز حُکمران بُولِیشِینِی هاحلَیمِیز، بِیزلَر هَم اَبُو بَکر وَ باشقَه لَرگه اوُحشَب حاکِم بوُلِیشنِی اِیستَیمِیز. اوُلَر مِللَتنِی بوُرتتِیرِیب کوُرسَه تِیشگن اِیدِی. دِیمَک، اوُلَر مُرتَد بوُلِیشمَه گن، اَبُو بَکر قَبوُل قِیلگن نَرسَه نِی اوُلَر هَم قَبوُل قِیلِیشَردِی . اوُلَر اِرتِداد وَ کِفر اوُچُون اِیمَس، مِللَت پَرَستلِیک،قَبِیلَه پَرَستلِیک غایَه لَرِی بِیلَن قُدرَت اوُچُون جَنگ قِیلِیشَه دِی. مَنَه بوُ کِیشِیلَر مَخصُوصاً زَکاتدَن مَنع قِیلوُچِیلَر شوُندَی تَعوِیل قِیلِیب، اوُزلَرِینِی تَعوِیللَرِینِی اَساسِیدَه شوُندَی نَتِیجَه گه یِیتگن اِیدِیلَرکِی،زَکاتنِی مُسُلمانلَرگه وَ اِسلامِی حُکوُمَتگه تاپشِیرمَسلِیکلَرِی لازِم اِیدِی؛ یاکِی اَیتِیشَردِیکِی،بِیزلَرنِی اوُستِیمِیزدَه فَلان قَبِیلَه حُکمرانلِیک قِیلِیشِیگه رُحصَت بِیرمَیمِیز وَ اوُزِیمِیزنِی اوُستِیمِیزدَه اوُزِیمِیز بَلکِی باشقَه لَرنِی اوُستِیدَه هَم اوُزِیمِیز حُکمرانلِیک قِیلِیشِیمِیز بِیزلَرنِی حَققِیمِیزدِیر. رَسُول الله صلی الله عَلَیهِ وَسَلَّم اوُرِینباسَرلَرِی بوُلِیش بِیزلَرنِی حَققِیمِیز. بِیزلَرنِی قَبِیلَه مِیز کوُپراق وَ شوُنگه یَرَشَه قُدرَتِیمِیز هَم کوُپراقدِیر. بُو اوُتگن بِیر نِیچَه عَصر  دَوامِیدَه بوُتوُن جَهان آشکار کافِرلَرِی مُسُلمانلَرنِی اوُرتَه سِیدَه تِیرِیلتِیرگن قَومپَرَستلِیک بوُلِیب، اوُنِی مُسُلمانلَرنِینگ تَفَرُّقِی، زِللَتِی اوُچُون بِیر اَبزار صِیفَتِیدَه اِیشلَه تِیشگن وَ حاضِرگِی پَیتدَه هَم شُو نوُقطَه گه دِققَت قِیلِیشَه دِی. مَنَه بوُلَر اَهلِی فَننِی بِیر دَستَه سِی بوُلِیب مُرتَدلَر جِبهَه سِینِی مَنَه شوُندَی اَنَه لِیز قِیلِیشگن اِیدِی وَ مُسُلمانلَرنِینگ فایدَه سِیگه اوُزلَرِینِی رَعیلَرِینِی صادِر قِیلِیشگن.

– باشقَه بِیر دَستَه حُکمِی اِرتِداد وَ حَقِیقِی اِرتِداد دِیگن کَلِیمَه لَرنِی وُجُودگه کِیلتِیرِیشَه دِی.

 حُکمِی اِرتِداد وَحَقِیقِی اِرتِداد، یَعنِی بِیزلَرنِی رُوبَرُویِیمِیزدَگِی جِبهَه قَیسِی دَستَه اِیکَه نِینِی بِیلمَیمِیز وَ بِیلِیشگه هَم قادِر اِیمَسمِیز؟ بِیز اوُلَرنِی تَشخِیص بِیرَه آلمَیمِیز وَ اوُلَرنِی قَیسِی دَستَه اِیکَه نِینِی بِیلمَیمِیز. اوُلَرنِی هَمَّه سِی مَنَه بوُلَرنِی صَفِیدَه بِیزلَر بِیلَن جَنگ قِیلَه یاتگن یا حَقِیقِی مُرتَدلَرمِی یاکِی مُخالِف مُسُلمانلَرمِی؟ شوُ سَبَبلِی هَم، بِیزلَر حُکمنِی اَکثَرِیَت، کوُپچِیلِیککَه قَرَب بِیرَه مِیز،بِیزلَر اوُچُون آشکار وَ رَوشَندِیر، اوُلَرنِی هَمَّه سِینِی بِیر هِیل حِسابلَیمِیز وَ حُکم بوُیِیچَه بِیزلَرگه حَقِیقَت آشکار بوُلگوُنِیچَه، اوُلَردَن مُستَثنا بوُلگنلَرنِی قَصدِی مَعلوُم بوُلگوُنِیچَه اوُلَرنِی هَمَّه سِینِی مُرتَد دِییمِیز.

نِهایَتدَه عَجایِیب، بِیر اِعتِبار بِیرِینگلَر، مَنَه بُو نَرسَه حَقِیدَه جوُدَه کوُپ دوُستلَر خَطا قِیلِیب قوُیِیشَه دِی، حُکمِی اِرتِداد وَ حَقِیقِی اِرتِداد، اوُلَرنِی اَصلِی مَطلَبدَن نِهایَتدَه فَرق قِیلَه دِیگن نَرسَه لَرگه قِیاس قِیلِیشَه دِی. دِیمَک، اوُلَرنِی اَیتِیشِیچَه، بِیزلَر هَمَّه نِی بِیر هِیل حِسابلَیمِیز وَ حُکم بُویِیچَه اوُلَردَن مُستَثنا بوُلگنلَرنِی قَصدِی، حَقِیقَتِی مُشَخَّص بوُلگوُنِیچَه اوُلَرنِی هَمَّه سِینِی مُرتَد دِییمِیز. اِیندِی مَنَه بُو مَجهُول، نااَنِیق بوُلگن مُستَثنالَر یاکِی مُسُلمانلَرنِی قوُلِیگه توُشِیشَه دِی وَ اوُلَرنِی حَقِیقَتدَه مُرتَدلَرنِی جُملَه سِیدَن اِیکَنلِیگِی مُشَخَّص بوُلَه دِی. یاکِی بوُلمَه سَم اوُلَرنِی مُرتَد اِیمَس، بَلکِی بَعضِی اوُرِینلَردَه بِیزلَرگه مُخالِف بوُلگن مُسُلمانلَر اِیکَنلِیگِی مُشَخَّص بوُلَه دِی؛ یاکِی بوُلمَه سَم بِیزلَرنِی قوُلِیمِیزدَه تِیرِیک اَسِیر توُشِیشمَیدِی وَ جَنگدَه اوُلدِیرِیلِیشَه دِی وَ اوُلَرنِی حَقِیقَتِی قِیامَتدَه مَعلوُم بوُلَه دِی.  دِیمَک، اوُلَر یا بِیزلَرنِی قوُلِیمِیزدَه تِیرِیک توُشِیشَه دِی وَ تِیرِیک حاللَرِیدَه اوُلَر بِیلَن صُحبَت قِیلَه مِیز وَ نَتِیجَه دَه اوُلَرنِی نِیمَه اِیکَنلِیکلَرِی اَنِیق بوُلَه دِی. یاکِی اوُلدِیرِیلِیشَه دِی وَ بُو حالَتدَه اوُلَرنِی اوُزلَرِی قِیامَتدَه اَنِیق بُولِیشَه دِی.

 توُرتِینچِی دَرسدَه اَیتِیب اوُتِیلگه نِیدِیک، حُکمِی اِسلامنِی بِیرِیشلِیک، اَگرچِی اوُلَرنِی آرَه سِیدَه مُنافِق کافِرلَر، مُنافِقلَر وَ سِکوُلارزَدَه لَر توُدَه سِی مَوجُود بوُلِیشسَه هَم، مُسُلمانلَرنِی دائِرَه سِیگه کِیرگن کِیشِیلَرگه بِیرِیلَه دِی. هَر قَندَی حالَتدَه هَم، اوُلَرنِی آرَه سِیدَگِی مَعلوُم بوُلمَی توُرگن مُنافِق کافِر قَیسِی اِیکَه نِینِی تَشخِیص بِیرِیشگه قادِر بوُلمَه گه نِیمِیز اوُچُون، اوُلَرنِی هَمَّه سِیگه مُسُلمان دِییمِیز. اوُلَرنِی هَمَّه سِینِی مُسُلمان دِیب حِسابلَیمِیز. اِیندِی، مُرتَد کافِرلَرنِی جِبهَه سِیدَه هَم،اوُلَرنِی قَیسِی بِیرِی مُخالِف مُسُلمان اِیکَه نِینِی بِیلمَه گنلِیگِیمِیز سَبَبلِی وَ بوُنِی تَشخِیص بِیرِیش قُدرَتِیگه اِیگه بوُلمَه گه نِیمِیز اوُچُون، بِیزلَرگه مَعلوُم بوُلگوُنِیچَه اوُلَرنِی هَمَّه سِیگه اِرتِداد حُکمِینِی بِیرَه مِیز.

اَهلِی عِلمنِی آلدِیدَه قَبُول قِیلِینگن عُمُومِی قائِدَه شوُکِی: اوُنِی اَحوالِیدَن بِیزلَر بِی خَبَر بوُلگن یَعنِی مُسُلمان یا کافِرلِیگِی اَنِیق بوُلمَه گن کِیشِیلَر؟ یاکِی یَحشِی آدَممِی یا جِنایَتچِیمِی؟ مَنَه بوُندَی اَحوالِی مَجهوُل بوُلگن اِنسانلَرنِی اَکثَرِیَتنِی جُملَه سِیدَن دِیب حِسابلَیمِیز. مُنافِقلَرنِی هَم مَنَه شوُ شِیوَه بِیلَن تا مَعلوُم بوُلگوُنلَرِیگه قَدَر اَکثَرِیَتگه شامِل قِیلدِیک. اوُغرِیلَرنِی آرَه سِیدَگِی توُغرِی آدَمنِی هَم اوُ بِیزلَرگه مَعلوُم بوُلگوُنِیگه قَدَر اوُغرِیلَرنِی جُملَه سِیدَن دِیب حِسابلَیمِیز، مَنَه شُو شِیوَه بِیلَن جُودَه کوُپ مِثاللَرنِی کِیلتِیرسَک بوُلَه دِی.

اِبراهِیم عَلَیهِ السَّلام سارَه عَلَیهِ السَّلامگه مَرحَمَت قِیلگنلَرِینِی اِیسلَیلِیک:   يَاسَارَةُ! لَيْسَ عَلَى وَجْهِ الأَرْضِ مُؤْمِنٌ غَيْرِي وَغَيْرَكِ،  اِی سارَه! یِیر یوُزِیدَه مِین وَ سِیندَن باشقَه هِیچ قَندَی مُؤمِن مَوجُود اِیمَس. مَنَه بُو مِثالگه دِققَت قِیلِینگلَر، سَیِّیدِیمِیز اِبراهِیم عَلَیهِ السَّلام مَنَه شُو شِیوَه بِیلَن یِیر یوُزِیدَگِی بَرچَه نِی تَکفِیر قِیلَه دِیلَر وَ فَقَط اوُزلَرِی وَ سارَه عَلَیهِ السَّلامنِی مُسُلمان دِیب بِیلَه دِیلَر. بوُلِیب هَم مَنَه شوُ زَماندَه سَیِّیدِیمِیز لوُط عَلَیهِ السَّلام هَم تِیرِیک بوُلگنلَر. اَلله تَعالَی مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی:    «وَلَمَّا جَاءتْ رُسُلُنَا إِبْرَاهِیمَ بِالْبُشْرَى قَالُوا إِنَّا مُهْلِکُوا أَهْلِ هَذِهِ الْقَرْیَةِ إِنَّ أَهْلَهَا کَانُوا ظَالِمِینَ‏* قَالَ إِنَّ فِیهَا لُوطاً قَالُوا نَحْنُ أَعْلَمُ بِمَن فِیهَا لَنُنَجِّیَنَّهُ وَأَهْلَهُ إِلَّا امْرَأَتَهُ کَانَتْ مِنَ الْغَابِرِینَ» ‏(عنكبوت/31-32)، ) قَچانکِی بِیزنِینگ اِیلچِیلَرِیمِیز ( یَعنِی فَرِیشتَه لَر) اِبراهِیمگه (فَرزَند کوُرِیش حَقِیدَگِی) خوُشخَبَرنِی کِیلتِیرِیشگچ، اَیتدِیلَر: “اَلبَتَّه بِیزلَر مَنَه شوُ قِیشلاق اَهلِینِی هَلاک قِیلگوُچِیدِیرمِیز. چوُنکِی اوُنِینگ اَهلِی ظالِم- کافِر بوُلدِیلَر.” ** (اَبراهِیم): “اَخِیر اوُ جایدَه لوُط بار- کوُ!” – دِیدِی. اوُلَر اَیتدِیلَر: “بِیزلَر اوُ جایدَه کِیملَر بارلِیگِینِی یَحشِی بِیلگوُچِیدِیرمِیز. اَلبَتَّه بِیزلَر (لوُطنِی) وَ اوُنِی اَهلِی – عائِلَه سِینِی قوُتقَه رُورمِیز. مَگر اوُنِینگ حاطِینِی (نَجات تاپمَس، چوُنکِی اوُ) قالِیب هَلاک بوُلگوُچِیلَردَن اِیدِی.

مَنَه بُو آیَت هَم اَوَّلگِی آیَتدَن نازِل بوُلگن بوُلِیب، اِبراهِیم عَلَیهِ السَّلامگه مَنَه شوُنچَه کافِرنِی آرَه سِیدَه لوُط عَلَیهِ السَّلامنِی وَ اوُ کِیشِینِی هَمراهلَرِینِی حالِی آشکار وَ مَعلوُم بُولمَه گن اِیدِی.

دُوستلَر دِققَت قِیلدِینگلَرمِی، حُکمِی اِرتِدادنِی مَنَه بوُندَی رَوِیش بِیلَن توُشوُنِیب آلسَنگِیز بوُلَه دِی. اَوَّل باشِیدَه سَیِّیدِیمِیز لوُط عَلَیهِ السَّلام اوُلَرنِی آرَه سِیدَه بارلِیکلَرِی هَم مُشَخَّص اِیمَس اِیدِی، اوُنِی حُکمِینِی هَم هَمَّه گه اوُحشَش صادِر قِیلَه دِی وَ سَیِّیدِیمِیز اِبراهِیم عَلَیهِ السَّلام هَمَّه نِی تَکفِیر قِیلَه دِی. چوُنکِی ظاهِردَه هَمَّه شوُندَی حالَتدَه بوُلگن، اَمّا اوُ کِیشِیگه لوُط عَلَیهِ السَّلامنِی تِیرِیک اِیکَنلِیکلَرِی مَعلوُم بوُلگن پَیتِیدَه، اَیتِیب اوُتِیلگن صُحبَتنِی اوُرتَه گه تَشلَیدِیلَر، بِیزلَر هَم مَنَه بوُ رَوِیش بِیلَن مُسُلمانلَرنِی مُرتَد وَ کافِرلَرنِی آرَه سِیدَن اَجرَه تِیب آلَه مِیز.

مَنَه بوُ حالَتدَه، حُکم عُمُومگه نِسبَتلَنگن حالدَه صادِر قِیلِینَه دِی وَ اوُرتَه دَگِی اِستِثنالَر هَم مُشَخَّص بوُلمَه گن پَیتگه چَه اَکثَرِیَتنِی جُملَه سِیدَن دِیب حِسابلَه نَه دِی، چوُنکِی اوُلَر کوُپچِیلِیکنِی آرَه سِیدَه هَلِی مَعلوُم بوُلمَه گن، آشکار بوُلمَه گن،اِیندِی آشکار بوُلگن وَقتلَرِیدَه اوُلَرگه نِسبَتاً مَخصُوص حُکم هَم صادِر قِیلِینَه دِی.

دوُستلَر دِققَت قِیلِینگلَر، مِثال طَرِیقَه سِیدَه کِیلتِیرِیلسَه، اِسلامِی دِیارلَردَگِی ساکِن بوُلگنلَرنِی هَمَّه سِی دارُ الاِسلامنِی جُملَه سِیدَن حِسابلَه نِیشَه دِی وَ اِسلامِی دِیاردَگِی کافِر بوُلگن اَهلِی ذِمَّه هَم دارُ الاِسلامنِی جُملَه سِیدَن بوُلِیشَه دِی وَ دارُ الکُفرگه اِیمَس دارُ الاِسلامنِی قائِدَه سِیگه شامِل بوُلِیشَه دِی، اِیندِی دارُ الکُفردَه هَم اوُ یِیردَگِی مُسُلمانلَر دارُ الاِسلامنِی اِیمَس،دارُالکُفرنِی جُملَه سِیدَن حِسابلَه نَه دِی، شوُ سَبَبلِی هَم اوُ یِیردَگِی اَندَک عَدَدَّه دَگِی مَوجُود مُسُلمانلَرنِی اوُستِیدَه، کافِرلَر حاکِمِیَتِی آستِیدَگِی دِیارلَردَه بوُلَه دِیگن دارُ الکُفرنِی جُملَه سِیدَن بوُلِیشلِیک حُکمِی آلِیب تَشلَنمَیدِی؛ اَمّا اِیندِی کافِرلَر حاکِمِیَتِی وَ دارُ الکُفرنِی دِیارلَرِیدَگِی مُسُلمانلَر مُشَخَّص وَ مَعلوُم بوُلگن پَیتدَه، مَنَه بُو اَندَک مُسُلمانلَر هَم باشقَه مُسُلمانلَرنِی حُکمِیگه شامِل بوُلِیشَه دِی وَ اوُلَرگه نِسبَتاً باشقَه مُسُلمانلَردِیک مُعامَلَه قِیلِینَه دِی. مَنَه بُو حالَتدَه، اِستِثنالَر هَم اَکثَرِیَت جُملَه سِیدَن اِیمَسلِیگِی مُشَخَّص بوُلمَه گوُنِیچَه اَکثَرِیَتنِی جُملَه سِیدَن دِیب حِسابلَه نَه دِی؛ یَعنِی آشکار قَطعِی بوُلگن، تَنِیلگن اَکثَرِیَت مَجهُول، مُشَخَّص بوُلمَه گن اِستِثنالَرنِی جُملَه سِیدَن حِسابلَه نمَیدِی. چوُنکِی قائِدَه بُو یِیردَه تِیسکَه رِی بوُلِیب قالَه دِی.

مَنَه بُو بارَه دَه، فِقهِی مَسَلَه لَردَه هَم کوُرِیب توُرگه نِیمِیزدِیک، عُمُومِی قائِدَه گه بِینائاً نَماز وَ رُوزَه ، نَماز وَ رُوزَه نِی عُمُومِی وَقتلَرِی یِیردَگِی ساکِن بوُلگنلَرنِی اَکثَرِیَت اَحوالِیگه کوُرَه صادِر قِیلِینَه دِی، اِیندِی اَگر شَخص شِمالِی قُطبدَه یَشَه سَه، نِیمَه بوُلَه دِی؟ مَنَه بوُ مِنطَقَه لَردَه تَحمِیناً 6 آی کوُندوُزِی وَ 6 آی کِیچَه سِی بوُلَه دِی.

دِیمَک، مُشَخَّص بوُلدِیکِی، حُکم صادِر بوُلگن زَماندَه، اِستِثنا وَ نادِر اوُرِینلَر حِسابگه آلِینمَیدِی وَ حُکم تَنِیلگن،آشکار وَ مَعرُوف بوُلگن اَکثَرِیَتگه نِسبَتاً صادِر بوُلَه دِی وَ مَنَه شوُ حُکمگه عَمَل قِیلِینَه دِی. حالَتِی مَجهُول اِستِثنالَر هَم اَحواللَرِی مُشَخَّص بُولگن پَیتِیدَه اوُزِیگه خاص حُکملَرگه شامِل بوُلِیشَه دِی.

خاطِب اِبنِ بَلتَعَه رَضِیَ الله عَنهُ یَحشِی مِثال بُولَه دِی. اوُتگن دَرسلَرِیمِیزدَه هَم اِیشارَه قِیلگه نِیمِیزدِیک، مَنَه بُو حُرمَتلِی صَحابَه عُمَر رَضِی الله عَنهُ اوُنِی تَکفِیر قِیلِیشگه چَه بارَه دِیگن اِیشنِی قِیلِیب قوُیَه دِی، عُمَر رَضِیَ الله عَنهُ اوُنِی اوُستِیدَه کافِر حُکمِینِی چِیقَه رَه دِی وَ رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم هَم بُو حُکمگه اِعتِراض بِیلدِیرمَیدِیلَر وَ مَنَه بُو صادِر قِیلگن حُکمِینگ خَطا دِیمَیدِیلَر، بَلکِی بُو حَقِیدَه تَحقِیق قِیلِیشنِی، تِیکشِیرِیشنِی لازِم دِیب بِیلَه دِیلَر وَ مَنَه بُو تَحقِیقاتلَرنِی نَتِیجَه سِیدَه مُشَخَّص بُولَه دِیکِی،خاطِب رَضِیَ لله عَنهُ یَحشِی مِثال بُولَه آلَه دِی. اوُتگن دَرسلَرِیمِیزدَه هَم اِیشارَه قِیلگه نِیمِیزدِیک، مَنَه بُو حُرمَتلِی صَحابَه عُمَر رَضِیَ الله عَنهُ  اوُنِی تَکفِیر قِیلِیشگه چَه بارَه دِیگن اِیشنِی قِیلِیب قوُیَه دِی، عُمَر رَضِیَ الله عَنهُ اوُنِی اوُستِیدَه کافِر حُکمِینِی چِیقَه رَه دِی وَ رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم هَم بُو حُکمگه اِعتِراض بِیلدِیرمَیدِیلَر وَ مَنَه بُو صادِر قِیلگن حُکمِینگ خَطا دِیمَه دِیلَر، بَلکِی بُو حَقِیدَه تَحقِیق قِیلِیشنِی، تِیکشِیرِیشنِی لازِم دِیب بِیلَه دِیلَر وَ مَنَه بُو تَحقِیقاتلَرنِی نَتِیجَه سِیدَه مُشَخَّص بوُلَه دِیکِی، خاطِب رَضِیَ لله عَنهُ اِرتِدادنِی قَصد قِیلگن اِیمَسدِی، یَعنِی مَقصَدِی مُرتَد بوُلِیش بوُلگن اِیمَس، بَلکِی تَعوِیل قِیلگن وَ مَنَه بوُندَی شَخص بوُ عُذرلَرِی بِیلَن بِیرگه تَکفِیر قِیلِینگن بُولسَه هَم؛ اَمّا مَنَه بُو حُکمِی اِرتِداد بوُلگن اِیدِی وَ اِیندِی حَقِیقَت رَوشَن وَ مُشَخَّص بُولگچ اوُنِی مُرتَد اِیمَسلِیگِی مَعلوُم بوُلگچ، اوُنِی اوُستِیدَگِی اِرتِداد حُکمِی اوُندَن آلِیب تَشلَه نَه دِی.

مَنَه بُو یِیردَه عُمَر اِبنِ خَطّاب رَضِیَ الله عَنهُ نِی شاشِیلگن دِیب اَیتَه آلَه مِیز، بَعضِی بِیر اوُلَمالَرنِی اَیتِیشِیچَه، شاشِیلگن وَ مَنَه بُو شَخصنِی اوُستِیدَگِی اِرتِداد حُکمِی خَطا بوُلگن. اَمّا عُمُومِی قائِدَه گه قَرَه گن پَیتِیمِیزدَه شوُنِی کوُرَه مِیزکِی، اوُنِی اوُستِیدَه حُکمِی اِرتِدادنِی بِیرگنلِیگِینِی کوُرَه مِیز، بُو آرَه دَه بِیز کوُتدِیک وَ تِیکشِیرُولَرنِی نَتِیجَه سِیدَه اوُ کِیشِینِی حَقِیقِی مُرتَد اِیمَسلِیگِی وَ بُو حُکم حُکمِی اِرتِداد اِیکَه نِی وَ مُرتَدلَرنِی آرَه سِیدَه رائِج بوُلگن اِیشنِی قِیلگنلِیگِی مُشَخَّص بوُلدِی. حُکمِی اِرتِداد وَ حَقِیقِی اِرتِداد مَنَه شوُندَی مُشَخَّص بوُلَه دِی وَ بُو مُسُلمانلَرنِی نَجاتِی اوُچُون بِیر اَبزاردِیر.

بُو حوُددِی قاتِللِیک قِیلگن وَ قاتِللِیک جِنایَتِی بُویِیچَه قوُلگه آلِینگن کِیشِیگه اوُحشَیدِی، یَعنِی شَخص آشکارَه قاتِللِیک قِیلگندَن وَ بُو جِنایَت بُویِیچَه قوُلگه آلِینگندَن سوُنگ، مَنَه بُو شَخص قاتِل وَ اوُندَن قَصاص آلِینِیشِی کِیرَک، دِییِیلَه دِی، اَمّا کِیلتِیرِیلگن دَلِیل وَ حُجَّتلَر شُونِی کوُرسَتَه دِیکِی، مَنَه بُو شَخص اوُلدِیرِیشنِی قَصد قِیلمَه گن، بَلکِی بُو جِنایَتنِی اوُزِی اِیستَه مَه گن حالدَه قِیلِیب قوُیگن اِیکَن. دِیمَک، اوُنِی اوُستِیدَگِی قاتِللِیک جِنایَتِی آلِیب تَشلَه نَه دِی وَ مَثَلاً دِییَه بِیرِیلَه دِی. مَنَه بُو مَرحَلَه نِی تَشخِیص بِیرِیش هَم مُتَخَصِّصلَرگه وَ اَلاهِیدَه قاضِیلَرگه تِیگِیشلِی اِیش بوُلِیب، هَر قَندَی آدَم بُو اِیشنِی بَجَه رِیشگه قادِر اِیمَس.

مَنَه بُو سَوال جُودَه کوُپچِیلِیکنِی اوُیلَنتِیرِیشِی موُمکِین، اِیندِی مَنَه بُو کِیشِیلَرنِی قَلبِیدَگِی اوُلَرنِی قَصدِینِی، نِیَتِینِی قَندَی قِیلِیب فَهملَی آلَه مِیز؟ دَلِیللَر وَ گوُواهلَرگه قَرَه لَه دِی. بُولمَه سَم اِنسانلَرنِی قَلبِیدَه نِیمَه بوُلَه یاتگه نِینِی اَلله دَن باشقَه هِیچ کِیم بِیلمَیدِی وَ بِیزلَر فَقَط کوُرِیب توُرگه نِیمِیز ظاهِرِیگه، دَلِیللَرگه وَ گوُواهلَرگه قَرَب مَنَه بوُ شَخصلَرنِی قَصدِینِی بِیلَه آلَه مِیز،اَلبَتَّه خَطاگه دوُچار بوُلِیشِیمِیز اِیحتِمالِی هَم مَوجُود. یَعنِی جِنایَتچِی شَخص کِیلتِیرَه دِیگن دَلِیللَرِی بِیلَن بِیزلَرنِی اَلدَه شِی هَم موُمکِین، اَمّا بِیز بَرِیبِیر ظاهِرگه،دَلِیللَرگه کوُرَه حُکم چِیقَه رَه مِیز وَ فَقَطگِینَه بُو یِیردَگِی دَلِیللَر بِیزلَرگه شَخصنِینگ قاتِللِیکنِی قَصد قِیلگنمِی یا قَصددَن بوُلمَه گه نِینِی  کوُرسَه تَه دِی.

بِیر شَخص باشقَه بِیر شَخصنِی آیاغِیگه اوُق آتَه دِی، اَمّا اوُ مَنَه شوُ جَراحَت سَبَبلِی یَللِیغلَه نِیب وَفات تاپَه دِی وَ باشقَه بِیر شَخص قَصددَن اوُقنِی آلدِینگِی شَخصنِی باشِیگه آتِیب آوُلدِیرَه دِی. اوُلَرنِی هَر اِیککِیسِی بِیزلَرنِی قَصدِیمِیز اوُلدِیرِیش اِیمَسدِی، دِییدِی. مَنَه بوُلَرنِی قَیسِی بِیرِی راست اَیتگه نِینِی سِین قَیِیردَن فَهملَیسَن؟ اوُلَرنِی قَیسِی بِیرِینِینگ قِیلگن اِدَّعاسِی توُغرِی وَ قَیسِینِیسِیکِی یالغان اِیکَه نِینِی قَیِیردَن بِیلَه سَن؟ گوُواهلَر وَ دَلِیللَرگه اَساساً فَهملَیسَن.

 یاکِی اِیککِی نَفَر بِیر- بِیرِی بِیلَن هَزِیللَه شَه دِی وَ اوُلَرنِی بِیرِی اِیککِینچِیسِینِی سوُوگه اِیتَه رِیب یوُبارَه دِی، نَتِیجَه دَه سوُودَه بوُغِیلِیب اوُلَه دِی، باشقَه بِیر کِیشِی اِیسَه بِیر نَفَرنِی باشِینِی سوُوگه تِیقِیب آلِیب اوُلگوُنِیچَه اوُشلَب توُرَه دِی. مَنَه بوُلَرنِی هَر اِیککِیسِی اوُلدِیرِیشنِی قَصد قِیلمَه گنلِیکلَرِینِی اِدَّعا قِیلِیشَه دِی. سِین اوُلَرنِینگ قَیسِی بِیرِی راست اَیتیَپتِی وَ قَیسِینِیسِی یالغان اَیتَه یاتگَه نِینِی قَیِیردَن بِیلَه سَن؟ اَلبَتَّه دَلِیللَر وَ گوُواهلَر آرقَه لِی.

یاکِی بوُلمَه سَم رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم خاطِبنِینگ سوُزلَرِی راست یا یالغان اِیکَه نِینِی قَندَی قِیلِیب فَهملَه گنلَر؟ اوُنِینگ راست وَ یالغان سوُزلَرِینِی قَندَی تَشخِیص بِیرگنلَر؟ دَلِیللَر وَ گوُواهلَر آرقَه لِی تَشخِیص بِیرگنلَر. یاکِی سِیزنِی آتَه – آنَه نگِیز، توُرمُوش اوُرتاغِینگِیز، آپَه – سِینگلِینگِیز، اَکَه – اوُکَه لَرِینگِیز، اَطرافِینگِیزدَگِی یَقِینلَرِینگِیز سِیزنِی یَحشِی کوُرِیشلَرِینِی قَندَی فَهملَه گن اِیدِیلَر؟ یاکِی بِیر مُسُلماننِینگ سِکوُلار کافِرلَردَن بَرائَت قِیلگه نِینِی قَندَی قِیلِیب فَهملَه گن اِیدِیلَر، بوُلِیب هَم مُحَبَّت وَ غَضَبنِی جایِی قَلبدَه – کوُ؟ بِیر مُسُلماننِینگ سِکوُلار کافِرلَردَن بَرائَت قِیلگنلِیگِینِی فَهملَشگه قادِر اِیمَسمِیز، چوُنکِی مُحَبَّت وَ غَضَبنِی اوُرنِی قَلبدَه دِیر. مَنَه بُو وَ بوُنگه اوُحشَه گن اِنسانلَرنِی باطِنلَرِیگه، قَصدلَرِیگه تِیگِیشلِی بوُلگن اوُرِینلَرنِی فَقَط دَلِیللَر وَ گوُواهلَر واسِیطَه سِیدَه تَشخِیص بِیرسَه بوُلَه دِی.

یاکِی مَثَلاً بِیر شَخص اَیتَه دِیکِی، مِین سِینِی اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی تَطبِیق قِیلِیشنِی اِیستَه گِیدَه بوُلگنلِیگِینگ اوُچُون یَحشِی کوُرَه مَن، اَمّا بوُنِی بَرابَرِیدَه اَلله نِی وَ سِینِی آشکار دُشمَنِینگ بوُلگن سِکوُلار کافِر مُرتَد گوُرُوهلَر بِیلَن دوُستلِیک اِعلان قِیلَه دِی وَ اوُلَرگه نِسبَتاً باشلِیق، حاکِم صِیفَتِیدَه قَرَیدِی وَ بِیر کُون کِیلِیب مَنَه بُو کِیمسَه لَر حاکِم بوُلِیشلَرِینِی آرزُو قِیلَه دِی. مَنَه بوُندَی طَرزدَه اوُلَرنِی یالغان اَیتَه یاتگنلِیکلَرِینِی بِیلِیب آلَه سَن. یَعنِی هَم سِین بِیلَن وَ هَم سِینِی دُشمَنِینگ بِیلَن دوُست بوُلِیشِی موُمکِینمِی؟ بوُلِیب هَم مَنَه بوُلَر حَقِیدَه اَلله تَعالَی کِیمکِی بوُلَر بِیلَن دوُست بوُلسَه اوُلَرنِی جُملَه سِیدَن بوُلَه دِی، دِیب مَرحَمَت قِیلگن. مَنَه بُو گوُواهلَرنِی واسِیطَه سِیدَه بُو شَخصنِینگ یالغان اَیتَه یاتگه نِینِی فَهملَب آلَه سَن، اوُنِی قِیلَه یاتگن دوُستلِیک اِدَّعالَرِی هَم یالغان اِیکَه نِینِی هَمدَه بُو سِکوُلار کافِرلَرگه یاکِی اوُ دوُستلِیگِینِی اِعلان قِیلگن کافِرلَرگه اوُحشَش بِیر دُشمَن اِیکَه نِینِی بِیلِیب آلَه سَن. مَنَه بُو شَخصنِی قِیلگن عَمَلِی اِدَّعالَرِیگه مُوافِق کِیلمَیدِی، شُو سَبَبلِی هَم اوُ یالغان اَیتیَپتِی، دِییمِیز. بِیر وَقتنِی اوُزِیدَه هَم شَیطاننِی وَ هَم اَلله نِی اوُزِینگگه باشلِیق قِیلِیب آلِیشِینگنِی اِمکانِی یُوق. هَم اَلله نِی دوُستلَرِی بِیلَن وَ هَم شَیطاننِی دوُستلَرِی بِیلَن دوُستلِیک اِعلان قِیلِیش موُمکِین اِیمَس.

 مَنَه بُو وَ بوُنگه اوُحشَش اوُرِینلَردَه، شَخصلَرنِی توُغرِی یا ناتوُغرِی، غَلَط نِیَتِینِی، قَصدِینِی تَشخِیص بِیرِیش اوُچُون مِعیار، آشکار وَ ظاهِرِی دَلِیللَر وَ حُجَّتلَر بوُلَه دِی. مَنَه شوُ دَلِیللَر، مُستَنَداتلَر شَخصنِینگ قَصدِینِی، نِیَتِینِی آشکار قِیلِیب بِیرَه دِی.

بِیزلَر آلدِینگِی دَرسلَرِیمِیزدَه اِیشارَه قِیلِیب اوُتگن بَرچَه مُنافِقلَر وَ سِکوُلارزَدَه لَرنِی مُسُلمانلَرنِی جُملَه سِیدَن دِیب بِیلَه مِیز، اوُلَر هَر قَندَی دَلِیلگه کوُرَه مُعلوُم مَسافَه نِی مُسُلمانلَر بِیلَن بِیرگه باسِیب اوُتِیشگن، اِیندِی اوُلَر مَنَه شوُنچَه مَسافَه نِی باسِیب اوُتِیشگندَن سوُنگ، یَنَه قَیتَه دَن آشکارَه آرتگه قَیتِیشَه دِی وَ آشکار، مُرتَد کافِرلَرنِی صَفِیدَن جای آلِیشَه دِی، بِیزلَر مَنَه بوُلَرنِی هَمَّه سِیگه اِرتِداد حُکمِینِی بِیرَه مِیز وَ اوُلَر حُکمِی مُرتَد بوُلِیشگن دِییمِیز، اَمّا اَگر بِیر گوُرُوه مُسُلمانلَر هِیچ قَندَی اوُزگه رِیشسِیز یَعنِی عَقِیدَه لَرِیدَه اوُزگه رِیش بوُلمَه گن حالدَه اوُلَرنِی نَیرَنگلَرِیگه اَلدَه نِیشگن بوُلسَه لَر وَ اوُلَرنِی صَفلَرِیگه اوُتِیب آلِیشگن بوُلسَه چِی؟ بُو یِیردَه اوُلَرگه بِیرِینچِی بوُلِیب آچِیلَه دِیگن اِیشِیک تَوبَه اِیشِیگِیدِیر.

اَوَّل هَم اَیتِیب اوُتگه نِیمِیزدِیک، کافِرلَر هَرگِیز اِیمان کِیلتِیرِیشمَیدِی،    «إنَّ الذّینَ کَفَرُوا سَوَاءٌ عَلَیهِم ام لَم تُنذِرهُم لَایُؤمِنُون» اَمّا اوُلَرنِی مُرِیدلَرِی اِیمان کِیلتِیرِیشَه دِی. شُو سَبَبلِی هَم، بِیز اوُلَرنِی اوُستِیدَه حُکمِی اِرتِداد حُکمِینِی صادِر قِیلگن مُرتَدلَرگه اوُلَر یَنَه قَیتَه دَن اِسلامگه قَیتِیشلَرِی اوُچُون بَرچَه سَبَبلَرنِی مُهَیّا قِیلَه مِیز وَ اوُلَرنِی تَوبَه  قِیلِیشگه تَرغِیب قِیلَه مِیز، یاکِی اَگر بِیر مُسُلمان بَعضِی بِیر دَلِیللَرگه کوُرَه تِیل یا عَمَل بِیلَن کافِرلَرنِی جِبهَه سِیگه اوُتِیب قالگن بوُلسَه، خاطِب رَضِیَ الله عَنهُ گه اوُحشَب، اوُلَرنِینگ اِسلامدَگِی اوُتمِیشلَرِینِی وَ کِیلتِیرگن دَلِیللَرِینِی نَظَرگه آلگن حالدَه، اوُلَرنِینگ قَصدلَرِینِی، نِیَتلَرِینِی،مَقصَدلَرِینِی عَمَللَرِیدَن بِیلِیب آلَه مِیز وَ اوُلَرنِینگ اِسلامگه قَیتِیشلَرِی اوُچُون یوُلنِی تِیکِیسلَب چِیقَه مِیز، اوُلَرنِی یوُزِیگه بَرچَه یوُللَرنِی یاپِیب قوُیمَیمِیز.

مَنَه بُو زَمِینَه دَه، بِیزلَر رَسُول الله صلی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی رِحلَتلَرِی پَیتِیدِیک، خاطِب رَضِیَ الله عَنهُ گه اوُحشَش ناتوُغرِی تَعوِیل تَأثِیرِیدَه یاکِی بَعضِی سِیاسَتلَرگه مُخالِف بوُلگنلِیکلَرِی سَبَبلِی، کافِر وَ مُرتَدلَرنِی جِبهَه سِیگه اوُتِیب قالگن قَبِیلَه لَرگه، گوُرُوهلَرگه، اَحزابلَرگه گوُواه بوُلِیشِیمِیز موُمکِین. مُخلِیص مُسُلمانلَر اوُچُون مَنَه بوُندَی حادِیثَه لَر اَکثَر حالَتدَه اوُلَرنِینگ اِیختِیارِیسِیز صادِر بُولَه دِی، مَثَلاً بَعضِیدَه آشکار کافِرلَر مُرتَدلَر بِیلَن بِیرگه بِیزلَرگه قَرشِی جَنگ قِیلِیشَه دِی، اِیندِی باشقَه بِیر گوُرُوه یا جَماعَت هَم مَنَه شوُ کافِر وَ جَنگچِی دُشمَن بِیلَن بِیرگه جَنگ قِیلمَسلِیک بارَه سِیدَه قَرارداد توُزِیشِی یاکِی توُزمَسلِیگِی وَ اوُلَر بِیلَن اِیشِی بوُلمَسلِیگِی موُمکِین، سوُنگرَه اِیسَه مَنَه بوُ باسقِینچِی، تَشقِی کافِرلَر وَ مَحَلِّی مُرتَدلَر خَبَردار بوُلمَه گن حالدَه، اوُلَر باشقَه بِیر جایدَه بِیزلَرگه قَرشِی جَنگگه کِیرَه دِی. مَنَه بُو صُورَتدَه، مُسُلمانلَرنِی بُو حِزبِی وَ گوُرُوهِی اوُزِی اِیستَه مَه گن حالدَه کافِر وَ مُرتَدلَرنِی جِبهَه سِیدَه توُرِیب مُسُلمانلَرگه قَرشِی جَنگگه کِیرگن بوُلَه دِی وَ مُرتَدلَر بِیلَن بِیرگه واحِد جِبهَه نِی تَشکِیل قِیلَه دِی، نَتِیجَه دَه اِیسَه بِیزلَر اوُلَرنِینگ نِیمَه اِیکَنلِیکلَرِینِی وَ نِیمَه نِی اِیستَه یاتگنلِیکلَرِینِی تَشخِیص بِیرگوُنِیمِیزگه چَه، اوُلَر حُکمِی اِرتِداد حُکمِیگه شامِل بوُلِیشَه دِی.

اِیندِی بوُ یِیردَه هَمَّه نَرسَه سِی سِیزلَرگه اوُحشَه گن مُسُلمانلَرنِینگ بِیر دَستَه سِی بوُلِیشِی موُمکِین، اَمّا جَهالَت،ناتوُغرِی تَعوِیل سَبَبلِی وَ دُشمَننِینگ تَبلِیغاتِینِی تَأثِیرِیدَه سِیزلَرنِی خَوارِج، مُرتَد، ساتقِین، دِین دُشمَنِی، حَلق دُشمَنِی، بالَه لَرنِی قاتِیلِی، جِنایَتکار وَ باشقَه دِیب حِسابلَیدِی، حوُپ سِین اوُزِینگنِی بوُندَی اِیمَسلِیگِینگنِی یَحشِی بِیلَه سَن،سِینگه تُحمَت قِیلِیشگن، اِیندِی سِین اوُ بِیلَن صُحبَتلَش وَ بوُندَی اِیمَسلِیگِینگنِی توُشوُنتِیر وَ عُذرِینِی قَبُول قِیل. یاکِی جَهالَتِی وَ ظالِملَرنِی تَبلِیغاتِی سَبَبلِی، اَگر سِین قُدرَتنِی قوُلگه کِیرِیتسَنگ، مُسُلمان عَیاللَرِینِی کَنِیز قِیلِیب آلَه سَن وَ بَرچَه مُسُلمانلَرنِی کافِر حِسابلَیسَن، دِیگن فِکردَه بوُلَه دِی، بُو شَخص اوُزِینِی نامُوسِینِی وَ مُسُلمانلَرنِی حِمایَه قِیلِیش اوُچُون سِینگه قَرشِی جَنگ قِیلَه دِی. حوُپ اوُ بِیلَن هَم صُحبَتلَش وَ اوُنگه بُو نَرسَه لَرنِی یالغان اِیکَه نِینِی توُشوُنتِیر وَ عُذرِینِی قَبوُل قِیل. مَنَه بوُ اوُرِینلَردَه یاکِی شوُنگه اوُحشَش اوُرِینلَرنِی هَمَّه سِیدَه بُو شَخص اَلله اوُچُون یاکِی اَلله گه، اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرگه اِعتِقاد قِیلگنلِیگِی بائِث اوُزِینِی اوُلِیم بِیلَن رُوبَرُو قِیلَه دِی وَ اوُرِیشَه دِی. حوُپ، شوُندَی اِیکَن اوُنگه نَجات بِیر وَ عُذرِینِی قَبُول قِیل. مَنَه بوُ بِرادَرِینگ بِیر مُددَت آلدِین ظالِم وَ قِینغِیر فَهملِی اِنسانلَرنِی حُوضُورِیدَه اَسِیر بوُلگن وَ شوُنِی تَأثِیرِیدَه بِیمار اِیدِی، اِیندِی اوُ سِینِی قوُلِینگگه توُشدِی، بُو هَم بِیر نِعمَت. دِیمَک اوُنِی دَرمان قِیلِیب نَجات بِیر وَ تَوبَه سِینِی قَبوُل قِیل.

اَلله تَعالَی مُؤمِنلَرگه اَمر قِیلَه دِیکِی:       «یا اَیهَا الذینَ آمَنُوا تُوبَوا اِلَی اللّهِ تَوْبَةً نصوحاً»(تحریم/8) اِی مُؤمِنلَر، اَلله گه خالِص تَوبَه قِیلِینگلَر،    وَ مَنْ لَمْ يَتُبْ فَأُولئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ»(حجرات/ 11)) کِیم تَوبَه قِیلمَه سَه بَس، اَنَه اوُشَه لَر ظالِم کِیمسَه لَرنِینگ اوُزِیدِیرلَر.

اِیندِی مَنَه بُو شَخص سِین اوُنگه تَعلِیم بِیرگن عِلم وَ سِین آرقَه لِی تاپگن نَرسَه لَرِی سَبَبلِی اوُنِینگ ناتوُغرِی جَهلِینِی، خَطاسِینِی،نااوُرِین تَعوِیلِینِی توُشوُنِیب یِیتَه دِی وَ اوُزِیگه، سِینگه وَ هَمَّه گه نِسبَتاً ظُلم قِیلگه نِینِی فَهملَیدِی وَ تَوبَه قِیلَه دِی وَ ظالِملَرنِی صَفِیدَن چِیقَه دِی:   «وَمَن یَعْمَلْ سُوءًا أَوْ یَظْلِمْ نَفْسَهُ ثُمَّ یَسْتَغْفِرِ اللّهَ یَجِدِ اللّهَ غَفُورًا رَّحِیمًا» (نساء/110)،) کِیم بِیران بِیر یامان اِیش قِیلسَه یاکِی اوُز جانِیگه جَبر قِیلسَه، سوُنگرَه اَلله دَن مَغفِیرَت سوُرَه سَه، اَلله نِی مَغفِیرَت قِیلگوُچِی وَ مِهرِبان اِیکَه نِینِی تاپَر- کوُرَر.

رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم هَم تَوبَه قِیلوُچِی شَخص حَقِیدَه مَرحَمَت قِیلَه دِیلَرکِی:   «التائِبُ مِنَالذَّنب كَمَن لَاذَنبَ لَه»، گوُناهدَن تَوبَه قِیلگن کِیشِینِی هِیچ قَندَی گوُناهِی بوُلمَیدِی. اَلله تَعالَی بوُندَی شَخصلَر حَقِیدَه مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی:  «إِنَّ اللّهَ یُحِبُّ التَّوَّابِینَ وَیُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِینَ» (بقره/222)،) اَلبَتَّه اَلله تَوبَه قِیلگوُچِیلَرنِی وَ اوُزلَرِینِی مُودام پاک توُتگوُچِیلَرنِی سِیوَه دِی. بُو شَخص اوُزِینِی شِیرکدَن،کُفردَن، جَهلدَن وَ ناتوُغرِی تَعوِیللَردَن پاکلَه گه نِی سَبَبلِی اَلله تَعالَی قوُیِیدَگِی آیَت بِیلَن مَرحَمَت قیِلیَپتِی: «إِنَّ اللّهَ یُحِبُّ التَّوَّابِینَ وَیُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِینَ»، اَلبَتَّه اَلله تَوبَه قِیلگوُچِیلَرنِی وَ اوُزلَرِینِی موُدام پاک توُتگوُچِیلَرنِی سِیوَه دِی. حوُددِی شوُ شِیوَه بِیلَن اَلله تَعالَی مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی:  ِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الَّذِينَ يُقاتِلُونَ فِي سَبِيلِهِ صَفًّا كَأَنَّهُمْ بُنْيانٌ مَرْصُوصٌ»(صف/4)،)  اَلبَتَّه اَلله اوُزِینِینگ یوُلِیدَه گوُیا توُتَش بِنالَردِیک بِیر صَفگه تِیزِیلگن حاللَرِیدَه جِهاد قِیلَه دِیگن ذَاتلَرنِی سِیوَر. دِیمَک، اَلله حوُددِی مُجاهِدلَرنِی، جَنگچِیلَرنِی یَحشِی کوُرگه نِیدِیک تَوبَه قِیلگوُچِیلَرنِی هَم یَحشِی کوُرَه دِی.

حُوپ، اِیندِی مَنَه بوُ ظالِملَر تامانِیدَن اَلدَنگن،جاهِل، خَطاکار مُسُلمانلَرنِینگ سِینِی واسِیطَه نگ بِیلَن حَقِیقَتنِی فَهملَه گه نِینِی وَ تَوبَه قِیلِیب گوُناهلَرِی کِیچِیرِیلگه نِینِی قَیِیردَن بِیلَه سَن؟ اوُلَرنِینگ اَلله یَحشِی کوُرَه دِیگن کِیشِیلَر جُملَه سِیدَن اِیکَه نِینِی قَیِیردَن بِیلَه سَن؟ سِین هَرگِیز بِیلَه آلمَیسَن. شوُندَی بوُلگچ مُسُلمان بِرادَرِینگگه نَجات بِیر وَ اوُنِی اوُستِیدَه تَوبَه قِیلگوُچِیلَرنِی اَحکاملَرِینِی پِیادَه قِیل، اوُنِی دَرمان قِیل وَ اوُنِی اَلله یَحشِی کوُرَه دِیگن واحِد صَفگه دَعوَت قِیل، «إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الَّذِينَ يُقاتِلُونَ فِي سَبِيلِهِ صَفًّا كَأَنَّهُمْ بُنْيانٌ مَرْصُوصٌ»، حاطِرجَم بوُل، دوُستلَرِیگه قَرشِی جَنگگه کِیرَه دِیگن یاکِی اوُلَرنِی اوُلدِیرَه دِیگن کِیشِیلَرنِی اَلله یَحشِی کوُرمَیدِی؛ بَلکِی اَلله اوُلَرگه قَرشِی جَنگ اِعلان قِیلَه دِی:   «إِنَّ اللهَ تَعَالَى قَالَ: مَنْ عَادَى لِي وَلِيًّا فَقَدْ آذَنْتُهُ بِالْحَرْبِ، وَمَا تَقَرَّبَ إِلَيَّ عَبْدِي بِشَيْءٍ أَحَبَّ إِلَيَّ مِمَّا افْتَرَضْتُهُ عَلَيْهِ، وَلاَ يَزَالُ عَبْدِي يَتَقَرَّبُ إِلَيَّ بِالنَّوَافِلِ حَتَّى أُحِبَّهُ؛ فَإِذَا أَحْبَبْتُهُ كُنْتُ سَمْعَهُ الَّذِي يَسْمَعُ بِهِ، وَبَصَرَهُ الَّذِي يُبْصِرُ بِهِ، وَيَدَهُ الَّتِي يَبْطِشُ بِهَا، وَرِجْلَهُ الَّتِي يَمْشِي بِهَا، وَلَئِنْ سَأَلَنِي لأُعْطِيَنَّهُ، وَلَئِنْ اسْتَعَاذَنِي لأُعِيذَنَّهُ»، کِیمکِی مِینِی دوُستلَرِیمدَن بِیرِیگه دُشمَنچِیلِیک قِیلسَه، مِین اوُنگه قَرشِی جَنگ اِعلان قِیلَه مَن. مُؤمِن بَندَه مِینِی نَزدِیمدَه فَرضلَردَن باشقَه نَرسَه بِیلَن مَحبُوب بوُلَه آلمَیدِی وَ اوُ مِینگه نَفل ( یَعنِی واجِب بوُلمَه گن عِبادَتلَر)نِی بَجَه رِیش بِیلَن یَقِینلَه شَه دِی، حَتَّی نَتِیجَه دَه مِین اوُنِی یَحشِی کوُرَه مَن، مِین اوُنِی یَحشِی کوُرگن پَیتِیمدَه، اوُ بِیلَن اِیشِیتَه دِیگن قوُلاغِیگه وَ اوُ بِیلَن کوُرَه دِیگن کوُزِیگه وَ اوُ بِیلَن اوُشلَیدِیگن قوُلِیگه وَ اوُ بِیلَن قَدَم باسَه دِیگن آیاغِیگه اَیلَه نَه مَن، اَگر مِیندَن بِیرار نَرسَه نِی سوُرَه سَه اوُنگه بِیرَه مَن وَ مِیندَن پَناه سوُرَه سَه اوُنگه پَناه بِیرَه مَن.

حوُپ، اِیندِی خاطِب رَضِیَ الله عَنهُ گه اوُحشَه گن مَنَه بوُندَی شَخصلَر هَمَّه سِیگه تَسلِیم بوُلگه نِینِی، اَمّا کامِلاً ناتوُغرِی، غَلَط دَلِیللَرگه کوُرَه سِینگه قَرشِی تامانگه توُشِیب قالگه نِیدَن خَبَردارسَن وَ اوُنِی تَوبَه قِیلگه نِینِی، هَمدَه اَلله هَم تَوبَه قِیلگوُچِیلَرنِی یَحشِی کوُرِیشِینِی یَحشِی بِیلَه سَن،    «إِنَّ اللّهَ یُحِبُّ التَّوَّابِینَ» اَلله تَعالَی اوُزِینِی یوُلِیدَه قِتال یَعنِی جَنگ قِیلگن کِیشِیلَرنِی هَم یَحشِی کوُرِیشِیدَن خَبَرِینگ بار، “إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الَّذِينَ يُقاتِلُونَ فِي سَبِيلِهِ صَفًّا كَأَنَّهُمْ بُنْيانٌ مَرْصُوصٌ” اَگر اَلله نِی دوُستلَرِیدَن بِیرِیگه قَرشِی دُشمَنچِیلِیک قِیلسَنگ هَم اَلله سِینگه قَرشِی جَنگ اِعلان قِیلِیشِیدَن هَم یَحشِی خَبَردارسَن،  “مَنْ عَادَى لِي وَلِيًّا فَقَدْ آذَنْتُهُ بِالْحَرْبِ” اَمّا مَنَه بُو مُسُلمان شَخصلَرنِینگ تَوبَه سِی راست یا یالغان اِیکَه نِی بارَه سِیدَه شُبهَه لَه نَه سَن؟ لِیکِن بِیزلَرنِی هَمَّه مِیز یَحشِی بِیلَه مِیزکِی، شَخص اِیشانچ بِیلَن اِسلامگه کِیرَه دِی وَ شَک – شُبهَه بِیلَن اوُندَن چِیقِیب کِیتمَیدِی، دِیمَک، بوُ شَخصنِی اَلبَتَّه تَوبَه قِیلگوُچِیلَر، مُجاهِدلَر، اَلله نِی یَحشِی کوُروُچِیلَر جُملَه سِیدَن دِیب فَرض قِیلِیشِینگ کِیرَک،  نَحْسِبُهُ، وَاللَّهُ حَسِيبُهُوَلاَ نُزَكِّي عَلَى اللَّهِ أَحَدًا.  حُوپ، اِیندِی اَگر جُرعَتِینگ بوُلسَه، مَنَه شُو شَک وَ گوُمانلَرِینگ بِیلَن اَلله گه قَرشِی جَنگ اِعلان قِیل.

بُو نِهایَتدَه خَطَرلِی نَرسَه ، اوُلَر ظاهِردَه اوُزلَرِی اِیستَه مَه گن حالدَه خاطِبنِی اِیشِینِی قِیلِیشَه دِی، لِیکِن اوُلَرنِی قِیلَه یاتگن اِیشلَرِینِی مِقیاسِی کَتتَه، کِینگ بوُلِیب گوُرُوه، جَماعَت، مَذهَب کوُرِینِیشِیگه اِیگه وَ اَلبَتَّه اوُلَرگه نِسبَتاً مُناسَبَت بِیلدِیرِیلگن وَقتدَه جوُدَه هَم دِققَت قِیلِینِیشِی لازِم، اوُلَرنِی بُو اِیشلَرِیدَن قَیتَه رِیش وَ بُو اِیشلَردَن بوُلگن مَقصَدنِی، هَدَفنِی تَشخِیص بِیرِیش کِیرَک وَ اوُلَرنِی مُسُلمانلَرنِی جَماعَه سِیگه قَیتَه رِیش، هَمدَه اَگرچِی یالغاندَن بُولسَه هَم عُذرلَرِینِی قَبُول قِیلِیش لازِم. عادَتدَه بوُندَی اوُرِینلَردَه کِیشِینِی عُذرِینِی فَقَط بِیر مَرتَه قَبوُل قِیلِینَه دِی وَ اَگر شَخص بوُندَی اِیشلَرنِی یَنَه تَکرارلَیدِیگن بوُلسَه اوُنِی عُذرِی قَبوُل قِیلِینمَیدِی.

اَبُو عِزَّه جُمحِینی باشِیدَن اوُتکَزگن سَرگوُزَشتلَرِی یَحشِی نَمُونَه بُولَه آلَه دِی. بُو شَخص سِکوُلار بوُلِیشِی بِیلَن بِیرگه شاعِر اِنسان هَم اِیدِی، قِیزلَرِی کوُپ عائِلَه لِی مُختاج آدَم بوُلگن. بَدر جَنگِیدَه اَسِیر بوُلگن پَیتِیدَه رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّمگه اَیتَه دِیکِی: اِی رَسُول الله! سِیز مِینِی عائِلَه سِی کَتتَه مُختاج کِیشِی اِیکَه نِیمنِی یَحشِی بِیلَه سِیز، سِیزگه توُلاو بِیرِیش اوُچُون مالِیم یُوق، شوُنِینگ اوُچُون مِینگه اِحسان قِیلِینگ! رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّم هَم اوُنِی عُذرِینِی قَبوُل قِیلَه دِیلَر. رَسُول الله صلی الله عَلَیهِ وَسَلَّمگه قَرشِی اِیککِینچِی مَرتَه جَنگگه چِیقمَسلِیگِی وَ اوُ کِیشِینِی دُشمَنلَرِینِی حِمایَه قِیلمَسلِیگِی بارَه سِیدَه پَیغَمبَرِیمِیز اوُندَن عَهدُو – پَیمان آلَه دِیلَر. لِیکِن اَبُو عِزَّه رَسُول الله صَلَّی اَلله عَلَیهِ وَسَلَّمگه بِیرگه عَهدِیگه وَفا قِیلمَیدِی وَ قُرَیش سِکوُلارِیستلَرِی اوُنِی اَلدَه شَه دِی وَ اُحُد جَنگِیدَه لَشکَر آرقَه گه چِیکِینَه یاتگن پَیتِیدَه بَعضِی بِیر دَلِیللَرِیگه کوُرَه لَشکَردَن آرتدَه قالَه دِی وَ اِیککِینچِی مَرتَه مُسُلمانلَرنِی قوُلِیگه اَسِیر توُشَه دِی. بُو سَفَر هَم رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّمدَن اوُنِی کِیچِیرِیشلَرِینِی سوُرَیدِی، اَمّا رَسُول الله صلی الله عَلَیهِ وَسَلَّم هَم اوُنِی طَلَبِینِی قَطعِیَت بِیلَن رَد قِیلِیب مَرحَمَت قِیلَه دِیلَرکِی: ” مُحَمَّدنِی اِیککِینچِی مَرتَه اَلدَه دِیم دِیب یوُرِیشِینگ اوُچُون سِینِی قوُیِیب یوُبارمَیمَن.” شوُ سَبَبلِی بُویُورَه دِیلَر اوُنِی باشِینِی تَنَه سِیدَن جُودا قِیلِیشَه دِی.

توُغرِی مَنَه بُو شَخص کافِر مُشرِک بُولگن، اَمّا مَنَه بُو قائِدَه نِی مُنافِقلَر وَ سِکوُلارزَدَه لَر بارَه سِیدَه هَم رِعایَه قِیلسَه بوُلَه دِی، بِیر شَخص اَگر اِرتِداد جِنایَتِینِی بِیر مَرتَه قِیلَه دِیگن بوُلسَه، اوُشَه اَوَّلگِی سَفَر تَوبَه سِی قَبوُل قِیلِینَه دِی. اِیندِی بُو یِیردَه یَهُودِیلَرنِینگ اوُیِینلَرِی بُو باشقَه مَسَلَه، اوُلَر اَصلِیدَه مُرتَد بوُلِیب تَوبَه قائِدَه سِیگه شامِل بوُلِیشلَرِی اوُچُون، عُمُوماً مُسُلمان بوُلِیشمَه گن اِیدِی.

 مُنافِقلَر وَ سِکوُلارزَدَه لَرگه عَلاقَه دار بوُلگن دَرسلَردَه شوُ نَرسَه رَوشَن بوُلدِیکِی، مُنافِقلَر هَم گاهِیدَه آشکار کافِرلَرنِینگ مُسُلمانلَرگه قَرشِی جِبهَه سِیدَگِی رُوحِی جَنگلَرِیدَه قَتنَه شِیشَه دِی وَ اوُلَر قوُلگه توُشگن پَیتلَرِیدَه یالغان عُذر وَ بَهانَه لَر کِیلتِیرِیشَه دِی وَ اوُلَرنِی عُذرلَرِینِی قَبوُل قِیلِینَه دِی. اَلبَتَّه اوُلَر مُسُلمانلَرنِی رَهبَرِی رَسُول لله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی اوُلَر نِیمَه دِییِیشسَه قوُلاق سالِیب قَبوُل قِیلَه دِیگن اِیشانوُچَن، ساددَه اِنسان دِیب فَرض قِیلِیشَردِی،  وَمِنْهُمُ الَّذِينَ يُؤْذُونَ النَّبِيَّ وَيَقُولُونَ هُوَ أُذُنٌ اوُلَر عُمُوماً مُهِم اِیمَسدِی، بُو یِیردَگِی اِینگ مُهِم نَرسَه اوُلَرنِینگ ظاهِردَه اِسلامِی حُکوُمَتگه تابِع بوُلِیشلَرِی اِیدِی. اوُلَرنِینگ راست یا یالغان اَیتَه یاتگنلِیکلَرِینِی تَشخِیص بِیرِیش مُهِم بوُلگنمِی؟ یوُق، بُو یِیردَه اوُلَر سَبَبلِی اَلدَه نِیب قالَه یاتگن مُسُلمانلَرنِی حِمایَه قِیلِیش، دِفاع قِیلِیش مُهِم بُولگن.

 عُمَر اِبنِ خَطّاب اَیتَه دِیکِی: رَسُول اَلله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی دَورلَرِیدَه وَحِی نازِل بوُلَردِی،حاضِر اِیسَه وَحِی اوُزِیلگن؛ حاضِر مِین سِیزلَردَه کوُرِینِیب توُرگن نَرسَه لَرگه اَساساً مُناسَبَتدَه بوُلَه مَن. بِیزلَرگه نِسبَتاً یَحشِیلِیک قِیلگن کِیشِیگه اَمنِیَت بِیرَه مِیز وَ اوُنِی اوُزِیمِیزنِی آلدِیمِیزدَه اوُشلَب توُرَه مِیز، اوُنِی باطِینِی بِیلَن اِیشِیمِیز یوُق؛ خُداوَند اوُنِی حِساب – کِتابِی بِیلَن اوُزِی مَشغُول بوُلَه دِی. کِیمکِی بِیزلَرگه یامانلِیکنِی آشکار قِیلَه دِیگن بُولسَه، اوُنگه آمانلِیک بِیرمَیمِیز وَ اوُنِی تَصدِیقلَه مَیمِیز؛ اَگرچِی اوُ اوُزِینِی باطِینِی یَحشِی اِیکَه نِینِی اِظهار قِیلسَه هَم یاکِی اوُنِی باطِینِی یَحشِی بوُلسَه هَم، اوُنِی باطِینِی بِیلَن اِیشِیمِیز یوُق.

حوُپ، اِیندِی شِیرکدَن سوُنگ مُسُلمانلَر اوُچُون تَفَرَّقدَن باشقَه شَررِی کوُپراق نِیمَه بار؟ اَصلِیدَه تَفَرُّق هَم مُشرِکلَرنِی صِیفَتلَرِیدَن بِیرِی حِسابلَه نَه دِی.   وَلا تَکُونُوا مِنَ الْمُشْرِکينَ * مِنَ الَّذينَ فَرَّقُوا دينَهُمْ.  اِیماندَن سوُنگ هَم مُسُلمان کِیشِینِی قانِینِی نَجات بِیرِیش وَحدَت، قُدرَت، اِسلامِی حُکوُمَتدَن کوُرَه مُسُلمانلَر اوُچُون یوُقارِیراق توُرَه دِیگن یَحشِیلِیک بارمِی؟ دِیمَک، اوُزِینِی وَحدَتِینِی آشکار قِیلگن وَ اِسلامِی حُکوُمَتنِی، مُسُلمانلَرنِی جَمِیعیَتِینِی، مُسُلمانلَرنِی جَماعَتِینِی قُوَّتگه کِیرِیشِی اوُچُون حَرَکَت قِیلگن هَر قَندَی کِیشِی، بِیزلَرنِی اِینگ اَفضَل یَحشِیلِیککَه دَعوَت قِیلِیبدِی، اَلبَتَّه شَرعِی مِعزانگه کوُرَه اوُنِی دَعوَتِینِی قَبوُل قِیلِیشِیمِیز کِیرَک، اوُنگه یالغان اَیتیَپسَن، مُسُلمان اِیمَسسَن دِیمَیمِیز:  وَلاتَقُولُوا لِمَنْ أَلْقَى إِلَيْكُمُ السَّلامَ لَسْتَ مُؤْمِنًا بِیزلَر اَسامَه رَضِیَ الله عَنهُ نِی خَطاسِیگه  دُوچار بوُلِیشنِی هاحلَه مَیمِیز.

هَر قَندَی صوُرَتدَه ، بِیزنِی مُسُلماننِی اِیمانِی بارَه سِیدَگِی نَظَرِیمِیز مُثبَت بوُلِیب، اوُ حَقِیدَه یَحشِی گوُمان قِیلَه مِیز، مَگر اِینکِی اوُنِی خِلافِی ثابِت بوُلَه دِیگن بُولسَه، هَر قَندَی بَهانَه، شَرعِی عُذر وَ حَتَّی شُبهَه بِیلَن بوُلسَه هَم شَخصنِی مَعذوُر توُتَه مِیز وَ ظاهِردَه جِنایَت حِسابلَنگن وَ اوُرتَه دَه مُسُلماننِی قانِی توُکِیلِیشِی هَم موُمکِین بُولگن اِیشدَن اوُنِی پاکلَیمِیز. بِیز مُسُلمان شَخصگه  نَجات بِیرِیش اوُچُون هَر قَندَی شُبهَه گه قوُل اوُرَه مِیز.

 شُو سَبَبلِی هَم اوُلَمالَرنِی اَیتِیشِیچَه، اَگر بِیر مُسُلمان کِیشِینِی کافِر اِیکَه نِی بارَه سِیدَه 99 تَه دَلِیل بوُلسَه، اَمّا اوُنِی مُسُلمان اِیکَه نِیگه  فَقَط بِیر دَلِیل مَوجُود بوُلسَه، بِیز اَنَه اوُشَه بِیر دَلِیلنِی آلَه مِیز وَ اوُنِی اِسلام دائِرَه سِیدَن چِیقَه رِیب یوُبارمَیمِیز. بُو یَعنِی مُسُلمانگه نِسبَتاً یَحشِی گوُمان قِیلِیش قائِدَه سِیگه عَمَل قِیلِیش، مُسُلمان اوُچُون شَرعِی عُذر کِیلتِیرِیش وَ شَرِیعَت پِینهان قِیلِیشگه بوُیُورگن عَیبلَرنِی پِینهان قِیلِیش وَ مُسُلمانلَرنِی کَسَللِیکلَرِینِی دَرمان قِیلِیش حِسابلَه نَه دِی. مُسُلمانلَر بارَه سِیدَه مَنَه بُو اِجتِمائِی حَقِیقَتنِی نَظَرگه آلِینَه دِی، چوُنکِی اَکثَر حالَتدَه عَوام مُسُلمان حَلقِی کُفرگه آئِد سوُزلَرنِی اَیتِیش یاکِی کُفر عَمَللَرِینِی قِیلِیشنِی قَصد قِیلمَیدِی، بَلکِی آخِیرگِی اوُرِیندَه جَنَّتگه کِیرَه دِیگن کِیشِیگه اوُحشَش کُفر سوُزلَرِیگه یا کُفر عَمَلِیگه دوُچار بوُلِیب قالَه دِی،شَرعِی مانِعلِیکلَر اِیسَه اوُلَرنِینگ اِیمانلَرِیگه ضَرَر یِیتِیب قالِیشِیگه رُحصَت بِیرمَیدِی.

اَیتِیب اوُتِیلگن نَرسَه لَرنِی هَمَّه سِی بِیلَن وَ بِیزلَر خَبَردار بوُلگن اوُرِینلَر بِیلَن بِیرگه مُسُلمان شَخصنِی جایگاهِی کَعبَه دَن کوُرَه یوُقارِیراقدَه جایلَشگن، مُسُلماننِی قانِینِی حِمایَه قِیلِیش وَ مُسُلماننِی قانِی توُکِیلِیشِیگه مانِعلِیک قِیلِیش اوُچُون حَرَکَت قِیلِیش، کَعبَه نِی وَ اوُنِی بوُزِیلِیشِینِی حِمایَه قِیلِیشدَن کوُرَه مُهِمراقدِیر. شُو سَبَبلِی هَم جَنگدَن آلدِینمِی یا جَنگنِی آرَه سِیدَمِی یَعنِی هَر قَندَی فُرصَتدَن اوُلَرگه  مُخالِف مُسُلمانلشر دِیب تَشخِیص قوُیِیلِیشِی وَ حوُددِی اَکَه – اوُکَه نگنِی، آپَه – سِینگلِینگنِی حِمایَه قِیلگه نِینگدِیک اوُلَرنِی حِمایَه قِیلِینِیشِی لازِم. اَیتِیب اوُتِیلگن نَرسَه لَرنِی هَمَّه سِی بِیلَن وَ بِیزلَر خَبَردار بوُلگن اوُرِینلَر بِیلَن بِیرگه مُسُلمان شَخصنِی جایگاهِی کَعبَه دَن کوُرَه یوُقارِیراقدَه جایلَشگن، مُسُلماننِی قانِینِی حِمایَه قِیلِیش وَ مُسُلماننِی قانِی توُکِیلِیشِیگه مانِعلِیک قِیلِیش اوُچُون حَرَکَت قِیلِیش، کَعبَه نِی وَ اوُنِی بوُزِیلِیشِینِی حِمایَه قِیلِیشدَن کوُرَه مُهِمراقدِیر. شوُ سَبَبلِی هَم جَنگدَن آلدِینمِی یا جَنگنِی آرَه سِیدَه مِی یَعنِی هَر قَندَی فُرصَتدَه اوُلَرنِی مُخالِف مُسُلمانلَر دِیب تَشخِیص قوُیِیلِیشِی وَ حوُددِی اَکَه – اوُکَه نگنِی، آپَه – سِینگلِینگنِی حِمایَه قِیلگه نِینگدِیک اوُلَرنِی حِمایَه قِیلِینِیشِی لازِم. بُویُوک اوُلَمالَرنِینگ مَنَه بُو اِصطِلاحاتلَرنِی وُجُودگه کِیلتِیرِیشلَرِیدَن وَ بُو فِقهِی اِصطِلاحاتلَردَن فایدَه لَه نِیشلَرِیدَن مَقصَد، جَهالَت یاکِی ناتوُغرِی تَعوِیل یاکِی هَر قَندَی شَرعِی عُذر سَبَبلِی فِتنَه لَرگه  توُشِیب قالگن یا اوُزلَرِی هاحلَه گن وَ هاحلَه مَه گن حالَتدَه تِیل وَ قوُللَرِی بِیلَن مُرتَدلَرنِی جِبهَه سِیگه جایلَه شِیب قالگن وَ مُرتَدلَرنِی جِبهَه سِیدَه اوُزِینِی بِرادَرلَرِیگه قَرشِی جَنگ قِیلَه یاتگن مُسُلمانلَرنِی حِمایَه قِیلِیشدُور.

مُرتَدنِینگ قَطعِی حُکمِینِی کِیم اِجرا اِیتَه آلَه دِی؟

مُرَکَّب قَضاوَت یوُللَرِینِی باسِیب اوُتِیب فِیلتِیردَن، توُرتتَه لِیک مَرحَلَه دَن اوُتگن وَ اِیشانچ بِیلَن اوُنِی اِرتِدادِی مُشَخَّص بوُلگن وَ صَلاحِیَتگه اِیگه مَرجَع طَرَفِیدَن اوُنِی قَطعِی حُکمِی صادِر قِیلِینگن مُرتَدنِینگ حُکمِینِی کِیم اِجرا اِیتَه آلَه دِی؟

چوُنکِی مُرتَدنِی حُکمِینِی اِجرا قِیلِیشلِیک، اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی شَرعِی دِفاع قِیلِیشنِی وَ دُشمَننِینگ روُحِی جَنگلَرِیگه قَرشِی مُبارَزَه نِی وَ مُسُلمانلَرنِی اِیمانِی، اوُلَرنِی عَقِیدَه وِی وَ رُوحِی سَلامَتلِیگِینِی حِمایَه قِیلِیشنِی بِیر نَوِی حِسابلَه نَه دِی، شَرعِی دِفاع حَقِیدَه اِیضاح بِیرِیش آرقَه لِی بَحثِیمِیزنِی باشلَیمِیز. اَوَّلا شَرعِی دِفاع نِیمَه اِیکَه نِینِی توُشوُنِیب آلِیشِیمِیز کِیرَک؟ دِفاع نِیمَه اوُزِی؟ اوُنِی شَرعِیسِی قَندَی بوُلَه دِی؟

شَرعِی دِفاع یَعنِی اِنساننِی اوُزِیدَن یا باشقَه لَردَن اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرگه مُوافِق رَوِیشدَه قِیلِینَه دِیگن دِفاعدِیر. اوُزِینِی دِفاع قِیلِیش جاننِی دِفاع قِیلِیش یاکِی فَرزَندلَرنِی دِفاع قِیلِیش یاکِی اَهلِینِی، خانَدانِینِی یا مَنزِیلِینِی یا مالِینِی یاکِی شوُنگه اوُحشَش اِنسانلَرنِی اوُرتَه سِیدَه مُشتَرَک بوُلگن عُمُومِی، فِطرِی،ذاتِی اِیشلَرنِی دِفاع قِیلِیشگه اوُحشَیدِی، هَمَّه مَنَه بُو نَرسَه لَرِنِی دِفاع قِیلِیشلِیکنِی اوُزِینِینگ شَرعِی حَققِی دِیب بِیلَه دِی؛ بُو حَتَّی اِنسان بِیلَن حَیواننِی اوُرتَه سِیدَه هَم مُشتَرَک نَرسَه. چوُنکِی فِطرِی وَ غَرِیزِی اِیشلَر وَ جاننِی سَقلَب قالِیش،حَیاتنِی سَقلَب قالِیش، حَیاتنِی دَوام اِیتتِیرِیش اوُچُون کِیرَکلِی اَبزارلَر، واسِیطَه لَر مَوجُود بوُلِیب، اَلله نِی مَخلوُقاتلَرِینِی طَبِیعَتِیدَه،ذاتِیدَه مَخصُوصاً اِنساننِی ذاتِی وَ طَبِیعَتِیدَه اوُنِی اِیلدِیزِی بار، هَر قَندَی ساغلام اِنسان اوُزِینِینگ اِنسانِی جایگاهِینِی سَقلَب قالِیش اوُچُون دِفاع قِیلِیشنِی اوُزِینِینگ حَققِی دِیب حِسابلَیدِی.

مَنَه بُو حَق، عَقلنِی رِیاکسِیَه سِی وَ اِنساننِی کَرامَتِیگه نِسبَتاً حُرمَتنِی نِشانَه سِی بوُلِیب، حُقوُقِی توُزُوملَردَه وَ حاضِرگِی بَرچَه دَولَتلَرنِی قانوُنلَرِیدَه اوُنگه اِیشارَه قِیلِینگن. حَتَّی بِیرلَشگن مِللَتلَر تَشکِیلاتِینِینگ سِکوُلارِیستِیک (خُداسِیزلَر) 51 ماددَه سِیدَه آشکارَه اوُزِینِینگ بَرچَه اَعضالَرِیگه رَوا کوُرَه دِی وَ اوُلَرنِی حَققِی دِیب سَنَیدِی. بُوعَقلنِی رِیاکسِیَه سِی بوُلَه دِی. اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَر هَم اَوَّلگِی پَیغَمبَردَن تارتِیب اوُلَرنِی آخِیرگِیسِیگه چَه، بَشَر نَوِینِینگ ذاتِی کَرامَتِینِی مُهِم دِیب حِسابلَه گن حالدَه،  وَ لَقَدْ كَرَّمْنَا بَنِي آدَمَ»  اوُ تامانگه یوُللَیدِی وَهِدایَت قِیلَه دِی،کِیمکِی خَطَرنِی، تَحدِیدنِی دَفع قِیلِیشگه قادِر بوُلسَه،اَمّا اوُنِی عَمَلگه آشِیرمَه سَه، مِعزانسِیز وَ مُواظَنَتسِیز بِیر اِنسان دِیب مَلامَتلَیدِی.

اِیندِی بُو باشقَه لَرنِی دِفاع قِیلِیش یَعنِی اَلله تَعالَی اوُلَرنِی دِفاع قِیلِیشنِی بِیزلَرنِی زِمَّه مِیزگه وَظِیفَه قِیلِیب قوُیگن نَرسَه لَردوُر، اَلله تَعالَی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَردَه بوُندَی اِیشلَردَن راضِی بُولَه دِی. بُو اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی دِفاع قِیلِیشنِی هَر قَندَی نَوِیگه یاکِی اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَردَه ناشَرعِی ( یَعنِی بوُ تَجاوُز ناشَرعِی دِیب سَنَه لِیشِی لازِم) بُولگن هَر قَندَی تَجاوُزدَن دِفاع قِیلِیشگه اوُحشَیدِی، سِین اوُلَرنِی دِفاع قِیلِیشِینگ کِیرَک بوُلَه دِی، یاکِی یَقِینلَرِیمِیزنِی دِفاع قِیلِیشنِی نَوِیگه یا بِیزلَرنِی اوُلَرنِینگ اوُستِیدَه دِفاع قِیلِیش بوُیِیچَه مَسئوُل قِیلِینگن کِیشِیلَرنِی دِفاع قِیلِیشگه یاکِی مُسُلمانلَرنِی قاننِی،ناموُسِینِی، مالِینِی دِفاع قِیلِیشگه یا یاردَم طَلَب قِیلگن ضَعِیف کِیشِیلَرنِی دِفاع قِیلِیشگه اوُحشَیدِی………

   وَمَا لَکُمْ لاَ تُقَاتِلُونَ فِی سَبِیلِ اللّهِ وَالْمُسْتَضْعَفِینَ مِنَ الرِّجَالِ وَالنِّسَاء وَالْوِلْدَانِ الَّذِینَ یَقُولُونَ رَبَّنَا أَخْرِجْنَا مِنْ هَذِهِ الْقَرْیَةِ الظَّالِمِ أَهْلُهَا وَاجْعَل لَّنَا مِن لَّدُنکَ وَلِیّاً وَاجْعَل لَّنَا مِن لَّدُنکَ نَصِیراً ‏)نساء(75/، (اِی مُؤمِنلَر)، سِیزلَرگه نِیمَه بوُلدِیکِی، اَلله یوُلِیدَه وَ “پَروَردِیگارا، بِیزنِی اِیگه لَرِی ظالِم بُولگن بُو شَهَردَن آزاد قِیل وَ بِیزگه اوُز حُضُورِینگدَن بِیر دوُست بِیرگِین، بِیزگه اوُز حُضُورِینگدَن بِیر یاردَمچِی  قِیلگِین،” دِییَه یاتگن اِیرکَکلَر، عَیاللَر هَمدَه بالَه لَردَن عِبارَت بوُلگن بِیچارَه لَر(نِی آزاد قِیلِیش) یوُلِیدَه جَنگ قِیلمَه یَپسِیزلَرمِی؟!

حوُپ، مَنَه بوُلَر وَ بوُنگه اوُحشَه گنلَرنِی اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَردَه شَرعِی دِفاع اِیکَه نِینِی تَعرِیفلَه نِیب اوُنگه بوُیُورِیلَه دِی. اِیندِی بوُنِی قَرَمَه – قَرشِیسِیدَه اَلله تَعالَی شَرعِی دِیمَه گن وَ ناشَرعِی دِفاع قالِیبِیدَن جای آلگن هَر قَندَی دِفاع مَوجُود. ظالِملَرنِی دِفاع قِیلِیشگه، سِکوُلارِیزم دِینِینِی دِفاع قِیلِیشگه، تَشقِی باسقِینچِی کافِرلَرنِی، اوُغرِیلَرنِی، جِنایَتچِیلَرنِی، کوُمَلَه گه وَ دِیماکرَتلَرگه، مُسَیلَمَه یِی کَذّاب اوُجَلاننِی حِذمَتچِیلَرِیگه، هَمجِنسبازلَرگه، جِنسِی بوُزُوق کِیمسَه لَرگه، مَشرُوبخوُرلَرگه، فاحِیشَه لَرگه، اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرگه قَرشِی بوُلگنلَرگه اوُحشَه گن مَحَلِّی مُرتَدلَرنِی دِفاع قِیلِیشگه اوُحشَیدِی؛ بوُندَی دِفاع قِیلِیشلَر ناشَرعِی دِفاعدُور.لِیکِن سِکوُلار کافِرلَر یاکِی باشقَه کافِرلَر مَنَه بوُندَی فَسادلَرنِی دِفاع قِیلِیشنِی شَرعِی دِفاع دِیب سَنَشلَرِی هَم مُومکِین. مَثَلاً اِسلامدَه اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی دِفاع قِیلِیشلِیک، شَرعِی دِفاع حِسابلَه نَه دِی، اَمّا سِکوُلارِیزم دِینِیدَه اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی دِفاع قِیلِیش ناشَرعِی دِفاع سَنَلَه دِی. سِکوُلارِیزم دِینِیدَه هَمجِنسبازلَرنِی، مَشرُوبخُورلَرنِی، فاحِیشَه لَرنِی،آزادلِیک طَلَب قِیلوُچِیلَرنِی دِفاع قِیلِیشنِی شَرعِی دِفاع دِییِیلَه دِی، لِیکِن آزادلِیک طَلَب قِیلوُچِیلَرنِی دِفاع قِیلِیشلِیک اوُلَرنِینگ نَزدِیدَه غَیرِی شَرعِی حِسابلَه نَه دِی.

مَنَه بُو صُورَتدَه، شَرعِی دِفاع وَ غَیرِی شَرعِی دِفاع هَر قَندَی عَقِیدَه نِی نَزدِیدَه اوُزِیگه خاص تَعرِیفگه اِیگه بوُلَه دِی وَ هَر بِیر عَقِیدَه شَرعِی دِفاع یا غَیرِی شَرعِی دِفاع اوُچُون اوُزِیگه خاص تَعرِیفنِی اِرایَه بِیرگن. بَعضِی بِیر نَرسَه لَر اوُلَر اوُچُون شَرعِی وَ بَعضِی بِیر نَرسَه لَر اِیسَه غَیرِی شَرعِیدوُر. عُمُومِی قِیلِیب اَیتگندَه، شَرعِی دِفاع اَصلِیدَه اِنسان اوُچُون قَدرلِی بوُلگن نَرسَه لَرنِی دِفاع قِیلِیشِی اوُچُون اِنساننِینگ حَرَکَتِینِی شَرعِیلَشتِیرِیش مَعناسِیدَه کِیلَه دِی. مثلاً: دِینگه، جانگه، ناموُسگه، آبرُوگه، مالگه، عائِلَه گه، اَلله تَعالَی قَدر- قِیمَتلِی دِیگن نَرسَه لَرگه اوُحشَیدِی، اوُندَه اَلله نِی حُکوُمَتِیدَگِی قانوُنلَر اِجرا قِیلِینَه دِیگن دِیار هَم قَدر- قِیمَتلِی حِسابلَه نَه دِی.

مَنَه بُو نَرسَه لَرنِی یا بوُنگه اوُحشَه گن نَرسَه لَرنِی خَطَر تَحدِید قِیلسَه یاکِی حاضِرگِی زَماندَه یا کِیلَه جَکدَه اوُنگه خَطَر کِیلِیشِینِی خَوفِی بُولسَه، شَرعِی دِفاع شَخصگه هِیچ قَندَی خَواطِرسِیز بُو نَرسَه لَرنِی دِفاع قِیلِیشگه رُحصَت بِیرَه دِی؛ حَتَّی اَگر باشقَه کِیشِیلَرگه حِسارَت یِیتکَه زِیشگه یا ضَربَه اوُرِیشگه سَبَب بوُلگن تَقدِیردَه هَم دِفاع قِیلِینِیشِی لازِم، فَقَط خَطَرنِی اِیجاد قِیلگن کِیشِیلَرگه نِسبَتاً یِیتکَه زِیلگن مَنَه بُو ضَربَه لَر یا حِسارَتلَر دِفاع قِیلِیشگه مُناسِب حالدَه بوُلِیشِی کِیرَک.

 مَثَلاً هُجُوم قِیلگن شَخصنِی اوُلدِیرِیش شَرعِی بوُلَه دِی، اَمّا دِفاعدَن سوُنگ اوُنِی مَشِینَه سِینِی یاندِیرِیب یوُبارِیشلِیک غَیرِی شَرعِی حِسابلَه نَه دِی. مَنَه بُو صُورَتدَه، هُجُوم قِیلگن شَخصنِی اوُلدِیرِیش سَبَبلِی جَزالَنمَیدِی، لِیکِن اوُنِی مالِیگه، مَشِینَه سِیگه یِیتکَه زِیلگن حِسارَت اوُچُون جَواب بِیرَه دِی.  “فَمَنِ اعْتَدى عَلَیْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَیْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدى عَلَیْكُمْ وَ اتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُتَّقِینَ” بَس، کِیم سِیزلَرگه تَجاوُز قِیلسَه، سِیزلَر هَم اوُلَرگه تَجاوُزلَرِی مُقابِیلِیدَه تَجاوُز قِیلِینگ! وَ اَلله دَن قوُرقِینگِیز! بِیلِینگلَرکِی، اَلله اوُزِیدَن قوُرقوُچِیلَر بِیلَن بِیرگه دِیر.

باسقِینچِی دُشمَننِی اوُلدِیرِیش، یامانلِیکنِی یامانلِیک بِیلَن اوُرنِینِی توُلدِیرِیش وَ باشقَه لَرگه ضَربَه اوُرِیش حِسابلَه نَه دِی، اَمّا مَنَه بوُ یامانلِیکنِی،ضَربَه اوُرِیشنِی اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُن بُویِیچَه جَزالَنمَیدِی وَ اَلله تَعالَی مُشَخَّص کَنَللَر آرقَه لِی وَ مُشَخَّص شَرائِطدَه بوُندَی عَمَللَرنِی قِیلِیشنِی شَرعِیلَشتِیرگن وَ شَخص شَرعِی دَلِیللَر،حُجَّتلَرگه اَساسلَنگن حالدَه حَقنِی اِجرا قِیلَه دِی وَ اِلاهِی عَدالَت یوُلِیدَگِی تَکلِیفنِی عَدا قِیلَه دِی. یَعنِی اِلاهِی عَدالَتنِی اِجرا قِیلِیش اوُچُون اوُنگه قِیلِینگن تَکلِیفنِی عَدا قِیلَه دِی وَ وَظِیفَه سِینِی بَجَرَه دِی.

شُو یِیردَگِی نِهایَتدَه مُهِم اِیش شوُکِی، مَنَه بُو شَرعِیلَشتِیرِیش قَیسِی مَنبَع طَرَفِیدَن صادِر قِیلِینَه دِی؟ اَلله طَرَفِیدَن صادِر قِیلِینَه دِیمِی یا توُرلِی- هِیل مَخلوُقاتلَر طَرَفِیدَنمِی؟ اَلله شَرع وَ مَشرُوعلَرنِی تَعیِین قِیلَه دِیمِی یاکِی اَلله اوُلَرگه رُحصَت بِیرمَه گن، اَمّا اوُلَر بُو اِیشنِی عَمَلگه آشِیرَه یاتگن وَ بُونِی نَتِیجَه سِیدَه قانوُن اِیشلَب چِیقَه رِیش،شَرع، مَشرُوع بُویِیچَه اَلله نِی اوُرنِینِی اِیگه لَّه شنِی هاحلَه یاتگنلَرمِی؟   أمْ لَهُمْ شُرَكَاءُ شَرَعُوا لَهُم مِّنَ الدِّينِ مَا لَمْ يَأْذَن بِهِ اللَّهُ»  اَلله بوُندَی رُحصَتنِی بِیرگن اِیمَس، لِیکِن اوُلَر مَنَه بوُ اِیشلَرنِی قِیلِیشَه دِی.بوُندَی کِیمسَه لَر کِیملَر اِیکَه نِی مُشَخَّص بوُلِیشِی کِیرَک؟ اِسلامِی حُکوُمَت وَ اوُنِی قوُل آستِیدَگِی تَشکِیلاتلَر مَنَه بُو شَرعِی دِفاع قِیلِیش حَققِینِی شَخصگه بِیرَه دِیمِی وَ اوُنِی شَرعِیلَشتِیرَه دِیمِی یاکِی طاغوُت حُکوُمَتلَرِی، اوُلَرنِینگ کُفرِی وَ سِکوُلارِیستِیک قانوُنلَرِیمِی؟ یاکِی بوُلمَه سَم کُفر اَحزابلَرِی وَ اوُلَرنِی کُفرِی، سِکوُلارِیستِیک قانوُنلَرِیمِی؟

چوُنکِی اَیتِیب اوُتگه نِیمِیزدِیک هَر بِیر دِین بِیرار نَرسَه نِی شَرعِیلَشتِیرَه دِی،لِیکِن شوُ نَرسَه لَر باشقَه دِیندَه شَرعِی بوُلمَسلِیگِی موُمکِین. یاکِی حَتَّی سِکوُلارِیزم دِینِیدَگِی بِیر مِنطَقَه دَه بِیر نَرسَه نِی شَرعِی دِیب بِیلِیشلَرِی مُومکِین، اَمّا باشقَه بِیر مِنطَقَه دَه اِیسَه باشقَه بِیر نَرسَه نِی شَرعِی دِیب سَنَشلَرِی موُمکِین یاکِی بوُلمَه سَم اوُشَه نَرسَه نِی باشقَه مِنطَقَه دَه غَیرِی شَرعِی دِییِیلِیشِی موُمکِین. اَمِیرِیکَه قوُشمَه شتَتلَرِیدَگِی بَعضِی قانوُنلَرنِی هِیلمَه – هِیللِیگِیگه اوُحشَیدِی، قوُشمَه شتَتلَرِیدَگِی جوُدَه کوُپ قانوُنلَر هَر بِیر شتَتدَه بِیر- بِیرِیدَن فَرق قِیلَه دِی. اوُلَرنِینگ هَر بِیرِیدَگِی شَرعِی یا غَیرِی شَرعِی اِصطِلاحلَرِی حَقِیدَگِی تَعرِیفلَرِی هِیلمَه – هِیلدُور؛ اَلبَتَّه اوُلَرنِی اوُرتَه سِیدَه مُشتَرَک  نوُقطَه لَر مَوجُود، مَخصُوصاً سِکوُلارِیزم دِینِینِی اَصلِیدَه وَ اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرگه قَرشِی مُبارَزَه قِیلِیشدَه اوُزَرا مُشتَرَک نوُقطَه لَرگه اِیگه، فَقَط اوُلَرنِی مَذهَبلَرِی بِیر- بِیرِیدَن فَرق قِیلَه دِی. اوُلَرنِینگ شَرعِی وَ غَیرِی شَرعِی نَرسَه لَرِی مَذهَبلَرِیدَه بوُلِیب، ساسِیالِیستلَر وَ کامُّونِیستلَر بَعضِی نَرسَه لَرنِی شَرعِی وَ یَحشِی دِیب سَنَشَه دِی، کاپِیتَه لِیزم وَ بوُرجوُاَزِیَه اِیسَه باشقَه نَرسَه لَرنِی شَرعِی دِیب بِیلَه دِی. بوُرجوُاَزِیَه دَه هَم مَنَه شوُ شِیوَه یوُلگه قوُیِیلگن، شَرعِی وَ غَیرِی شَرعِی نَرسَه لَر بِیر – بِیرِیدَن فَرقلِی. شوُنگه اوُحشَش ساسِیالِیزم هَم، ساسِیال دِیماکرَه تِیَه ، ناسِیانَل ساسِیالِیزم، کامُّونِیزم وَ …….بوُلَرنِی بَرچَه سِینِی اوُرتَه سِیدَه اِیختِلافلَر، فَرقلَر مَوجُود.

هَر قَندَی صُورَتدَه، آچِیق- آیدِین کوُرِینِیب توُرگه نِیدِیک، شَرعِی وَ غَیرِی شَرعِی نَرسَه لَرنِی مِعیارِی توُرلِی- هِیل عَقِیدَه لَردَه بِیر- بِیرِیدَن فَرق قِیلَه دِی، بوُندَن تَشقَرِی بَعضِی بِیر اِیشلَر بارکِی، اوُلَرنِی دِفاع قِیلِیش فَقَط حُکوُمَتلَر اوُچُون شَرعِی حِسابلَه نَه دِی،اَگر شوُ اِیشنِی شَخصلَر عَمَلگه آشِیرَه دِیگن بوُلسَه، جَمِیعیَتنِی سَطحِیدَه یاکِی باشقَه جَمِیعیَتلَر بِیلَن عَلاقَه لَردَه عُمُومِی تَرتِیب بوُزِیلِیشِی وَ توُپالان وُجُودگه کِیلِیشِی وَ غَیرِی شَرعِی حالَتلَر پَیدا بوُلِیشِی موُمکِین.

هَر قَندَی صُورَتدَه هَم، شَخص شَرعِی دِفاعدَه اوُزِینِی فِطرَتِیدَه مَوجُود بوُلگن وَ گاهِیدَه غَرِیزِی بوُلگن حَقنِی دِفاع قِیلَه دِی؛ وَ بوُندَن تَشقَرِی، اِنسانلَرنِی اوُرتَه سِیدَه مُشتَرَک وَ غَرِیزِی بُولمَه گن اِیشلَردَه شوُندَی حَقلَر مَوجُودکِی، اوُلَرنِی اِنسانلَرنِی عَقِیدَه لَرِی اَساسِیدَه تَعرِیف قِیلِینَه دِی وَ مَنَه بُو حَقنِی اوُشَه دَولَتنِی قانوُنلَرِی، اِیشانچلَرِی،اوُشَه شَخصنِی اِیشانچلَرِی شَخصگه بِیرِیلَه دِی وَ بُو شَخص مَنَه بُو حَقنِی دِفاع قِیلگن پَیتِیدَه اَنَه اوُشَه قانوُننِی حِمایَه سِی آستِیدَه بوُلَه دِی. مَنَه بُو حالَتدَه، دِفاع حَقنِی حِمایَه قِیلَه دِیگن اَبزارلَرنِی، واسِیطَه لَرنِی بِیرِی حِسابلَه نَه دِی. حَقنِی حِمایَه قِیلِیشنِی واسِیطَه لَرِی، اَبزارلَرِیدَن بِیرِی شَرعِی دِفاع بوُلَه دِی.

اِیندِی بَعضِی اوُرِینلَردَه شوُندَی شَرائِط وُجُودگه کِیلَه دِیکِی، اِسلامِی حُکوُمَت وَ اوُنِی رَهبَرِیَتِی اوُزِیگه خاص اَلاهِیدَه شَرائِط آستِیدَه شوُنِی زَمِینَه لَرنِی مُهَیّا قِیلَه دِیکِی، بُو یِیردَه گوُرُوهلَر وَ حِیلفلَر،سِیندِیکالَر قالِیبِیدَه بوُلسَه قَبِیلَه لَر وَ شَخصلَر یَککَه حالدَگِی قالِیبدَه بوُلَه دِی، بُو یِیردَه اوُنگه شوُندَی شَرائِطنِی مُهَیَّا قِیلِینگنکِی، اوُلَر مَوضُوعلَردَه یا تَعرِیف قِیلِینگن، مُشَخَّص اوُرِینلَردَه مُسُلمان جَمِیعیَتِیدَگِی باشقَه شَخصلَرنِی جانِی، دِینِی، نامُوسِی، آبرُوسِینِی، اوُزِینِی وَ یَقِینلَرِینِی مالِینِی دِفاع قِیلِیشگه قادِر بوُلِیشَه دِی.

 حُکوُمَت مَنَه بوُندَی اوُرِینلَردَه اَصلِیدَه اوُزِینِینگ قُدرَتِینِی بِیر قِیسمِینِی مَنَه شوُ گوُرُوهلَرگه، شَخصلَرگه بِیرَه دِی وَ بُو اوُرِیندَه قُدرَتنِی تَقسِیملَیدِی. یاکِی شوُندَی حالَتلَر وُجُودگه کِیلِیشِی موُمکِینکِی،اِسلامِی حُکوُمَتنِینگ کوُچلَرِیدَن یاردَم آلِیشگه اِمکان بوُلمَسلِیگِی موُمکِین، بوُندَی شَرائِطدَه شَخص وَقتنِی اوُتکَزمَسدَن شَخصاً اوُزِی شَرعِی دِفاع بِیلَن مَشغُول بوُلَه دِی. یاکِی اَصلاً بوُندَی حُکوُمَت مَوجُود بوُلمَسلِیگِی هَم موُمکِین وَ شَخص ضَرُورَت حُکمِی آستِیدَه،   “الضرورات تبيح المحظورات” تَعقِیقلَرنِی، حَرام قِیلِینگن نَرسَه لَرنِی آیاق- آستِی قِیلمَسدَن اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَر اَساسِیدَه دِیننِی، جاننِی، نامُوسنِی، مالنِی، دِیارنِی وَ دارُ الاِسلامنِی دِفاع قِیلَه دِی،چوُنکِی بُو یِیردَه اوُنِی حِمایَه قِیلَه دِیگن اِسلامِی حُکوُمَت هَم مَوجُود اِیمَس؛ اِیندِی مَنَه بوُ اوُرِینلَرنِی بَرچَه سِیدَگِی دِفاع شَرعِی حالَتدَه دِیب، حِسابلَه نَه دِی وَ بوُ اوُرِینلَردَن شَخص کِیلتِیرگن حِسارَتِینِی عِوَضِیگه جَزاگه تارتِیلمَسلِیگِی بِیلَن بِیرگه، جوُدَه کوُپ اوُرِینلَردَه مُکافاتگه هَم حَقلِی بوُلَه دِی. مَخصُوصاً آخِیرَتدَگِی مُکافاتگه،چوُنکِی اوُ اوُزِینِی وَظِیفَه سِینِی، تَکلِیفِینِی بَجَرگن بوُلَه دِی.

اَلبَتَّه قُدرَتنِی تَقسِیملَشلِیک فَقَط اِسلامِی حُکوُمَتگه تِیگِیشلِی نَرسَه اِیمَس. حاضِرنِی اوُزِیدَه اَمِیرِکَه گه اوُحشَه گن دَولَتلَرگه بِیر نَظَر تَشلَنگلَر، باشقَه لَرگه قوُرالگه اِیگه بوُلِیشگه رُحصَت بِیرِیلگن پَیتدَه، اَلبَتَّه اوُلَرگه بُو قوُرالدَن قَندَی فایدَه لَه نِیشنِی هَم تَعلِیم بِیرِیلَه دِی. اَصلِیدَه بُو یِیردَه قُدرَتنِی شَخصگه تاپشِیرِیلگن. اوُنِی قوُلِیگه قوُرال بِیرِیلِیشِینِی سَبَبِی یَعنِی قُدرَت اوُنِی قوُلِیدَه دِیگه نِی. یَعنِی حُکوُمَت اوُنِی قوُلِیگه قُدرَتنِی بِیرگن وَ قُدرَتنِی تَقسِیملَه گن. اَلبَتَّه بُو یِیردَه شَرائِطلَر وَ چارچوُپلَر تَعیِین قِیلِینگن، شَخص بوُندَی شَرائِطلَرگه توُشگن پَیتِیدَه اوُندَن فایدَه لَه نِیش حُقوُقِیگه اِیگه. شَخص مَنَه بُو شَرائِط وَ چارچوُپگه توُشِیب قالگن وَقتِیدَه، اَگر بُو قُدرَتدَن فایدَه لَه نِیش مابَینِیدَه حِسارَت یِیتکَه زَه دِیگن بوُلسَه یاکِی بِیرار جِنایَتنِی صادِر قِیلسَه، مَثَلاً بِیرار کِیمسَه نِی اوُلدِیرسَه وَ یَرَه دار قِیلسَه، حُکوُمَت اوُنِی جَزالَه مَیدِی وَ اوُندَن جَرِیمَه هَم طَلَب قِیلمَیدِی.

  مَثَلاً بَعضِی دِیارلَردَه قُدرَتنِی تَقسِیملَیدِیگن اِسلامِی حُکوُمَت مَوجُود اِیمَس.مَنَه بُو حالَتدَه شَخصنِی اوُزِی شَخصاً یَککَه کوُرِینِیشدَه اوُزِینِی اجتِهادِی وَ تَعوِیلِیگه کوُرَه شَرعِی دِفاع بِیلَن مَشغُول بوُلَه دِی وَ دَرَجَه مَه – دَرَجَه جَماعَت، جَماعَت شوُراسِی وَ نِهایَت حُکوُمَت قُدرَتِینِی قوُلگه کِیرِیتَه دِی. اِیندِی مَنَه بُو مَرحَلَه گه یِیتِیب کِیلگن پَیتِیدَه یَعنِی حُکوُمَت قُدرَتِینِی قوُلگه کِیرِیتگچ، اِسلامِی حُکوُمَت اوُزِی تَشخِیص بِیرگن شَرائِطدَه، قُدرَتنِی تَقسِیملَب بِیرَه دِی، اَمّا مَنَه بُو قُدرَت تَقسِیماتِی فَقَط حُکوُمَتنِی اوُزِیگه خاصلَنگن بوُلَه دِی. مَثَلاً قاتِللِیک،اوُغرِیلِیک،شَرابخُورلِیک، اِختِلاس شوُنگه اوُحشَه گن اوُرِینلَردَگِی حُدوُدلَرنِی اِجرا قِیلِیش مَخصُوصاً رِددَه حَددِینِی اِجرا قِیلِیش حُکوُمَتنِی اوُزِیگه خاص بوُلِیب، بَعضِی اوُرِینلَردَه مَنَه بُو حُدُودلَر بارَه سِیدَه تَشخِیص بِیرِیش وَ حُکم چِیقَه رِیش مُرَکَّبلَه شَه دِی وَ اوُزِیگه خاص قَدَملَرگه ، شَرطلَرگه، مانِعلِیکلَرگه اِیختِیاج پَیدا بوُلَه دِی بُو حُکوُمَتنِی اِیختِیارِیدَگِی اِیش حِسابلَه نَه دِی.

اِیندِی اِسلامِی حُکوُمَت اوُزِیگه خاص، مَخصُوص اوُرِینلَردَه زَمِینشه یَرَه تِیب کِیرَکلِی مَعلوُماتلَرنِی هَمَّه گه تَقدِیم اِیتگن وَ حوُددِی قوُیاش وَ آسمانگه اوُحشَش خاص وَ عُمُوم اوُچُون مُشَخَّص قِیلِیب قوُیگن، مثلاً اَگر بِیر کِیشِینِی قوُراللَنگن حالدَه فَلانچِی مَدرَسَه گه حَملَه قِیلگه نِینِی کوُرسَنگِیز، سِیز اوُنِی  اوُلدِیرِیشگه رُحصَتِینگِیز بار، اوُنگه قَرشِیلِیک قِیلِیب اوُلدِیرَه آلَه سِیز؛ یاکِی اَگر اوُجَلاننِی اِیشچِیلَر حِزبِیدَن یا کوُمَلَه ، دِیماکرَت یا باشقَه سِکوُلارِیستلَردَن بوُلگن بِیر سِکوُلار کافِرنِی یا قوُراللِی مُرتَدنِی قوُراللَنگن حالدَه کوُرسَنگِیز، اوُنِی اوُلدِیرَه آلَه سِیزلَر یاکِی بوُلمَه سَم اوُنگه قوُیِیدَگِی سوُزلَرنِی اَیتَه آلَه سِیز: حاضِرچَه بِیزلَر کَتتَه راق مَنفَعَتلَر سَبَبلِی سِیزلَر بِیلَن اِیشِیمِیز یُوق، سِیزلَر هَم بِیزلَر بِیلَن اِیشِنگِیز بوُلمَه سِین. یاکِی بوُلمَه سَم قُرآنگه قَرَتَه اوُق اوُزَه یاتگن کِیشِینِی کوُرسَنگِیز اوُنِی قَرشِیسِیدَه دِینِینگِیزنِی دِفاع قِیلِیب اوُلدِیرَه آلَه سِیز، بُو سِیزنِی شَرعِی حَققِینگِیز حِسابلَه نَه دِی.

مَنَه بُو اوُرِینلَردَه یاکِی شوُنگه اوُحشَه گن حالَتلَردَه اِسلامِی حُکوُمشت مُنافِقلَر توُدَه سِی، سِکوُلارزَدَه لَر، اِیمانِی ضَعِیف مُسُلمانلَر سُوئِستِفادَه قِیلمَسلِیگِی اوُچُون ،هَر قَندَی کِیشِی سوُئِستِفادَه قِیلمَسلِیگِی وَ هَر قَندَی کِیمسَه شَرعِی دِفاع بَهانَه سِیدَه یاکِی فَلان حَدنِی اِجرا قِیلِیش آرقَه لِی جِنایَتچِیگه اَیلَنمَسلِیگِی یا حَددَن آشِیرِیب یوُبارمَسلِیگِی اوُچُون اِسلامِی حُکوُمَت مَنَه بوُ عَمَللَرنِی قِیلِیش بوُیِیچَه اوُزِیگه خاص شَرائِطلَرنِی تَعیِین قِیلگن. اَگر شَخص مَنَه بُو شَرطلَرگه رِعایَه قِیلمَه سَه یاکِی دَلِیللَر، شَرعِی ظاهِرِی وَ آشکار حُجَّتلَر بِیلَن اوُزِینِی اِیشِینِی شَرعِی یُول آرقَه لِی اِیضاحلَب بِیرَه آلمَه سَه وَ شَخص اِیشِینِینگ شَرعِی اِیکَه نِینِی مُرَکَّب، مُتَخَصِّصلِیککَه خاص بوُلگن مَرحَلَه لَرنِی اوُتکَه زِیش بِیلَن اِسلامِی سوُددَه اِثبات قِیلِیب بِیرالمَه سَه، اوُنگه نِسبَتاً بِیر جِنایَتچِی صِیفَتِیدَه مُعامَلَه قِیلِینِیشِیگه سَبَب بُولَه دِی وَ اِیشِی اوُچوُن جَواب بِیرِیشِی کِیرَک.

دِیمَک بوُ قُدرَت شوُنچَه کِی وَ کِیلالَب هِیچ کِیمگه بِیرِیلمَیدِی، چوُنکِی بُو طَرزدَه بِیرِیلَه دِیگن بُولسَه جَمِیعیَت عَدالَتسِیزلِیک، توُپَالانگه دوُچار بوُلَه دِی، بَلکِی اوُنِی شَخصگه اوُزِیگه خاص شَرطلَر وَ تَرتِیب اَساسِیدَه تاپشِیرِیلَه دِی وَ بوُنِی نَتِیجَه سِیدَه توُسِیب قالوُچِی عامِل صِیفَتِیدَه عَمَل قِیلَه دِی وَ عَدالَتسِیزلِیکنِی، توُپَالاننِی وُجُودگه کِیلِیشِینِی آلدِینِی آلَه دِی وَ اَگرچِی یَککَه یا جَماعَه حالَتِیدَه عَمَلگه آشِیرِیلگن تَقدِیردَه هَم، جِنایَت صادِر قِیلِیش بُویِیچَه توُسِیب قالوُچِی عامِل صِیفَتِیدَه اِیشلَیدِی،هَمدَه اَیتِیب اوُتِیلگن یوُلدَه بُولَه دِیگن بوُلسَه، عُمُوم مُسُلماننِی ماددِی وَ رُوحِی اَمنِیَتِینِی تَعمِینلَش اوُچُون مُقَدِّیمَه وَ اَبزار بوُلِیب حِذمَت قِیلَه دِی.

شَرطلَر وَ قائِدَه لَر اَساسِیدَه مَنَه بُو قُدرَتنِی شَخصگه بِیرِیلگن جَمِیعیَتلَردَه، مَنَه بُو نَرسَه توُسِیب قالوُچِی بِیر عامِل وَ عَدالَتنِی اِیجاد قِیلِیش اوُچُون بِیر عامِل، هَمدَه عَدالَتسِیزلِیک، توُپالاننِی آلدِینِی آلِیش اوُچُون بِیر سَبَب وَ جَمِیعیَتدِیگ عُمُوم آدَملَرنِی ماددِی وَ رُوحِی اَمنِیَتِینِی تَعمِینلَش اوُچُون بِیر اَبزار حِسابلَه نَه دِی. مَنَه بوُندَی جَمِیعیَتدَه جَمِیعیَتدَگِی شَخصلَرنِی هَر بِیرِی اِسلامِی حُکوُمَتنِی لَشکَرِی وَ اِسلامِی حُکوُمَتدَکِی قُدرَتنِی بِیلگِیسِی حِسابَلَه نَه دِی، صَدرُ الِاسلامدَه یاکِی اِسلامدَگِی اِسلامِی حُکوُمَتلَردَه مَنَه بُو نَرسَه گه گوُواه بوُلگنمِیز.

شُو سَبَبلِی هَم، اِسلامِی حُکوُمَت تَنِیب آلِیش زَمِینَه لَرِینِی هَمَّه سِینِی مُهَیّا قِیلگچ، یَعنِی بُو یِیردَه تَنِیب آلِیش اوُچُون بَرچَه زَمِینَه لَرنِی مُهَیّا قِیلِینِیشِی جوُدَه مُهِم، هَمَّه گه مَنَه بُو بارَه دَه کِیرَکلِی مَعلوُماتلَرنِی یِیتکَزگچ، اوُنِی ماهِیَتِینِینگ نَوِینِی تَعیِین قِیلگچ، رَوشَن وَ آچِیق- آیدِین قِیلِیب بِیرگچ، بُو اِیشلَر نِهایَتدَه اَهَمِیَتلِی سَنَلَه دِی، باشقَه چَه اِصطِلاح بِیلَن اَیتگندَه هَمَّه گه حُجَّتِی نَبَوِینِی قائِم قِیلگچ، اِیندِی مَنَه بُو اِیشلَر عَمَلگه آشِیرِیلدِی وَ کِیرَکلِی مُقَدَّماتلَر اِجرا قِیلِیندِی، اَلبَتَّه مَنَه بوُلَر نِهایَتدَه مُهِم سَنَلَه دِی؛ اِیندِی اَیتَه دِیکِی: مَنَه بُو زَمِینَه  بُویِیچَه حُکم مَنَه بوُدِیر، اَگر بِیرار کِیشِی مَنَه بُو خاص اوُرِینلَردَه بوُندَی خاص شَرائِطلَردَه جِنایَتگه دوُچ کِیلَه دِیگن بوُلسَه، شَرطلَرنِی رِعایَت قِیلگن حالدَه وَ حَدلَردَن تَجاوُز قِیلمَسدَن، مِینِی حُکمِیمنِی اِجرا قِیلَه دِی وَ خَطَرنِی اوُزِیدَن وَ باشقَه لَردَن دَفع قِیلَه دِی.

حَقِیقَتدَه اِیسَه شَخص آلدِین مُتَخَصِّص قاضِیلَر تامانِیدَن جِنایَتچِیلَر حَقِیدَه صادِر قِیلِینگن حُکمنِی اِجرا قِیلوُچِیسِیگه اَیلَه نَه دِی، بُو شَخص جِنایَتچِیلَر پَیدا بوُلِیشِی بِیلَن حُکمنِی اِجرا قِیلگن. یَعنِی اوُنِی اوُزِی قاضِی اِیمَس وَ اوُنِی اوُزِی حُکمنِی صادِر قِیلگن هَم اِیمَس، بَلکِی اوُ صَلاحِیَتگه اِیگه مَرجَع تامانِیدَن صادِر قِیلِینگن حُکمنِی اِجرا قِیلوُچِیسِی خالاص،چوُنکِی فَقَط مَنَه بُو مَرجَعلَر حُکمنِی صادِر قِیلِیشگه شایِیستَه حِسابلَه نَه دِی. بُو رَسُول الله صلی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِینگ قَبِیلَه لَردَگِی ثابِت قَدَم کِیشِیلَرگه مُرتَدلَرنِی دَفع قِیلِیش بُویِیچَه یازگن نامَه لَرِیگه اوُحشَیدِی، اوُ کِیشِی بوُ نامَه لَردَه اَلله نِی حُکمِینِی اِجرا قِیلِیشگه دَستوُر صادِر قِیلگن اِیدِیلَر. مَنَه بُو مُسُلمانلَرنِی اوُزلَرِی حُکمنِی صادِر قِیلِیشگن اِیمَس، بَلکِی رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم صادِر قِیلگن حُکمنِی اِجرا قِیلوُچِیلَر بوُلِیشگن.

هَر قَندَی حالَتدَه هَم، مَنَه بُو حُکوُمَت قُدرَتِینِی تَرقَه توُچِیسِی فَقَط حُکوُمَتنِی اوُزِی بوُلِیب قالَه دِی وَ اَگر اِسلامِی حُکوُمَتگه اِیگه بوُلمَسلِیک، حوُددِی شُو نُوقطَه نِی جُودَه کوُپ دوُستلَرِیمِیز کوُرمَسلِیککَه آلِیشَه دِی، اَگر اِسلامِی شوُرا وَ کامِل اِسلامِی مِعیارلَر اَساسِیدَگِی اِسلامِی حُکوُمَتگه اِیگه بوُلمَیدِیگن بوُلسَک وَ ضَرُورَت حُکمِی بوُیِیچَه اِسلامِی حُکوُمَتنِی بَدَلِی اِیختِیارِیمِیزدَه بوُلسَه، قوُیِیدَگِی قائِدَه گه کوُرَه   “ما لا يُدرَكُ كُلُّه،لا يُترَكُ جُلُّه”، بِیر نَرسَه نِی هَمَّه سِینِی قوُلگه کِیرِیتَه آلمَه گه نِیمِیزدَن سُونگ، آچِیق- آیدِین قِیلِینگن نَرسَه نِی تَرک قِیلمَیمِیز. اَمّا بوُ یِیردَه قُدرَت تَقسِیملَش بَرِیبِیر اِسلامِی بَدَل حُکوُمَتنِی اِیختِیارِیدَه بُولَه دِی. بُو اَمِیرِکَه حَملَه قِیلِیشِیدَن آلدِینگِی طالِبان حُکوُمَتِینِی حُکمرانلِیگِی آستِیدَگِی بَعضِی مِنطَقَه لَردَه اِضطِرارِی حالَتدَه بِیز گوُرُوه بُولگن نَرسَه لَرگه اوُحشَیدِی.

اِیندِی بِیر تَصَوُّر قِیلِیب کوُرِینگلَر،اَگر بوُندَی بَدَل هَم مَوجُود بوُلمَه سَه، ضَرُورَت حُکمِی بُویِیچَه مَنَه بُو قُدرَتنِی تَقسِیملَش اِیختِیارِی جَماعَتلَرگه وَ اِسلامِی حِزبلَرگه بِیرِیلَه دِی، اَگر مُجاهِدلَر شوُراسِی تَشکِیل قِیلِینسَه، بوُ اِمتِیاز جَماعَت وَ توُرلِی- هِیل حِزبلَردَن آلِینَه دِی وَ مُوَحِّد شوُراگه بِیرِیلَه دِی، اَگر اِسلامِی حُکوُمَت قَیتَه دَن تَشکِیل قِیلِینسَه وَ مُسُلمانلَر حُکوُمَت قُدرَتِیگه اِیگه بوُلِیشسَه، حَتَّی اَگر اِسلامِی بَدَل حُکوُمَت بوُلگن تَقدِیردَه هَم، بَرِیبِیر مَنَه بُو اِمتِیازلَرنِی هَمَّه سِی، رَوِیشِی، قَندَی عَمَلگه آشِیرِیلِیشِی،مِعزانِی، بُو قُدرَتنِی تَقسِیملَش رَوِیشِی وَ قَبِیلَه لَرگه ، خانَدانلَرگه، عائِلَه لَرنِی باشلِیقلَرِیگه وَ جَمِیعیَتدَگِی هَر بِیر شَخصگه تَقسِیملَه نَه دِیگن قُدرَتنِی مِعزانِی بوُلَرنِی بَرچَه سِی اِسلامِی حُکوُمَتنِی اِیختِیارِیدَه قالَه دِی، اِسلامِی حُکوُمَت مَنَه بُو قُدرَتنِی اَندازَه سِینِی،مِعزانِینِی، قَیسِی طَرزدَه تَقسِیملَه نِیشِینِی تَعیِین قِیلَه دِی بوُ اِیشلَر اوُنِی صَلاحِیَتِیدَگِی اِیش حِسابلَه نَه دِی.

مَنَه بُو مَرحَلَه دَه دَرَجَه مَه – دَرَجَه حالَتدَه، اِسلامِی حُکوُمَت بِیرِینچِی بوُلِیب بوُندَی قُدرَتنِی تَقسِیم قِیلِیش اوُچُون لازِم وَ ضَرُورِی بوُلگن زَمِینَه نِی مُهَیّا قِیلَه دِی،   بوُندَن سُونگ اوُزِینِینگ تَشخِیصِی بُویِیچَه خاص اوُرِینلَردَگِی خاص مِعزاندَه، مَخصُوص اوُرِینلَردَگِی مَخصُوص مِعزاندَه حُکوُمَت قُدرَتِیدَن فایدَه لَه نِیش رُحصَتِینِی صادِر قِیلَه دِی وَ مَنَه بوُ شِیوَه بِیلَن اوُزِینِینگ حُکوُمَت قُدرَتِیدَن بُولگن مَعلوُم، مَخصُوص، مُشَخَّص بِیر قِیسمنِی اِسلامِی رَوِیش بِیلَن جَمِیعیَتدَگِی توُرلِی- هِیل قَتلَملَرنِی آرَه سِیدَه تَقسِیملَیدِی. مَنَه بُو قُدرَتنِی اِجرا قِیلِیش اوُچُون هَم اوُنِی مُشَخَّص وَ مَعلوُم صُورَتدَه قانوُنِیلَشتِیرَه دِی وَ مَنَه بُو اِیشنِی عَمَلگه آشِیرَه دِیگن وَ مَصرَف قِیلَه دِیگن شَخصنِی اِیشِینِی هَم رَسمِیلَشتِیرَه دِی. کِیملَر اوُنِی تَقسِیملَیدِی؟ حُکوُمَتنِی اوُزِی،شَرعِی بُولگن تَشکِیلاتلَر رَسمِیلَشتِیرَه دِی. کِیملَر اوُنِی تَقسِیملَیدِی؟ حُکوُمَتنِی اوُزِی، شَرعِی بُولگن تَشکِیلاتلَر. اَگر مَصرَف قِیلوُچِی هَم اوُنِی مَصرَف قِیلسَه، حُکوُمَت اوُنگه وَ شَخصنِی اِیشِیگه وَ مَصرَف قِیلوُچِیگه قانوُنِیلِیکنِی بِیرَه دِی وَ حُکم اِجرا قِیلِینگن وَ بُو قُدرَت مَصرَف قِیلِینگن حالَتدَه، بُو شَخص قانوُننِی وَ حُکوُمَتنِی قُدرَتِینِی حِمایَه سِی آستِیگه آلِینَه دِی وَ شَخص جَزالَه نِیشدَن، حِسارَتنِی توُلاوِیدَن قوُرقمَه گن حالدَه بِیر وَظِیفَه  صِیفَتِیدَه شَرعِی دِفاعنِی وَ حَدنِی اِجراسِینِی عَمَلگه آشِیرَه دِی. تَقسِیملَنگن قُدرَتنِی اوُزِیگه اَجرَه تِیلگن مِقداردَه فایدَه لَه نَه دِی.

شَخص رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی آلدِیلَرِیگه کِیلِیب اَیتدِیکِی:   يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَرَأَيْتَ إِنْ جَاءَ رَجُلٌ يُرِيدُ أَخْذَ مَالِي؟ قَالَ: فَلَا تُعْطِهِ مَالَكَ. قَالَ: أَرَأَيْتَ إِنْ قَاتَلَنِي؟ قَالَ: قَاتِلْهُ؟ قَالَأَرَأَيْتَ إِنْ قَتَلَنِي؟ قَالَ: فَأَنْتَ شَهِيدٌ. قَالَ: أَرَأَيْتَ إِنْ قَتَلْتُهُ؟ قَالَ: هُوَ فِي النَّارِ  بِیر کِیشِی کِیلِیب مِینِی مالِیمنِی آلِیب قوُیِیشِی بارَه سِیدَه سِیزنِی نَظَرِینگِیز نِیمَه؟ اَیتدِیلَرکِی: اوُنگه بِیرمَه. اوُ اَیتدِی: اَگر اوُ مِین بِیلَن جَنگ قِیلِیشنِی اِیستَه سَه چِی؟ اَیتدِیلَرکِی: سِین هَم اوُ بِیلَن جَنگ قِیل. اَیتدِیکِی: اَگر مِینِی اوُلدِیرسَه چِی؟ اَیتدِیلَر: سِین شَهِید بوُلَه سَن. اَیتدِیکِی: اَگر مِین اوُنِی اوُلدِیرسَمچِی؟ اَیتدِیلَر: اوُ جَهَنَّمدَه بوُلَه دِی.

مَنَه بوُنگه اوُحشَش بِیر نِیچَه اِیضاحلَردَن وَ آچِیق، آشکار آیدِینلَشتِیرِیشدَن سوُنگ، کوُرِیب توُرگه نِیمِیزدِیک رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّم قانوُنِی بِیر حُکوُمَت صِیفَتِیدَه هَمَّه گه قوُیِیدَگِیلَرنِی اِعلان قِیلَه دِیلَر:    “مَنْ قُتِلَ دُونَ مَالِهِ فَهُوَ شَهِيدٌ، وَمَنْ قُتِلَ دُونَ دِينِهِ فَهُوَ شَهِيدٌ، وَمَنْ قُتِلَ دُونَ دَمِهِ فَهُوَ شَهِيدٌ، وَمَنْ قُتِلَ دُونَ أَهْلِهِ فَهُوَ شَهِيدٌ”. یاکِی باشقَه بِیر جایدَه مَرحَمَت قِیلَه دِیلَرکِی:   “من قتل دون مظلمته فهو شهيد”. باشقَه اوُرِینلَردَه هَم مَنَه شوُ شِیوَه بِیلَن اوُنِی بَیان قِیلگنلَر. کِیمکِی مالِینِی حِمایَه قِیلِیش یوُلِیدَه اوُلدِیرِیلسَه شَهِید بوُلَه دِی. قَرَنگلَر، سِیزلَرگه شَرعِی دِفاع نِیمَه دِییَپتِی؟ سِیزلَرگه رُحصَت بِیریَپتِی. وَمَنْ قُتِلَ دُونَ دِينِهِ فَهُوَ شَهِيدٌ، کِیمکِی دِینِینِی یوُلِیدَه اوُلدِیرِیلسَه شَهِید بوُلَه دِی، بِیکارگه توُکِیلگن قان یوُلِیدَه قَصاص آلگن کِیشِی هَم شَهِید بُولَه دِی، اَهلِینِی یوُلِیدَه اوُلدِیرِیلگن کِیشِی هَم شَهِید بوُلَه دِی، اوُزِیگه نِسبَتاً قِیلِینگن ظُلم یُولِیدَه اوُلدِیرِیلگن کِیشِی هَم شَهِید بوُلَه دِی، قَرَنگلَر، قانوُنِی بُولَه دِی، حَد وَ حُدُودلَر تَعیِین قِیلِینَه دِی. رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّم اوُزِینِی حَققِی یوُلِیدَه اوُلدِیرِیلگن کِیشِینِی اوُلِیمِینِی اِینگ یَحشِی اوُلِیم دِیب، حِسابلَیدِیلَر. نِعْمَ الْمِيتَةُ أَنْيَمُوتَ الرَّجُلُ دُونَ حَقِّهِ  اِینگ یَحشِی اوُلِیم، شَخص حَققِینِی یوُلِیدَه اوُلگن، اوُلدِیرِیلگن اوُلِیمدُور. مَنَه بُو اِینگ یَحشِی اوُلِیمنِی نَوِی بوُلَه دِی، بُو مالِینِی یوُلِیدَه بوُلِیشِی موُمکِین یاکِی باشقَه نَرسَه لَرنِی یوُلِیدَه بوُلِیشِی موُمکِین، مُهِمِی اوُزِینِی حَققِی اوُچُون بوُلِیشِی کِیرَک. اِیندِی قَیسِی حَق اوُچُون؟ اَلله تَعالَی تَعیِین قِیلگن حَقلَر بوُلِیشِی کِیرَک.

بُو یِیردَگِی عُمُومِی بَحث وَ بَحثنِی عُمُومِی فَضاسِی جِنایَتچِیلَرنِی وَ باسقِینچِی دُشمَننِی بَرابَرِیدَگِی شَرعِی دِفاع حَقِیدَه کِیتیَپتِی، اِیندِی اوُ مُسُلمان بوُلِیشِی هَم یاکِی غَیرِی مُسُلمان بوُلِیشِی یا سِیزنِی اوُزِینگِیزنِی قَرِینداشِینگِیز، یَقِینلَرِینگِیز یاکِی مَذهَبداشِینگِیز یا هَمزَبانِینگِیز بُولِیشِی مُومکِین یاکِی بوُلمَه سَم باشقَه قَومدَن، مِللَتدَن،مَذهَبدَن بوُلِیشِی موُمکِین، بُو یِیردَه بوُ نَرسَه لَرنِی فَرقِی یُوق. اِیندِی مالنِی یُولِیدَه سِیزنِی مالِینگِیزگه تَجاوُز قِیلگن کِیمسَه،سِیزنِی قَرِینداشِینگِیز، عَمَکِینگِیزنِی اوُغلِی یاکِی باشقَه بِیر کِیشِی هَم بوُلِیشِی موُمکِین یا سِیزنِی قانِینگِیزگه قَصد قِیلِیب سِیزگه حَملَه قِیلگن کِیمسَه هَم سِیزنِی قَومِینگِیزدَن، قَرِینداشِینگِیزدَن، مَذهَبداشلَه رِینگِیزدَن بوُلِیشِی موُمکِین یاکِی مُسُلمان بوُلِیشِی وَ بوُلمَسلِیگِی هَم مُومکِین، اَهلِینِی یوُلِیدَه اوُلدِیرِیلِیش بارَه سِیدَه هَم تَجاوُز قِیلگن کِیمسَه باشقَه مَذهَبدَن وَ باشقَه فِکردَن بوُلِیشِی وَ سِیزنِی دِیارِینگِیزگه سِیزنِی مِللَتِینگِیزگه ظُلم قِیلگن بوُلِیشِی یا اوُغرِیلِیک، قاتِللِیک،تَلان- تَراج قِیلگن بوُلِیشِی موُمکِین، اوُ سِیزگه ظُلم قِیلیَپتِی، سِیزگه ظُلم قِیلَه یاتگن کِیمسَه نِینگ کِیم بوُلِیشِینِی اَهَمِیَتِی یوُق. مُسُلمان بوُلَه دِیمِی یا غَیرِی مُسُلمان بُولَه دِیمِی، کِیم بوُلِیشِی مُهِم اِیمَس. سِیزنِی قَرِینداشِینگِیز بوَلَه دِیمِی یا یوُقمِی؛ هَر قَندَی صُورَتدَه هَم، مَنَه بوُ یوُلدَه اوُلدِیرِیلگن کِیشِی اِینگ یَحشِی اوُلِیمنِی قوُلگه کِیرِیتَه دِی:    نِعْمَ الْمِيتَةُ أَنْيَمُوتَ الرَّجُلُ دُونَ حَقِّهِ، بُو یِیردَگِی دُشمَن باسقِینچِیدُور. مَنَه شوُ یِیردَه بِیزلَرنِی جُودَه کوُپ دوُستلَرِیمِیز دوُچار بوُلَه دِیگن خَطا شوُکِی، اوُلَرنِی مالِیگه،اَهلِیگه وَ باشقَه نَرسَه لَرِیگه قَرشِی جَنگ قِیلگن کِیمسَه اَلبَتَّه کافِر بوُلَه دِی. یوُق، بوُندَی اِیمَس. اوُ سِینگه نِسبَتاً قِیلگن ظُلمِی سَبَبلِی اوُنگه قَرشِی جَنگ قِیلَه آلَه سَن، سِیندَن تارتِیب آلگن حَقنِی اوُستِیدَه قِیلگن جِنایَتِی سَبَبلِی جَنگ قِیلَه سَن، بُو نَرسَه نِی نِیمَه بوُلِیشِی مُهِم اِیمَس. بُو حَقنِی اَلله سِینگه بِیرگن اِیدِی، بوُ شَخص اوُنِی سِیندَن تارتِیب آلیَپتِی. مَنَه بوُندَی حالَتلَردَه قَرشِینگدَگِی طَرَف اَلبَتَّه کافِر بوُلِیشِی شَرط اِیمَس، باشقَه مَذهَبدَگِی، باشقَه تَعوِیلدَگِی، باشقَه رَوِیشدَگِی مُسُلمان سِیزگه ظُلمنِی رَوا کوُرگن وَ سِیز هَم اوُنگه قَرشِی جَنگ قِیلَه سِیز. اوُ سِیزگه نِسبَتاً بوُندَن آرتِیق ظُلم اوُتکَزمَسلِیگِی اوُچوُن جَنگ قِیلَه سِیز.

مَنَه بُو حالَتدَه، اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَر وَ اِسلامِی حُکوُمَت مَنَه بُو ذاتِی وَ شَرعِی حَقنِی مُسُلمان شَخصگه بِیرگن، بِیر کِیشِی سِیزنِی نامُوسِینگِیز، مالِینگِیزگه تَجاوُز قِیلِیشنِی قَصد قِیلگن پَیتِیدَه، بُو یِیردَه سِیزدَن بُو بَلانِی دَفع  قِیلَه دِیگن حُکوُمَت قُدرَتِی هَم مَوجُود اِیمَس،سِیز ضَرُورَت حُکمِی بُویِیچَه وَ خاص شَرطلَرگه اَساساً،حُکوُمَت اِجراچِیسِی بوُلَه سِیز وَ سِیزگه بِیرِیلگن هُجُومنِی اَندازَه سِیگه مُناسِب رَوِیشدَه اوُزِینگِیزنِی مُناسَبَتِینگِیزنِی بِیلدِیرَه سِیز، یَعنِی جَمِیعیَتدَه سِیزگه تَقسِیملَنگن قُدرَتنِی مِقدارِیچَه خَطَر دَفع بوُلگوُنِیچَه مَصرَف قِیلَه سِیز. مَنَه بُو جوُدَه هَم مُهِم، چوُنکِی بِیر کِیشِیگه کوُپراق قُدرَت بِیرِیلگن بوُلِیشِی وَ باشقَه بِیرکِیشِیگه اِیسَه کَمراق قُدرَت بِیرِیلگن بوُلِیشِی موُمکِین،اِیندِی کوُپراق مِقداردَه بِیرِیلگن قُدرَتلَر حَقِیدَه؛ قَنچَه مِقداردَه تَقسِیملَنگن بوُلسَه یَعنِی بِیرِیلگن بوُلسَه اوُشَه مِقداردَه مَصرَف قِیلِینَه دِی.

بُو یِیردَه سِیزلَر اوُزِینگِیزنِی دِینِینگِیز، آبرُویِینگِیز، مالِینگِیز، اَهلِینگِیزنِی دِفاع قِیلِیشِینگِیز کِیرَک، حَتَّی اَگر مَنَه بوُ یوُلدَه اوُلدِیرِیلسَنگِیز یاکِی جِنایَتچِینِی، هُجُوم قِیلگن شَخصنِی اوُلدِیرسَنگِیز هَم. اِیندِی تَصَوُّر قِیلِیب کوُرِینگلَر، بِیر کِیشِی آگاه بوُلگن حالِیدَه وَ قَصددَن وَ اوُزِینِی اِیختِیارِی بِیلَن وَ قِیلَه یاتگن جِنایَتِینِی عاقِبَتِیدَن آگاه بوُلگن حالدَه، اَلله تَعالَی نِی یا رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی حَقارَت قِیلسَه، سوُکسَه بُو یِیردَه بوُندَی مُرتَدنِی مَسَلَه سِینِی حَل قِیلِیب نابوُد قِیلَه دِیگن اِسلامِی حُکوُمَت هَم مَوجُود بوُلمَه سَه، شوُندَه نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ یاکِی بوُلمَه سَم تَشقِی باسقِینچِی کافِرلَر مُسُلمانلَرنِی توُپراغِیگه بِیر مُرتَدنِی حاکِم قِیلِیب قوُیِیشگن بوُلسَه، بوُندَی حالَتدَه مَنَه بُو باسقِینچِیلَر وَ مُرتَدلَرنِی نِیمَه قِیلِیش کِیرَک بوُلَه دِی؟ بِیزنِی حَققِیمِیزگه تَجاوُز قِیلگن مُسُلماننِی بَرابَرِیدَه کوُرسَه تَه دِیگن مُناسَبَتِیمِیز بوُندَی بوُلَه دِیگن بوُلسَه وَ اِینگ یَحشِی اوُلِیم حَقنِی رُویابگه چِیقَه رِیش یوُلِیدَه بوُلَه دِیگن بُولسَه، اِیندِی نامُوسِیمِیزدَن،مالِیمِیزدَن، جانِیمِیزدَن مُهِمراق بُولگن بِیزلَرنِینگ دِینِیمِیزنِی،اَلله نِی، رَسُولِینِی حَقارَت قِیلَه یاتگن مُرتَدلَرگه نِسبَتاً قَندَی مُناسَبَتدَه بوُلِیشِیمِیز کِیرَک؟ مَنَه بُو یِیردَه مُرتَدلَرنِی بَحثِیگه قَیتِیشِیمِیز لازِم بوُلَه دِی:

اوُتگن دَرسلَرِیمِیزدَه مُهَیّا قِیلِینگن فَضا آرقَه لِی شوُنِی توُشوُنِیب یِیتدِیککِی، مُرتَد بوُلِیشلِیک ظاهِردَه مُسُلمان بوُلگن بِیر مَجمُوعَه نِی تَکاموُلَّه شگن شَکلِی حِسابلَه نَه دِی، بُو حَقِیدَه آلدِین مُنافِقلَر توُدَه سِی وَ سِکوُلارزَدَه لَر دَرسِیدَه تَعرِیف قِیلِینگن، اوُلَر اِیمانِی ضَعِیف مُسُلمانلَرنِی بَعضِیسِینِی هَم اوُزلَرِیگه قوُشِیب بوُلغَه گن بوُلِیشلَرِی وَ هَمراه قِیلِیب آلِیشلَرِی موُمکِین. مَنَه بوُلَرنِی هَمَّه سِی توُرلِی- هِیل نِسبَتلَر بُویِیچَه کَسَللِیککَه مُبتَلا بوُلِیشگن، باشقَه چَه اِصطِلاح بِیلَن اَیتگندَه اوُلَر شِفاخانَه دَه جَملَه نِیشگن، شِفا تاپِیب دَوالَه نِیشگه مُوَفَّق بوُلگن دَستَه تَوبَه قِیلِیش بِیلَن ساغلام اِنسانلَرنِی جَماعَه سِیگه قَیتَه دَن قوُشِیلِیشَه دِی، اِیندِی دَوالَه نِیشدَن، دَرماندَن باش تارتگن دَستَه اِیسَه، اوُشَه حاللَرِیچَه مُسُلمانلَرنِی اوُرتَه سِیدَه قالِیشَه دِی؛ اوُلَرنِی بَعضِیسِی کَسَللِیگِی کوُندَن- کوُنگه کوُپَه یَه دِی، آخِیرِیدَه هَم اوُلَرگه داکتارنِی دَوا- دَرمانِی فایدَه قِیلمَه گچ مُرتَد بوُلِیب کِیتِیشَه دِی. یَعنِی داکتارنِی دَوا- دَرمانِی فایدَه بِیرمَه گن اوُرِینلَرگه مُرتَد بوُلدِی، دِییمِیز.

مُرتَد بُولِیشلِیک هَم فَقَط شَخصِی جِنایَت اِیمَس، بَلکِی اوُ اِجتِمائِی جِنایَت حِسابلَه نَه دِی. حوُددِی شُو نَرسَه گه دِققَت بِیلَن اِعتِبار بِیرِینگلَر دُوستلَر، فَقَطگِینَه شَخصِی جِنایَت اِیمَس، اِجتِمائِی جِنایَتدُور. شوُ سَبَبلِی هَم یَککَه شَخصنِی اوُزِی مُرتَد کِیشِینِی جَرِیمَه قِیلَه آلمَیدِی وَ اوُنِی جَزالَش حُقوُقِیگه اِیگه اِیمَس، بَلکِی بُو مُسُلمانلَرنِی جَمِیعیَتِینِی رَهبَرِی وَ وَکِیلِینِی حَققِی سَنَلَه دِی. اَنِیق- آیدِین بوُلدِیمِی؟ چوُنکِی بُو اِجتِمائِی جِنایَتدُور وَ سِین مَنَه بُو جَمِیعیَت اوُچوُن رَهبَر سَیلَه گنسَن وَ اوُزِینگنِی قُدرَتِینگنِی، اِیختِیارِینگنِی اوُنگه تاپشِیرگنسَن؛ دِیمَک مَنَه بوُ اِجتِمائِی جِنایَتچِینِی جَزالَش حَققِی هَم مُسُلمان جَمِیعیَتِینِی رَهبَرِینِی بوُینِیدَه بوُلَه دِی. مُسُلمان شَخص اِیسَه اوُزِیگه اِجرا قِیلِیش اوُچُون یَنَه دَه کوُپراق حَق بِیرِیلمَه گوُنچَه، یَعنِی اوُشَه تَقسِیملَنمَه گن قُدرَت اوُنِی قوُلِیگه یِیتمَه گوُنِیچَه، جُزعِی یَعنِی فَقَط اوُنِی اوُزِیگه باغلِیق بوُلگن اوُرِینلَردَه مُناسَبَت بِیلدِیرَه دِی. مَثَلاً اوُلَرنِی بَرائَت قِیلَه دِی وَ اوُلَرگه قِیز بِیرمَیدِی وَ اوُلَرنِی عَیاللَرِینِی نِکاهِیگه آلمَیدِی، اوُلَرنِی مُسُلمانلَرنِی قَبرِستانِیگه دَفن قِیلمَیدِی، اوُلَرنِی حَققِیگه یَحشِی دُعا قِیلمَیدِی وَ بوُندَن باشقَه مُسُلمانلَرنِی شَخصِی مَیدانِیگه باغلِیق اِیشلَرنِی قِیلمَیدِی.

دِیمَک، بِیر مُسُلمان شَخصگه اِسلامِی حُکوُمَت اِجرا قِیلِینَه دِیگن قُدرَت بِیرمَه گن بوُلسَه، اِسلامِی حُکوُمَت اوُنگه قُدرَتنِی تَقسِیملَه مَه گن بوُلسَه،اوُزِینِینگ شَخصِی مَیدانِیدَگِی مُرتَدلَرگه نِسبَتاً اِیختِیارِی چِیگه رَه لَنگن بوُلَه دِی، اوُنِینگ اِیختِیارِی چِیگه رَه لَنگن حالدَه بوُلِیب عُمُومِی صُورَتدَه اَیتگندَه اوُنِینگ فَعالِیَت دائِرَه سِینِی اِیککِی نوُقطَه بِیلَن بَیان قِیلسَه بوُلَه دِی:

• مَنَه بُو شَخص قوُیِیدَگِیچَه اِعلان قِیلِیشِی کِیرَک بوُلَه دِی، صَفلَرِی آشکار بوُلگن وَ مُتَخَصِّص قاضِیلَر تامانِیدَن توُرتتَه اَساسِی وَ مُرَکَّب مَرحَلَه دَن، فِیلتِیردَن اوُتکَه زِیلگن مُرتَدلَر دَستَه سِینِی مُشرِک وَ سِکوُلار کافِر دِییدِی وَ اَهلِی کِتابنِی یا شِبهِ اَهلِی کِتابنِی کافِرِی اِیمَس، بَلکِی سِکوُلار کافِرلَردِیک اوُلَرگه مُناسَبَتدَه بوُلَه دِی. مَنَه بوُ اوُنِی اَوَّلگِی وَظِیفَه سِی بوُلِیب، اِینگ مُهِمِی هَم حِسابلَه نَه دِی. یَعنِی صَفنِی مُشَخَّص قِیلِیش وَ اوُزِی، اَطرافِیدَگِیلَر، جَمِیعیَت اوُچُون سَرگردانلِیک،بوُلغَه نِیشلَر وُجُودگه کِیلِیشِینِی آلدِینِی آلِیش اوُچُون هَم بوُندَی شِیوَه بِیلَن مُشَخَّص بوُلگن مُرتَدلَرنِی کافِر دِییِیلِیشِی لازِم وَ اوُلَرگه سِکوُلار کافِرلَردِیک مُناسَبَتدَه بوُلِینَه دِی. بُو اوُنِی اَوَّلگِی وَظِیفَه سِیدوُر.

یَعنِی بِیرِینچِی بوُلِیب بَرچَه طِبِّیات تَجرِیبَه لَرِی بُویِیچَه بِیمارلِیگِی سپِید یا سِیل دِیب تَشخِیص قوُیِیلگن مَنَه بُو شَخصنِی – اَلبَتَّه مُتَخَصِّصلَرنِینگ تَشخِیصِی هَم بُو نَتِیجَه نِی تَصدِیقلَه گن – اوُنِی بِیمارلِیگِی بارَه سِیدَه هِیچ قَندَی شُبهَه یوُق؛ سِین هَم بوُندَی شَخصنِی بِیمار دِیب تَن آلِیشِینگ وَ اَطرافِینگدَه گِیلَرگه هَم اوُنِی بِیمار صِیفَتِیدَه تَنِیشتِیرِیشِینگ کِیرَک. مَنَه  بُو تَنِیتِیش جوُدَه مُهِم حِسابلَه نَه دِی.

بَرچَه مُرَکَّب تَجرِیبَه لَرنِی رِعایَه قِیلگن حالدَه فَلانچِینِینگ کافِر وَ مُرتَد اِیکَه نِی مُشَخَّص بوُلگن پَیتدَه وَ اوُنِینگ مُرتَد اِیکَنلِیگِی حوُددِی آسماندَه کوُرِینِیب توُرگن قوُیاشدِیک آچِیق – آیدِین بوُلگچ، اوُ حَقِیدَه صَلاحِیَتگه اِیگه مَرجَعلَر تامانِیدَن هَم قَطعِی حُکم صادِر قِیلِینگن؛ اَگر سِین اوُنِی کافِر وَ مُرتَد دِیب بِیلمَه سَنگ وَ اوُنِی مُسُلمان دِیب حِسابلَیدِیگن بوُلسَنگ، بُو شوُنگه اوُحشَیدِیکِی سپِیدگه  یا سِیلگه،وَباگه، مَلَه رِیَه گه، اوُلَتگه، ماحاوگه چَه لِینگن شَخصنِی جَمِیعیَتنِی آرَه سِیگه قوُیِیب یوُبارَه سَن وَ اوُنگه ساغلام بِیر آدَمدِیک مُناسَبَتدَه بوُلَه سَن. مَنَه بُو اوُزِینگنِی وَ باشقَه لَرنِی جِسمِینِی سَلامَتلِیگِیگه نِسبَتاً آشکار ظُلم وَ آشکار خِیانَت حِسابلَه نَه دِی، بُو بارَه دَه هِیچ کِیم شُبهَه قِیلمَیدِی.

  اِیندِی اَگر بِیر کِیشِی شَرِیعَتدَگِی مُرَکَّب، اَنِیق تَجرِیبَه لَر یَعنِی قُرآن وَ سُنَّت آرقَه لِی وَ مُتَخَصِّصلَر تامانِیدَن اِیشانچ بِیلَن کافِر، مُرتَد دِیب تَشخِیص قوُیِیلگن بوُلسَه، هَمدَه اوُنِی مُرتَد اِیکَنلِیگِیدَه هِیچ قَندَی شُبهَه بوُلمَه سَه، لِیکِن سِین اوُنِی مُسُلمان دِیب سَنَیدِیگن بُولسَنگ، اوُنِی اِینگ کَم خَطَرِی شوُکِی، سِین اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوَنلَر بُویِیچَه اَحکامنِی اِنکار قِیلِیب بِیر چِیتگه سوُرِیب قوُیگن بوُلَه سَن، مَنَه بُو کَتتَه جِنایَت سَنَلَه دِی. بوُندَن تَشقَرِی مَنَه بوُ شَخصنِی وَ اوُنگه اوُحشَه گن باشقَه شَخصلَرنِی دِیننِی، اَلله نِی قانوُنِینِی آیاق – آستِی قِیلِیشلَرِیگه جُرعَتلِیراق قِیلِیب پَروَرِیش بِیرگن بوُلَه سَن وَ آدَملَرنِی یَنَدَه کوُپراق مُرتَد بوُلِیشلَرِی اوُچُون شَرائِطنِی مُهَیّا قِیلَه سَن، نِیمَه اوُچُون؟ چوُنکِی سِین اوُزِینگ وَ باشقَه مُسُلمانلَرنِی اِیمانِی وَ اِیچکِی سَلامَتلِیکلَرِیگه نِسبَتاً ظُلم قِیلدِینگ، خِیانَت قِیلدِینگ. سِین سپِیدگه، سِیلگه چَه لِینگن شَخصنِی جَمِیعیَتدَه ساغلام اِنسان صِیفَتِیدَه کوُرسَتدِینگ، اَصلِیدَه اِیسَه بَرچَه طِبِّیات تَجرِیبَه لَرِی بُویِیچَه بُو شَخص بِیمار دِیب تَشخِیص بِیرِیلگن اِیدِی.

سِین لا اِلَه وَ طاغوُتگه کُفر کِیلتِیرِیش قائِدَه سِیگه کوُرَه اِیشنِی باشلَه نِیشِیدَه اوُنِی کافِر دِییِیشِینگ کِیرَک، اوُتکَه زِیلگن اِمتِحانلَردَن اوُتَه آلمَه گن بوُندَی شَخصنِی لا اِلَه اِلّا الله نِی بِیرِینچِی پایَه سِینِی آلدِینگه سِیلجِیتِیش اوُچُون هَم کافِر دِییِیشِینگ لازِم:  ”      فَمَن یَکفُر بِالطّاغوتِ  وَ یُؤمِن بِاللهِ فَقَدِ استَمسَکَ بِالعُروَةِ الوُثقی”

حَه،اَلبَتَّه بوُنِی عَمَلگه آشِیرِیشِینگ کِیرَک، شوُندَه بَرچَه اَنبِیالَر حَرَکَت قِیلگن یوُلدَن یوُرِیشگه قادِر بُولَه سَن. ولَقَد بَعَثنَا فِی کُلِّ أمَّةٍ أنِ اعبُدُوا اللهَ وَاجتَنِبُوا الطّاغُوت، حوُددِی شوُ یِیردَه طاغوُتدَن اوُزاقلَه شِیشِینگ وَ طاغوُتگه کُفر کِیلتِیرِیشِینگ لازِم بوُلَه دِی، ” یَکفُر بِالطّاغوتِ” بوُندَن سُونگ اوُنگه آچِیق – آیدِین قوُیِیدَگِیچَه اِی کافِرلَر، دِیب خِطاب قِیلَه آلَه سَن.  قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ.

کافِرلَرگه قَرَتَه کافِر لَفظِی بِیلَن خِطاب قِیلِیشِلیک هَم اَمر بوُیرُوقدوُر، بوُلِیب هَم بُو فَقَطگِینَه رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمگه خاص بوُلگن اَمر اِیمَس،بَلکِی هَر بِیر مُسُلمان اوُزِینِی اِمکانِیگه قَرَب اوُنِی عَمَلگه آشِیرِیشِی کِیرَک.  سِینِی آفتابگه قَرَب قَندَی قِیلِیب آفتاب دِییِیشِینگ رَوشَن وَ مُشَخَّص نَرسَه، دِیمَک حوُددِی شوُنگه اوُحشَش کافِر، یَهُودِی، نَصرانِی، مُشرِکلَر، مَجُوسِی، صابِیئِن، مُرتَد دِییِیلَه دِی، شوُندَی اِیکَن اوُلَرنِی کافِر دِیب اَیتَه سَن: قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ. بَعضِی نَرسَه لَرنِی مُسُلماننِی اوُزِی تَشخِیص بِیرِیشگه قادِر وَ اَلله اوُ نَرسَه لَرنِی تَشخِیص بِیرِیشنِی هَمَّه گه بِیرگن وَ اَصلاً دَلِیلگه، دَلِیل کِیلتِیرِیشگه اِیختِیاج یوُق. مَثَلاً یَهُودِیلَر، نَصرانِیلَر، مَجُوسِیلَر، صابِیئِنلَر، مُشرِکلَر یاکِی سِکوُلارِیستلَر کافِر اِیکَه نِینِی هَمَّه بِیلَه دِی. اِیندِی بَعضِیلَر سِکوُلارِیستلَرنِینگ اوُشَه مُشرِکلَر جُملَه سِیدَن اِیکَه نِینِی بِیلمَسلِیگِی موُمکِین، چوُنکِی اوُنِی اِسمِی اوُزگه رِیب قالگن،بوُلمَه سَم اوُنِی ماهِیَتِی، اِیشلَه تِیلِیشِی بِیر هِیل، اَمّا مُشرِکلَرنِینگ اَهلِی کِتاب وَ شِبهِ اَهلِی کِتاب کافِرلَرِی بِیلَن هَمراه حالدَه کافِر اِیکَنلِیکلَرِیگه اِیشانچلَرِی کامِل، بوُنِی هَر بِیر مُسُلمان یَحشِی بِیلَه دِی. یَعنِی مَثَلاً اِنسان بِیلَن دَرَختنِی اوُرتَه سِینِی قَندَی فَرقلَی آلسَه، اوُلَرنِی هَم شوُنچَه لِیک آسان تَشخِیص بِیرَه دِی، مَنَه شوُ تَرتِیبدَه آسانلِیک بِیلَن بِیر مُسُلماننِی کافِردَن اَجرَه تَه آلَه دِی وَ تَشخِیص بِیرَه دِی، بُو یِیردَه دَلِیلگه،سَوادگه، یاشُو- قَرِیگه،اِیرکَک – عَیالگه اِیختِیاج یوُق.

هَر قَندَی کِیشِی مَنَه بُو دَرَخت وَ مَنَه بُو اِنسان دِیب تَشخِیص بِیرِیشگه قادِر؛ شوُ سَبَبلِی هَم اِنساننِی اِنسان، دَرَختنِی دَرَخت،کافِرنِی کافِر مُسُلماننِی مُسُلمان دِییدِی. اوُ اوُچُون شوُنچَه لِیک آچِیق – آیدِین بوُلمَه گوُنِیچَه آغزِیدَن بِیرارتَه سوُز چِیقمَسلِیگِی کِیرَک. دَرَختنِی دَرَخت اِیکَه نِی وَ اِنساننِی اِنسان اِیکَه نِی مَعلوُم بُولگچ، بُو حَقِیدَه گه پِیرِیلِیشِی لازِم.

دِیمَک، هَر بِیر مُسُلمان اوُلَرنِی کافِر دِییِیشگه وَ اوُلَرنِی قَبوُل قِیلمَیمَن، دِییِیشگه قادِر.  قَدْ كانَتْ لَكُمْ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ فِي إِبْراهِيمَ وَ الَّذِينَ مَعَهُ إِذْ قالُوا لِقَوْمِهِمْ إِنَّا بُرَآؤُا مِنْكُمْ وَ مِمَّا تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ كَفَرْنا بِكُمْ وَ بَدا بَيْنَنا وَ بَيْنَكُمُ الْعَداوَةُ وَالْبَغْضاءُ أَبَداً حَتَّى تُؤْمِنُوا بِاللَّهِ وَحْدَهُ  سِیزلَر اوُچُون اِبراهِیم وَ اوُ بِیلَن بِیرگه بوُلگن کِیشِیلَردَه (اوُلَرنِینگ کافِرلَرگه قِیلگن مُناسَبَتلَرِیدَه) گوُزَل نَمُونَه باردِیر. اِیسلَنگِیز، اوُلَر اوُز  قَوملَرِیگه: “دَرحَقِیقَت، بِیزلَر سِیزلَردَن وَ سِیزلَر اَلله نِی قوُیِیب عِبادَت قِیلَه یاتگن بوُتلَرِینگِیزدَن بِیزارمِیز. بِیزلَر سِیزلَر (اِیشانِیب، عِبادَت قِیلَه یاتگن بوُت- سَنَملَر)نِی اِنکار اِیتدِیک. تاکِی، سِیزلَر یالغِیز اَلله گه اِیمان کِیلتوُرگوُنلَرِینگِیزچَه سِیزلَر بِیلَن بِیزنِینگ اوُرتَه مِیزدَه مَنگوُ عَداوَت وَ یامان کوُرِیش ظاهِردِیر،” دِیدِیلَر.

کافِرلَرنِی قَبُول قِیلمَسلِیک اوُلَرگه کُفر کِیلتِیرِیش دِیمَکدِیر؛ یَعنِی اوُلَرنِی قَبوُل قِیلمَه گن وَ کافِر دِیگن پَیتِینگدَه اوُلَرنِی عَقِیدَه لَرِینِی هَم قَبوُل قِیلمَه گن بوُلَه سَن. بوُندَن سوُنگ، مُسُلمان کِیشِی اوُلَرگه قَرَتَه: اِی یَهُودِی کافِرلَرِی یا اِی نَصرانِی کافِرلَرِی یا اِی مَجُوسِی کافِرلَرِی یا اِی سِکوُلار، صابِیئِن کافِرلَرِی دِییِیشِی کِیرَک. مَنَه شُو شِیوَه بِیلَن قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ نِی تِیلگه آلگن بوُلَه سَن.

مَنَه بُو هَمَّه مُسُلمانلَر اوُچُون بِیر اَمر بوُلِیب، اوُنِی سَوادلِی یا سَوادسِیز، یاشُو- قَرِی، عَیال وَ اِیرکَککَه خاصلَنگن جایِی یُوق. بُو اَمر هَمَّه مُسُلمانلَرگه شامِل بُولَه دِی وَ هَر بِیر مُسُلمان اوُنِی بَجَه رِیشِی کِیرَک. سَیِّیدِیمِیز اِبراهِیم عَلَیهِ السَّلام  اوُزِیگه خاص طَبَقَه گه اِیمَس، بَلکِی بَرچَه مُسُلمانلَر اوُچُون بُو مَسَلَه دَه نَمُونَه بوُلَه دِیلَر. سَوادلِی یا سَوادسِیز دِیب اَجرَه تِیلمَیدِی، هَمَّه گه بِیر هِیلدَه نَمُونَه بوُلَه دِیلَر.

مُسُلمانلَرنِی هَمَّه سِی دُشمَننِی دَشمَن دِییِیشِی وَ دُشمَننِی بَرابَرِیدَه مُناسَبَت بِیلدِیرِیشِی لازِم. اِیندِی، مَنَه بُو مُناسَبَت شَخصلَردَگِی اِمکانِیَت دَرَجَه سِیگه باغلِیق. اَمّا هَر قَندَی حالَتدَه هَم، بِیر حُکم بوُلِیب هَر بِیر کِیشِی اوُزِینِی مُناسَبَتِینِی بِیلدِیرِیشِی لازِم. اَگر سِین بَعضِی اوُرِینلَردَه طاغوُتگه کُفر کِیلتِیرِیشنِی زَبانِینگ بِیلَن اَیتَه آلگن بوُلسَنگ، اِیندِی دِیلِینگدَه اَلبَتَّه اَیتَه آلَه سَن. سِینِی اِمکانِیَتِینگ شوُ دَرَجَه دَه بوُلَه دِی. تَمام. شُونِی اوُزِی بِیر وَظِیفَه. هَر قَندَی حالَتدَه هَم بَجَرِیلِیشِی کِیرَک بوُلگن حُکم حِسابلَه نَه دِی. مَنَه بوُ حالَتدَه، بُو اَلله نِی دَستوُرلَرِیدَن بِیرِیگه اِطاعَت قِیلِیش بوُلِیب قالَه دِی، شُو شِیوَه بِیلَن مَنَه بُو وَظِیفَه عِبادَتگه اَیلَه نَه دِی،چوُنکِی اَلله نِی دَستوُرلَرِیدَن بِیرِیگه اِطاعَت قِیلگنسَن.

شُو یِیردَه دوُستلَر مِینگه باشقَه چَه نِگاه بِیلَن قَرَه شَه دِی، مَنَه شوُ مَوضوُعدَه بِیر آز کوُپراق اِیضاح بِیرِیب اوُتماقچِیمَن، چوُنکِی بُو آغِیر مَسَلَه. بِیر تَصَوُّر قِیلِیب کوُرِینگلَر، اَگر بِیر مُتَخَصِّص شِفاکار بَرچَه تِیکشِیرُو تَجرِیبَه لَرِینِی عَمَلگه آشِیرگچ، فَلانچِی سپِیدگه یا سِیل یا وَبا یا مَلَه رِیَه، اوُلَت یاکِی باشقَه بِیر یوُقوُملِی، اوُلِیمگه سَبَب بوُلَه دِیگن بِیمارلِیک دِیب تَشخِیص بِیرسَه، لِیکِن سِین مَنَه بوُ کَسَللِیکلَرنِی اِنکار قِیلسَنگ یاکِی اوُنِی اِعلان قِیلِیشدَن باش تارتسَنگ وَ اوُنِی پِینهان قِیلسَنگ، بوُلِیب هَم بوُ یِیردَه سِین اوُنِی هَمَّه گه اِعلان قِیلِیب پِینهان قِیلمَسلِیککَه هَم قادِرسَن، حوُپ اِیندِی مَنَه بُو شَرائِطدَه قَندَی نَتِیجَه نِی قوُلگه کِیرِیتِیلَه دِی؟ اوُنِینگ بِیرِینچِی نَتِیجَه سِی مُتَخَصِّص شِفاکارنِی یالغانچِی دِیگن بوُلَه سَن یاکِی اوُنِی قوُیگن تَشخِیصِینِی قَبوُل قِیلمَه گنسَن، بوُندَن کِییِینگِی نَتِیجَه شوُکِی، مَنَه بوُ کَسَللِیککَه مُبتَلا بوُلِیش اوُچُون شَرائِطنِی مُهَیّا قِیلگنسَن، آدَملَر قَنچَه لِیک کوُپ بوُ کَسَللِیککَه مُبتَلا بوُلِیشسَه، سِینهَم گوُناهکار بوُلِیب جِنایَتدَه شِیرِیک حِسابلَه نَه سَن. مَنَه بوُلَر جَمِیعیَتدَگِی شَخصنِی، آدَملَرنِی جِسمِیگه، بَدَنِیگه،سَلامَتلِیگِیگه یِیتَه دِیگن ضَرَر.

اِیندِی، اَلله تَعالَی اِینگ عالِیم  وَ حَکِیم ذات صِیفَتِیدَه مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی، فَلانچِی مَنَه بوُندَی خَطَرلِی، اِیمانِی، اِیچکِی کَسَللِیککَه مُبتَلا بوُلگن، بُو کَسَللِیک یوُقوُملِیدوُر، سِیز اوُزِینگِیزنِی وَ باشقَه لَرنِی اِیمانِینِی مُخافِظَت قِیلِیش وَ شَرعِی دِفاع قِیلِیش اوُچُون مَنَه بوُ بِیچارَه تَرِیخِی فَسادلَنگن اِنسانلَرنِی اَنِیقلَه شِینگِیز وَ باشقَه لَرگه اوُلَرنِی تَنِیتِیشِینگِیز کِیرَک وَ مِینِی سوُزلَرِیمگه اِیشانگن حالدَه اوُلَرنِی جَمِیعیَتِینگِیزدَن سوُپوُرِیب تَشلَه شِینگِیز لازِم. اَلله مَنَه بوُلَرنِی اِینگ عالِم وَ حَکِیم ذات صِیفَتِیدَه اَیتگن. اَمّا بِیر کِیشِی کِیلِیب عِلمدَن آگاه بوُلگن حالدَه قَصددَن وَ اوُزِینِی اِیختِیارِی بِیلَن – اَلله سَقلَه سِین – مِینِی وَ مُسُلمانلَرنِی اِیمانِی وَ عَقِیدَه وِی سَلامَتلِیگِی اوُچُون اَلله یوُبارگن بُو تَشخِیصنِی قَبوُل قِیلمَیمَن، دِیسَه یاکِی اوُنِی اِعلان قِیلِیشدَن باش تارتسَه وَ پِینهان قِیلسَه، اَلبَتَّه اوُنِی اِعلان قِیلِیشگه وَ پِینهان قِیلمَسلِککَه هَم قادِر؛ مَنَه بوُ حالَتدَه قَندَی نَتِیجَه نِی قوُلگه کِیرِیتِیلَه دِی؟

اوُنِینگ بِیرِینچِی نَتِیجَه سِی اَلله تَعالَی نِی  تَشخِیصِینِی قَبوُل قِیلمَه گن وَ نَظَرِینگه اِیلمَه گن یاکِی عَمَلدَه – اَلله دَن پَناه سوُرَیمِیز – اَلله وَ رَسُولِی صَلَّی الله علیه وَسَلَّمنِی یالغانچِی دِیب فَرض قِیلگن، بوُنگه قوُشِیمچَه رَوِیشدَه اوُ مَنَه بُو شَخصنِینگ کافِر اِیکَه نِینِی وَ اوُ طاغوُتگه اَیلَنگه نِینِی وَ اوُ طاغوُتگه کُفر کِیلتِیرِیشِی وَ بوُندَی طاغوُتنِی کافِر دِییِیشِی لازِملِیگِینِی یَحشِی بِیلَه دِی، اَمّا اوُ طاغوُتگه کُفر کِیلتِیرمَیدِی وَ مَنَه بوُ “لا اله الّا الله” نِی بِیرِینچِی قِیسمِیگه ضَربَه اوُرَه دِی. اَلبَتَّه اوُ اَلله نِی وَ رَسُولِینِی حُکمِینِی، تَشخِیصِینِی قَبوُل قِیلمَسلِیک وَ اَلله نِی، رَسُولِینِی حُکمِینِی عَمَلدَه یالغان دِییِیش آرقَه لِی «لا اله – الا الله» نِی اِیککِینچِی قِیسمِیگه یَعنِی “الّا الله” گه هَم ضَرَر یِیتکَزگن. مَنَه بُو حالَتدَه، مَنَه بوُ اِیش بِیلَن شَخصنِی اوُزِی هَم کافِر بوُلَه دِی وَ بُو کَسَللِیکنِی اِنکار قِیلِیش وَ پِینهان قِیلِیش آرقَه لِی کَسَللِیک آدَملَرنِی اوُرتَه سِیدَه تَرقَه لِیشِیگه سَبَب بوُلَه دِی.

مَنَه بُو اِیشلَرنِی بَرچَه سِی شَخصنِی وَ جَمِیعیَتنِی اِیمانِی وَ عَقِیدَه وِی سَلامَتلِیگِینِی مُخافِظَت قِیلِیش اوُچوُندُور، اَمّا شَخص شَرِیعَت حُکمِینِی اِنکار قِیلِیش بِیلَن اوُزِینِی وَ جَمِیعیَتنِی سَلامَتلِیگِینِی خَطَرگه سالَه دِی. دِققَت بِیلَن اِعتِبار بِیرِینگلَر،اَگر بِیر کافِرنِی کافِر دِیب تَنِیشتِیرمَیدِیگن بوُلسَنگ:

 – کوُندَن- کوُنگه مَنَه بُو کَسَللِیک تَرقَه لِیشِیگه سَبَب بُولَه سَن.

– کوُندَن- کوُنگه اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَر کوُپراق آیاق – آستِی قِیلِینِیشِیگه سَبَب بوُلَه سَن.

– کوُندَن – کوُنگه کُفرگه آئِد اِیشلَر عاددِیلَه شِیشِیگه سَبَب بوُلَه سَن.

– باشقَه کُفرلَرنِینگ جَمِیعیَتدَه کوُندَن – کوُنگه یَنَه دَه کوُپراق تَرقَه لِیشِیگه وَ کُفرنِی قَبِیح اِیکَه نِی سِیندِیرِیلِیشِیگه سَبَب بوُلَه سَن.

–   اَهلِی کِتاب وَ شِبهِ اَهلِی کِتاب کافِرلَرِی مَخصُوصاً سِکوُلار، مُرتَد کافِرلَر آدَملَرنِی اوُرتَه سِیدَه نِهایَتدَه آسانلِیک بِیلَن فَرِیب بِیرُوچِی شِیعارلَرنِی کوُتَه رِیب یوُرِیشِیگه بائِث بوُلَه سَن.

– سِکوُلار وَ مُرتَد اَحزابلَر هَم آدَملَرنِی آرَه سِیدَه آسانلِیک بِیلَن یاردَم آلِیشِیگه وَ آدَملَرنِی اوُزلَرِیگه طَرَفدار قِیلِیب آلِیشِیگه وَ اوُلَرنِی مُرتَد قِیلِیشِیگه وَ شَرمَندَه لِی عُمرلَرِینِی یَنَه دَه چوُزِیلِیشِیگه سَبَب بوُلَه سَن.

مَنَه بُو مُصِیبَتلَر وَ بوُنگه اوُحشَه گن باشقَه مُصِیبَتلَر، کافِرنِی کافِر دِیمَه گن کِیشِیلَرنِینگ بِی پَروالِیگِینِی نَتِیجَه سِی وَ ثَمَرَه سِی حِسابلَه نَه دِی، بُو مُسُلمانلَرنِی اوُرتَه سِیدَه اَنَه اوُشَنچَه عَقِیدَه وِی وَ اِیمانِی بوُلغَه نِیشگه وَ مُسُلمانلَرگه اوُشَنچَه ضَربَه اوُرِیلِیشِیگه بائِث بوُلَه دِی.

نَماز اوُقِیدِیگن اَمّا بِیر آزگِینَه عَصَبِیلَه شِیشنِی یا حادِیثَه نِی تَأثِیرِیدَه آشکارَه وَ قوُرقمَسدَن اَلله نِی وَ رَسُولِی صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی، دِیننِی وَ اِسلام دِینِیدَگِی مُقَدَّس نَرسَه لَرنِی حَقارَت قِیلَه دِیگن کِیمسَه لَرنِی کوُرمَه گن بوُلِیشِینگِیز موُمکِین اِیمَس، یاکِی شوُندَی اِنسانلَرنِی جوُدَه کوُپِینِی کوُرگن بوُلِیشِینگِیز موُمکِینکِی، اوُلَر نَماز اوُقِیشلَرِی بِیلَن بِیرگه سِکوُلار اَحزابلَرنِی، مُرتَد کوُمَلَه لَرنِی، دِیماکرَتلَرنِی، پِیکَه کَه لَرنِی، باشقَه سِکوُلار وَ کافِر اَحزابلَرنِی، بوُتوُن جَهان باسقِینچِی کافِرلَرِینِی، اوُلَرنِینگ مَحَلِّی سِکوُلار نَوکَرلَرِینِی مُسُلمانلَرنِی بَرابَرِیدَه حِمایَه قِیلِیشَه دِی وَ اوُلَر اوُچُون طَرَفدار بوُلِیشَه دِی. یاکِی رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم مَرحَمَت قِیلگنلَرِیدِیک یَرِیم کَلِیمَه بوُلسَه هَم حِمایَت قِیلِیشَه دِی: اَگر یَرِیمتَه کَلِیمَه بِیلَن بوُلسَه هَم، اوُلَر بَرِیبِیر جَهَنَّمنِی آلاوِیدوُر. مَنَه بوُندَی اوُرِینلَردَه جُودَه کوُپچِیلِیکنِی کوُرگنمِیز.

مُسُلمانلَرنِی فَعالِیَت دائِرَه سِیگه باغلِیق بُولگن اِیککِینچِی اوُرِین شُوکِی،یوُقارِیراقدَگِی وَ رِواجلَنگن مَرحَلَه بوُلِیب، رُوحِی وَ تَبلِیغِی جَنگلَردَه مَنَه بُو شَخص مُرتَدلَرگه قَرشِی اوُزِینِی اِمکانِیَتِیدَگِی اَندازَه بوُیِیچَه اِیشتِراک اِیتِیشِی کِیرَک، یَعنِی اوُزِینِینگ اِمکانِیَتِیدَگِی اَندازَه بُویِیچَه بوُلِیشِی، بُو نِهایَتدَه مُهِم نَرسَه. هِیچ کِیم اوُندَن بوُندَن آرتِیغِینِی طَلَب قِیلمَیدِی،  لایُکَلِّفُ اللهُ نَفسَاً إلّا وُسعَهَا؛ مُرتَدلَرگه قَرشِی زَبانِی، رَوانِی تَبلِیغِی، یوُمشاق جَنگدَه اوُزِینِی قُدرَتِینِی اَندازَه سِی بوُیِیچَه اِیشتِراک اِیتسِین وَ اوُلَرگه قَرشِی کوُچ اِیشلَه تِیشگه ، قوُراللِی جَنگگه دَستوُر بِیرِیلگن پَیتدَه، اِسلامِی حُکوُمَتنِینگ رَهبَرِیَتِینِی فَرمانِینِی  قُدرَتِی یِیتکَه نِیچَه اِجابَت قِیلسِین وَ اوُزِینِینگ قُدرَتِینِی حَددِیچَه قوُلِی،زَبانِی وَ قَلبِی بِیلَن جِهاد قِیلسِین. اوُچ اَبزارنِی رَهبَرِیَتِی اوُنگه قَنچَه مِقداردَگِی قُدرَتنِی تَقسِیملَه گن بوُلسَه، اوُشَه اَندازَه سِیدَگِی قُدرَتنِی تَقسِیملَه گن بوُلسَه، اوُشَه اَندازَه دَگِی قُدرَتنِی مَصرَف قِیلسِین.

مَنَه بُو حالَتدَه، اَساسِی نوُقطَه گه یَعنِی مُرتَدلَرنِی جَزالَش وَ اوُلَرنِی اوُستِیدَه اوُلِیم حُکمِینِی تَطبِیق قِیلِیش اِسلامِی حُکوُمَتنِی حَققِیدوُر، دِیگن جایگه قَیتَه مِیز. یاکِی باشقَه چَه عِبارَه بِیلَن اَیتگندَه، مُسُلمان شَخصنِینگ مُرتَدلَرنِی بَرابَرِیدَگِی شَخصِی اِیشلَر بُویِیچَه وَظِیفَه سِی، یوُمشاق وَ رُوحِی جَنگلَرنِی ، هَمدَه مَنفِی مُبارَزَه نِی دائِرَه سِیدَه جایلَشگن. مَنَه بوُ اِصطِلاحاتلَرنِی یَحشِی توُشوُنِیب یِیتِیشِینگِیز جوُدَه هَم مُهِم: اوُلَرنِی بِیر یوُمشاق وَ رُوحِی جَنگ، اِیککِینچِیسِی مَنفیی مُبارَزَه، مَنَه بُو اِیککِی اوُرِیندَه جایلَشگن. یَعنِی مُرتَدلَرنِی بَرابَرِیدَگِی شَخصِی اِیشلَر بوُیِیچَه وَظِیفَه سِی، یوُمشاق وَ رُوحِی جَنگلَرنِی، هَمدَه مَنفِی مُبارَزَه نِی دائِرَه سِیدَه  جایلَشگن. مَنَه بُو اِیککِی کَلِیمَه گه دِققَت بِیلَن اِعتِبار بِیرِینگلَر، اِجماعدَن وَ حُکم چِیقَه رِیشدَن، اِجرا قِیلِیش وَ اِیسسِیق جَنگلَردَن کِیلِیب چِیقَه دِیگن فَتوالَرنِی هَمَّه سِی اِسلامِی حُکوُمَتگه تِیگِیشلِی بوُلَه دِی.

اِمّا اَگر اِسلامِی حُکوُمَتنِی رَهبَرِیَتِی مَنَه بوُندَی حَقنِی وَ قُدرَتنِی “اوُزِیگه خاص شَرطلَرنِی” تَعیِین قِیلِیش بِیلَن وَ “اوُزِیگه خاص اوُرِینلَرنِی” مُشَخَّص قِیلِیش آرقَه لِی اِیسسِیق جَنگلَردَه باشقَه بِیر کِیشِیگه بِیرگن بوُلسَه، یَعنِی بوُندَی قُدرَتنِی باشقَه بِیر کِیشِیگه بِیرگن بُولسَه، یاکِی حَتَّی بَرچَه مُسُلمانلَرگه بِیرگن بوُلسَه وَ قُدرَتنِی شُو حالِیچَه اوُلَرنِی اوُرتَه سِیدَه تَقسِیم قِیلگن بوُلسَه؛ بوُ حالَتدَه، مَنَه بوُ شَخص یاکِی بَرچَه مُسُلمانلَر حاکِمِیَت قُدرَتِی تامانِیدَن نَمایَندَه صِیفَتِیدَه وَ اِسلامِی رَهبَرِیَتنِی دَستوُرِیگه کوُرَه بوُندَی قُدرَتنِی عَمَلگه آشِیرَه دِی وَ اِجرا قِیلَه دِی یَعنِی اوُنِی مَصرَف قِیلَه دِی. یاکِی بوُلمَه سَم شَخص اِیسسِیق جَنگلَر دائِرَه سِیدَه مُرتَدلَرگه قَرشِی رُوحِی جَنگلَرنِی هَم دَوام اِیتتِیرَه آلَه دِی،حَتَّی اَگر اوُزِینِی عائِلَه سِیدَه بوُلسَه هَم. مَنَه بوُ جوُدَه هَم کِیچکِینَه اَمر اِیمَس، مَنَه شوُ یوُمشاق جَنگلَر، تَبلِیغِی جَنگلَر، رُوحِی جَنگلَر، مَنفِی مُبارَزَه نِهایَتدَه مُهِم. بُو مُسُلمانلَرنِی وَظِیفَه سِینِی اِیککِینچِی قِیسمَتِیدَگِی اَوَّلگِی قَدَم حِسابلَه نَه دِی.  بُو حَتَّی بِیرِینچِی قِیسمَتنِی هَم اوُز اِیچِیگه آلَه دِی. تَحمِیناً اوُنِی هَمَّه سِینِی تَشکِیل قِیلَه دِی.

رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِینگ عُمرلَرِینِی آخِیرگِی کوُنلَرِیدَه یاکِی اَبُو بَکرنِی خِلافَه تِینِی اَوَّلِیدَه، یَمَندَگِی اِرتِداد فِتنَه سِینِی اوُچِیرِیش بُویِیچَه دَعوَتچِیلَرنِی رالِی نِهایَتدَه اِعتِبارگه سَزاوار بوُلگن. اوُنِی کوُرمَسلِیککَه آلِیب بوُلمَیدِی، بُو نَرسَه باشقَه قَبِیلَه لَردَه هَم شوُندَی بوُلگن. اوُلَرنِی آرَه سِیدَه هَمَدان قَبِیلَه سِیدَن بوُلگن مَروان اِبنِ ذِی عُمَیر هَمَدانِیگه وَ عَبدُالله اِبنِ مالِک اَرحَبِی رَضِیَ الله عَنهُ گه اوُحشَش کِیشِیلَر، اوُزلَرِینِی سوُزلَرِی وَ دَعوَتلَرِی بِیلَن اِرتِداد فِتنَه سِینِی اوُچِیرِیشدَه مُهِم رال اوُینَشگن.

آلدِین هَم اِیشارَه قِیلِیب اوُتکَه نِیمِیزدِیک، رَسُول الله صَلَّی اَلله عَلَیهِ وَسَلَّم کافِرلَر حُکم قِیلَه یاتگن جایلَردَه سَقلَه نِیب قالگن ثابِت قَدَم کِیشِیلَرنِی نامَه لَر آرقَه لِی عُمُومِی سَفَربَرلِیککَه وَ هَر تامانلَه مَه جِهادگه وَ مُرتَدلَرنِی فِتنَه سِینِی دَفع قِیلِیشگه دَعوَت قِیلگن اِیدِیلَر. اَبُو بَکر رَضِی الله عَنهُ هَم اوُ کِیشِیگه اِیرگشگن حالدَه رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی رَوِیشلَرِیگه کوُرَه، اَنَه اوُشَه قَبِیلَه لَردَه سَقلَه نِیب قالگن مُسُلمانلَرگه نامَه جوُنَه تَه دِی وَهَر تامانلَه مَه جِهادگه دَستوُر بِیرَه دِی. اوُ کِیشِی اوُزِینِی حُکمِینِی رَوشَن،مُشَخَّص قِیلِیب صادِر قِیلگن وَ بُو اِیشگه قادِر بُولگن هَر بِیر کِیشِینِی مَنَه بُو اِیشنِی عَمَلدَه بَجَه رِیشلِیککَه دَستوُر بِیرگن اِیدِی. اَبُو بَکر رَضِیَ الله عَنهُ حَتِّی اوُلَرگه رَهبَرلَرنِی هَم تَعیِین قِیلگن اِیدِی، اوُلَرنِینگ یَمَندَگِی رَهبَرِی اِیرانلِیکلَر بوُلِیب، حَتَّی عَرَبلَر هَم اوُلَرنِی رَهبَرِیَتِی آستِیدَه بوُلِیشگن. رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم عَرَبلَرگه وَ اوُ یِیردَگِی مُسُلمانلَرگه دَستوُر بِیرگن اِیدِیلَرکِی، اوُلَر ثابِت قَدَم بوُلِیب توُرگن اِیرنلِیکلَرنِی قوُماندانلِیگِی آستِیدَه مُرتَدلَرنِی فِتنَه سِینِی نابوُد قِیلِیشلَرِی لازِم. مَنَه بُو صُورَتدَه ،یَنَه اوُشَه اَساسِی وَ باشلَنغِیچ نوُقطَه گه قَیتِیب کِیلَه مِیز، یَعنِی حُکوُمَت اِیشلَرِی بوُیِیچَه مُسُلمانلَرنِینگ بَرچَه حَرَکَتلَرِی شَخصنِی اوُزِیگه اِیمَس، بَلکِی رَهبَرِیَتنِی فَرمانِیگه وَ اِسلامِی حُکوُمَتنِی فَرمانِیگه تابِع بوُلَه دِی. چوُنکِی اَلله تَعالَی مَنَه بوُ قُدرَتنِی شوُ کَنَللَر آرقَه لِی سِیزلَرنِی اِیختِیارِینگِیزگه بِیرِیب قوُیگن وَ حوُددِی شوُ کَنَللَر بُو قُدرَتنِی مِعزانِینِی وَ اوُنِی قَندَی مَصرَف قِیلِیشنِی وَ بُو قُدرَتنِی مَصرَف قِیلِیش شَرائِطلَرِینِی تَعیِین قِیلَه دِی.

بِیر تَصَوُّر قِیلِیب کوُرِینگلَر، حَبَشَه مُهاجِرلَرِینِی آرَه سِیدَن عَبدُالله اِبنِ جَحش نَصرانِی بوُلِیب مُرتَد بوُلَه دِی، اَمّا هِیچ کِیم اوُنِی اوُستِیدَه اِرتِداد حُکمِینِی اِجرا قِیلمَیدِی. یاکِی عَبدُالله اِبنِ اَبَیگه یا اوُنگه اوُحشَه گن باشقَه کِیشِیلَر مَدِینَه دَه مُشَخَّص بوُلِیشگن، اوُلَر اَوَّلدَه اِسلامنِی اِظهار قِیلِیشگن وَ کِییِینراق اِیسَه اوُلَرنِینگ کافِر بوُلگنلِیکلَرِی اَلله تامانِیدَن مُشَخَّص قِیلِینگن اِیدِی، اوُلَر مُرتَد بوُلِیشگن اِیدِی، مَنَه بُو اِرتِدادنِی بِیر نَوِی. یاکِی یَهوُدِیلَردَن بِیر قَنچَه سِی مُسُلمانلَرنِی ضَعِیفلَشتِیرِیش وَ اوُلَرگه قَرشِی مُبارَزَه قِیلِیش اوُچُون، اَوَّل اِیمان کِیلتِیرِیشَه دِی وَ سوُنگرَه مُرتَد بوُلِیشَه دِی، اَمّا گوُواه بوُلگه نِیمِیزدِیک اوُلَرنِی هِیچ قَیسِی بِیرِیگه اِرتِداد حُکمِی اِجرا قِیلِینمَیدِی. اَگرچِی بُو یِیردَه اِسلامِی حُکوُمَت وَ مُوَحِّد، قَطعِی رَهبَرِیَت مَوجُود بوُلگن تَقدِیردَه هَم بُو اِیش عَمَلگه آشِیرِیلمَیدِی. اَمّا شوُنِی بَرابَرِیدَه مَدِینَه دَه یَشَیدِیگن یَهوُدِی، شاعِر عَیال مَرواننِی قِیزِی عَصَماءنِی اوُلدِیرِیش دَستوُرِی صادِر قِیلِینَه دِی وَ مُسُلمانلَردَن بِیرِی اوُنِی اوُلدِیرَه دِی. مَنَه بُو شِیوَه بِیلَن یَنَه بِیر نِیچَه اوُرِینلَردَه هَم اوُلِیم دَستوُرِی اِجرا قِیلِینَه دِی.

یاکِی مَککَه فَتحِی جَرَیانِیدَه رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم سِکوُلارِیست وَ مُرتَدلَرنِی بِیر قَنچَه سِی حَقِیدَه اوُلِیم حُکمِینِی اوُلَرنِی اِسملَرِی وَ مُشَخَّص عُنوانلَرِی بِیلَن صادِر قِیلَه دِیلَر وَ اوُلَرنِی مَهدُورُ الدَّم ( یَعنِی قانِینِی جَزاسِیز توُکِیش موُمکِین بُولگن) دِیب اِعلان قِیلَه دِیلَر، اوُلَرنِی حَتِّی کَعبَه نِی پَردَه لَرِیگه آسِیلِیب آلِیشگن حاللَرِیدَه هَم اوُلدِیرِیشگه رُحصَت بِیرِیلَه دِی، اَمّا گوُواه بوُلگه نِیمِیزدِیک، مَنَه بُو مَهدوُرُالدَّملَرنِی بِیرِی عَبدُالله اِبنِ سَعَد اِبنِ اَبِی سُرح بوُلِیب، اوُ آلدِین مُهاجِرلَردَن وَ وَحِی کاتِیبلَرِیدَن بِیرِی بوُلگن اِیدِی، اوُ مُرتَد بُولِیب مَککَه گه قَیتِیب کِیتگن وَ رَسُول الله صَلَّی اَلله عَلَیهِ وَسَلَّمگه، قُرآنگه قَرشِی اَنَه اوُشَنچَه رُوحِی جَنگلَرنِی عَمَلگه آشِیرگن اِیدِی، اوُ قَنچَه اوُرِینلَردَه اَلله نِی دِینِینِی وَ مُسُلمانلَرنِی تَحقِیر قِیلگن  اِیدِی، اَمّا عُثمان اِبنِ عُفّان رَضِیَ الله عَنهُ اوُ اوُچُون رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمدَن آمانلِیک سوُرَیدِی وَ رَهبَرِیَت تامانِیدَن کِیچِیرِیلَه دِی. اِعتِبار بِیر، بُو واقِیعَه بِیزلَرگه نِیمَه دِیماقچِی؟ بوُندَی تَشقَرِی باشقَه مَشهُور رِوایَتلَر هَم بار.

بِیزگه اَیتماقچِی بوُلگن نَرسَه شوُکِی، اَگرچِی حَدُودلَرنِی اِمام یاکِی اِسلامِی حُکوُمَتنِینگ رَهبَرِینِی وَکِیلِی بوُلگن اِسلامِی قَضاوَت تِیزِیمِی اوُزِیگه خاص قَضاوَت مَرحَلَه لَرِینِی باسِیب اوُتِیش اَرقَه لِی اِجرا قِیلَه دِی، دِققَت قِیلِینگلَر، اَمّا اَنَه اوُشَه زَماندَگِی مَکاندَگِی اِسلامِی دَولَتنِینگ مَوجُود وَضِیعیَتِی وَ رَهبَرِیَتنِی تَشخِیصِی بِیرِینچِی اوُرِیندَه توُرَه دِی. مَنَه بُو جوُدَه هَم مُهِم. شوُنِی یَحشِی بِیلَه مِیزکِی، حوُدوُدنِی اِمام یاکِی اِسلامِی حُکوُمَتنِی رَهبَرِینِی وَکِیلِی بُولگن قَضاوَت تِیزِیمِی اوُزِیگه خاص مَرحَلَه لَر آرقَه لِی اِجرا قِیلَه دِی، اَمّا اِسلامِی دَولَتنِی اوُشَه زَمان وَ مَکاندَگِی مَوجُود وَضِیعیَتِی وَ رَهبَرِیَتنِی تَشخِیصِی آخِیرگِی سوُزنِی خوُلاصَه قِیلَه دِی.

مَککَه فَتحِی جَرَیانِیدَه عُمُومِی عَوفدَن سُونگ، رَسُول اَلله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم اِرتِداد جِنایَتِی بِیلَن تَعقِیب قِیلِینَه یاتگن توُرت کِیشِینِی اوُستِیدَه اوُلِیم دَستوُرِینِی صادِر قِیلَه دِیلَر:           اقْتُلُوهُمْ، وَإِنْ وَجَدْتُمُوهُمْ مُتَعَلِّقِينَ بِأَسْتَارِ الْكَعْبَةِ»، مَنَه بُو توُرت نَفَرنِی اَگرچِی کَعبَه نِی پَردَه لَرِیگه آسِیلِیب آلِیشگن تَقدِیردَه هَم اوُلدِیرِینگلَر.

اَنِیق،رَوشَن جوُدَه هَم توُشوُنَرلِی نَرسَه، بُو یِیردَه فَقَط رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم وَ اوُ کِیشِیدَن سوُنگ اوُشَه مَحَلدَگِی اَهلِی حَل وَ عَقدِ شوُراسِی آرقَه لِی سَیلَنگن رَهبَرِیَتگِینَه اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانُوننِی اِجرا قِیلِیش حُکمِینِی بِیرَه آلَه دِی. چوُنکِی اوُ جَمِیعیَتدَگِی هَر بِیر شَخص حَتَّی گوُروُهلَر بارَه سِیدَه توُرلِی – هِیل کَنَللَر آرقَه لِی،جَمِیعیَتدَگِی مَوجُود وَضِیعیَت وَ اَطرافدَگِی فَضا وَ حَلقَرا فَضا حَقِیدَه کوُپراق آشنا بوُلِیب یَحشِیراق بِیلَه دِی. مَصالِح وَ مَفاسِدنِی یَحشِیراق تَشخِیص بِیرَه آلَه دِی. مَنَه بوُندَی حالَتگه باشقَه چَه اِصطِلاح بِیلَن اَیتگندَه، دَعوَتنِی بَصِیرَت بِیلَن آلدِینگه سُورِیشگه قادِر بُولَه دِی. بُو نَرسَه جوُدَه هَم مُهِم، دَعوَتنِی بَصِیرَت بِیلَن آلدِینگه یوُرگِیزِیشگه قادِر بوُلَه دِی.

مَرکَزِی رَهبَرِیَت مُستَحکَم پایدِیوار صِیفَتِیدَه اِسلامِی جَمِیعیَتنِینگ آلغَه اِینتِیلِیشِی وَ جَمِیعیَتدَه اَلله نِینگ شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی قوُلَّه نِیش قُدرَتِینِی مُقَرَّر ضَرُورَتِی بوُلِیب، مُسُلمانلَرنِینگ سِیاسِی بِیردَملِیگِینِی وَ اِسلامِی آزادبَخش حَرَکَتنِی زَمانَت قِیلَه دِی. حَه، مَرکَزِی رَهبَرِیَت مَنَه بوُندَی مُستَحکَم، بُویُوک پایدِیوارگه اِیگه وَ اِسلامِی جَمِیعیَتنِی مُقَرَّر ضَرُورَتِی حِسابلَه نَه دِی. بوُندَی رَهبَرِیَت مُسُلمانلَرنِینگ سِیاسِی بِیردَملِیگِینِی وَ اِسلامنِی آزادبَخش حَرَکَتِینِی زَمانَت قِیلِیشگه قادِر.

مَنَه بُو حالَتدَه، قوُیِیدَگِی قائِدَه حاکِم بوُلَه آلَه دِی،   “أن الحدود لا يقيمها إلا الإمام أو نائبه ”  یَعنِی حوُدوُدلَر فَقَطگِینَه اِمام یا اوُنِی نائِبِی، اوُرِینباسَه رِی تامانِیدَن بَرپا بوُلَه دِی. اِمامِی شافِیعِی رَحِمَهُ الله اَیتَه دِیکِی:   “لا يقيم الحدود على الأحرار إلا الإمام ومن فوض إليه الإمام، لأنه لم يُقَم حدٌّ على عهد رسول الله صلى الله عليه وسلم، إلا بإذنه، ولا في أيام الخلفاء إلا بإذنهم، لأنه حق الله يفتقر إلى الاجتهاد، ولا يؤمن في استيفائه الحيف، فلم يجز بغير إذن الإمام.”

 اِیندِی، اَگر رَهبَرِیَت عَبدُالله اِبنِ جَحشگه اوُحشَه گن کِیشِیلَرنِی یاکِی مَدِینَه یَهُودِیلَرِینِی مُرتَد بوُلِیشلَرِینِی وَ مُنافِقلَرنِی، سِکوُلارزَدَه لَرنِی- اَلبَتَّه اوُلَرنِی مُنافِق اِیکَنلِیکلَرِی اَلله تَعالَی طَرَفِیدَن رَوشَن قِیلِینگن – کُفر سوُزلَرِینِی بَرابَرِیدَه صَبر قِیلِینِیشِی وَ هِیچ نَرسَه قِیلمَسلِیک کِیرَک دِیسَه، مَنَه بُو حالَتدَه، جَمِیعیَتدَگِی هَر بِیر شَخص اوُچُون هَم شوُ حُکم تِیگِیشلِی بوُلَه دِی؛ اَمّا اَگر باشقَه مَرحَلَه دَه اَمرنِی شَرطلَرِینِی تَعیِین قِیلِیش بِیلَن حَقارَت قِیلوُچِیلَرنِی تِیرار قِیلِیشگه وَ خاص، مُشَخَّص مُرتَدلَرنِی اوُلدِیرِیشگه اَمر قِیلِینسَه، هَر بِیر مُسُلمان اوُچُون مَنَه بُو حُکمگه قوُلاق سالِیش، اِطاعَت قِیلِیش، حَدنِی اِجرا قِیلِیش واجِب بوُلَه دِی. شوُ سَبَبلِی کوُرِیب توُرگه نِیمِیزدِیک، مَنَه بوُ حُدُودلَرنِی اِجرا قِیلِیش اوُچُون یَککَه وَ جَملَنگن صُورَتدَه مُسابَقَه قوُیِیلَه دِی. هَر اِیککِی حالَتدَه هَم، جَمِیعیَتدَگِی اِسلامِی رَهبَرِیَت اَصلنِی وَ تَشخِیصنِی تَعیِین قِیلَه دِی. 

هَر قَندَی حالَتدَه، زَمان وَ مَکاننِی تَشخِیص بِیرِیش وَ مُرتَدنِی حُکمِینِی قَندَی اِجرا قِیلِیش اِسلامِی حُکوُمَتنِی وَ مُسُلمانلَرنِی اَمِیرِینِی زِمَّه سِیدَگِی اِیشدوُر. بُو حَقِیدَه شُونچَه لِیک تَأکِید قِیلِینِیشِیگه سَبَب، اوُنِینگ اَهَمِیَتِی بوُلَه دِی، جوُدَه کوُپ دوُستلَر مَنَه بوُندَی کَلِیمَه لَرنِی ، بوُندَی اَحکاملَرنِی وَ بوُندَی اوُرِینلَرنِی کوُرمَسلِیککَه آلِیشَه دِی، اَفسُوسکِی بِی پَروالِیک قِیلِیشَه دِی وَ بوُنِی نَتِیجَه سِیدَه کَتتَه خَطالَرگه یوُل قوُیِیشَه دِی، اوُزلَرِیگه وَ اِسلامِی حَرَکَتلَرگه جُودَه کوُپ ضَربَه اوُرِیشَه دِی.

مَنَه بوُ بارَه دَه اِسلامِی جَمِیعیَتنِینگ رَهبَرِیَتِی مُهَیّا قِیلگن نَمُونَه لَرگه اِیشارَه قِیلِیب اوُتسَک یَحشِی بوُلَردِی، اِسلامِی حُکوُمَتنِی رَهبَرِیَتِی بِیرگن اِیختِیار وَ قُدرَت سَبَبلِی، مُسُلمانلَر هَر قَندَی شَرائِطدَه تَعیِین قِیلِینگن شَرطلَر بُویِیچَه، مُشَخَّص وَ تَعیِین قِیلِینگن اوُرِینلَردَه شَخصِی صُورَتدَه بَعضِی جِنایَتچِیلَر وَ مُرتَدلَرنِی اوُستِیدَه حُودوُدلَرنِی اِجرا قِیلِیشگه قادِر بوُلِیشگن، مِثال:

– قوُلنِی وَ کَنِیزنِی وَ صاحِبِی یَعنِی اِیگه سِینِی اوُزِی یَککَه حالَتدَه حُکمنِی اِجرا قِیلَه آلَه دِی. رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم مَرحَمَت قِیلَه دِیلَرکِی:  أَقِيمُواالْحُدُودَعَلَى مَامَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ. یَعنِی، شَرعِی حَدُودلَرنِی اوُزِینگِیزنِی قوُللَرِینگِیز، کَنِیزلَرِینگِیز اوُستِیدَه اِجرا قِیلِینگلَر. اوُ کِیشِی یَنَه مَرحَمَت قِیلَه دِیلَرکِی:  إِذَا زَنَتْ أَمَةُ أَحَدِكُمْ فَلْيَجْلِدْهَا. حاضِرگِی پَیتدَه بوُندَی حالَتلَر مُسُلمانلَر یَشَیدِیگن دِیارلَردَه مَوجُود اِیمَس، اَلبَتَّه سِکوُلارِیستلَرنِینگ حاکِمِیَتِی آستِیدَگِی دِیارلَردَه توُرلِی- هِیل شَکللَردَه مَثَلاً جِنسِی اِیشچِیلَر وَ باشقَه لَر کوُرِینِیشِیدَه دَوام اِیتیَپتِی، بُو حَادِیثَه دَحشَتلِی شَکلدَه یَعنِی اوُرتَه عَصرلَردَن یا قَدِیمگِی زَمانلَردَن کوُرَه هَم بَتتَرراق حالَتدَه اوُزِینِی حَیاتِینِی دَوام اِیتتِیریَپتِی.  هَر قَندَی حالَتدَه هَم، مَنَه بوُ بِیر نَمُونَه بوُلِیب شَخص حُکمنِی اِجرا قِیلَه آلَه دِی، دِین وَ شَرِیعَت هَم اوُنگه رُحصَت بِیرگن.

– مُسُلمانلَر بِیلَن بِیرگه صُلح وَ کِیلِیشُو پَیمانِی توُزگن کِیشِیلَر، بوُندَی کِیشِیلَر رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّمنِی حَقارَت قِیلَه دِی یا اَلله نِی حَقارَت قِیلَه دِی، بوُندَی کِیمسَه لَرنِی اوُلدِیرِیش جَنگ قِیلَه یاتگن کافِرنِی اوُلدِیرِیشگه اوُحشَیدِی، اِسلامِی حُکوُمَت بوُندَی نَرسَه نِی اِعلان قِیلگن وَ اوُنگه کِیرَکلِی تَعلِیمنِی بِیرگن. مَنَه بوُ حالَتدَه، بوُندَی کِیمسَه نِی اوُلدِیرِیش هَر بِیر مُسُلمانگه واجِب بوُلَه دِی وَ اوُنِی اوُلدِیرِیشنِی مُشکِلِی یوُق. بوُنگه دَلِیل هَم عَبدُالله اِبنِ عُمَر رَضِی َالله عَنهُ نِی سوُزِی بوُلِیب، اوُ کِیشِیگه اَیتِیشَه دِیکِی: فَلانچِی راحِب رَسُول الله صَلَّی اَلله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی حَقارَت قِیلدِی، شوُندَه اوُ کِیشِی اَیتَه دِیکِی: اَگر مِین اوُنِی تَنِیگه نِیمدَه اوُلدِیرَردِیم. سوُنگرَه مَنَه بوُ راحِبنِی اوُ کِیشِینِی آلدِیگه آلِیب کِیلِیشدِی وَ عَبدُالله اِبنِ عُمَر رَضِیَ الله عَنهُ قِیلِیچِینِی قِینِیدَن چِیقَه رَه دِی، اَمّا راحِب بوُ اِیشنِی اِنکار قِیلَه دِی وَ شوُندَن سوُنگ اوُنِی قوُیِیب یوُبارِیلَه دِی.

– عَبدُالله اِبنِ عُمَر رَضِیَ الله عَنهُ نِی مِثالِیگه اوُحشَه گن حادِیثَه لَر رَسُول اَلله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلّمنِی عَصرلَرِیدَه جُودَه کوُپ اوُچرَه گن، اوُنگه مِثال رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی حُکملَرِیگه راضِی بوُلمَه گن مُسُلمان شَخص بوُلِیب، عُمَر رَضِیَ الله عَنهُ اوُنِی بوُینِینِی اوُزِیب تَشلَه گن اِیدِی، قُرآن هَم اوُ کِیشِی قِیلگن اِیشنِی تَصدِیقلَیدِی. شوُنِینگدِیک رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی حَقارَت قِیلگن مَرواننِی قِیزِینِی هَم عُمَیر اِبنِ عَدِی اوُلدِیرَه دِی وَ رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم تامانِیدَن اوُنگه ” اَلله نِی رَسُولِینِی حِمایَه چِیسِی” دِیگن لَقَب بِیرِیلَه دِی.

– جُندُب اِبنِ غامِدِی وَلِید رَضِیَ الله عَنهُ نِی هَمراهلِیگِیدَه عُثمان رَضِیَ الله عَنهُ نِی زَمانِیدَه بِیر سِحرگرنِی اوُلدِیرِیشَه دِی.

– اُمُّ المُؤمِنِین حَفصَه رَضِیَ الله عَنها هَم اوُزِینِی قوُلِی بِیلَن سِحرگر عَیالنِی اوُلدِیرَه دِی.

– کوُرد مِللَتِیگه مَنصُوب مُسُلمان کِیشِی هَم عَیالِینِی رَسُول الله صلی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی حَقارَت قِیلگنلِیگِی بائِث اوُلدِیرَه دِی وَ رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّم اوُنِی  قانِینِی هَدَر(بِیکار) کِیتگن دِیب اِعلان قِیلَه دِیلَر.

مَنَه بُو وَ اوُنگه اوُحشَش اوُرِینلَرنِی بَرچَه سِی،اِجتِمائِی جِنایَتلَر اِیدِی، اِسلامِی حُکوُمَت جَمِیعیَتدَگِی عُمُوم آدَملَر بوُندَی جِنایَتلَرنِی تَنِیب آلِیشلَرِی اوُچُون کِیرَکلِی شَرائِطنِی مُهَیّا قِیلِیش آرقَه لِی، تَعیِینلَنگن شَرطلَر بِیلَن باشقَه مُسُلمانلَرگه قُدرَتنِی اِجرا قِیلِیشگه رُحصَت بِیرگن؛ اَگر اِسلامِی حُکوُمَت مَنَه بُو قُدرَتنِی مُسُلمانلَردَن آلِیب قوُیَه دِیگن بوُلسَه وَ اوُنِی فَقَط اوُزِیگه خاصلَب قوُیسَه وَ اِسلامِی حُکوُمَتنِی اوُزِی وَ اوُنِی حاکِمِیَتِی آستِیدَگِی تَشکِلاتلَردَن باشقَه سِی، اِسلامِی حُکوُمَت نَظَردَه توُتگن مَصالِحلَرگه کوُرَه عَمَلگه آشِیرِیشِیگه رُحصَت بِیرمَه سَه، مُرتَدلَرنِی جَزالَشنِی فَقَط اوُزِینِی اِیختِیارِیدَه قالدِیرسَه وَ بَعضِی بِیر مَصالِحلَرگه کوُرَه جِنایَتچِی مُرتَدنِی جَزالَشنِی اوُزِی عَمَلگه آشِیرسَه وَ بُو رُحصَتنِی هِیچ کِیمگه بِیرمَه سَه وَ آلدِین تَقسِیملَنگن قُدرَتِینِی قَیتَه رِیب آلسَه؛ مَنَه بُو حالَتدَه یَککَه حالَتدَه اِیش آلِیب بارِیشگه وَ رَهبَرِیَتنِی، اِسلامِی حاکِمِیَتنِی دَستوُرِیگه قَرشِلِیک قِیلِیشگه هِیچ کِیمنِی حَققِی یوُق. مَنَه بُو هَم جوُدَه کوُپ دوُستلَرِیمِیز اِعتِبار بِیرمَیدِیگن اَساسِی نوُقطَه لَردَن بِیرِی حِسابلَه نَه دِی.

حاضِرگِی دَوردَه حُکوُمَت قانوُنلَرِی وَ سِیستِیمَه سِی یَنَه کِینگیگن، رِواجلَنگن وَ بِی سابِیقَه تَرتِیبدَه، تَشکِیللَشتِیرِیشگه اِیگه بوُلگن پَیتدَه، مَنَه بُو بارَه دَه یَنَه هَم کوُپراق اِعتِبار بِیرِیلِیشِی لازِم، اِسلامِی جَمِیعیَتدَگِی قانوُن جَمِیعیَتدَگِی شَخصلَرنِی اوُستِیدَه حَد وَ حُدُودلَرنِی قَندَی تَعرِیف قِیلگن بوُلسَه، اوُشَه حالِیچَه عَمَل قِیلِینِیشِی کِیرَک. چوُنکِی اَگر مُسُلمانلَر اِسلامِی حُکوُمَت تَعیِین قِیلگن شَرعِی حُدوُدلَردَن چِیتگه چِیقَه دِیگن بوُلسَه، بوُنِی اوُزِی جِنایَت قِیلِیش حِسابلَه نَه دِی.

مَنَه بُو قائِدَه اِسلامِی حُکوُمَتلَر وَ اِسلامِی حُکوُمَت رَهبَرِی مَوجُود بوُلگن دِیارلَرگه تِیگِیشلِی،اَمّا اِسلامِی حُکوُمَت شوُرا شَکلِیدَه یا حَتِّی اِسلامِی مَذهَبلَرنِی بِیرِیگه کوُرَه وَ حَتَّی اوُندَن کوُرَه پَستراق مَرتَبَه دَه اِضطِرارِی حالَتدَه هَم مَوجُود بوُلمَه سَه وَ مُسُلمانلَر بوُندَی دَولَت وَ رَهبَرِیَتدَن مَحرُوم بوُلِیشسَه، ضَروُرَت حُکمِیگه کوُرَه وَ اِیشنِینگ مَصالِحلَرِی وَ مَفاسِدلَرِینِی حِسابگه آلگن حالدَه، شَرِیعَتگرا شَخص وَ جَماعَتلَر دائِرَه وِی صُورَتدَه مَنَه بُو بوُشلِیقنِی توُلدِیرِیشَه دِی. تاکِی دَرَجَه مَه – دَرَجَه مَنَه شوُ یوُل مَخصُوصاً وَحدَت یوُلِی آرقَه لِی یَنَه قَیتَه دَن اِسلامِی حُکوُمَتنِی قُدرَتِینِی قوُلگه کِیرِیتِیشَه دِی، چوُنکِی اوُ یَحشِیلِیکلَرنِی مَنبَع سِی بوُلِیب دُنیادَه هِیچ قَیسِی اَبزار اوُنگه بَرابَر کِیلَه آلمَیدِی وَ کِیلمَه گن هَم.

مُرتَدلَرنِی تَنِیب آلِیش وَ اوُلَر بِیلَن مُعامَلَه قِیلِیش رَوِیشِی وَ مُرتَدلَر جِبهَه سِی دَرسِی بُویِیچَه سَواللَرگه جَواب بِیرِیش.

مَنَه بُو بارَه دَه دوُستلَر سَوال بِیرِیشگن، دوُستلَرِیمِیزنِی سَواللَرِیدَن بِیرِی شوُکِی، مُرتَدلَر بارَه سِیدَه شوُنچَه لِیک مَحکَم اوُشلَشنِی، قَتتِیق قوُللِیکنِی سَبَبِی نِیمَه؟

قِیسقَه صوُرَتدَه شُونِی اَیتسَه بوُلَه دِیکِی، مَنَه بُوندَی اِجتِمائِی گوُناهنِی آلدِینِی آلِیش اوُچُون مُسُلمانلَرنِینگ کوُرسَتگن مَنَه بُو مُناسَبَتلَرِی، شَخصنِینگ اوُزِینِی سوُزلَرِی وَ عَمَللَرِینِی ثَمَرَه سِیدوُر، مُسُلمانلَر تامانِیدَن اوُلَرگه مَجبُورلَب یوُکلَه تِیلگن نَرسَه یاکِی اوُلَرگه نِسبَتاً قِیلِینگن ظُلم اِیمَس، بَلکِی اوُزلَرِینِی عَمَللَرِینِی نَتِیجَه سِیدوُر. اَلبَتَّه، اَلله نِینگ مَنَه بُو دَستوُرِینِی اِجرا قِیلِیشنِی آستِیدَه اِنکار قِیلِیب بوُلمَیدِیگن حِکمَتلَر وَ آچِیق،آشکار خَبَرلَر مَوجُود بوُلِیب، اوُلَرنِی اِنکار قِیلِیب بوُلمَیدِی. بُو یِیردَه مُسُلمانلَرنِی اوُزلَرِی اوُچُون هَم خَبَرلَر بار، وَ هَم اِسلامِیگه کِیرِیشنِی قَصد قِیلگن غَیرِی مُسُلمانلَر اوُچُون هَم خَبَرلَر مَوجُود. مَنَه بُو قانوُننِی اِجرا قِیلِیشنِی ثَمَرَه لَرِیدَن بِیرِی شوُکِی:

 –  جَمِیعیَتنِینگ اَساسِی قانوُنلَرِینِی جایگاهِیدَن اوُرِین آلگن اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی وَ اوُنِی اوُرنِینِی مُخافِظَت قِیلِینَه دِی وَ مُسُلمانلَرنِینگ جَمِیعیَتِیدَگِی اَساسِی قانوُنلَرنِی پِیسَند قِیلمَسلِیکلَرِیگه وَ توُپالانلَر وَجُودگه کِیلِیشِیگه رُحصَت بِیرِیلمَیدِی.

– جَمِیعیَتنِینگ اِیمانِی اَمنِیَتِیگه ضَربَه اوُرِیش وَ تَرتِیبسِیزلِیکلَرنِی کِیلتِیرِیب چِیقَه رِیش بُویِیچَه دُشمَن عَمَلگه آشِیرَه یاتگن رُوحِی جَنگلَرنِی باستِیرِیلَه دِی؛ آلدِین هَم بُو بارَه دَه صُحبَتلَشگن اِیدِیک، جِنایَتچِیلَرنِی جَزالَشدَگِی رُوحِی تَأثِیر عُمُوم مُسُلمانلَر اوُچُون ساغلام فَضانِی وُجُودگه کِیلتِیرَه دِی. جَمِیعیَتنِینگ اِیمانِی اَمنِیَتِی جُودَه مُهِم نَرسَه بوُلِیب، مَنَه بُو تَرتِیبسِیزلِیکلَر وَ رُوحِی جَنگلَر جَمِیعیَتنِینگ شوُندَی اِیمانِی اَمنِیَتِیگه ضَربَه اوُرِیشنِی اِیستَیدِی، بُو اَلبَتَّه باستِیرِیلِیشِی لازِم.

– اِرتِداد حُکمِینِی آغِیرلِیگِی، اِرتِدادنِی تَبلِیغ قِیلِیش وَ رِواجلَنتِیرِیش یوُللَرِینِی یاپَه دِی، حوُددِی قاتِللِیک، اوُغرِیلِیک وَ باشقَه حُکملَرنِی آغِیرلِیگِی مَنَه بُو جِنایَتلَر تامان یوُلنِی یاپگه نِیگه اوُحشَیدِی.

مُسُلمانلَرنِی اِیمانِی وَ عَقِیدَه وِی، رُوحِی سَلامَتلِیگِینِی مُخافِظَت قِیلِیشلِیک وَ جَمِیعیَتنِینگ اِیمانِی رُوحِیَه سِی، عَقِیدَه وِی سَلامَتلِیگِی مُسُلمانلَر اوُچُون قَنچَه لِیک اَهَمِیَتگه اِیگه اِیکَنلِیگِینِی یاکِی قَنچَه لِیک مُهِم اِیکَه نِینِی کوُرسَه تِیب بِیرِیلَه دِی.

شَخص مُسُلمانلَرنِینگ عَقِیدَه لَرِیدَه وَ اِیمانِیدَه سُوستلِیکنِی، تِیبرَه نِیشنِی،اِیککِیلَه نِیشنِی،شَک وَ شُبهَه نِی وُجُودگه کِیلتِیرِیش اوُچُون مَعلوُم اِیشلَرنِی قِیلِیشگه قَصد قِیلگن پَیتِیدَه، دَرحَقِیقَت مُسُلمانلَرنِینگ اَصلِی مَوجُودِیَتِینِی پایَه لَرِینِی وَ اِسلامِی حُکوُمَتنِی، تُوزُومنِی پایَه لَرِینِی تِیبرَه تِیشگه قَرار قِیلِیبدِی. مُرتَدلَرنِینگ مَنَه بُو اِیشلَرِی جَمِیعیَتنِی اِیمانِی رُوحِیَه سِینِی ضَعِیفلَه شِیشِیگه وَ اوُنگه ضَربَه اوُرِیلِیشِیگه بائِث بوُلَه دِی وَ قانوُندَن بِیزار بوُلِیب قاچِیلِیشِیگه وَ مُسُلمانلَرنِی اِرادَه سِی، اِیمانِی ضَعِیفلَه شِیشِیگه آلِیب کِیلَه دِی.

جَمِیعیَتدَگِی شَخصلَرنِی حَققِی بار وَ اوُلَر بوُنِی اوُزلَرِینِی حَقلَرِی دِیب بِیلِیشَه دِیکِی؛ جَمِیعیَتدَگِی عُمُومِی فَضا وَ مُهِیط ساغلام، تِیبرَه نِیشلَرسِیز ، اَمنِیَتلِی بوُلِیشِی لازِم، اوُلَر مَنَه شوُندَی اَمنِیَتنِی وَ سَلامَتلِیکنِی پَناهِیدَه اوُزلَرِینِی وَ فَرزَندلَرِینِی، هَمدَه کِیلَه جَک نَسلنِی خاطِرجَملِیک بِیلَن پَروَرِیش قِیلِیشَه دِی. جَمِیعیَتنِینگ اِیمانِی رُوحِیَه سِینِی سَقلَشلِیک، جَمِیعیَتدَگِی شَخصلَرنِی مُخافِظَت قِیلِیشنِی اَساسِی وَ پایَه سِی حِسابلَه نَه دِی. بوُندَن تَشقَرِی اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی دُشمَنلَرِی آلِیب بارَه یاتگن اِیسسِیق وَ یوُمشاق جَنگلَرگه قَرشِی کوُرَه شِیش اوُچُون اِینگ کوُچلِی نَرسَه سَنَلَه دِی. دِیمَک، هَم جَمِیعیَتنِی اِیمانِی رُوحِیَه سِینِی سَقلَه نَه دِی وَ هَم اَلله نِینگ شَرِیعَتِیدَگِی قانُونلَرنِی دُشمَنلَرِی آلِیب بارَه یاتگن یوُمشاق، اِیسسِیق جَنگلَرگه قَرشِی بِیر اَبزار حِسابلَه نَه دِی.

اِیمانِینِی قوُلدَن بای بِیرگن مِللَت، اوُزِینِی دِیارِیگه دُشمَن کِیرِیب کِیلمَسدَن توُرِیب مَغلوُب بوُلَه دِی. سِیزلَرگه عَرض قِیلِینگن مَنَه بُو مَطلَب تَرِیخنِینگ ماهِیَتِی، خوُلاصَه سِی وَ حَقِیقَتِی بوُلِیب اوُنِی اِنکار قِیلِیب بوُلمَیدِی. اِیمانِینِی قوُلدَن بای بِیرگن هَر قَندَی مِللَت، دُشمَن اوُنِی دِیارِیگه کِیرِیب کِیلمَسدَن توُرِیب مَغلوُب بوُلگن سَنَلَه دِی؛ اَمّا اَگر اِیمانِینِی قوُلدَن بای بِیرمَه گن بوُلسَه، هَرگِیز مَغلوُب بوُلمَیدِی وَ نِهایَت اَگرچِی عَصرلَر چوُزِیلگن تَقدِیردَه هَم دُشمَننِی مَغلوُبِیَتگه اوُچرَه تَه دِی. دِیمَک، جَمِیعیَتنِی اِیمانِی رُوحِیَه سِینِی سَقلَب قالِیشلِیک وَ شوُندَی دَرامَدنِی، قُدرَتنِی مُخافِظَت قِیلِیشلِیک جَمِیعیَتدَگِی شَخصلَرنِی، هَمدَه کِیلَه جَک نَسلنِی حَققِی بوُلِیب، حاضِرگِی دَوردَگِی نَسل هَم بوُندَی اِیمانِی رُوحِیَتنِی مُخافِظَت قِیلِیشِی کِیرَک وَ بوُندَی دَرامَدگه، قُدرَتگه ضَربَه اوُرماقچِی بوُلَه یاتگن کِیمسَه لَرگه نِسبَتاً اوُزِینِی مُناسَبَتِینِی بِیلدِیرِیشِی لازِم. مَنَه بُو حَد وَ حُکمنِی اِجرا قِیلِیشلِیک دُشمَن اوُزِینِینگ مَقصَدلَرِی یوُلِیدَه باشِی بِیرک کوُچَه گه کِیرِیب قالِیشِیگه سَبَب بُولَه دِی.

جِینِیوَه دَگِی حُقوُق بُویِیچَه عالِی اوُقوُو یوُرتِینِی اوُستازِی بوُلمِیش مارسِیل بوازِیر اَیتَه دِیکِی: اِسلامنِینگ مُرتَد بارَه سِیدَه قَتتِیق قوُللِیک قِیلِیشِینِی عِللَتِی بَلکِیم قوُیِیدَگِیچَه بوُلِیشِی موُمکِین، اِسلامِی جَمِیعیَتلَرنِینگ حُکوُمَت تِیزِیمِیدَه وَ اِدارَه سِیستِیمَه سِیدَه خُداگه اِیمان کِیلتِیرِیشلِیک نَفَقَط قَلب وَ اِعتِقاد مَسَلَه سِیدِیر، بَلکِیم اوُمَّتنِینگ وَحدَتِی وَ اِسلامِی حُکوُمَت اَساسلَرِینِینگ بِیر قِیسمِی هَم حِسابلَه نَه دِی. شوُ دَرَجَه دَکِی، اَگر اوُ مَوجُود بوُلمَیدِیگن بوُلسَه، اِسلامِی جَمِیعَتنِینگ مُستَحکَملِیگِی وَ چِیدَملِیلِیگِی نابوُد بوُلَه دِی وَ بُو طاقَت قِیلِیب بوُلمَیدِیگن قَتل، فِتنَه وَ فَسادگه اوُحشَیدِی.

مَنَه بوُ حالَتدَه، دوُست وَ دُشمَنگه آچِیق، رَوشَن بوُلگن نَرسَه شوُکِی، مُسُلمانلَرنِی اِیمانِینِی وَ عَقِیدَه وِی سَلامَتلِیگِینِی مُخافِظَت قِیلِیشلِیک، مُسُلمانلَرنِینگ قُدرَت مَنبَع لَرِینِی مُخافِظَت قِیلِیشدَن وَ اِسلامِی حُکوُمَتنِی مُخافِظَت قِیلِیشدَن وَ اُبَوهَتنِی، مُسُلمانلَرنِینگ دُنیاوِی قُدرَتِینِی قوُلَه شِینِی آلدِینِی آلِیشدَن عِبارَتدِیر. مَنَه بوُ نَرسَه جوُدَه مُهِم، بُو دوُست وَ دُشمَنگه آشکار بوُلگن نَرسَه . اَگر مُسُلمانلَرنِینگ بوُندَی اِیمانِی وَ عَقِیدَه وِی سَلامَتلِیگِینِی مُخافِظَت قِیلِینسَه، دَرحَقِیقَت مُسُلمانلَرنِینگ قُدرَت مَنبَع سِینِی مُخافِظَت قِیلِینگن بوُلَه دِی؛ بُو حَقِیقَتدَه اِسلامِی حُکوُمَتنِی مُخافِظَت قِیلِیش دِیمَکدِیر؛ بُو اِیسَه مُسُلمانلَرنِینگ دُنیاوِی قُدرَتِینِی مُخافِظَت قِیلِیش وَ مُسُلمانلَرنِینگ دُنیاوِی اَبُوهَتِینِی، قُدرَتِینِی نابوُد بوُلِیشِینِی آلدِینِی آلِیشدَن وَ جَمِیعَتدَگِی  «أطعَمَهُم مِن جُوعٍ وَ آمَنَهُم مِن خَوفٍ» نِی مُخافِظَت قِیلِیشدَن عِبارَت.

• مَنَه بوُ اِسلامگه کِیرِیشلَرِیدَن آلدِین غَیرِی مُسُلمانلَر اوُچُون بِیر آگاهلَنتِیرِیش بُولِیب، اوُلَر اِسلامگه کِیرِیشدَن اِیلگه رِی کِیرَکلِی تَحقِیقاتلَرنِی عَمَلگه آشِیرِیشلَرِی وَ کوُرکوُرانَه تَنلاو قِیلمَسلِیکلَرِی لازِم. اوُلَر اِسلامگه کِیرِیشلِیک مَجبُورِی اِیمَسلِیگِینِی توُشوُنِیشلَرِی کِیرَک،             ” لَا إِكْرَاهَ فِي الدِّينِ قَدْ تَبَيَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَيِّ ” اَمّا اوُنگه کِیردِینگمِی، اِیندِی اوُنِی قانوُنلَرِیگه تابِع بوُلِیشِینگ کِیرَک وَ مِین هَر وَقت کوُنگلِیم هاحلَه سَه کِیرَه مَن وَ کوُنگلِیم نِیمَه نِی هاحلَه سَه اوُشَه نِی قِیلَه مَن، اِیستَه سَم چِیقِیب کِیتَه مَن، نِیمَه نِی اِیستَه سَم شوُنِی قِیلَه مَن، دِییَه آلمَیسَن.

هَر قَندَی حِزبگه حَتَّی فَنگه،هوُنَرگه، صاحَه گه،مَشغُولاتگه یاکِی هَر قَندَی دُنیاوِی اِیشگه کِیرگن پَیتِینگدَه اوُشَه کِیرگن جایِینگنِی قانوُنلَرِیگه، اُوصُوللَرِیگه تابِع بوُلِیشِینگ لازِم. اِسلامِی هَم شوُنگه اوُحشَش اوُزِیگه خاص قانوُنلَرگه اِیگه، اوُلَرگه رِعایَه قِیلِینِیشِی کِیرَک بوُلَه دِی. مُرتَدنِی جَزالَه نِیشِی هَم غَیرِی مُسُلمانلَرنِی یَنَدَه اِعتِبارلِی بوُلِیشلَرِیگه وَ اِسلامگه یَنَدَه کوپُراق دِققَت قِیلِیشلَرِی سَبَب بوُلَه دِی.

اِسلامِی اَهلِی کِتابنِی یا شِبهِ اَهلِی کِتابنِی یا سِکوُلار مُشرِکلَرنِینگ ظالِم حاکِملَرِی وَ فاسِد اوُلَمالَرِیدَن عِبارَت توُسِیقنِی کوُچ وَ قُدرَت بِیلَن آلِیب تَشلَه دِی، اِنسانلَرنِی اوُلَرنِینگ اَسِیرلِیگِیدَن آزاد قِیلدِی وَ سِکوُلار مُشرِکلَردَن باشقَه هِیچ کِیمگه اِسلام یا اوُلِیمنِی تَنلَش بوُیِیچَه اِیختِیار بِیرمَه دِی، عَقِیدَه بُویِیچَه هَر قَندَی مَجبُورلَشنِی مَنع قِیلگن، اوُزِی اِیگه بوُلگن عَقِیدَه وِی قُدرَتنِی وَ اِستِدلالِیگه کوُرَه هَمَّه نِی اوُزَرا سوُزلَه شوُگه دَعوَت قِیلَه دِی، اوُ سوُزلَه شوُدَن قوُرقمَیدِی، حَتَّی بُو یوُلدَه اوُزِیگه رَقِیب بوُلِیشگه چَه قِیرَه دِی، یَعنِی دَلِیل وَ حُجَّتگه اِیگه بوُلگن کِیشِی، اَگر راست اَیتَه یاتگن بوُلسَه، دَلِیلِینِی آلِیب کِیلسِین، دِییدِی.  ”  قُلْ هَاتُوا بُرْهَانَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ )بقره/111، انبياء/24، نحل/64/،(  اَیتِینگ: اَگر راست اَیتَه یاتگن بُولسَنگِیزلَر اوُزِینگِیزنِی دَلِیلِینگِیزنِی آلِیب کِیلِینگلَر.

مَنَه بوُندَن سوُنگ طاغوُتگه کُفر کِیلتِیرِیش وَ اَلله گه اِیمان کِیلتِیرِیش بِیلَن توُرلِی- هِیل سوُزلَرنِی اِیشِیتَه یاتگن اوُشَه دَستَه دَگِی بَندَه لَرِیگه بَشارَت بِیرِیب اَیتَه دِیکِی، طاغوُتگه کُفر کِیلتِیرِیش وَ اَلله گه اِیمان کِیلتِیرِیش بِیلَن شوُندَی حِمایَه گه اِیگه بوُلِیشلَرِی کِیرَک، اوُلَر بُو بارَه دَه توُرلِی- هِیل سوُزلَرنِی اِیشِیتِیشَه دِی، لِیکِن اوُلَرنِی آرَه سِیدَن اِینگ یَحشِیسِینِی تَنلَب آلِیشلَرِی لازِم:    وَالَّذِینَ اجْتَنَبُواْ الطَّغُوتَ أَن یَعْبُدُوهَا وَأَنَابُواْ إِلىَ اللَّهِ لَهُمُ الْبُشْرَى فَبَشِّرْ عِبَادِ* الَّذینَ یَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَیَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ أُولئِکَ الَّذینَ هَداهُمُ اللَّهُ وَ أُولئِکَ هُمْ أُولُوا الْأَلْبابِ»  زمر/17-18)،( شَیطاندَن- اوُنگه عِبادَت قِیلِیشدَن یِیراق بوُلگن وَ اَلله گه ( یَعنِی یالغِیز اَلله عِبادَت قِیلِیشگه) قَیتگن ذاتلَر اوُچُون (جَنَّت) خوُشخَبَرِی بوُلسِین! بَس ( اِی مُحَمَّد)، مِینِینگ بَندَه لَرِیمگه – قوُلاق توُتِیب، اوُنِینگ اِینگ گوُزلِیگه ( یَعنِی نَجاتگه اِیلتگوُچِی راست سوُزگه) اِیرگه شَه دِیگن ذاتلَرگه خوُشخَبَر بِیرِینگ! اَنَه اوُشَه لَر اَلله هِدایَت قِیلگن ذاتلَردِیر. وَ اَنَه اوُشَه لَرگِینَه عَقل اِیگه لَرِیدِیر. .الَّذینَ یَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَیَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ.‏جُملَه سِی اِیسَه مُسُلمانلَرگه تِیگِیشلِی بوُلِیب اوُلَر بوُتوُنلَی مُسُلماندوُرلَر، اوُلَر شوُرادَه اوُزلَرِینِی اوُرتَه لَرِیگه تَشلَنگن سوُزلَرنِی اِینگ یَحشِیسِینِی تَنلَب آلِیشَه دِی. 

هَر قَندَی حالَتدَه هَم، اَلله اِنساننِی دِیننِی قَبوُل قِیلِیش بُویِیچَه آگاهانَه تَحقِیق قِیلِیشگه وَ دَلِیلسِیز،کوُرکوُرانَه تَقلِید قِیلِیشدَن پَرهِیز قِیلِیشگه چَه قِیرَه دِی. اوُلَرنِی مُوبهَم بوُلمَه گن حالدَه،مُرَکِّبلِیکلَرسِیز آچِیق – آشکار صُورَتدَه اِسلام دِینِینِی قَبوُل قِیلِیشگه دَعوَت قِیلَه دِی، حَتَّی اَگر اِسلامنِی قَرشِیسِیدَه دَلِیل وَ حُجَّتگه اِیگه بوُلِیشسَه هَم، اوُنِی آچِیق – آیدِین بَیان قِیلِیشنِی وَ شَفّاف، اَنِیق جَوابنِی هَم آلِیشنِی طَلَب قِیلَه دِی.

شُو سَبَبلِی هَم، اِسلام بِیر کِیشِینِی اوُزِیگه اِیرگه شُوچِی صِیفَتِیدَه قَبوُل قِیلِیشدَن آلدِین، اوُنِی کوُزِینِی وَ قوُلاغِینِی یَحشِیلَب آچِیشِی بارَه سِیدَه آگالَنتِیرَه دِی وَ اوُزِی قَبوُل قِیلَه یاتگن دِین، هَمدَه تابِع بوُلِیشنِی هاحلَه یاتگن قانوُنلَر بارَه سِیدَه آزاد حالدَه فِکر قِیلِیشگه وَ قِیلَه یاتگن اِیشِینِی وَ بِیرَه یاتگن عَهدِینِی عاقِبَتِی حَقِیدَه فِکرلَشگه چَه قِیرَه دِی؛ شَخص اَگر اوُزِینِی اوُنِی قانوُنلَرِیگه مُوافِقلَشتِیرَه آلمَیدِیگن بوُلسَه، بُو دِین حَقِیدَه یَنَدَه کوُپراق اِیزلَنسِین، تَحقِیق قِیلِیب تِیکشِیرسِین. قُرآنِی مَجِید رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّمگه دَستوُر بِیرَه دِیکِی:  وَإِنْ أَحَدٌ مِّنَ الْمُشْرِکِینَ اسْتَجَارَکَ فَأَجِرْهُ حَتَّى یَسْمَعَ کَلاَمَ اللّهِ ثُمَّ أَبْلِغْهُ مَأْمَنَهُ ذَلِکَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لایَعْلَمُونَ» )توبه/6/،( ( اِی مُحَمَّد)، اَگر مُشرِکلَردَن بِیرانتَه سِی سِیزدَن حِمایَه سوُرَه سَه، بَس، اوُنِی حِمایَه قِیلِینگ، تاکِی اوُ اَلله نِینگ کَلامِینِی اِیشِیتسِینُو سوُنگ اوُنِی اوُزِی اوُچُون تِینچ بوُلگن جایگه یِیتکَه زِیب قوُیِینگ.  بُو (حُکم) اوُلَرنِینگ بِیلمَیدِیگن قَوم بُولگنلِیکلَرِی اوُچُوندِیر.

مَنَه شوُ فَرماننِی کِیتِیدَن صَفوان اِسملِی شَخص رَسُول الله صلی اَلله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی حُضوُرلَرِیگه کِیلِیب اوُ کِیشِیدَن اِیککِی آی مُحلَت بِیرِیشنِی سُورَیدِی، اوُ بُو مُددَتنِی اِسلام حَقِیدَه تَحقِیق قِیلماقچِی وَ اَگر اوُنِی راستلِیگِی مَعلوُم بوُلسَه مُسُلمان بوُلِیشنِی قَصد قِیلَه دِی. رَسُول الله صلی الله عَلَیهِ وَسَلَّم مَرحَمَت قِیلَه دِیلَرکِی: مِین سِینگه اِیککِی آینِی اوُرنِیگه توُرت آی مُحلَت وَ آمانلِیک بِیرَه مَن.

حَه، اَلله تَعالَی اوُزِی بَندَه لَرِیگه یوُبارگن قانوُنلَرنِی،دَستوُرلَرنِی کوُزلَرِینِی وَ قوُلاقلَرِینِی آچِیب یَحشِیلَب تِیکشِیرِیشنِی وَ دِیننِینگ قُدرَتلِی دَلِیللَرِینِی دِققَت بِیلَن اوُرگه نِیشنِی بَندَه لَرِیدَن طَلَب قِیلَه دِی، اوُنگه کِیرِیش بُویِیچَه مَجبُور قِیلِینمَیدِی. «لَا إِكْرَاهَ فِي الدِّينِ»، اوُنگه کِیرِیشگه مَجبُور قِیلِینمَیدِی. فَلانچِی مَنزِیلگه یا فَلانچِی بِیناگه کِیرِیش هَم مَجبُورِی اِیمَس، اِیشِیکنِی آچِیب اوُنگه کِیرمَه، اَمّا اَگر اوُنگه کِیرگه نِینگدَن سُونگ اوُنِی قانوُنلَرِیگه اِیرگه شِیشِینگ کِیرَک بوُلَه دِی. تَحدِیدلَر وَ آخِیرَتدَگِی وَهِیمَه لِی عاقِبَتلَرنِی تَأثِیرِیدَه شَخص اِسلام قَبوُل قِیلمَسلِیگِی موُمکِین، اَمّا اَگر مُسُلمان بوُلگن بُولسَه، اِیندِی آرقَه گه قَیتَه آلمَیدِی، اَلبَتَّه اوُنِی قانوُنلَرِیگه تابِع بوُلِیشِی کِیرَک.

مَنَه بوُ حالَتدَه اوُنگه  کِیرِیش بارَه سِیدَه دِققَت بِیلَن اِعتِبار بِیرِیشِی لازِم، مَنَه بُو دِین تَنتَه نَه لِی مَراسِم اِیمَس، هِیچ کِیم اوُنِی اوُیِین قِیلَه آلمَیدِی وَ اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی، اَلله نِی دِینِینِی اوُیِین قِیلگن کِیمسَه اوُزِینِی هَم مَسخَرَه وَ حَقارَت قِیلگن بوُلَه دِی.

اَلله تَعالَی مَنَه بُو دُنیادَه اَهلِی کِتابنِی وَ شِبهِ اَهلِی کِتابنِی کافِرلَرِینِی هَمَّه سِیگه مَنَه بوُ یَنگِی شَرِیعَتنِی قَبوُل قِیلِیش وَ قِیلمَسلِیک بوُیِیچَه آزادلِیک بِیرگن، اوُلَر بُو دِیننِی قَبوُل قِیلمَه گن حاللَرِیدَه هَم مُسُلمانلَر بِیلَن تِینچلِیک اَساسِیدَه یَشَش حُقوُقِیگه اِیگه بوُلِیشَه دِی، اَمّا مُشرِک وَ سِکوُلارِیست بوُلِیشنِی اِنساننِی شَعنِیدَگِی اِیش دِیب حِسابلَه مَیدِی، اوُلَرنِی دُنیادَه هَم آخِیرَتدَه هَم هَرگِیز کِیچِیرمَیدیی. دُنیادَه سِکوُلارِیستلَرگه،مُشرِکلَرگه اِسلام بِیلَن اوُلِیمنِی اوُرتَه سِیدَن بِیرارتَه سِینِی تَنلَش اِیختِیارِینِی بِیرَه دِی وَ قِیامَتدَه اِیسَه اوُلَرگه اِینگ بَتتَر عَذابلَرنِی نَظَرگه آلگن، بُو حَقِیدَه مُشرِکلَرنِی وَ سِکوُلارِیستلَرنِی تَنِیب آلِیش دَرسِیدَه اِیشارَه قِیلگنمِیز.

چوُنکِی اَساساً اَلله هاحلَه گن نَرسَه سِینِی کِیچِیرَه دِی، اَمّا شِیرکنِی کِیچِیرمَیدِی.     إِنَّ اللَّهَ لَا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَلِكَ لِمَنْ يَشَاءُ وَمَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدِ افْتَرَى إِثْمًا عَظِيمًا‏» ( نساء/48،) اَلبَتَّه اَلله اوُزِیگه (بِیران نَرسَه نِینگ) شِیرِیک قِیلِینِیشِینِی کِیچِیرمَس. شوُندَن باشقَه گوُناهلَرنِی اوُزِی هاحلَه گن بَندَه لَرِی اوُچُون کِیچِیرُور. کِیم اَلله گه ( بِیرار کِیمسَه یا نَرسَه نِی) شِیرِیک کِیلتِیرسَه، بَس، اوُ بُویُوک گوُناهنِی توُقِیب چِیقَه رِیبدِی.

مَنَه بُو آگاهانَه وَ تَنلَب آلِینَه دِیگن دَعوَتنِی یانِیدَه اِسلام اِرتِداد اَحکاملَرِینِی بَیان قِیلِیش بِیلَن بِیرگه آگاهلَنتِیرَه دِیکِی،اِسلامنِی حَققانِیَتِینِی یَحشِی تَنِیب آلگه نِینگِیزدَن وَ مُسُلمان بوُلگه نِینگِیزدَن سوُنگ، اِیندِی آرتگه قَیتَه آلمَیسِیزلَر. بوُندَی قَتتِیق قوُللِیک، آدَملَر دِیننِی ساددَه وَ تَنتَه نَه لِی مَراسِیمگه اوُحشَه گن اِیش دِیب حِسابلَه مَسلِیکلَرِیگه وَ اوُنِی تَنلَه یاتگن پَیتلَرِیدَه دِققَت قِیلِیشلَرِیگه بائِث بوُلَه دِی.

مَنَه بُو حالَتدَه، اِرتِدادنِی جَزالَش آزادلِیکدَن ثَمَرَه لِی فایدَه لَه نِیش اوُچُون بُولِیب، بُو اَهلِی کِتابنِی  یا شِبهِ اَهلِی کِتابنِی کافِرلَرِی اوُچُون آزادلِیکنِی یُوقاتِیش اِیمَس، بَلکِی آزادلِیکدَن شایِیستَه حالَتدَه فایدَه لَه نِیش یوُلِیدَه ساغلام فَضانِی اِیجاد قِیلِیش اوُچُون کِیرَک بُولَه دِی.

مَنَه بُو حُکمنِی اِجرا قِیلِیش، مُسُلمانلَر وَ اِسلامگه کِیرِیشنِی اِیستَه گن شَخصلَرگه نِسبَتاً اَنَه اوُشَنچَه مَنفَعَت کِیلتِیرِیشِیدَن تَشقَرِی، مُرتَد شَخصنِی اوُزِی اوُچُون هَم فایدَه دَن حالِی اِیمَس. شُبهَه سِیز، مُرتَدنِی عُمرِی اوُتکَه نِی سَرِی مُسُلمانلَر اوُچُون ماددِی جِهَتدَن هَم فَسادلَرنِی وُجُودگه کِیلتِیرَه دِی وَ حَتَّی شَخصلَرنِی گوُمراه بوُلِیشلَرِیگه سَبَب بوُلَه دِی. مَنَه بوُندَی حالَتدَه، بُو بِیچارَه نِینگ عُمرِی لَهظَه مَه – لَهظَه اوُنگه نِی سَرِی قِیامَتدَه یَنَدَه کوُپراق عَذاب، قِیناقگه سَزاوار بوُلَه دِی وَ جَهَنَّمنِی یَنَدَه پَستراق دَرَکاتلَرِیدَن جای آلَه دِی.

آچِیق – آیدِین کوُرِینِیب توُرگه نِیدِیک، ظاهِردَه اِسلامِی کوُرِینِیشگه اِیگه بُولگن وَ مُنافِقلَر،سِکوُلارزَدَه لَر توُدَه سِیدَن بوُلگن، هَمدَه مَنَه بوُندَی اِضطِرابگه، دِیلحِیرَه لِیکلَرگه، فَسادگه توُلَه حَیات کِیچِیرگن مَنَه بُو بِیچارَه اِنسان، اِیندِی فَسادنِی یَنَدَه بَتتَرراغِیگه توُشگنلِیگِی بائِث هَم اوُزِی اوُچُون یامان وَضِیعیَتنِی وُجوُدگه کِیلتِیرگن وَ هَم مُسُلمانلَرنِی جَمِیعیَتِی اوُچُون، حَتِّی اِسلام دائِرَه سِیگه کِیرِیشنِی هاحلَه یاتگن غَیرِی مُسُلمانلَر اوُچُون هَم توُسِیق بوُلَه یاتگن وَ اوُلَرنِینگ اِسلام کِیلتِیرِیشلَرِی یوُلِیدَه مانِعلِیک قِیلَه یاتگن بوُلِیشلَرِی موُمکِین. بُو نَرسَه اوُلَرنِینگ قِیامَتدَگِی مُشکِلاتلَرِینِی یَنَدَه کوُپَیتِیرَه دِی.

مَنَه بُو حُکمنِی اِجرا قِیلِینِیشِی مُنافِق وَ سِکوُلارزَدَه لَرنِی بَرچَه سِی اوُچُون خَبَر، اِیسلَتمَه بوُلَه دِی، کَسَللِیکلَرِینِی دَرمان قِیلِینِیشِی اوُلَرنِینگ اوُزلَرِی اوُچُون هَم یَحشِیراق، نَتِیجَه دَه بُو کَسَللِیک اوُلَرنِی اَیتِیب اوُتِیلگن شوُم عاقِبَتگه دوُچار قِیلمَیدِی وَ اوُلَرنِی اوُزلَرِینِینگ تَقدِیرلَرِی هَم اَچچِیق، آغرِیقلِی حالدَه توُگه مَیدِی.

مَنَه بُو اِیضاحلَرنِی اَیتِیب اوُتِیشنِی لازِم تاپدِیم، چوُنکِی دوُستلَر مَنَه بُو زَمِینَه دَه شُبهَه لَرنِی اوُرتَه گه تَشلَه یاتگن وَ سَواللَرنِی توُغرِیدَن – توُغرِی یاکِی غَیرِی مُستَقِیم رَوِیشدَه بِیرَه یاتگن اِیدِیلَر، شُو سَبَبلِی هَم مَنَه بوُ اِیضاحلَرنِی اِرایَه بِیرِیشنِی لازِم تاپدِیم. حوُپ، اِیندِی حوُرمَتلَی دوُستلَرِیمِیزنِی، آپَه – سِینگِیللَرِیمِیزنِی، بِرادَرلَرِیمِیزنِی سَواللَرِیگه یِیتِیب کِیلدِیک:

• اَلسَّلامُ عَلَیکُم وَ رَحمَةُ الله، سِیز اوُلَرنِی خَوارِج دِیب ناملَه گن  کِیشِیلَر اوُزلَرِینِی عَقِیدَه لَرِیدَه باشقَه لَرگه قَرَگندَه کوُپراق اِخلاصگه اِیگه اِنسانلَر بوُلِیب، اوُلَر دِیننِی عِززَتِی وَ مَظلوُملَرگه یاردَم بِیرِیش اوُچُون کوُتَه رِیلِیب چِیقِیشگن. نِیمَه اوُچُون سِیز اوُلَرنِی وَحدَتگه دَعوَت قِیلمَیسِیز؟ نِیمَه اوُچُون اوُلَرنِی نِسبَتاً بوُ دَرَجَه دَه قَتتِیق قوُللِیک قِیلَه سِیز؟   

اِیحتِمالاً سِیز حوُرمَتلِی دوُستِیمِیز بِیزنِی مَطلَبِیمِیزنِی اوُقِیگنسِیز وَ بِیز قَیسِی دَستَه نِی وَ کِیملَرنِی خَوارِجنِی جُملَه سِیدَن دِیگه نِیمِیزنِی یَحشِی بِیلَه سِیز. آلدِین مَنَه بُو زَمِینَه دَه مُفَصَّل صُحبَت قِیلگنمِیز یاکِی یازگنمِیز. بِیز سَیِّیدِیمِیز عَلِی رَضِیَ الله عَنهُ گه وَ اِبنِ عَبّاس رَضِیَ الله عَنهُ گه، اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانُونلَرگه اِیرگشگن حالدَه، هَرگِیز دَعوَت اِیشِیکلَرِینِی یاپمَه گنمِیز وَ یاپمَیمِیز هَم. دَعوَت هَر قَندَی حالَتدَه، جَنگدَن مُقَدَّم قوُیِیلگن وَ قوُیِیلَه دِی، بُو قَرشِیمِیزدَگِی طَرَف جَنگنِی بِیزلَرگه مَجبوُرلَب یوُکلَب قوُیَه دِیگن مُسُلمان بوُلَه دِیمِی یاکِی کافِر بوُلَه دِیمِی فَرقِی یُوق. اَگر مُسُلمان بوُلَه دِیگن بوُلسَه دَعوَت اَفضَلراق حِسابلَه نَه دِی.

اَمّا مَواظَنَتسِیز، مِعزانسِیز اِنسانلَر یَعنِی مُواظَنَتسِیز، مِعزانسِیز مُسُلمان اِرتِداد جِنایَتِی بِیلَن مُتَّحَم قِیلِینگن مُسُلمان شَخصنِی توُرتتَه لِیک مَرحَلَه دَن  وَ شَرعِی فِیلتِیردَن اوُتکَزمَسدَن توُرِیب اوُنِی تَکفِیر قِیلِیشَه دِی، اَصلِیدَه اِیسَه مَنَه بُو شَخص آشکار حالدَه آشکار کافِرلَرنِینگ توُدَه سِیگه جایلَشگن اِیمَس، بوُندَن تَشقَرِی اوُنِی شَرعِی فِیلتِیرلَردَن اوُتکَزِیشمَه گنلِیگِی سَبَبلِی آشکار کافِرلَرنِی توُدَه سِیدَن دِیب حِسابلَنمَیدِی، اوُلَرنِی اوُزباشِیمچَه لِیک بِیلَن مَست اِنسانلَرگه اوُحشَب تَکفِیر قِیلِیشَه دِی، مَنَه بوُندَی تَکفِیرِی غوُلّاتلَر بوُتوُن اِسلام تَرِیخِی دَوامِیدَه تا حاضِرگِی دَورگه چَه اَلله نِی دِینِیگه هَم عِززَت بِیرِیشگن اِیمَس یاکِی اَلله نِی مَظلوُم بَندَه لَرِینِی هَم  دِفاع قِیلِیشگن اِیمَس. مَنَه بُو اوُلَرنِینگ اوُتگن تَرِیخدَگِی وَ حاضِرگِی زَماندَگِی حالَتلَرِی.

اَگر بُو بارَه دَه بِیرارتَه نَمُونَه کِیلتِیرَه آلسَنگِیز بِیزگه یاردَم بِیرگن بوُلَه سِیز،  جَزاکُمُ الله خَیراً، اَمّا بوُندَی نَمُونَه نِی اوُزِی یوُق. بوُ یِیردَگِی اَساسِی مُشکِیل هَم شوُکِی، اوُلَر اوُزلَرِینِی توُشوُنچَه لَرِینِی مُطلَق وَحِیگه اوُحشَب مَحکَم اوُشلَب آلِیشگن وَ اوُزلَرِینِینگ مَنَه بُو اِجتِهادلَرِیدَه، توُشوُنچَه لَرِیدَه، تَعوِیللَرِیدَه آزگِینَه بوُلسَه هَم شُبهَه لَه نِیشمَیدِی. شوُنِینگ اوُچُون هَم،هَرگِیز شُورالَردَه اِیشتِراک اِیتِیشنِی وَ مُسُلمانلَر شوُراسِینِی ، مُسُلمانلَرنِی اِجماعسِینِی رَعیِیگه تابِع بوُلِیشگه هَم حاضِر بوُلِیشمَیدِی، اَگر هَم اِیشتِراک اِیتِیشسَه وَقتِینچَه لِیک اِیشتِراک اِیتِیشَه دِی وَ تِیزدَه شاهَه لَرگه بوُلِینِیب آلِیشَه دِی. بُو نَرسَه نِی بِیزلَر بِیر نِیجَه مَرتَه کوُردِیک.

اوُلَر اوُزلَرِینِی وَ اوُزلَرِینِی رَعیلَرِینِی، اوُزلَرِینِی اِجتِهادلَرِینِی،تَعوِیلاتلَرِینِی حوُددِی حَقنِی اوُزِیدِیک دِیب بِیلِیشَه دِی وَ بُو بارَه دَه نِهایَتدَه اِیشانچلَرِی کامِل، اوُزلَرِیدَن باشقَه لَرنِی اِیسَه باطِل دِیب حِسابلَه شَه دِی. بِیر تَصَوُّر قِیلِیب کوُرِینگلَر، اَبُو اَیُّوب اَنصارِی رَضِیَ الله عَنهُ شُوندَی کِیشِیلَردَن بِیرِینِی جَهَنَّم آلاوِیدَن قوُرقِیتگن پَیتِیدَه اَیتَه دِیکِی: اِی بِرادَر جَهَنَّم آلاوِیدَن قوُرقِینگ. اَمّا مَنَه بُو مُواظَنَتسِیز مُسُلمان بِرادَرلَر حوُرمَتلِی صَحابَه نِی سوُزِیگه جَواب بِیرِیب اَیتَه دِیکِی:” کوُرَه سَن بِیزلَرنِی قَیسِی بِیرِیمِیز بوُنگه مُناسِب اِیکَه نِیمِیزنِی!” یَعنِی بِیزلَرنِی قَیسِی بِیرِیمِیز جَهَنَّمنِی آلاوِیگه شایِیستَه اِیکَه نِیمِیزنِی، دِیماقچِی. یَعنِی اوُلَر مَنَه بوُ صَحابَه لَرنِی یاکِی اوُنگه اوُحشَه گن باشقَه صَحابَه لَرنِی، عَلِی اِبنِ اَبِی طالِب رَضِیَ الله عَنهُ نِی جَهَنَّمدَه اِیکَنلِیکلَرِینِی اوُزلَرِی اِیسَه جَنَّتگه کِیرِیشلَرِیگه شَک قِیلِیشمَیدِی. بوُلِیب هَم اوُلَرنِی آرَه سِیدَه بِیرارتَه صَحابَه تاپِیلمَسدِی. اَمّا بَرِیبِیر اَهلِی اِسلام وَ مُسُلمانلَر اوُلَرنِی اوُزلَرِیدَن دِیب حِسابلَه شَردِی، اَگرچِی اوُلَر بِیزلَرنِی اوُزلَرِیدَن دِیب حِسابلَشمَه سَه هَم، بِیز هَم اوُلَرنِی اوُزِیمِیزنِی جُملَه مِیزدَن دِیب بِیلَه مِیز.

اَبُو اُمامَه رَضِیَ الله عَنهُ اوُلَرنِینگ اوُلدِیرِیلگن جَسَدلَرِینِی کوُرگن پَیتِیدَه، کوُزلَرِیدَن یاش آقِیب یِیغلَه دِی، شوُندَه اوُ کِیشِیدَن نِیمَه اوُچُون یِیغلَه یَپسِیز؟ – دِیب سوُرَشدِی. اوُ کِیشِی اوُلَرگه اَچِینگه نِیمدَن دِیب جَواب بِیردِیلَر؛ چوُنکِی اوُلَر اَهلِی اِسلام بوُلِیشگن اِیدِی. قَرَنگلَر، مَنَه بوُ بِیزلَرنِینگ اوُلَرنِی اوُلِیمِیدَن سُونگ هَم اوُلَرگه نِسبَتاً مُناسَبَتِیمِیز بوُلَه دِی، بُو نَرسَه نِی یَعنِی اوُلَرگه نِسبَتاً قَندَی مُعامَلَه قِیلِیشنِی جوُدَه کوُپ بِرادَرلَرِیمِیز اوُنوُتِیب یوُبارِیشگن. اوُلَر حَیات بوُلگن پَیتلَرِیدَه یاکِی اوُلِیملَرِیدَن سوُنگ هَم، اوُلَرگه نِسبَتاً شوُندَی مُناسَبَتدَه بوُلِیشَه دِیکِی، گوُیاکِی یَهُودلَرنِی، سِکوُلارِیستلَرنِی، نَصارالَرنِی وَ باشقَه آشکار کافِرلَرنِی حَددِیدَگِی کِیشِیگه بَرابَر قِیلِیشَه دِی وَ اوُلَرگه نِسبَتاً کِینَه،نَفرَت بِیلَن قَرَه شَه دِی وَ اوُلَر بِیلَن شوُ طَرزدَه صُحبَتلَه شِیشَه دِی وَ حَتَّی اوُلَرگه قَرشِی جَنگ قِیلِیشَه دِی. یوُق، هَر قَندَی حالَتدَه هَم اوُلَر بِیزلَرنِینگ بِرادَرلَرِیمِیز بوُلَه دِی، بِیزلَر مَنَه بُو بِرادَرلَرِیمِیزنِی اِصلاح بوُلِیشلَرِینِی ، صَحِیح وَ توُغرِی یوُلگه قَیتِیشلَرِینِی آرزُو قِیلَه مِیز.

– اَلسَّلام عَلَیکُم، مَجهُول الحالنِی  دارُ الکُفردَگِی حُکمِی نِیمَه وَ اوُندَگِی تَحَرِی قَیسِی مَعنادَه کِیلگن؟

مَجهوُل الحال یَعنِی طَرَفنِی مُسُلمان یا کافِر اِیکَه نِینِی بِیلمَسلِیگِیمِیزدوُر. اوُنِی حالَتِی بِیزلَرگه مَجهُول وَ مَعلوُم اِیمَس. مَجهوُل الحالنِی حُکمِی اوُلَرنِی اوُرتَه سِیدَه یَشَیاتگن اَکثَرِیَتگه،دِیارگه تابِع بوُلَه دِی، مَگرَمکِی بوُنِی عَکسِی ثابِت بوُلسَه، باشقَه سِی اِیسَه اوُلَرنِی آرَه سِیدَه یَشَیاتگن اَکثَرِیَتگه تابِع بوُلَه دِی،مَگرَمکِی بوُنِی عَکسِی صادِر بوُلسَه بوُندَی بوُلمَیدِی. بِیزلَر اوُنِی ظاهِیرِیگه قَرَب حُکم قِیلَه مِیز، اوُنِی باطِینِی بِیزلَرگه باغلِیق اِیمَس. مَثَلاً بِیزلَرگه فَلانچِی باش کِییِیمنِینگ مُسُلمانلَرگه تِیگِیشلِی اِیکَه نِی رَوشَن وَ مُشَخَّص بوُلگن. اِیندِی، حِیتای دارُ الکُفرِینِینگ بِیر مِللِییَردلِیک جَمِیعیَتِینِی آرَه سِیدَه بِیر کِیشِینِی مَنَه بُو باش کِییِیمدَه یوُرگه نِینِی کوُرِیب اوُنِی مُسُلمان دِییمِیز، نِیمَه اوُچُون؟  چوُنکِی مُسُلمانلَرنِی فَلان عادَتِیگه یاکِی عَلامَتِیگه اِیگه. بِیزنِی مَنَه شُو شُبهَه مِیز مَنَه بُو شَخصگه مُسُلمان بوُلِیش حُکمِینِی بِیرِیشِیمِیزگه بائِث بوُلَه دِی. مَگرَمکِی بوُنِی عَکسِی ثابِت بوُلسَه، اَگر کِیرَک بوُلسَه کِییِینگِی اوُرِیندَگِی تِیکشِیرُولَرنِی باشلَیمِیز. مَثَلاً اِیختِیاج پَیدا بوُلسَه یاکِی اوُ بِیلَن مُعامَلَه قِیلِیشنِی هاحلَه سَک. چوُنکِی مَنَه بُو تَنِیشِیش بِیزلَرنِی باشقَه لَر بِیلَن اوُزَرا عَلاقَه لَرِیمِیزنِی تَرتِیبگه کِیلتِیرَه دِی. مَجهُول الحال بِیزلَرنِینگ باشقَه لَر بِیلَن بِیرگه اوُزَرا عَلاقَه لَرِیمِیزنِی تَرتِیبگه کِیلتِیرِیش اوُچُون لازِم بُولَه دِی:    ”        يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا ضَرَبْتُمْ فی سَبِيلِ اللَّهِ فَتَبَيَّنُوا وَلَا تَقُولُوا لِمَنْ أَلْقَىٰ إِلَيْكُمُ السَّلَامَ لَسْتَ مُؤْمِنًا “.

اِیندِی تَحَرِی هَم یَعنِی حَقِیقَتنِی کِیتِیدَن اِیزلَه نِیشدوُر، یَعنِی تَحقِیق، اِیشانچ وَ شَکدَن، گوُماندَن اوُزاقدَه توُرِیب توُغرِی یوُلنِی پَیدا قِیلَه سَن. یَعنِی حَقِیقَتنِی کِیتِیدَن اِیزلَیسَن، گوُیاکِی اوُزِینگنِی قوُلاقلَرِینگ بِیلَن اِیشِیتَه سَن وَ کوُزلَرِینگ بِیلَن کوُرَه سَن وَ قَلبِینگ بِیلَن اوُنِی دَرک قِیلَه سَن وَ هِیچ کِیمگه تَقلِید قِیلمَیسَن وَ باشقَه لَرنِی قوُلاغِی،کوُزِی، قَلبِی بِیلَن تَحقِیقاتلَرِینگنِی، اِیزلَه نِیشلَرِینگنِی، بَحثِینگنِی عَمَلگه آشِیرمَیسَن وَ قوُلگه کِیرِیتگن نَرسَه نگنِی اوُیستِیدَه شَک وَ گوُماندَن تَشقَرِی حالَتدَه  اِیشانچِینگ کامِل بوُلَه دِی.

مَنَه بُو حالَتدَه، بِیزلَرنِی دَرسِیمِیزگه باغلِیق بوُلگن نَرسَه گه چِیگه رَه لَه مِیز، چوُنکِی اَصلِیدَه اوُنِی اوُزِی جوُدَه هَم کِینگ- کوُلَملِی نَرسَه، شوُنِی اَیتَه آلَه مِیزکِی، اِیشانچ دَرَجَه سِیگه یِیتِیب بارمَه گوُنِیمِیزچَه وَ کامِل خاطِرجَملِیک دَرَجَه سِیگه یِیتمَه گوُنِیمِیزچَه هِیچ کِیمنِی اِسلامدَن چِیقَرمَیمِیز؛ بَلکِی هَرقَندَی کِیچکِینَه شَک، شُبهَه بِیلَن شَخصنِی مُسُلمان اِیکَه نِینِی دِفاع قِیلَه مِیز وَ اوُنِی مُسُلمان اِیکَه نِی بارَه سِیدَه آواز بِیرَه مِیز.

– رَیّان نِیمَه ؟ سِیز شِیعَه لَرنِی رافِیضِیلَردَن جُودا قِیلَه سِیز، اوُلَرنِی اوُرتَه سِیدَه نِیمَه فَرق بار؟ اَصلاً سِیز رافِیضِی نِیمَه اِیکَه نِینِی بِیلَه سِیزمِی؟

قُرآننِی کوُز قَرَشِی بِیلَن مَنبَعلَرگه دِققَت قَرَتگن کِیشِی اوُچُون بُو جَرَیان جوُدَه هَم آسان،شَخص نِهایَتدَه راحَت شِیعَه لَفظِی بِیلَن رافِیضِی لَفظِینِی اوُرتَه سِیدَگِی آچِیق فَرقنِی توُشُونِیب یِیتَه دِی. شِیعَه تَرِیخِی بِیر حَرَکَت بوُلِیب جوُدَه کوُپ فِرقَه لَرگه اوُزِیدَن جای بِیرگن، رافِیضِی اِیسَه هَر قَندَی دِیندَه، مَذهَبدَه، طَبَقَه دَه، حِزب، حُکوُمَت وَ جَمِیعیَتدَه تاپِیلِیشِی موُمکِین بوُلگن بِیر صِیفَتدِیر. مَنَه بوُ نَرسَه اوُتگن عَصرلَردَگِی اَدَب اَهلِی اوُچُون هَم عاددِی بِیر نَرسَه حِسابلَنگن:

آتخَانَه دَن راضِی بوُلگن شُو یِیرگه مَنصُوب

رافِیضِی فَقَط بوُیرُوق اَساسِیدَه کِیلسِین

 گر نَفس توُفَیلِی آتخَانَه دَن چِیقِیب کِیتسَه،

 باشقَه آدَملَرنِینگ آتخَانَه سِیدَه سَرسان بوُلَه دِی.

مَنَه شوُ شِعرنِی بِیر نَمُونَه سِی یا بوُنگه اوُحشَه گن شِعرلَر جوُدَه کوُپ. شِیعَه مُحَدِّثلَرنِی کِتابلَرِیدَه بِیر حَرَکَت بوُلِیب، اوُلَر اوُزلَرِینِی عَلِیگه اِیرگه شُوچِیلَر دِیب حِسابلَشگن وَ اوُلَرنِینگ باشقَه مُخالِف گوُرُوهلَر بِیلَن کِیلِیشماوچِیلِیکلَرِی فَقَط حُکوُمَتنِی اِدارَه قِیلِیشدَگِی سِیاسَتلَرِیگه باغلِیق بوُلگن، باشقَه لَر بِیلَن بِیرگه هِیچ قَندَی عَقِیدَه وِی یا فِقهِی اِیختِلافلَرگه اِیگه بوُلِیشگن اِیمَس. چوُنکِی عُمُوماً فِقهِی مَذهَبلَر اوُ دَوردَه وُجوُدگه کِیلمَه گن اِیدِی. شوُنِینگ اوُچُون هَم جوُدَه کَتتَه مِقیاسدَگِی مُسُلمانلَرنِینگ طائِفَه سِینِی قَمرَب آلگن اِیدِی، مَنَه بوُ مُسُلمانلَر اُمَوِیلَرنِینگ حُکوُمَت سِیاسَتلَرِیگه مُخالِف بوُلگن کِیشِیلَر بوُلِیب، اوُلَر مَنَه بُو حُکوُمَتلَر بِیلَن هَر قَندَی هَمکارلِیک قِیلِیشدَن اوُزلَرِینِی تارتِیشگن، بوُندَی توُزُوملَرگه یَقِینلَشمَسلِیککَه حَرَکَت قِیلِیشگن وَ اوُلَر حُکوُمَتنِی اِسلامِی رَوِیشگه قَیتَه رِیشگه حَرَکَت قِیلگن هَر قَندَی حَرَکَتنِی حِمایَه قِیلِیشگن. شوُ سَبَبلِی هَم  حُکوُمَتنیی دَستِیدَن راضِی بوُلمَه گن کَتتَه کِیشِیلَر هَم مَخصُوصاً اَهلِی عِلم اوُلَردَن پَرهِیز قِیلِیشنِی اوُزاقراق یوُرِیشنِی تَوصِیَه قِیلِیشگن. چوُنکِی بُو حُکوُمَتلَر اِسلامِی شوُراگه اَساسلَنگن حُکوُمَتنِی اوُرنِیگه اوُرنَه شِیب آلگن ظالِم حُکوُمَت حِسابلَنگن.

اَمّا عَلِی شِیعَه لَرِیدَن عِبارَت بُو حَرَکَت بِیر یاقَه دَن باش چِیقَرگن اِیمَسدِی، اوُلَرنِی بِیر دَستَه سِی بوُلِیب شِیعَه لَرنِی اَئِمَّه سِی هَم اوُلَردَن راضِی بوُلِیشمَه گن، نَهجُ البَلاغَه دَه تَحمِیناً اوُ یِیردَه مَوجُود شِیعَه لَرنِی بَرچَه مَنبَعلَرِیدَه اَئِمَّه مَنَه بوُ دَستَه نِی دَستِیدَن نااوُمِید اِیدِیلَر. چوُنکِی مَنَه بوُ دَستَه اَئِمَّه لَرنِی جوُدَه هَم نازِیک اوُرِینلَردَه تَشلَب کِیتِیشگن وَ اوُلَرنِی رَد قِیلِیشگن، حِمایَه قِیلِیشمَه گن، شوُنِینگ اوُچُون رافِیضِی نامِی بِیلَن مَعرُوف بوُلِیشگن. یَعنِی بُو کِیمسَه لَر مُسُلمانلَرنِینگ رَهبَرلَرِینِی،اَئِمَّه لَرِینِی رَد قِیلِیشَر اِیدِی.

مَنَه بُو دَستَه تَحمِیناً اِسلام رَهبَرلَرِینِی هَمَّه سِینِی رَد قِیلِیشگن، بوُنِی اَبُو بَکر رَضِیَ الله عَنهُ دَن یا عُمَر رَضِیَ الله عَنهُ دَن باش تارتِیشلَرِیگه عَلاقَه سِی یوُق. چوُنکِی بُو کَلِیمَه بِیلَن زَید اِبنِ عَلِی رَضِیَ الله عَنهُمادَن آلدِین هَم اوُلَرنِی ناملَنگن بوُلِیب، بُو سُوزنِی تَرِیخِی زَید رَضِیَ الله عَنهُ دَن آلدِینگِی دَورلَرگه بارِیب تَه قَه لَه دِی. زَید رَضِیَ الله عَنهُ اوُلَرگه قَرَتَه  سِیزلَر کِیتَه وِیرِینگلَر،سِیزلَر رافِیضِیسِیزلَر، دِیگن پَیتِیدَه، اوُ کِیشِینِینگ بوُ سوُزلَرِی شوُنگه اوُحشَیدِیکِی، سِیز بِیر کِیشِیگه قَرَتَه سِین کِیتَه وِیر، سِین خَوارِجسَن یا مُرجِیعَه سَن یا مَدخَلِیسَن دِیگن سوُزگه اوُحشَیدِی. بوُ گوُرُوهلَر آلدِین هَم مَوجُود بُولِیشگن.

مَنَه بُو رافِیضِیلَر عُمُوماً  غوُلّاتلَرنِی عَقِیدَه سِیگه اِیگه بوُلِیشگن. اوُلَرنِی صِیفَتلَرِی هَم اَکثَر حالَتدَه اوُشَه مُنافِقلَرنِی یا سِکوُلارزَدَه لَرنِی صِیفَتلَرِی بِیلَن بِیر هِیل اِیدِی، آلدِین اوُتگن دَرسلَردَه بوُنگه اِیشارَه قِیلگنمِیز. اوُلَر اوُزلَرِینِینگ غالِیلَرگه خاص بوُلگن عَقِیدَه لَرِینِی مُشَخَّص وَ آشکار قِیلِیب کوُرسَه تِیشگن وَقتلَرِیدَه، شِیعَه اَئِمَّه لَرِی تامانِیدَن تَکفِیر قِیلِینِیشگن.

اَئِمَّه لَرنِی بَرائَت وَ تَکفِیر قِیلِیشلَرِی وَ شِیعَه اَئِمَّه لَرِینِینگ اوُلَرنِی لَعنَت قِیلگنلِیگِی تَرِیخدَه آچِیق – آیدِین کوُرِینِیب توُرگن نَرسَه لَردَن حِسابلَه نَه دِی، هِیچ کِیم بوُندَی آشکار کوُرِینِیب توُرگن نَرسَه لَرنِی اِنکار قِیلَه آلمَیدِی. اَبُو حَنِیفَه رَحِمَهُ الله گه، مالِککَه، اِمامِی اَحمَد رَحِمَهُ الله گه اوُحشَه گن کِیشِیلَر هَم اوُلَرنِی اوُزِیگه خاص کوُرِینِیشدَه تَکفِیر قِیلِیشگن، اِمامِی شافِیعِی اِیسَه خَطّابِیَه فِرقَه سِینِی گوُواه صِیفَتِیدَه قَبوُل قِیلمَه گنلَر، اِمامِی شافِیعِیدَن نَقل قِیلِینِیب اَیتِیلِیشِیچَه: مِین خَطّابِیَه فِرقَه سِیدَن باشقَه اِسلامِی مَذهَبلَرگه اِیرگشگن کِیشِیلَرنِی گوُواهلِیگِینِی رَد قِیلمَیمَن. خَطّابِیَه فِرقَه سِی مَشهُور بوُلِیشگن.

اِبنِ تَیمِیَّه رَحِمَهُ الله هَم شِیعَه وَ غوُلّاتنِی اوُرتَه سِیدَگِی آچِیق فَرقنِی کوُرَه دِی، شِیعَه وَ رافِیضِینِی هَم کوُرَه دِی وَ قِرمِیطِی غوُلّاتلَرِی حَقِیدَه اَیتَه دِیکِی:     ” أن كثيرا من الناس لا يعلم باطن حال القرامطة لأنهم إنما يظهرون موالاة آل محمد صلى الله عليه وسلم ولا ريب أن كل مؤمن يجب عليه أن يواليهم وأن اظهروا شيئا من التشيع الباطل الذي يوافقهم عليه الشيعة”، جُودَه کوُپ آدَملَر قُرامِیطَه دَگِیلَرنِی باطِینِی حالِیدَن خَبَردار اِیمَسلَر، چوُنکِی اوُلَر آلِ مُحَمَّدگه نِسبَتاً صَداقَتلَرِینِی آشکار قِیلِیشَه دِی وَ شُبهَه سِیز هَر مُؤمِن اوُچُون اوُلَرگه نِسبَتاً صَداقَتلَرِینِی آچِیق – آیدِین کوُرسَه تِیشلَرِی واجِب بوُلَه دِی، وَ اگرچِی باطِل تَشَیُّعدَن بِیر نَرسَه آشکار بُولَه دِیگن بوُلسَه، اَلبَتَّه بَعضِی بِیر اوُرِینلَردَه اوُلَر بِیلَن شِیعَه لَر مُوافِق بوُلِیشگن.

بُو یِیردَه آچِیق کوُرِینِیب توُرگن نَرسَه شوُکِی، اِبنِ تَیمِیَّه شِیعَه نِی قَرشِیسِیدَگِی باطِل تَشَیُّع حَقِیدَه صُحبَت قِیلیَپتِی،  “التشيع الباطل الذي يوافقهم عليه الشيعة تشیع” یَعنِی شوُندَی بِیر باطِلنِی آشکار قِیلِیشَه دِیکِی، شِیعَه لَر بَعضِی اوُرِینلَردَه اوُلَر بِیلَن مُوافِقدوُرلَر، بِیز هَم اَهلِی بَیتگه نِسبَتاً صَداقَت قِیلِیشلِیکدَه مُوافِقمِیز، هَر جایدَه مَخصُوصاً مِنهاجُ السُّنَّة دَه رافِیضِیلَر حَقِیدَه صُحبَت قِیلِینگن پَیتدَه، اوُ کِیشِینِی مَنظُورِی تَشَیُّعگه مَنصُوب بوُلگن غوُلّاتلَر بوُلگن اِیدِی، اوُ کِیشِینِی اَثَرلَرِیدَه بُو نَرسَه آچِیق – آیدِین کوُرِینِیب توُرَه دِی. اوُ یِیردَه کِیملَرنِی عَقِیدَه سِی حَقِیدَه صُحبَت قِیلگنلِیکلَرِی وَ کِیملَرنِی عَقِیدَه سِینِی تَنقِید قِیلگنلَرِی آچِیق – رَوشَن بِیلِینَه دِی، اَمّا بِیزلَرنِی جُودَه کوُپ دوُستلَرِیمِیز بُو نَرسَه گه کَم اِعتِبار بِیرِیشَه دِی وَ خَطاگه دوُچار بوُلِیشَه دِی وَ شِیعَه، رافِیضِی، مُرتَد، مُشرِک، یَهُودِی، مَجوُس، نَصارا سوُزلَرِیدَن عِبارَت تَرکِیبِی کَلِیمَه لَرنِی وُجُودگه کِیلتِیرِیشگن، هَمَّه مِیز بوُلَرنِی کوُرِیب اِیشِیتِیب توُرِیبمِیز.اوُلَر باشقَه هَمَّه فِرقَه لَردَه مَوجُود بوُلِیشِی موُمکِین بوُلگن اَدَه شِیشلَر، بوُلغَه نِیشلَرِی بِیلَن بِیرگه اوُلَرنِینگ اَصللَرِیگه قَرشِی جَنگ قِیلِیشَه دِی. اَدَه شِیشلَر، بوُلغَه نِیشلَر باشقَه فِرقَه لَردَه هَم بار،اوُشَه فِرقَه دَگِی اَدَه شِیشلَر، بوُلغَه نِیشلَر بِیلَن اوُندَگِی اَصللَرگه قَرشِی جَنگ قِیلِیش بِیلَن اوُزِیمِیزنِی مَشغُول قِیلِیشِیمِیز شَرط اِیمَس.

بوُگوُنگِی کوُندَه اِسلامِی کامُّونِیستلَر، اِسلامِی ساسِیالِیستلَر وَ اِسلامِی سِکوُلارِیستلَر وَ شوُنگه اوُحشَش باشقَه جُملَه لَرنِی وُجُودگه کِیلتِیرگن کِیمسَه لَر، 12 اِماملِیک شِیعَه لَر وَ رافِیضِی وَ مَجُوس سوُزلَرِی بِیلَن بِیرگه هَم اَرَه لَش جُملَه لَرنِی وُجُودگه کِیلتِیرِیشگن وَ بوُنِی عاقِبَتِیدَه اِیسَه 12 اِماملِیک شِیعَه لَرگه حَملَه قِیلِیشگه حَرَکَت قِیلِیشیَپتِی. بُو شُونگه اوُحشَیدِیکِی، بِیر کِیشِی کِیلِیب مُسُلمان کامُّونِیستلَر عِبارَه سِی بِیلَن کامُّونِیستلَرنِی عَقِیدَه سِیگه یا اِسلامنِی عَقِیدَه سِیگه حَملَه قِیلَه دِی یاکِی بوُلمَه سَم اِسلامِی سِکوُلارِیستلَر دِیب ناملَنگن کِیشِیلَر کِیلِیب سِکوُلارِیستِیک عَقِیدَه بِیلَن اِسلامگه حَملَه قِیلَه دِی. مَنَه بوُ دُشمَنچِیلِیکنِی نِهایَتِی،ظُلم وَ اِنصافسِیزلِیک بُولَه دِی، گاهِیدَه اِیسَه اوُنِی اِفلاصلِیک، پَستکَشلِیک دِیسَه هَم بوُلَه دِی.

رافِیضِی کَلِیمَه سِیگه قَیتَه مِیز، اِمامِی طَبَرِی آچِیقچَه سِیگه اَیتَه دِیکِی: جَعفَر اِبنِ مُحَمَّد باقِر تِیرِیک اِیدِی، شوُندَه اَیتِیشدِیکِی، جَعفَر بوُگوُن آتَه سِیدَن سُونگ اِمام بُولَه دِی، اوُ آتَه سِیدَن سُونگ شایِیستَه راقدوُر، زَید اِبنِ عَلِیگه تابِع بوُلمَیمِیز وَ زَید اِمام اِیمَس. زَید هَم اوُلَرنِی اِسمِینِی رافِیضِی دِیب قوُیَه دِی،   «فسماهم زيد الرافضة»

. بوُگوُنگِی کوُندَه اوُلَرنِی خَیالِی بُویِیچَه، اوُلَرنِی اِسمِینِی رافِیضِی دِیب قوُیگن کِیشِی مُغِیرَه بوُلَه دِی، چوُنکِی اوُلَر اوُندَن جوُدا بوُلگن اِیدِیلَر. یَعنِی اِمامِی طَبَرِینِی اَیتِیشِیچَه، اوُلَر مَشهُور غالِی مُغِیرَه اِبنِ سَعِیددَن جوُدا بوُلِیشگه نِی اوُچُون هَم مُغِیرَه اوُلَرنِی رافِیضِی دِیب ناملَه گن؛ دِیمَک ، اوُلَرگه بُو اِسمنِی قوُیگن کِیشِی مُغِیرَه بوُلَه دِی. یَعنِی بُو یِیردَه بُو نَرسَه نِی اوُلَر شوُندَی خَیال قِیلِیشَه دِی، چُونکِی اوُلَر مُغِیرَه دَن جوُدا بوُلگنلِیکلَرِی سَبَب مُغِیرَه هَم اوُلَرگه بُو نامنِی قوُیگن. مَغِیرشه اِبنِ سَعِید اِینگ خَطَرلِی غوُلّاتلَردَن بوُلگن. اوُلَر اِمامِی طَبَرِینِی عَصرِیدَه بوُندَی توُشوُنچَه گه اِیگه بوُلِیشگن.

اوُشَه زَماندَگِی اوُلَرگه رافِیضِی دِیب نام بِیرِیلَه یاتگن شِیعَه لَر اِیسَه مَنَه بوُ نامنِی اوُلَرگه مُغِیرَه قوُیگن دِیب اوُیلَه شَردِی. مُغِیرَه اَوَّل اوُزِینِی باقِر عَلَیهِ السَّلامنِی نائِبِی دِیب تَنِیشتِیرَه دِی، سوُنگرَه باقِر رَحِمَهُ الله نِی خُدانِی حَددِیگه یِیتکَزگچ، اوُزِینِی پَیغَمبَر وَ اوُ کِیشِینِی طَرَفِیدَن آدَملَرگه یوُبارِیلگن اِمام دِیب تَنِیشتِیرَه دِی. مَنَه بوُ شَخص اوُنِینگ مَنَه بوُ کُفرِیاتلَرِیدَن تَوبَه قِیلِیب اوُنِی رَد قِیلگن کِیشِیلَرنِی رافِیضِی دِیب ناملَه گن. اوُلَرگه قَرَتَه سِیزلَر رافِیضِیسِیزلَر، دِیردِی، اوُلَر اِبنِ تَیمِیَّه نِی عَصرِیگه چَه هَم مُغِیرَه اوُلَرگه رافِیضِی دِیگن، دِیب اوُیلَه شَردِی؛ دِیمَک، اوُنِی اوُزِی مَنَه بوُ کَلِیمَه نِی هَم وُجُودگه کِیلتِیرگن. هَر قَندَی حالَتدَه هَم، هَمَّه شوُنِی یَحشِی بِیلَر اِیدِیکِی،رافِیضِی دِیب اَمِیرِینِی، حِزبِینِی، گوُروُهِینِی،حُکوُمَتِینِی تَنها تَشلَب کِیتگن وَ اوُنِی رَد قِیلگن کِیشِیلَرگه اَیتِیلَه دِی، اِیندِی بُو اَمِیر یَحشِی بُولَه دِیمِی یا یامانمِی فَرق قِیلمَیدِی.

اَلبَتَّه ، یافعِینِی تَرِیخِیدَه هَم کِیلتِیرِیلِیشِیچَه، زَید رَحِمَهُ الله قِیام قِیلگن پَیتِیدَه هَم بِیر گوُرُوه اوُ کِیشِینِی آلدِیگه کِیلِیب اَیتِیشَه دِیکِی؛ اَبُو بَکر رَضِیَ الله عَنهُ دَن، عُمَر رَضِیَ الله عَنهُ دَن بَرائَت قِیلِیشِینگنِی اِعلان قِیل، شوُندَه سِینگه بَیعَت بِیرَه مِیز. اوُ کِیشِی بَرائَت قِیلمَیمَن دِییدِیلَر. شوُندَه اوُلَر بوُندَی بوُلسَه بِیز سِیندَن باش تارتَه مِیز وَ سِینِی رَد قِیلَه مِیز، دِییِیشَه دِی. زَید اَیتَه دِیکِی: کِیتَه وِیرِینگلَر، سِیزلَر رافِیضِیسِیزلَر.   اذهبوا فأنتم الرافضة. 

باشقَه بِیر جُملَه دَه کِیلِیشِیچَه، یَعنِی سِیزلَر جَعفَر صادِقدَن باش تارتگن کِیمسَه لَر بوُلَه سِیزلَر، حاضِر مِیندَن هَم باش تارتدِینگِیز. زَید جَعفَر صادِق عَلَیهِ السَّلامنِی عَمَکِیسِی بوُلگن. یَعنِی اوُلَرگه قَرَتَه آیتَه دِیکِی، سِیزلَر آلدِین جَعفَر صادِقدَن هَم باش تارتگن کِیمسَه لَر بوُلَه سِیزلَر، سِیزلَر رافِیضِیسِیزلَر. بُو حوُددِی بوُگوُنگِی کوُندَه بار کِیتَه وِیر سِین مَدخَلِیسَن یاکِی سِین اِخوانُ الشَّیاطِینسَن یاکِی سِین حَیض وَ نِفاس بِیلَن مَشغُول بوُلِیب قالگن سَلَفِیلَردَن بوُلَه سَن یاکِی مَدخَلِی سَلَفِیلَرِیدَن بُولَه سَن دِیگنگه اوُحشَیدِی.

اوُلَمالَرنِی اَکثَرِی اَهلِی کوُفَه نِینگ زَید اِبنِ عَلِی عَلَیهِ السَّلامنِی تَرک قِیلِیب باش تارتِیشلَرِی، مَنَه بُو نامنِی قوُیِیلِیشِیگه سَبَب بوُلگن، دِیگن فِکردَه. بوُلِیب هَم مَنَه بُو نَرسَه زَیدِیلَرنِینگ کوُز- قَرَشِی بوُیِیچَه عَقِیدَه وِی، تَرِیخِی حَقِیقَتلَرگه یاکِی مَنَه بُو عَزِیزلَرنِی توُشوُنچَه سِیگه توُغرِی کِیلمَیدِی. آچِیق- آیدِین کوُرِینِیب توُرگه نِیدِیک، زَید عَلَیهِ السَّلامنِی زَمانلَرِیدَه اَهلِی کوُفَه دَن بوُلگن بِیر گوُروُهگه رافِیضِی نامِی بِیرِیلگن،چوُنکِی زَید رَحِمَهُ الله نِی اوُزِی هَم شِیعَه بوُلگن. اِیندِی مَنَه بوُلَر قَیسِی دَستَه دَن بوُلِیشگن؟ اَبوُ الخَطّابنِی دَستَه سِیدَن اِیدِیلَر. زَید رَحِمَهُ الله اوُلَرگه قَرَتَه رافِیضِی، دِیگن کِیشِیلَر قَیسِی دَستَه دَن بوُلِیشگن؟ زَیدنِی اوُزِی اِیسَه شِیعَه لَردَن اِیدِی. اوُ کِیشِی قَیسِی دَستَه گه رافِیضِی دِیب نام بِیرگن؟ اَبُو الخَطاّبنِی دَستَه سِیگه بُو نام بِیرِیلگن.

حوُپ، اِیندِی مَنَه بُو اَبُو الخَطّاب اوُزِی کِیم؟ اَبُو الخَطّاب غوُلّاتنِی رَهبَرلَرِیدَن وَ مُنافِقلَردَن بِیرِی بوُلِیب، اوُ اَوَّل جَعفَر صادِق عَلَیهِ السَّلامنِی اَصحابلَرِیدَن اِیدِی، لِیکِن بِیر مُددَتدَن سُونگ اوُ اِینگ مُهِم وَ اِینگ خَطَرلِی حِسابلَنگن غالِیلَر فِرقَه سِینِی تَشکِیل قِیلَه دِی؛ یَعنِی شوُ دَرَجَه گه یِیتَه دِیکِی، اوُ اوُزِیدَن آلدِینگِی وَ کِیییِنگِی فِرقَه لَرنِی هَمَّه سِینِی اوُزِینِی تَأثِیرِیگه توُشوُرَه دِی وَ جوُدَه کوُپ غوُلّاتلَر اوُندَن سوُنگ تا حاضِرگِی کوُنگه چَه هَم اوُزلَرِیدَگِی عَقِیدَه نِی اوُندَن آلِیشگن. اَبُو الخَطّاب مُغِیرَه اِبنِ سَعِیدگه اِیرگه شِیب قِیلگن اِینگ یامان بَتتَر اِیشلَرِیدَن بِیرِی شوُ بوُلگن اِیدِیکِی، صَحِیح حُجَّتگه اِیگه بوُلگن حَدِیثلَرنِی قَلبَه کِیسِینِی وُجُودگه کِیلتِیرَه دِی وَ اوُلَرنِی شِیعَه لَرنِی کِتابلَرِیگه اَئِمَّه رَحِمَهُ الله نِی نامِی بِیلَن کِیرگِیزَه دِی. بوُ نِهایَتدَه خَطَرلِی اِیش اِیدِی. مَنَه بُو یالغان رِوایَتلَرنِی پاکلَش اِیشلَرِی حاضِردَه هَم تَمام بوُلگن اِیمَس.

 شِیعَه اَئِمَّه لَرِی مُغِیرَه نِی هَم اَبُو الخَطّابنِی هَم تَکفِیر قِیلِیشگن، شِیعَه اَئِمَّه لَرِیدَن بوُلمِیش جَواد رَحِمَهُ الله اَیتَه دِیکِی: اَبوُ الخَطّابگه وَ اوُنِی اَصحابلَرِیگه وَ اوُ حَقِیدَه لَعنَت اَیتِیشدَن تُوحتَه گن یا تَردِید قِیلگن کِیمسَه لَرگه خُداوَندنِی لَعنَتِی بوُلسِین. اِعتِبار بِیرِینگلَر، مَنَه بُو تَکفِیرلَش رافِیضِیلَر وَ غوُلّاتلَرنِی قَرشِیسِیدَگِی بوُیُوک کِیشِیلَرنِینگ مُناسَبَتلَرِیگه نَمُونَه بوُلَه دِی، اِنشاءَالله  فِرقَه لَرنِی آرَه سِیدَگِی فِرقَه بَحثِیدَه کوُپراق، بَتَفصِیلراق بُو حَقِیدَه صُحبَت قِیلَه مِیز.

هَر قَندَی حالَتدَه هَم، جَعفَر صادِق عَلَیهِ السَّلام 114 یِیلدَه آتَه سِینِی اوُرنِینِی اِیگللَیدِی وَ اِمام بُولَه دِی، زَید اِبنِ عَلِی رَحِمَهُ الله هَم 120 قَمَرِی یِیلدَه اِنقِلابنِی نِیَتِی بِیلَن بَنِی اوُمَیَّه نِی توُزُومِیگه قَرشِی کوُفَه گه کِیرِیب کِیلَه دِی وَ 121 یِیلنِی سَفَرِیدَه اِنقِلابِینِی باشلَیدِی. بوُندَی حالَتدَه، جَعفَر صادِق رَحِمَهُ الله نِی اِمامَتِی بِیلَن زَید رَحِمَهُ الله نِی قِیامِینِی اوُرتَه سِیدِه 6-7 یِیل فَرق بوُلگن، توُغرِیمِی؟ مَنَه بوُ دَوردَه اَبوُالخَطّابنِی گوُرُوهِینِی بوُینِیدَه کِیمنِی بَیعَتِی بوُلگن؟ نِیمَه اوُچُون اوُلَر جَعفَر صادِق رَحِمَهُ الله گه بَیعَت بِیرِیشمَه گن یاکِی بوُلمَه سَم اوُلَر بَیعَت بِیرِیشگن وَ سوُنگ بَیعَتلَرِینِی بوُزِیب اوُ کِیشِیدَن باش تارتِیشگنمِی؟ حَه، اوُلَر آلدِین جَعفَر صادِق رَحِمَهُ الله دَن باش تارتِیشَه دِی وَ رافِیضِیلِیک جِنایَتِیگه دوُچار بُولِیشَه دِی؛ شُو سَبَبلِی هَم زَید اوُلَرگه قَرَتَه اَیتَه دِیکِی: کِیتَه وِیرِینگلَر سِیزلَر اوُشَه رافِیضِیلَر بوُلَه سِیزلَر. بُو حوُددِی آلدِین اوُتمِیشدَه سابِیقَه سِی بوُلگن وَ حاضِردَه اِیسَه اوُنِی هَر قَندَی بَهانَه بِیلَن تَکرارلَه یاتگن کِیمسَه لَرگه اَیتِیلَه دِیگن سوُز بُولِیب، سِیز اوُنگه قَرَتَه:  اِی بار- اِی سِین اوُشَه  فَلانچِیلَردَن بوُلَه سَندَه، دِیب اوُنگه اوُتمِیشِینِی اِیسلَه تَه سِیز.

اِمامِی حُسَیننِی زَمانِیدَگِی کوُفَه اَهلِینِینگ رَهبَرنِی، باشقَه اَئِمَّه لَرنِی تَنها قالدِیرِیش، تَرک قِیلِیش، اوُندَن باش تارتِیش سِینَه رِیسِی بوُ یِیردَه زَید رَحِمَهُ الله نِی زَمانِیدَه یَنَه قَیتَه دَن تَکرارلَنگن. 40000 نَفَر اوُ کِیشِیگه بَیعَت بِیرَه دِی، اَمّا 150- 180 نَفَر یاکِی 500 نَفَر اَطرافِیدَگِی کِیشِیلَر اوُ کِیشِینِینگ یانِیدَه قالِیشَه دِی. چوُنکِی قَنچَه نَفَر قالگنلِیگِی بارَه سِیدِگِی رِوایَتلَر هِیلمَه – هِیل بوُلِیب، مَنَه شوُ مِقداردَه قالِیشَه دِی.

شُو سَبَبلِی هَم زَید رَحِمَهُ الله اوُق یِیگن پَیتلَرِیدَه اَیتَه دِیکِی: “اَبُو بَکر وَ عُمَر حَقِیدَه مِیندَن سَوال سوُرَه گن کِیشِی قَنِی؟ اوُلَر مِینِی مَنَه شوُندَی حالَتگه،کوُنگه سالِیشدِی.”  یَنَه قَیتَه دَن کوُرِیب توُرگه نِیمِیزدِیک، رافِیضِیلَر اوُزلَرِینِی اِماملَرِینِی کِیرَکلِی،ضَرُور وَقتلَردَه اَرزِیمَس بَهانَه لَر بِیلَن تَرک قِیلگن کِیمسَه لَردوُر، اوُلَر اوُزلَرِینِی اَئِمَّه لَرِینِی تَرک قِیلِیش آرقَه لِی اوُلَرنِی یا صُلح قِیلِیشگه سُکوُت سَقلَشگه مَجبُور قِیلِیشَه دِی وَ حارلِیککَه سالِیشَه دِی  یاکِی اوُلَرنِی اوُلِیملَرِیگه سَبَب بوُلِیشَه دِی. بُو بارَه دَه نَمُونَه لَر جُودَه کوُپ.

اَمّا جُودَه هَم قِیزِیق نوُقطَه لَردَن بِیرِی شُوکِی، بُو رافِیضِی کَلِیمَه سِی اِمامِی زَید رَحِمَهُ الله  بُو سُوزدَن فایدَه لَنگن 119 وَ 122 قَمَرِی یِیللَردَن آلدِینگِی دَورگه بارِیب تَقَلَه دِی. 104 قَمَرِی یِیلدَه وَفات تاپگن شَعبِی بِیر کِیشِیگه  اَیتَه دِیکِی:      ائتني بشيعي صغير، أخرج لك منه رافضياً كبيراً. .حُوپ، اوُ 104 یِیلدَه وَفات تاپگن، باشقَه بِیر جایدَه یَنَه شَعبِی اَیتَه دِیکِی:  أحبب آل محمد ولا تكن رافضياً*وأثبت وعيد الله، ولا تكن مرجئياً آلِ مُحَمَّدنِی یَحشِی کوُرگِین،اَمّا رافِیضِیلَردَن بوُلمَه گِین. اوُزِینگ اوُچُون اَلله نِی وَعِیدلَرِینِی  ثابِت قِیل، اَمّا موُرجِیعَه بوُلمَه گِین.

اَمّا بوُنگه قوُشِیمچَه تَرِیخِی گوُواهلَرنِی کوُرسَه تِیشِیچَه، مَنَه بوُ کَلِیمَه صَدرُ الاِسلامدَن آلدِینگِی اوُن یِیللِیکلَرگه هَم یِیتِیب بارَه دِی، یَعنِی 100 قَمَرِی یِیللَرگه. اِمامِی بَیهَقِی اَیتَه دِیکِی: اوُمَوِیلَرنِی دَورِیدَگِی مَشهُور عَرَب شاعِرِی فَرَزدَق زَینِ العابِدِین رَحِمَهُ الله کِیرِیب کِیلَه یاتگن پَیتلَرِیدَه اوُزِینِی مَشهُور بَیتِینِی اوُقِیدِی، شوُندَه 86 قَمَرِی یِیلدَه وَفات تاپگن عَبدُالمَلِیک اِبنِ مَروان اَیتَه دِیکِی:   أرافضيٌ أنتَ يافَرَزْدَق؟ اِی فَرَزدَق رافِیضِی بوُلدِینگمِی؟ سِین رافِیضِیمِیسَن؟ مَنَه بُو سُوز 86 قَمَرِی یِیلدَه وَفات تاپگن عَبدُالمَلِیک اِبنِ مَروانگه تِیگِیشلِی. دِیمَک، کوُرِینِیب توُرگه نِیدِیک بُو کَلِیمَه نِی اوُتمِیشِی مَنَه بُو دَرودَن کوُرَه هَم آلدِینراققَه بارِیب تَقَلَه دِی.

 هَر قَندَی حالَتدَه هَم آچِیق- آیدِین کوُرِینِیب توُرِیبدِیکِی، رافِیضِی کَلِیمَه سِینِی اوُتمِیشِی زَید رَحِمَهُ الله نِی وَ مُغِیرَه اِبنِ سَعِیدنِی داستانِیدَن کوُرَه بِیر نِیچَه اوُن یِیللِیکلَر آلدِینگِی دَورگه یِیتِیب بارَه دِی.

اَمّا مَنَه بوُ لَقَب شِیعَه لَرنِینگ تَرِیخِی مَنبَعلَرِیدَه هَم جَمَل جَنگِیگه باغلِیق واقِیعَه لَرگه تِیگِیشلِیکدوُر، بِیزلَر جَمَل جَنگِیگه باغلِیق بوُلگن واقِیعَه لَردَه قوُیِیدَگِی نَرسَه لَرگه گوُواه بوُلَه مِیز، مُعاوِیَه جَمَل جَنگِیدَن تِیرِیک قالِیب قَیتگن بِیر گوُرُوه حَقِیدَه اَیتِیشِیچَه، – چوُنکِی جَنگگه کِیتمَه گنلَرنِی هَمَّه سِی هَم مَدِینَه گه قَیتِیب کِیلمَه گن، اوُلَرنِی کوُپِی جَمَل جَنگِیدَن قاچِیب کِیتِیشگن وَ مُعاوِیَه نِی آلدِیگه بارِیشگن. اوُرنِی رَهبَرِیَتِی مَروان اِبنِ حُکمنِی قوُلِیدَه بوُلگن، مُعاوِیَه اَمر اِبنِ عاصگه یازگن نامَه سِیدَه اَیتَه دِیکِی:   أما بعد، فأنه كان من أمر علي وطلحه والزبير ما قد بلغك وقد سقط إلينا مروان بن الحكم في رافضة أهل البصرة ووفداً علينا جرير بن عبدالله في بيعة علی.في رافضة أهل البصرة ؛ یَعنِی اَهلِی بَصرَه دَن عِبارَت رافِیضِیلَر حَقِیدَه صُحبَت قِیلیَپتِی.

بُو یِیردَگِی آچِیق- آیدِین نَرسَه شوُکِی، رافِیضِیلَر عَلِیدَن باش تارتگن کِیشِیلَردوُر، اوُلَر عَلِینِی تَرک قِیلِیب مُعاوِیَه گه قوُشِیلِیشگن. شُو سَبَبلِی هَم مَنَه بوُنگه اوُحشَه گن مَنبَعلَردَه مُعاوِیَه خاطِرجَم حالدَه، عَلِینِی اَطرافِیدَگِی کِیشِیلَرنِی حِجاز، یَمَن ،بَصرَه ،کوُفَه دَن بوُلگن رافِیضِیلَر تَشکِیل قِیلَه دِی، دِیب اَیتَه دِی:   إن علي بن أبي طالب قد أجتمع إليه رافضة أهل الحجاز وأهل اليمن والبصرة والكوفه وقد وجه إلينا رسوله جرير بن عبدالله ولم أجبه..

حوُپ، قَیِیرنِی رافِیضِیلَرِی دِییَپتِی؟ اَهلِی حِجاز، اَهلِی یَمَن، اَهلِی بَصرَه وَ کوُفَه نِی رافِیضِیلَرِی. مَنَه بُو یِیردَه آچِیق- آیدِین کوُرِینِیب توُرگن نَرسَه شوُکِی، بُو کَلِیمَه نِینگ تَرِیخِی اوُتمِیشِی اِمامِی زَید رَحِمَهُ الله نِی سوُزلَرِیدَن هَم کوُرَه قَدِیمراق دَورگه یِیتِیب بارَه دِی. اَمّا اَگر زَیدِیلَرنِینگ رافِیضِیلَر حَقِیدَگِی تَعرِیفِینِی قَبوُل قِیلگن تَقدِیرِیمِیزدَه هَم، شُو نَرسَه نِی اِعتِراف قِیلِیشِیمِیز کِیرَککِی، زَیدِیلَر باشقَه مَذهَبلَرنِی بَرچَه سِینِی رافِیضِی دِیب بِیلَه دِی، بُو یِیردَه بُو قَیسِی مَذهَب اِیکَه نِینِی فَرقِی یوُق.

اَحمَد مُرتَضَی اَزهَرنِی شَرحِیدَه اَیتَه دِیکِی: رافِیضِیلَر مُشَخَّص بِیر قَوم بُولِیب، تَشَیُّعدَن جوُدا بوُلِیشگن، اوُلَر اَبُو الخَطّاب وَ اوُنِی اَصحابلَرِیدَن عِبارَت، بُو کِیشِیلَر زَیددَن باش تارتِیب کِیتِیشگن وَ اوُ کِیشِینِی اِمامَتِینِی قَبوُل قِیلِیشمَه گن. دِققَت بِیلَن اِعتِبار بِیرِینگلَر دوُستلَر، تَرِیخِی مَنبَعلَر بِیزلَرگه نِیمَه لَر دِییَیپتِی. اَحمَد مُرتَضُی دَوام اِیتِیب اَیتَه دِیکِی: مَنَه بُو حالَتدَه، زَیدِیلَرنِی کوُز- قَرَشِی بُویِیچَه، زَیدِی اَئِمَّه لَرِیگه نِسبَتاً کِینَه گه اِیگه بوُلگن کِیمسَه لَرنِی هَمَّه سِی رافِیضِی حِسابلَه نَه دِی، بُو یِیردَه اوُلَرنِی کِیم بوُلِیشِینِی اَهَمِیَتِی یوُق، اوُلَر اوُزلَرِینِی غوُلّات یا اِمامِیَه یاکِی اِسمائِلِیَه شِیعَه لَرِی دِیب ناملَه گن کِیمسَه لَر بوُلِیشِی یاکِی هَر قَندَی باشقَه کِیشِیلَر بوُلِیشِی موُمکِین.   سواء كان من المتسمين بالتشيع مثل الغلاة والامامية والاسماعيلية أو من غيرهم.  مَنَه بُو حالَتدَه، زَیدِیلَرنِی نَظَرِی بوُیِیچَه، زَیدنِی اِمامَتِینِی رَد قِیلگن کِیشِیلَر رافِیضِی دِییِیلَه دِی.

بوُ یِیردَه رَفضنِی مَعناسِی: یوُز اوُگِیرِیش، رَد قِیلِیش، باش تارتِیش، بوُیسِینمَسلِیک. رَوافِض هَم یَعنِی: اوُزلَرِینِینگ رَهبَرلَرِینِی تَرک قِیلگن وَ اوُنگه آرقَه قِیلگن عَسکَرلَر بوُلَه دِی. اوُلَرنِی یَککَه حالِیدَه رافِیضِی هَم دِییِیلَه دِی.

یَمَندَگِی اِمامِی شافِیعِینِی داستانِی زَیدِیلَرنِی نَظَرِی بُویِیچَه رافِیضِی نِیمَه اِیکَه نِینِی تَصَوُّر قِیلِیش اوُچُون یَحشِی یاردَم بِیرَه دِی. یَعنِی بِیزلَرگه یَحشِی تَصَوُّر بِیرَه دِی وَ حَقِیقَتنِی کوُرسَه تَه دِی. اِمامِی شافِیعِی رَحِمَهُ الله یَمَنگه سَفَر قِیلگن پَیتلَرِیدَه، اوُ یِیردَگِی اوُزلَرِینِی شِیعَه لَر دِیب حِسابلَیدِیگن زَیدِیلَر، اِمامِی شافِیعِی وَ اوُنِی اَهلِیگه قَرَتَه سِیزلَر رافِیضِیسِیزلَر دِییِیشَه دِی. اَلبَتَّه، اوُلَر فَقَط شافِیعِی رَحِمَهُ الله نِی اوُزِینِیگِینَه رافِیضِی دِییِیشمَه گن، بَلکِی اوُشَه دَوردَگِی اَهلِی سُنَّت دِیب مَعرُوف بوُلگن باشقَه مَذهَبلَرنِی، فِرقَه لَرنِی هَم رافِیضِی دِییِیشگن. چوُنکِی مَنَه بُو فِرقَه لَرنِی بَرچَه سِی رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی اَهلِی بَیتلَرِینِی حِمایَه قِیلِیشَردِی. قوُیِیدَگِی بَیت شافِیعِیگه تِیگِیشلِی بوُلِیب، اوُ کِیشِی اَیتَه دِیکِی:    إن كـان رَفْـضاً حُـبُّ آلِ مـحـمـدٍ… فـلْـيَـشْـهَـدِ الـثـقلانِ أنّي رافـضـي 

بُو یِیردَه آچِیق- آیدِین کوُرِینِیب توُرِیبدِیکِی، مُشکِلات اَبُو بَکر وَ عُمَر رَضِیَ الله عَنهُمادَن باش تارتِیشدَه اِیمَس، چوُنکِی شافِیعِی رَحِمَهُ الله هَم اَبُو بَکر وَ عُمَر رَضِیَ الله عَنهُما حَقِیدَه اوُلَر بِیلَن بِیر هِیل نَظَرگه اِیگه بوُلگن؛بَلکِی بُو یِیردَگِی مُشکِلات باشقَه حَقِیقَتنِی بَیان قِیلِیشدَه بوُلِیب، بوُنِی اَصلاً اَبُو بَکرگه وَ عُمَر رَضِیَ الله عَنهُماگه عَلاقَه سِی یوُق. رافِیضِی بوُلِیشلِیکنِی مَنَه بُو اِیککِی شَخصِیَتدَن باش تارتِیشگه عُمُوماً عَلاقَه سِی یوُق. دُوستلَر دِققَت بِیلَن اِعتِبار بِیرِینگلَر، رافِیضِی بوُلِیشنِی مَنَه بوُ اِیککِی شَخصِیَتگه بوُتوُنلَی عَلاقَه سِی یوُق نَرسَه، بُو یِیردَه رافِیضِی اَمِیرِیدَن، رَهبَرِیدَن باش تارتگن هَر قَندَی کِیشِی بوُلِیشِی موُمکِین.

شافِیعِی رَحِمَهُ الله نِی آچِیق- آیدِین کوُرسَه تِیب بِیرِیشِیچَه، اوُلَر مَطلَبنِی ناتوُغرِی توُشوُنِیب آلِیشگن، رافِیضِی وَ ثابِت قَدَم مُحِبّاندَن عِبارَت اِیککِی فِرقَه نِی اوُرتَه سِیدَه اوُ کِیشِی آلِیب بارگن اَهلِی بَیتنِی حَقِیقَه تِی بارَه سِیدَگِی توُشوُنتِیرِیش اِیشلَرِینِی نَتِیجَه سِیدَه،زَیدِی مَذهَبِیدَگِی شِیعَه لَرنِی جُودَه کوُپِی  اوُ کِیشِینِی مَذهَبِینِی قَبوُل قِیلِیشَه دِی وَ حاضِرگِی دَوردَه هَم کوُرِیب توُرگه نِیمِیزدِیک یَمَنلِیکلَرنِی اَکثَرِینِی شافِیعِی مَذهَبِیدَگِیلَر تَشکِیل قِیلِیشَه دِی.

فِقهِی مَذهَبلَر دِیوان قِیلِینگن وَ مَذهَبلَر وُجُودگه کِیلگن پَیتِیدَه، عَلِی شِیعَه لَرِی هَم بِیر نِیچَه دَستَه لَرگه تَقسِیم بوُلِیشَه دِی، شوُندَه رافِیضِیلَرنِی اوُزِی هَم یوُزلَب فِرقَه لَرگه بوُلِینِیب کِیتِیشَه دِی وَ اوُزلَرِی اوُچوُن هِیلمَه – هِیل، توُرلِی – توُمَن عَقِیدَه لَرنِی وُجُودگه کِیلتِیرِیشَه دِی، اوُلَر حَتَّی اوُزلَرِی اوُچُون اوُزِیگه خاص فِقهِی مَسَلَه لَرنِی هَم وُجُودگه کِیلتِیرِیشگن، چوُنکِی اوُلَردَن بوُنگه شَرائِط مُهَیا اِیدِی.

مُنافِق وَ سِکوُلارزَدَه لَر اوُزلَرِینِی کُفرلَرِینِی آشکار قِیلِیشگن وَقتدَه، قُدرَت بوُشلِیغِی سَبَبلِی اوُزلَرِینِی مَنَه شُو غوُلّاتلَر قالِیبِیدَه کوُرسَه تِیشَه دِی یاکِی آشکار قِیلِیشَه دِی. قُدرَت بوُشلِیغِی هَم مَخصُوصاً اُمَوِیلَر بِیلَن عَبّاسِیلَر حُکمرانلِیگِینِی اوُرتَه سِیدَه وُجُودگه کِیلَه دِی. اوُلَر هَم شوُ دَوردَه اوُزلَرِینِی کوُرسَه تِیشَه دِی،حَدِیثلَر یَسَه شَه دِی،اِیش شوُ دَرَجَه گه یِیتِیب بارَه دِیکِی، اوُلَر حَتَّی آدَملَرنِی رافِیضِلِیککَه تَرغِیب قِیلِیشَه دِی وَ اوُلَرنِی رافِیضِیلِیککَه تَرغِیب قِیلِیش اوُچُون حَدِیثلَر، رِوایَتلَر هَم یَسَشگن.   فقال أبو جعفر علیه السلام بيده إلى صدره: وأنا من الرافضة، مَنَه بوُندَی رِوایَتلَر جوُدَه کوُپ.

12اِماملِیک شِیعَه لَر هَم حُکوُمَت قُدرَتِیدَن مَحرُوم بوُلگنلِیکلَرِی سَبَبلِی، اوُلَر هِیچ کِیمدَن قوُرقِیب اوُتِیرِیشگن اِیمَس، حَتَّی اوُلَر 12 اِماملِیک شِیعَه لَرنِی کِتابلَرِیگه کِیرِیب اوُلَرنِی اِیگللَب آلِیشَه دِی. بُو کِتابلَردَن نُصحَه کوُچِیرِیشَه دِی وَ نُصحَه لَرنِی هِیچ کِیم خَبَردار بوُلمَه گن حالدَه بوُزِیشَه دِی، بُو نُصحَه لَر حاضِرگِی پَیتگه اوُحشَش اِنتِیرنِیتگه یازِیب چِیقَه رِیب آلَه دِیگن وَ اَصلِی نُصحَه قَیسِی اِیکَه نِینِی بِیلسَه بوُلَه دِیگن حالَتدَه اِیمَس اِیدِی، اوُلَر نُصحَه سِی بوُزِیلگن کِتابلَرنِی اوُرنِیگه یَنگِی نُصحَه یازِیب چِیقِیشَر وَ اوُزاقدَگِی شَهَرلَرگه، مِنطَقَه لَرگه جوُنَه تِیب یُوبارِیشَر اِیدِی. حوُددِی شُو نَرسَه شِیعَه کِتابلَرِینِی آرَه سِیگه غَلَط، ناتوُغرِی رِوایَتلَر کِیرِیب کِیلِیشِیگه سَبَب بوُلدِی. شِیعَه لَر حاضِرگِی کوُنگه چَه هَم مَنَه بُو رِوایَتلَرنِی پاکلَش بِیلَن شوُغوُلَّه نِیشَه دِی وَ حاضِردَه هَم شوُ اِیش بِیلَن مَشغُولدِیرلَر، اَمّا حَلِی- هَنوُز بُو اِیشنِی توُگه تَه آلِیشگه نِی یوُق. اوُلَرنیینگ قِیلگن مَنَه بُو اِیشلَرِی، اِیگللَب آلِیشلَرِی هِیچ کِیمگه پِینهان اِیمَس، اوُلَر شِیعَه لَرنِی آسانلِیک بِیلَن اَلدَی آلِیشگن: شِیعَه لَرنِینگ مَشهُور مُحَدِّث وَ فِقه عالِمِی قاضِی شَرِیک اِبنِ عَبدُالله نَحِی اوُلَر حَقِیدَه اَیتَه دِیکِی:   «إحمِل أي الحديث) عن كل من لقيت إلا الرافضة، فإنهم يضعون الحديث و يتخذونه ديناً».

مَنَه بُو کِیشِی رافِیضِیلَر حَقِیدَه صُحبَت قِیلَه یاتگن شِیعَه لَرنِی بِیرِی بوُلگن اِیدِی. حوُپ، اَبُو الخَطّابگه اوُحشَه گن غوُلّاتلَرنِینگ عَقِیدَه سِیگه اِیگه بوُلگن مَنَه بُو رافِیضِیلَر، اَبُو الخَطّابنِینگ دَوامچِیلَرِی بوُلِیشگن اِیدِی. اوُزِینگِیز بارِیب بُو بارَه دَه یَنَدَه کِینگراق تِیکشِیرُو آلِیب بارِینگلَر، اِنشاءَلله کِییِینگِی دَرسِیمِیزدَه فِرقَه لَرنِینگ آرَه سِیدَگِی فِرقَه لَردَه مَنَه بُو شَخص وَ اوُنِی بوُزغوُنچِیلِیکلَرِی حَقِیدَه کوُپراق صُحبَتلَه شَه مِیز. بارِیب بِیر اوُرگه نِیب چِیقِینگلَر. اوُلَر رافِیضِی بوُلِینگلَر، دِیب تَرغِیب قِیلِیشگن، رافِیضِی بوُلِیش یَحشِی نَرسَه، دِییِیشگن وَ حَتَّی رافِیضِیلَرنِی مَقتاوِی بُویِیچَه رِوایَتلَر هَم یَسَشگن. شِیعَه لَرنِینگ مَنبَعلَرِیدَه کِیلگن رافِیضِیلَرنِی مَقتاوِی حَقِیدَگِی رِوایَتلَرنِی هَمَّه سِی، ضَعِیف کِیشِیلَر تامانِیدَن یَسَلگن حُجَّتِی ضَعِیف رِوایَتلَر بوُلِیب، اوُلَرگه اِستِناد قِیلِیب بوُلمَیدِی.  بُو حوُددِی اَهلِی سُنَّت دِیب مَعرُوف بوُلگن فِرقَه لَردَگِی باشقَه ضَعِیف رِوایَتلَرگه اوُحشَیدِی.

شوُنگه اَساسلَه نِیب، اَهلِی سُنَّت دِیب مَعرُوف بُولگن فِرقَه لَر هَم یوُقاتِیشلَر، اوُزگرتِیرِیشلَر، یالغان حَدِیثلَرنِی وُجُودگه کِیلتِیرِیش وَ غوُلّاتلَرنِینگ گوُرُوهلَرِیدَن آماندَه بوُلِیشگن اِیمَس وَ حاضِردَه هَم آماندَه اِیمَسلَر،12 اِماملِیک شِیعَه لَر اِیسَه اوُلَردَن کوُرَه هَم کوُپراق مَنَه بوُ کَسَللِیکلَر خَطَرِیگه دوُچار بوُلِیشگن. چوُنکِی اوُلَر باشقَه لَرگه قَرَه گندَه حُکوُمَت قُدرَتِیگه کَمراق اِیگه بوُلِیشگن. حاضِردَه هَم اوُزِیمِیز کوُرِیب توُرگه نِیمِیزدِیک، اَکثَر حَنَفِیلَرنِی یا شافِیعِیلَرنِی یا مالِکِیلَرنِی یا  حَنبَلِیلَرنِی وَ حَتَّی خَوارِجلَرنِی اِیشانچلَرِی وَ رَفتارلَرِی، مَذهَبلَرِیدَگِی پِیشوالَرنِی وَ اِماملَرنِی اِیشانچلَرِیدَن، رَفتارلَرِیدَن،دَستوُرلَرِیدَن آچِیق وَ آشکار فَرق قِیلَه دِی. اِیندِی اوُلَرنِی بَعضِیسِی کَمراق بَعضِیسِی کوُپراق بوُلِیشِی موُمکِین؛ اَمّا گاهِیدَه مَذهَبگه اِیرگشگن کِیشِینِینگ  اِیشانچِیدَگِی  فَرق شُو مَذهَبنِی پِیشواسِی بِیلَن  شُو دَرَجَه گه یِیتِیب بارَه دِیکِی، مَنَه بوُلَرنِی اِککاوِی اِیککِیتَه اَلاهِیدَه مَذهَب وَ اِیککاوِی هَم اِیککِیتَه جوُدا یُولدَن کِیتیَپتِی، دِیب اوُیلَیسِیز.

مَنَه بُو مَذهَبلَر حُکوُمَت قُدرَتِینِینگ نِعمَتِیدَن قَنچَه لِیک مَحرُوم بوُلِیشسَه، شَرِیعَت قانوُنلَرِی اوُلَرنِینگ مَذهَبلَرِی اَساسِیدَه پِیادَه بوُلمَیدِی وَ بوُنِی نَتِیجَه سِیدَه اوُلَرنِی آرَه سِیدَه شوُنِی مِعزانِیچَه گوُرُوهلَر، فاسِد اَحزابلَر، فاسِد عَقِیدَه لَر وُجُودگه کِیلَه دِی وَ اوُنِیب اوُسَه دِی. آخِیرگِی یِیللَردَه کافِر وَ مُرتَد سِکوُلارِیستلَرنِینگ مُسُلمانلَر یَشَیدِیگن دِیارلَردَه قُدرَتگه اِیگه بوُلگنلِیکلَرِی سَبَبلِی مَنَه بُو نَرسَه لَرگه گوُواه  بوُلگنمِیز وَ بوُلیَپمِیز هَم. اِضطِرارِی حالَتدَه تاپاکلِیکلَرنِی کَمَه یِیشِیگه بائِث بوُلَه دِیگن یَگانَه نَرسَه، مَنَه شوُ مِنطَقَه اِیگه بوُلگن مَذهَب اَساسِیدَگِی حُکوُمَت قُدرَتِیدوُر، عاددِی حالَتدَه هَمَّه مُسُلمانلَرنِی  مَنَه بوُ ناپاکلِیکلَرنِی بَرچَه سِیدَن قوُتوُلِیشگه سَبَب بوُلَه دِیگن تَنها نَرسَه، واحِد اوُمَّتنِی وُجُودگه کِیلتِیرَه دِیگن اوُلِی الاَمر شوُراسِینِی تَشکِیل قِیلِیشدَن عِبارَت بوُلِیب، مَنَه بوُ اوُمَّت هَم واحِد اِجماعدَن کِیلِیب چِیقَه دِی وَ مُسُلمانلَر یَنَه قَیتَه دَن اوُلَرنِی بَعضِیلَرِی قوُرُوقلِیکلَرگه یاکِی اِیکِین اوُنمَیدِیگن یِیرلَرگه یِیتِیب بارِیب یِیرگه سِینگِیب کِیتَه دِیگن ضَعِیف، تَرقاق اَرِیقچَه لَر اوُرنِیگه توُلِیب – تاشِیب آقَه دِیگن کَتتَه دَریالَرگه یَعنِی اِسلام دَریاسِیگه اَیلَه نَه دِی، نَتِیجَه دَه فِرقَه گرالِیک شِیرکِیدَن وَ تَفَرُّق شِیرکِیدَن وَ کِیلِیب چِیقِیشِی مُنافِقلَرگه وَ آشکار کافِرلَرگه باغلِیق بُولگن باشقَه کَسَللِیکلَردَن قوُتوُلِیشَه دِی. اِسلامِی حُکوُمَتنِی یوُقلِیگِی وَ مَنَه بُو کِیمسَه لَرنِینگ ظاهِر بوُلِیشِی تَرِیخدَه اِنکار قِیلِیب بوُلمَیدِیگن مُصِیبَتلَرنِی وُجوُدگه کِیلتِیرَدِی.

حوُپ، اِیندِی مَنَه شوُنچَه اِیضاحلَردَن سُونگ، سِیزلَرنِی فِکرِینگِیزچَه، بَرچَه گوُرُوهلَرنِی وَ مَذهَبلَرنِی، حُکوُمَتلَرنِی، آرَه سِیدَه رافِیضِیلَر مَوجُود اِیمَسمِی؟ اَلبَتَّه، بار. اوُزِینِی رَهبَرِیدَن باش تارتِیب اوُنِی تَرک قِیلگن کِیمسَه رافِیضِیدوُر. اِیندِی بُو شافِیعِیلَرنِی یا حَنَفِیلَرنِی، 12 اِماملِیک شِیعَه لَرنِی یا سَلَفِیلَرنِی وَ باشقَه اِسلامِی فِرقَه لَرنِی بِیرِیدَه یاکِی حَتَّی آشکار وَ پِینهان کافِرلَرنِی آرَه سِیدَه بوُلِیشِی موُمکِین. رَهبَرِیدَن باش تارتگن کِیمسَه مُسُلمان بوُلَه دِیمِی یا کامُّونِیستمِی بوُنِی فَرقِی یوُق، اوُ رافِیضِی حِسابلَه نَه دِی. بوُگوُنگِی کوُندَه کامّوُنِیستلَر آپپارتوُنِیست کَلِیمَه سِیدَن فایدَه لَه نِیشَه دِی، اَلبَتَّه بُو هَم رافِیضِی مَعناسِینِی اِفادَه لَیدِی. حوُددِی آلدِین اَیتِیب اوُتگه نِیمِیزدِیک، زِیندِیقلَرنِی دَورِیدَه بوُ سُوز مُنافِق مَعناسِینِی بِیرگنگه اوُحشَیدِی، بوُگوُنگِی کوُندَه سِکوُلارزَدَه سوُزِی مُنافِقلَر سُوزِینِی مَعناسِینِی بِیرَه دِی، بوُگوُنگِی کوُندَگِی یَنگِی کَلِیمَه شوُدِیر.

سِکوُلارِیزم اِیسَه مُشرِکلَر سوُزِینِی مَعناسِینِی بِیرَه دِی. بوُگوُنگِی کوُندَه کامُّونِیستلَر آپپارتوُنِیست کَلِیمَه سِیدَن فایدَه لَه نِیشَه دِی، بُو هَم اوُشَه رافِیضِینِی مَعناسِینِی بِیرَه دِی، لِیبِیرَه لِیستلَر یَعنِی لِیبِیرَل ساسِیالِیستلَر اوُزلَرِیدَگِی رافِیضِیلَرگه اَپپه زِیسِیَه دِییِیشَه دِی. اِعتِبار بِیرِینگلَر، بوُگوُنگِی کوُندَگِی اوُنِی زَمانَه وِی کَلِیمَه سِی قَیسِی بوُلَه دِی؟ زَید رَحِمَهُ الله اوُزِینِی رَد قِیلگن وَ آرقَه اوُگِیرِیب کِیتگن کِیمسَه لَرنِی رافِیضِی دِییدِی. غالِیلَردَن بِیرِی بوُلمِیش مُغِیرَه اِبنِ سَعِید هَم، اوُنگه آرقَه اوُگِیرِیب کِیتگن  وَ اوُنِی رَد قِیلگن کِیشِیلَرگه قَرَتَه رافِیضِیلَر دِیگن. کوُرِیب توُرگه نِیمِیزدِیک طَبَرِی رَحِمَهُ الله نِی زَمانِیگه چَه بوُلگن دَوردَه هَم شِیعَه لَر مَنَه بوُ اِسمنِی مُغِیرَه اِبنِ سَعِید وُجُودگه کِیلتِیرگن دِیب اوُیلَشگن. دِیمَک، رافِیضِی،آپپارتوُنِیست، اَپپَه زِیسِیَه سوُزلَرِی خاص بِیر مَذهَبگه یا خاص بِیر دِینگه تِیگِیشلِی کَلِیمَه اِیمَس. اوُمِید قِیلَه مَنکِی، مَطلَبنِی یَحشِی توُشُونِیب یِیتدِینگِیز وَ فَهملَه دِینگِیز، چوُنکِی مَنَه بُو مَطلَب جُودَه هَم مُهِم بوُلِیب، اوُندَن نِهایَتدَه کوُپ سوُئِستِفادَه قِیلِینَه دِی.

مُسُلمانلَر اوُتگن تَرِیخدَگِی اوُزلَرِینِینگ صالِح اَجدادلَرِینِینگ توُشوُنچَه لَرِیگه  قَیتِیشَه دِی، دِیب اوُمِید قِیلَه مَن،کوُندَه لِیک یَنگِی اِیختِیاجلَرگه وَ مَوجُود وَضِیعیَتلَرِیگه مُناسِب رَوِیشدَه، عِلم چِیراغِی، بِیلِیم، آگاه بُولِیشلَر بِیلَن بِیرگه آلدِینگه سَرِی حَرَکَت قِیلِیشَه دِی وَ باشقَه لَر اوُلَرنِی جاهِللِیکلَرِیدَن سوُئِستِفادَه قِیلِیشلَرِیگه یُول قوُیِیشمَیدِی. 

سَلام، قِیاس نِیمَه؟

قِیاس یَعنِی اِیککِی نَرسَه نِی بِیر- بِیرِی بِیلَن تَقّاسلَش، اوُلَرنِی بِیر- بِیرِی بِیلَن مُقایَسَه قِیلِیشدوُر. یَعنِی باشقَه بِیر حُکمدَن حُکم چِیقَه رِیش بوُلَه دِی. یَعنِی اَگر اِیککِی مَوضوُع بِیر حُکم بُویِیچَه مُشتَرَک بوُلسَه، حُکم اوُلَرنِی بِیرِیدَن اِیککِینچِیسِیگه تَأثِیر قِیلَه دِی. شوُندَه اَیتَه سَنکِی، مَنَه بُوهَم حوُددِی باشقَه سِیگه اوُحشَیدِی، دِیمَک اوُنِی حُکمِی هَم بِیر هِیل بوُلَه دِی. مَثَلاً اوُزُومنِی شَرابِی مَست قِیلَه دِی، حَرامدوُر، عَرَق یاکِی بوُگوُنگِی کوُندَگِی باشقَه مَست قِیلوُچِی اِیچِیملِیکلَر هَم شوُ اِیشنِی قِیلَه دِی. دِیمَک، اوُلَرنِی هَمَّه سِینِی حُکمِی بِیر هِیل. اَلبَتَّه،دوُستلَر مِینگه بِیرَه یاتگن سَواللَرِینگِیز بوُگوُنگِی دَرسِیمِیزگه عَلاقَه دار بوُلِیشِیگه حَرَکَت قِیلِینگلَر، باشقَه فِقهِی سَواللَرنِی مَجلِیسِیمِیز تَمام بُولگچ بِیرِینگلَر. جَزاکُمُ الله خَیراً.

اِمامِی اَعظَم شِیعَه وَ صُوفِیلَرنِی مُرتَد دِیگن، سِیز بوُنِی قَبوُل قِیلَه سِیزمِی؟

قَدرلِی دوُستِیم، اِمامِی حَنَفِی رَحِمَهُ الله نِی بِیر قَنچَه کِتابلَرِی مَوجُود، 1- فِقهُ الاَکبَر، 2- فِقهُ الاَبسَط، 3- عالم و متعلّم، 4- رد علی القدریه، 5- وصیة وَ بوُندَن باشقَه کِتابلَرِی هَم باردوُر. اِیندِی، اوُ کِیشِی قَیسِی کِتابِیدَه مَنَه بُو فَتوانِی بِیرگنلَر؟ اوُ کِیشِینِینگ اَبُو یُوسُف رَحِمَهُ الله گه اوُحشَه گن مَخصُوص شاگِردلَرِی  یاکِی اوُنگه اوُحشَه گنلَرنِی هَم اَثَرلَرِی مَوجُود. قَنِی؟ بُو قَیِیردَه؟ مَنَه بُو حُکم قَیِیردَن کِیلگن؟  حوُپ، یوُق. دِیمَک، اِیندِی یوُق بوُلگندَن سوُنگ یاکِی اَگرچِی اَمرِی مَحال بوُلگن تَقدِیردَه هَم، سِین اوُ کِیشِینِینگ مَنضوُرِیدَگِی کِیشِیلَر، اوُلَرنِینگ قَیسِی طائِفَه یا گوُرُوهگه تِیگِیشلِی اِیکَه نِینِی مُشَخَّص قِیلِیشِینگ کِیرَک؟ چوُنکِی مُستَثنا قِیلِینمَه گن حالدَه شِیعَه لَرگه مُنتَسِب بوُلگن غوُلّاتلَرنِی هَر بِیر طائِفَه سِی اَهلِی سُنَّت دِیب مَعرُوف بوُلگن فِرقَه لَرنِی اِماملَرِی تامانِیدَن تَکفِیر قِیلِینِیشگن، بوُندَن آلدِین اِیسَه اوُلَر شِیعَه لَر قَبوُل قِیلَه دِیگن اِماملَر، اَئِمَّه لَر تامانِیدَن تَکفِیر قِیلِینگن وَ حَتَّی اوُلَرگه نِسبَتًا شِددَتلِیراق هَم مُناسَبَتدَه بوُلِیشگن، اوُلَر بارَه سِیدَه نِهایَتدَه کوُپ رِوایَتلَر مَوجُود. قَنِی، بُو یِیردَه اَنِیق قِیلییب بِیرگِین، مَنظُورِینگدَگِی طائِفَه قَیسِی؟ قَیسِی گوُروُهدَن؟

مَنَه بوُندَن سوُنگ شوُنِی هَم مُشَخَّص قِیلِیشِینگ لازِمکِی، مَنَه بُو خاص وَ مُشَخَّص گوُرُوهنِی تَکفِیر قِیلِیشدَگِی دَلِیللَرِی نِیمَه لَردَن عِبارَت بوُلگن؟ چوُنکِی اِمامِی شافِیعِی رَحِمَهُ الله اَیتَه دِیکِی:       «لیس لأحد دون رسول الله صلی الله علیه وسلم الا بالاستدلال” رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمدَن باشقَه هِیچ قَندَی شَخص دَلِیل کِیلتِیرمَسدَن توُرِیب نَظَر بِیرِیشگه حَققِی یوُق.

یَعنِی شَخصلَرنِینگ فَتوا وَ نَظَرِینِینگ شَرعِی اِعتِبارِی شَخصنِی اوُزِیگه اِیمَس، بَلکِی دَلِیللَرگه، اِستِدلالگه باغلِیق بوُلَه دِی؛ رَسُول الله صلی الله عَلَیهِ وَسَلَّمدَن سوُنگ هِیچ قَندَی شَخص بوُندَی جایگاهگه اِیگه اِیمَس وَ اِیگه بوُلمَیدِی هَم، یَعنِی شَخصِیَتِی اوُنِی نَظَرِینِی صِحَتِینِی تَصدِیقلَی آلمَیدِی. بِیزلَر مَنَه بوُ عَزِیز، عَمَللِی عالِملَرنِینگ کِیلتِیرگن دَلِیللَرِیگه ،نَظَرلَرِیگه تابِع بوُلَه مِیز، اوُلَرنِی شَخصِیَتلَرِیگه یاکِی مَنَه بُو بُویُوک کِیشِیلَرنِی اِسم وَ رَسملَرِیگه اِیمَس. اوُلَرنِینگ اوُزلَرِی هَم شوُنِی هاحلَشگن وَ شوُنگه تَرغِیب قِیلِیشگن. خُداوَند اوُلَرنِی هَمَّه سِینِی رَحمَت قِیلسِین.

مَنَه بُو بُویُوک اِمام وَ باشقَه اِماملَر حَقِیدَه مِینِی بِیلگه نِیم شُوکِی، هَرگِیز مَنَه بُو بُویُوک اِمام هَمَّه شِیعَه لَرنِی یا هَمَّه صوُفِیلَرنِی تَکفِیر قِیلگه نِینِی کوُرمَه گنمَن. شُبهَه سِیز، سِیزنِی مَنَه بوُ اِدَّعایِینگِیز مَنَه بوُ بُویُوک اِمامگه نِسبَتاً کَتتَه توُحمَت حِسابلَه نَه دِی، سِیز اوُنِی اِثبات قِیلِیشِینگِیز کِیرَک. سِیز مَنَه  بُوندَی توُحمَتنِی اِدَّعا قِیلوُچِی بوُلَه سِیز وَ اوُنِی آشکار دَلِیللَر، حُجَّتلَر بِیلَن اِثبات قِیلِیشِینگِیز لازِم بوُلَه دِی، بُو سِیزنِینگ وَظِیفَه نگِیز.  «الْبَيِّنَةُ عَلَى الْمُدَّعِي، وَالْيَمِينُ عَلَى مَنْ أَنْكَرَ».

اِمامِی اَبُو حَنِیفَه رَحِمَهُ الله اوُزِینِی دَورِیدَگِی اِینگ دانا کِیشِیلَردَن وَ اِینگ کَتتَه عالِملَردَن بِیرِی بوُلِیب، اوُ کِیشِی توُرلِی- هِیل مَجلِسلَردَه خَوارِجلَر بِیلَن مُناظَرَه اوُتکَه زَردِی وَ حَتَّی شوُ مَنظوُر بِیلَن بَصرَه گه سَفَرگه چِیقَردِیلَر. اِمامِی اَبُو حَنِیفَه رَحِمَهُ الله آچِیق – آیدِین اَیتَردِیکِی، اَهلِی قِبلَه نِی تَکفِیر قِیلِیش جائِز اِیمَس.   «لا نکفر احدا من اهل القبله بذنب مالم یستحله»؛   “بِیزلَر اَهلِی قِبلَه دَن هِیچ کِیمنِی گوُناه وَ مَعصِیَت سَبَبلِی تَکفِیر قِیلمَیمِیز، تا وَقتِیکِی اوُنِی حَلال قِیلِیب آلمَه گوُنلَرِیچَه.”

اَمّا شوُنِی هَم یَحشِی بِیلِینگلَرکِی،اَبُو حَنِیفَه رَحِمَهُ الله یَعنِی عَمَللِی عالِم، مَنَه بوُ نِهایَتدَه مُهِم، عَمَللِی عالِم، شوُندَی کِیشِی بوُلگن اِیدِیلَرکِی، بَنِی اوُمَیَّه وَ بَنِی عَبّاسنِینگ مِعراثِی حُکوُمَتِیگه قَرشِی شِیعَه حَرَکَتلَرِینِی بَرچَه سِینِی حِمایَه قِیلگنلَر. اوُ کِیشِی خِلافَتنِی مِعراثِی بوُلِیشِی کِیرَک، دِیب حِسابلَه مَسدِیلَر، بَلکِی اوُ اوُزِینِینگ اِسلامِی وَ شوُرائِی رَوِیشِیگه قَیتِیشِی کِیرَک، عَلِی وَ فاطِیمَه نِی نِیوَه رَه لَرِیدَن بِیرِی سَیلَه نِیشِی لازِم وَ ظالِم اِمامگه قَرشِی قِیام قِیلِیش واجِب، دِیب بِیلَردِیلَر. شُو سَبَبلِی هَم مَنَه بوُ ظالِم حُکوُمَتلَرگه قَرشِی قِیام وَ قوُزغَلان اوُچُون فَتوا صادِر قِیلَه دِیلَر وَ شِیعَه بوُلگن زَید اِبنِ عَلِینِی قِیامِینِی آچِیقچَه سِیگه حِمایَه قِیلَه دِیلَر، حَتَّی اوُنگه ماددِی یاردَم هَم جوُنَه تَه دِیلَر وَ اَیتَه دِیلَرکِی:

یاردَم هَم جوُنَه تَه دِیلَر وَ اَیتَه دِیلَرکِی: اَگر اوُ کِیشِی بِیلَن بِیرگه بوُلگن کِیشِیلَر حَسَن رَضِیَ الله عَنهُ نِی تَرک قِیلمَه گن کِیشِیلَردِیک بوُلِیشلَرِینِی بِیلگه نِیمدَه، مِین زَید بِیلَن قِیام قِیلَردِیم. یَعنِی اوُ کِیشِی زَید بِیلَن بِیرگه بوُلگن کِیشِیلَر، اوُ کِیشِینِی حوُددِی حُسَینگه اوُحشَب تَرک قِیلِیب تَشلَب کِیتِیشلَرِینِی هَم یَحشِی بِیلگن اِیدِیلَر، لِیکِن اوُ کِیشِیگه ماددِی یاردَم جوُنَتگنلَر. اوُ کِیشِینِینگ زِندان بَند بوُلِیشلَرِیگه هَم اِسلامِی حُکوُمَتنِی قَیتَه رِیش وَ قُرَیشدَن، عَلِینِی خانَدانِیدَن بِیرکِیشِینِی سَیلَه نِیشِیگه باغلِیق بوُلگن مَنَه شوُ اِنقِلابِی غایَه لَر، اوُ کِیشِینِینگ اوُزِی هَم شَرعِی دِیب حِسابلَه مَیدِیگن حاکِمِیَتدَن اوُزاق یوُرِیشلَرِیگه سَبَب بوُلگن اِیدِی. زِندان بَند بوُلگن پَیتلَرِیدَه اوُ کِیشِینِی زَهَرلَه شَه دِی، عَقِیدَه سِینِی اِثبات قِیلِیش یوُلِیدَه اوُ کِیشِی جانلَرِینِی هَم بِیرَه دِیلَر وَ جانِی بِیلَن اوُزِینِینگ یوُلِینِی حَق اِیکَه نِیگه گوُواهلِیک هَم بِیرَه دِی. اِمامِی اَبُو حَنِیفَه رَحِمَهُ الله ، اوُ کِیشِیگه  نِسبَتاً قِیلِینَه یاتگن جُودَه کوُپ توُحمَتلَردَن پاک بوُلگن عَمَللِی عالِم بوُلَه دِیلَر.   

اَلسَّلامُ عَلَیکُم، مُرتَدلَرنِینگ مُسُلمانلَرنِی اوُستِیدَه حاکِمِیَت قِیلِیشلَرِینِینگ اَساسِی عِللَتِی نِیمَه؟

مُختَصَر صُورَتدَه اَیتگندَه، مُرتَدلَرنِینگ مُسُلمانلَرنِی اوُستِیدَه حُکمرانلِیک یوُرگِیزِیشلَرِینِی اِینگ مُهِم عِللَتِی قوُیِیدَگِیلَردَن عِبارَت:

– اوُلَردَن بِیرِی اِسلامِی حُکوُمَتنِی و اِسلامِی حُکوُمَتنِی قُدرَتِینِی یوُقلِیگِی بُولِیب، بُو جُودَه کَتتَه قُدرَت بوُشلِیغِینِی اِیجاد قِیلگن وَ بوُتوُن تَرِیخ دَوامِیدَه مُرتَدلَرنِینگ ظاهِر بُولِیشلَرِی اوُچُون اِینگ کَتتَه فُرصَت بوُلگن اِیدِی.

– یَنَه بِیر عِللَتِی آدَملَرنِینگ تَفَرُّق بِیلَن بوُلغَنگن شِیرک کَسَللِیگِیگه مُبتَلا بوُلِیشلَرِیدوُر. کوُرمَه یَپسِیزلَرمِی عَصرلَردَن بوُیان هَلِی – هَنوُز هَم اوُزَرا قِیرغِین بِیلَن مَشغوُل بوُلِیشیَپتِی؟ اوُلَر گوُناهکاردوُرلَر، بوُلِیب هَم اِینگ بَتتَر گوُناهنِی یَعنِی تَفَرُّق وَ قُدرَتسِیزلِیک گوُناهِیگه دوُچار بوُلِیشگن. زَلِیللِیک وَ سُوستلِیککَه دوُچار بُولِیشگن، اوُلَر شوُرا آرقَه لِی اوُزَرا وَحدَتنِی قوُلگه کِیرِیتَه آلِیشمَیدِی وَ مُشتَرَک نوُقطَه لَر وَ مُشتَرَک شَرعِی مَنفَعَتلَر بُویِیچَه واحِد قُدرَتنِی تَشکِیل قِیلَه آلِیشمَیدِی. شُو سَبَبلِی هَم اُبُوهَتسِیزلِیک، سوُستلِیک وَ زَلِیللِیک اوُلَرنِی مُتَّحِد مُرتَدلَرنِی قَرشِیسِیدَه شوُندَی وَضِیعیَتگه سالِیب قوُیگنکِی، مُتَّحِد مُرتَدلَرنِی حاکِمِیَتِی اوُلَر اوُچُون حوُددِی عَذابگه اوُحشَب اوُلَرنِی اوُستِیدَه دَوام اِیتَه دِی، مادامِیکِی اوُلَر شوُ وَضِیعیَتدَه قالِیشَر اِیکَن وَ اوُزلَرِینِی اِصلاح قِیلِیشمَس اِیکَن وَ قُدرَتنِی کَسب قِیلِیش یوُلِیگه توُشِیشمَس اِیکَن، مَنَه بُو مُصِیبَت شوُ حالَتدَه دَوام اِیتَه دِی. جَزا عَمَلنِی جِنسِیگه قَرَب بِیرِیلَه دِی.

یَنَه بِیرِی آشکار کافِرلَرنِینگ مَخصُوصاً تَشقِی آشکار کافِرلَرنِینگ بوُتوُن جَهان سِکوُلارِیست قُدرَتلَرِی قالِیبِیدَگِی مِثلِی کوُرِیلمَه گن حالدَه مُرتَدلَرنِی حِمایَه قِیلِیشِی وَ قوُللَب – قُوَّتلَه شِی بوُلَه دِی.

سَلام،  رِددَه  حَددِی شَرعِی حُدُودلَردَنمِی یاکِی حُکوُمَتنِی جَزالَه لَرِیدَنمِی؟

 اَگرچِی رِددَه دَه جِنایَتچِینِی جَزاسِی اوُلِیم وَ اوُلدِیرِیلِیش بوُلسَه هَم، – اَلبَتَّه مَنَه بُو بارَه دَه  هِیچ کِیم شَک وَ اِیختِلاف قِیلمَیدِی – اَمّا اوُلَمالَرنِی بَعضِیسِی شوُنگه اِیشانِیشَه دِیکِی، رِدَّه نِی حُکمِی اوُلِیم بُولسَه هَم، اَمّا اوُ شَرعِی حُدوُدلَردَن حِسابلَنمَیدِی، بَلکِی جَزانِی بِیر نَوِیدوُر؛ لِیکِن کوُپچِیلِیکنِی نَظَرِی بوُیِیچَه بُو حُکم هَم شَرعِی حُدوُدلَردَن بِیرِی بوُلَه دِی وَ حُدوُدلَر 7 بوُلِیمگه تَقسِیملَه نَه دِی وَ دُنیاوِی حَیاتنِی ضَرُورِیَتلَرِینِی مُخافِظَت قِیلِیش اوُچُون اِجرا قِیلِینَه دِی:

• رِدَّه وَ مُرتَدلَر حَددِینِی اِجرا قِیلِینِیشِی اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی وَ جَمِیعیَتدَگِی اِجرائِی قُدرَتنِی مُخافِظَت قِیلِیش، هَمدَه مُسُلمانلَرنِینگ اِیمانِی سَلامَتلِیگِینِی مُخافِظَت قِیلِیش اوُچُون.
• قَصاص حَددِی اِنسانلَرنِی جانِینِی مُخافِظَت قِیلِیش اوُچُون.
• زِنا حَددِینِی اِجرا قِیلِینِیشِی فَحشنِی آلدِینِی آلِیش وَ نَسلنِی مُخافِظَت قِیلِیش اوُچُون.
• توُحمَت قِیلِیش حَددِینِی (قَذف نِی) اِجرا قِیلِینِیشِی ناموُس و َآبرُونِی مُخافِظَت قِیلِیش اوُچُون.
• مَست قِیلوُچِی وَ حوُشنِی کِیتکَه زُوچِی نَرسَه لَرنِی حَددِینِی اِجرا قِیلِینِیشِی جَمِیعیَتنِینگ عَقلِی وَ فِکرِی سَلامَتلِیگِینِی مُخافِظَت قِیلِیش اوُچُون.
• اوُغرِینینگ حَددِینِی اِجرا قِیلِینِیشِی ( یَعنِی سَرِقَةٌ) مال وَ بایلِیکنِی مُخافِظَت قِیلِیش اوُچُون.
• قَراقچِیلِیک حَددِینِی اِجرا قِیلِینِیشِی (حَرّابَة) جان وَ مالنِی مُخافِظَت قِیلِیش اوُچُون.

مَنَه بُو حالَتدَه، شوُنِی اَیتسَه بوُلَه دِیکِی، رِدَّه هَم شَرعِی حُدُودلَردَن بِیرِی حِسابلَه نَه دِی،اوُ اِسلامِی حُکوُمَتنِینگ قُدرَتِینِی مِعزانِیگه مُناسِب رَوِیشدَه یاکِی اِسلامِی جَماعَتلَرنِینگ قُدرَتِینِی مِعزانِیگه کوُرَه عَمَلگه آشِیرِیلَه دِی. اَگر اِسلامِی حُکوُمَتگه اِیگه بوُلمَه سَک، مُسُلمانلَرنِینگ اَمِیرِینِی یا رَهبَرِینِی زَمان وَ مَکاندَگِی تَشخِیصِیگه، نَظَرِیگه کوُرَه وَ اوُ تَشخِیص بِیرگن مُناسِب اوُرِینلَر بوُیِیچَه اِجرا قِیلِینَه دِی. مُرتَدنِی حَددِینِی اِجرا قِیلِیش بُویِیچَه رَهبَرنِی نَظَرِی بِیلَن تَشخِیص بِیرِیلگن مَوقِع وَ ظُرُوفلَرگه دِققَت قِیلِیشلِیک جوُدَه مُهِمدوُر.

سَلام، مَنَه بُو فِطرِی وَ مِللِی مُرتَدلَر نِیمَه دِیگه نِی بِرادَر؟ مَنَه بُولَر قَیِیردَن کِیلگه نِینِی وَ اوُلَرنِی اوُرتَه سِیدَگِی فَرق نِیمَه اِیکَه نِینِی فَهملَی آلمَه دِیک؟

مَنَه بوُلَرنِی شِیعَه لَرنِی فِقهِیدَن کِیلگن، اوُلَرنِی فِکرِیچَه مُرتَد اِیککِی نَولِی بُولَه دِی. فِطرِی مُرتَد شوُندَی کِیشِیکِی، آتَه – آنَه سِینِی بِیرِی یاکِی هَر اِیککاوِی اوُنِی نوُطفَه سِی باغلَنگن پَیتِیدَه یا توُغِیلگن پَیتِیدَه مُسُلمان بوُلِیشگن وَ مَنَه بوُ شَخص بَلاغَت یاشِیگه یِیتگچ اِسلامنِی اِظهار قِیلَه دِی وَ بوُنِی کِیتِیدَن اِسلامدَن چِیقِیب کِیتَه دِی. مَنَه بُو فِطرِی مُرتَد دِییِیلَه دِی. مِللِی مُرتَد هَم شوُندَی کِیشِیکِی، آتَه – آنَه سِی اوُنِی نوُطفَه سِی باغلَنگن پَیتِیدَه    کافِر بوُلِیشگن وَ بوُ شَخص بَلاغَتگه یِیتگندَن سوُنگ کُفرِینِی اِظهار قِیلَه دِی وَ سوُنگرَه اِسلام کِیلتِیرَه دِی، بوُندَن سُونگ اِیسَه اِسلامدَن یوُز اوُگِیرَه دِی وَ کُفرِینِی اِظهار قِیلَه دِی، مَثَلاً بِیر یَهُودِی مُسُلمان بوُلَه دِی کِییِین اِیسَه قَیتَه دَن یَهُودِیَتگه قَیتَه دِی. حوُپ، مَنَه بُو مُرتَد مِللِی دِییِیلَه دِی.

بوُلَرنِی اوُرتَه سِیدَگِی فَرق شوُکِی، شِیعَه لَرنِی نَزدِیدَه مُرتَد بوُلگن مُسُلمان زادَه یَعنِی اوُنگه فِطرِی مُرتَد دِییِیلَه دِیگن کِیشِینِی تَوبَه سِی ظاهِیرِیگه کوُرَه دُنیادَه قَبوُل قِیلِینمَیدِی وَ اَلبَتَّه اوُلدِیرِیلِیشِی کِیرَک. اَلبَتَّه خُدانِی نَزدِیدَه قَبوُل بوُلِیشِی موُمکِین، اَمّا مِللِی مُرتَدنِی یا کافِرزادَه نِی تَوبَه سِی قَبوُل قِیلِینَه دِی. اوُلَرنِی اوُرتَه سِیدَگِی فَرق شوُ.

اَگر بِیر کِیشِی مُرتَد کِیشِینِی جَزالَه نِیشِینِی وَ اوُنِی اوُلدِیرِیشنِی اِنکار قِیلسَه، اوُنِی حُکمِی نِیمَه بوُلَه دِی؟

اَگر شَخص هِیچ قَندَی شَک وَ شُبهَه سِیز مُتَخَصِّص قاضِیلَر تامانِیدَن توُرتتَه لِیک کَنَل آرقَه لِی توُرتتَه لِیک فِیلتِیرلَردَن اوُتکَه زِیلگن بوُلسَه وَ شَخصگه اِیشانچ بِیلَن مَعلوُم وَ مُشَخَّص بوُلسَه کِی، فَلانچِی اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگه اَساساً مُرتَد حِسابلَنگن، اَمّا بُو شَخص قَصددَن وَ اوُزِینِی اِیختِیارِی بِیلَن اوُنِی اِنکار قِیلسَه، کَلِیمَه لَرگه اِعتِبار بِیرِینگلَر، یَحشِیلَب دِققَت قِیلِینگلَر: آگاهانَه، قَصددَن وَ اوُزِینِی اِیستَه گِی بِیلَن اوُنِی اِنکار قِیلسَه، اوُنِی حُکمِی اَلله نِی اَحکاملَرِیدَن بِیرِینِی اِنکار قِیلگن کِیشِینِی حُکمِیگه اوُحشَیدِی. اِبنِ حَزم اَندَلوُسِی رَحِمَهُ الله اَیتَه دِیکِی: آچِیق وَ آشکار کُفرلَرنِی بِیرِی شوُکِی، عَقِیدَه نگ قوُیِیدَگِیچَه بوُلسَه یا اوُنِی کافِرلِیگِینِی سِین بِیلگن کافِرنِی اوُستِیدَگِی مُرتَدنِی اوُلدِیرِیش واجِب بوُلگن حُکمنِی بِیکار قِیلسَه بوُلَه دِی، دِیب خَیال قِیلِیشِینگدوُر. سُونگرَه مَنَه بوُنگه هَم قَناعَت قِیلمَه سَنگ وَ اوُنگه نَماز هَم اوُقِیسَنگ وَ اوُنگه مَغفِیرَت طَلَب قِیلِیب دُعا قِیلسَنگ، بُولِیب هَم سِین بوُندَی شَخصنِینگ کافِر اِیکَه نِینِی یَحشِی بِیلَه سَن. حوُپ، اِیندِی مَنَه بُو اَکثَر اوُلَمایِی سُوء وَ دِینفُرُوش مُلّالَرنِی،خائِنلَرنِی،سَلطَنَت مَعرُوضَه چِیلَرِینِی وَضِیعیَتِی بوُلَه دِی،بِیزلَر بوُنِی نَمُونَه سِینِی بِیر قَنچَه مَرتَه قَیتَه – قَیتَه کوُرگنمِیز.

سَلام، نِیمَه اوُچُون اِمامِی عَلِی عَلَیهِ السَّلام مُرتَدلَرگه قَرشِی جَنگلَردَه باشقَه خَلِیفَه لَر بِیلَن بِیرگه اِیشتِراک اِیتمَه گن؟

نِیمَه اوُچُون؟ عَلِی رَضِیَ الله عَنهُ هَم حوُددِی باشقَه صَحابَه لَرگه اوُحشَب مُرتَدلَرگه قَرشِی جَنگلَردَه اِشتِراک اِیتگن وَ بَنِی حَنِیفَه دَن اَسِیر آلِینگن کَنِیز اوُ کِیشِینِی اوُلوُشِی بوُلگن وَ اوُ کِیشِی بُو کَنِیزدَن مُحَمَّد حَنِیفَه ناملِی فَرزَندلِی بوُلگنلَر. توُغرِیمِی؟ مَنَه بوُندَن کوُرِینِیب توُرِیبدِیکِی، عَلِی رَضِیَ الله عَنهُ هَم باشقَه صَحابَه رَضِیَ الله عَنهُم بِیلَن بِیرگه مُرتَدلَرگه قَرشِی جَنگلَردَه بِیر هِیل نَظَرگه اِیگه بوُلگنلَر وَ عَلِی رَضِیَ الله عَنهُ نِی کوُز- قَرَشِی بُویِیچَه مُرتَدلَر جِبهَه سِیگه قَرشِی جَنگلَر توُغرِی سَنَلگن. اَگر توُغرِی بوُلمَه گندَه عَلِی رَضِیَ الله عَنهُ بُو جَنگلَردَه اِیشتِراک اِیتمَه گن بوُلَردِیلَر.

سَلام، مِین عَلِی شِیعَه لَرِیدَن بوُلَه مَن، مِین غوُلّاتلَردَن بِیزارمَن، اوُلَر شِیعَه لَرنِی آرَه سِیدَه بوُلَه دِیمِی یا اَهلِی سُنَّتنِی آرَه سِیدَنمِی بوُنِی فَرقِی یوُق؟ مِین سِیزنِی دَرسلَرِینگِیزنِی کوُزَتدِیم. مِینِی اِیشِیتِیشِیم بُویِیچَه، داعِش شِیعَه وَ سُنِّیلَردَن عِبارَت هَمَّه طائِفَه لَرنِی اَهلِی اِسلام اِیمَس، بَلکِی اِسلامگه مُنتَسِب دِیب بِیلَه دِی. اَمّا، شِیعَه لَردَن باشقَه لَرگه عُذر کِیلتِیرَه دِی، لِیکِن شِیعَه لَرگه کِیلتِیرمَیدِی، مَنَه بُو اِیککاوِینِی اوُرتَه سِیدَگِی عَدالَتسِیزلِیک اِیمَسمِی؟

حوُپ،توُغرِی سِیز دَولَه نِینگ بَحثلَر وَ دِراسَتلَر مَرکَزِینِینگ شِیعَه لَرنِی طائِفَه لَرِی حَقِیدَگِی شَرعِی حُکم نامِی آستِیدَگِی 96 شَمسِی یِیلنِی تِیر آیِیدَه چِیققَن مَقالَه سِینِی اَیتَه یَپسِیز: ” اِسلامدَگِی شِیعَه طائِفَه لَرِی” مُنتَسِبدوُرلَر، اوُلَر لا اِلَه اِلّا الله نِی نوُطق قِیلَه دِیلَر وَ نَماز اوُقِیدِیلَر وَ زَکاتنِی بِیرَه دِیلَر وَ رَمَضاندَه رُوزَه توُتَه دِیلَر وَ حَجنِی عَدا قِیلَه دِیلَر. حوُپ، مَنَه بُو دَلِیللَرگه کوُرَه اوُلَر بُو عَمَللَرنِی قِیلِیشَه دِی وَ اوُلَر اِسلامدَگِی شِیعَه لَرنِی “مُنتَسِب” طائِفَه سِی، دِیگن اِیدِی. دَولَه نِینگ اَخبارات دِیوانِی 1396 یِیلنِی دِیی آیِیدَگِی نَباء هَفتَه نامَه سِینِی 113 سانِیدَه اوُتگن بِیر نِیچَه کوُنلَر مابَینِیدَه “اِی اَهلِی اِیران دَستَگلَرگه مَحکَم چَنگ اوُرِینگلَر” ناملِی بَیاننامَه سِیدَه هَم، حَنَفِیلَر وَ شافِیعِیلَر عُمُومِی قِیلِیب اَیتگندَه اِیراندَگِی اَهلِی سُنَّت دِیب مَعرُوف بوُلگن فِرقَه لَرنِی هَمَّه سِینِی اوُلَر اِسلام وَ سُنَّتگه “مُنتَسِب” بوُلگنلَر دِیگن نام بِیلَن ناملَیدِی وَ اَیتَه دِیکِی: رافِیضِی وَ مُشرِک شِیعَه لَرِی یَشَیدِیگن مِنطَقَه لَردَه وَ اوُ یِیرلَردَه اِسلام وَ سُنَّتگه (اَهلِی سُنَّت) “مُنتَسِب” بوُلگنلَر یَشَیدِیگن مِنطَقَه لَردَه ساکِن بوُلگنلَر. بُونِی تَرجِیمَه قِیلگن بَندَه خُدا اَهلِی سُنَّت سوُزِینِی قَوسنِی اِیچِیگه اَجرَه تِیب قوُیگن.

یَعنِی مَنَه بُو بِرادَرلَرِیمِیزنِی کوُز- قَرَشِی بُویِیچَه شِیعَه لَرنِی بَرچَه طائِفَه لَرِی اِسلامگه “مُنتَسِب” دِییِیلَه دِی، بوُلِیب هَم بِیزلَر اوُلَرنِی کوُپِینِی غوُلّات دِیب سَنَیمِیز. حوُپ، اِیندِی اوُلَرنِی کوُز- قَرَشِی بوُیِیچَه شِیعَه لَرنِی بَرچَه طائِفَه لَرِی اِسلامگه “مُنتَسِب” بُولسَه وَ اِیراندَه اَهلِی سُنَّت دِیب مَعرُوف بوُلگن فِرقَه لَر هَم، اَهلِی سُنَّت یا اَهلِی اِسلام اِیمَس، بَلکِی اِسلام وَ سُنَّتگه  “مُنتَسِب” دِییِیلَه دِی. چوُنکِی اَهلِی اِیران باشقَه بِیر نَرسَه، اَهلِی اِسلام وَ اَهلِی سُنَّت باشقَه بِیر نَرسَه. مَنَه  بُو کَلِیمَه لَردَن فایدَه لَه نَه یاتگن کِیشِیلَر عاددِی کِیشِیلَر اِیمَس، اوُلَر بُو کَلِیمَه لَرنِی قَیِیرلَردَه فایدَه لَه نِیش کِیرَکلِیگِینِی جوُدَه هَم یَحشِی بِیلِیشَه دِی. اَگر اوُلَر اَهلِی اِیران دِییِیشسَه، بُو مَسَلَه فَرق قِیلَه دِی، توُغرِمِی؟ اِیندِی اِسلام وَ سُنَّتگه مُنتَسِبلَر یاکِی اِسلامگه مُنتَسِب، دِییِیشلِیک اَهلِی اِسلام بِیلَن تَققاسلَنگندَه باشقَه – باشقَه نَرسَه لَر حِسابلَه نَه دِی. حوُپ، اوُلَرنِی مَنَه بُو کوُز- قَرَشِی بوُیِیچَه اوُلَر اِسلام اَهلِی اِیمَس،بَلکِی اِسلام وَ سُنَّتگه مُنتَسِب بوُلگنلَر سَنَلَه دِی، بُو یِیردَه شافِیعِیلَرنِی 12 اِماملِیک شِیعَه دَن یاکِی حَنَفِیلَردَن یا سَلَفِیلَردَن یا اِخوانِیلَردَن فَرقِی یوُق، اوُلَرنِی هَمَّه سِی مَنَه بوُ بِرادَرلَر اوُچُون اَهلِی اِسلام اِیمَس، اِسلام وَ سُنَّتگه مُنتَسِب بوُلگنلَر حِسابلَه نَه دِی. “مُنتَسِب” یَعنِی نِسبَت بِیرِیلگن. حاضِر بوُنِی توُغرِی یا ناتوُغرِی اِیکَه نِینِی اِحتِمالِی بار. بَعضِی اوُرِینلَردَه بَتَفصِیلراق تَدقِیقاتلَر وَ تِیکشِیرُولَر نَتِیجَه سِیدَه مَنَه بُو نِسبَتلَه نِیشنِی خَطا اِیکَه نِی اِحتِمالِی کوُپراق بوُلَه دِی. یَعنِی نِسبَت بِیرِیلگن پَیتدَه، بُو یِیردَه اوُنِی توُغرِیلِیگِی یا ناتوُغرِیلِیگِی بارَه سِیدَه شَک،شُبهَه بار؟

اَمّا اَگر فَلان اَهلِی دِییِیلَه دِیگن بوُلسَه، اوُندَه شَک وَ گوُمان مَوجُود اِیمَس، عادَتدَه اوُشَه یِیردَه ساکِن بوُلگنلَرگه اَیتِیلَه دِی. عائِلَه مَعناسِیدَه کِیلَه دِی،سَزاوار وَ شایِیستَه مَعناسِیدَه کِیلَه دِی:  

•  ساکِن وَ مُقِیم شوُنگه اوُحشَیدِیکِی:             وَإِذْ قَالَ إِبْرَاهِیمُ رَبِّ اجْعَلْ هَذَا بَلَداً آمِناً وَارْزُقْ أَهْلَهُ مِنَ الثَّمَرَاتِ مَنْ آمَنَ مِنْهُم بِاللّهِ وَالْیَوْمِ الآخِرِ» (بقره/آیه 126)،) اِیسلَنگ: اِبراهِیم: “اِی پَروَردِیگار، بُو شَهَرنِی تِینچ شَهَر قِیلگِین وَ اوُنِینگ اَهللَرِیدَن اَلله گه وَ آخِیرَت کوُنِیگه اِیشانوُچِیلَرنِی توُرلِی مِیوَه لَر بِیلَن رِزقلَنتِیرگِین”، دِیگه نِیدَه، اَلله تَعالَی: “کافِرلَرنِی هَم بِیر آز فایدَه لَنتِیرِیب، سوُنگرَه دوُزَخ عَذابِیگه دوُچار قِیلَه مَنکِی، بُو اِینگ یامان عاقِبَتدِیر”، دِیدِی.
• یاکِی عائِلَه حَقِیدَه هَم اَیتِیلَه دِی، یَعنِی اَهلِی دِیب عائِلَه سِیگه نِسبَتاً اِیشلَه تِیلَه دِی:    «إِذْ قَالَ مُوسَى لِأَهْلِهِ إِنِّی آنَسْتُ نَاراً» (نمل/ آیه( 7،  موُسَی اَهلِی عائِلَه سِیگه :”مِین آلاو کوُرِیب قالدِیم. سِیزلَرگه اوُندَن بِیران خَبَر کِیلتِیرُورمَن یاکِی سِیزلَرگه اِیسِینِیب آلِیشِینگِیز اوُچُون بِیر اوُت – چوُغ کِیلتِیرُورمَن”، دِیگه نِینِی اِیسلَنگ!

یَنَه اَهل دِیگندَه: اَهلِی اِسلام – مُسُلمانلَر هَم نَظَردَه توُتِیلَه دِی، اوُلَر اِسلامنِی اِیچِیدَه ساکِن بوُلگن کِیشِیلَر بوُلِیب ساکِن بوُلگن جایلَرِینِی دارُ الاِسلام دِییِیلَه دِی؛ توُغرِیمِی؟ اوُلَر اَهلِی اِسلام وَ مُسُلمانلَر حِسابلَه نَه دِی. بوُ دِیارنِی هَم دارُ الاِسلام دِییِیلَه دِی. یاکِی بوُلمَه سَم کُفر اَهلِی – کافِرلَر دِییِیلگندَه کُفردَه ساکِن بوُلگن مُقِیم کِیشِیلَر نَظَردَه توُتِیلَه دِی وَ اوُلَرنِی دِیارِیگه هَم دارُ الکُفر دِییِیلَه دِی. رِیددَه اَهلِی – مُرتَدلَر بوُلِیب، رِیددَه دَه ساکِن بوُلگن کِیشِیلَردوُر، اَهلِی زِمَّه – یَعنِی زِمَّه بوُلِیشگه شایِیستَه بوُلگن کِیشِیلَر یاکِی زِمِّی آدَملَر. اَهلِی سُنَّت – سُنَّت ساکِنلَرِی، مُقِیملَرِی یَعنِی سُنَّت بِیلَن تَنِیلگن وَ اوُ بِیلَن مُوافِق بوُلگن کِیشِیلَر.  مَنَه بوُ اوُرِینلَردَه شَک وَ گوُمان مَوجُود اِیمَس. سِین حاضِر بُو یِیردَه ساکِنسَن وَ بوُ یِیرنِی اَهلِی یاکِی فَلان جاینِی اَهلِی بوُلَه سَن. بوُ بارَه دَه شُبهَه نگ بارمِی؟ شُبهَه لَه نَه سَنمِی؟ شُبهَه نگ یوُق؟ سِینِی عَیالِینگ،بِرادَرِینگ، آپَه – سِینگلِینگ سِینِی اَهلِینگ اِیکَنلِیگِیدَه شُبهَه لَنمَیسَن.

حوُپ، اِیندِی اوُلَرنِی هَمَّه سِی اِسلامگه “مُنتَسِب” بوُلِیب شِیعَه نِی شافِیعِی بِیلَن  یا حَنَفِی بِیلَن یا باشقَه لَر بِیلَن فَرقِی بوُلمَه گندَن سُونگ؛ مَنَه بُو حالَتدَه اوُلَرنِی تَکفِیر قِیلِیش بارَه سِیدَه هَم بَرچَه سِیگه نِسبَتاً بِیر هِیل مُعامَلَه قِیلِینِیشِی کِیرَک بوُلَه دِی. حَنَفِینِینگ یا شافِیعِینِینگ اِسلامدَه قالِیشِیگه بائِث بوُلَه دِیگن نَرسَه لَرنِی حوُددِی اوُزِی، 12 اِماملِیک شِیعَه نِینگ هَم اِسلامدَه قالِیشِیگه سَبَب بوُلَه آلَه دِی. اَگر بِیر حَنَفِی یا شافِیعِی یا سَلَفِی یا باشقَه لَر اوُچُون عُذر مَوجُود بوُلَر اِیکَن، 12 اِماملِیک شِیعَه لَر اوُچُون هَم شُو عُذرلَر مَوجوُد. اَگر اَهلِی سُنَّت دِیب مَعرُوف بوُلگن فِرقَه دَگِی شَخصنِینگ بوُلغَه نِیشلَرِینِی تَشخِیص بِیرِیش اوُچُون توُرت مَرحَلَه وَ توُرت فِیلتِیر وَ مُتَخَصِّص قاضِیلَردَن فایدَه لَه نِیلَه دِیگن بوُلسَه، حوُددِی شوُ نَرسَه لَردَن 12 اِماملِیک شِیعَه اوُچُون فایدَه لَه نِیش کِیرَک. دَرحَقِیقَت دَولَه نِینگ حُکمِیگه اوُحشَب اَهلِی قِبلَه نِی هَمَّه سِیگه نِسبَتاً اِسلامگه  “مُنتَسِب” دِیب بِیر هِیلدَه مُعامَلَه قِیلِینِیشِی لازِم. حاضِر اَگر مَنَه بُو بَیانِیَه لَردَه زِدِّیَتلَر یا مُشکِلاتلَرگه گوُواه بوُلَه دِیگن بُولسَک، بوُنِی یَنَدَه کوپُراق دِققَت، اِعتِبار بِیرِیشمَه گن وَ خَطا قِیلِیشگن دِیگن اِحتِمالنِی بِیرَه مِیز یاکِی بوُلمَه سَم بِیزگه مَعلوُم بوُلمَه گن باشقَه دَلِیللَرگه اِیگه بوُلِیشلَرِی هَم موُمکِین، دِییمِیز.

نِیمَه اوُچُون شِیعَه لَرنِی مَنبَعلَرِیدَن دَلِیل کِیلتِیرَه سِیز وَ اوُلَرنِی رَعیلَرِینِی هَم بَیان قِیلَه سِیز؟

چوُنکِی دِیندَگِی بُویُوک کِیشِیلَر قَیِیردَه لازِم بوُلسَه اوُلَردَن دَلِیل کِیلتِیرِیشگن. مِثال طَرِیقَه سِیدَه اَیتَه دِیگن بوُلسَک، اِمامِی اِبنِ حَزم رَحِمَهُ الله اَیتَه دِیکِی:    “اتّفق جَمِيع أهل السّنة وَجَمِيع المرجئة وَجَمِيع الشِّيعَة وَجَمِيع الْخَوَارِج على وجوب الْإِمَامَة ”  نَمُونَه صِیفَتِیدَه اَیتَه مِیز: اَهلِی سُنَّتنِی بَرچَه سِی، مُرجِیعَه نِی بَرچَه سِی، شِیعَه نِی بَرچَه سِی، خَوارِجنِی بَرجَه سِینِی آلِیب کِیلَه دِی، یَعنِی اَهلِی سُنَّتنِی هَمَّه سِی، مُرجِیعَه نِی هَمَّه سِی، شِیعَه لَرنِی هَمَّه سِی وَ خَوارِجلَرنِی هَمَّه سِی اِمامَتنِی واجِب اِیکَه نِیگه اِتِّفاق قِیلِیشگن. مَنَه بُو زَمِینَه دَه نَمُونَه لَر جوُدَه کوُپ. اَگر بُو یِیردَه دِققَت بِیلَن اِعتِبار بِیرسَنگِیز رافِیضِیلَر یا غوُلّات اِیمَس، بَلکِی شِیعَه کَلِیمَه سِیدَن فایدَه لَه نِیلگن. مِین هَم شِیعَه لَردَن دَلِیل کِیلتِیرگنمَن، رافِیضِیلَردَن یا غوُلّاتدَن اِیمَس. شِیعَه نِی هَم اوُتمِیش تَرِیخِی اَنِیق، مُشَخَّص بُولِیب، اوُ هَم حوُددِی باشقَه فِرقَه لَرگه اوُحشَگن فِرقَه حِسابلَه نَه دِی.

بِیر تاماندَن شِیعَه لَر هَم حوُددِی باشقَه فِرقَه لَرگه اوُحشَه گن بِیر فِرقَه سَنَلَه دِی، بوُندَن تَشقَرِی قُرآندَه هَم اَلله تَعالَی حَق کِیم طَرَفِیدَن اَیتِیلِیشِیدَن قَطعِی نَظَر اوُنِی بَیان قِیلگن. مَنَه بوُ حَق سوُزنِی فِرعَون اَیتگنمِی یا باشقَه کافِرلَرمِی یا حَتَّی شَیطانمِی مُهِم اِیمَس. اِینگ مُهِمِی اوُ حَق سوُزنِی اَیتگنلِیگِیدوُر. بوُنگه اَبُو هُرَیرَه بِیلَن شَیطاننِی مَشهُور داستانِی مِثال بوُلَه آلَه دِی، اوُندَه شَیطان اَیتگن اِیدِیکِی، سِینگه شوُندَی سوُزلَرنِی اوُرگه تَه مَنکِی، اَگر اوُنِی اَیتسَنگ شَیطان سِینگه یَقِینلَشمَیدِی. پَیغَمبَرِیمِیز صَلَّی الله علیه وَسَلَّم اَیتدِیلَرکِی:  صَدَقَهُ وَ هُوَ کَذبه مَنَه بُو یالغانچِی راست اَیتِیبدِی. حَق سوُزنِی کِیمدَن اِیشِیتِیشِینگ مُهِم اِیمَس، اَگر اِسلامِی فِرقَه لَرنِی بِیرِیدَن اِیشِیتسَک هَم اوُنِی رِوایَت قِیلَه مِیز، شَیطاننِی اوُزِیدَن حَق سوُزنِی اِیشِیتسَک هَم اوُنِی رِوایَت قِیلَه مِیز. حَق سوُزنِی کِیم تامانِیدَن کِیلتِیرِیلگه نِی مُهِم اِیمَس. مَنَه بوُ رَوِیشنِی بِیزلَرگه دِین، قُرآن وَ پَیغَمبَرِیمِیزنِی صَحِیح سُنَّتلَرِی اوُرگه تَه دِی. حاضِردَه شِیعَه لَر هَم حوُددِی باشقَه فِرقَه لَر سِینگه رِی یَحشِی نوُقطَه لَرگه اِیگه، حوُددِی باشقَه فِرقَه لَردَن دَلِیل کِیلتِیرگه نِیمِیزدِیک، بِیزلَر شِیعَه لَردَن هَم دَلِیل کِیلتِیرَه مِیز.

سَلام، خُدا مَسِیحِیلَردَن، یَهُودِیلَردَن ، زَردوُشتِیلَردَن جِزیَه آلِینگلَر دِیب دَستوُر بِیرَه دِی، اَمّا باشقَه بِیر جایدَه مُشرِکلَرنِی قَیِیردَه اوُشلَب آلسَنگِیزلَر اوُلدِیرِینگلَر، دِیب بوُیُورَه دِی. مَنَه بُو زِدِّیَت اِیمَسمِی؟

یوُق قَدرلِی دوُستِیم، مِینِی فِکرِیمچَه سِیز مُشرِک وَ مُشرِکلَرنِی مِثاللَرِیدَه خَطا قِیلیَپسِیز. یَهُودِی وَ نَصرانِیلَر اَهلِی کِتابنِی جُملَه سِیدَن بوُلَه دِی وَ مَجُوسِیلَر هَم شِبهِ اَهلِی کِتاب بوُلِیشَه دِی. مَنَه بوُلَرنِی اوُزِیگه خاص قانوُنلَرِی مَوجُود، اِسلام اوُلَر اوُچُون اوُزِیگه خاص قانوُنلَرنِی اِیشلَب چِیقَرگن. مَنَه بُو کِیشِیلَرنِی قَرشِیسِیدَه بوُگوُنگِی کوُندَه سِکوُلارِیست ناملِی کِیشِیلَر مَوجُود بوُلِیب، اوُلَرنِی هَم اوُزِیگه خاص قانوُنلَرِی بار. مِینِی فِکرِیمچَه اوُتگن دَرسلَرِیمِیزدَه بوُ حَقِیدَه  مُفَصَّل صُحبَتلَشگن اِیدِیک. اَگر سِیز مَنَه بوُ دَرسلَرگه مُراجَعَت قِیلسَنگِیزلَر یَحشِیراق توُشوُنِیب آلَه سِیزلَر.

بوُگوُنگِی کوُندَه سِکوُلارِیست دِیب تَنِیلگن مُشرِکلَر اِسلام وَ اوُلِیمنِی آرَه سِیدَه بِیرِینِی تَنلَشلَرِی کِیرَک. شُو سَبَبلِی هَم اَگر اوُلَر اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرگه تَسلِیم بُولِیشمَه سَه، قوُیِیدَگِی آیَتگه شامِل بُولِیشَه دِی:    “فَاقْتُلُواْ الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدتُّمُوهُمْ” ‏ اِعتِبار بِیردِینگِیزمِی؟ اَگر سِیز مَسِیحِی کَلِیمَه سِینِی اوُرنِیگه نَصرانِی کَلِیمَه سِیدَن فایدَه لَنسَنگِیز یَحشِیراق بوُلَردِی. اَلله تَعالَی مَنَه بوُ کَلِیمَه دَن فایدَه لَنگن وَ شوُ اِیش صَحِیحراق بوُلَه دِی. سِیزنِی سَوالِینگِیز بُویِیچَه هِیچ قَیسِی بِیر دَوردَه مُشرِکلَردَن جِزیَه قَبوُل قِیلِینمَه گه نِینِی هَمَّه مِیز یَحشِی بِیلَه مِیز، اِیندِی قَبوُل قِیلِینمَه گندَن سُونگ اَلبَتَّه آلِینمَه گن هَم، اَمّا اوُلَرنِی قَیِیردَه تاپِیلسَه اوُلدِیرِینگلَر، دِییِیلگن. مُشرِکلَر هِیچ قَچان جِیزیَه گه شامِل بوُلِیشگن اِیمَس، بوُ قانوُن اوُلَرگه تِیگِیشلِی بُولمَه گن، بَلکِی اَهلِی کِتابنِی وَ شِبهِ اَهلِی کِتابنِی کافِرلَرِیگه تِیگِیشلِی.

اَلسَّلامُ عَلَیکُم وَ رَحمَةَ الله وَ بَرَکاتُه، ماموُستادَن شوُنِی سُورَه ماقچِی اِیدِیمکِی، مُرتَدلَرنِی فَرزَندلَرِینِی اوُستِیدَه حوُددِی هَرگِیز اِیمان کِیلتِیرمَه گن مُنافِقلَرگه اوُحشَب حُکمِی مُرتَد دِیب حِسابلَب، مُرتَدلَرنِی حُکمِینِی اوُنِی اوُستِیدَه اِجرا قِیلَه آلَه مِیز؟

مِینِی فِکرِیمچَه عَزِیز دوُستِیمِیز، سِیز حُکمِی مُرتَدنِی نِیمَه اِیکَه نِینِی یَحشِی توُشُونمَه گن کوُرِینَه سِیز، دَرسگه مُراجَعَت قِیلِینگ، بُو حَقِیدَه یَنَه قَیتَه دَن اِیضاح بِیرمَه سَک یَحشِیراق بوُلَردِی. حُکمِی مُرتَد وَ حَقِیقِی مُرتَد اِیسَه بِیر قِیاس بوُلِیب، اوُلَمالَر بوُنِی  وُجوُدگه کِیلتِیرِیشگن، بُو باشقَه بِیر نَرسَه. اَمّا اِیندِی، نِیمَه اوُچُون بِیزلَر مَنَه بوُندَی حُکمنِی بِیرِیشِیمِیز کِیرَک؟ یَعنِی بِیزلَر نِیمَه اوُچُون مُرتَدلَرنِی فَرزَندلَرِیگه حُکمِی مُرتَد حُکمِینِی بِیرِیشِیمِیز کِیرَک؟ سِیزنِی دَلِیلِینگِیز نِیمَه؟  مَنَه بُو بالَه لَر نِیمَه گه قَیتِیب کِیلِیشگن؟ اوُلَر اَصلِیدَه مُسُلمان بوُلگن اِیدِیلَرمِیکِی، اِیندِی اِسلامدَن قَیتِیب چِیقِیشگن بُولسَه؟ یَعنِی اوُلَر اَوَّل مُسُلمان بوُلِیب سوُنگرَه قَیتِیب کِیتِیشگنمِی؟ اَگر اوُلَر مُسُلمان بالَه لَرِی حِسابلَنسَه، سِیز اوُلَرنِی اوُستِیدَه تَکفِیرنِی شَرط وَ مانِعلِیکلَرِیگه اوُحشَش توُرت مَرحَلَه نِی رِعایَت قِیلدِینگِیزمِی؟ سُونگرَه اوُلَرنِی اوُستِیدَه حُکمِی اِرتِداد حُکمِینِی صادِر قِیلدِینگِیزمِی؟ یاکِی بُولمَه سَم حُکمنِی شوُنچَه کِی کِیلا لَب بِیرِیب یُوباردِینگِیزمِی؟

اَگر اوُلَر مُسُلمان بوُلِیشمَه گن بوُلسَه وَ بالَه لِیگِیدَن اَصلِی وَ آشکار کافِرلَرنِی عَقِیدَه لَرِیدَن بِیرِی بوُلمِیش آتَه – آنَه سِینِی کُفرِی دِینِیگه اَساسلَه نِیب اوُنِیب – اوُسگن بُولسَه لَر، سوُنگرَه بَلاغَت یاشِیگه یِیتگچ هَم اَنَه اوُشَه کُفرِی عَقِیدَه لَرگه کوُرَه یَشَه گن وَ اوُزِینِی آشکار کافِرلَردَن بِیرِی دِیب بِیلگن بوُلسَه، مَنَه بُو حالَتدَه اوُ اَصلِی کافِرلَردَن حِسابلَه نَه دِی. اَصلِی کافِرلَرنِی یوُلِیدَن قَیتِیب کِیتگن یاکِی آشکار کافِرلَرنِی بِیرِینِی اوُرِیندِیغِیدَن توُرِیب باشقَه سِینِی اوُرِیندِیغِیگه اوُتِیرِیب آلِیب، جایِینِی اوُزگرتِیرِیب آلگن کِیمسَه نِی بِیزلَر مُرتَد دِیب حِسابلَی آلمَیمِیز.

اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی کوُز- قَرَش بُویِیچَه، مُرتَد اِسلامدَن کافِرلَر تامانگه قَیتِیش یاکِی اِیماندَن کُفرگه قَیتِیش بوُلَه دِی. مَنَه بوُ مُرتَد بالَه هَرگِیز اِسلامنِی پایِزدِیگه اوُتِیرمَه گن، اِیندِی اوُ اوُتِیرمَه گندَن کِییِین اوُنِی اوُتِیردِی وَ بِیکَتلَرنِی بِیرِیدَه توُشِیب قالدِی وَ قَیتِیب کِیتدِی  وَ آشکار کافِرلَرنِی پایِزدِیگه اوُتِیردِی وَ مَنَه شوُ شِیوَه بِیلَن مُرتَد بوُلدِی، دِییَه آلمَیمِیزدَه.

مَنَه بوُلَرنِی مُسُلمانلَرنِی صَفِیدَه بوُلگن، اَمّا هَرگِیز اِسلام دائِرَه سِیگه کِیرمَه گن وَ بِیر مَرحَلَه دَه آشکار کافِرلَرنِی صَفِیگه قوُشِیلگن سوُنگ مُرتَد بوُلگن مُنافِقلَرگه قوُشمَسلِیگِیمِیز کِیرَک. اَخِیر مَنَه بوُ مُنافِقلَر اَوَّلدَن هَم کافِر بوُلگنمِی یا بوُلمَه گه نِینِی قَیِیردَن بِیلَه مِیز؟ مَنَه بُو جاهِللِیگِیمِیز سَبَبلِی بِیز اوُلَرنِی مُسُلمانلَر جُملَه سِیدَن دِیب حِسابلَه گنمِیز، توُغرِیمِی؟ بُو بالَه اِسلامگه اِیگه بوُلگن اِیمَس؛ یاکِی مُسُلمانلَرنِی آرَه سِیدَه پِینهان بوُلِیب آلگن پِینهانِی کافِر مُنافِق هَم بوُلمَه گن، بِیزلَر مُسُلمانلَرنِی آرَه سِیدَه پِینهان بوُلِیب آلگن بوُندَی کافِرلَرنِی هَرگِیز تَشخِیص بِیرَه آلمَه گنمِیز وَ بِیرَه آلمَیمِیز هَم. شوُنِینگ اوُچُون هَم اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی حُکمگه کوُرَه بِیز اوُلَرنِی مُسُلمانلَرنِی جُملَه سِیدَن دِیب حِسابلَیمِیز وَ اوُلَرنِی مُسُلمانلَرنِی حُقوُقلَرِیدَن بَهرَمَند قِیلَه مِیز، اَگر اوُلَر مُرتَد بوُلسَه لَر هَم مُرتَدلَرنِی اَحکامِی بوُیِیچَه اَلله نِی حُکمِینِی اوُلَرنِی اوُستِیدَه پِیادَه قِیلَه مِیز وَ اوُلَر بِیلَن باشقَه مُسُلمانلَرگه اوُحشَب مُناسَبَتدَه بوُلَه مِیز. یَعنِی اوُلَر اِسلامدَن مُرتَد بوُلگن پَیتلَرِیدَه اَیتَه مِیزکِی، اِی بِرادَر بِیر مُسُلمان مُرتَد بوُلِیبدِی، بِیز اوُنِی اَوَّلدَن هَم مُسُلمان بوُلمَه گه نِینِی قَیِیردَن بِیلَه مِیز؟ اوُنِی حُکمِی هَم، اوُنِینگ قوُلِی بِیلَن اَلدَه نِیب قالگن کِیشِیلَرنِینگ حُکمِی بِیلَن بِیر هِیل بوُلَه دِی، اَگرچِی اِسلامدَن یاکِی اِیماندَن کِییِین مُرتَد بوُلگن بوُلسَه لَر هَم حُکم شوُندَی بوُلَه دِی. مَنَه بُو شَرِیعَتنِی حُکمِی. بوُ اَلله نِی حُکمِیگه اِطاعَت قِیلِیش بوُلِیب، اَلله نِی حُکمِیگه اِطاعَت قِیلِیش اِیسَه عِبادَت حِسابلَه نَه دِی.

 اَمّا بِیر مُرتَدنِی بالَه سِیچِی؟ بِیز آشکارَه وَ رَوشَن قِیلِیب مَنَه بُو شَخصنِینگ آلدِین مُسُلمان بوُلگنلِیگِینِی تَشخِیص بِیرَه آلَه مِیزمِی؟ مَنَه بُو شَخص اِسلامنِی هَرگِیز رَد قِیلمَه گه نِینِی هَم تَشخِیص بِیرَه آلمَیمِیزمِی؟ مَنَه بُو شَخص بالَه لِیگِیدَن بوُیان آشکار وَ اَصلِی کافِرلَرنِی عَقِیدَه سِیگه کوُرَه اوُنِیب – اوُسگه نِینِی هَم فَهملَی آلمَیمِیزمِی؟ اِسلام مَنَه بُو بالَه گه جِنسِی اِیشلَر آرقَه لِی اوُتِیب قالمَسلِیگِینِی هَم توُشوُنمَیمِیزمِی؟ نِیمَه گه بوُلَرنِی فَهملَشگه قادِرمِیز. بُو آغِیر اِیش اِیمَس.

 بُو یِیردَگِی جاهِللِیک بِیر مُنافِقنِی مُسُلمانلَرنِی صَفِیدَن تارتِیب چِیقَه رَه آلمَسلِیگِیمِیزگه بائِث بوُلَه دِی، شُو سَبَبلِی هَم بِیزلَر اَلله نِی دَستوُرِیگه کُورَه اوُنِی حُکمِینِی باشقَه مُسُلمانلَرنِی حُکمِیدِیک کوُرَه مِیز. اَمّا آشکار کافِرلَرنِی بالَه سِیگه اوُحشَب اَصلِی کافِرلَرنِی عَقِیدَه سِیگه کوُرَه اوُنِیب – اوُسگن مَنَه بوُندَی بالَه لَرحَقِیدَه یِیتَرلِی مَعلوُمات وَ بِیلِیمگه اِیگه مِیز، بوُندَی بالَه نِی مُرتَدلَرنِی حُکمِیگه شامِل قِیلِیشِیمِیز هَم غَیرِی شَرعِی حِسابلَه نَه دِی، باشقَه تاماندَن بُو بالَه نِی حَققِیگه آشکار ظُلم قِیلِینگن بُولَه دِی، اَلله تَعالَی بَندَه لَرِینِی حَققِیگه ظُلم قِیلِینِیشِیدَن پاکدوُر.

سَلام، لِیکِن اِمامِی طَلحَه اِبنِ مَصرَف وَ اَحمَد اِبنِ یوُسُفگه اوُحشَه گن کِیشِیلَر رافِیضِیلَرنِی مُرتَد دِییِیشگن.

حَه،مَنبَعلَردَه کِیلتِیرِیلِیشِیچَه، اوُلَر کوُفَه رافِیضِیلَرِینِی مُرتَد دِییِیشگن. اَبُو مُحَمَّد طَلحَه اِبنِ مَصرَف تابِیعِینلَردَن بوُلِیب اوُ کِیشِی کوُفَه دَه بوُلگن. مِینِی فِکرِیمچَه 112 هِجرِی قَمَرِی یِیلدَه هَم وَفات تاپگن، شِیعَه لَرنِی قَتتِیق قوُل دُشمَنلَرِیدَن بوُلگن حَجّاج اِبنِ یُوسُف سَقَفِینِی عَصرِیدَه  هَم، حَجّاج اِبنِ یُوسُف سَقَفِیگه قَرشِی کوُرَشدَه هَم اِیشتِراک اِیتگن.

اِیندِی مِین سِیزدَن شوُنِی سوُرَه ماقچِیمَنکِی، سِیز اَوَّلا رافِیضِیلَرنِی شِیعَه لَردَن فَرقِی بارلِیگِیدَن خَبَردارمِیسِیز؟ بِیز بُو حَقِیدَه آلدِینراق صُحبَت قِیلِیب اوُتگنمِیز. مَنَه بوُ حَقِیدَه اوُرگه نِیب اوُزِینگِیز اوُچُون اَنِیقلِیک کِیرِیتِیب آلِیشِینگِیز لازِم بوُلَه دِی. غوُلّات هَم عُمُوماً باشقَه بِیر نَرسَه اِیکَنلِیگِیدَن هَم خَبَرِینگِیز بارمِی؟ مَنَه بوُ بُزَرگوار رَحِمَهُ الله نِی زَمانِیدَه کوُفَه دَه مَوجُود بُولگن رافِیضِیلَر قَندَی اِیشانچلَرگه اِیگه بوُلگه نِیدَن آگاهمِیسِیز؟ اوُلَر نِیمَه قِیلِیشگن اِیدِیکِی، بوُ کِیشِی اوُلَرنِی تَکفِیر قِیلِیب مُرتَد اِیکَنلِیکلَرِینِی اِعلان قِیلَه دِیلَر؟ اوُلَر قَیسِی دَستَه دَن بوُلِیشگن اِیدِی؟ سِیز اَوَّل اوُشَه زَمانگه بارِیب اوُ زَماننِی دَرک قِیلِیشِینگِیز کِیرَک بوُلَه دِی.

اَحمَد اِبنِ یُوسُف رَحِمَهُ الله اَبُو مُحَمَّد طَلحَه نِی وَفاتِیدَن بِیر آز وَقت اوُتگچ دُنیاگه کِیلَه دِی وَ جوُدَه یوُقارِی عِلمگه اِیگه بوُلگنلَر، حَتَّی بَعضِیلَر اوُ کِیشِیگه شَیخُ الاِسلام، دِیب لَقَب قوُیِیشگن، اوُ کِیشِی هَم کوُفَه اَهلِیدَن بوُلگنلَر وَ کوُفَه گه حاکِم بوُلگن شوُ فَضادَه فَتوا بِیرگنلَر. اوُ کِیشِی رافِیضِیلَرنِی قَیسِی دَستَه سِینِی تَکفِیر قِیلگنلِیکلَرِیگه اَنِیقلِیک کِیرِیتِیشِینگ کِیرَک؟ چوُنکِی اوُشَه زَماندَه مُغِیرَه اِبنِ سَعِید وَ اَبُو الخَطَّاب گه اوُحشَه گن غالِیلَرنِی فِرقَه لَرِی بار بوُلِیب، حَتِّی شِیعَه اَئِمَّه لَرِینِی اوُزِی هَم مَنَه بُو غالِیلَرنِی تَکفِیر قِیلِیشدَه شَک قِیلگن کِیشِیلَرنِی هَم تَکفِیر قِیلِیشِیب لَعنَت اَیتِیشگن. حوُپ، اَبُو الخَطَّابنِی طَرَفدارِی بوُلگن مَنَه بُو غالِی گوُرُوهلَرنِی کُفرِی وَ اِرتِدادِیدَه هِیچ کِیم شَک قِیلمَسدِی، کوُفَه  اَبُو الخَطَّابنِی مَرکَزلَرِیدَن بِیرِی سَنَلگن. مَنَه بوُ بوُیُوک بُزُرگوار عالِمنِینگ اوُشَه یِیللَردَه مَنظوُرِیدَگِی دَستَه قَیسِی بوُلگه نِیگه اَنِیقلِیک کِیرِیت وَ باشقَه عَقِیدَه وَ اِیشانچلَر بِیلَن اوُلَرنِی عُمُومِیلَشتِیرِیب یوُبارمَه؛ چوُنکِی بُو اِیش عِلم وَ عَدالَتدَن اوُزاقدوُر.

ایتیشلیکنی اوزی بیلن کافرلرگه حجّت اقامه قیلینه دیمی؟

رسول الله صلی الله علیه وسلم فقط بیر نامه آرقه لی ایران و روم شاهلریگه و باشقه لرگه حجّتنی اقامه قیلگنلر. رسول الله نی و قرآننی کیلیشینی اوزی هم کافرلر اوچون حجّتنی اقامه قیلینیشی بوله دی. اعتبار بیرینگلر، کافرلرگه حجّت اقامه قیلینگن بوله دی. دیمک، بو ییرده خبرنی ییتکه زیش مهم. حقنی ییتکه زیش مهم. صادق بیر انسان صیفتیده فلان جایده مراسیم اوتکه زیله دی و سیز هم اونگه دعوت قیلینگنسیز، دیییشینگیز مهمدور، یاکی صادق حالده و یالغان بیلن متّحم قیلینمه گن بیر انسان صیفتیده فلان جاینی مینه لشتیریلگن او تامانگه بارمنگلر، دیییشینگیز مهم. ایندی، بوندن سونگ نیمه قیلیش بو مقابل تاماننی قراریگه باغلیق؟ سیز حجّتنی اقامه قیلدینگیز. سیز ایتگن نرسه نی فهملشلیک و اونگه عمل قیلیش اونی اوزینی ایختیاریدگی نرسه .

دوستلر دققت بیلن  اعتبار بیرینگلر، کافرلرگه حجّتنی اقامه قیلیشلیک بیلن مسلمانلرنی اوستیده حجّتنی اقامه قیلیشنی رویشی و قندی اقامه قیلینیشیین اورته سیده اویگه خاص میده، نازیک توقطه لر و فرقلر موجود، بو نوقطه لرگه کوپراق اعتبار بیریلیشی کیرک. حوپ، کافرلر اوچون رسول الله صلی الله علیه وسلمنی کیلیشلرینی اوزی حجّتنی اقامه قلینیشی حسابله نه دی و اولرنی کافر دیب سنه سک بوله دی. چوُنکِی اَلله اوُلَرنِی کافِر دِیگن، حَتّی اوُلَرگه بُو خَبَر یِیتِیب کِیلِیشِیدَن آلدِین هَم اوُلَر جاهِل اِنسانلَر بوُلِیشگن. اَهلِی قِبلَه بارَه سِیدَه اِیسَه، نَبَوِی شِیوَه بِیلَن حُجَّت اِقامَه قِیلِینِیشِیدَن آلدِین وَ اوُلَرنِی توُرتتَه لِیک مَرحَلَه دَن اوُتکَزمَسدَن آلدِین اوُلَرنِی اِسلام دائِرَه سِیدَن چِیقَه رَه آلمَیمِیز.

سَلام، قَیسِی زَمانلَردَه خُدا تَوبَه نِی قَبُول قِیلمَیدِی؟

بُو زَماننِی بِیرِینچِیسِی، جِنایَتچِی شَخص اوُلِیم فَرِیشتَه سِینِی کوُرگن وَ اوُلِیشِی اَنِیقلِیگِینِی بِیلگن وَ رُوحِی حَلقوُمِیگه کِیلگن پَیتِیدَه ؛ اِیککِینچِیسِی قوُیاش غَربدَن چِیقِیب کِیلگندَه وَ قِیامَت بَرپا بُولگندَه.

رافِیضِی شِیعَه لَرِی، مُشرِکلَر، مَجُوسِیلَر،یَهُودِیلَر پَیغَمبَرِیمِیزنِی اَصحابلَرِینِی حَقارَت قِیلِیشَه دِی وَ حَتِّی اوُلَرنِی تَکفِیر قِیلِیشگه چَه بارِیشَه دِی، اوُلَرنِی حُکمِی نِیمَه ؟ اوُلَر اوُچُون اِرتِداددَن باشقَه حُکم هَم بارمِی؟

حَه، شوُندَی کِیشِیلَر بار. بِیرِینچِیدَن شِیعَه باشقَه نَرسَه؛ رافِیضِی باشقَه نَرسَه. مُشرِک هَم باشقَه بِیر نَرسَه، یَهُودِی هَم یاکِی مَجُوسِی هَم باشقَه بِیر نَرسَه. سُبحانَ الله، سِیز بُو یِیردَه شوُندَی بِیر مَعجُون، اَرَه لَشمَه یَسَه گنسِیزکِی،بوُ مُسُلمانلَر،مُنافِقلَر، سِکوُلارِیستلَر، اَهلِی کِتاب یَهُودِیلَرِی، اَهلِی کِتاب مَجُوسِیلَرِی، مُشرِک کافِرلَردَن تَرکِیب تاپگن، بُو مَعجُون هَمَّه نِی اوُز اِیچِیگه آلَه دِی. سِیز یَسَه گن تَرکِیب حَقِیدَه اَصلاً صُحبَتلَه شِیب بوُلمَیدِی، چوُنکِی نِهایَتدَه اَرَه لَش، سَراسِیمَه لِی. چوُنکِی مَنَه بوُلَرنِی هَر بِیرِینِی اوُزِیگه خاص اَلاهِیدَه حُکمِی بار. بَلِیق پَرَندَه سوُدرَه لوُچِی اِنسان، بُو نِیمَه دِیگه نِی؟ بوُ سِیزنِی عَدالَتدَن اوُزاقلَه شتِیرِیب یوُبارگن نَفرَتنِی نِشانَه سِی بوُلَه دِی، حوُرمَتلِی بِرادَر یا سِینگِیل: 

     «يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ لِلَّهِ شُهَدَاءَ بِالْقِسْطِ وَلَايَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلَى أَلَّا تَعْدِلُوا اعْدِلُوا هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَى وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ» (مائده/8)،( اِی مُؤمِنلَر، اَلله نِی اوُزِی اوُچُون حَق یوُلنِی توُتگوُچِی، عَدالَت بِیلَن شَهادَت – گوُواهلِیک بِیرگوُچِی بوُلِینگِیز! بِیران قَومنِی یامان کوُرِیشِینگِیز سِیزلَرنِی عَدالَت قِیلمَسلِیککَه تارتمَه سِین! عَدالَت قِیلِینگِیز! شوُ تَقواگه یَقِینراقدِیر. اَلله دَن قوُرقِینگِیز! اَلبَتَّه اَلله قِیلَه یاتگن عَمَللَرِینگِیزدَن خَبَرداردِیر.

اِیندِی،رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّم نِی اَصحابلَرِینِی حَقارَت قِیلَه دِیگن یا اوُلَرنِی تَکفِیر قِیلَه دِیگن کِیشِیلَرنِی کِیملَر اِیکَه نِینِی بِیلِیشِیمِیز کِیرَک؟ چوُنکِی بُو جُودَه مُهِم. اوُلَرنِی تَجزِیَه قِیلِیشِیمِیز لازِم. چوُنکِی اوُلَرنِی اوُزِی بِیر نِیچَه دَستَه گه تَقسِیملَه نِیشگن. اوُلَرنِی بَعضِیسِی خَوارِجلَرگه اوُحشَیدِی وَ طَبِیعَتاً اوُلَرنِی حُکمِی هَم خَوارِجلَرنِی حُکمِیدِیک بوُلَه دِی وَ تَکفِیر بوُلِیشمَیدِی؛ حوُددِی عَلِی رَضِیَ الله عَنهُ وَ اوُ کِیشِیگه اوُحشَه گنلَر اوُلَرنِی تَکفِیر قِیلِیشمَه گه نِیدِیک.

باشقَه بِیر دَستَه اِیسَه مُغِیرَه اِبنِ سَعِید وَ اَبوُ الخَطّابنِی دَستَه سِی بوُلَه دِی، جَعفَر صادِق عَلَیهِ السَّلامنِی اوُزِی وَ اوُ کِیشِینِی آتَه سِی باقِر رَحِمَهُ الله وَ اوُلَردَن کِییِینگِی بَرچَه اَئِمَّه لَر غوُلّاتلَرنِینگ مَنَه بُو دَستَه سِینِی تَکفِیر قِیلِیشگن، باشقَه فِرقَه لَردَگِی اوُلَمالَر هَم طَبِیعَتاً اوُلَرنِی تَکفِیر قِیلِیشگن. اوُلَرنِی تَکفِیر قِیلِینِیشِی صَحابَه لَرنِی تَکفِیر قِیلِینِیشِیگه باغلِیق بوُلمَه گن، یَعنِی اوُلَرنِی تَکفِیر قِیلِینِیشِینِی دَلِیلِی، اوُلَر صَحابَه لَرنِی تَکفِیر قِیلگنلِیکلَرِی سَبَبلِی بُولگن اِیمَس، بَلکِی اوُلَردَه مَوجُود بُولگن عَقِیدَه لَر سَبَبلِی تَکفِیر قِیلِیشگن، بُو فَقَط اوُلَرنِی اِیشانچلَرِیدَن بِیرِی بوُلگن خالاص. شُو سَبَبلِی هَم، فَلانچِی عالِم  فَلان عَصردَه وَ فَلان مَکاندَه شِیعَه غوُلّاتلَرِینِینگ بِیر دَستَه سِینِی یا حَتَّی باشقَه فِرقَه لَرنِی تَکفِیر قِیلگه نِیدَن خَبَردار بوُلگن پَیتِینگدَه؛ اَنَه اوُشَه مَذهَبدَه تَکفِیر قِیلِینگنلَر کِیملَر اِیکَه نِینِی یَحشِیلَب اوُرگن وَ حُکمنِی اوُلَرگه عُمُوم حالَتدَه بِیرمَه.  مَثَلاً مَنَه شوُ اوُتگن بِیر نِیچَه اوُن یِیللِیک آرَه سِیدَه حَنَفِی اوُلَمالَرِی کِیلِیب حَنَفِیلَرنِی آرَه سِیدَن کوُتَه رِیلِیب چِیققَن قادِیانِیلَرنِی تَکفِیر قِیلِیشدِی، هِندِستان وَ پاکِستاندَگِی حَنَفِیلَرنِی اوُزِی اوُلَرنِی تَکفِیر قِیلِیشدِی. اِیندِی سِین کِیلِیب قادِیانِیلَرنِی بَهانَه سِیدَه حَنَفِیلَرنِی هَمَّه سِینِی تَکفِیر قِیلمَه گِین. اِعتِبار بِیر، نِیمَه قِیلَه یاتگه نِینگنِی یَحشِیلَب فِکرلَه؟

یاکِی مَنَه شوُ اوُتگن بِیر نِیچَه اوُن یِیللِیکدَه سوُدَندَه مالِکِیلَرنِی آرَه سِیدَن اِخوانُ الجُمهُرِیُّون ناملِی بِیر گوُرُوه مَحمُود مُحَمَّد طاهَه ناملِی حُلوُلِی اَدَشگن صُوفِی تامانِیدَن وُجُودگه  کِیلدِی، مَنَه بوُ شَخص اَوَّل پَیغَمبَرلِیکنِی اِدَّعا قِیلدِی، سوُنگرَه خُدالِیکنِی هَم اِدَّعا قِیلدِی وَ حوُددِی باشقَه غوُلّاتلَرگه اوُحشَب نَماز اوُندَن وَ اوُنِی مُرِیدلَرِیدَن آلِیب تَشلَنگه نِینِی وَ نَماز توُگه گه نِینِی وَ اوُنِی اوُقِیشگه اِیختِیاج قالمَه گه نِی بارَه سِیدَه حُکم چِیقَردِی. سوُدَندَگِی مالِکِی اوُلَمالَرِی اوُنِی کُفرِی بارَه سِیدَه حُکم چِیقَرِیشدِی وَ مَملَکَتنِی رَئِیسِی نَمِیرِینِی دَورِیدَه اوُلدِیرِیلدِی، گوُواه بوُلگه نِیمِیزدِیک اوُنِی جوُدَه کوُپ مُرِیدلَرِی اَمِیرِکَه دَن، کَنَدَه دَن پَناه تاپِیشدِی، اوُلَرنِی جوُدَه کوُپلَرِی سِکوُلار وَ سِکوُلارزَدَه گوُرُوهلَرنِی اَخبارات واسِیطَه لَرِیدَه هَنُوز هَم اوُزلَرِیگه خاص بوُلگن بوُزغوُنچِیلِیک بِیلَن مَشغوُلدِیرلَر. اِعتِبار بِیرِیب دِققَت بِیلَن قَرَه بُو یِیردَگِی حُکم قَیسِی گوُرُوهگه بِیرِیلیَپتِی؟ اوُلَرنِی تَکفِیر بُولِیشلَرِیگه نِیمَه سَبَب بُولگن؟ اوُلَرنِی تَکفِیر بوُلِیشلَرِیگه مالِکِی بوُلگنلِیکلَرِی سَبَب بوُلمَه گنمِی؟ قادِیانِیلَرنِی تَکفِیر قِیلِینِیشلَرِیگه هَم اوُلَرنِی حَنَفِی بوُلگنلِیکلَرِی سَبَب بوُلگن اِیمَس، یوُق. یاکِی اوُتگن بِیر نِیچَه اوُن یِیللِیکنِی مابَینِیدَه شافِیعِی کوُردلَرِینِی اوُرتَه سِیدَه هَم سَیِّید مُصطَفَی ظُهُور قِیلدِی وَ بِیرِینچِی مَهدُوِیَتنِی اِدَّعا قِیلِیب چِیقدِی، بُو اِیش آرقَه لِی اِیراندَه اَطرافِیگه آدَم جَملَه ماقچِی بوُلَه دِی، لِیکِن اِیشِی اوُحشَه مَگچ، نُبَوَّتنِی اِدَّعا قِیلَه دِی وَ اوُزِی بِیلَن بِیرگه کَلَماتِی اَلله ناملِی یَنگِی قُرآن آلِیب کِیلدِی، بُو شَخص هَم بِیزلَرنِی مُجاهِدلَرِیمِیز تامانِیدَن غَربِی هوُراماننِی یَقِینِیدَه اوُلدِیرِیلدِی. اِیراندَگِی بَهائِیلَر وَ بابِیلَر هَم شوُ یوُلنِی باسِیب اوُتِیشگن.

اَدَشگن گوُرُوهلَر هَمَّه مَذهَبلَردَه تاپِیلگن وَ حاضِردَه هَم تاپِیلَه دِی، مُسُلمانلَر یَشَیدِیگن دِیارلَرنِی اَکثَرِیدَه اِسلامِی حُکوُمَتنِی اوُشلَب توُرُوچِی قُدرَت بوُلمَه گنلِیگِی  وَ سِکوُلارِیزم دِینِینِی مُهَیّا قِیلگن شَرائِطلَرِی کوُندَن – کوُنگه کوُپَه یِیب بارَه یاتگه نِی سَبَبلِی،شَخصِی آزادلِیکلَر یا عَقِیدَه وِی آزادلِیکلَر یا کُفر آزادلِیکلَرِی نامِی آستِیدَه اوُلَرنِی حِمایَه قِیلِینَه دِی. اَگر بِیر مَذهَبنِی آرَه سِیدَن بِیر دَستَه جوُدا بوُلِیب تَکفِیر قِیلِینَه دِیگن بُولسَه، سِین مَنَه بُو مَذهَبنِی هَمَّه سِینِی جوُدا بوُلگنلَر بِیلَن بِیرگه تَکفِیر قِیلِیشِینگ شَرط اِیمَس.

حُوپ، حاضِردَه صَحابَه لَرنِی تَکفِیر قِیلَه دِیگن دَستَه دَن تَشقَرِی یَنَه باشقَه بِیر دَستَه مَوجُود بوُلِیب، اوُلَر اَلله نِینگ پَیغَمبَر یوُبارگنلِیگِینِی وَ اوُزِینِی کِتابِیدَه صَحابَه لَر وَ رَسُول لله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی اَهلِی بَیتلَرِی حَقِیدَه نِیمَه لَرنِی اَیتگه نِینِی یَحشِی بِیلِیشَه دِی؛ اَمّا شوُنگه قَرَمَسدَن اَلله گه مُخالِف بوُلگنلِیکلَرِی وَ اَلله گه، اِسلام دِینِیگه قَیصَرلِیک قِیلگنلِیکلَرِی سَبَبلِی صَحابَه لَرنِی تَکفِیر قِیلِیشَه دِی. حوُددِی اَهلِی کِتابگه اوُحشَب اوُلَر بِیزلَرنِی کافِر دِییِیشَه دِی:     «الَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ يَعْرِفُونَهُ كَمَا يَعْرِفُونَ أَبْنَاءَهُمْ ۖ وَإِنَّ فَرِيقًا مِّنْهُمْ لَيَكْتُمُونَ الْحَقَّ وَهُمْ يَعْلَمُونَ» (بقره/146) ) بِیز کِتاب عَطا اِیتگن کِیمسَه لَر (یَهُودِی وَ نَصرانِیلَر) اوُنِی (مُحَمَّد پَیغَمبَرنِی) اوُز فَرزَندلَرِینِی تَنِیگن کَبِی تَنِیدِیلَر.

حوُپ، مَنَه بوُ گوُرُوه هَم صَحابَه لَرنِی تَکفِیر قِیلِیشَه دِی وَ بِیزلَرنِی هَم تَکفِیر قِیلِیشَه دِی، مَنَه بوُلَرنِی گوُرُوهِی اَلاهِیدَه باشقَه بِیر گوُرُوه.

هَر قَندَی حالَتدَه هَم، رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی اَصحابلَرِینِی حَقارَت قِیلَه یاتگنلَر قَیسِی دَستَه دَن اِیکَه نِیگه اِعتِبار بِیرِیشِینگ وَ اوُلَرگه مُناسِب حُکمنِی صادِر قِیلِیشِینگ کِیرَک. اَگر یَهوُدِی بوُلسَه دِیمَک اَهلِی زِمَّه بوُلَه دِی، نَصرانِی بوُلسَه اَهلِی زِمَّه بوُلَه دِی، اَهلِی کِتاب وَ شِبهِ اَهلِی کِتاب،صابِیئِن، مَجُوسِی بوُلسَه اَهلِی زِمَّه بوُلَه دِی. بِرادَر مَنَه بوُلَرنِی هَمَّه سِی بِیزلَرنِی کافِر دِییدِی، اَمّا بِیزلَرنِی آرَه مِیزدَه یَشَه شَه دِی وَ بِیزلَر اوُلَرنِی اَمنِیَتِینِی تَعمِینلَه شِیمِیز کِیرَک. بِیز تَصَوُّر قِیلِیب کوُرگِین، عُمَر اِبنِ خَطّاب بَیتُ المَقَدَّسدَگِی نَصرانِیلَر بیلَن توُزگن پَیمانِیدَه، بِیزلَر اوُنِی بوُت دِیب حِسابلَیدِیگن صَلِیبنِی هَم اَهلِی کِتابنِی ماللَرِیدِیک مُخافِظَت قِیلِیشنِی هَم زَمانَه تِینِی بِیرَه دِی.

حوُپ،خَوارِجلَر هَم مِینگلَب صَحابَه لَرنِی وَ بِیزلَرنِی مُرتَد دِیب بِیلِیشَه دِی. بِیزلَرنِی کافِر وَ مُرتَد دِیگن کِیشِیلَرنِی هَمَّه سِینِی اوُلدِیرِیشِینگگه یاکِی اوُلَرنِی اوُستِیدَه اِرتِداد حُکمِینِی صادِر قِیلِیشِینگگه یا اوُلَرگه باشقَه چَه مُناسَبَتدَه بوُلِیشِینگگه دَلِیل یوُق. رَسُول الله صلی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی اَصحابلَرِینِی حَقارَت قِیلَه یاتگن کِیشِیلَر قَیسِی دَستَه دَن اِیکَه نِیگه اِعتِبار بِیرِیشِینگ وَ اوُلَرگه مُناسِب حُکمنِی صادِر قِیلِیشِینگ لازِم.

 تَعوِیل قِیلَه یاتگن وَ عَلِی رَضِیَ الله عَنهُ گه اوُحشَه گنلَرنِی وَ باشقَه صَحابَه لَرنِی تَکفِیر قِیلَه یاتگن، تَعوِیل قِیلَه یاتگن خَوارِجلَرگه اوُحشَه گن مُسُلمانلَرنِی اوُزِینگنِی بِرادَرِینگ دِیب بِیل وَ اَیتگِینکِی:   «إخواننا بَغوا عَلَينَا» یا «قَومٌ بَغوا “عَلَينَا اِعتِبار بِیردِینگلَرمِی، اوُلَر تَعوِیل یوُزَه سِیدَن صَحابَه لَرنِی تَکفِیر قِیلِیشَه دِی، مِینگلَب صَحابَه لَرنِی تَکفِیر قِیلِیشگن. اِمامِی عَلِی رَضِیَ الله عَنهُ تَعوِیل قِیلِیب مِینگلَب صَحابَه لَرنِی تَکفِیر قِیلگن خَوارِجلَرگه نِسبَتاً اوُمُّ المُؤمِنِین عایِشَه رَضِیَ الله عَنها اوُلَرنِی آرَه سِیدَه بوُلگن جَمَل لَشکَرِیگه نِسبَتاً قِیلگن مُعامَلَه سِینِی قِیلَه دِی وَ اوُلَرنِی هَمَّه سِینِی مُسُلمان دِیب حِسابلَیدِی.

چوُنکِی اوُلَرنِی عُذرِی بار، سِین اَگر اوُلَرنِی تَکفِیر قِیلماقچِی بوُلسَنگ اَوَّل توُرت مَرحَلَه  وَ توُرت فِیلتِیردَن اوُتکَه زِیشِینگ کِیرَک. حوُپ، عَلِی رَضِیَ الله عَنهُ مِین وَ سِیندَن وَ مِین بِیلَن سِینگه اوُحشَه گن مِینگلَب کِیشِیلَردَن کوُرَه شَرِیعَتدَن آگاهراق بوُلگن وَ شَرِیعَتنِی یَحشِیراق بِیلَردِی. غوُلّاتلَرگه نِسبَتاً هَم  اوُلَرنِینگ اوُزلَرِیگه خاص حُکمنِی صادِر قِیل، اَگرچِی اوُلَرنِی هَر اوُچچاوِی صَحابَه لَرنِی تَکفِیر قِیلِیش بُویِیچَه مُشتَرَک نوُقطَه لَرگه اِیگه بوُلِیشسَه هَم ، اَمّا اوُلَرنِی هَر بِیرِی اوُزِیگه خاص حُکمگه شامِل بوُلَه دِی.

سَواللَر جُودَه کوُپ. مَنَه بوُ هَم صُوفِیلَر وَ توُرلِی- هِیل جِهادِی گوُروُهلَر حَقِیدَه، اَمّا سِیزلَر بِیرگن سَواللَرنِی اَکثَرِی شِیعَه لَر وَ شِیعَه غوُلّاتلَرِی حَقِیدَه بِیرِیلگن، مَنَه بُو خُمس حَقِیدَه، بُو اِیسَه اِمامَت وَ وِلایَت حَقِیدَه، مَنَه بُو صِیغَه وَ توُقِیَه حَقِیدَه وَ ……..گوُیاکِی شِیعَه لَر حَقِیدَه بَحث بوُگوُنگِی کوُن اوُچُون مادَه بوُلگنگه اوُحشَیدِی. حوُپ، مُشکِلِی یُوق، حاضِر تَنَفُّس اِعلان قِیلَه مِیز وَ مِین هَم سِیزلَرگه اوُحشَب کِیک بِیلَن شَربَت تَناوُل قِیلَی، شوُندَن سُونگ بوُگوُنگِی اِرتِداد دَرسِیمِیزگه باغلِیق بوُلگن باشقَه سَواللَرگه جَواب بِیرَه مِیز. شِیعَه لَرنِی عَقِیدَه سِیگه تِیگِیشلِی بوُلگن باشقَه سَواللَرنِی اِیسَه فِرقَه لَرنِی آرَه سِیدَگِی فِرقَه لَرنِی دَرسِیمِیزدَه مُفَصَّل بَیان قِیلَه مِیز اِنشا ءلله.

سَواللَرنِی کوُپِی اَفسُوسکِی یاکِی بَختِیمِیزگه هَر قَندَی سَبَب بِیلَن بوُلسَه هَم، 12 اِماملِیک شِیعَه لَرنِی عُمُومِی اِرتِدادِی حَقِیدَه بِیرِیلگن، کوُپ سَواللَر مَنَه شُو زَمِینَه دَه بِیرِیلِیبدِی. آلدِین هَم اَیتِیب اوُتگه نِیمدِیک بوُندَی سَواللَر شُو کوُننِی عُرفِیگه، اِیختِیاجِیگه اَیلَنگنگه اوُحشَیدِی ، اَلبَتَّه بُو سَواللَرگه اوُزِینِی رَوِیشِی بِیلَن جَواب بِیرِیلِیشِی کِیرَک. مِین رافِیضِیلَر نِقابِی بِیلَن 12 اِماملِیک شِیعَه لَرنِی عُمُومِی اِرتِدادِی حَقِیدَه بِیرِیلگن بَرچَه سَواللَرنِی اوُقِیب چِیقدِیم، مِینِی فِکرِیمچَه مَنَه بُو مُعَمّالَرنِی،سَواللَرنِی اِیلدِیزِی مُشَخَّص بِیر جایگه بارِیب تَقَلَه دِی، بوُنِی بِیرگه لِیکدَه تِیکشِیرِیب چِیقِیشِیمِیز لازِم بوُلَه دِی، چوُنکِی بوُنِی نَتِیجَه سِیدَه مَنَه بُو فَتوالَر اَهلِی قِبلَه نِی فایدَه سِیگه  بُولگنمِی یاکِی اَهلِی قِبلَه نِی دُشمَنلَرِینِی فایدَه سِیگه بوُلگنمِی، توُشوُنِیب یِیتَه مِیز؛ یَعنِی بوُ تَرکِیب تَشقِی آشکار کافِرلَر یاکِی اِیچکِی پِینهان کافِرلَر یا مَحَلِّی مُرتَدلَرگه اوُحشَه گن اَهلِی قِبلَه نِی دُشمَنلَرِیدَن عِبارَتمِی؟ اِیچکِی پِینهان کافِرلَرنِی اِیسَه اَنَه اوُشَه سِکوُلارزَدَه لَر وَ مُنافِقلَر تَشکِیل قِیلَه دِی.

حوُپ،چِیگه رَه لَنگن وَ تار توُشوُنچَه بُویِیچَه هَم مَنَه بُو سِینَه رِینِی، فِتنَه نِی تِیکشِیرِیب چِیقِیش آرقَه لِی شُو نَرسَه نِی توُشوُنِیب یِیتِیشِیمِیز لازِمکِی، مَنَه بُو فَتوا اَهلِی سُنَّت دِیب مَعرُوف بوُلگن فِرقَه لَرنِی فایدَه سِیگه بوُلگن وَ اوُلَرگه حِذمَت قِیلگنمِی یا 12 اِماملِیک شِیعَه لَرگه مِی؟ 12 اِماملِیک شِیعَه لَرنِی عُمُومِی اِرتِدادِینِی سِینَه رِیسِی وَ فِتنَه سِینِی اوُرتَه گه تَشلَه نِیشِی اَلله نِی شَرِیعَتِیگه مُوافِق بوُلگنمِی وَ اَهلِی سُنَّت دِیب مَعرُوف بوُلگن فِرقَه لَرگه حِذمَت قِیلگنمِی یا 12 اِماملِیک شِیعَه لَرگه حِذمَت قِیلگنمِی؟ بُو مَذهَبنِی آرقَه سِیگه توُرِیب آلگن  تار نَظَرلِی کِیشِیلَرنِی توُشوُنچَه سِی بوُلِیب، اوُلَر اوُزلَرِیگه خاص بوُلگن مَذهَبگه، کوُز- قَرَشگه، تَفسِیرگه اَهَمِیَت بِیرِیشَه دِی، اوُلَرگه شوُ نَرسَه لَر فایدَه لِی بُولگن یا بوُلمَه گنلِیگِینِی بِیلِیشلَرِی کِیرَک، یَعنِی اوُلَرنِینگ مَنَه بوُ تار وَ چِیگه رَه لَنگن توُشوُنچَه لَرِی اوُزلَرِینِی مَذهَبلَرِینِی فایدَه سِیگه بوُلگنمِی یا مَذهَبنِی ضَرَرِیگه مِی؟

اَگر موُمکِین بوُلسَه کامپُوتِیرِینگِیزدَگِی اَبُو بَصِیرنِی اوُشَه کِتابِینِی آچِیب بِیرسَنگِیز، جَزاکُمُ الله خَیراً.

مُسُلمانلَرنِینگ اِینگ قَتتِیق قوُل دُشمَنلَرِی بوُلمِیش مُرتَدلَر حَقِیدَگِی مَجلِیسِیمِیزنِی باشلَه شِیمِیزدَن آلدِین، مَنَه بُو زَمِینَه دَگِی عَمَلِی، تِیرِیک مِثالگه اِیشارَه قِیلماقچِیمِیز، چوُنکِی سِیزلَرنِی سَواللَرِینگِیز هَم مَنَه شُو زَمِینَه دَه بِیرِیلگن وَ بِیزلَر بوُ آرقَه لِی دُشمَن قَندَی قِیلِیب بِیزلَردَگِی جاهِللِیک سَبَبلِی، بِیزلَر اوُچُون تِیآرِیَه وَ فِکرِی مَرجَع بوُلَه آلِیشلَرِینِی وَ بِیزلَرنِی قَدَملَرِیمِیزنِی اوُزلَرِی هاحلَه گن یوُللَرگه هِدایَت قِیلَه آلِیشلَرِینِی وَ مُسُلمانلَرنِی قَندَی قِیلِیب دُشمَن چِیزِیب چِیققَن رِیجَه، دَستوُر اَساسِیدَه عَمَل قِیلِیشلَرِینِی کوُرسَه تِیب بِیرماقچِیمِیز. مَنَه بُو نَرسَه نِهایَتدَه خَطَرلِیدِیر.

دُشمَن مُسُلمانلَرنِینگ جاهِللِیگِی سَبَبلِی سُوئِستِفادَه قِیلگن اوُرِینلَردَن بِیرِی، مَنَه شوُ مُنافِقلَر کَلِیمَه سِی بوُلَه دِی. بوُنگه مِثال جُودَه کوُپ.   اوُتگن بِیر نِیچَه یِیل مابَینِیدَه باشقَه لَرگه قَرَگندَه کوُپراق گوُرُوهلَر تامانِیدَن بوُرتتِیرِیب کوُرسَه تِیلگن نَرسَه خَوارِج مَسَلَه سِی بوُلِیب، جوُدَه کوُپ بِرادَرلَرِیمِیزگه نِسبَتاً یالغاندَن نِسبَت بِیرِیشدِی،باشقَه بِیرِی اِیسَه ناتوُغرِی اِیشلَه تِیلگن “مُشرِکلَر” وَ “اَهلِی بِدعَت” اِصطِلاحلَرِی بوُلَه دِی، اوُچِینچِیسِی هَم جَهاندَگِی 12 اِماملِیک شِیعَه لَرنِی عُمُومِی اِرتِدادِی مَسَلَه سِیدوُر، اوُلَرنِی فَتوالَرِیدَه حَتَّی بِیر دانَه بوُلسِین اِستِثنا هَم تاپِیلمَیدِی.

مَنَه بوُ لایِیحَه نِی اِرایَه بِیرُوچِیسِی اَبُو بَصِیر طَرطوُسِی اِسملِی شَخص اِیکَنلِیگِینِی وَ اَنگلِیَه دَه یَشَه یاتگنلِیگِینِی وَ حاضِرچَه نَتانِینگ توُرکِیَه هَمدَه سِکوُلار توُرکِیَه حُکوُمَتِینِینگ بَرچَه مُخالِفلَرِینِی قَتتِیق قوُل دُشمَنلَرِیگه تِیگِیشلِی کَنَلِینِی مِکرَفانلَرِیدَن بِیرِی حِسابلَه نِیشِینِی یَحشِی بِیلَه مِیز. چُونکِی توُرکِیَه نِینگ سِکوُلار وَ طاغوُت حُکوُمَتِی یِیوراپَه نِینگ بِیرلَشگن کُفر لَشکَرِینِی بِیر بوُلَه گِی بوُلِیب نَتا وَ نَتانِی وَکِیلِی نامِی بِیلَن سوُرِیَه نِی توُپراغِیدَه فَعالِیَت آلِیب بارَه دِی، نَتا سِکوُلار توُرکِیَه حُکوُمَتِینِی وَ اوُنِی لَشکَرِینِینگ کَنَلِی آرقَه لِی اوُزِینِینگ سوُرِیَه دَگِی، عِراقدَگِی، اَفغانِستاندَگِی وَ باشقَه مِنطَقَه لَردَگِی مَقصَدلَرِینِی، مَنفَعَتلَرِینِی، رِیجَه لَرِینِی آلدِینگه سِیلجِیتگن وَ حاضِردَه هَم سِیلجِیتیَپگن.

دِیمَک، بُو یِیردَه اَگر توُرکِیَه نِینگ طاغوُت وَ سِکوُلار حُکوُمَتِی سوُرِیَه دَه یاکِی باشقَه بِیر مِنطَقَه دَه عَمَلِیاتلَرنِی باشلَه گن پَیتِیدَه، توُرکِیَه دَولَتِینِی اوُزِی حَملَه قِیلیَپتِی، دِیب فِکرلَه مَنگلَر، بَلکِی بُو یِیردَه اَصلِیدَه نَتا اِیش آلِیب باریَپگن. جوُدَه یَحشِی، اَگر اِعتِبار بِیرگن بُولسَنگِیزلَر اوُتگن آیدَه نَتا سُورِیَه دَگِی اِیشلَرگه اَرَه لَه شِیشِی کِیرَکلِیگِینِی تَصدِیقلَه دِی. نَتانِی اَعضالَرِی هَم بوُنِی تَصدِیقلَشدِی. نَتا تَصدِیقلَه گندَن سُونگ اَستَه – سِیکِینلِیک بِیلَن توُرکِیَه سُورِیَه چِیگه رَه لَرِیگه یَقِینلَشدِی وَ سُورِیَه گه کِیرِیب سِیکِین اَستَه اوُزِینِی حَربِی عَمَلِیاتلَرِینِی دَولَه نِینگ نَظارَتِی آستِیدَگِی مِنطَقَه لَردَه باشلَه دِی،حاضِردَه اوُلَر بِیر مُعامَلَه نِی اوُستِیدَه حَرج بوُلِیب کِیتَه یاتگن اَمِیرِکَه نِینگ نَوکَرلَرِیگه هُجُوم قِیلِیشگن.

هَر قَندَی حالَتدَه هَم اَبُو بَصِیر توُرکِیَه سِکوُلار حُکوُمَتِینِینگ، اَلبَتَّه نَتانِینگ مِکرَفانلَرِیدَن بِیرِی بوُلگن. اَبُو بَصِیر بوُندَن کوُرَه هَم اوُزاقراق اوُتمِیشگه اِیگه. بُو کِیشِی اَنگلِیَه دَه ساکِن بوُلِیب یَشَیدِی، اَمِیرِکَه وَ اَنگلِیَه سِکوُلار حُکوُمَتلَرِی 1423 هِجرِی بَرابَر 2002/8/3 مِلادِی یِیلدَه عِراقنِی اِیشغال قِیلِیشگه وَ جَنگگه تَیّارگرلِیک کوُرَه یاتگن پَیتِیدَه،  ” الشِّيعَةُ الرَّوافِضُ طائِفَةُ شِرْكٍ ورِدَّةٍ» ناملِی کِتابنِی نَشر قِیلَه دِی. بُو کِتابنِی نَشر قِیلِیشدَن مَقصَد عِراقنِی اِیشغال قِیلِیشگه زَمِینَه،شَرائِط مُهَیّا قِیلِیشدَن عِبارَت بوُلگن، شِیعَه وَ سُنِّیلَرنِی اوُزَرا بِیر- بِیرلَرِی بِیلَن مَشغُول قِیلِیش، هَمدَه اَمِیرِکَه وَ اَنگلِیَه وَ اوُلَرنِی باشقَه اِتِّفاقداشلَرِی اوُچُون فَعالِیَت مَیدانِینِی آچِیب بِیرِیش وَ عَمَل قِیلِیش آزادلِیگِینِی وُجوُدگه کِیلتِیرِیش بوُلگن اِیدِی. مَنَه بُو، کِتابنِی یازِیشدَن بُولگن مَقصَدلَرنِی بِیرِی بوُلَه دِی.

بِیز شوُنِی هَم یَحشِی بِیلَه مِیزکِی، سِکوُلارِیستلَر آدَملَرنِی اوُرتَه سِیدَگِی مَوجُود بوُلگن مَذهَبلَردَن اوُزلَرِینِی مَقصَدلَرِیگه یِیتِیش اوُچُون بِیر اَبزار صِیفَتِیدَه فایدَه لَه نِیشَه دِی، اِندانِیزِیَه دَه نَصرانِیلَر بِیلَن مُسُلمانلَر بِیر – بِیرلَرِینِی قَتلِی عام قِیلِیشَه دِیمِی یا اَفرِیکَه نِی نِیگِیرِیَه سِیدَه وَ مَرکَزِی اَفرِیکَه دَه مَنَه بُو حادِیثَه نَصرانِیلَر بِیلَن مُسُلمانلَرنِی اوُرتَه سِیدَه صادِر بوُلَه دِیمِی یاکِی پاکِستاندَه،عِراقدَه،لِیوَندَه، بَحرَیندَه، عَرَبِستاندَه، کَشمِیردَه، آذَربَیجاندَه، سُورِیَه دَه، یَمَندَه وَ …….شِیعَه وَ سُنِّیلَرنِی اوُرتَه سِیدَه صادِر بوُلَه دِیمِی یائِنکِی اِیرلَندِیَه دَه پراتِیستَنت وَ کَتالِیک مَذهَبلَرِی یا راسِّیَه دَه پراوَسلَو وَ کَتالِیکلَر یاکِی اِسرائِلدَه یَهُودِیلَر بِیلَن نَصرانِیلَرنِی آرَه سِیدَه یاکِی یَهُودِیلَر بِیلَن مُسُلمانلَرنِی اوُرتَه سِیدَه جَنگلَر صادِر بوُلَه دِیمِی، بوُنِی اوُلَرگه فَرقِی یوُق. سِکوُلارِیستلَر اوُچُون  بُو یِیردَگِی اِینگ مُهِم نَرسَه، مَنَه بوُلَرنِینگ بَرچَه سِینِی بِیر- بِیرلَرِی بِیلَن جَنگ قِیلِیشِیدوُر.

مَنَه بُو حالَتلَرنِی هَمَّه سِیدَن بوُلگن سِکوُلارِیستلَرنِینگ مَقصَدِی،بُو مَذهَبلَرگه اِیرگه شوُچِیلَرنِی اِیچکِی جَنگلَرنِی واسِیطَه سِیدَه ضَعِیفلَشتِیرِیش، چَرچَه تِیش وَ نااوُمِید قِیلِیش وَ نِهایَت اِیسَه سِکوُلارِیزم دِکتَتارلِیگِینِی قانوُنلَرِی گه وَ حُکمِیگه راضِی قِیلِیش،بوُیسِیندِیرِیش هَمدَه کافِر باسقِینچِیلَرنِی وَ اوُلَرنِی مَحَلِّی نَوکَرلَرِی یَنَدَه کوُپراق جوُلان اوُرِیشلَرِی اوُچُون مَیداننِی آچِیب بِیرِیشدَن عِبارَت. مَنَه بُو اوُلَرنِینگ اِینگ آرزُو قِیلِینگن مَقصَدلَرِی بوُلِیب، شَیطانگه اِیرگه شوُچِیلَر بُو جَرَیان اوُچُون اَنَه اوُشَنچَه وَحشِیانَه زَمِینَه لَرنِی،شَرائِطلَرنِی مُهَیّا قِیلِیشگن. آسمانِی شَرِیعَتلَرگه وَ مَذهَبلَرگه، اِسلامِی فِرقَه لَرگه اِیرگه شوُچِیلَر مَنَه بُو حالَتلَردَه بِیر – بِیرلَرِینِی قِیرِیش بِیلَن مَشغُول بُولگن پَیتلَرِیدَه اِیچکِی مُرتَد سِکوُلارِیستلَر وَ بوُتوُن جَهان کافِر سِکوُلارِیستلَرِی هَمَّه نِی اوُستِیدَن کوُلِیشَه دِی وَ بوُندَن کِیلگن فایدَه نِی هَم چوُنَتکلَرِیگه اوُرِیشَه دِی.

اَبُو بَصِیرنِی کِتاب یازِیشِی وَ آلِ سَعُودنِی فاسِد، سَلطَنَت اوُلَمالَرِینِی فَتوالَرِینِی نَشر بِیرِیلِیشِی مَنَه شُو مَقصَدلَر یوُلِیدَه قِیلِینَه دِی. اَمّا بُو کِتاب اوُشَه یِیللَردَه اُسامَه بِن لادِن وَ اوُ کِیشِیگه اوُحشَه گن جِهادِی سَلَفِیلَرنِی هَم یا اَهلِی سُنَّت دِیب مَعرُوف بوُلگن فِرقَه لَرنِی هَم اِعتِبارِیگه سَزاوار بوُلمَیدِی. چوُنکِی بَرچَه شَرعِی مُبارِز گوُرُوهلَرنِی، دَستَه لَرنِی آرَه سِیدَه اَبُو اَنَس شامِی رَحِمَهُ الله گه اوُحشَه گن بُویُوک شَرعِیلَر مَوجُود بوُلِیب، اَبُو بَصِیرگه اوُحشَه گن کِتابخانَه اوُلَمالَرِیگه یاکِی آلِ سَعُودنِی سَلطَنَت مُفتِیلَرِیگه، اَبُو قَتادَه گه اِیختِیاج بوُلگن اِیمَس، مَنَه بوُ کِیمسَه لَر عَقِیدَه وِی وَ فِکرِی جِهادِی رَهبَر صِیفَتِیدَه جایگاهگه اِیگه بوُلِیشمَه گن. هانِی سَباعِی آدَم حِسابلَنگن اِیمَس. طارِق عَبدُالحَلِیم هَم هِیچ کِیم بوُلگن اِیمَس. مَنَه بُو کِیمسَه لَر وَ اوُلَرگه اوُحشَه گنلَر اَهَمِیَت بِیرِیلَه دِیگن آدَم حِسابلَنگن اِیمَس، نِیمَه اوُچُون؟ چوُنکِی اوُشَه پَیتلَردَه اَبُو اَنَس شامِی رَحِمَهُ الله گه اوُحشَه گن بُویُوک شَرعِیلَر بار اِیدِی، اوُلَر اوُزلَرِینِینگ یازگن نَرسَه لَرِیدَه شِیعَه لَرنِی بِرادَرلَر دِیب خِطاب قِیلِیشَردِی. اَبُو بَصِیر وَ اَبُو قَتادَه گه اوُحشَه گن کِتابخانَه اوُلَمالَرِی یاکِی آلِ سَعوُدنِی فاسِد اوُلَمالَرِی اَگرچِی آشکار دُشمَن حِسابلَنگن طاغوُتلَرنِی بَرابَرِیدَه سُوکوُت قِیلسَه هَم، اَمّا حوُددِی شُو طاغوُتلَرگه مُخالِف بوُلگن باشقَه طاغوُتلَرگه حَملَه قِیلِیشَه دِی وَ اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی جارِی قِیلوُچِیلَرگه، آزادلِیک طَلَب قِیلوُچِیلَرگه نِسبَتاً اِیسَه نَوبَتدَن جَنگ آلِیب بارِیشگن وَ آلِیب بارِیشیَپگن.

هَر قَندَی حالَتدَه هَم، شَرعِیلَرنِی اوُلدِیرِیلِیشِی وَ اوُرتَه دَه خاصِل بُولگن بوُشلِیق، جِهادِی حَرَکَتلَردَه مِیلِیتَه رِیزم رُوحِینِی کوُچَیتِیرَدِی وَ بُو سَفَر اِدِییالاگِیَه وَ عَقِیدَه نِی اَسلَحَه هِدایَت قِیلدِی. اِیدِییالاگِیَه وَ عَقِیدَه نِی اَسلَحَه  هِدایَت قِیلِیشِی، بُو نِهایَتدَه خَطَرلِی نَرسَه؛ اَصلِیدَه اَسلَحَه عَقِیدَه گه تابِع بُولِیب اوُنِی اِیختِیارِیدَه بُولِیشِی کِیرَک. مَنَه بوُ نَرسَه نِهایَتدَه خَطَرلِی نَرسَه اِیکَنلِیگِی جُودَه هَم مُهِم نُوقطَه دِیر. اِدِییالاگِیَه وَ عَقِیدَه اَسلَحَه گه تابِع بوُلمَسلِیگِی،بَلکِی اَسلَحَه عَقِیدَه وَ اِدِییالاگِیَه نِی اِیختِیارِیدَه بوُلِیب اوُنگه تابِع بُولِیشِی لازِم.

اَبُو مُصعَب زَرقاوِی اَنَه شوُ یَققال اوُزگه رِیشنِینگ باشلاوچِیسِی بوُلَه دِی، اوُ کِیشِینِی بِیرِینچِی قوُیگن قَدَمِی اَبُو بَصِیرنِی  «الشِّيعَةُ الرَّوافِضُ طائِفَةُ شِرْكٍ ورِدَّةٍ» ناملِی کِتابِینِی قَبوُل قِیلِیش وَ اوُنِی جایلَشتِیرِیش بوُلدِی. اَبُو مُصعَب زَرقاوِی اوُتمِیشدَه بار نَرسَه لَر هَمدَه اَبُو اَنَس شامِی رَحِمَهُ الله ، اُسامَه بِن لادِن رَحِمَهُ الله وَ اوُ کِیشِیگه اوُحشَه گن عالِملَر وُجُودگه کِیلتِیرگن وَ عَصرلَردَن بُویان دَوام اِیتِیب کِیلَه یاتگن نَرسَه لَر بِیلَن اَبُو بَصِیرتَیّارلَه گن نَرسَه نِی اوُرتَه سِینِی باغلاوچِی حَلقَه بوُلدِی.  بُو کِیشِی  «الشِّيعَةُ الرَّوافِضُ طائِفَةُ شِرْكٍ ورِدَّةٍ» نِی عَینِی اوُزِینِی گوُرُوهِینِینگ رائِج  عَقِیدَه سِی قِیلِیب آلدِی، حاضِرگِی کوُنگه چَه اوُنِی یوُلِینِی دَوام اِیتتِیرُوچِیلَر اَبُو بَصِیرگه وَ آلِ سَعُودنِی مُفتِیلَرِیگه اوُحشَه گن دُشمَننِینگ طَرحِیگه کوُرَه عَمَل قِیلِیشیَپتِی، لِیکِن اوُلَر مَنَه بُو کِیمسَه لَر آشکار دُشمَن اِیکَه نِینِی وَ بوُتوُن جَهان سِکوُلار کافِرلَرِینِی هَمدَه اوُلَرنِینگ مَحَلِّی طاغوُتلَرِینِی اِیختِیارِیدَگِی خادِم اِیکَه نِینِی یَحشِی بِیلِیشَه دِی.

اَبُو بَصِیر طَرطوُسِی اَنگلِیَه دَه توُرِیب عِراقگه حَملَه قِیلِیش اوُچُون زَمِینَه مُهَیّا قِیلَه یاتگن پَیتِیدَه وُجُودگه کِیلتِیرِیلگن وَ آلِ سَعُودنِینگ فاسِد، سَلطَنَت اوُلَمالَرِی مَنَه شوُ مَوضُوع بُویِیچَه اوُزلَرِینِی فَتوالَرِینِی تَنظِیم قِیلگن عِبارَه، اَهلِی سُنَّت دِیب مَعرُوف بوُلگن اِماملَرنِی اوُرتَه سِیدَه مَنَه بُو شَکلدَه اوُتمِیشدَه بوُلگن هَم اِیمَس وَ حاضِردَه هَم یوُق.مَنَه بوُنگه اَساساً بوُتوُن جَهاندَگِی شِیعَه لَرنِی حُکمِی اِرتِداد بوُلِیب قالَه دِی وَ بَرچَه شِیعَه لَرنِی اِرتِدادِیدَه شُبهَه لَنگن کِیشِینِی اوُزِی هَم مُرتَد حِسابلَه نَه دِی. حَتِّی اَهلِی سُنَّت دِیب مَعرُوف بوُلگن فِرقَه دَگِی بَرچَه اِماملَرنِی، اِبنِ تَیمِیَّه، اِبنِ کَثِیر،اِبنِ حاجَر،نَوَوِی وَ باشقَه لَرنِی سَوال آستِیگه قوُیگن وَ تِیللَرِینِی اِیککِی قَرِیچ قِیلگن کِیمسَه لَر هَم پَیدا بوُلدِی، نِیمَه اوُچُون؟ چوُنکِی اوُلَرنِی هِیچ قَیسِی بِیرِی بوُندَی عَقِیدَه گه اِیگه بوُلِیشگن اِیمَسدِی.

بُونِی کِیتِیدَن دُنیادَگِی هَمَّه شِیعَه لَرگه قَرشِی جَنگ اِعلان قِیلِیندِی، باسقِینچِیلَر بِیلَن مُتَّحِد بوُلِیب مُرتَد بوُلگن شِیعَه لَر بوُلَه دِیمِی یا باسقِینچِیلَر بِیلَن بِیرگه جَنگ قِیلَه یاتگن شِیعَه لَر بوُلَه دِیمِی یا بِیطَرَف بوُلگن شِیعَه لَر بوُلَه دِیمِی یاکِی جَنگ مَیدانِیدَن  مِینگلَب کِیلامِیتر اوُزاقدَه یَشَه یاتگن شِیعَه لَر بوُلَه دِیمِی فَرقِی یُوق. یَعنِی بَرچَه شِیعَه لَر فَقَطگِینَه عَیبِی شِیعه بوُلگنلِیگِی سَبَبلِی اوُلدِیرِیلِیشِی وَ اوُلَرنِی عِبادَت قِیلَه دِیگن مَکانلَرِی هَم نابوُد قِیلِینِیشِی کِیرَک اِیدِی، بُو اِیش حاضِرگِی پَیتدَه هَم دَوام اِیتیَپتِی.

اوُتگن دَورلَردَه اُسامَه بِن لادِن رَحِمَهُ الله گه یا اَبُو یَحیَی لِیوِی رَحِمَهُ الله گه اوُحشَه گن کِیشِیلَر مَنَه بُوندَی اِنحِرافِی وَ چَرچَه تَه دِیگن جَنگلَرنِی آلدِینِی آلِیشگن اِیدِی، اَمّا بُو کِیشِیلَر وَ اوُلَرگه اوُحشَه گن آگاه عالِملَر اوُلدِیرِیلگچ، مَنَه بوُ وَیرانگر، اِنحِرافِی جَنگنِی آلاوِینِی یاقِیلِیشِیگه قَرشِی قِیلِینگن بَرچَه قَرشِیلِیکلَر نَتِیجَه سِیز بوُلِیب قالدِی وَ بِیر گوُرُوه مُجاهِدلَرنِی اوُرتَه سِیدَه جَنگ باشلَندِی، نَتِیجَه دَه اِیسَه اَنگلِیَه، اَمِیرِکَه وَ مَحَلِّی مُرتَدلَرگه اوُحشَش تَشقِی باسقِینچِیلَرنِی، سِکوُلار کافِرلَرنِی وَ اَبُو بَصِیرگه اوُحشَه گن کِتابخانَه مُفتِیلَرِینِی کوُنگلِی جایِیگه توُشدِی.

اَمّا بُو، اوُلَرنِینگ اِیشِی آخِیرِیگه یِیتدِی، دِیگه نِی اِیمَسدِی، بَلکِی اوُلَر سوُرِیَه دَه هَم بوُ سِینَه رِینِی اِجرا قِیلِیشماقچِی اِیدِیلَر، اَلبَتَّه شِیعَه وَ سُنِّینِی اوُرتَه سِیدَه اِیمَس، اَهلِی سُنَّت دِیب مَعرُوف بوُلگن فِرقَه لَرنِی اوُرتَه سِیدَه قِیلِیشنِی رِیجَه لَشتِیرِیشَه دِی؛ اوُلَر مُشرِک کافِرنِینگ یَهُودِی کافِردَن یا نَصرانِی کافِرنِی مَجُوس وَ صابِیئِندَن فَرقِی نِیمَه اِیکَه نِینِی فَهملَه مَسدَن توُرِیب بُو ایشگه قول اوریشه دی؟ تحمیناً اوزلرینی وظیفه لرینی بجه ریب بولیشگن اهلی سنّت دیب معروف بولگن فرقه لر بیلن تشیّع دیب معروف بولگن فرقه لرنی اورته سیدگی جنگلر، اهلی سنّت دیب معروف بولگن فرقه لرنینگ اوزینی آره سیگه کیریب کیله دی.

بُو یِیردَگِی قِیزِیق نَرسَه شوُکِی، اَبُو بَصِیر کِتابخانَه مُفتِیلَرِینِی یاکِی اَنگلِیَه دَگِی مُفتِیلَرنِی، حَتَّی دارُ الکُفرلَردَه ساکِن بُولِیب یَشَه یاتگن مُفتِیلَرنِی آرَه سِیدَه بِیرِینچِیلَردَن بوُلِیب، اَهلِی سُنَّتنِی اوُزَرا قَتلِی عامِی اوُچُون هِیچ قَندَی شَرعِی دَلِیلنِی اِرایَه بِیرمَسدَن توُرِیب فَتوا چِیقَرگن کِیشِی سَنَلَه دِی، اوُ شَرِیعَتگرا مُجاهِدلَرگه هَم خَوارِج حُکمِینِی بِیرگن. مَنَه بُو فَتوا وَ کَلِیمَه لَر تَشقِی کافِرلَر بِیلَن مَحَلِّی مُرتَدلَرنِی اوُرتَه سِیدَگِی اِتِّحادنِی آسانلَشتِیرَدِی وَ مِینگلَب مُخلِص مُجاهِدلَرنِی قانِینِی وَ مالِینِی حَلال قِیلَدِی وَ بوُندَن تَشقَرِی مِینگلَب مُسُلمان مُجاهِدلَر، مِینگلَب مُهاجِرلَر قَتلِی عام قِیلِیندِی وَ مِینگلَب یاش بالَه لَر، عَیاللَر اوُلِیمگه مَحکوُم بوُلِیشدِی وَ یوُزلَب مُهاجِر عَیاللَرنِی، قِیزلَرنِی ناموُسِیگه تَجاوُز قِیلِیندِی، بُو اِیشلَرنِی هَمَّه سِی سوُرِیَه نِی اوُزِیدَه صادِر بوُلدِی. دَولَه گه قَرشِی فَتوالَرنِی اوُزِینِی نَتِیجَه سِینِی بِیرگچ، نَوبَت جَولانِینِی توُدَه سِیگه؛ گوُرُوهِیگه کِیلدِی. بوُ گوُرُوه حَقِیدَه اَیتِیشدِیکِی، بوُلَر هَم اَنَه بوُلَر بِیلَن بِیر هِیل نَرسَه، شوُندَن سوُنگ اوُلَرگه تَشلَه نِیشدِی، کوُردِینگِیزمِی نَوبَتدَن اِیش آلِیب بارِیشَه دِی. اَوَّل اِعتِبار بِیرِیشَه دِی، اَنگلِیَه نِی وَ نَتانِی اِیختِیاجِی قَندَی؟ شوُنگه قَرَب، طاغوُتلَرنِی کوُندَه لِیک اِیختِیاجِیگه کوُرَه مُناسِب فَتوا بِیرِیشَه دِی.

آلِ سَعُودنِینگ فاسِد،سَلطَنَت اوُلَمالَرِینِینگ کوُپ حاللَردَه اَاوُدِیا آوازِی هَم مَوجُود بوُلگن فَتوالَرِینِی تِیکشِیرِیب اوُتِیرمَسدَن کِیلتِیرِیلگن  یِیتتِیتَه لِیک دَلِیللَرنِی کوُرِیب چِیقَه مِیز، اَنگلِیَه دارُ الحَربِیدَه ساکِن بوُلگن وَ بَرچَه مُسُلمانلَرگه قَرشِی رُوحِی جَنگنِی عَسکَرِی وَ آلِیب بارُوچِیسِی بوُلمِیش اَبُو بَصِیر طَرطوُسِینِی 12 اِماملِیک شِیعَه لَرنِی اِرتِدادِی بُویِیچَه کِیلتِیرگن دَلِیللَرنِی کوُرِیب چِیقَه مِیز:  

 أولاً: من جهة قولهم بتحريف القرآن … !   اوُلَر قُرآننِی تَحرِیفِیگه اِعتِقاد قِیلِیشَه دِی. 

وتحريفهم للقرآن الكريم يأتي من جهتين، اَیتِیشلَرِیچَه اوُلَر اِیککِی جِهَتدَن قُرآننِی تَحرِیفِیگه اِعتِقاد قِیلِیشَه دِی:

• تحريف في التأويل والتفسير:  قُرآننِی تَعوِیل وَ تَفسِیرِیدَه تَحرِیفگه دوُچار بوُلِیشگن. یَعنِی مَنَه بُو شَخصنِی یا باشقَه مَذهَبلَرنِی تَفسِیرِیگه قَرشِی رَوِیشدَگِی تَفسِیرگه اِیگه دُورلَر، یَعنِی مَنَه بُو شَخصنِی با باشقَه مَذهَبلَرنِی تَعوِیلِیگه قَرشِی رَوِیشدَگِی آیَت وَ آیَتلَر بُویِیچَه باشقَه بِیر تَعوِیلگه اِیگه دوُرلَر. دِیمَک باشقَه لَرنِی تَعوِیلِی وَ تَفسِیرِیگه قَرشِی تَعوِیل وَ تَفسِیرگه اِیگه بوُلگن کِیشِیلَر مُرتَد بوُلِیشَه دِی. چوُنکِی مَنَه بوُندَن سوُنگ هَم اِیشارَه قِیلَه مَنکِی، بُو شَخصنِی اَیتِیشِیچَه، کِیمکِی مَنَه بُو دَلِیللَرنِی بِیرِیگه اِیگه بوُلسَه مُرتَد حِسابلَه نَه دِی وَ اِرتِدادنِی بَرچَه اَحکاملَرِی اوُنِی اوُستِیدَه اِجرا قِیلِینِیشِی کِیرَک.
• قولهم بتحريف التنزيل صراحة:   اوُلَرنِی آچِیق- آیدِین اِعتِقاد قِیلِیشلَرِیچَه، قُرآننِی نازِل بوُلِیشِیدَه تَحرِیف صادِر بوُلگن. هَمَّه اوُرِینلَرنِی بَیان قِیلَه مِیز.

• ثانياً: يأتي كفرهم من جهة قولهم بقرآن فاطمة، ونزول الوحي عليها … !
• ثالثاً: يأتي كفرهم من جهة غلوهم في الأئمة، والقول بعصمتهم …!
• رابعاً: يأتي كفرهم من جهة تكفيرهم للصحابة، وعامة المسلمين …! 
• خامساً: يأتي كفرهم من جهة إنكارهم للسنة وجحودهم لها …!

سادساً: يأتي كفرهم من جهة مظاهرتهم لأعداء الأمة من الكفرة والمشركين على أبناء الأمة من المسلمين الموحدين …!

یَعنِی هَر قَندَی مَذهَبدَن بوُلگن کِیشِی مُسُلمانلَرگه قَرشِی کافِرلَرنِی حِمایَه قِیلسَه، اوُشَه مَذهَبنِی هَمَّه سِی مُرتَد بوُلَه دِی. سُبحانَ الله، بِیلمَیمَن قَندَی قِیلِیب وَ نِیمَه اوُچُون مُسُلمانلَر مَنَه بوُ جِنایَتکارانَه مَسَلَه لَرگه وَ فَتوالَرگه اِعتِبار بِیرِیشمَه گن اِیکَن؟

• سابعاً: يأتي كفرهم من جهة وقوعهم في الشرك وتوجههم بالعبادة والدعاء للمخلوق … !
• مَنَه بوُلَر بَرچَه شِیعَه لَرنِینگ بِیر طائِفَه حالَتِیدَه هَمَّه سِینِی اِرتِدادِی اوُچُون اَبُو بَصِیر کِیلتِیرگن دَلِیللَردُور، اوُنِی اوُزِینِی اِدَّعا قِیلِیشِیچَه، مَنَه بوُ دَلِیللَرنِی هَر بِیرِی یَککَه حالَتدَه 12 اِماملِیک شِیعَه لَرنِی بَرچَه سِینِی بِیر طائِفَه بُویِیچَه اِرتِدادِیگه بائِث بوُلَه آلَه دِی وَ اَیتِیشَه دِیکِی:   خُلاصَة القول في الشيعة الروافض: هذه هي الأوجه التي ألزمتنا بالقول: بأن الشيعة الروافض ـ الاثنى عشرية ـ طائفة شرك وردة، و واحدة من تلك الأوجه السبعة ـ الآنفة الذكر ـ تكفي للجزم بكفر وردة هذه الطائفة المارقة.

اوُ مَنَه بوُ مُقَدِّیمَه بِیلَن شوُندَی خوُلاصَه گه کِیلیَپتِیکِی، مَنَه بُو دَلِیللَرنِی بِیرارتَه سِی اَگر بِیر کِیشِیدَه تاپِیلسَه، مُرتَد بوُلَه دِی وَ حَدِیث، فِقه کِتابلَرِیدَه کِیلگن مُرتَدلَرنِی اَحکاملَرِینِی هَمَّه سِی اوُلَرنِی اوُستِیدَه اِجرا قِیلِینِیشِی کِیرَک. سِیزنِی فِکرِینگِیزچَه، اَگر مَنَه بُو حُکملَر صَحِیح بوُلَه دِیگن بوُلسَه، – اَلبَتَّه بُو حُکملَر صَحِیح اِیمَس – اَهلِی سُنَّت دِیب مَعرُوف بوُلگن فِرقَه لَرنِی آرَه سِیدَه نِیچَه نَفَر آدَم مُسُلمان سَقلَه نِیب قالَه دِی؟ اَهلِی سُنَّت دِیب مَعرُوف بوُلگن فِرقَه لَرنِی اَکثَرِیَتِی مُرتَدگه اَیلَه نِیب کِیتمَیدِیمِی؟ بِیر آزگِینَه دِققَت بِیلَن فِکر قِیلِینگلَرچِی. مَنَه بُو آدَمنِی اَیتِیشِیچَه مَنَه بُو دَلِیللَردَن بِیرارتَه سِیگه اِیگه بوُلگن کِیشِی مُرتَد حِسابلَه نَه دِی. شُو سَبَبلِی هَم، کوُرِیب توُرگه نِیمِیزدِیک شوُ یِیردَه اوُنِی اِیشِی شِیعَه لَرنِی هَمَّه سِی بِیلَن توُگیدِی – دَه، اِیندِی باشقَه بِیر فِرقَه گه حَملَه قِیلَه دِی، اوُ بوُلَرنِی اوُستِیدَه هَم فَتوا بِیرِیشِی وَ اوُلَر هَم اوُلدِیرِیلِیشِی کِیرَک، نَوبَت دَولَه گه کِیلَه دِی؛ دَولَه نِی هَم اِیشِینِی نِهایَه سِیگه یِیتکَزگچ اِیسَه، جَولانِینِی گوُرُوهِیگه تَشلَه نَه دِی؛ جَولانِینِی اِیشِی آخِیرِیگه یِیتگچ باشقَه سِیگه حَملَه قِیلَه دِی. اوُنِی اَیتِیشِیچَه، مَنَه بُو اوُرِینلَرنِی بِیرارتَه سِیگه اِیگه بوُلگن کِیمسَه مُرتَد بوُلَه دِی. اَمّا ، اوُشَه زَماندَگِی اوُنِی مَنظوُرِی شِیعَه لَر بوُلگن اِیدِی، شوُنِینگ اوُچُون هَمَّه شِیعَه لَرنِی بِیر طائِفَه حالِیدَه مُرتَد دِیب اِعلان قِیلِیب اَیتَه دِیکِی:     وقولنا أن الشيعة الروافض طائفة شرك وردة؛ يعني أنها تُجرى عليها ـ كطائفة ـ جميع أحكام الردة ومتعلقاتها وتبعاتها المبينة والمفصلة في كتب الحديث والفقه … ! 

نِهایَتدَه خَطَرلِی. رِدَّه اَحکاملَرِینِی هَمَّه سِی وَ حَدِیث، فِقه کِتابلَرِیدَگِی مُفَصَّل وَ رَوشَن بوُلگن اوُنگه تَعَلُّقلِی نَرسَه لَر اوُلَرنِی اوُستِیدَه اِجرا قِیلِینَه دِی،  تُجرى عليها كطائفة. اِعتِبار بِیرِیب قَرَنگلَر، مَنَه بُو جِنایَتکارنِی، مَنَه بوُ قانخوُرنِی وُجُودِیدَه بِیر آزگِینَه بوُلسَه هَم اِنسانِیَت بارمِیکِین؟  تُجرى عليها كطائفة.

آلدِین هَم اِیسلَه تِیب اوُتگه نِیمِیزدِیک، دُنیادَگِی 12 اِماملِیک شِیعَه لَرنِی هَمَّه سِی مُرتَد اِیکَنلِیکلَرِی حَقِیدَگِی فَتوا اَهلِی سُنَّتنِینگ اِماملَرِینِی آرَه سِیدَه تاپِیلمَیدِی،بوُ اوُمَّتنِی سَلَفِی صالِحلَرِینِی اوُرتَه سِیدَه دُنیادَگِی بَرچَه  شِیعَه لَر مُرتَد اِیکَه نِی بارَه سِیدَگِی سوُز هِیچ قَچان تاپِیلگن اِیمَس، بوُ فَتوا اَنگلِیَه وَ فارس کوُرفَه زِیدَگِی عَرَب دَولَتلَرِینِینگ کَنَلِی آرقَه لِی اَهلِی سُنَّت مُجاهِدلَرِینِینگ بِیر قِیسمِینِی عَقِیدَه وِی وَ اَخبارات واسِیطَه لَرِیدَگِی اَدَبِیاتگه قَندَی قِیلِیب کِیرِیب کِیلگه نِی مُشَخَّص بوُلدِی. اَلبَتَّه بوُندَن آلدِینراق آلِ سَعُودنِی خائِن، سَلطَنَت اوَلَمالَرِی وَ یامان مُفتِیلَر تامانِیدَن 12 اِماملِیک شِیعَه لَرنِینگ هَمَّه سِینِی کافِر نامِی آستِیدَه اِرایَه بِیرِیلگن اِیدِی، مَنَه بوُندَی اَخماقگرچِیلِیکنِی هِیچ کِیم قِیلگن اِیمَسدِی، یَعنِی بِیر مَذهَب اوُچُون اِرتِداد نامِیدَن فایدَه لَه نِیشمَه گن، بوُلِیب هَم بُو مَذهَبنِی آرَه سِیدَه توُرلِی- هِیل وَ گاهِیدَه بِیر – بِیرِیگه زِد فِرقَه لَر مَوجُود بُولَه دِی، هَرگِیز اوُلَر بِیر – هِیل بوُلِیشمَه گن وَ حاضِردَه هَم بِیر- هِیل اِیمَسلَر. آلِ سَعُودنِینگ اَنَه اوُشَه فاسِد وَ سَلطَنَت اوُلَمالَرِی هَم مُرتَد اِیمَس بَلکِی کافِر سوُزِیدَن فایدَه لَه نِیشَه دِی، اوُلَر اوُزلَرِینِی اَخماقگرچِیلِیکلَرِینِی بُو دَرَجَه دَه قِیلِیب کوُرسَتماقچِی بوُلِیشمَه گن.

 دِیمَک، اَهلِی سُنَّت دِیب مَعرُوف بوُلگن فِرقَه لَرنِی فِقهِی مَنبَع لَرِی وَ کِتابلَرِیدَن بوُ اِیش اوُچُون اوُتمِیش تاپَه آلمَیمِیز، اَمّا مَنَه بوُ یِیتتِی دَلِیلنِی اَهلِی سُنَّت دِیب مَعرُوف بوُلگن فِرقَه لَرنِینگ مَنبَعلَرِی بُویِیچَه عَمَلِی وَ تَدقِیقِی تِیکشِیرُولَرنِی اوُتکَزگه نِیمِیزدَن سوُنگ وَ مَنَه شُو فِرقَه لَر تامانِیدَن قوُیِیلگن اوُصُوللَرگه کوُرَه، بوُ توُزاقنِی فاش قِیلِیب اِیضاحلَب بِیرِیشگه قادِر بوُلَه مِیز، بُو نَرسَه حاضِرگه چَه مُسُلمان دِیارلَرِینِی اَکثَرِیدَه بِیگوُناه اِنسانلَرنِی قانِیدَن عِبارَت اَرِیقچَه لَرنِی وُجُودگه کِیلتِیردِی وَ مَنَه بوُ فَتوالَرنِی  اِجرا قِیلوُچِیلَرنِی اوُزِیگه هَم آغِیر وَ دَحشَتلِی ضَربَه لَرنِی یِیتکَزدِی.

حاضِرنِی اوُزِیدَه شوُنِی اَیتِیش لازِمکِی، مَنَه بُو یِیتتِیتَه لِیک دَلِیللَرنِی هَمَّه سِی 12 اِماملِیک شِیعَه لَرگه اِیمَس، بَلکِی شِیعَه لَرگه مُنتَسِب غوُلّاتلَرگه تِیگِیشلِی. وَ مَنَه بوُ یِیتتِیتَه لِیک اوُرِینلَرنِی هَمَّه سِیدَه بِیز 12 اِماملِیک شِیعَه لَرنِینگ توُتگن آشکار مُناسَبَتِینِی اَنِیق کوُرَه آلَه مِیز، حَتَّی بُو اوُرِینلَرنِی بِیرِی حَقِیدَه بِیزلَر بِیر نِیچَه آشکار فَتوالَرگه وَ بِیر نِیچَه رِسالَه گه ،هَمدَه مَنَه بُو یِیتتِیتَه لِیک اوُرِینگه رَدِّیَه صِیفَتِیدَه مُفَصَّل کِتابگه گوُواه بوُلَه مِیز.

اَبُو بَصِیر یالغان اَیتیَپتِی. شُو یِیردَه مُختَصَر صوُرَتدَه اَبُو بَصِیرنِی یالغانلَرِینِی بِیر آزگِینَه فاش قِیلِیشِیمِیز لازِم بوُلَه دِی. نِیمَه اوُچُون اوُنِی یالغان دِییَپمِیز؟ چوُنکِی گِییاگرَه فِیَه اوُقِیتُوچِیسی اوُزِینِی شاگِردِیگه مَکَّه اِیراننِی شِمالِیدَه جایلَشگن وَ حِیتای اَفرِیکَه دَولَتلَرِیدَن بِیرِی دِیب اوُرگتیَپتِی. گِییاگرَه فِیَه اوُقِیتوُچِیسِی اوُچُون بُو خَطا وَ ناتوُغرِی توُشوُنچَه وَ ناتوُغرِی تَعوِیل اِیمَس، بَلکِی بوُتوُنلَی آچِیق – آیدِین حَقِیقَتنِی پِینهان قِیلِیش وَ یالغان گپِیرِیش ، هَمدَه شاگِردِیگه یالغاننِی یِیتکَه زِیش حِسابلَه نَه دِی. اَهلِی سُنَّت دِیب مَعرُوف بوُلگن فِرقَه لَردَگِی غوُلّاتلَر بِیلَن شوُ فِرقَه لَرنِی اوُزِینِی آرَه سِیدَگِی فَرقنِی توُشوُنمَیدِیگن عالِم مَوجُود اِیمَس. اَلبَتَّه مَنبَع لَردَه اوُلَرنِینگ بوُلغَه نِیشلَرِی تاپِیلِیشِی موُمکِین. حاضِرنِی اوُزِیدَه هِیچ کِیم قادِیانِیلَرنِی اَهلِی سُنَّتنِی جُملَه سِیدَن دِیب حِسابلَه مَیدِی، نِیمَه اوُچُون؟ چُونکِی مَنَه بوُ فِرقَه لَرنِی اوُزِی اوُلَردَن بَرائَت قِیلگن وَحَتَّی اوُلَرنِی تَکفِیر قِیلِیشگن. شِیعَه لَرنِی اوُرتَه سِیدَه هَم مَنَه بُو قائِدَه تَدقِیقاتچِیلَر اوُچُون حوُددِی کوُندِیک رَوشَن وَ آشکار نَرسَه. تَحقِیق قِیلَه یاتگن کِیشِی اوُچُون اَبُو بَصِیرنِی یالغان اَیتَه یاتگه نِی آچِیق – آیدِیندوُر، بوُ اَبُو قَتادَه نِینگ حاضِرگِی پَیتدَگِی 12 اِماملِیک شِیعَه لَرنِی هَمَّه سِی نَصِیرِی اِیکَنلِیکلَرِی بارَه سِیدَگِی یالغانِیگه اوُحشَیدِی.

  هَر قَندَی صُورَتدَه هَم اَبُو بَصِیر طَرطُوسِینِی یالغانلَرِینِی کوُرِیب چِیقَه مِیز، جوُنکِی اوُ اِنکار قِیلِیب بوُلمَیدِیگن جِنایَتنِی باشلَب بِیرگن وَ بُو جِنایَت هَنُوز هَم دَوام اِیتِیب کِیلیَپتِی. بُو شَخص اوُشَه دَلِیللَرِیدَه 12 اِماملِیک شِیعَه لَرنِی هَمَّه سِینِی مُرتَد اِیکَه نِی بارَه سِیدَه اَیتَه دِیکِی:

• أولاً: من جهة قولهم بتحريف القرآن …!  اوُلَر قُرآننِی تَحرِیفِیگه اِعتِقاد قِیلِیشَه دِی.   وتحريفهم للقرآن الكريم يأتي من جهتين:
• تحريف في التأويل والتفسير:     قُرآننِی تَعوِیلِی وَ تَفسِیرِیدَه تَحرِیفگه دوُچار بوُلِیشگن. یَعنِی چوُنکِی بُو شَخصنِی یا باشقَه مَذهَبلَرنِی تَفسِیرِیگه قَرشِی باشقَه تَفسِیرگه اِیگه؛ یَعنِی چوُن آیَت وَ آیَتلَردَه مَنَه بُو شَخصنِی یا باشقَه مَذهَبلَرنِی تَعوِیلِیگه قَرشِی باشقَه چَه تَعوِیلگه اِیگه بوُلگنلِیکلَرِی سَبَبلِی، اوُلَر مُرتَددوُرلَر.

مَنَه بوُ حالَتدَه، باشقَه لَرنِی تَعوِیلِیگه وَ تَفسِیرِیگه قَرشِی بُولگن تَعوِیل وَ تَفسِیرگه اِیگه هَر قَندَی کِیشِی مُرتَد بوُلَه دِی. سِیزنِی فِکرِینگِیزچَه بَو اَخماقگرچِیلِیک وَ جِیننِیلِیک اِیمَسمِی؟ مَنَه بوُنگه اوُحشَه گن شَخصلَرنِی کِیملِیگِینِی بِیلِیب توُرِیب بوُلَرنِی سوُزلَرِینِی قَبوُل قِیلَه دِیگن وَ اوُزلَرِینِی شَرِیعَت اَحکاملَرِینِی اِجرا قِیلوُچِیلَر دِیب حِسابلَیدِیگن کِیمسَه لَر، بوُندَن هَم کوُرَه اَخماقراق وَ جِیننِیراق دِیب سَنَلَه دِی.

اِبنِ حَزم اَندَلوُسِی رَحِمَهُ لله اَیتَه دِیکِی: ” هِیچ قَیسِی بِیر مُسُلماننِی اِعتِقاد بابِیدَگِی فَتوا یا سوُز سَبَبلِی تَکفِیر قِیلِیب بوُلمَیدِی، اوُ کِیشِی دَوام اِیتِیب اَیتَه دِیکِی: بِیر گوُرُوه اوُلَمالَر شوُ عَقِیدَه دَه کِی، هِیچ قَیسِی مُسُلمان عَقِیدَه یا فَتوا سَبَبلِی تَکفِیر وَ تَفسِیق قِیلِینمَیدِی. بِیر نَرسَه بارَه سِیدَه اِجتِهاد قِیلگن وَ مُعتَقِید بُولگن کِیشِینِی قوُلگه کِیرِیتگن نَرسَه سِی حَق وَ اَجرگه اِیگه؛ اَگر حَقِیقَتدَه حَقنِی قوُلگه کِیرِیتگن بوُلسَه اِیککِی اَجرگه اِیگه بوُلَه دِی،اَگر حَقدَه خَطا قِیلگن بوُلسَه، بِیر اَجرگه اِیگه بوُلَه دِی. بُو اِبنِ اَبُو لَیلِینِی، اِمامِی اَبُو حَنِیفَه نِی، شافِیعِینِی، سُفیان ثَورِینِی،داوُد اِبنِ عَلِینِی نَظَرِی. بُو مِین شوُ بوُگوُنگِی کوُنگه چَه تَنِیگن نَظَر اِیگه لَرِینِینگ حَتَّی صَحابَه  رَضِیَ الله عَنهُ نِینگ نَظَرِی بوُلَه دِی، اوُلَرگه قَرشِی چِیققَنلَرنِی حاضِرگه چَه کوُرمَه دِی.”

اَبُو بَصِیر وَ اوُنگه اوُحشَه گنلَردَن فَقَط مَنَه بُو اوُرِیننِی اوُزِینِی قَبوُل قِیلِیشلِیک، یَعنِی سِیز بِیلَن اِجتِهاددَه، تَفسِیردَه یا تَعوِیلدَه فَرقگه اِیگه بوُلگن هَر قَندَی مُسُلماننِی مُرتَد دِییِیشلِیک، بُو مُسُلمانلَرنِی اوُرتَه سِیدَه اِیچکِی جَنگلَرنِی اِیجاد قِیلِیش وَ اوُلَرنِی بِیر- بِیرلَرِی بِیلَن مَشغُول قِیلِیشدَن عِبارَت. مَنَه بُو کِیملَرنِی لایِیحَه سِی؟ بُو لایِیحَه کِیملَرنِی فایدَه سِیگه حِذمَت قِیلَه دِی؟ نِیمَه اوُچُون بِیر آز فِکر قِیلِیشنِی هاحلَه مَیسِیزلَر؟ سِیز بِیر تَفسِیرنِی وَ حَتَّی بِیر مَذهَبنِی یامان کوُرگه نِینگِیز سَبَبلِی، عَدالَتنِی بِیر چِیتگه سوُرِیب قوُیِیب  اوُنِی مُرتَد دِییسِیزمِی؟ نِیمَه اوُچُون؟ چوُنکِی سِیزنِی تَفسِیرِینگِیز وَ تَعوِیلِینگِیزگه قَرشِی تَفسِیرگه وَ تَعوِیلگه اِیگه،طَبِیعَتاً اوُ هَم سِیزنِی مُرتَد دِیب سَنَیدِی، نِیمَه اوُچُون؟ چوُنکِی فَلان آیَت بوُیِیچَه سِیزنِی تَفسِیرِینگِیز وَ تَعوِیلِینگِیز اوُنِیکِیدَن فَرق قِیلَه دِی. یَعنِی بُو نِیمَه دِیگه نِی؟ صَحابَه لَر، تابِیعِینلَر وَ فِرقَه لَرنِینگ، اِسلامِی مَذهَبلَرنِینگ بَرچَه اَئِمَّه لَرِی آیَتلَرنِی تَعوِیل وَتَفسِرِیدَه بِیر- بِیرلَرِیدَن فَرق قِیلِیشمَه گنمِی؟ مَنَه بوُ نَرسَه سَبَبلِی بِیز اوُلَرنِی مُرتَد دِییِیشِیمِیز کِیرَکمِی؟ اَلله سَقلَه سِین.

قَدرلِی دوُستلَر، اَوَّل هَم بِیر نِیچَه بار اَیتگنمِیز چوُنکِی اَهَمِیَتِی بار؛ بِیزلَر واحِد اوُمَّتنِی وُجُودگه کِیلتِیرَه دِیگن وَ مَنَه بوُ واحِد اوُمَّتدَن واحِد اِجماعنِی اِرایَه بِیرَه دِیگن، نَتِیجَه دَه اِیسَه مُسُلمانلَرنِی تَفَرُّقدَن نَجات تاپَه دِیگن اوُلِی الاَمر شوُراسِیگه اِیگه اِیمَسمِیز. دِیمَک مَن بُو نِعمَتگه یِیتگوُنچَه توُرلِی- هِیل تَفسِیرلَر وَ تَعوِیللَرنِی مَوجُود بوُلِیشِی مَجبُورِی حالَت، بوُندَن قوُتوُلِیشنِی عِلاجِی یُوق. اَگر اوُندَن قوُتوُلِیشنِی هاحلَه سَنگ اِسلامِی حُکوُمَتنِی تَشکِیل قِیلِیشگه حَرَکَت قِیل. اَگر اوُنِی بَدَلِی بار بوُلسَه، اوُنِی اِصلاح قِیلِیشگه، یوُقارِیراقگه کوُتَه رِیشگه یاردَم بِیر، بوُندَن سُونگ اِسلامِی فُقَهالَرگه باغلَنگن اوُلِی الاَمر شوُراسِینِی تَشکِیل قِیلِیب بَرچَه تَفَرُّقلَرگه خاتِیمَه بِیر.

 اَمّا اَبُو بَصِیر یالغانچِی وَ بُو شَخصنِی فِتنَه لَرِینِی عَمَلگه آشِیرَه دِیگن کِیمسَه لَرنِی هَمَّه سِی مُسُلمانلَرنِی یَنَدَه کوُپراق تَفَرُّققَه ، حارلِیککَه، مُوَفَّقِیَتسِیزلِیککَه وَ حُکوُمَت قُدرَتِیگه، شوُراگه، اوُمَّتگه، واحِد اِجماعگه یِیتمَسلِیککَه یِیتَکلَشیَپتِی، بوُ صَحابَه لَرنِی وَ تابِعِینلَرنِی وَ اِسلام اَئِمَّه لَرِینِی مَنهَجِیگه قَرشِی، هَمدَه مُسُلمانلَرنِی بَرچَه مَنفَعَتلَرِیگه زِدّوُر. مَنَه بوُ کِیمسَه لَر مُسُلمانلَرگه قَرشِی رُوحِی جَنگلَرنِی آلِیب بارُوچِیلَر بوُلِیشَه دِی، اوُلَر اِسلام دُشمَنلَرِینِینگ مُسُلمانلَرگه قَرشِی وَ تَبلِیغِی جَنگِینِی پِیادَه عَسکَرلَرِی حِسابلَه نِیشَه دِی. مَنَه بُو نَرسَه لَردَه کِیمنِی شُبهَه سِی بار؟ تَفَرُّق یَعنِی زَلِیللِیک، وَحدَت یَعنِی قُدرَت. بوُلَر مُسُلمانلَرنِی زَلِیللِیگِی یوُلِیدَه حَرَکَت قِیلِیشیَپتِی، اوُلَر مُسُلمانلَرنِینگ وَحدَتگه یِیتِیشِیشلَرِیگه رُحصَت بِیرِیشمَیدِی.

اَئِمَّه وَ تابِعِین اوُزلَرِینِینگ بَرچَه حَرَکَتلَرِی آرقَه لِی کافِرلَرنِینگ اِسلام دِینِیگه کِیرِیشلَرِینِی هاحلَردِیلَر. اَمّا بَعضِیلَر دُشمَننِینگ رُوحِی جَنگلَرِینِی پایدِیوارِیگه کوُرَه اوُزِینِی مُسُلمان بِرادَرِینِی، آپَه- سِینگلِیسِینِی اِسلامدَن چِیقَه رِیب یوُبارِیشگه کِیچکِینَه بوُلسَه هَم بَهانَه قِیدِیرِیب یوُرِیبدِی. مَنَه بُو دَستَه دَگِی کِیمسَه لَرنِی اَصحاب،تابِعِینلَر،بوُیُوک اَئِمَّه لَر بِیلَن اوُرتَه سِیدَگِی فَرقِی قَنچَه لِیک کوُپلِیگِینِی بِیلَه سِیزلَرمِی؟ اوُلَر بِیر- بِیرِیگه عُمُوماً تِیسکَه رِی حَرَکَت قِیلِیشیَپتِی دِیب اوُیلَیسَن. سِین اوُزِینگنِی بُو اِیککِی یوُلنِی قَیسِی بِیرِیدَه اِیکَنلِیگِینگنِی تَعیِین قِیلِیشِینگ کِیرَک.  

• قولهم بتحريف التنزيل صراحة: اوُلَرنِی آچِیق- آیدِین اِعتِقاد قِیلِیشلَرِیچَه، قُرآننِی نازِل بوُلِیشِیگه تَحرِیف صادِر بُولگن.

اَفسُوسکِی، مِین مَنَه بُو دَلِیلنِی بَعضِی بِیر مُجاهِد، قوُراللَنگن بِرادَرلَرنِی یازمَه رَوِیشدَگِی حَتَّی وِیدِییالَرِیدَگِی،اَاوُدِیا تَسمَه لَرِیدَگِی مَنبَعلَرنِی اَکثَرِیدَه کُوریَپمَن، آخِیرگِی پَیتلَردَه بُو دَلِیلنِی اوُلَرنِی مَنبَعلَرِیدَه قَیتَه – قَیتَه کوُردِیم؛  اوُلَر مَنَه بُو بِیر دَلِیلنِی بوُتوُن دُنیادَگِی بَرچَه شِیعَه لَرنِی اِرتِدادِی اوُچُون دَلِیل وَ اوُلَرنِی قَتلِی عامِی اوُچُون رُحصَتنامَه قِیلِیب آلگن، فَقَط مَنَه بُو بِیرگِینَه دَلِیل. یَعنِی اوُلَرنِی اَیتِیشِیچَه 12 اِماملِیک شِیعَه لَرنِی هَمَّه سِی تَنزِیلدَگِی تَحرِیفگه اِعتِقاد قِیلِیشَه دِی. مَنَه شُو بِیرگِینَه دَلِیلنِی اوُلَرنِی قِیرغِینِی اوُچُون سَبَب قِیلِیب آلِیشگن. اوُلَرنِی اوُلدِیرِیش اوُچُون دَلِیل قَیسِی؟ حوُددِی شُو دَلِیل.

اَصلِیدَه اِیسَه، حاضِردَه هَم وَ اوُتگن عَصرلَردَه هَم اَکثَر شِیعَه لَرنِینگ نَظَرِی بُویِیچَه قُرآن  تَحرِیف بوُلمَه گن ، اوُلَر مَوجُود رِوایَتلَرنِی یا ضَعِیف یا یَسَمَه یا بِیگانَه دِییِیشگن. قُرآننِی تَحرِیفِی اوُچُون کِیلتِیرِیلگن بِیر نَظَرنِی بَرابَرِیدَه 12 اِماملِیک شِیعَه لَرنِینگ بوُیُوک عالِملَرِینِی یوُزلَب نَظَرِی مَوجُود بوُلِیب، اوُلَر مَنَه بُو فاسِد نَظَرگه اِعتِقاد قِیلِیشمَه گن وَ حَتَّی بوُ نَظَرگه قَرشِی رِسالَه لَر ،کِتابلَر یازِیشگن. اِینتِیرنِیتدَه بِیر بار یازِیب کوُرِینگلَر،مَنَه بُو بارَه دَه بوُتوُن تَرِیخ دَوامِیدَه تا حاضِرگِی پَیتگه چَه قَنچَه دَن- قَنچَه کِتابلَر یازِیلگه نِینِی بِیلِیب آلَه سِیزلَر.  

اَلبَتَّه،سِیز اوُلَرنِی مَنبَعلَرِیدَه مَنَه بوُنِی تَصدِیقلَیدِیگن رِوایَتلَر بار، دِییِیشِینگِیز موُمکِین. حَه، بوُندَی ضَعِیف رِوایَتلَر باشقَه فِرقَه لَرنِی مَنبَع لَرِیدَه هَم مَوجُود. اَمّا، حاضِرگِی پَیتدَه بُو فِرقَه مَنَه بُو رِوایَتلَرنِی قَبوُل قِیلِیشمَیدِی وَ بُو رِوایَتلَرنِی صَحِیح دِیب حِسابلَشمَیدِی،اَگرچِی اوُتگن عَصرلَردَه اوُشَه فِرقَه لَر تامانِیدَن قَبوُل قِیلِینگن بوُلِیشِیگه قَرَمَسدَن حاضِر قَبُول قِیلِیشمَیدِی. بِیز هَم حاضِر آلدِینگِی گوُرُوهلَردَگِی اَلله نِی رَحمَتِیگه کِیتگن بِیزلَرنِینگ بُویُوک اَئِمَّه لَرِیمِیز قَبوُل قِیلِیشگن وَ اوُنگه عَمَل قِیلِیشگن جوُدَه کوُپ رِوایَتلَرنِی قَبوُل قِیلمَیمِیز، حاضِردَه بِیز اوُلَرنِی ضَعِیف دِییمِیز. حوُپ، حاضِرگِی پَیتدَه اوُلَر بوُنِی قَبوُل قِیلِیشمَیدِی وَ اِعتِقاد هَم قِیلِیشمَیدِی. سِیز حاضِرنِی اوُزِیدَه اَلبانِی رَحِمَهُ الله ضَعِیف دِیب اَیتگن رِوایَتلَرگه بِیر قَرَنگلَر، بِیر کوُرِینگلَرچِی اَلبانِی قَیسِی رِوایَتلَرنِی ضَعِیف دِیگن اِیکَن. کوُرِینگلَر قَنچَه رِوایَت بوُنگه شامِل بوُلگن وَ عُمُوماً قَنچَه جِیلد کِتابنِی تَشکِیل قِیلَه دِی. اَمّا مَنَه بوُلَرنِی هَمَّه سِیگه اوُتگن دَورلَردَه عَمَل قِیلِینَر اِیدِی. 

تَصَوُّر قِیلِیب کوُرِینگلَر، سُیُوطِی رَحِمَهُ الله اَیتَه دِیکِی:  اُبَی اِبنِ کَعَب وَ اِبنِ عَبّاسنِی مُصحَفِیدَه اِیککِی سوُرَه “حَفدوخُلع”    یازِیلگن اِیدِی. یَعنِی نِیمَه دِیگه نِی  بُو؟

671 یِیلدَه وَفات تاپگن قُرطُبِی اوُزِینِی  «الجامع لاحكام القرآن» تَفسِیرِیدَه اَحزاب سوُرَه سِینِی اَوَّلِیدَه یازَه دِیکِی: مَنَه بُو سوُرَه 73 آیَتدَن عِبارَت، اوُنِی 73 آیَت اِیکَه نِی بارَه سِیدَه رِوایَتلَر هَم کِیلتِیرَه دِی، سوُنگ بوُنگه قوُشِیمچَه قِیلَه دِیکِی: مَنَه بُو سُورَه نازِل بوُلگن پَیتِیدَه بَقَرَه سُورَه سِینِی مِقدارِیچَه بوُلگن اِیدِی، ( یَعنِی 286 آیَت بُولگن) رَجم آیَتِیدَه اَیتَه دِیکِی: اَگر قَرِی اِیرکَک وَ یا عَیال زِنا قِیلسَه، بُو اِیککاوِینِی تاشبُوران قِیلِینگلَر، مَنَه بُو خُدانِی قَصاصِیدُور، خُدا قُدرَتلِی وَ حَکِیم ذات!” بوُندَن سُونگ اوُمُّ المُؤمِنِین عایِشَه رَضِیَ الله عَنهادَن رِوایَت قِیلَه دِیکِی: اَحزاب سوُرَه سِی پَیغَمبَرلِیکنِی عَصرِیدَه 200 آیَت بوُلگن، لِیکِن قُرآن یازِیلگن پَیتِیدَه حاضِردَه مَوجُود بوُلگن 73 آیَتنِیگِینَه قوُلگه کِیرِیتِیشگن، بُو نِیمَه دِیگه نِی؟ اِعتِبار بِیرِینگلَر بوُ نِیمَه دِیگه نِی؟ اَیتِیشیَپتِیکِی، 73 آیَتدَن عِبارَت بوُلگن اَحزاب سوُرَه سِی اَصلِیدَه 286 آیَت بوُلگن وَ اوُنِی قالگن آیَتلَرِینِی قوُلگه کِیرِیتَه آلِیشمَه گن، یَعنِی اوُنِی قالگه نِی قَیِیردَه قالگن؟ بُو یِیردَه ناصِخ وَ مَنصُوخ دِیگن مَسَلَه  لَر اوُرتَه گه تَشلَنمَه یَپتِی، چوُنکِی اوُنِی اَیتِیشِیچَه، پَیغَمبَرِیمِیز صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی دَورلَرِیدَه بار بوُلگن،کِتابلَردَه وَ فَلانچِی وَ فَلانچِینِی مُصحَفِیدَه  هَم بار بوُلگن یاکِی اَحزاب سوُرَه سِی حَقِیدَه اَیتِیشِیچَه، پَیغَمبَرنِی عَصرِیدَه 200 آیَت بوُلگن اِیدِی وَ حاضِرگِی پَیتدَه اِیسَه 73 آیَت بار خالاص.

حوُپ،12 اِماملِیک شِیعَه لَرنِی اوُرتَه سِیدَه هَم شوُنگه اوُحشَه گن وَحَتَّی بوُندَن کوُرَه بَتتَرراقلَرِی هَم مَوجُود. اَمّا مُهِم نَرسَه شوُکِی، اوُلَر بوُلَرنِی ضَعِیف دِیب سَنَشَه دِی وَ حاضِر هَم اوُلَرنِی قَبُول قِیلِیشمَیدِی وَ بوُلَرنِی رَد قِیلِیب کِتابلَر یازِیشگن. آلدِین هَم اَیتِیب اوُتگنمَن، حاضِر هَم یَنَه بِیر تَکرارلَب اَیتَه مَن، بوُندَی اوُرِینلَر جوُدَه کوُپ. بِیزلَر اَگر اوُزِیمِیزنِی مِنطَقَه مِیز حَقِیدَه صُحبَتلَه شِیب بِیر آز کوُپراق بُو بارَه دَه اِیضاح بِیرَه مِیز. اوُتگن بِیر نِیچَه اوُن یِیللِیکدَه شافِیعِی مَذهَبِیدَگِی بِیر مُلّا سَیِّید مُصطَفَی بَرزَنجِی ناملِی شَخص عِراقنِی سَلمانِیَه سِینِی شِمالِیدَه یَنگِی پَیغَمبَر صِیفَتِیدَه چِیقِیب کِیلدِی وَ اوُزِی بِیلَن بِیرگه ” اَلله نِی کَلَماتلَرِی” ناملِی کِتاب هَم آلِیب کِیلَه دِی، مَنَه بوُ اوُشَه کِتاب دوُستلَر کوُرِینگلَر، مِینِی قوُلِیمدَه توُرِیبدِی. کوُرِینگلَر، اَلله نِی اِسمِی بِیلَن باشلَه نَه دِی،آیَتلَرنِی کوُرِینگلَر، مَنَه بُو آیَتلَرِی، مَنَه بُو یِیردَه آیَتلَرِی اوُچُون اِیضاح هَم بِیرگن، بُو یِیرگه اَربِیل عالِیگاهِیگه تِیگِیشلِی دِیب یازِیب قوُیِیلگن، قِیمَتِی هَم یازِیلگن، نَشر بِیرِیلگن یِیلِی هَم بار.  مَنَه بوُ شَخص اَوَّل مَهدُوِیَتنِی اِدَّعا قِیلگن وَ قُرآن اَساسِیدَه حُکم قِیلِیشنِی هاحلَیمَن، دِیردِی، اَمّا کِییِینچَه لِیک 1988 یِیلدَه پَیغَمبَرلِیکنِی اِدَّعا قِیلَه دِی وَ اِصطِلاح بِیلَن اَیتگندَه ” اَلله نِی کَلَماتلَرِی” ناملِی یَنگِی قُرآن آلِیب کِیلَه دِی. مَنَه بُو یالغانچِی پَیغَمبَر اِیرانگه هَم کِیلگن، اَمّا اوُنِی قَبُول قِیلِیشمَه گن، اوُ یَنَه قَیتَه عِراقنِی کُردِستانِیگه قَیتِیب کِیتَه دِی وَ نِهایَت غَربِی هوُراماندَگِی مُجاهِدلَر تامانِیدَن اوُلدِیرِیلَه دِی، اوُنگه اِیرگشگن کِیمسَه لَرنِی اَیتِیشِیچَه اِیسَه غائِبلِیک دَورِیگه کِیتگن وَ یَنَه یَنگِیدَن قَیتِیب کِیلَه دِی.

 مَنَه بوُنگه اوُحشَش اِنسانلَر شِیعَه غوُلّاتلَرِینِی آرَه سِیدَه هَم مَوجُود بوُلگن. بوُنگه اوُحشَه گن اِنسانلَر تاپِیلگن وَ هَم ناتوُغرِی رِوایَتلَر هَم تاپِیلگن، 12 اِماملِیک شِیعَه لَر اوُزلَرِینِی اوُلَردَن بَرائَت قِیلِیشگن وَ اوُلَرگه قَرشِی کِتابلَر، رَدِّیَه لَر یازِیشگن. سِیز جَزائِرِینِی بِیر کِتابِینِی کوُرَه سِیز- اوُ، اَمّا بوُنِی بَرابَرِیدَه 12 اِماملِیک شِیعَه لَر تامانِیدَن اوُنلَب رَدِّیَه صِیفَتِیدَه یازِیلگن کِتابلَرنِی کوُرمَیسِیزمِی؟ یاکِی بوُلمَه سَم قُرآننِی تَحرِیف بوُلمَه گنلِیگِی بارَه سِیدَه حاضِرگِی وَ اوُتگن عَصرلَردَگِی شوُ مَذهَبنِی بُویُوک عالِملَرِینِی نَظَرِیگه عُمُوماً اِعتِبار بِیرمَیسِیزمِی؟ مَنَه بُو نَرسَه نِیمَه نِی اَنگلَه تَه دِی؟ بُو عَدالَت نِیشانَه سِیمِی؟ یا آشکار ظُلم وَ حَقِیقَتنِی پِینهان قِیلِیشمِی؟ سِیز حَقِیقَتنِی پِینهان وَ یالغاننِی تَرقَه تِیش آرقَه لِی نِیمَه نِی کِیتِیدَن توُشگنسِیز؟ اَلله بِیزلَرگه بُو نَرسَه لَرنِی تَعلِیم بِیرمَه گن، رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّم هَم بُو نَرسَه نِی تَعلِیم بِیرگن اِیمَسلَر، اَبُو بَکر وَ عُمَر،عُثمان رَضِیَ الله عَنهُمگه،عَلِیگه، حَسَنگه، حُسَین رَضِیَ الله عَنهُمگه اوُحشَه گن صَحابَه لَر، شافِیعِی، مالِکِی، حَنبَلِی بِیزلَرگه بوُنِی تَعلِیم بِیرِیشمَه گن، بِیزلَر گه ظُلمنِی اوُرگه تِیشمَه گن، حَقِیقَتنِی پِینهان قِیلِیشنِی اوُرگه تِیشمَه گن. بِیزلَر واقِیعِیَتنِی کوُرِیب شوُ واقِیعِیَتگه اَساساً صُحبَتلَه شَه مِیز. اَلله بِیزلَرنِی عَدالَت قِیلِیشگه دَعوَت قِیلگن.

یَهُودِیلَر،نَصرانِیلَر غوُلّات یاکِی نادان حَدِیث یَساوچِی دوُستلَر تامانِیدَن وُجُودگه کِیلتِیرِیلگن یالغان رِوایَتلَرنِی بَرچَه  فِرقَه لَرنِی مَنبَعلَرِیدَه تاپِیلِیشِی شوُ دَرَجَه گه یِیتگنکِی، بُو کَسَللِیکدَن جوُدَه کَم فِرقَه لَر آماندَه قالگن، هِیچ قَیسِی فِرقَه بوُتوُن تَرِیخ دَوامِیدَگِی هَمَّه کِتابلَرِیدَگِی رِوایَتچِیلَرنِی تَصدِیقلَی آلمَیدِی. شُو سَبَبلِی هَم اَهلِی سُنَّت دِیب مَعرُوف بوُلگن فِرقَه لَرنِی کِتابلَرِیدَه اَدَشگن مَطلَبنِی جُودَه کوُپ تاپسَه بوُلَه دِی، شوُنگه اوُحشَش شِیعَه فِرقَه لَرِینِی کِتابلَرِیدَه هَم بوُندَی مَطلَبلَرنِی آسان تاپِیش موُمکِین؛ اِیندِی هَر قَندَی دَلِیلگه کوُرَه (حَدِیثنِی ضَعِیفلِیگِی، اِجتِهاد، خَطا وَ……) بِیر فِرقَه نِی اوُلَمالَرِی مَطلَبنِی رَد قِیلسَه وَ اوُنگه مُخالِف بوُلگن فِرقَه نِی اوُلَمالَرِی هَم اوُشَه دَلِیللَرگه کوُرَه، اَگرچِی بُو مَطلَبلَر اوُلَرنِی کِتابلَرِیدَه مَوجُود بوُلسَه هَم، مَطلَبنِی رَد قِیلَه آلِیشَه دِی وَ اوُزلَرِیدَن اوُزاقلَشتِیرِیشَه دِی.

مَنَه بُو حالَتدَه، اوُزلَرِی هَم اوُلَرنِی ضَعِیف وَ یالغان دِیب حِسابلَیدِیگن وَ اوُلَرگه قَرشِی رَدِّیَه هَم یازِیشگن یالغان رِوایَتلَر سَبَبلِی، شِیعَه غوُلّاتلَرِینِینگ سُنِّیلَرنِی عَیبلَشلَرِی یاکِی سُنِّی غوُلّاتلَرِینِینگ شِیعَه لَرنِی عَیبلَشلَرِی، قَندَی نَتِیجَه لَرگه آلِیب کِیلَه دِی؟ شِیعَه وَ سُنِّی اوُرتَه سِیدَگِی بوُگوُنگِی کوُندَه صادِر بوُلَه یاتگن جَنگلَر،، کَسَللِیکلَردَن باشقَه نَرسَه کِیلتِیرَه دِیمِی؟ بوُنِی فایدَه سِینِی کِیم کوُرَه دِی؟ اِعتِبار بِیرِینگلَر، بُو بارَه دَه فِکر قِیلِینگلَرچِی. اوُ کِیلتِیرَه یاتگن اِیککِینچِی اوُرِیندَه اَیتَه دِیکِی:  

• ثانياً: يأتي كفرهم من جهة قولهم بقرآن فاطمة، ونزول الوحي عليها ..! بُو هَم بوُگوُنگِی کوُندَگِی شِیعَه لَردَه هِیچ قَندَی اَساسگه،پایَه گه اِیگه بوُلمَه گن غوُلّاتلَرنِی عَقِیدَه لَرِیدَن بِیرِی حِسابلَه نَه دِی. یَعنِی اوُلَر فَقَط بِیر یالغاننِی کِیتِیدَن 12 اِماملِیک شِیعَه لَرنِی هَمَّه سِینِی مُرتَد دِییِیشلِیکدَن شَرم قِیلِیشمَیدِیمِی؟ بوُلِیب هَم بوُگوُنگِی کوُندَگِی شِیعَه لَر حاضِرگِی مَوجُود قُرآنگه بُوتوُنلَی اِعتِقاد قِیلِیشَه دِی. اوُلَر شَرم قِیلِیشمَیدِی. آلدِین اَیتِیب اوُتگه نِیمِیزدِیک، قُرآن وَ سُنَّت بوُیِیچَه کافِر وَ مُرتَد دِییِیش اوُچُون بِیز اَیتِیب اوُتگن توُرت فِیلتِیر وَ توُرتتَه لِیک مَرحَلَه دَن اوُتکَه زِیلِیشِی کِیرَک، بُو یِیردَه مَنَه بُو مَرحَلَه لَرنِی رِعایَه قِیلِینگنمِی؟ اَصلِیدَه اوُلَر اَهلِی سُنَّت دِیب مَعرُوف بوُلگن فِرقَه لَر بِیلَن بِیرگه اِیککِی قَدَم یُولنِی باسِیب اوُتِیشگن اِیمَس وَ اوُلَرنِینگ هَر بِیرِینِی جَماعَتِی بِیرگه بوُلِیشمَه گن، اوُلَر باشقَه یوُلدَن یوُرِیشگن اَهلِی سُنَّت وَ جَماعَتنِی باشقَه فِرقَه لَرِی وَ باشقَه مُسُلمانلَر باشقَه یوُلدَن یوُرِیشگن. یَعنِی اوُنِی اَیتِیشِیچَه، اوُلَر فاطِیمَه نِی قُرآنِی دِیب اِعتِقاد قِیلِیشَه دِی وَ اوُلَرنِی اوُلدِیرِیش کِیرَک. حُوپ. حاضِرنِی اوُزِیدَه بارِیب اوُلَردَن سوُرَه، آدَملَردَن سوُرَه چِی، آدَملَرنِی آرَه سِیدَه اِیمَسسِیزلَرمِی؟ حَتَّی هَنُوز اوُلَرنِی اوُرتَه لَرِیدَه غوُلّاتنِی فاسِد عَقِیدَه لَرِی سَقلَه نِیب قالگن کِیشِیلَر هَم آرَه دَن مِینگ یِیلدَن آرتِیق وَقت اوُتگه نِیگه قَرَمَسدَن  هَلِی- هَنُوز پاکلَه نِیشمَه گن، یَعنِی عَقِیدَه لَرِی پاکلَنمَه گن، اَگر اوُلَرگه مُراجَعَت قِیلسَنگ بَرِیبِیر اوُلَر قُرآننِی حَق دِیب بِیلِیشَه دِی؛ اِیندِی صُحبَتلَرِی آچِیق- آیدِین بُولگن اوُلَمالَر حَقِیدَه گپِیرمَه سَه هَم بوُلَه دِی. اوُچِینچِی اوُرِیندَه اَیتَه دِیکِی:
• ثالثاً: يأتي كفرهم من جهة غلوهم في الأئمة، والقول بعصمتهم ..!

اَگر تَکفِیرنِی شَرطلَرِینِی وَ مانِعلِیکلَرِینِی نَظَرگه آلمَه گن حالدَه،اَئِمَّه وَ بُویُوک کِیشِیلَردَگِی غوُلوُ شَخصنِی مُرتَد بوُلِیشِیگه بائِث بوُلَه دِیگن بوُلسَه، سِیزنِی نَظَرِینگِیز بُویِیچَه بوُتوُن تَرِیخ دَوامِیدَه پَیغَمبَرلَر، شَیخلَر، اوُزلَرِینِی اوُلَمالَرِی، اَئِمَّه لَرِی بارَه سِیدَه غوُلوُگه دوُچار بوُلگن اَهلِی سُنَّت دِیب مَعرُوف بوُلگن فِرقَه لَرنِی هَمَّه سِی مُرتَد بوُلِیشمَیدِیمِی؟ حاضِرچِی؟ اوُلَرنِی نِیچَه فائِزِی مُرتَد بوُلِیشدَن آماندَه قالَر اِیکَن؟ اوُلَرنِینگ اَکثَرِی مَنَه بُو کِیمسَه لَرنِینگ نَظَرِی بُویِیچَه مُرتَد بوُلمَیدِیمِی؟ دِیمَک، مَنَه بُو کِیمسَه لَرنِینگ مُرِیدلَرِیدَن اِمامِی نَوَوِینِی ،اِبنِ هاجَرنِی وَ باشقَه لَرنِی آچِیقچَه سِیگه تَکفِیر قِیلَه یاتگن کِیمسَه لَر پَیدا بوُلگه نِی اوُچُون عَجَبلَنمَی قوُیَه وِیرِینگلَر،اوُلَر صُوفِیلَرنِینگ  بَعضِی صِیفَتلَرِیگه اِیگه بُولگن مُسُلمانلَرنِی اوُرتَه سِیدَه بِی مَلال بامبَه پارتلَه تِیشَه دِی، اوُلَرنِینگ قوُلِی وَ تِیلِیدَن مُسُلمانلَرنِی هِیچ نَرسَه سِی آماندَه قالمَیدِی.

اوُلَر اِصلاح اوُچُون کِیلِیشمَه گن، اوُلَر مُسُلمانلَرنِی عَیبلَرِیدَن،نوُقصانلَرِیدَن تازَه لَش اوُچُون کِیلِیشگن اِیمَس. اوُلَر توُرتتَه لِیک مَرحَلَه نِیمَه اِیکَه نِینِی بِیلِیشمَیدِی؟ اوُلَر شَرِیعَت قوُیگن توُرتتَه لِیک فِیلتِیر اوُچُون کِیلِیشمَه گن، اوُلَر فَقَط مُسُلمانلَرنِی مُسُلمانلَر بِیلَن مَشغُول قِیلِیش اوُچُون کِیلِیشگن خالاص. بارِیب فِرقَه لَرنِینگ بَرچَه کِتابلَرِینِی کوُرِیب چِیقِینگلَر، بارِینگلَر مَنَه بُو مُسُلمانلَرنِی ( بِیز اوُلَرنِی عُمُوماً آلگندَه مُسُلمان دِیب بِیلَه مِیز) کوُرِیب چِیقِینگلَر، اوُلَرنِینگ فَلانچِی شَیخ، فَلانچِی پِیر، فَلانچِی اِمام، فَلان نَرسَه حَقِیدَگِی رَعیلَرِی نِیمَه؟ اوُلَرنِی شوُندَی جِنایَتکارکِی، بِیمار مُسُلماننِی دَرمان قِیلِیشنِی اوُرنِیگه اوُلدِیرِیشَه دِی. فَقِیر مُسُلماننِی بِی نِیاز قِیلِیشنِی اوُرنِیگه اوُلدِیرَه دِی. آلدِین مَنَه بُو زَمِینَه دَه مُفَصَّل صُحبَت قِیلگنمِیز، فَقَطگِینَه  مَنَه بُو بِیر دَلِیل سَبَبلِی،مُسُلماننِی قانِینِی توُکِیشنِی حَلال قِیلِیشگن.  غُلوهم في الأئمة، شُو دَلِیل سَبَبلِی اوُنِی قانِینِی حَلال قِیلِیب آلگندَن سوُنگ، حوُددِی شُو دَلِیل بِیلَن پاکِستاندَگِی، اَفغانِستاندَگِی، مِصردَگِی، باشقَه جایلَردَگِی، عِراقدَگِی صُوفِیلَرنِی مَرکَزِیگه بارِیب بامبَه پارتلَه تَه دِی وَ مَسجِدلَرگه بارگن مُسُلمانلَرنِی یاکِی بِیر مَکاندَه جَملَنگن مُسُلمانلَرنِی پارتلَه تِیب یُوبارِیشَه دِی؛ اِیرکَک وَ عَیالنِی، قَرِی وَ یاشنِی،هَمَّه نِی،گوُدَکلَرنِی تِیرِیکلَه یِین بوُلَک – بوُلَک قِیلِیب تَشلَه شَه دِی. بُو اِیشلَر مَنَه بوُ فَتوانِی اَساسِیدَه قِیلِینَه دِی. دِیمَک، اوُلَر قَیِیردَن سوُو اِیچَه یاتگه نِینِی کوُرِیب قوُیِینگلَر؟ اوُلَر کِیملَرگه حِذمَت قِیلِیشیَپتِی؟ اوُلَر مُسُلمانلَرنِی حِذمَتِیدَه مِی یاکِی مُسُلمانلَرنِی دُشمَنِینِیمِی؟

• رابعاً: يأتي كفرهم من جهة تكفيرهم للصحابة، وعامة المسلمين …! 

بِیز آلدِین هَم بُو حَقِیدَه صُحبَت قِیلگنمِیز. مَنَه بُو حالَتدَه، اوُلَرنِی نَظَرِی بُویِیچَه خَوارِج مُرتَد حِسابلَه نَه دِی، نِیمَه اوُچُون؟ چوُنکِی اوُلَر عَلِی رَضِیَ الله عَنهُ نِی وَ اَنَه اوُشَنچَه صَحابَه لَرنِی تَکفِیر قِیلِیشگن. بوُلِیب هَم پَیغَمبَرِیمِیز صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم عَلِی رَضِیَ الله عَنهُ نِی جَنَّت اَهلِیدَن دِیب سَنَگن اِیدِیلَر. اَمّا خَوارِج کِیلِیب اوُ کِیشِینِی باشقَه مِینگلَب صَحابَه لَرنِی قوُشِیب تَکفِیر قِیلِیشَه دِی. عَلِی رَضِیَ الله عَنهُ بوُلَرنِی بَرابَرِیدَه توُرِیب اوُلَرنِی تَکفِیر قِیلگه نِی یوُق، بَلکِی اَیتدِیلَرکِی:  اخواننا بغوا علینا یا قومٌ بغوا علینا؛ اوُلَر بِیزلَرنِی بِرادَرلَرِیمِیز بوُلِیب، بِیزلَرگه قَرشِی بَغِی بوُلِیشگن. اوُ کِیشِی اوُلَرنِی کافِر اِیمَس، اوُزلَرِینِی بِرادَرلَرِی دِیب ناملَه گنلَر. اَگرچِی اوُلَر اوُ کِیشِینِی آچِیقچَه سِیگه تَکفِیر قِیلِیشگن وَ قوُللَرِینِی یوُزلَب مُسُلمانلَرنِی قانِیگه بِیلَشگن بوُلسَه هَم اوُلَرنِی تَکفِیر قِیلمَه گنلَر، کِییِینراق اِیسَه مَنَه بُو کِیمسَه لَر قوُللَرِینِی بُو کِیشِینِی قانِیگه هَم بِیلَشدِی. اِمامِی عَلِی رَضِی َالله عَنهُ نِی مَنَه شوُ کِیشِیلَر اوُلدِیرِیشگن.

عَلِی اِبنِ اَبِی طالِب رَضِیَ الله عَنهُ مَنَه بُو تَکفِیرِیلَرنِی قوُلِی مُسُلمانلَرنِی قانِیگه بِیلَنمَه گوُنچَه، هِیچ قَندَی جَزا تَعیِینلَه گن اِیمَسلَر، مَسجِدلَردَه اوُلَرنِی اِماملَرِینِی آرتِیدَه نَماز اوُقِیلگن وَ اوُلَرنِی مَسجِدلَرِیدَه نَماز اوُقِیشنِی مَمنوُع قِیلِینمَه گن وَ اوُلَر اوُچُون هَم باشقَه مَسجِدلَرگه کِیلِیب نَماز اوُقِیشلَرِیگه چِیکلاو قوُیِیلمَه گن. اَمّا اِینگ بَتتَر حالَتدَه بَعضِی بِیر اوُلَمالَر اوُلَرنِینگ بوُزغوُنچِی فِکرلَرِینِی آلدِینِی آلِیش اوُچُون مَعلوُم جَزالَرنِی بِیلگِیلَشگن، بُو بِیلَن اوُلَرنِی تِیللَرِینِی تِییِیشنِی وَ اَدَب قِیلِینِیشلَرِینِی نَظَردَه توُتِیلگن، لِیکِن اوُلَرنِی اوُستِیدَه مُرتَدلَرنِی اَحکاملَرِینِی اِجرا قِیلِیشماقچِی بوُلِیشگن اِیمَس. اوُلَر مَثَلاً باشقَه لَرنِی حَقارَت قِیلَه یاتگن،سوُکَه یاتگن یاکِی باشقَه لَرگه توُحمَت قِیلَه یاتگن،اوُغرِیلِیک قِیلگن،شَراب اِیچگن، زِنا قِیلگن کِیشِیلَردِیک مُحاکَمَه قِیلِینَردِی،اوُلَرنِینگ مُحاکَمَه قِیلِینِیشلَرِینِی طَلَب قِیلِیشگن. یَعنِی اوُلَرنِی جِنایَتِی حَقارَت قِیلِیش،سوُکِیش، توُحمَت قِیلِیشدَن عِبارَت بوُلگن یاکِی آپَه –سِینگلِیسِی وَ بِرادَرِینِی جِنایَت قِیلگن دِیب اِدَّعا قِیلگن اَمّا بُو جِنایَتنِی اِثبات قِیلَه آلمَه گن،شُو سَبَبلِی هَم یالغانچِی، توُحمَتچِی، حَقارَت قِیلوُچِی کِیشِی صِیفَتِیدَه شَلّاق اوُرِیش یاکِی بِیر نِیچَه کوُن زِندانگه تَشلَشگه اوُحشَش جَزالَرنِی نَظَردَه توُتِیشگن.

بوُندَن تَشقَرِی اَگر اوُلَر مَنَه بُو جِنایَتنِی تَکرارلَشسَه، حوُددِی یالغانچِی،حَقارَت قِیلگن یا توُحمَتچِی کِیشِیگه اوُحشَش اوُلَردَن اِیختِیاط بوُلگندِیک اوُلَردَن اِیختِیاط بوُلِینَه دِی. چوُنکِی سِین اوُزِینگ اوُچُون مُهِم بوُلگن نَرسَه نِی قَتتِیق مُخافِظَت قِیلَه سَن وَ اوُنِی مُخافِظَت قِیلِیش بُویِیچَه بِی پَروالِیک قِیلمَیسَن. بوُندَی کِیشِیلَر اوُزلَرِیگه کُفرنِی قَیتِیب کِیلِیشِیدَن اِبا قِیلِیشمَیدِی وَ کُفرگه قَیتِیش اوُلَر اوُچُون قوُرقِینچلِی اِیمَسلِیگِینِی هَم کوُرسَه تِیشَه دِی، اوُلَر اوُچُون کُفرگه توُشِیب قالِیشلَرِی هَم مُهِم اِیمَس، شُو سَبَبلِی هَم بِی پَروالِیک قِیلِیشَه دِی، دَرحَقِیقَت اوُلَر اِیمانلَرِینِی خَطَرگه قوُیِیشَه دِی. بوُلِیب هَم مُؤمِن کِیشِی یَنَه قَیتَه دَن کُفرگه قَیتِیشدَن کوُرَه تاغنِی تِیپَه سِیدَن پَستگه تَشلَه نِیشنِی اَفضَل کوُرَه دِی؛ شوُنِینگ اوُچُون هَم اِیمانِینِی قَتتِیق حِمایَه قِیلَه دِی.

بُو بِیزلَرنِینگ جوُدَه کوُپ آغزِی بوُش، مِعزانسِیز، مُواظَنَتسِیز دُوستلَرِیمِیزنِی وَضِیعیَتِی بوُلِیب، اوُلَر اوُزلَرِینِی اَصلِیدَه اِیختِیاط بُولِیش وَ خوُشیار بوُلِیش کِیرَک بوُلگن نَرسَه لَر بِیلَن بوُلغَب آلِیشگن. اوُلَر حَتَّی اوُزلَرِیگه هَم رَحم قِیلِیشمَیدِی، هَر قَندَی دَقِیقَه دَه سِینگه هَم توُحمَت قِیلِیشِی وَ سِینگه قَرشِی رُوحِی جَنگنِی وُجُودگه کِیلتِیرِیشِی موُمکِین. مَنَه بُو حاضِرگِی پَیتدَه مُنافِقلَر وَ سِکوُلارزَدَه لَر مُسُلمانلَرگه ضَربَه اوُرِیش اوُچُون تَنلَه گن یوُلدِیر.

بُو جوُدَه هَم خَطَرلِی نَرسَه . اوُندَن اَلبَتَّه اِیختِیاط بوُلِیش کِیرَک، اوُزِینگِیز بِیر فِکر قِیلِیب کوُرِینگلَر، مُسُلمانلَرنِی آرَه سِیدَه قاضِیلِیکدَه مُتَخَصِّصراق بوُلگن وَ جَنَّت بَشارَتِی بِیرِیلگن اوُنتَه لِیکنِی بِیرِی بوُلگن عَلِی رَضِیَ الله عَنهُ قَندَی قِیلِیب اوُزِینِی وَ مِینگلَب صَحابَه لَرنِی تَکفِیر قِیلگن خَوارِجلَرنِی اوُزِینِی بِرادَرِی دِیب ناملَیدِی؟ اَمّا اَبُو بَصِیر وَ اوُنِی مُرِیدلَرِی اِیسَه اوُلَرنِی مُرتَد دِییدِی؟ یَعنِی اوُلَر عَلِی اِبنِ اَبِی طالِب رَضِیَ الله عَنهُ وَ اِبنِ عَبّاس رَضِیَ الله عَنهُ وَ باشقَه مُسُلمانلَر بُوگوُنگِی کوُنگه چَه مُرتَد دِیمَه گن مُسُلمانلَرنِی بُو کِیمسَه لَر مُرتَد دِییِیشیَپتِیمِی؟ بُو کِیمسَه لَر حَتَّی کافِرنِی کافِرلَر دِییِیشنِی اوُرنِیگه اوُزلَرِینِینگ بِرادَرلَرِی دِیب ناملَه شَه دِی. مَنَه بُو بارَه دَه حاضِرگِی پَیتدَه اوُزلَرِینِی اوُرتَه لَرِیدَه هَم جَنگ صادِر بوُلیَپگن، عُذر سُوراوچِی عُذرگه اِیگه مِی یا یوُقمِی؟ حَتَّی اوُزلَرِینِی آرَه لَرِیدَه هَم جَنگ وُجُودگه کِیلگن وَ بوُنِی عاقِبَتِیدَه اوُزلَرِی هَم بوُلِینِیب کِیتِیشیَپتِی. آخِیرگِی پَیتلَردَه کوُرِیب توُرگه نِینگِیزدِیک، اَبُو وِینداوس وَ فَلانچِی وَ فَلانچِیلَر هَم قاچِیب کِیتِیشدِی.

فَقَط بِیر آز فِکر قِیلسَنگِیز یِیتَه دِی دوُستلَر. فَقَط بِیر آز فِکر قِیلِیشگه اِیختِیاج بار. اَلله بِیزلَرگه اَمر قِیلگن وَ اَنَه اوُشَه عَدالَتگه عَمَل قِیلِیش کِیرَک. اِبنِ تَیمِیَّه رَحِمَهُ الله حَقِیدَه اَیتِیشَه دِیکِی: مُخالِف کوُچلَر وَ مُخالِف گوُرُوهلَر بارَه سِیدَه شُو دَرَجَه دَه عَدالَت بِیلَن مُناسَبَتدَه بوُلِیب، باشقَه لَرنِی عَقِیدَه لَرِینِی شوُنچَه لِیک چِیرایلِی بَیان قِیلَردِیکِی، مَنَه بُو مُخالِف تامانگه هَمفِکر بُولگنلَر کِیلِیب شُو عَقِیدَه لَر بَیان قِیلِینَه یاتگن دَرسلَردَه حاضِر بوُلِیشَردِی وَ اوُزلَرِینِی عَقِیدَه لَرِینِی اوُزلَرِیگه مُخالِف بوُلگن اِبنِ تَیمِیَّه دَن تَعلِیم آلِیشَردِی. اِعتِبار بِیرِینگلَر، اوُلَر اوُزلَرِینِی عَقِیدَه لَرِینِی اوُزلَرِیگه مُخالِف بوُلگن اِبنِ تَیمِیَّه نِی آلدِیگه کِیلِیب اوُرگه نِیشگن. اوُلَرنِی عَقِیدَه لَرِی عَقِیدَه لَرِی حَقِیدَگِی اِبنِ تَیمِیَّه نِی صُحبَتلَرِی تَمام بوُلگچ، چِیقِیب کِیتِیشَردِی وَ اِبنِ تَیمِیَّه دَرسِینِی دَوام اِیتتِیرَردِی. دِققَت قِیلِینگلَر، بُو یِیردَگِی اِنصافنِی کوُرِینگلَر. اَیتِیب اوُتگه نِیمِیزدِیک اِبنِ تَیمِیَّه رافِیضِیلَر دِیب ناملَه گن جایلَرنِی شِیعَه لَرگه عَلاقَه سِی یوُق. آلدِین بُو حَقِیدَه صُحبَتلَشگنمِیز. رافِیضِیلَر حَقِیدَه اِیسَه اوُ کِیشِی غوُلّاتلَرنِی نَظَردَه توُتگن یَعنِی غوُلّاتنِی تَنقِید قِیلگن، غوُلّات حَقِیدَه صُحبَتلَشگن. مَنَه بوُ غوُلّاتلَرنِی شِیعَه لَرنِی اوُزلَرِی هَم تَکفِیر قِیلِیشگن. حوُپ، اِیندِی بِیر تَصَوُّر قِیلِیب کوُرِینگلَر، مَنَه بُو مِعزانسِیز، مُواظَنَتسِیز، جِیننِی کِیمسَه لَر حاضِردَه اَیتِیشیَپتِیکِی،مُسُلمان کِیشِینِی تَکفِیر قِیلگن هَر قَندَی کِیشِینِی اوُزِی هَم مُرتَد بوُلَه دِی وَ قُرآندَه، حَدِیثدَه کِیلگن مُرتَدلَرنِی اَحکاملَرِینِی اوُنِی اوُستِیدَه اِجرا قِیلِینِیشِی  کِیرَک. حوُپ، اوُلَرنِی اَیتِیشِیچَه، اوُلَرنِی اوُزلَرِی اوُنِی کافِر مُرتَد دِیگن کِیمسَه نِی تَکفِیر قِیلمَه گن کِیشِینِی اوُزِی هَم مُرتَد بوُلَه دِی. بوُ اَوَّلگِیلَرنِی عَقِیدَه سِی بوُلگن. اَبُو بَصِیر بِیلَن اوُنِی جَماعَتِی اَیتَه دِیکِی، مُسُلماننِی تَکفِیر قِیلگن کِیمسَه، یَعنِی اوُلَرنِی اَیتِیشِیچَه، چوُنکِی اوُلَر صَحابَه لَرنِی تَکفِیر قِیلِیشگه نِی بائِث اوُزلَرِی مُرتَد بوُلِیشگن وَ مُرتَدلَرنِینگ قُرآن،حَدِیث، سُنَّتدَگِی کِیلگن بَرچَه اَحکاملَرِی اوُلَرنِی اوُستِیدَه اِجرا قِیلِینِیشِی کِیرَک. اِیندِی مِین سِیزلَردَن سوُرَه ماقچِیمَن، شُو نَرسَه توُغرِیمِی؟ مَنَه بُو کِیشِیلَر مِعیاردَگِی آدَم حِسابلَه نَه دِیمِی؟ عُمُوماً آلگندَه اوُلَر خَطاکار،جِنایَتچِی مُسُلماننِی جایگاهِی قَیِیردَه اِیکَه نِینِی توُشُونِیشَه دِیمِی؟ بُو کِیمسَه لَرنِی اوُزِی باشقَه لَرنِی نااوُرِین تَکفِیر قِیلِیشَه دِی، اوُلَر اوُزلَرِی دوُچار بوُلگن نَرسَه بِیلَن باشقَه لَرنِی مُتَّحَم قِیلِیشَه دِی. کِییِینگِی اوُرِیندَه اَیتِیشَه دِیکِی:    

• خامساً: يأتي كفرهم من جهة إنكارهم للسنة وجحودهم لها …!

مَنَه بوُهَم شَخص اَیتَه یاتگن آشکار یالغانلَرنِی بِیرِیدُور. مِین سُنَّتنِی قَبُول قِیلمَیمَن، دِییدِیگن 12 اِماملِیک شِیعَه  تاپِیلمَیدِی. اوُلَر سُنَّتنِی قَبوُل قِیلِیشَه دِی، اَمّا اوُزلَرِینِی اوُلَمالَرِینِی کَنَلِی آرقَه لِی. حَنَفِی هَم سُنَّتنِی قَبوُل قِیلَه دِی، اَمّا اوُزِینِی مَذهَبِیدَگِی اوُلَمالَرنِی کَنَلِی آرقَه لِی. باشقَه مَذهَبلَر هَم حوُددِی شوُنگه اوُحشَیدِی. بِیز آلدِین هَم اَیتِیب اوُتکَنمِیز، دوُستِیمِیز هَم اَیتگه نِیدِیک 250 دَن آرتِیق رَفعُ الیَدَین بارَه سِیدَه رِوایَتلَر مَوجُود، اَمّا بِیزلَرنِی حَنَفِی بِرادَرلَرِیمِیز بوُنِی بَجَرِیشمَیدِی، بوُنِی قَرَمَه – قَرشِیسِیدَه رَفعُ الیَدَیننِی قِیلِینمَه سِین دِییِیلگن رِوایَت هَم بار. حوُپ، بُو هَم سُنَّتنِی قَبوُل قِیلَه دِی، اَمّا اوُزِینِی مَذهَبِینِی کَنَلِی آرقَه لِی، اوُزِینِینگ اوُلَمالَرِینِی کَنَلِی آرقَه لِی.

باشقَه مَذهَب قَبوُل قِیلگن سُنَّتنِی بُو مَذهَب قَبُول قِیلمَه گنلِیگِی بائِث بوُ مَذهَبنِی مُرتَد دِییَه آلمَیسَن. اَگر سِین اوُلَرنِی مُرتَد دِییدِیگن بوُلسَنگ، رَعیدَگِی، قَزوِیندَگِی، شِیرازدَگِی، خُوراساندَگِی، بَغداددَگِی حَنَفِیلَر بِیلَن حَنبَلِیلَرنِی یا حَنَفِیلَر بِیلَن شافِیعِیلَرنِی اوُرتَه سِیدَگِی دَحشَتلِی جَنگلَر وُجُودگه کِیلَه دِی؛ مَنَه بوُ قارَه شَرمَندَه لِی داغلَرنِی بوُ فِرقَه لَرنِی تَرِیخِیدَن پاکلَب بوُلمَیدِی. بُو اِیشلَرنِی نَتِیجَه سِیدَه اَنَه اوُشَندِیک جَنگلَر صادِر بوُلَه دِی.

حَه، اوُلَر سُنَّتنِی قَبوُل قِیلِیشَه دِی،اَمّا اوُزلَرِینِی کَنَلِی آرقَه لِی. بَرقَعِی رَحِمَهُ الله گه وَ خُدا حِفظ قِیلسِین طابَطَبائِیگه اوُحشَه گن جوُدَه کوُپ کِیشِیلَر تازَه لاو اِیشلَرِینِی آلِیب بارِیشیَپتِی. اوُلَرنِینگ اوُزلَرِینِی اوُلَمالَرِی بُو اِیشلَرنِی قِیلِیشیَپتِی. اوُلَر سُنَّتنِی قَبوُل قِیلِیشَه دِی، فَقَط اوُزلَرِینِی کَنَلِی آرقَه لِی. حَنَفِی بوُلگن کِیشِی هَم سُنَّتنِی قَبوُل قِیلَه دِی، اَمّا اوُزِینِی کَنَلِی آرقَه لِی، بِیر شافِیعِی هَم حوُددِی شوُندِیک قَبوُل قِیلَه دِی. جوُدَه کوُپ رِوایَتلَر بارکِی، اوُنِی شافِیعِیلَر قَبوُل قِیلِیشَه دِی، اَمّا حَنَفِیلَر قَبوُل قِیلِیشمَیدِی. باشقَه اوُرِینلَردَه اِیسَه حَنَفِیلَر قَبوُل قِیلِیشَه دِی، اَمّا شافِیعِیلَر قَبوُل قِیلِیشمَیدِی . حَنبَلِیلَر قَبوُل قِیلِیشَه دِی، اَمّا باشقَه لَر قَبوُل قِیلِیشمَیدِی. بَعضِی اوُرِینلَرنِی اِیسَه مالِکِیلَر قَبوُل قِیلِیشَه دِی، لِیکِن باشقَه لَرنِی هِیچ قَیسِی بِیرِی قَبوُل قِیلِیشمَیدِی. مَنَه بُو بِیر حَقِیقَتدوُر، فَلانچِی مِینِی سُنَّتِیمنِی قَبوُل قِیلمَیدِی، دِیمَک اوُ مُرتَد دِییَه آلمَیسَن، یوُق بوُندَی اِیمَس، یاکِی اوُلَر عُمُوماً سُنَّتنِی قَبوُل قِیلِیشمَیدِی، دِییَه آلمَیسَن، یوُق بوُندَی اِیمَس اِی بِرادَر! اوُلَر هَم سُنَّتنِی قَبوُل قِیلِیشَه دِی، لِیکِن اوُزلَرِینِی کَنَلِی آرقَه لِی. وُجُودگه کِیلگن مَنَه بُو مُصِیبَت اوُلِی الاَمر شوُراسِینِی وَ واحِد اِجماعنِی یوُلگه قوُیِیلمَه گوُنچَه دَوام اِیتَه دِی.

 اَبُو بَصِیر 12 اِماملِیک شِیعَه لَرنِی سُنَّتنِی قَبوُل قِیلِیشَه دِی، دِیسَه شوُنِی اوُزِی کِفایَه قِیلَه دِی، لِیکِن اوُ یُوق مِین قَبوُل قِیلَه دِیگن سُنَّتنِی دِییدِی. شُو خالاص. نِیمَه اوُچُون یالغان اَیتِیشیَپتِی؟ مَنَه بُو یالغاننِی تَرقَه تِیش بِیلَن 12 اِماملِیک شِیعَه لَرنِی هَمَّه سِینِی مُرتَد قِیلِیب تَشلَه دِی، بوُنِی نَتِیجَه سِیدَه اِیسَه قُرآن وَ سُنَّتدَگِی، فِقه دَگِی مُرتَدلَرنِی هَمَّه اَحکاملَرِی اوُلَرنِی اوُستِیدَه اِجرا قِیلِینِیشِی کِیرَک.

سوُنگرَه اَیتَه دِیکِی:

• سادساً: يأتي كفرهم من جهة مظاهرتهم لأعداء الأمة من الكفرة والمشركين على أبناء الأمة من المسلمين الموحدين …!

نَتانِی اِیختِیارِیگه اوُتگن مَنَه بُو جِنایَتچِیلَر اَلبَتَّه اوُزلَرِینِی مُوَحِّد مُسُلمانلَردَن دِیب حِسابلَیدِی. یَعنِی هَر قَندَی مَذهَبدَن بوُلگن هَر قَندَی کِیشِی، دوُستلَر دِققَت بِیلَن اِعتِبار بِیرِینگلَر، یَعنِی مَنَه بوُنِی اَیتِیشِیچَه اوُلَرنِی هَمَّه سِی مُرتَد دِیگن وَ اَیتِیشِیچَه اوُلَرنِی کُفرلَرِی شُو مِللَتنِینگ دُشمَنلَرِینِی قوُللَب – قُوَّتلَه گنلِیکلَرِیدِیر، اوُلَر کافر وَ مُشرِکلَرنِی مَنَه بُو مِللَتنِی قَرشِیسِیگه حِمایَه قِیلِیشَه دِی. حاضِرنِی اوُزِیدَه بارِیب اوُنِی فَتوالَرِینِی کوُرِیب چِیقِینگلَر. اوُنِینگ مِنطَقَه دَگِی نَتانِینگ بِیلَه گِی بوُلمِیش سِکوُلار وَ کافِر توُرکِیَه حُکوُمَتِی بارَه سِیدَگِی مُذاکَرَه لَرِینِی کوُرِیب چِیقِینگلَر. اوُنِی اوُزِینِی کوُز- قَرَشِی بوُیِیچَه سِکوُلارِیست توُرکِیَه کافِر وَ طاغوُت حِسابلَه نَه دِیمِی یا یوُقمِی. حاضِرنِی اوُزِیدَه اوُ طاغوُت توُرکِیَه وَ نَتانِی مُسُلمانلَرگه قَرشِی حِمایَه قِیلِیب توُرِیبدِی. اَمّا، اوُنِینگ مَنَه شوُ فَتواسِیگه بِینائاً، اوُنِی اوُزِی اَهلِی سُنَّتنِی آرَه سِیدَن بوُلگنلِیگِی سَبَبلِی، اَهلِی سُنَّتنِی هَمَّه سِی مُرتَد بوُلَه دِیمِی؟

مَنَه بوُ فَتوانِی کوُرِینگلَر،   يأتي كفرهم من جهة مظاهرتهم لأعداء الأمة من الكفرة والمشركين على أبناء الأمة من المسلمين الموحدين، اَیتَه دِیکِی اوُلَر مُرتَد وَ کافِر بوُلِیشَه دِی، چوُنکِی مَنَه بوُ اوُمَّتنِی دُشمَنلَرِینِی شوُ مِللَتگه قَرشِی قوُللَب – قُوَّتلَشگن، حِمایَه قِیلِیشگن. اوُنِی اوُزِی حاضِرنِی اوُزِیدَه توُرکِیَه نِی حِمایَه قِیلیَپتِی. دَرء فُراتنِی حِمایَه قِیلیَپتِی، اوُنِی اوُزِی حاضِرنِی اوُزِیدَه نَتانِی حِمایَت قِیلیَپتِی. بوُلِیب هَم نَتا توُغرِیدَن – توُغرِی اَمِیرِکَه گه وَ اِسلام دِینِینِی باشقَه دُشمَنلَرِی بِیلَن اِتِّفاقچِی حِسابلَه نَه دِی. مَنَه بُو شَخص کوُز- قَرَشِی بوُیِیچَه هَر قَندَی مَذهَبدَن بُولگن هَر قَندَی کِیشِی مُسُلمانلَرگه قَرشِی تامانگه حِمایَه قِیلسَه، بُو مَذهَبنِی هَمَّه سِی مُرتَد بوُلَه دِی. اِیندِی بُو یِیردَه اوُ حِمایَه قِیلَه یاتگن شَخصنِی یا گوُرُوهنِی یاکِی مَنَه بُو شَخص وَ گوُرُوه بِیلَن مَذهَبدَه شِیرِیک بُولگن، اَمّا حِمایَت قِیلمَه گن باشقَه کِیشِیلَرنِی آرَه سِیگه فَرق قوُیِیب اوُتِیرمَیدِی. فَقَطگِینَه مَذهَبدَه شِیرِیک بوُلِیشنِی اوُزِی شَخصنِی مُرتَد بوُلِیشِیگه وَ اِرتِداد اوُنگه هَم اوُتِیشِیگه سَبَب بوُلَه دِی. جوُدَه هَم عَجایِیب!!! یَعنِی مَذهَبدَه شِیرِیک بوُلِیشلِیک، حِمایَه قِیلمَه گن وَ قوُللَب – قُوَّتلَه مَه گن، بُو اِیشلَرگه اَرَه لَشمَه گن بَلکِیم اوُلَرگه مُخالِف هَم بُولگن شَخصگه اِرتِدادنِی اوُنِیشِیگه بائِث بوُلَه دِی.

بوُ آدَم حَقِیقَتدَه عَقلِی یُوق جِیننِی. سِیزنِی فِکرِینگِیزچَه اوُ عَقلِی یوُق جِیننِی اِیمَسمِی؟ اِسلامِی کانفِیرِینسِیَه دَگِی مَجمُوعَه نِی 56 تَه یاکِی 57 تَه دَولَت تَشکِیل قِیلَه دِی، مَنَه بُو دَولَتلَرنِی هَر بِیرِی اِسلامِی مَذهَبلَردَن بِیرِینِی قَمرَب آلَه دِی، فَقَط اوُلَرنِی آرَه سِیدَگِی بِیر اِیککِیتَه دَولَت اوُزلَرِینِی تَرتِیبگه سالگن بوُلِیشِی موُمکِین، بُو دَولَتلَرنِی هَمَّه سِی اِسلامگه قَرشِی کافِرلَرنِی حِمایَه قِیلَه دِی وَ قوُللَب قُوَّتلَیدِی. اَینِیقسَه آلِ سَعُودنِی خائِنلَرِی وَ اوُلَرنِینگ اِیزداشلَرِی بوُتوُنلَی کافِرلَرنِی اِیختِیارِیدَه دُورلَر. یَعنِی مَنَه بُو 56 دَولَتنِی آرَه سِیدَن 54 یا 55 تَه سِی توُغرِیدَن – توُغرِی کافِر وَ مُرتَدلَرنِی اِیختِیارِیدَه وَ توُغرِیدَن – توُغرِی مُسُلمانلَرگه قَرشِی جَنگ قِیلِیشیَپگن وَ توُغرِیدَن- توُغرِی تَشقِی باسقِینچِی کافِرلَرنِی مُسُلمانلَرگه قَرشِی حِمایَت قِیلِیشگه نِی سَبَبلِی، مَنَه بُو مَذهَبنِی هَمَّه سِی وَ اوُنگه اِیرگشگن کِیشِیلَرنِی هَمَّه سِی مُرتَد بوُلَه دِیمِی؟

یاکِی باشقَه چَه راق قِیلِیب اَیتگندَه، پاکِستاندَگِی وَ اوُزبِیکِستاندَگِی وَ تاجِیکِستاندَگِی حَنَفِیلَرنِی هَمَّه سِی، بُو مِنطَقَه دَگِی مُرتَد بوُلگن کِیمسَه لَرنِی جِنایَتِی وَ کافِرلَرنِی حِمایَه قِیلگنلِیکلَرِی سَبَبلِی، هَر قَندَی حَنَفِی مُرتَد بوُلِیب قالَه دِیمِی؟ شوُ شِیوَه بُویِیچَه یَمَندَگِی، مِصردَگِی، فَلَسطِیندَگِی،کوُردِستاندَگِی شافِیعِیلَرنِینگ بَرچَه سِی خائِن وَ مُرتَد بوُلگن باشقَه کِیمسَه لَرنِی جِنایَتِی اوُجُون مُرتَد بوُلِیب قالَه دِیمِی؟ لِیوِیَه دَگِی، اَلجَزائِردَگِی،مالِیدَگِی،توُنِسدَگِی مالِکِیلَرنِی هَمَّه سِی اوُلَرنِی آرَه سِیدَگِی خائِنلَر سَبَبلِی مُرتَد سَنَلَه دِیمِی؟ یاکِی عَرَبِستاندَگِی سَلَفِیلَرنِی بَرچَه سِی آلِ سَعُودنِینگ خائِنلَرِینِی جِنایَتِی سَبَب مُرتَد دِییِیلِیشِی کِیرَکمِی؟ یَعنِی اِرتِداد بِیر گوُرُوهدَن باشقَه بِیر گُورُوهگه کوُچِیب اوُتَه دِیمِی؟ اوُزِینگِیز بِیر تَصَوُّر قِیلِیب کوُرِینگلَرچِی، سِیزلَر شُو نَرسَه لَرنِی قَبُول قِیلَه آلَه سِیزلَرمِی؟

قسَم اِیچِیب اَیتَه مَنکِی، اوُیلَب کوُرِینگلَر، مَنَه بُو حُکم بِیر دوُست طَرَفِیدَن صادِر قِیلِینِیشِی موُمکِینمِی یا بِیر دُشمَننِی؟ بُو حُکمنِی اوُزِینِی دوُست دِیب حِسابلَه گن کِیشِی صادِر قِیلَه آلَه دِیمِی؟ بارزانِی  یا کوُردِستاننِی مُسَیلَمَه یِی کَذّابِی اوُجَلاننِی اِیشچِیلَر حِزبِی سَبَبلِی دُنیادَگِی هَمَّه کوُردلَر مُرتَد بوُلَه دِی، دِییِیشسَه، قَندَی حالَتگه توُشگن بوُلَردِینگِیز؟ چوُنکِی اوُلَر مُرتَد بوُلگن اِیدِیلَر، اوُلَردَن بِیزلَرگه اوُتدِی، دِییِیشسَه چِی؟ نِیمَه مُرتَد بوُلِیش اِیلِیکتِر اِینِیرگِیَه سِیگه اوُحشَب سِیم یا تِیمِیر آرقَه لِی اوُنِی بِیر تامانِینِی اوُلَه سَنگ آخِیرِیگه چَه بارَه دِیگن نَرسَه مِی؟ نِیمَه بِیزلَر سوُوگه، تِیمِیرگه یا سِیمگه اوُحشَیمِیزمِی؟ هَمَّه مِیز بِیر- بِیرِیمِیزگه اوُلَنگنمِیزمِی؟ یَحشِیراق اِعتِبار بِیرِیب دِققَت قِیلِینگلَر دوُستلَر.

اوُتگن تَرِیخدَگِی کِیشِیلَرنِی اَثَرلَرِینِی فَهملَش وَ یَحشِیلَب توُشُونِیب یِیتِیش اوُچُون نِهایَتدَه دِققَت بِیلَن اِعتِبار بِیرِیلَه دِیگن نوُقطَه، شِیعَه وَ رافِیضِی وَ غوُلّاتنِی اوُرتَه سِیدَگِی فَرقدُور. مَنَه بُو اوُرِینلَرنِی هَمَّه فِرقَه لَر بِیر- بِیرِیگه اَرَه لَشتِیرِیب تَشلَه شَه دِی وَ داستان توُقِیب چِیقَه رِیشَه دِی وَ حُکم صادِر قِیلِیشَه دِی. اَیتِیب اوُتگه نِیمِیزدِیک اِنشاءَالله فِرقَه لَر وَ مَذهَبلَر وَ فِرقَه لَرنِی آرَه سِیدَگِی فِرقَه لَر دَرسِیمِیزدَه بُو بارَه دَه کوُپراق صُحبَتلَه شَه مِیز.

دِققَت قِیلِینگلَر وَ خوُشیار بوُلِینگلَر سِیزلَرگه قَرشِی کَتتَه فِتنَه لَر یوُلدَه سِیزلَرنِی کوُتیَپتِی. بِیزلَرنِی هَمَّه مِیزگه وَ بَرچَه مُسُلمانلَرگه قَرشِی قِیلِینیَپتِی. بِیزلَرنِینگ اوُزِیمِیز بَرچَه دُشمَنلَرِیمِیزنِی رِیجَه سِینِی اِجرا قِیلوُچِیلَرگه اَیلَه نِیب قالمَیلِیک.

 اَبُو بَصِیر طَرطوُسِی حاضِرگِی عَصردَگِی بوُتوُن جَهان شِیعَه لَرِینِینگ عُمُومِی اِرتِدادِی بوُیِیچَه تِیآرِیَه سِی صِیفَتِیدَه یِیتتِینچِی دَلِیلِینِی قوُیِیدَگِیچَه کِیلتِیرَه دِی: 

• سابعاً: يأتي كفرهم من جهة وقوعهم في الشرك وتوجههم بالعبادة والدعاء للمخلوق …!

یَعنِی تَکفِیرنِی شَرطلَرِی وَ مانِعلِیکلَرِیگه اوُحشَش اَصلِی توُرت فِیلتِیرنِی نَظَرگه آلمَه گن حالدَه اَیتَه دِیکِی: مَنَه بوُ گوُناهلَرنِی قِیلگن کِیشِیلَرنِی هَر بِیرِی مُرتَد بوُلَه دِی. چوُنکِی اوُنِی اوُزِی آلدِین اَیتگه نِیدِیک اوُلَر مُسُلمان اِیدِیلَر وَ اِرتِداد اِسلامدَن سُونگ صادِر بوُلَه دِی. حُوپ، سِیزنِی نَظَرِینگِیز بُویِیچَه، 12 اِماملِیک شِیعَه لَرنِی هَمَّه سِینِی اوُستِیدَه تَکفِیرنِی مانِعلِیکلَرِی، شَرطلَرِینِی هَمَّه سِی وَ توُرت مَرحَلَه رِعایَت قِیلِینگنمِی  وَ بوُنِی نَتِیجَه سِیدَه دُنیادَه اوُلَرنِی مُرتَد دِیب اِعلان قِیلَه آلَه دِیمِی؟

اَگر شُو حالَتدَه شَرطلَرنِی وَ مانِعلِیکلَرنِی اِعتِبارگه آلمَسدَن توُرِیب وَ شَخصنِی توُرت فِیلتِیردَن وَ توُرت مَرحَلَه دَن اوُتکَزمَسدَن توُرِیب اِرتِداد حُکمِینِی صادِر قِیلِینسَه، اَهلِی سُنَّت دِیب مَعرُوف بوُلگن فِرقَه لَرنِی،مَذهَبلَرنِی باشِیگه نِیمَه لَر کِیلِیشِی موُمکِین؟

 اَهلِی سُنَّت دِیب مَعرُوف بوُلگن فِرقَه لَر بِیر- بِیرلَرِینِی قِیرِیشدَن، اوُلدِیرِیشدَن قوُللَرِینِی تارتمَه گوُنلَرِیچَه تَشَیُّع بوُنچَه لِیک قُدرَتلِی حُکوُمَتگه اِیگه اِیمَسدِی. بوُندَی قُدرَت مَوجُود بوُلمَه گن پَیتلَردَه بَغداددَگِی، رَعیدَگِی، قَزوِیندَگِی حَنَفِیلَر وَ شافِیعِیلَر، حَنبَلِیلَر بِیر- بِیرِینِی قِیرغِینِی بِیلَن بَند بوُلِیشگن وَ مَنَه بُو بَندَه خُدا اِیتگه نِیدِیک اوُزَرا بِیر- بِیرلَرِینِی اوُلدِیرِیشَردِی، اَگر بِیر کوُن کِیلِیب اوُلَر بُو مَرحَلَه دَن اوُتِیشسَه، اَیتِیلگن فَتواگه کوُرَه یَنَه بِیر- بِیرلَرِینِی قِیرِیش بِیلَن مَشغُول بوُلِیشَه دِی. حاضِر اَیتِیب اوُتِیلگن اِیشلَرنِی اَفغانِستاندَه، عِراقنِی بِیر قِیسمِیدَه وَ مُسُلمانلَر یَشَیدِیگن باشقَه مِنطَقَه لَردَه، چوُنکِی فَلانچِی صُوفِیلَرنِینگ فَلان صِیفَتِیدَگه اِیگه بوُلگنلِیگِی اوُچُون بِیر- بِیرلَرِیگه تَشلَه نِیشَه دِی وَ بِیر- بِیرلَرِینِی مُرتَد دِیب اِعلان قِیلِیشَه دِی، مَنَه بُو مُسُلمان شَخصنِی توُرت مَرحَلَه دَن وَ توُرت فِیلتِیردَن اوُتکَه زِیب اوُتِیرِیشمَیدِی.

مَنَه بوُلَر اِرتِداد مَسَلَه سِی بوُیِیچَه اَبُو بَصِیر طَرطوُسِینِی کِیلتِیرگن دَلِیللَرِی بوُلَه دِی، اَبُو مُصعَب زَرقاوِی تامانِیدَن قَبوُل قِیلِینگندَن بوُیان، اوُنِی هَم اَبُو بَصِیرنِی دوُستلَرِی وَ هَم دُشمَنلَرِی اِجرا قِیلِیشیَپگن. جوُدَه هَم عَجایِیب. بِیر نَظَرنِی اوُزِینِی هَم دوُستلَر اِجرا قِیلَه دِی وَ هَم دُشمَنلَر. بوُلِیب هَم بُو نَظَرنِی پایدِیوارِی یالغانگه اَساسلَنگن حالدَه قوُرِیلگن وَ اَلله نِی شَرِیعَتِیدَه هِیچ قَندَی اَساسگه اِیگه اِیمَس.

مُختَصَر صُورَتدَه مَنَه بُو بارَه دَه کوُپراق اِیضاح بِیرِیشنِی لازِم تاپدِیم:

رِدَّه تَعرِیفِی بُویِیچَه کِیلتِیرِیلگن نَرسَه شوُکِی، رِدَّه مُسُلمان کِیشِی بَجَرَه دِیگن کُفر عَمَلِی یا سوُزِی حِسابلَه نَه دِی. توُغرِیمِی؟ رِدَّه یا مُرتَد بوُلِیشلِیک، مُسُلمان کِیشِی بَجَرَه دِیگن کُفر عَمَلِی یا سوُزِی بوُلَه دِی. دِیمَک، بوُتوُن جَهان شِیعَه لَرِینِی اوُستِیدَه مُرتَد بوُلگنلِیک حُکمِینِی صادِر قِیلَه یاتگن کِیشِی، اِیشنِی باشِیدَیاق اوُنِی فَتواسِیدَن آشکار اَصلِی کافِر اِیمَس، بَلکِی مُسُلمان کِیشِی کُفر عَمَلِیگه یا سُوزِیگه دوُچار بوُلگه نِینِی توُشوُنِیب یِیتسَه بوُلَه دِی. توُغرِیمِی یا یُوقمِی؟ کِیشِی فَلانچِی مُرتَد بوُلدِی، دِیگن پَیتِیدَه، یَعنِی آشکار اَصلِی کافِراِیمَس،بَلکِی مُسُلمان کِیشِی کُفر عَمَلِیگه یا سوُزِیگه دوُچار بوُلگن بوُلَه دِی.

حوُپ، آلدِین هَم بُو حَقِیدَه صُحبَتلَشگنمِیز وَ کِیرَکلِی اِیضاحلَرنِی بِیرِیب اوُتگنمِیز، قُرآن وَ حَدِیثنِی ثابِت قِیلِیشِیچَه هَم،مُرتَد بُو اَهلِی کِتابنِی یا شِبهِ اَهلِی کِتابنِی کافِرلَرِی یا مُشرِکلَر اِیمَس، بَلکِی مُسُلمان کِیشِی بوُلَه دِی. شُو سَبَبلِی هَم بِیزنِی نَظَرِیمِیزنِی بُو مَسَلَه گه اَرَلَشتِیرمَه گن حالدَه، اَبُو بَصِیر بَرچَه شِیعَه لَرنِینگ اِرتِدادِی بارَه سِیدَه چِیقَرگن حُکمِی بُویِیچَه، شِیعَه لَر مُسُلماندُورلَر؛ توُغرِیمِی؟ وَ اوُلَرگه حوُددِی بِیر مُسُلماندِیک مُناسَبَتدَه بوُلِیش کِیرَک. چوُنکِی رِیدَّه مُسُلمان شَخصگه خاص نَرسَه؛ اَلبَتَّه دَولَه دَگِی بِرادَرلَرِیمِیز هَم اوُزلَرِینِی دُشمَنلَرِی بوُلمِیش اَبُو بَصِیرنِی فَتواسِینِی تَطبِیق قِیلِیشگن؛ اوُلَر شِیعَه لَر بارَه سِیدَه اِیراندَگِی حَنَفِیلَرگه یا شافِیعِیلَرگه اوُحشَش اِسلامگه “مُنتَسِب” دِیب اِقرار بوُلِیشگن، آلدِین  بُو حَقِیدَه صُحبَتلَشگنمِیز.

دِیمَک، هَر اِیککِی تاماننِی نَظَرِی بُویِیچَه، یَعنِی اَبُو بَصِیر وَ اوُنِی مُرِیدلَرِی، حَتَّی اوُنِی قوُراللَنگن دُشمَنلَرِی قَبُول قِیلگن قائِدَه گه کوُرَه، شُو نَرسَه کِیلِیب چِیقَه دِیکِی، عُمُوم شِیعَه لَر حوُددِی باشقَه فِرقَه لَرگه، اَهلِی قِبلَه گه اوُحشَش مُسُلمان دوُرلَر. مَنَه بوُندَی نَتِیجَه گه یِیتگن پَیتِیمِیزدَه بُو بارَه دَه اوُلَرنِینگ جِنایَتچِیلَرِیگه نِسبَتاً اِسلامِی قائِدَه نِی تَطبِیق قِیلِیشدَن باشقَه چارَه مِیز قالمَیدِی.

یَعنِی اَگر اَلله نِی ذاتِیگه وَ رَسُول الله صلی الله عَلَیهِ وَسَلَّمگه، قُرآنگه یا اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرگه نِسبَتاً طَعنَه قِیلِیش، اَرزِیمَه گن نَرسَه دِیب سَنَش، حَقارَت قِیلِیش یا هَر قَندَی شِیوَه بِیلَن حُرمَتسِیزلِیک قِیلِیش، بِیرار بِیر شَخص یا اَهلِی سُنَّت دِیب مَعرُوف بوُلگن فِرقَه لَردَن بوُلگن بِیر حِزب تامانِیدَن صادِر قِیلِینسَه، بُو نَرسَه بوُتوُن دُنیادَگِی اَهلِی سُنَّتنِی هَمَّه سِینِی مُرتَد بوُلِیشِیگه بائِث بوُلَه آلمَیدِی، آچِیق- آیدِین کوُرِینِیب توُرگه نِیدِیک مَنَه بُو اوُرِین جَهاندَگِی هَمَّه شِیعَه لَرگه هَم شامِل بُولمَیدِی. یَعنِی اَگر بِیر کِیشِی بُو اِیشنِی قِیلَه دِیگن بوُلسَه، بُو اِیش هَمَّه گه شامِل بوُلمَیدِی. چوُنکِی عُمُوماً آلگندَه شِیعَه لَرنِی هَمَّه سِی هِیچ قَچان بِیر فِرقَه یا طائِفَه بُولگن اِیمَس وَ حاضِردَه هَم هَر قَندَی ساغلام اِنسان اوُلَر مَثَلاً شافِیعِیلَرگه یا حَنَفِیلَرگه یا مالِکِیلَرگه یا باشقَه اَهلِی سُنَّت دِیب مَعرُوف بوُلگن فِرقَه لَرگه حَتَّی خَوارِجلَرگه، ظاهِرِیلَرگه، مُؤتَزِیلَه گه اوُحشَش یَگانَه فِقه کِتابِیگه وَ رِسالَه سِیگه اِیگه وَ اوُلَرنِی هَمَّه سِی اوُنگه اِیرگه شِیشَه دِی، دِییَه آلمَیدِی، یوُق بوُندَی اِیمَس. حَتّی اوُلَر اوُلِیب کِیتگن بِیر مُجتَهِد بِیلَن هَم اِیشلَرِی یوُق وَ اوُنِی فَتوالَرِیگه کوُرَه عَمَل قِیلِیشمَیدِی. اِعتِبار بِیرِینگلَر، دِیمَک، سِین اوُتِیب کِیتگن کِیشِینِی فَتواسِیگه کوُرَه مَنَه بوُ مَذهَبدَگِی تِیرِیک اِنساننِی مُحاکَمَه قِیلَه آلمَیسَن. مَنَه بُو، بُو مَذهَب حَقِیدَه تُوشُونِیب یِیتِیش کِیرَک بُولگن نِهایَتدَه مُهِم نوُقطَه حِسابلَه نَه دِی. بوُلِیب هَم بِیر شافِیعِینِی یا حَنَفِینِی یا مالِکِینِی یا حَنبَلِینِی مَنَه بُو مَذهَبنِی باشِیدَگِی عالِملَرنِی، بوُیوُک کِیشِیلَرنِی فَتواسِیگه کوُرَه مُحاکَمَه قِیلَه آلَه سَن، نِیمَه اوُچُون؟ چوُنکِی بُو فِرقَه لَر حاضِردَه هَم مَنَه بُو فَقِیه کِیشِیلَرنِی فِقهِیگه تَقلِید قِیلِیشَه دِی، اَمّا شِیعَه لَر بوُندَی اِیمَس، اوُلَر فَقَط تِیرِیک کِیشِیلَرگه تَقلِید قِیلِیشَه دِی،حَتَّی تِیرِیک کِیشِیلَر هَم مُتَّفِقٌ قَول اِیمَسلَر،بَلکِی اوُلَر تُورلِی- هِیل کوُز- قَرَشگه اِیگه هِیلمَه – هِیل فِرقَه لَردَن تَشکِیل تاپِیشگن. بُو نَرسَه نِی هَمَّه مِیز کوُرِیب توُرِیبمِیزمِی؟ حَتَّی بِیر هِیل کوُز- قَرَشنِی اوُزِیدَه هَم بِیر نِیچَه مَرجَع تَقلِید تاپِیلَه دِی.

 بِیر تَصَوُّر قِیلِیب کوُرِینگلَر، بَرقَعِی رَحِمَهُ الله وَ اَلله حِفظ قِیلسِین طَباطَبایِینِی طَرَفدارلَرِینِی اوُزِی بِیر نِیچَه گوُروُهگه بوُلِینِیشَه دِی وَ حاضِردَه هَم آیَتُ الله خامِنَه ایِ نِی طَرَفدارلَرِی جوُدَه کَتتَه طائِفَه نِی تَشکِیل قِیلَه دِی، صادِق شِیرازِینِی طَرَفدارلَرِینِی اوُزِی هَم اَلاهِیدَه یوُلدَن یوُرِیشَه دِی،شوُنگه اوُحشَش لِیوَندَگِی،یِیوراپَه دَگِی،اِیراندَگِی وَ باشقَه توُرلِی- هِیل مِنطَقَه لَردَگِی باشقَه توُرلِی- توُمَن گوُرُوهلَرنِی نامِینِی کِیلتِیرسَه بوُلَه دِی.

مَنَه بُو تِیکشِیرُولَرنِی نَتِیجَه سِیدَه قوُلگه کِیرِیتَه دِیگن بِیرِینچِی نَتِیجَه شُوکِی، اوُلَرنِی هَمَّه سِی بِیر هِیل اِیمَس وَ اوُلَرنِی اوُستِیدَه هَرگِیز یَگانَه حُکمنِی صادِر قِیلِیب بوُلمَیدِی. بُو حَقِیقَتدوُر. بوُتوُن جَهان شِیعَه لَرِینِینگ اوُرتَه سِیدَه جِنایَتچِی اِنسانلَر قَنچَه مِقداردَه تاپِیلسَه، بوُنِی جَمِیعیَتگه نِسبَتاً اَیتیَپمَن، مَنَه بُوندَن کوُپراغِینِی اَهلِی سُنَّتنِی آرَه سِیدَن تاپسَه بوُلَه دِی. دِیمَک، مَنَه بُو اَندَک،آزگِینَه اِنسانلَرنِی بارلِیگِی سَبَبلِی اَهلِی سُنَّتنِی هَمَّه سِینِی یا بوُتوُن جَهان شِیعَه لَرِینِی هَمَّه سِینِی جِنایَتچِی،مُرتَد دِیب بوُلمَیدِی.

 اوُزِیمِیزنِی مَحَلَّه مِیزدَه، قِیشلاغِیمِیزدَه وَ شَهرِیمِیزدَه اَنَه اوُشَنچَه هِیلمَه – هِیل فِکرلَر،اِیختِلافلَر مَوجُود بُولِیب توُرِیب، اَهالِینِی هَمَّه سِینِی بِیر حُکمگه شامِل قِیلِیشِیمِیز بِیزنِی اوُزِیمِیز اوُچُون هَم اِمکانِی یوُق نَرسَه؛  اِیندِی بِیر دَولَتنِینگ یا بِیر دِینگه اِیرگه شُوچِیلَرنِینگ یاکِی بوُتوُن دُنیا بُویِیچَه بِیر مَذهَبنِینگ اوُستِیدَه حُکم بِیرِیش حَقِیدَه گه پِیرمَه سَه هَم بوُلَه دِی. یَککَه شَخصنِی اوُستِیدَه حُکم چِیقَه رِیش بِیلَن بِیر مِنطَقَه نِی اوُستِیدَه حُکم چِیقَه رِیشنِی اوُرتَه سِیدَه کَتتَه فَرق بار. سِیز دارُ الاِسلام دِییَه آلَه سِیز، اَمّا مَنَه بُو دارُ الاِسلامدَه هَمَّه مُسُلمان بوُلمَسلِیگِی موُمکِین، اوُ یِیردَه اَهلِی زِمَّه هَم مَوجُود بوُلِیشِی موُمکِین، یاکِی بوُلمَه سَم فَلان جای دارُ الکُفر بوُلَه دِی وَ مِنطَقَه دَگِی اَکثَرِیَتگه قَرَب حُکم چِیقَه رِیلَه دِی، اَمّا اوُلَرنِی آرَه سِیدَه مُسُلمانلَر هَم بوُلِیشِی موُمکِین،بِیز مَنَه بُو مُسُلمانلَرنِی بارلِیگِی حَقِیدَه خَبَر تاپگه نِیمِیزدَن وَ اَنِیق تِیکشِیرِیب چِیققَه نِیمِیزدَن سوُنگ، اوُلَرنِی مُسُلمانلَرنِی حُکمِیگه شامِل قِیلَه مِیز.

حوُپ،اِرتِدادگه دُوچار بُولگنلَر حَقِیدَه یاکِی باشقَه چَراق قِیلِیب اَیتگندَه بوُندَی کَتتَه جِنایَتنِی قِیلگنلَرنِی اوُستِیدَه،آلدِین اَیتِیب اوُتگه نِیمِیزدِیک توُرت فِیلتِیرنِی – حاضِر یَنَه قَیتَه دَن سَوال بِیرگن دوُستلَر اوُچُون یَنَه قَیتَه دَن بَیان قِیلَه مِیز – شَرطلَرنِی مَثَلاً تَکفِیر شَرطِینِی فاعِلنِی، فِعلنِی وَ فِعلنِی اِثباتِینِی یا سوُزِینِی اوُستِیدَه بار یا یوُقلِیگِینِی کوُرِیب چِیقِیشِیمِیز کِیرَک؟ چوُنکِی مُسُلماننِی اوُستِیدَه بُو حُکمنِی چِیقَه رِیش بوُیِیچَه اوُچِینچِی قَدَم شُوکِی، اوُندَه بوُندَی حُکمنِی شَرطلَرِی مَوجُودلِیگِی کوُرِیلَه دِی یاکِی بُولمَه سَم شَخصدَه مَنَه بوُ اوُرِینلَرنِی بِیرِی مَوجُود بوُلمَیدِیگن بوُلسَه، هِیچ کِیم اوُنِی جِنایَتچِی دِییَه آلمَیدِی،بَلکِی اَیتِیلگن سوُزلَر یا حُکملَر توُحمَت وَ یالغان حَددِیدَه قالِیب کِیتَه دِی.

بوُندَی جِنایَتلَرنِی قِیلگن شَخصلَر بارَه سِیدَه یَنَه شُو نَرسَه گه اِعتِبار بِیرِیش کِیرَککِی، شَرطلَرگه قوُشِیمچَه رَوِیشدَه حُکم بِیرِیش بوُیِیچَه مانِعلِیکلَر هَم مَوجُودمِی یا یوُقمِی؟ دوُستلَر دِققَت بِیلَن اِعتِبار بِیرِینگلَر،مَنَه بُو اِمتِیازلَر مُسُلمانلَرگه تِیگِیشلِی، کافِرلَرنِیکِی اِیمَس، یَنَه قَیتَه رِیب اَیتَه مَن بوُ اِمتِیازلَر کافِرلَرنِیکِی اِیمَس، بَلکِی مُسُلمانلَرگه تِیگِیشلِی؛ حَتَّی، اَلله تَعالَی مُنافِقلَر وَ سِکوُلارزَدَه لَرگه شوُندَی اِمتِیازلَرنِی بِیرگنکِی، مَنَه بُولَرنِی آشکار کافِرلَرگه بِیرگن اِیمَس. بِیز مَنَه بوُ نَرسَه لَردَن خَبَرِیمِیز یوُقمِی؟ اوُتگن دَرسلَردَه هَم بوُنگه اِیشارَه قِیلِیب اوُتدِیک، مُنافِقلَر اَنَه اوُشَنچَه آشکار کُفرلَرنِی قِیلِیشگه نِیگه قَرَمَسدَن بِیرگِینَه یالغان عُذر سوُرَش بِیلَن اوُلَرنِی کِیچِیرِیلَه دِی وَ اوُلَر اَنَه اوُشَنچَه رُوحِی جَنگلَرنِی قِیلِیشلَرِیگه وَ یالغان،مِیش- مِیشلَرنِی تَرقَه تِیشلَرِیگه قَرَمَسدَن اوُلَرنِی کِیچِیرِیلگن، اَمّا مَنَه شوُ کِیچِیرِیم آشکار کافِرلَرنِی اوُستِیدَه هَم اِیشلَیدِیمِی؟ اَلبَتَّه، اِیشلَه مَه گن وَ اِیشلَه مَیدِی هَم.

اِیندِی،کِیلِینگلَر اَبُو بَصِیر اَوَّل اوُلَرنِی مُسُلمان دِیب سَنَگن سوُنگرَه اِیسَه مُرتَد دِیب حِسابلَه گن وَ باشقَه لَر هَم بُو فَتوانِی اِجرا وَ عَمَل قِیلِیش مَرحَلَه سِیگه یِیتکَزگن شِیعَه لَرنِی اوُستِیدَه مَنَه شُو مانِعلِیکلَرنِی، شَرطلَرنِی تَطبِیق قِیلَیلِیک:     

-1موانع در فاعل

– بالِیغ بوُلمَه گنلِیک، سِیزنِی نَظَرِینگِیز بُویِیچَه شِیعَه لَرنِی آرَه سِیدَه بالِیغ بُولمَه گن کِیشِی مَوجُودمِی وَ بالِیغ بُولمَه گنلَر فَقَط اَهلِی سُنَّتنِی اوُرتَه سِیدَه تاپِیلَه دِیمِی؟ اوُلَرنِی هَمَّه سِی تَکلِیف اَهلِی بوُلِیب آرَه لَرِیدَه بالِیغ بوُلمَه گنلَر مَوجُود اِیمَسمِی؟

– عَقلسِیز، جِیننِی بوُلِیشلِیک، یَعنِی شِیعَه لَرنِی آرَه سِیدَه جِیننِیلَر، مَست بوُلگنلَر تاپِیلمَیدِیمِی؟ فَقَط اَهلِی سُنَّتنِی اوُرتَه سِیدَه بوُندَی عُذر کِیلتِیرِیلَه دِیگن اِنسانلَر تاپِیلَه دِیمِی؟

– قَصد قِیلمَه گن حالَتدَه اوُنوُتِیشلِیک، اوُنوُتِیب قوُیَه دِیگن وَ قَصد قِیلمَه گن حالدَه اِیشلَرنِی قِیلَه دِیگن هِیچ قَندَی شِیعَه تاپِیلمَیدِیمِی؟ فَقَط اَهلِی سُنَّتنِی آرَه سِیدَه بوُندَی اِیشلَرنِی قِیلَه دِیگن کِیشِیلَر تاپِیلَه دِی خالاصمِی؟ یَعنِی اوُنوُتِیب قوُیَه دِیگن کِیشِیلَر فَقَط اَهلِی سُنَّتنِی اوُرتَه سِیدَه مَوجُودمِی؟

اِیندِی،سَماوِیَه عامِللَرِی وَ اِرادَه سِیز قِیلِینَه دِیگن بُو اوُچ اوُرِیننِی کوُرِیب چِیقدِیک، بوُندَن تَشقَرِی فاعِلدَگِی مَکتَسَبَه عَوارِیضلَرِی یَعنِی اِنسان اوُنِی کَسب قِیلِیشدَه بِیر نَوع اِیختِیارگه اِیگه بوُلگن نَرسَه لَر نِیمَه بوُلَه دِی؟ بَعضِی اوُرِینلَردَه عُمُوم شِیعَه لَر بِیلَن سُنِّیلَرنِی اوُرتَه سِیدَه فَرق بارمِی یا یوُقمِی؟

• خَطا،سِیزنِی نَظَرِینگِیز بُویِیچَه خَطاگه دوُچار بوُلَه دِیگن هِیچ قَندَی شِیعَه تاپِیلمَیدِیمِی وَ خَطاکار اِنسانلَر فَقَط اَهلِی سُنَّتنِی آرَه سِیدَه تاپِیلَه دِیمِی؟
• تَعوِیل، تَعوِیل حَقِیدَه بِیرگن تَعرِیفِیمِیزگه کوُرَه، شَخص قُرآن وَ سُنَّتدَه شُبهَه گه چَنگ سالَه دِی یاکِی ناتوُغرِی تَفسِیر  وَ تَعوِیلگه قوُل اوُرَه دِی،اَگر اَهلِی سُنَّت بوُلگن مُسُلمان اوُزِینِی اوُرنِیدَن تَشقَرِیدَه حُکم چِیقَرسَه یاکِی شُبهَه،ناتوُغرِی فِکر سَبَبلِی حُکمنِی تِیسکَه رِیسِینِی توُشوُنِیب قالگن بوُلسَه، وَ  اوُنِی اوُستِیدَه اِقامَه یِی حُجَّت قِیلِینمَه گن بوُلسَه، اوُنگه عُذر کِیلتِیرسَه بوُلَه دِی، اَمّا بِیر شِیعَه گه نِسبَتاً بوُندَی مُناسَبَتدَه بوُلِیش موُمکِین اِیمَس، شوُ اِیش توُغرِی بوُلَه دِیمِی؟ سُنِّی اوُچُون تَعوِیل تَکفِیر بوُلِیشِیگه مانِع بوُلَه آلَه دِی، اَمّا شِیعَه اوُچُون بُولمَیدِیمِی؟ بوُلِیب هَم بِیزلَر شِیعَه لَرنِی مُسُلمان دِیب سَنَب اوُتدِیک.
• جاهِللِیک، اَگر سُنِّی بُولگن شَخص اوُزِیدَگِی جاهِللِیکنِی بَرطَرَف قِیلَه آلمَه گن بوُلسَه وَ بُو اوُنِینگ جِنایَتچِی دِیب حُکم بِیرِیلِیشِیگه مانِعلِیک قِیلَه دِیگن بوُلسَه، نِیمَه اوُچُون بُو نَرسَه شِیعَه لَرنِی اوُستِیدَه هَم اِیشلَه تِیلمَیدِی؟ بُو شِیعَه لَرنِی سِینِی اوُزِینگ مُسُلمان دِیب حِسابلَه دِینگکوُ؟ اَگر جاهِللِیک وَ جَهالَت مَنَه بوُندَی شَکلدَه بوُلَه دِیگن بوُلسَه بَعضِیلَر اوُچُون مُومکِین وَ بَعضِیلَر اوُچُون موُمکِین بوُلمَیدِیمِی؟ بَعضِیلَر اوُچُون بُو موُمکِین بوُلَه دِی، اَمّا بَعضِیلَر اوُچُون کِیچِیرِیب بوُلمَیدِیگن جِنایَت حِسابلَه نَه دِیمِی؟
• اِکراه،…… اِیککِی مُسُلمان بِیر هِیل شَرائِطگه توُشِیب قالگن بوُلسَه وَ تَحدِید سَبَبلِی جِنایَت قِیلِیشگه مَجبُور بوُلگن بوُلسَه، اَمّا حُکم چِیقَه رِیلگن پَیتدَه اوُلَرنِی بِیرِینِی جِنایَتچِی دِیب اِیککِینچِیسِینِی اِیسَه بِی گوُناه، دِیب اِعلان قِیلِیشنِی تَصَوُّر قِیلِیب بُولَه دِیمِی؟ یَعنِی سُنِّینِی بِی گوُناه دِیب اَمّا شِیعَه مَذهَبِیدَگِی کِیشِینِی گوُناهکار دِییَه آلَه مِیزمِی؟ 

دِققَت بِیلَن فِکرلَنگلَر. اوُزِینگِیز مُرتَد دِیدِینگِیز،مُرتَد یَعنِی آلدِین مُسُلمان بوُلگن  کِیشِیدوُر. بِیزلَرنِی دَولَه دَگِی بِرادَرلَرِیمِیزنِی اَیتِیشِیچَه، اوُلَر اِسلامگه مُنتَسِب بوُلگنلَردوُر، سِیزلَر اِیسَه بِیزلَرنِی هَمَّه مِیزنِی دُشمَنِیمِیز بوُلَه سِیز. اَبُو بَصِیر وَ اوُنگه اوُحشَه گنلَر اِرتِداد حُکمِینِی بِیرِیش آرقَه لِی اوُلَرنِینگ آلدِین مُسُلمان بوُلگنلِیکلَرِینِی اَیتِیشدِی. دِیمَک، سِین بِیر مُسُلمان حَقِیدَه صُحبَتلَشیَپسَن. شوُندَی بوُلگچ اوُنِی اوُستِیدَه توُرتتَه لِیک اوُرِینلَرنِی رِعایَه قِیلِیشِینگ وَ اوُنِی فِیلتِیرلَردَن اوُتکَه زِیشِینگ کِیرَک.

2- فِعلدَگِی مانِعلِیکلَر حَقِیدَه هَم عَدالَت قِیلِیش کِیرَک، شَخصلَردَن یا قَوملَردَن نَفرَتگه اِیگه بوُلِیشلِیک شَخصنِی عَدالَتدَن اوُزاقلَه شِیشِیگه سَبَب بوُلمَسلِیگِی کِیرَک. اَگر سوُز یا فِعل اَنِیق بوُلمَه گن بوُلسَه یاکِی دَلالَت قِیلگن شَرعِی  فِعل یا سُوزنِی کُفر اِیکَه نِی بارَه سِیدَه قَطعِی دَلالَتگه اِیگه بوُلمَه سَه ،بِیر سُنِّینِی جِنایَتچِی دِیییِشلِیککَه مانِعلِیک قیله دی،حُوددِی شُو تَرتِیبدَه شِیعَه نِینگ هَم جِنایَتچِی دِییِیشلِیککَه مانِعلِیک قِیلَه دِی. توُغرِیمِی؟ سِیز اوُلَرنِینگ هَر اِیککاوِینِی مُسُلمان دِیدِینگِیز.

3- ثُبوُتدَگِی مانِعلِیکلَر بارَه سِیدَه هَم عادِل بوُلِیشِینگِیز کِیرَک، یَعنِی اَگر بِیر سُنِّینِی جِنایَتِی اِثبات قِیلِینمَه گن بوُلسَه وَ بِیز اوُنِی جِنایَتچِی دِییَه آلمَه سَک، شُو تَرتِیب بُویِیچَه، اَگر بِیر شِیعَه نِی هَم جِنایَتِی اِثبات قِیلِینمَه گن بوُلسَه، بِیز اوُنِی هَم جِنایَتچِی دِییَه آلمَیمِیز. بِیر شَخص جِنایَتِیگه اِقرار بوُلمَه سَه وَ اوُنِی آچِیق- آیدِین اِنکار قِیلِیب توُرگن بوُلسَه وَ هِیچ قَندَی عادِل اِنسان هَم بُو شَخصگه قَرشِی گوُواهلِیک بِیرمَه سَه وَ ……بُو حَقِیدَه آلدِین صُحبَتلَشگنمِیز، قَندَی قِیلِیب شَک وَ گوُمان وَ آشکار دَلِیلسِیز بوُندَی شَخصنِی غَیرِی مُسُلمان دِییمِیز، بوُلِیب هَم بُو مُسُلمان اِیشانچ بِیلَن مُسُلمان بوُلگن اِیدِی وَ بِیزلَر هَم اوُندَن اِسلامِینِی قَبوُل قِیلگنمِیز؟ سِین اوُنگه اِسلام حُکمِینِی بِیرگن اِیدِینگ، بُو نِیمَه دِیگه نِی؟ یَعنِی بُو شَخص اِیشانچ بِیلَن مُسُلمان بوُلگن. چوُنکِی سِینِی اوُزِینگنِی اَیتِیشِینگ بُویِیچَه، مَنَه بُو اوُرِینلَرنِی تِیل بِیلَن اَیتِیشَه دِی وَ مَنَه بُو اِیشلَرنِی هَم عَمَلدَه بَجَه رِیشَه دِی.

حوُپ، حاضِر بوُلَرنِی بَیان قِیلِیب اوُتدِیک، مَنَه بُو اوُرِینلَرنِی ذِکر قِیلِیشنِی مَعناسِی، جَهاندَگِی شِیعَه لَرنِی اوُرتَه سِیدَه جِنایَتچِیلَر، مُرتَدلَر، غوُلّات مَوجُود اِیمَس وَ بُو مُصِیبَت، بَلا فَقَط اَهلِی سُنَّت دِیب مَعرُوف بوُلگن مَذهَبلَرگه خاص دِیگه نِی بوُلَه دِیمِی؟ اَلبَتَّه یوُق.رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّمنِی عَصرِیدَگِی بِیر نِیچَه مِینگلِیک جَمِیعیَتنِی آرَه سِیدَه هَم مُرتَد، شَرابخُور، زِناکار وَ باشقَه لَر تاپِیلگندَن سُونگ، بِیر یَرِیم مِیللِیَرددَن آرتِیق مُسُلمان جَمِیعیَتِی مَنَه بوُندَی عَیبلَردَن حالِی بوُلِیشِی موُمکِینمِی؟ دِیمَک، یوُز مِللِیاندَن آرتِیق 12 اِماملِیک شِیعَه لَر جَمِیعیَتِینِی اوُرتَه سِیدَه هَم جِنایَتچِینِی مَوجُودلِیگِینِی اِنکار قِیلِیش هَم بِیزلَرنِی مَقصَدِیمِیز اِیمَس وَ بوُلمَیدِی هَم. بِیزلَر قَیتَه وَ قَیتَه اَهلِی سُنَّت دِیب مَعرُوف بوُلگن فِرقَه لَرنِی وَ شِیعَه لَرنِی اوُرتَه سِیدَگِی غوُلّاتلَردَن بِیزار اِیکَه نِیمِیزنِی اِعلان قِیلگنمِیز وَ بوُندَن سُونگ هَم قِیلَه مِیز.

بِیزلَرنِینگ بوُندَی سِینَه رِینِی آچِیق – آیدِینلَشتِیرِیب آلِیشِیمِیزدَن مَقصَدِیمِیز، اَمِیرِکَه وَ نَتا،اَنگلِیَه رَهبَرلِیگِیدَگِی وَ صِیهیُونِستِیک لابِّیلَرِی وَ آلِ سَعُودنِی فاسِد رَیجِیمِی تامانِیدَن مَذهَبلَرنِی وَ دِینلَرنِی اوُرتَه سِیدَه جَنگ وَ فِتنَه نِی اِیجاد قِیلِیش اوُچُون رِیجَه لَشتِیرِیلگن اِفلاص وَ خَطَرلِی سِینَه رِینِی، فِتنَه نِی یارِیتِیب بِیرِیش وَ اوُنِی آلدِینِی آلِیشدَن عِبارَت. اوُلَر مَنَه شُو یوُلدَه اوُلَمالَرنِی پَروَرِیش قِیلِیشگن بوُلِیب، اوُلَرنِی کَنَلِی آرُقَه لِی اوُلَرنِی اَدَبِیاتِی بِیلَن مُسُلمانلَرنِی مُبارَزَه سِینِی فَلَج قِیلِیش، بِیکارگه کِیتکَه زِیش وَ صَرفلَه نَه دِیگن کوُچِینِی ناتوُغرِی یوُللَرگه بوُرِیشدَه بُو لایِیحَه دَن فایدَه لَه نِیشَه دِی. بُو اوُلَرنِینگ مُفتِیلَر، شَیخلَر، دِینفُرُوش مُلّالَر قالِیبِیدَگِی اِیتِیک کِییِیب آلگن عَسکَرلَرِینِی کَنَلِی آرقَه لِی یوُلگه قوُیِیلگن رُوحِی جَنگلَرِی حِسابلَه نَه دِی. بُو اوُلَردَگِی یوُمشاق جَنگلَرنِینگ بِیر کَنَلِی بوُلَه دِی.

مَنَه شُو مَسَلَه عَقل اِیگه لَرِی اوُچُون (عَقللِی کِیشِیلَر، خُدا عَقللِی بوُلِیشگه بُویُورگن کِیشِیلَر) جَهاندَگِی بَرچَه شِیعَه لَرگه اِرتِداد حُکمِینِی بِیرِیشلِیک شَرعِی هَم اِیمَس وَ عَقلگه هَم توُغرِی کِیلمَسلِیگِیگه یِیتَرلِیدُور. بَلکِی بُو، اَهلِی سُنَّتگه قَرشِی یوُلگه قوُیِیلگن خَطَرلِی سِینَه رِی بوُلِیب، بُو سِینَه رِی بوُیِیچَه اَصلِی وَ بِیرِینچِی بوُلِیب ضَربَه یِیدِیگن کِیشِیلَر، اوُزلَرِینِی اَهلِی سُنَّت دِیب سَنَیدِیگن فِرقَه لَر بوُلَه دِی. بُو سِینَه رِی آشکار سِکوُلار کافِرلَر اوُچُون اِنحِرافِی جَنگلَرنِی وُجُودگه کِیلتِیرِیشدَن تَشقَرِی، بَرچَه اِسلامِی فِرقَه لَرگه وَ سِکوُلار کافِر حُکوُمَتلَرنِی مُخالِفلَرِیگه قَرشِی فِتنَه لایِیحَه سِی حِسابلَه نَه دِی. بُو باسقِینچِی سِکوُلار کافِرلَرگه قَرشِی آیاققَه توُرگن وَ وَحدَتگه اِیرِیشِیشنِی هاحلَه یاتگن کِیمسَه لَر اوُچُون هَم فِتنَه نِی لایِیحَه سِی بوُلَه دِی،اَمّا مَنَه بُو سِینَه رِی بُو وَحدَتگه رُحصَت بِیرمَیدِی.

اَگر رُحصَت بِیرسَنگِیزلَر صائِل دُشمَن حَقِیدَه وَ بُو فَتوا قَندَی قِیلِیب اَهلِی سُنَّتگه، اوُزلَرِینِی اَهلِی سُنَّت دِیب سَنَیدِیگن کِیشِیلَرگه قَرشِی اِیشلَه شِی، هَمدَه بوُندَن کِیلِیب چِیقَه دِیگن مَنفَعَت هَم تَشقِی باسقِینچِی کافِرلَرنِی فایدَه سِیگه حَل بوُلِیشِی بارَه سِیدَه قِیسقَه چَه اِیضاح بِیرِیب اوُتَردِیم. اَیتِیب اوُتِیلگن تار نَظَرلِی کوُز- قَرَشگه نَظَر سالَه دِیگن بُولسَک، یَعنِی اَهلِی سُنَّت دِیب مَعرُوف بوُلگن فِرقَه بِیلَن شِیعَه لَرنِی اوُرتَه سِیدَه اوُلَرنِی قَیسِی بِیرِی کوُپراق فایدَه کوُرگه نِینِی تِیکشِیرسَک،شوُ نَرسَه مَعلوُم بُولَه دِیکِی، تار نَظَرلِی کوُز- قَرَش بوُیِیچَه اَهلِی سُنَّت دِیب مَعرُوف بوُلگن فِرقَه لَر مَغلوُب بوُلِیشگن وَ 12 اِماملِیک شِیعَه لَر یاکِی باشقَه شِیعَه لَر غَلَبَه قاذانِیشگن. بُو فَتوا مَنَه بوُندَی تَأثِیراتلَرگه اِیگه بوُلگن.

صائِل یَعنِی هُجُوم قِیلگن دُشمَن: سِینِی بِیر قارِیندَن تَلَه شِیب توُشگن بِرادَرِینگ بُولِیشِی موُمکِین،عَمَکِینگنِی یاکِی تاغَنگنِی اوُغلِی بوُلِیشِی موُمکِین، یاکِی مَذهَبداشِینگ یا هَم زَبانِینگ یا هَم نَجادِینگ یاکِی باشقَه هَر قَندَی کِیشِی بوُلِیشِی موُمکِین. اَگر مَنَه بوُلَردَن بِیرارتَه سِی سِینگه قَرشِی جَنگ قِیلسَه، اوُنِی خانَدانِیدَگِیلَرنِی یا قَبِیلَه سِیدَگِیلَرنِی یا اوُ بِیلَن نَجادِی بِیر هِیل بوُلگنلَرنِی یا اوُنِی مَذهَبداشلَرِینِی بُوحُکمگه شامِل قِیلمَه . بَلکِی اوُشَه بِیر کِیشِینِی یا گوُرُوهنِی یا حِزبنِی نِشانگه آل.

اَگر سِین اوُشَه خانَداندَگِیلَرنِی یا قَومدَگِیلَرنِی یاکِی اوُشَه مَذهَبدَگِیلَرنِی یا هَم زَبانلَرِینگنِی هَمَّه سِینِی فَقَط بِیر کِیشِینِی یاکِی گوُرُوهنِی جِنایَتِی سَبَبلِی نِشانگه آلسَنگ، اَصلِیدَه عَقلِی یُوق جِیننِی کِیشِیلَردِیک اَلله نِی شَرِیعَتِیگه خِلاف رَوِیشدَه عَمَل قِیلگن وَ اَلله نِی دَستوُرِینِی بَجَرمَه گن بوُلَه سَن، بُو یِیردَه سِینِی اوُزِینگ جِنایَتچِی بوُلِیب قالَه سَن وَ بوُندَن تَشقَرِی هَمَّه نِی اوُزِینگگه قَرشِی مُتَّحِد بوُلِیشگه حَرَکَت قِیلگن بوُلَه سَن. نِیمَه اوُچُون شُونِی توُشوُنمَیسَن؟

مَنَه بُو آگاه بِیر مُبارَزَه قِیلوُچِینِی اِیشِی اِیمَس، بَلکِی هَمَّه نِی سِیزگه قَرشِی مُتَّحِد قِیلَه یاتگن مِعزانسِیز وَ دُشمَن اِنساننِی اِیشِی بوُلَه دِی. اوُلَرنِینگ سِینگه قَرشِی جَنگ قِیلَه یاتگن شَخص بِیلَن وَحدَتگه اِیرِیشِیشلَرِی، مَنَه بُو، بُو جِنایَتچِینِی یاکِی مَنَه بوُ دُشمَننِی قُدرَتلِی بوُلِیشِی دِیمَکدِیر. اِعتِبار بِیردِینگمِی؟ مَنَه بوُ قُدرَت هَر قَندَی اوُزگه رِیشنِی اَساسِی حِسابلَه نَه دِی. اوُلَر اوُزلَرِینِینگ هَمَّه اِختِلافلَرِینِی بِیر چِیتگه سوُرِیب قوُیِیب هَمَّه لَرِی بِیرگه مُتَّحِد بوُلِیشَه دِی وَ سِینِی دُشمَنِینگنِی آرتِیگه صَفگه توُرِیشَه دِی وَ سِینِی دُشمَنِینگنِی حِمایَه قِیلِیشَه دِی. حاضِر نِیمَه بوُلگه نِینِی توُشوُنگندِیرسَن؟ سُونگ، سِین بوُندَی اَخماقگرچِیلِیکنِی قِیلِیب قوُیگه نِینگدَن کِییِین، اوُزِینگنِی مَظلوُم قِیلِیب کوُرسَه تَه سَن وَ واقِیعِیَتدَن قاچَه سَن وَ هَمَّه مِینگه قَرشِی بوُلِیب قالگن، دِییَسَن. بِیز کوُپچِیلِیکنِی بوُندَی اوُیِیین کوُرسَه تِیشلَرِینِی کوُرگنمِیز. اوُنِی اوُزِی هَمَّه نِی جاهِلانَه اوُزِیگه قَرشِی مُتَّحِد قِیلگه نِینِی قَبوُل قِیلِیشنِی اِیستَه مَیدِی.

مَنَه بُو نَرسَه نِی هَر بِیر جِنایَتچِی آرزَو قِیلَه دِی وَ رُوحِی جَنگلَردَه بُو اِیش اوُچُون مِللِیَردلَب دالّار صَرفلَیدِی وَ بُونِی عاقِبَتِیدَه اوُزِینِی قَومداشلَرِینِی،هَم زَبانلَرِینِی ،مَذهَبداشلَرِینِی اَلدَیدِی وَ اوُلَرگه سِیزلَر بِیلَن جَنگ قِیلَه یاتگن مَنَه بُو شَخص فَقَطگِینَه مِینگه قَرشِی اِیمَس،بَلکِی سِیزلَرگه هَم قَرشِی جَنگ قِیلیَپتِی، دِیب یالغاندَن توُشُونتِیرَه دِی وَ شوُ طَرزدَه اوُ اوُزِی اوُچُون کوُچ جَملَیدِی. آخِیر اوُتگن تَرِیخدَه فِرعَون هَم آدَملَر بِیلَن مُوسَی عَلَیهِ السَّلامنِی اوُرتَه سِیدَگِی عَقِیدَه وِی اِختِلافلَرنِی بوُرتتِیرِیب قوُرقِیتِیش آرقَه لِی، آدَملَرنِی اوُزِی بِیلَن بِیرگه سَفَربَر قِیلِیشگه مُوَفَّق بوُلگن وَ اوُزِینِی مَقصَدِیگه یِیتگن اِیدِی- کوُ؟!

  کوُردِستان سِکوُلارِیستلَرِینِینگ کافِر وَ مُرتَد اَحزابلَرِینِی هَر بِیرِی اوُزِیگه قَرشِی قِیلِینگن هَر قَندَی حَملَه نِی کوُردلَرنِی هَمَّه سِیگه قِیلِینگن حَملَه دِیک تَبلِیغ قِیلِیشلَرِینِی کوُرمَه گنمِیسِیزلَر؟ نِیمَه اوُچُون بوُندَی قِیلَه یاتگه نِی بارَه سِیدَه فِکر قِیلگنمِیسَن؟ اوُجَلاننِینگ اِیشچِیلَر حِزبِیدَگِی کافِر وَ سِکوُلار بوُلگن بِیر مُوشت کوُردلَر هَمَّه کوُردلَرگه بَرابَر بوُلَه آلَه دِیمِی؟ یاکِی سِکوُلار وَ کافِر بارزانِیگه قَرشِی قِیلِینگن حَملَه، کوُردلَرنِی بَرچَه سِیگه قَرشِی قِیلِینگن حَملَه گه بَرابَر بوُلَه دِیمِی؟ دِیماکرَتلَرگه، کوُمَلَه لَرگه وَ باشقَه مُرتَد سِکوُلارِیستلَرگه قَرشِی قِیلِینگن حَملَه، هَمَّه کوُردلَرگه قِیلِینگن حَملَه گه تِینگ بوُلَه دِیمِی؟ دِققَت قیِلچِی!

حاضِرنِی اوُزِیدَه هَم صَدَّم کوُردلَرگه قَرشِی حَملَه قِیلدِی، دِیب تَبلِیغ قِیلِیشَه دِی،اَصلِیدَه اِیسَه اوُلَر یالغان گه پِیرِیشیَپتِی؛ صَدَّم بارزانِینِی دِیماکرَت حِزبِینِی طَرَفدارِی بوُلگن وَ طالِبانِیگه بِیرلَشگن کوُردلَرگه قَرشِی حَملَه قِیلدِی. یاکِی اِیران کوُردلَرگه حَملَه قِیلدِی، دِییِیشَه دِی، اَصلِی حَقِیقَتدَه اِیسَه یالغان اَیتِیشیَپگن بوُلَه دِی.

بَلکِی اِیران کوُردلَرگه اِیمَس دِیماکرَت حِزبِیگه، کوُمَلَه حِزبِیگه وَ عَرَب، توُرک، فارس اِیتِّفاقچِیلَرِیگه قَرشِی حَملَه قِیلگن.

نِیمَه اوُچُون سِیزلَر مَنَه بُو فِتنَه لَرنِی توُشوُنِیب یِیتمَیسِیزلَر وَ سِیزلَرنِی اوُزِینگِیز هِیچ قَندَی هَزِینَه صَرفلَه مَه گن حالدَه، مَنَه بُو فِتنَه لَرنِی اوُزِینگِیزگه قَرشِی عَمَلدَه اِجرا قِیلَه سِیزلَر؟ بوُلِیب هَم مَنَه بوُ فِتنَه نِی لایِیحَه سِی دُشمَن تامانِیدَن توُزِیب چِیقِیلگن. سِیزلَر قَیسِی بِیرِینگِیز اَبُو بَصِیر طَرطوُسِی سِیزلَرنِینگ دُشمَنِینگِیز اِیمَسلِیگِیگه شُبهَه قِیلَه دِی؟ اَبُو بَصِیر دُشمَن اِیمَسلِیگِیدَه کِیمنِی شُبهَه سِی بار؟ اوُ بِیزلَرنِی هَمَّه مِیزنِی دُشمَنِیمِیز بوُلَه دِی. سِیزلَرنِی قَیسِی بِیرِینگِیز آلِ سَعُودنِینگ خائِن وَ سَلطَنَت مُفتِیلَرِی دُشمَن اِیسَملِیگِیگه شَک قِیلَه دِی؟ اوُلَرنِی هَمَّه سِی بِیزنِی وَ سِیزلَرنِی، مُسُلمانلَرنِی هَمَّه سِینِی دُشمَنِی حِسابلَه نَه دِی. سِیزلَرنِی هَمَّه نگِیز اَبوُ بَصِیرنِی هَم وَ اوُنِی قَطارِیدَگِی دُشمَنلَرنِی هَم، آلِ سَعُودنِینگ فاسِد سَلطَنَت اوُلَمالَرِینِی هَم سِیزلَرنِی وَ دُنیادَگِی آزادلِیک طَرَفدارِی بوُلگن مُسُلمانلَرنِی دُشمَنِی اِیکَه نِیگه شُبهَه قِیلمَیسِیزلَر

مُسُلمانلَر شُو دَرَجَه دَه جاهِل بوُلِیشلَرِی وَ تِیزدَه اَلدَه نِیب قالِیشلَرِی موُمکِینمِی؟ بوُلِیب هَم اوُلَر اوُزلَرِیدَه اُوصُول وَمَنبَعلَرِی مَوجُود بوُلگن نَرسَه لَر بارَه سِیدَه اَلدَه نِیب قالِیشَه دِیمِی؟ قَندَی قِیلِیب بِیر مُسُلمان شِیعَه لَرنِی مُسُلمان دِییدِی وَ اوُلَر بِیردَه نِیگه مُرتَدگه اَیلَه نِیب قالِیشَه دِی؟  اوُلَرنِی توُرت مَرحَلَه دَن اوُتکَه زِیش کِیرَک اِیمَسمِی؟ عُمُوماً بُو اِیشنِی قِیلِیشمَه گن. اوُلَرنِی اَیتِیشِیچَه، اوُلَر اِسلامگه مُنتَسِب مُسُلمان بوُلِیشگن، اَمّا بِیردَه نِیگه مُرتَد بوُلِیب قالِیشگن.

شِیعَه لَرنِی هَمَّه سِی مُرتَد وَ اوُلَرنِی اوُستِیدَه مُرتَدلَرنِی اَحکاملَرِی اِجرا قِیلِینِیشِی کِیرَک، دِیب قَبوُل قِیلَه دِیگن حَق طَلَب مُسُلمان اِنسان سِیزنِی نَظَرِینگِیزچَه تاپِیلَرمِیکِین؟  مَنَه بوُندَی مَطلَبلَر اَبُو بَصِیرگه وَ اَبُو قَتادَه گه اوُحشَه گن مُفتِیلَرنِی ماهِیَتِینِی آچِیب بِیرمَیدِیمِی؟ اوُلَر اِسلامگه جان کوُیدِیرُوچِی کِیشِیلَرمِی یا مُسُلمانلَرنِی دُشمَنِیمِی؟ اَگر مَنَه بوُندَی وَضِیعیَتلَردَه مُسُلمانلَر اوُلَرنِی بوُزغوُنچِی عَمَل قِیلِیشسَه، یَعنِی شِیعَه لَردَن یا فَلانچِی قَومدَن،صوُفِیلَردَن، فَلانچِیدَن نَفرَتلَنگه نِی سَبَبلِی بُو فَتوالَرگه عَمَل قِیلسَه، اوُزِی هاحلَه گن وَ هاحلَه مَه گن حالدَه اَمِیرِکَه ،اَنگلِیَه، صِیهیُونِیست لابِّیلَرِی  وَ اوُلَرنِی مِنطَقَه دَگِی حِذمَتکارلَرِیدَن عِبارَت سِکوُلار کافِرلَرنِی صَفِیدَه جایلَه شِیب قالمَیدِیکِی؟ اوُلَرنِی صَفِیدَه توُرِیب قالمَیدِیمِی؟ اوُلَرنِی جِبهَه سِیدَن جای آلمَیدِیمِی؟ اوُلَرنِی فایدَه سِیگه اِیشلَه مَیدِیمِی؟ مُسُلمانلَر اَلبَتَّه خوُشیار بوُلماقلَرِی لازِم.

مُسُلمانلَرنِی مَنفَعَتلَرِی حَقِیدَه بُو دَرَجَه دَه فِکرلَشنِی هاحلَه مَیدِیگن وَ کِینگ – کوُلَملِی کوُز- قَرَشگه اِیگه بوُلمَه گن اَهلِی سُنَّت دِیب مَعرُوف بوُلگن فِرقَه لَر، اِینگ کَمِیدَه شُونِی بِیلِیشلَرِی کِیرَککِی،12 اِماملِیک شِیعَه لَرنِینگ هَمَّه سِینِی اِرتِدادِی حَقِیدَگِی فَتواگه عَمَل قِیلِیشلِیک، اَصلِیدَه اوُزلَرِینِی فِرقَه لَرِیگه نِسبَتاً آچِیق خِیانَت حِسابلَه نَه دِی. اوُزلَرِی اِدَّعا قِیلَه یاتگن وَ اوُنِی دِفاع قِیلَه یاتگن فِرقَه لَرِیگه نِسبَتاً خِیانَتدوُر. اوُزِینِی اَهلِی سُنَّت فِرقَه سِیدَنمَن، دِیب اِدَّعا قِیلَه یاتگن اَهلِی سُنَّت فِرقَه سِیگه نِسبَتاً خِیانَت بوُلَه دِی، نِیمَه اوُچُون؟ چوُنکِی هَمَّه نِی اوُزِیگه قَرشِی مُتَّحِد قِیلگن. چوُنکِی هَمَّه نِی اوُزِینِینگ فِرقَه سِیگه قَرشِی مُتَّحِد قِیلِیب قوُیگن.

مَنَه بُو اِیشنِی مِللِیَردلَب دَالّار صَرفلَب وَ اَنَه اوُشَنچَه اَخبارات واسِیطَه لَرِینِی تَبلِیغاتِی آرقَه لِی هَم عِراقدَه عَمَلگه آشِیرَه آلِیشمَه گن اِیدِی، بَصرَه دَه اِیران اِیلچِی خانَه سِیگه حَملَه قِیلِینگن پَیتدَه  وَ آیَتُ الله مَحمُود حَسَن صَرخِیگه اِیرگشگن کِیشِیلَر بابِیلدَه، کَربَلادَه وَ باشقَه شَهَرلَردَه عِراق حُکوُمَتِی بِیلَن کوُرَه شَه یاتگن وَقتِیدَه وَ جَماعَتِی صَدر گوُرُوهِیدَن اَجرَه لِیب چِیققَن گوُرُوهلَر اِیسَه اَمِیرِکَه، اَنگلِیَه کوُچلَرِیگه قَرشِی جَنگ قِیلَه یاتگن پَیتِیدَه، اَبُو مُصعَب زَرقاوِینِینگ اَبُو بَصِیرنِی قوُیِیدَگِی جُملَه سِیدَن آلِینگن سوُزلَرِی هَمَّه نِی بِیرگه مُتَّحِد قِیلَه آلَدِی،       الشِّيعَةُ الرَّوافِضُ طائِفَةُ شِرْكٍ ورِدَّةٍ»  بِیر کِیچَه نِی اوُزِیدَه هَمَّه نِی بِیر- بِیرِی بِیلَن مُتَّحِد قِیلدِی، اَبُو بَصِیر طَرطوُسِینِینگ بِیرگِینَه جُملَه سِی اَبُو مُصعَب زَرقاوِینِی آغزِیدَن چِیقدِی، اوُ بُو سوُزنِی اَبُو بَصِیر طَرطوُسِینِینگ کِتابِیدَن نوُصحَه آلگن اِیدِی. اوُ قِیلگن اِیشنِی عِراقدَگِی هِیچ قَیسِی بِیر قُدرَت وَ شِیعَه مَرجَعسِی قِیلَه آلمَه گن اِیدِی، عِراقدَگِی هِیچ قَیسِی بِیر قُدرَت وَ شِیعَه مَرجَعسِی هَمَّه شِیعَه لَرنِی اوُرتَه سِیدَه وَحدَتنِی،اِتِّحادنِی وُجُودگه کِیلتِیرَه آلمَه گن اِیدِی.

نِیمَه صادِر بوُلگه نِینِی توُشوُندِینگلَرمِی؟ نِیمَه بوُلگه نِینِی کوُردِینگلَرمِی؟ مَنَه بُو اَبُو بَصِیر طَرطوُسِینِینگ 12 اِماملِیک شِیعَه لَرنِینگ مُرتَد بوُلِیشلَرِی بارَه سِیدَگِی یالغان فَتواسِینِی ثَمَرَه سِی، نَتِیجَه سِی بوُلَه دِی، اوُ اَبُو اَنَس رَحِمَهُ الله گه اوُحشَش شَرِیعَتدان اوُلَمالَرنِینگ اوُلِیمِی وَ یوُقلِیگِی پَیتِیدَه 12 اِماملِیک شِیعَه لَر اوُچُون نِهایَتدَه چِیرایلِی حِذمَت کوُرسَتدِی. حَه، اَلبَتَّه اوُلَرگه حِذمَت قِیلدِی. مِیللِیَردلَب دَالّار پُول مَنَه بُو حِذمَتنِی کوُرسَه تَه آلمَه گن اِیدِی، اوُلَرنِینگ بَرچَه اَخبارات واسِیطَه لَرِی وَ هَمَّه تَبلِیغاتلَرِی حوُددِی شُو حِذمَتنِی کوُرسَه تَه آلمَه گن اِیدِی. اوُلَرنِینگ بَرچَه مُراجَعَت قِیلِینَه دِیگن کِیشِیلَرِی هَم بُو اِیشنِی قِیلِیشَه آلِیشگه نِی یوُق، بِیر- بِیرلَرِینِی مُتَّحِد قِیلَه آلمَه دِی. اَبُو اَنَس رَحِمَهُ الله آچِیقچَه سِیگه شِیعَه لَرنِی بِرادَر دِیب خِطاب قِیلَه دِی وَ اوُلَرنِی وَحدَتگه دَعوَت قِیلَه دِی وَ حَتَّی بَعضِی بِیر مَرحَلَه لَردَه شِیعَه مَذهَبِیدَگِی کوُچلَر بِیلَن بِیرگه بِیرلَشگن حالدَه کَربَلَا وَ نَجَفدَه وَ باشقَه مِنطَقَه لَردَه جَنگ قِیلَه دِی. بِیزلَرنِی اوُزِیمِیز مَنَه بُو نَرسَه لَرنِی کوُرمَه دِیکمِی؟

 بوُگوُنگِی کوُندَه بَعضِی بِیر مُسُلمانلَر اوُزلَرِی آلِیب بارگن تَحقِیقاتلَر نَتِیجَه سِیدَه 12 اِماملِیک شِیعَه لَرنِی هَمَّه سِینِی اِرتِدادِی حَقِیدَگِی فَتوا شَرعِی بوُلمَسلِیگِینِی توُشوُنییب یِیتِیشگن، شُو سَبَبلِی هَم دارُ الحَربدَه ساکِن بوُلگن وَ نَوبَتمَه – نَوبَت باسقِینچِی سِکوُلار کافِرلَرنِینگ اِیختِیاجِیگه کوُرَه مُسُلمانلَرگه قَرشِی تَبلِیغ قِیلَه یاتگن کِیشِیلَر اوُزلَرِینِی یوُقاتِیب قوُیِیشدِی، اَبُو قَتادَه فَلَسطِینِیگه اوُحشَه گن کِیشِیلَر تِیزدَه اِیش باشلَب وِیدِیا مُراجَعَت آرقَه لِی فَتوا بِیردِیکِی، 12 اِماملِیک شِیعَه لَر اَنَه اوُشَه نُصِیرِیلَر بوُلِیشَه دِی. مَنَه بوُ هَم اَهلِی سُنَّت فِرقَه لَرِیگه نِسبَتاً باشقَه بِیر اِسم بِیلَن قِیلِینگن خِیانَت حِسابلَه نَه دِی.

بوُلِیب هَم بِیزلَرنِی هَمَّه مِیز شوُنِی یَحشِی بِیلَه مِیزکِی،نُصِیرِیلَر شِیعَه اَئِمَّه لَرِی، مَنبَعلَرِی، اوُلَمالَرِی تامانِیدَن آچِیق – آیدِین تَکفِیر قِیلِینِیشگن. مَنَه بوُ مَسَلَه دَه هِیچ کِیم شُبهَه قِیلمَیدِی. بُو فَتوا بِیر کِیشِی کِیلِیب حَنَفِیلَرنِی هَمَّه سِی قادِیانِی بوُلِیشَه دِی، دِییَه یاتگنگه اوُحشَیدِی، یاکِی کوُردلَرنِینگ هَمَّه سِی سِکوُلار کافِر دِیگنگه اوُحشَیدِی. حَه، دارُ الکُفردَه طاغوُتلَرنِینگ حاکِمِیَتِی آستِیدَه ساکِن بوُلگن مَنَه بوُ توُدَه بِیر قَدَم آرقَه گه چِیکِینِیب هَمَّه 12 اِماملِیک شِیعَه لَر مُرتَد اِیمَسلَر، دِییِیشماقچِی.اَمّا، بوُنِی قَرشِیسِیدَه بَرچَه تَرِیخِی وَ فِقهِی حُجَّتلَرنِی، سَنَدلَرنِی آیاق – آستِی قِیلگن حالدَه 12 اِماملِیک شِیعَه لَرنِی هَمَّه سِی نُصِیرِیلَرگه اوُحشَش، دِییِیشیَپتِی. اِیشانَه وِیرِینگ بوُتوُن تَرِیخ دَوامِیدَه مَخصُوصاً اِسلام تَرِیخِیدَه هِیچ قَیسِی بِیر اَخماق اوُزِینِی بوُنچَه لِیک حَقارَت قِیلگن اِیمَس وَ اَهلِی عِلمگه مَسخَرَه بوُلَه دِیگن دَرَجَه دَه بوُنچَه لِیک اَخماقگرچِیلِیککَه یوُل قوُیگن اِیمَس، لِیکِن اَبُو قَتادَه فَلَسطِینِی وَ اوُنگه اوُحشَه گنلَر هِیچ نَرسَه دَن شَرم وَ حَیا قِیلِیشمَیدِی، شوُ سَبَبلِی هَم هَر قَندَی اِیشگه قوُل اوُرِیشَه دِی. مَنَه بوُ هَم یَنگِی وُجوُدگه کِیلگن مُصِیبَتلَردَن بِیرِی بوُلَه دِی. توُغرِی 12 اِماملِیک شِیعَه لَرنِینگ عُمُومِی اِرتِدادِی بارَه سِیدَگِی مَسَلَه یالغان اِیکَه نِینِی، اَبُو بَصِیرنِی سوُزلَرِی یالغان اِیکَه نِینِی هَمَّه توُشوُنِیب یِیتدِی. اَمّا، حاضِر اَبوُ قَتادَه نِینگ یَنگِی سِینَه رِیسِی اَساسِیدَگِی فِتنَه وَ داستان باشلَنیَپگن. شُو سَبَبلِی هَم نُصِیرِیلَرنِی عَقِیدَه سِی – اَلبَتَّه اوُلَرگه نَمِیرِیلَر هَم دِییِیلَه دِی – حَقِیدَه اِیشارَه قِیلِیب اوُتِیشنِی لازِم تاپدِیم، چوُنکِی بوُنِی نَتِیجَه سِیدَه 12 اِماملِیک شِیعَه لَر بِیلَن نُصِیرِیلَرنِی اوُرتَه سِیدَه فَرقنِی مِعزانِینِی مَعلوُم مِقداردَه توُشوُنِیب  یِیتَه سِیزلَر، اِنشاءَالله کِیلَه سِی دَرسلَرِیمِیزدَه فِرقَه لَرنِی آرَه سِیدَگِی فِرقَه لَردَه اوُلَر حَقِیدَه مُفَصَّل اِیضاح بِیرِیب اوُتَه مِیز. اِنشاءَلله.

مُحَمَّد اِبنِ نُصِیر فَهرِی نَمِیرِی اَیتَه دِیکِی: شِیعَه لَرنِی اوُنِینچِی اِمامِی خُدادوُر. اِیشِیتدِینگلَرمِی؟ اَیتَه دِیکِی: شِیعَه لَرنِی اوُنِینچِی اِمامِی خُدادوُر وَ اوُنِی اوُزِی هَم خُدا تامانِیدَن یوُبارِیلگن پَیغَمبَردوُر، تَناسُخگه اِعتِقاد قِیلَردِی،یَهوُد وَنَصارالَرنِی حَق دِیب سَنَردِی. بَرچَه حَرام بُولگن نَرسَه لَرنِی حَلال دِیردِی وَ نَماز،رُوزَه وَ باشقَه عِبادَتلَرنِی باطِل قِیلگن اِیدِی وَ جِنسِی تَرتِیبسِیزلِیکلَرنِی، حَیاسِیزلِیکنِی موُمکِین دِیب اِعتِقاد قِیلَردِی. هَمجِنسبازلِیکنِی،لِیواطَه گرچِیلِیکنِی جائِز دِیب حِسابلَردِی وَ اَیتَردِیکِی: مَفعُول تامانِیدَن تَواضِع نِشانَه سِی وَ اَمّا فاعِل تامانِیدَن اِیسَه طایِّباتنِی بِیر شَهَوتلَرِیدَن بِیرِی بوُلَه دِی وَ خُداوَند مَنَه بُو اِیککاوِینِی هَر بِیرِینِی تَواضِع  وَ طایِّباتنِی حَرام قِیلمَه گن. حَتَّی بَعضِی بِیر یازِیلگن نَرسَه لَردَن اوُنگه شوُنِی نِسبَت بِیرِیشگنکِی، اوُ بَعضِی وَقتلَردَه مَفعُول بوُلَردِی وَ بوُ اِیشنِی خُدا اوُچُون تَواضِع دِیب حِسابلَردِی.  بارِیب بِیر کُورِینگلَر.    

بُو شَخص اوُشَه زَمانلَردَه وَ اوُندَن کِییِینگِی زَمانلَردَه شِیعَه اَئِمَّه لَرِی وَ باشقَه شِیعَه اوُلَمالَرِی تامانِیدَن تَکفِیر قِیلِینگن، بوُنِی اوُنلَب مَنبَعلَردَه آسانلِیک بِیلَن فَهملَه سَه بوُلَه دِی. سِیزنِی نَظَرِینگِیز بُویِیچَه، اَبُو قَتادَه فَلَسطِینِینِینگ مَنَه بوُندَی یالغانچِی صِیهیُونِیستِیک رِیجِیمنِی آرقَه حاولِیسِی  وَ اَمِیرِکَه نِینگ جاسوُسلِیک مَرکَزِی بوُلمِیش اِییاردَه نِیَه دَه توُرِیب آلِیب تَرقَه تِیشدَن بوُلگن مَنظوُرِی نِیمَه بوُلِیشِی موُمکِین؟

مَنَه بوُندَی یوُلدَن یوُرگن کِیمسَه لَر، اَگر بوُندَی وَضِیعیَتدَه باشِی بِیرک کوُچَه گه کِیرِیب قالگن پَیتلَرِیدَه تِیزدَه اوُلِیکلَرگه مُراجَعَت قِیلِیشلَرِینِی کوُرمَه گنمِیزمِی؟ نَوَوِی، اِبنِ حاجَر اَسقلانِی، اِبنِ قُدّامَه مَقدِیسِی وَ شوُنگه اوُحشَش اوُنلَب عالِملَرنِی تَکفِیر قِیلِیشمَه گنمِی؟ مَنَه شوُ رَوِیش آرقَه لِی مُسُلمانلَرنِی اوُزلَرِی بِیلَن مَشغُول قِیلِیب قوُیِیشمَه گنمِی؟ 

بِیزلَر حالَتِی مَعلوُم وَ شوُنگه اوُحشَش شَخصلَر بِیلَن اِیشِیمِیز یوُق، لِیکِن اوُزِیمِیزدَن نِیمَه اوُچُون دُشمَنلَرِیمِیزنِی قوُلِیدَه اوُیِینچاق بوُلِیشِیمِیز کِیرَک، دِیب سوُرَشگه حَققِیمِیز بار؟ نِیمَه اوُچُون بَرچَه حَرَکَتلَرِیمِیزنِی بِیکار صَرفلَب تَشلَه شِیمِیز کِیرَک؟ نِیمَه اوُچُون آشکارَه ظالِملَرنِی یوُلِیگه توُشِیب قالِیشِیمِیز کِیرَک؟

مَنَه بُو اوُیِینلَر عَدالَتدَن اوُزاقدَه بوُلگن نَرسَه لَردوُر، اَلله تَعالَی بِیزلَرنِی عَدالَتگه دَعوَت قِیلگن:   ” یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ کُونُواْ قَوَّامِینَ لِلّهِ شُهَدَاء بِالْقِسْطِ وَلاَ یَجْرِمَنَّکُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلَى أَلاَّ تَعْدِلُواْ اعْدِلُواْ هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَى وَاتَّقُواْ اللّهَ إِنَّ اللّهَ خَبِیرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ» ‏(مائده/8)،(  اِی مُؤمِنلَر، اَلله نِینگ اوُزِی اوُچُون حَق یوُلنِی توُتگوُچِی، عَدالَت بِیلَن شَهادَت – بِیرگوُچِی بوُلِینگِیز! بِیران قَومنِی یامان کوُرِیشِینگِیز سِیزلَرنِی عَدالَت قِیلمَسلِیککَه تارتمَه سِین! عَدالَت قِیلِینگِیز! شُو تَقواگه یَقِینراقدِیر. اَلله دَن قوُرقِینگِیز! اَلبَتَّه اَلله قِیلَه یاتگن عَمَللَرِینگِیزدَن خَبَرداردِیر.

“قَوَّامِین” یَعنِی عَدالَت یوُلِیدَه حَرَکَت قِیلوُچِیلَر. واجِباتلَرنِی بَجَه رِیش بُویِیچَه جِددِی وَ بَردَوام حَرَکَت قِیلَه دِیگن کِیشِیلَر. عَدالَتگه اوُحشَیدِی، دَجّاللَرنِی قانوُنلَرِیگه اِیمَس، بَلکِی اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرگه اِیرگه شَه دِیگن کِیشِیلَر،    ” وَمَن أحسَن قَولاً مِمَن دَعَا إلَی اللهِ وَعَمِلَ صَالِحَاً قَالَ إنّنِی مِنَ المُسلِمین ” اَلله گه دُعا قِیلِیشَه دِی. تَکفِیرنِی حُکمِیدَه اَیتگه نِیمِیزدِیک، اِیککِینچِی مَرحَلَه دَه نَتاگه یا اَمِیرِکَه گه یا اوُزلَرِیگه یا اَبُو بَصِیرگه یا اَبُو قَتادَه گه اِیمَس، بَلکِی قُرآن وَ صَحِیح سُنَّتگه مُراجَعَت قِیلِینِیشِی کِیرَک وَ اوُنگه دَعوَت قِیلِینِیشِی لازِم. «وَمَن أحسَن قَولاً مِمَن دَعَا إلَی اللهِ وَعَمِلَ صَالِحَاً قَالَ إنّنِی مِنَ المُسلِمین»    مَنَه بُو اِینگ یَحشِی سوُزدِیر.

حَه، “قَوّامِین” یَعنِی عَدالَت یوُلِیدَه واجِباتلَرنِی بَجَه رِیش بوُیِیچَه جِددِی حَرَکَت قِیلَه دِیگن کِیشِیلَر بوُلِیب، عَدالَتگه اوُحشَش اوُندَه بَردَوام بوُلِیشَه دِی. «شُهَدَآءَ بِالْقِسْطِ» قَضاوَت آرقَه لِی شَهادَت بِیرَه دِیگن گوُواهلَر، اوُلَر اوُنگه وَ بوُنگه طَرافدارلِیک قِیلِیشمَیدِی، بَلکِی اوُلَر اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَر اِرایَه بِیرگن عَدالَتگه طَرَفدارلِیک قِیلِیشَه دِی.حَقگه طَرَفدارلِیک قِیلِیشَه دِی. اَلله ظُلمگه، یالغانگه، فَسادگه، مُسُلمانلَرنِی وَ بَندَه لَرِینِی اوُرتَه سِیدَگِی قِیرغِینگه راضِی بوُلمَیدِی وَ اوُنگه اَمر قِیلمَیدِی وَ بِیزلَر هَم بوُندَی نَرسَه لَرگه گوُواهلِیک بِیرمَیمِیز.

اَلله بِیزلَرنِی عَدالَتگه دَعوَت قِیلگن، اَگرچِی بُو عَدالَت بِیزلَرنِی دِیلِیمِیزدَه کِینَه بوُلگن قَومگه یاکِی اوُلَرگه دَشمَنچِیلِیگِیمِیز بار بوُلگن آدَملَرگه نِسبَتاً بوُلسَه هَم عَدالَت قِیلِیشِیمِیز کِیرَک. چوُنکِی اَلله نِینگ دَستوُرِیگه اِطاعَت قِیلِیشدَه عَدالَتنِینگ اَفضَللِیکلَرِیدَن وَ دُنیاوِی حَیاتِیمِیزدَگِی ثَمَرَه سِیدَن تَشقَرِی، اوُزِیمِیزنِینگ قُدرَتِیمِیزنِی،کوُچلَرِیمِیزنِی یَنَدَه قُوَّتلَه نِیشِیگه سَبَب بوُلَه دِی.

مِثال طَرِیقَه سِیدَه ، سِیز اوُزِینگِیزنِی دوُستِینگِیزگه اَیتَه سِیزکِی، سِیزنِی رُوبَه رُویِینگِیزدَگِی نُصرانِی بِیر یَهُودِی بوُلَه دِی، بِیرِینچِیدَن سِیز یالغان گه پِیرگنسِیز، توُغرِیمِی؟ سُونگرَه اِیسَه سِیزنِی اَطرافِینگِیزدَگِی کِیشِیلَرنِی جَهالَتِی سِیزنِینگ مَنَه بُو یالغانِینگِیزنِی حِفظ بوُلِیشِیگه بائِث بوُلَه دِی، اوُلَر بُو بارَه دَه عِلمگه اِیگه بوُلگن پَیتلَرِیدَه اِیسَه، سِیزنِینگ یالغانِینگِیز، سِحرِینگِیز باطِل بوُلَه دِی وَ سِیزنِینگ لَشکَرِینگِیزنِی نَفرَتِیگه،کوُنگلِی ساوِیشِیگه بائِث بوُلَه دِی؛ قَرَمَه – قَرشِی تاماندَه هَم، نَصرانِی اَیتَه دِیکِی، قَرَنگلَر روُبَه رُویِیمِیزدَگِی کِیمسَه لَر قَنچَه لِیک یالغانچِی، جاهِل وَ فَهمسِیز اِیکَن؟ اوُلَر مَنَه بُو یالغانلَرِی بِیلَن خاص بِیر گوُرُوهنِی اِیمَس،بِیزلَرنِی هَمَّه مِیزنِی نِشانگه آلگن. شُو سَبَبلِی هَم بُو نَرسَه مُخالِف طَرَفدَگِی کوُچلَر اوُچُون رُوحِیَه بِیرَه دِی. یَعنِی فَلانچِی اَصلِیدَه نَصرانِی بوُلِیب توُرِیب اوُنِی یَهُودِی دِیگن شَخص، اوُزِیگه مُخالِف بوُلگن کوُچلَرگه رُوحِیَه بِیرَه دِی وَ قَرشِیسِیدَگِی تاماننِی یالغانچِی اِیکَنلِیگِی  وَ اوُزلَرِینِینگ اِیسَه حَق یوُلدَه اِیکَنلِیکلَرِی بارَه سِیدَه اوُلَرنِی یَنَدَه قَطعِیَتلِی قِیلَه دِی وَ مَنَه شُو حَق سَبَبلِی مُتَّحِد بوُلِیشَه دِی وَ قُدرَتلَرِی هَم بِیر نِیچَه بَرابَر کوُپَه یَه دِی.

 حَق یوُلدَه جَنگ قِیلَه یاتگن سِیزدِیک آدَمنِی یالغانچِیلِیککَه قَندَی اِیختِیاجِی بار؟ قَنِی اَیتچِی یالغانچِیلِیککَه نِیمَه اِیختِیاجِینگ بار؟ سِین حَتَّی باشقَه لَرنِی یالغانلَرِیدَن هَم اوُزِینگنِی اوُزاق توُتِیشِینگ کِیرَک. چوُنکِی سِینگه یالغان اَیتَه یاتگن کِیشِی، اِینگ کَمِیدَه سِین اوُچُون یَحشِیلِیکنِی هاحلَه مَیدِی. اِسلام وَ کافِرلَرنِینگ اِیککِی قُطبلِی تُوزوُلِیشِینِی بوُزِیشگه حَرَکَت قِیلَه یاتگن وَ کافِرلَر مَفهُومِینِی ناحَقدَن اِسلام دائِرَه سِینِی اِیچِیگه آلِیب کِیرَه یاتگن کِیمسَه لَر، آشکارَه کافِرلَرگه حِذمَت قِیلِیشیَپتِی وَ اوُزلَرِینِی بِیزلَرگه اوُحشَه گن مُسُلمانلَرنِی بِیر دَستَه سِی دِیب توُشوُنتِیرماقچِی بوُلِیشَه دِی؛ دِیمَک، سِین اِینِیرگِیَه نگنِی بِیکارگه کِیتکَه زِیشَه یاتگنلَرِیگه قَرشِی جَنگ قِیل. سِیزنِی نَظَرِینگِیز بوُیِیچَه، مَنَه بُو اَلله نِی بَندَه لَرِیگه وَ بوُگوُنگِی کوُندَه سِیتَم کوُرگن مُسُلمانلَرگه نِسبَتاً آشکار ظُلم اِیمَسمِی؟ بِیر اِیشِیتگِین رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم نِیمَه دِیب مَرحَمَت قِیلَه دِیلَر: “اِی مُعاذ! دُعاسِی بِیلَن اَلله نِی اوُرتَه سِیدَه هِیچ قَندَی پَردَه بوُلمَه گن مَظلوُم کِیشِینِی دُعاسِیدَن قوُرققِین.”

 مَنَه بُو مِعزانسِیز، مُوَاظَنَتسِیز، روُحاً بِیمار اِنسانلَر قوُرقِیشگه وَ اوُزلَرِیگه کِیلِیشگه وَ اوُزلَرِیگه، باشقَه لَرگه نِسبَتاً ظُلم قِیلِیشدَن قوُللَرِینِی تارتِیشگه لایِیق اِیمَسلَرمِی؟

قَدرلِی دوُستِیم! بِرادَرِیم، مُسُلمان آپَه – سِینگِیللَر، بِرادَرلَر قَتلِی واجِب بوُلگن مِینگلَب کافِر بِیلَن جَنگ قِیلِیشنِی تَرک قِیلِیشلِیک، حَتَّی اَگر حِجامَه نِینگ بِیر ستَه کَنِی اَندازَه سِیدَه بوُلسَه هَم، مُسُلماننِینگ قانِینِی ناحَق توُکِیشدَن کوُرَه آسانراقدِیر. اوُلَر سِینگه یالغان اَیتِیشیَپتِی وَ سِین اوُلَرنِی مَنَه بوُ یالغانلَرِینِی راست دِییِیشِینگنِی،تَکرارلَه شِینگنِی وَ اوُنگه عَمَل قِیلِیشِینگنِی یَحشِی کوُرِیشَه دِی. سِین اوُزِینگ هَم مَجرُوح بوُلِیب بُو یالغانلَرنِی تَرقَه توُچِی بوُلِیشِینگ کِیرَک اِیمَس، بَلکِی مَنَه بُو یالغانلَرنِی فاش قِیلِیشِینگ کِیرَک. بِیر کِیشِی کِیلِیب سِینِی مالِینگنِی اوُغِیرلَه گن، نِیمَه اوُچُون سِین اوُنگه قاتِل دِییسَن؟ یاکِی باشقَه بِیتتَه سِی اوُغِیرلِیک قِیلگن، نِیمَه اوُچُون اوُنگه جاسُوس دِییسَن؟ سِین بِیر گوُرُوه مُسُلمانلَر بِیلَن حُکوُمَت قُدرَتِینِی اوُستِیدَه اِیختِلافگه اِیگه سَن، دِیمَک سِین اَنَه اوُشَه مَسَلَه نِی اوُستِیدَه بَحث قِیل. اَنَه اوُشَه مَسَلَه نِی اوُستِیدَه اوُ بِیلَن صُحبَتلَش. اَگر بِیر گوُرُوه مُسُلمانلَر بِیلَن حُکوُمَت قُدرَتِینِی اوُستِیدَه اِیختِلافگه اِیگه اِیکَنسَن، نِیمَه اوُچُون بِیر – بِیرِینگگه خَوارِج دِیب لَقَب قوُیَه سِیزلَر وَ مُرتَد دِییسِیزلَر، اَصلِیدَه اِیسَه بوُنِی یالغان اِیکَه نِینِی بِیلَه سِیزلَر – کوُ؟ سِین هَم خَوارِج اِیمَسسَن وَ اوُ هَم مُرتَد اِیمَس.  سِیندَه اوُ بِیلَن جَنگ قِیلِیشگه یِیتَرلِی قُدرَت بار،فَقَط سِیزلَرنِی تَکتِیکَنگِیزدَه اِیختِلاف بار خالاص.

اِیککاوِینگِیزنِی اوُرتَنگِیزدَه اِتِّحاد یوُق. اِیککاوِینگِیزدَن بِیرِینگِیزنِی تَعوِیلِینگِیز وَ اِجتِهادِینگِیز خَطا. مَنَه شُو خَطا تَعوِیل وَ اِجتِهاد سَبَبلِی بِیر- بِیرِینگِیز بِیلَن جَنگ قِیلیَپسِیز، اَصلِیدَه اِیسَه سِیزلَرنِی هَمَّه نگِیز مُسُلمانسِیزلَر. 

سِیز حَقارَت قِیلِیب آشکارَه یالغان اَیتَه یاتگن پَیتِینگِیزدَه، سِیز حَقِینگِیزدَه چِیقَه رِیلَه دِیگن اِینگ کَم حُکم، سِیزگه مُنافِقلَر وَ سِکوُلارزَدَه لَر صِیفَتِی بِیرِیلَه دِی وَ عَدالَتدَن، اَهلِی عَدالَتدَن اوُزاقلَشگن بوُلَه سِیز، مَنَه بُو بِیر مُؤمِن وَ آزادلِیک طَرَفدارِی بوُلگن مُجاهِدگه لایِیق اِیش اِیمَس، عَدالَت بِیلَن حُکم چِیقَه رِیلگن تَقدِیردَه شوُنِی اَیتسَه بوُلَه دِیکِی،سِیزنِینگ مَنَه بوُ آشکارَه یالغانِینگِیز فَقَطگِینَه سِیزنِی مُخالِفلَرِینگِیزگه حِذمَت قِیلِیب قالمَسدَن،بَلکِی سِیزنِی طَرَفدارلَرِینگِیزگه هَم ضَرَر یِیتکَه زَه دِی وَ سِیزنِی، اَطرافِینگِیزدَگِی کِیشِیلَرنِی حَققِیگه قِیلِینگن آشکار ظُلم حِسابلَه نَه دِی. سِیز ظُلمنِی آلِیب تَشلَش اوُچُون قِیام قِیلگنسِیز، اوُزِینگِیز هَم باشقَه ظالِملَرگه اوُحشَه گن ظالِم بوُلِیشِینگِیز کِیرَک اِیمَس. اَلله تَعالَی ظالِملَرگه یاردَم بِیرمَیدِی وَ ظالِملَرگه نُصرَتِینِی هَم نازِل قِیلمَیدِی. بَندَه لَرِیگه نِسبَتاً تَفَرُّق، زَلِیللِیک، سُوستکَشلِیک، یالغانچِیلِیک وَ آشکارَه ظُلم یوُلِیدَه حَرَکَت قِیلَه یاتگن کِیشِیگه اَلله قَندَی قِیلِیب نُصرَت بِیرسِین؟

مِینِی فِکرِیمچَه مَنَه بُو فُرصَتدَه سِیزلَرگه اِرایَه بِیرِیلِیشِی کِیرَک بوُلگن کامِل اِیضاحلَر بِیرِیلدِی وَ مُرتَدلَر بِیلَن مُعامَلَه قِیلِیش رَوِیشِینِی تَنِیب آلِیش وَ مُرتَدلَر جایلَشگن جِبهَه نِی، مُرتَدلَرنِی تَنِیب آلِیش حَقِیدَگِی دَرسِیمِیزنِی نِهایَه سِیگه یِیتکَه زَه مِیز، بِیرِیلگن سَواللَر هَم مَنَه شوُ بوُگوُنگِی کوُننِی مَسَلَه سِی بارَسِیدَه بوُلِیب، اَکثَرِی هَم تَشَیُّع حَقِیدَه بوُلدِی، وَقتِیمِیزنِی کوُپِینِی هَم کوُندَه لِیک اِیختِیاجِیمِیزگه کِیرَک بوُلگن مَسَلَه گه صَرفلَه دِیک وَ باشقَه سَواللَرنِی بِیرگه لِیکدَه خُصُوصِی بوُلگن پَیتِیمِیزگه قالدِیرَه مِیز، اِنشاءَالله باشقَه فُرصَتگه، دَرسِیمِیزنِی آخِیرِیگه یِیتکَه زَه مِیز.

اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ الجَنَّة وَمَا قَرَّبَ إِلَيْهَا مِنْ قَوْلٍ وَعَمَلٍ، وَأَعُوذُ بِكَ مَنَ النَّارِ وَمَا قَرَّبَ إِلَيْهَا مِنْ قَوْلٍ وَعَمَلٍ.

رَبَّنَا أَعِزَّنَا بِالإِسْلامِ، وَأَعِزَّ بِنَا الإسْلامَ، اللَّهُمَّ أَعْلِ بِنَا كَلِمَةَ الإسْلاَمِ، وَارْفَعْ بِنَا رَايَةَ القُرْآنِ.

اللَّهُمَّ رَبِّ جِبْرَائِيلَ وَمِيكَائِيلَ، وَإسْرَافِيلَ، فَاطِرَ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضَ، عَالِمَ الغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ، أَنْتَ تَحْكُمُ بَيْنَ عِبَادِكَ فِيمَا كَانُوا فِيْهِ يَخْتَلِفُونَ، اهْدِنَا لِمَا اخْتُلِفَ فِيْهِ مِنَ الحَقِّ بِإذْنِكَ، إِنَّكَ تَهْدِي مَنْ تَشَاءُ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ .

سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ، أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ

والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته

شیخ ابوحمزه المهاجر هورامی:درس های مقدماتی/ درس پنجم:  دشمن شناسی شرعی (4)/ شناسائی مرتد در ادبیات شرعی و چگونگی برخورد با مرتدین و جبهه ی مرتدین

پیاده شده از نوار صوتی شیخ ابوحمزه المهاجر هورامی حفظه الله

(متن کامل مطلب)

بسم الله و الحمدلله

«به راستی حمد و سپاس تنها لایق خدا است. او را شکر می‌گوییم و از او درخواست کمک و آمرزش می‌کنیم، و پناه می‌بریم به خدا از شرور نفس هایمان واز بدی های اعمالمان. هر کس که خدا او را هدایت کند هیچ کس نمی‌تواند او را گمراه کند و هر کس که خداوند او را گمراه نماید هیچ کس نمی‌تواند او را هدایت دهد، و شهادت می‌دهم که هیچ اله بر حقی به جز الله نیست که تنها و بی‌شریک است، و شهادت می‌دهم که محمد بنده و فرستاده ی او است».

«ای کسانی که ایمان آورده‌اید آنچنان که شایسته است، از خدا بترسید و نمیرید مگر آن که مسلمان باشید».
 «ای انسان ها! از (خشم) پروردگارتان بپرهیزید، پروردگاری که شما را از یک انسان بیافرید و (سپس) همسرش را از نوع او آفرید و از آن دو نفر مردان و زنان فراوانی منتشر ساخت. و از (خشم) خدایی بپرهیزید که همدیگر را بدو سوگند می‌دهید، و بپرهیزید از این که پیوند خویشاوندی را قطع کنید. بی گمان خداوند مراقب شما است».
  «ای مؤمنان! از خدا بترسید و سخن حق و درست بگویید. در نتیجه، خدا (توفیق خیرتان می‌دهد و) اعمالتان را شایسته می گرداند و گناهانتان را می‌بخشاید. اصلاً هر کس از خدا و پیامبرش فرمانبرداری کند، قطعاً به پیروزی و کامیابی بزرگی دست می‌یابد».
 «اما بعد: راست ترین سخن کتاب خدا، و بهترین روش، روش محمد صلی الله علیه و سلم است، و بدترین امور نوآوری در دین است، و هر تازه پیدا شد‌ه‌ای در دین، بدعت؛ و هر بدعتی گمراهی، و هر گمراهی در آتش است».

السلام علیکم و رحمه الله و برکاته

امروز و در ادامه ی درسهای مقدماتی، از درس پنجم در مورد دشمن شناسی شرعی به بخش چهارم این درس می رسیم که در آن به شناسائی مرتدین درادبیات شرعی و چگونگی برخورد با جبهه ی مرتدین بر اساس شریعت الله می پردازیم، ان شاءالله.

الله تعالی در سوره ی مدثر ضمن بیان احوال اهل توحید و کفار در دنیا و قیامت می فرماید:

إِنَّهَا لَإِحْدَى الْكُبَرِ* نَذِيرًا لِّلْبَشَرِ* لِمَن شَاءَ مِنكُمْ أَن يَتَقَدَّمَ أَوْ يَتَأَخَّرَ*كُلُّ نَفْسٍ بِمَا كَسَبَتْ رَهِينَةٌ* إِلَّا أَصْحَابَ الْيَمِينِ* فِي جَنَّاتٍ يَتَسَاءَلُونَ* عَنِ الْمُجْرِمِينَ* مَا سَلَكَكُمْ فِي سَقَرَ* قَالُوا لَمْ نَكُ مِنَ الْمُصَلِّينَ (مدثر/35-43)، دوزخ، بلائی از بلاهای بزرگ است.‏ وسیله ی بیم دادن انسانها است.‏ برای کسانی از شما که می‌خواهند پیش بروند، و یا کسانی که می‌خواهند عقب بکشند، ‏هرکسی در برابر کارهائی که کرده است گروگان می‌شود، مگر یاران سمت راستی.‏ آنان در باغهای بهشت به سر می‌برند و از مجرمین می‌پرسند چه چیزهائی شما را به دوزخ کشاندهو بدان انداخته است‌؟‏می‌گویند: در زمره ی نمازگزاران نبوده‌ایم.‏

بقیه ی این گفتگو را می توانید خودتان در این سوره و بقیه ی سوره ها بخوانید و بقیه ی صفات این مجرمین را متوجه شوید.

در اینجا مهم این است که، الله تعالی مسأله ی پیش رفت و عقب کشی را درمورد دو گروه کاملاً متمایز مطرح می کند:«لِمَن شَاءَ مِنكُمْ أَن يَتَقَدَّمَ أَوْ يَتَأَخَّرَ»،آنان که پیش رفتند کسانی هستند که اهل هدایت و اهل بهشت اند و با اسامی چون: الَّذِینَ آمَنُوا، أَصْحَابَ الْیَمِینِ ‏نام برده میشوند.

و در برابر،آن هایی که عقب ماندند کسانی هستند که اهل گمراهی اند و اهل سقر و جهنم هستند و با اسامی چون: الکافرون،عنید، اسْتَکْبَرَ، الْمُجْرِمِینَ، لَمْ نَکُ مِنَ الْمُصَلِّینَ (جزونماز گذارها نبودند)، مُعْرِضِینَ (رویگردانان از قانون شریعت) و غیره از آن هانام میبرد.دو گروه کاملاً متمایز، آن هایی که پیشرفته هستند یا آن هایی که عقب مانده هستند. آن هایی که پیشرفته اند و آن هایی که عقب مانده اند «أَن يَتَقَدَّمَ أَوْ يَتَأَخَّرَ».

بیشتر بخوانید: شیخ ابوحمزه المهاجر هورامی:درس های مقدماتی/ درس پنجم:  دشمن شناسی شرعی (4)/ شناسائی مرتد در ادبیات شرعی و چگونگی برخورد با مرتدین و جبهه ی مرتدین

حالا کسی که به ظاهر از صف طاغوتها و مجرمین و کافرین جدا شده و مسیری را با مسلمین و گروه پیشرو طی کرده و به جلو رفته، «آگاهانه» و «به میل خودش» تصمیم میگیرد به عقب برگردد و جزو کهنه پرستان شود به این برگشت او می گویند«مرتد» شده است. در هر صورت، ارتداد به معنی برگشت به عقب می آید، الله تعالی  می فرماید: «فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا» (کهف/64)، پس، جستجوكنان رد پاى خود را گرفتند وبرگشتند.نگاه کنید، برگشتند : ارْتَدَّا یعنی برگشتند.

یا در جای دیگری می فرماید:‏«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تُطِيعُوا الَّذِينَ كَفَرُوا يَرُدُّوكُمْ عَلَى أَعْقَابِكُمْ فَتَنْقَلِبُوا خَاسِرِينَ‏» (آل عمران/149)، ای كسانی كه ايمان آورده‌ايد! اگر از كافران فرمانبرداری كنيد (به حرف هایشان گوش دهید)، شما را به عقب بازمی گردانندو زيان ديده برمی‌گرديد. ‏

یا زمانی که الله تعالی از زبان سیدنا موسی نقل میکند که به قومش میگوید:«يا قَوْمِ ادْخُلُوا الْأَرْضَ الْمُقَدَّسَةَ الَّتِي كَتَبَ اللَّهُ لَكُمْ وَ لا تَرْتَدُّوا عَلى‌ أَدْبارِكُمْ فَتَنْقَلِبُوا خاسِرِينَ»(مائده/21)، موسى فرمود: اى قوم من! به سرزمين مقدّسى كه خداوند براى شما مقرّر كرده وارد شويد و به پشت سر خود برنگرديد و عقب نشینی نکنید كه زيانكار مى‌شويد.

این کلام قرآن هم آشکارا می رساند که منظور، برگشتن به عقب و از چیز خوب به چیز بد برگشتن است. در این صورت، از نظر لغوی «رِدِة» یعنی برگشتن، «إرتَدَّ» يعنی:برگشت، «يَرتَدِد» يعنی: برمی گردد،«ارتداد» یعنی: بازگشت،«مرتد» يعنی: كسی كه برگشته است و «مرتدين» يعنی: کسانی که برگشته اند،برگشته ها.

خوب، آیات دیگری هم هستند که همین معنی را می رسانند: «وَلَا يَزَالُونَ يُقَاتِلُونَكُمْ حَتَّى يَرُدُّوكُمْ عَنْ دِينِكُمْ إِنِ اسْتَطَاعُوا وَمَنْ يَرْتَدِدْ مِنْكُمْ عَنْ دِينِهِ فَيَمُتْ وَهُوَ كَافِرٌ فَأُولَئِكَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَأُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ» (بقره/217)، مشرکین یا به زبان امروزین سکولاریستها پيوسته با شما خواهند جنگيد «وَلَا يَزَالُونَ يُقَاتِلُونَكُمْ» تا اگر بتوانند شما را از دینتان برگردانند«حَتَّى يَرُدُّوكُمْ عَنْ دِينِكُمْ»، ولی كسی كه از شما از دین خود برگردد «وَمَنْ يَرْتَدِدْ مِنْكُمْ عَنْ دِينِهِ»،و در حالت كفر بميرد، چنين كسانی اعمالشان در دنيا و آخرت بر باد می رود، و ايشان ياران آتش (دوزخ) می‌باشند و در آن جاويدان می‌مانند.

‏ یا در جای دیگری می فرماید: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تُطِيعُوا فَرِيقًا مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ يَرُدُّوكُمْ بَعْدَ إِيمَانِكُمْ كَافِرِينَ‏» (آل عمران/100)، ای كسانی كه ايمان آورده‌ايد! اگر از گروهی و از كسانی كه كتاب بديشان داده شده است پيروی كنيد، شما را پس از ايمان آوردنتان به كفر باز می‌گردانند«يَرُدُّوكُمْ بَعْدَ إِيمَانِكُمْ كَافِرِينَ‏». نگاه کنید، از ايمان به كفر باز می‌گردانند. ‏

یا می فرمايد:«‏إِنَّ الَّذِينَ ارْتَدُّوا عَلَى أَدْبَارِهِمْ مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمُ الْهُدَى الشَّيْطَانُ سَوَّلَ لَهُمْ وَأَمْلَى لَهُمْ‏» (محمد/25)، كسانی كه بعد از روشن شدن (راه حقيقت و) هدايت، عقب عقب (به کفر) برمی‌گردند«ارْتَدُّوا عَلَى أَدْبَارِهِمْ»، بدان خاطر است كه شیطانكارهايشان را در نظرشان می‌آرايد «سَوَّلَ لَهُمْ» و ايشان را با آرزوهای طولانی فريفته می دارد«وَأَمْلَى لَهُمْ‏». در هر صورت، در اینجا می گوید: «ارْتَدُّوا عَلَى أَدْبَارِهِمْ» یعنی عقب عقب به کفر برمی‌گردند.

یا می فرمايد: «وَمَا مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَفَإِنْ مَاتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلَى أَعْقَابِكُمْ وَمَنْ يَنْقَلِبْ عَلَى عَقِبَيْهِ فَلَنْ يَضُرَّ اللَّهَ شَيْئًا وَسَيَجْزِي اللَّهُ الشَّاكِرِينَ‏» (آل عمران/144)، محمّد جز پيغمبری نيست و پيش از او پيغمبرانی بوده و رفته‌اند؛ آيا اگر او بميرد يا كشته شود، آيا چرخ می‌زنيد و به عقب برمی‌گرديد؟! نگاه کن! «انْقَلَبْتُمْ عَلَى أَعْقَابِكُمْ»به عقب برمی‌گرديد؟و هركس به عقب بازگردد «وَمَنْ يَنْقَلِبْ عَلَى عَقِبَيْهِ» هرگز كوچكترين زيانی به خدا نمی‌رساند، (بلكه به خود ضرر می‌زند) و خدا به شکرگزاران پاداش خواهد داد.

خوب، الله تعالی در این آیات و آیات مشابه، ارتداد را نوعی برگشتِ از جلو به عقب می داند، درسته؟ یعنی شخص مسیری را رو به جلو طی کرده بعد دوباره به همان جایی که بوده بر می گردد. یعنی شما زمانی که از خانه میروید سرکارتان مسیری را طی کردید حالا، اگر از سر کار به خانه آمدید به این میگویند برگشتن. اما، اگر از سرکار به جای دیگری رفتیدبه این برگشتن نمیگویند. درست است؟

پس، برگشتن یعنی از جایی که بودی دوباره به همان جا برگردی نه جاهای دیگر. انسان از کفر و کافری حرکت می کند تا به اسلام و ایمان می رسد، تا مسلمان و مؤمن می شود اما، تصمیم می گیرد که دوباره به سر جای اولی اش برگردد، یعنی به کفر بر گردد، به این میگویند مرتد شده است.

نکته ی ریزی که در اینجا وجود دارد این است که، هر نوع برگشتنی «آگاهانه، عمدی و اختیاری» صورت می گیرد، درست است؟ یعنی شخص می داند به کجا می رود، مقصدش کجاست، و عمداً برمی گردد. یعنی، اگر چشم و گوش یکی را بسته باشند و او را به جای اول برگردانند کسی نمی گوید این شخص برگشته بلکه، میگوینداو رابرگرداندند.

پس، برگشتن علاوه بر آنکه آگاهانه و عمدی صورت می گیرد باید به میل و اختیار شخص باشد. نه چشم و گوش او را بسته باشند یا او را تهدید ومجبور کرده باشند که برگردد. در حالت اجبار هم باز نمی گویند فلانی برگشته بلکه، می گویند فلانی او را برگرداندند.

پس، شخص باید خودش آگاهانه و به میل خود برگشته باشد، نه اینکه او را برگردانده باشند؛ یا شخص میخواسته جای دیگری برود، راه را اشتباهی رفته و دوباره سر جایش برگشته است. در هر دوحالت،این شخص نمی خواسته سر جایش برگردد بلکه، یا دیگران او را برگردانده اند یا او خواسته جای دیگری برود اما، ندانسته و حدس های غلط زده و اشتباهاتی کرده که باعث شده راه اصلی اش را گم کند و سر جایش برگشته است.

پس، به چنین شخصی نمی گوییم خودش برگشته بلکه، میگوییم اگر زور بالای سرش نبود یا دیگران او را برنمی گرداندند یا آگاهی داشت بر نمی گشت. حالا، اگر شما به یکی بگویید حق نداری برگردی، اگر برگشتی من تو را یک میلیون جریمه می کنم اگر یکی زورکی  او را آورد باز جریمه اش می کنی؟ مشخص است نه. اگر راهش را اشتباهی رفت و باز برگشت چه؟ مشخص است. اگر برایت روشن شود که اشتباهی برگشته باز او را جریمه نمی کنی. بلکه، زمانی او را جریمه می کنی که آگاهانه و با میل خودش برگشته باشد.

با این توضیح، باید بدانیم که در میان اهل قبله کدام قشر هستند که «آگاهانه و به میل خودشان» چنین تصمیماتی برای برگشت به عقب می گیرند و به کفر و جامعه ی کافرین بر می گردند؟

در بحث منافقین و سکولارزده ها عرض شد که، دارودسته ی منافقین و سکولارزده ها یکدست نیستند بلکه، متشکل از تعداد بسیار اندک و ناچیزی از کفار پنهان داخلی و عده ای انبوه و بسیار از مسلمینی هستند که دور این عده ی اندک و قلیل را گرفته اند. این دسته از مسلمین همکه دور این ها را گرفته اند، خودشان کسانی هستند که یا تازه مسلمان شده اند و شناخت کافی از شریعت الله ندارند و به اصطلاح ضعیف الایمان هستندو هر آن ممکن است تسلیم شبهات یک کافر آشکاری شوند و فریب بخورند، یا کسانی هستند که در قلبهایشان بیماری هست و به نفس خودشان ظلم کرده اند.

همه ی این ها را الله تعالی جزو منافقین و سکولارزده ها حساب کرده و تا زمانی که خودشان را از مسلمین جدا نکرده باشند و در میان مسلمین گم باشند جزو مسلمین آن ها را حساب کرده است. بله، این دارودسته ی ناهمگون تا زمانی که در میان مسلمین هستند و از نظر گفتاری و عملی کج دار مریض شبیه مسلمین رفتار می کنند، با تمام هنجارشکنی ها و جنگ روانی که راه می اندازند باز جزو مسلمین محسوب میشوند. اما، زمانی که به هر دلیلی صفشان از مسلمین جدا میشود به همان اندازه مشمول قهر و خشونت اسلامی می گردند، که در درس شناسائی منافقین و سکولارزده ها درمورد آن صحبت کردیم. 

به همین دلیل، زمانی که این ها صف خودشان را با سخنی یا عملی از صف مسلمین جدا می کنندو به سخن یا عمل کفار برمی گردند گفته می شود یک مسلمان تغییر صف داده و برگشته نه یک منافق. و این تغییر صف یک مسلمان از اسلام به صف کفار آشکار را که نوعی عقب گرد محسوب میشود و بازگشت به عقب به حساب می آید، و بازگشت به کفر محسوب می شودرا مرتد شدن می گویند.

البته، دارودسته ی منافقین و سکولارزده ها را یا خود مسلمین، در مراحلی با پشتوانه ی قدرت مردمی و حکومتی که دارندآن ها را بیرون می اندازند و صفشان از مسلمین جدا میشود و آشکار می گردند: «لَئِنْ لَمْ يَنْتَهِ الْمُنَافِقُونَ وَالَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ وَالْمُرْجِفُونَ فِي الْمَدِينَةِ لَنُغْرِيَنَّكَ بِهِمْ ثُمَّ لَا يُجَاوِرُونَكَ فِيهَا إِلَّا قَلِيلًا»(احزاب/۶۰)، اگر منافقان و بیماردلان و کسانی که در مدینه باعث اضطراب و آشوب می‌شوند از کار خود دست نکشند، تو را بر ضدّ ایشان می‌شورانیم و بر آنان مسلّط می‌گردانیم، آن گاه جز مدّت اندکی در جوار تو در شهر مدینه نمی‌مانند، یعنی می روند.

پس، یا مسلمین آن ها را اینگونه بیرون می اندازند،یا اینکه به میل خودشان، خودشان را از حالت پنهانی درمی آورند و آشکار و معلوم میشوند و خودشان صف خودشان را جدا می کنند و از جامعه ی مسلمین بیرون می روند.

در هر دو صورت، این ها معادله را در روش برخورد باخودشان عوض می کنند و دیگر نمی توان به آن ها گفت منافقین و سکولارزده هاچون آشکار و معلوم شده اند. بلکه، سکولاریست و کافر آشکاری شده اند. پس، این مرحله ای که دارودسته ی منافقین و سکولارزده ها از آن میگذرند تا از اسلام و مسلمانیبه یک سکولاریست و کافر آشکار تبدیل شوند به آن میگویند مرتد شدن. اسم منافقین از آن ها برداشته میشود و کلمه ی مرتد و مرتدین بر آن ها گذاشته میشود.

بعضی از اهل فن در روایت های مختلفی هست که کلمه ی منافق را هم به کار می برند،یعنی این دارودسته را دیگر دارودسته ی منافقین نمی گویند بلکه به آن منافق می گویند.خوب، منافق هم یعنی همان کافر پنهانی که آشکار شده است. الان، آشکار شده و می توانیم به او بگوییم منافق. ما تا زمانی که آشکار نشده اندفقط می توانیم از کلمه ی منافقین استفاده کنیم نه منافق، اما زمانی که آشکار شدند به هر کدام از آن ها می توانیم بگوییم منافق یا مرتد و به جمعشان هم میگوییم جمع مرتدین. چون،علی التعین می توانیم آن ها را از مسلمین تشخیص دهیم.

ابوبکر رضی الله عنه در هنگام شورش مرتدین و در ضمن صحبت با مسلمین در مسجد، پس از ذکر آیه ی: «وَمَا مُحَمَّدٌ إِلاَّ رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِن قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَفَإِن مَّاتَ أَوْ قُتِلَ انقَلَبْتُمْ عَلَى أَعْقَابِکُمْ وَمَن یَنقَلِبْ عَلَىَ عَقِبَیْهِ فَلَن یَضُرَّ اللّهَ شَیْئاً وَسَیَجْزِی اللّهُ الشَّاکِرِینَ» ‏(آل عمران/144)، به صراحت می گوید: آنان كه اينك به دين گذشته ی خود برگشته اند، در گذشته هم با آنكه مسلمان شده اند، به دين آبا و اجدادشان تمايل بيشتری داشتند.

یعنی کسانی که الان برگشته اند قبلاً همان منافقین و دارودسته ی منافقینبوده اند. خیلی زیبا بیان می کند:  آن هایی که الان از دين گذشته ی خود برگشته اند، در گذشته هم با آنكه مسلمان شده اند، به دين آبا و اجدادشان تمايل بيشتری داشتند. یعنی چه؟ یعنی این ها هنوز مؤمن نبودند، همان سکولارزده ها و منافقین بوده اند. یعنی این هایی که الان برگشتند قبلاً همان منافقین بوده و در صف آن ها بوده اند.یا به زبان امروزین ما، این ها قبل از ارتداد و برگشتن، سکولارزده بوده اند،الان هم همین است.تمام کسانی که مرتد می شوند قبل از آن جزو همین سکولارزده ها بوده اند. همه ی ما می توانیم از گفتار و رفتارشان این را تشخیص دهیم.

خوب، ابوبکر این را در مورد این گروه می گوید واگر درآن زمان در صدر اسلام،زنی به نام سجاح بنت حارثه از قبيله یتَغْلِبهم ادعای پیامبری می کند و قبلاً نصرانی بوده، اما بعد از اسلام آوردن دوباره مرتد میشود و خودش دین جدیدی را تولید می نماید و ادعای پیامبری می کند، قبل از ارتداد باز جزو همان منافقین و سکولارزده ها حساب میشده و بعد از برگشت از اسلام مثل سکولاریستها با او معامله میشود.این بنده خدا حتی دین جدیدی را تولید کرد که تولید هر دینی انسان را جزو سکولاریستها قرار می دهد. علاوه بر این که مرتدین با اختلاف جزئی، کلاً جزو سکولاریستهاحساب می شوند.

علاوه بر این، این را میدانیم که هر دین تولید شده ای توسط بشر، دین مشرکین و یا به زبان امروزین دین سکولاریسم است، و مشمول قاعده ی جامعه ی کفار اهل کتاب و شبه اهل کتاب نمی شوندحتی اگر مثل سیکها یا مسلیمه ی کذاب و غیره دین تولیدیشان ترکیبی باشد از باورهای سکولاریستی، اسلام، یهودیت، نصرانیت، مجوسیت و غیره، یا چیزی باشد خالی از این ها و صرفاً متکی به عقل، تجربه و علم خودشانباشد(همان اومانیسمی که الان از آن صحبت می شود)

در این صورت، مرتدین شکل تکامل یافته ی منافقین و سکولارزده ها هستند که به شکل کفار آشکاری درآمده اند. این نکته ی خیلی جالبی است. مرتدین شکل تکامل یافته ی منافقین و سکولارزده ها هستند که منافقین و سکولارزده ها خودشان را به شکل کفار آشکار درآورده اند و به این شکل درآمده اند. از یک شکلی به شکل دیگری درآمده اند، این ها مرتدین هستند. و مرتدین کلاًاز آن دسته از مسلمینی به وجود می آیند که قبلاًدر دارودسته ی منافقین و سکولارزده ها بوده اند و یا صفات آن ها را با خودشان حمل کرده انداما،ممکن است با آن دارودسته در بعضی از کارهایشان هماهنگ نبوده باشند اما دارای همان صفات بودند.این نکته ی خیلی مهمی است که خیلی از برادران و خواهران مسلمانم به آن دقت نمی کنند.

 جایگاه و موقعیت اینسکولارزده ها یا منافقینی که به مرتدین تبدیل شده انداصلاً مهم نیست:

• مهم نیست این شخص یک منافق و کافرپنهان باشد که دنبال فرصتی میگشته و روزشماری می کرده که موقعیتی پیش بیاید که آزادانه عقایدش را بیان کند و بر اساس عقایدش عمل نماید.
• یا یک مسلمان ضعیف الایمانی باشد که آزمایش هم پس داده باشد. مثل عبدالله بن جحش که به همراه همسرش به حبشه هجرت کرد و در آنجا مرتد شد.
• یا کسی باشد که به هسته ی رهبری هم خیلی نزدیک باشد. مثل عبد الله بن ابی سرح از مهاجرین و مسلمانان اولیه و از کاتبان وحی که همراه مهاجران مکّه به مدینه هجرت کرده بود و بعد مرتد شد،و به مکه نزد سکولاریستها برگشت.
• یا هر کسی باشدکه غیر از الله کسی نمی تواند نفاق قلبی و بیماری قلبی او را تشخیص دهد و ما او را جزو مسلمین حساب کرده باشیم و بعداً به عقب برگشته باشد. چون در بحث منافقین و سکولارزده ها عرض کردیم که درست است الله تعالی اسم تعدادی از آن ها را به رسول الله صلی الله علیه و سلم داده بود اما، الله تعالی به صراحت می گوید عده ای هم هستند که تو هیچ وقت نمی توانی آن ها را بشناسی و تنها و تنها الله است که می تواند آن ها را تشخیص دهد. خوب، این گروه از منافقین و سکولارزده ها که برگشتند و جزو مرتدین شدند هم ممکن است جزو همین گروه باشند.

این گروههای مختلف و این ترکیب و دسته های مختلف ازسکولارزده ها و منافقینتا زمانی که در میان مسلمین گم بودند هر کاری انجام می دادند با یک معذرت خواهی دروغینی که می کردند از آن ها گذشت می شد و حتی به اندازه ای از آنان گذشت میشد، رسول الله صلی الله علیه وسلم را آدم ساده و زودباوری می دانستند که این ها هرچه بگویند رسول الله صلی الله علیه وسلم باور میکند:«وَ مِنْهُمُالَّذِينَ يُؤْذُونَ النَّبِيَّ وَ يَقُولُونَ هُوَأُذُنٌ».خیال می کردند هر چه بگویند رسول الله صلی الله علیه وسلم باور می کند اینگونه می خواستند رسول الله صلی الله علیه وسلم را آزار دهند و او را به ساده لوحی و زودباوری متهم می کردند.در هرصورت، این ها اگر تمام جرمهایی که مختص منافقین و سکولارزده ها بود را در جامعه ی مسلمین انجام دهند و کار را به تفرقه نکشانندیعنی خودشان را جدا نکنند و آشکارا به عقب برنگردند،تحمل میشوند و جزو مسلمین هم محسوب می گردند. 

 جرمی بالاتر از این وجود ندارد که شخصی مسلمان شود اما، عمداً، با میل خود و آگاهانه مرتکب سخن یا کاری شودیا مرتکب عمل یا  فعلی شودکه بعد از مسلمان شدن وی جزو کفار قرار بگیرد و دوباره به عقب برگردد، اما این منافقین و سکولارزده ها مرتکب چنین جرم عظیم و بزرگی شدند: «یَحْلِفُونَ بِاللّهِ مَا قَالُواْ وَلَقَدْ قَالُواْ کَلِمَةَ الْکُفْرِ وَکَفَرُواْ بَعْدَ إِسْلاَمِهِمْ وَهَمُّواْ بِمَا لَمْ یَنَالُواْ» (توبه/74)، منافقین به خدا سوگند می‌خورند که (سخنان زننده‌ای) نگفته‌اند، در حالی که قطعاً سخنان کفرآمیز گفته‌اند و پس از مسلمان شدن، به کفر برگشته‌اند «وَکَفَرُواْ بَعْدَ إِسْلاَمِهِمْ» و قصد انجام کاری کرده‌اند که بدان نرسیده‌اند (و آن ترور و کشتن پیامبر صلی الله علیه و سلم به هنگام مراجعه از جنگ تَبوک بود).

یعنی تا این حد هم این منافقین چنین کارهایی را انجام می دادند باز در جامعه ی اسلامی  تحمل می شدند. چون در آن زمان این کار را هم کردند دلیلی روشن، قرائن آشکار وجود نداشت که این ها به این کار محکوم شوند فقط الله تعالی چنین خبری را به مسلمین داده بود. خوب، این ها جرمی بزرگ مرتکب شده بودند بعد از مسلمان شدن به کفر برگشتند«وَکَفَرُواْ بَعْدَ إِسْلاَمِهِمْ».

تازه بدتر از این هم مرتکب شدند، عده ای از این ها یک درجه بالاتر از مسلمان هم قرار گرفتندو جزو مؤمنین شدند اما، باز مرتکب چنان جرمی شدند که دوباره در ردیف کفار قرار گرفتند: «وَلَئِن سَأَلْتَهُمْ لَيَقُولُنَّ إِنَّمَا كُنَّا نَخُوضُ وَنَلْعَبُ ۚ قُلْ أَبِاللَّهِ وَآيَاتِهِ وَرَسُولِهِ كُنتُمْ تَسْتَهْزِئُونَ*لَا تَعْتَذِرُوا قَدْ كَفَرْتُم بَعْدَ إِيمَانِكُمْ ۚ إِن نَّعْفُ عَن طَائِفَةٍ مِّنكُمْ نُعَذِّبْ طَائِفَةً بِأَنَّهُمْ كَانُوا مُجْرِمِينَ» (توبه/65-66)، اگر از آنان بازخواست کنی، می‌گویند: بازی و شوخی می‌کردیم. بگو: آیا با خدا و آیات او و پیغمبرش می‌توان بازی و شوخی کرد؟!‏بگو: عذرخواهی نکنید. شما پس از ایمان‌آوردن، کافر شده‌اید. اگر هم برخی از شما را ببخشیم، برخی دیگر را نمی‌بخشیم. چرا؟زیرا آنان به جرم خود ادامه می‌دهند،«لَا تَعْتَذِرُوا قَدْ كَفَرْتُم بَعْدَ إِيمَانِكُمْ». این ها بعد از این که ایمان هم آوردند از آنجا دوباره به کفر برگشتند.

 این آیه آشکارا میگوید که شوخی کردن به الله، هر یک از آیات و قوانینش و رسول او صلی الله عليه وسلم کفری است که شخص را از مرحله ی ایمان هم به عقب برمی گرداند و او را کافر می کند، این در مورد شوخی است؛ حالا چه رسد به اینکه این بی ادبی و بی احترامی به صورت عمدی باشد و شوخی و جدی در این موارد حکمش یکی است. فرقی ندارد شخص برای شوخی و سرگرمی  الله، قوانین، آیات و رسولش را به تمسخر بگیرد یا به جدی باشد. الله در این آیه نمی فرمايد: دروغ گفتيد اين حرفها برای بازی و سرگرمی نبود، بلكه می فرمايد: اين كار نمی تواند برای شما بهانه باشد و با این ها نمی توان شوخی کرد، شما با اين كار پس از آنكه ايمان آورده بوديد كافر شديد ….«لَا تَعْتَذِرُوا قَدْ كَفَرْتُم بَعْدَ إِيمَانِكُمْ»یعنی این ها با كلامی كه هدفشان شوخی هم بوده، نه اينكه منظور بدی داشته باشند، دو مرحله به عقب برگردانده شده و كافر میشوند.

جرم این دسته “كَفَرُوا بَعدَإسلَامِهِم” نیست، بلكه آنها را صاحب ايمان می داند كه مرحله ای بالاتر از مسلمان شدن است و به ايمان آنها گواهی می دهد و جرمشان “كَفَرْتُمْ بَعْدَ إِیمَانِكُمْ” است. در این صورت، یک مؤمن هم می تواند صفات منافقین را در خودش داشته باشد و در مراحلی این صفات حتی باعث ارتداد او هم شود. پس، دارودسته ی منافقین و سکولارزده ها را معجونی از این دسته از به ظاهر مسلمین تشکیل می دهند.

«كَفَرُوا بَعدَإسلَامِهِم» یا «كَفَرْتُمْ بَعْدَ إِیمَانِكُمْ»، این بزرگترین جرمی است که یکمسلمان و بخصوص یک مؤمن ممکن است مرتکب شود، و به نحوی باشد که الله تعالی شخص مسلمان و مؤمن را به خاطر آن جرم بزرگ تکفیر کند، و حکم خروج آن ها از اسلام را صادر کند، و حکم برگشت آن ها از اسلام به کافری را صادر نماید. با وجود چنین جرم بزرگی که الله تعالی حکم تکفیر آن ها را صادر میکند، و این ها در چنگال حکومت اسلامی هم بودند، اما مثل مرتدین با آن ها برخورد نمیشود، و از صف مسلمین اخراج نمیشوند، بلکه با یک توبه ی ساده از جرم آن ها صرف نظر میشود، هر چند که همه میدانیم این دارودسته ی منافقین و سکولارزده ها چقدر در صحبتهایشان دروغگو،قسم خور،ریاکار، حقه باز و دغل هستند. اما، توبه شان پذیرفته میشود و مثل مرتدین با آن ها برخورد نمیشود، بلکه با آوردن عذر به جهل و عذرهای دیگربرای این ها،آنان را مشمول مزایای مسلمین می کنند و مثل یک مسلمان از آن ها محافظت میشود. 

این سرنوشت مسلمان و مؤمنی است که در دارودسته ی منافقین و سکولارزده هاست و چنین جرم بزرگی مرتکب شده و توبه کرده است. توبه خیلی خیلی مهم است. در اینجا شخص با چنان سخنی یا عملی مرتد شده، اما همین توبه ی ظاهری او را نجات داده است. هر چند که نمی دانیم و شک داریم که توبه اش دروغین بوده یا راست. اما مطمئنیم و یقین داریم که توبه کرده و دوباره مسلمان شده و همین توبه در دنیا از او پذیرفته می شود. چون، یقین بر شک و گمان چیره تر است و باید شک را رها کنیمو یقین رابگیریم.

در اینجا، شک وجود دارد که شخصی که در دارودسته ی منافقین و سکولارزده هاست و دچار عملی شده که الله تعالی او را تکفیر کرده، توبه اش راستین است یا دروغین؟ اما، اطمینان داری و یقین داری که توبه کرده است. این یقین جایگاهش بالاتر از شک و گمان می باشد و کسی که با یقین وارد اسلام شده با شک، گمان و احتمال نمی توان او را از اسلام خارج کرد.این یک قاعده ی کلی است که اهل قبله آن را پذیرفته اند.

 تمام این جرمها و گناهان برای یک مسلمان در دنیا در حد گناهان کبیره یا صغیره باقی می مانند واگر شخص مسلمان یا مؤمن مرتکب هر یک از این جرمها شود که روشن و آشکار، باعث کافر شدن وی میشود اما، به دنبال ارتکاب جرم توبه کند و خودش را جزئی از جامعه ی مسلمین بداند و از صف آن ها جدانشود، چنین توبه ای از وی پذیرفته می گردد، و باز مثل مسلمین با او برخورد میشود. حتی اگر تمام جرمهای منافقین و سکولارزده ها را هم مرتکب شود باز، مثل یک مسلمان سکولارزده با آن ها برخورد میشود. اما، اگر بار دیگر همین جرم سنگین و مشخص را تکرار کردند و به عواقب دنیوی آن آگاه شده بودند و همان بار اول هنگام ارتکاب جرم،اتمام حجت رسولی شده بودند و عذری شرعی نداشتند، آنوقت عذر به جهل هم برایشان نمی ماند و مشمول حکم کسانی میشوند که آگاهانه، عمدی و با میل و اختیار خودشان مرتکب جرمی شده اند.

نکته ای که لازم است در این زمینه به آن اشاره شود زمان اقامه ی حجت نبوی بر شخص است. چون ممکن است شخص مرتکب جرم به این بزرگی شود، اما روزها و بلکه سالها طول بکشد تا کسی بیاید و حجت رسولی را به این شخص مسلمان برساند. در این صورت، فاصله ی زمانی رساندن این حجت نبوی به شخص مسلمان باعث تغییر حکم نمیشود، و این شخص مسلمان تا زمان رسیدن حجت رسولی به او باز در حکم مسلمانِ جاهلِ دارای عذر باقی می ماند، و اگر حجت نبوی به وی رسید توبه ی او پذیرفته میشود هر چند که توبه ی دروغینی هم باشد، و قبل از توبه بازبا داشتن چنان جرم سنگینی باز از دایره ی اسلام خارج نمیشود، هر چند که ساعتها و بلکه روزها، ماهها و سالها با چنین جرم سنگینی زندگی کرده باشد. مهم این است که چنین شخصی که دچار چنین جرمی شده حجت رسولی به او برسد، به جرم خود آگاه شود، آگاه شود به این که اگر دوباره آن را تکرار کند حد آن چیست؟ چه عواقبی در انتظار اوست؟ و تا زمانی که به این مرحله نرسیده این شخص باز هم جزو مسلمین حساب می شود و نمی توان او را از دایره ی مسلمین خارج کرد.

این یکی از همان نکات اصلی است که مسلمین در دیپلماسی و روش برخورد با مسلمینِ مجرم یادشان رفته و باید به آن ها یادآوری شود که این روش برخورد، این سنت اهل قبله دوباره در میان آن ها زنده شود و روش برخورد بهتری با مسلمینِ مجرمِ خطاکار داشته باشند که چنین گفتار و اعمال مجرمانه ای را مرتکب شده اند.

حالا  چه چیزی باعث می شود یک کافر پنهان، منافق و سکولارزده به یک کافر آشکار و مرتد تبدیل شود؟ یا به عبارتی دیگر چگونه سکولارزده، منافق، منافقین و دارودسته ی آن ها به کافر آشکار و مرتد و مرتدین تبدیل می شوند؟

به صورت مختصر می توان گفت که، هر قول و عملِ کفری که ابتدا آن را «آشکارا» در برابر قانون شریعت الله قرار دهد و به همراه این، این قول یا عملش او را «آشکارا» از جامعه ی مسلمین جدا کند و او را به عقب برگرداند، و این قول و عملش جز كفر «آشکار»، قابل تأويل به چيز ديگری نباشد، و این قول و عمل هم بر اثر آگاهی، علم و اختیار از طرف شخص مکلفی باشد و عذری شرعی نداشته باشد. همین. 

البته، شافعی ها صرفِ نیتِ کفر را هم مشمول ارتداد دانسته اند. نیت یعنی، مثلاً اینکه شخصی تصمیم قطعی داشته باشد که اگر در آینده فشار مسلمین از روی وی برداشته شد و قانون سکولاریسم حاکم شد، که می دانیم تحت عنوان آزادی شخصی، آزادی دین و غیره از او حمایت ‌می کند و کسی نمی تواند به او صدمه بزند، در این صورت، چنین شخصی می گوید آن زمان تصمیم می گیرد اگر زمینه فراهم شد مثلاً جزو یکی از احزاب سکولاریست می گردد، یا یهودی، نصرانی، مجوس و غیره می شود، یا اگر توانست و پایش به اروپا یا آمریکا باز شد در آینده دست از دین اسلام بکشد.

در نظر شافعی ها این تصمیم و نیت قطعی به کافر شدن در آینده، باعث کافر شدن وی در حال می شود. حتی تردید در این که در آینده کافر می شود یا نه، باز این هم باعث کافر شدن وی در حال می گردد، یا بگوید اگر در آینده این کار انجام شود من کافر می شوم. مثلاً اگر این شخص یا این گروه یا این حکومت دروغ گفت یا خیانت و دزدی کرد یا فلان کار را انجام داد من قانون شریعت الله را رها می کنم و عضو فلان حزب سکولار می شوم، یا یهودی، نصرانی و غیره می شوم؛ یا اگر کسی به من پناهندگی بدهد من نصرانی یا یهودی می شوم، یا اگر فلان حزب سکولار بتواند مرا به اروپا برساند من عضو همین حزب سکولار و کافر می شوم. یا بگوید اگر در آینده این کار انجام نشود من کافر می شوم. مثلاً اگر آب، برق و سایر امکاناتم را حکومت اسلامی تأمین ننماید و شکمم را سیر نکند من کافر می شوم و عضو فلان حزب سکولاریست، یهودی، نصرانی و غیره می شوم که این امکانات را برایم تأمین می کند و به من می دهد.

این شخص، اسلام خود را به کاری در آینده موکول می کند که اگر طبق میل وی پیش رفت یا نرفت این فرد کافر می شود. در هر صورت، رضایت به کفر باعث کافر شدن می گردد، چه این رضایت را به آینده موکول کند یا در زمان حال باشد، و این شخص در حال حاضر کافر می شود. دین و ایمان چیزی نیست که به خاطر فساد یا خوبی فلان گروه، فلان دسته، فلان اشخاص، فلان حکومت یا به خاطر خوبی و بدی  تمام دنیا از آن دست کشید. شافعی ها به این شیوه، صرفِ نیتِ کفر را باعث کافر شدن می دانند و چنین چیزی را مشمول حکم ارتداد می دانند.

البته، نیت چیزی نیست که دیگران بتوانند درمورد آن قضاوت کنند و تنها این مسأله را به مسلمین گوشزد می کند که مسلمین حواسشان باشد حتی نیتی نکنند که آن ها را مرتد نماید. اما، آنچه همه بر آن اتفاق نظر دارند ارتداد از طریق زبان و عمل (از طریق سخن و کردار) است. هر چند که، اگر موردی چون حاطِب رضی الله عنه وجود داشته باشد و مرتکب گفتار یا عملی ارتدادی شده باشد، باز هم باید با توجه به قرائن و دلایلی که می آورد، و با توجه به سابقه ی فردی وی، به قصد و نیت او از این رفتار نگریسته شود و به قصد و نیت این شخص از انجام چنین عمل یا گفتار کفری توجه شود.

خوب، دقت کنید دوستان ، گفتار یا عمل مثل این که شخص بگوید خدا این را گفته و یقین دارم که الله این را گفته اما، من این را قبول ندارم و چیز دیگری را قبول دارم. دقت کنید، گفتاری که باعث ارتداد می شود این است که شخص بگوید خدا این را گفته و یقین دارم که الله این را گفته، برایم آشکار و روشن است و یقین دارم که الله این را گفته اما، من این را قبول ندارم و چیز دیگری را قبول دارم.

مثلاً خدا گفته حکم باید بر اساس قانون شریعت الله باشد اما این فرد بگوید نه، حکم باید بر اساس دین سکولاریسم باشد یا یکی از مذاهب دین سکولاریسم که می خواهد باشد. یا حتی پایین تر و جزئی تر از آن، مثلاً بگوید من همه چیز اسلام را قبول دارم اما، این حرف خدا را مثلاً در مورد روابط خانوادگی، فرهنگی، اقتصادی، جزائی، حقوقی، آموزشی و غیره قبول ندارم، می داند که الله این ها را گفته اما می گوید قبول ندارم، یا این حرف خدا را در مورد حرام بودن شراب قبول ندارم، یا این حرف خدا را در مورد زنا قبول ندارم، یا خدا این را در مورد جزئی ترین مسائل مثل خوراک، راه رفتن، سلام کردن و سایر امور بسیار ریز و جزئی دیگر گفته و می گوید من می دانم و یقین دارم که خدا این را گفته اما، من این مورد بسیار ریز و جزئی را قبول ندارم. چنین شخصی بدون تردید با این سخن، از اسلام خارج می شود و این سخن او را به عقب برمی گرداند. این سخن باعث می شود که او را به عقب برگرداند، چون این سخن مال الان نیست، این سخن مال گذشته است، مال آن دنیای کفر است که قبلاً از آن به اسلام آمده است. این سخن او را به عقب برمی گرداند از این جلویی که آمده و تقدم و پیشرفتی که داشته او را به عقب برمی گرداند و عقب گرد می کند، همین یک سخن.

ببینید، الله تعالی در مورد کسانی که به بعضی از قانون شریعت الله ایمان دارند و به بعضی دیگر نه، چه می فرماید: «أَفَتُؤْمِنُونَ بِبَعْضِ الْكِتَابِ وَتَكْفُرُونَ بِبَعْضٍ ۚ فَمَا جَزَاءُ مَن يَفْعَلُ ذَٰلِكَ مِنكُمْ إِلَّا خِزْيٌ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا ۖ  وَيَوْمَ الْقِيَامَةِ يُرَدُّونَ إِلَىٰ أَشَدِّ الْعَذَابِ ۗ  وَمَا اللَّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ* أُولَٰئِكَ الَّذِينَ اشْتَرَوُا الْحَيَاةَ الدُّنْيَا بِالْآخِرَةِ ۖ  فَلَا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذَابُ وَلَا هُمْ يُنصَرُونَ» (بقره/85-86)، آیا به بخشی از (دستورات) کتاب (آسمانی) ایمان می‌آورید و به بخش دیگر از (دستورات آن) کفر می‌ورزید و قبول نمی کنید؟ برای کسی که از شما چنین کند، جز خواری و رسوائی در دنیا نیست، و در روز قیامت (چنین کسانی) به سخت‌ترین شکنجه‌ها برگشت داده می‌شوند و خداوند از آنچه می‌کنید بی‌خبر نیست.‏اینان همان کسانی اند که آخرت را به زندگی دنیا فروخته‌اند لذا، در شکنجه و عذاب آنان تخفیف داده نمی‌شود و ایشان یاری نخواهند شد

این، سرنوشت کسانی است که معتقد باشند الله حکمی را نازل کرده اما، تنها به بخشی یا جزئی از آن ایمان نداشته باشند. شخص معتقد باشد که الله قرآن را نازل کرده و محمد مصطفی صلی الله علیه و سلم از طرف همین الله آمده اما، این شخص به بخشی از قوانینی که الله فرستاده ایمان بیاورد اما به بخشی دیگر ایمان نیاورد و منکر شود و آن ها را رد کند. این ها مشمول «فَمَا جَزَاءُ مَن يَفْعَلُ ذَٰلِكَ مِنكُمْ إِلَّا خِزْيٌ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا ۖ  وَيَوْمَ الْقِيَامَةِ يُرَدُّونَ إِلَىٰ أَشَدِّ الْعَذَابِ»، خواری، پستی و رسوائی در دنیا و شدیدترین عذاب ها در قیامت می شوند. اما، اگر همین شخص بگوید همه را قبول دارم اما آن ها را انجام ندهد، دچار گناه شده است. نه این که همه را انجام ندهد بگوید بعضی از چیزها را انجام نمی دهم مثلاً فرد می گوید مشروب حرام است خدا گفته ولی مشروب می خورد اگر شخصی بگوید همه را قبول دارم اما این مواردی را انجام ندهد دچار گناه شده است و از اسلام خارج نمی شود؛ مثلاً بگوید می دانم الله گفته این حرام است و قبول هم دارم که حرام است اما آن را انجام می دهم.

خوب، در اینجا، دیگر صحیح نیست که بگوییم اگر با این 10 مورد یا 20 مورد یا 100 مورد یا فلان تعداد مخالفت شود شخص از دایره ی اسلام خارج می گردد، یا شخص با این چند مورد دچار نواقض اسلام می شود. دیگر اینجا معنی پیدا نمی کند، 10، 20، 30 یا چند مورد معنی پیدا نمی کند، چنین چیزی هیچ اساسی هم در میان ائمه و بزرگان این امت در قرون اولیه ندارد.

این صحیح است که امکان دارد در یک جامعه، مسلمین اولویتشان مبارزه با انحرافی باشد و در جامعه ای دیگر چیز دیگری باشد، یا مفاسد و مواردی وجود داشته باشند که در میان همه شایع باشند و مسلمین فعلاً بر روی این موارد انگشت بگذارند. در هر صورت، مسلمین هر منطقه ای متناسب با وضع موجود خودشان اولویت هایشان را تعیین می کنند و به نیازهای روزشان پاسخ مناسب می دهند. حالا، اگر شما تنها به چند موردی چسبیدی که چند روز پیش یا چند ماه پیش یا چند سال پیش نیاز تو بوده و الان نیاز تو چیز دیگری است و از نیازهای دیگر خود غافل شدی، در اینجا شما با تقلید نابجا مسیر را گم کردی، و نتوانستی خودت را متناسب با نیازهای روز خود آپدیت و به روز کنی، و می توان گفت تو به امروز و این جامعه تعلق نداری، تو مومیایی سخنگوئی هستی که مانع هم شدی.

به عنوان مثال، ممکن است در دوره ای در عربستان سعودی پس از تشکیل قدرت حکومتی، دقت کنید پس از تشکیل قدرت حکومتی، مشکل آن ها اصلاح اشتباهات مسلمین در مورد زیارت قبور، توسل غلط، ندانستن آداب صحیح طهارت و مواردی اینچنین بوده باشد، و این مشکل را با پشتوانه ی قدرت حکومتی که به دست آورده بودند و به سبک خودشان رفع کرده باشند و تمام شده باشد و گذشته باشد و می دانیم سال هاست از چنین پدیده هائی در عربستان خبری نیست. اما، عده ای هنوز به همین موارد چسبیده اند و از نیازهای روز جامعه و مفاسد روز جامعه ی خودشان غافل شده اند.

ساعت ها و بلکه روزها و سال های متمادی را به تکرار همین موارد برای ملت خودشان اختصاص می دهند و ده ها کتاب، شرح، صوتی و تصویری از طریق رسانه های مختلف و غیره در این زمینه ها ارائه داده اند در حالی که، سال های سال است حکومتی طاغوتی، خائن و غیر اسلامی دوباره بر سرزمین وحی حاکم شده که منبع تمام مفاسد اعتقادی، اجتماعی، اخلاقی، اقتصادی و غیره هم برای خود ملت عربستان شده و هم مصیبتی غیر قابل انکار برای تمام سرزمین های مسلمان نشین و مانعی اساسی در برابر مسلمین آزادی خواه و خادمی صادق برای کفار سکولار جهانی چون انگلیس، آمریکا و دیگران شده، و هر جا مسلمان آزادی خواهی کشته می شود یا گلوله های آل سعود در کشتار آن ها سهیم است یا دلارهای آن ها.

حالا، به نظر شما در چنین سرزمینی چسبیدن به چند مورد از منکرات حل شده تحت عنوان نواقض اسلام و رها کردن سایر موارد اساسی دیگر، خدمت به اسلام و مسلمین است یا خیانت و توطئه ای عظیم علیه مسلمین و مشغول کردن مسلمین به امور انحرافی؟ این همان توطئه ای است که سال های سال است از کانال سیستم فاسد آل سعود بر ملت ستمدیده و در حال فاسد شدن سرزمین وحی تحمیل می شود. روز به روز ملت را فاسدتر می کند.

هم اکنون هم در اکثر سرزمین های مسلمان نشین که نعمت اساسی حکومت اسلامی از آن ها برداشته شده و اکثر مسلمین از چنین نعمتی محروم هستند، پس از پذیرش اسلام مجمل و اسلام کلی از طرف مسلمین آن سرزمین، اولویت اساسی و زیربنائی آن ها تشکیل دادن حکومت اسلامی و از بین بردن حکومت های طاغوتی است که تنها و تنها از طریق وحدت، شورا و پرهیز از تفرق انجام می شود. قدرت حکومت اسلامی در منطقه ای مساوی است با از بین بردن تدریجی تمام مفاسدی که در طول قرون متمادی مسلمین به آن دچار شده و به آن آلوده شده اند. این، عروه و دستگیره ای است که مسلمین با از دست دادن آن دچار انواع مصیبت ها شده اند. اگر می خواهی جلو این همه مصیبت را بگیری و آلودگی ها را از بین ببری، اولویت نخست تو باید تشکیل چنین حکومتی باشد. اگر می خواهی جلو رسیدن آب مسموم را بگیری، راه آن بستن فلکه ی اصلی و راه آن از بین بردن حکومت های طاغوتی در جوامع مسلمین است.

اما، این نکته، وظیفه و اولویت مهم هم، پیش شرط آن این است که نباید ما قواعد بنیادین و زیربنائی شریعت الله را کنار بگذاریم و بچسبیم به سناریوهائی که از طرف دشمنان دانا و دوستان جاهل برای مسلمین چیده شده و مسلمین را به اولویت های درجه چندم و حتی امور انحرافی مشغول کرده اند.

باید دقت شود و به مسلمان رسانده شود که باید تسلیم هر چیزی شوند که به آن یقین پیدا کرده اند و یا در آینده یقین پیدا می کنند که از طرف الله آمده است، و این یعنی بزرگ ترین خدمت به دعوت، وحدت، تشکیل حکومت اسلامی در سرزمین هایی که از آن محروم اند و از میان رفتن تدریجی آلودگی های عقیدتی و رفتاری مسلمین.

علاوه بر این، شخص مسلمان باید متوجه این نکته ی اساسی و بسیار خطرناک شود که فرق نمی کند  و مهم نیست شخص مسلمان «آگاهانه»، عمداً و با میل خود کدام حکم و دستور الله و قانون شریعت الله را کنار می گذارد و آن را قبول نمی کند، و کوچک و بزرگ هم ندارد، مهم این است که نعوذ بالله، الله را در یکی از احکام آن جاهل می داند و خودش یا سایر مخلوقات را در این مورد عالم تر، عاقل تر، حکیم تر، دلسوزتر، با تدبیرتر و مفید تر از الله دانسته است و این یعنی، شریک قائل شدن برای الله و حتی توهین به الله. همین به تنهائی او را از دایره ی اسلام خارج می کند؛ هرچند که در مورد ریزترین و کوچک ترین دستورات الله در شریعت باشد، و هر چند که تمام عبادات دیگر را هم انجام دهد.

 الله تعالی چنین توهینی را هرگز نسبت به خودش نمی بخشد:«إِنَّ اللَّهَ لَا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَلِكَ لِمَنْ يَشَاءُ وَمَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلَالًا بَعِيدًا».همین یک مورد مخالفت باعث می شود تمام عبادات و اعمال خود را -هر کسی که خودش را مسلمان می داند- تمام اعمال خوب وی هم باطل شوند و بی ثمر، حتی فرقی نمی کند این کار نادرست را یک پیامبر انجام دهد یا هر شخص دیگری که باشد: «وَلَقَدْ أُوحِىَ إِلَيْكَ وَإِلَى ٱلَّذِينَ مِن قَبْلِكَ لَئِنْ أَشْرَكْتَ لَيَحْبَطَنَّ عَمَلُكَ وَلَتَكُونَنَّ مِنَ ٱلْخَٰسِرِينَ» و الله تعالی او را به خاطر همین توهین آشکارش در جهنم قرار می دهد. رسول الله صلی الله عليه و سلم فرموده است: “إِنَّ الرَّجلَ لیكَلَّمُ بِالْكَلِمَةِ مِنْ سُخْطِ اللَّهِ لایرَى بِهَا بَأْسًا فیَهْوِی بِهَا فِی نَارِ جَهَنَّمَ سَبْعِینَ خَرِیفًا”.

این کار خیلی خطرناکی است و نمی توان در آن سهل انگاری کرد. در این زمینه، کسی نمی تواند آن را دست کم بگیرد، کسی نمی تواند سهل انگاری کند، این چیزی نیست که قابل شوخی کردن باشد این ریسک و قماری نیست که در آن شرکت کنی و احتمال بدهی، کل آن را باخته، کل آن نابودی است.

در این زمینه، چگونگی برخورد صحابه با منکرین زکات می تواند نمونه ی عینی باشد. منکرین با وجود انجام سایر عبادات، به دلیل انکار همین یک حکم الله، مثل سایر مرتدین با آنان برخورد شد، یعنی با آن هایی که تنها و تنها یک حکم الله را منکر شده بودند و آن را قبول نداشتند، به همان شیوه ای با آن ها برخورد شد که با کسانی برخورد می شد که کل قانون شریعت الله را کنار گذاشته بودند و خودشان حتی ادعای پیامبری هم داشتند. با همه یکسان برخورد شد.

 پس، انکار یک حکم شریعت الله مساوی است با انکار کل قانون شریعت الله. حکم الله در یک مورد با سایر موارد فرقی نمی کند. حکم الله را در یک مورد نپذیرفتی و حکم دیگری را جای آن گذاشتی یعنی، الله در این مورد حکیم، دلسوز، عالم و آگاه به وضع الان ما نیست بلکه، خودم، دیگران یا فلان حزب کافر سکولار اینگونه هستند و حتی، اگر این تنها حکم را هم برای صدر اسلام قبول کنی اما، برای الان مناسب نبینی و آن را قبول نکنی، در واقع می گویی که الله تعالی نعوذ بالله برای 1400 سال پیش عالم و حکیم بوده و حکم آن به درد آن زمان خورده اما، الان الله تعالی عالم، دانا، حکیم و دلسوز نیست و قوانین آن به درد الان نمی خورد؛ این حلال و حرام دین اسلام برای تا روز قیامت نیست بلکه برای برهه ای خاص از زمان است که گذشته و تمام شده است، این کفر آشکاری است که شکی در آن نیست.

در رِدّه، چیزی به نام رِدّه ی اصغر و رِدّه ی اکبر وجود ندارد. ردّه، ردّه است. حالا، ممکن است مال یکی (مُغَلّظِه) تند و شدید باشد و مال یکی دیگر (مجرّده) و ساده. یکی برود یهودی یا نصرانی یا سکولاریست شود و کاری به کار کسی نداشته باشد، به کسی آزار نرساند؛ یا یکی از حلال های الله را حرام کند یا یکی از حرام های الله را حلال نماید (حرامی را حلال و حلالی را حرام کند). مثل کسی که واجب بودن نماز را انکار کند و کاری به کار کسی نداشته باشد و به کسی آزار و اذیت نرساند به او می گوییم مجرده یا ساده، و ارتداد او ساده است؛ یا شخص جزو یکی از این کفار آشکار شود و شروع کند به دعوت منفی و ایجاد جنگ روانی علیه اسلام و مسلمین، یا شروع کند به جنگیدن با مسلمین و جلوگیری کردن از تطبیق قانون شریعت الله و خودش را تبدیل کند به یک مانع که باید برداشته شود یا حتی تبدیل شود به «أَئِمَّةَ الْكُفْرِ» یعنی پيشوا و امام و سرِ كفر، و یا تبدیل شود به یکی از اهرم ها و نگهدارنده های «أَئِمَّةَ الْكُفْرِ» و یا دشمن صائلی شده باشد که چاره ای جز دفع آن نباشد. در هر دو صورتِ ساده و شدید آن، حکم ردّه یکی است، هرچند ممکن است در چگونگی برخورد با این ها، و چگونگی دفع این ها، متناسب با میزان خطری که ایجاد می کنند اولویت بندی هایی شود.

نکته ی اساسی که در اینجا لازم است به آن توجه شود این است که، این برگشتنِ آگاهانه و اختیاری اشخاص تفاوت بنیادینی با تأویل یا اجتهاد فلان عالم یا فلان مذهب از منابع شرعی دارد. هر کدام از این مذاهب و مجتهدین می گویند ما به قانون شریعت الله ایمان و یقین داریم. ظاهرا آن ها چنین چیزی می گوید؛ آن ها می گویند ما به قانون شریعت الله ایمان و یقین داریم اما، به نظر ما منظور الله تعالی از این آیه این است، یا منظور رسول الله صلی الله علیه و سلم از این سخن چنین می باشد و دیدگاه، تأویل و تفسیر جداگانه ای از آیه، روایت، حدیث پیامبر صلی الله علیه و سلم یا رویدادهای تاریخی دارند.

 بدون شک، یکی از این آراء صحیح بوده و سایر آراء صحیح نیستند، اما چون شورای واحدی وجود ندارد در نتیجه، امت واحدی هم وجود ندارد و اجماع واحدی هم به وجود نمی آید تا رأی واحدی را این اجماع به مسلمین ارائه دهد، برای همین تا آن زمان این اختلاف ادامه پیدا می کند و این اختلاف در اجتهادات مذاهب و فرق موجود در دایره ی اسلام و اختلاف در تأویلات آن ها، هرگز مخالفت با فلان آیه یا فلان فرموده ی رسول الله صلی الله علیه و سلم نیست، بلکه مخالفت با برداشت، تفسیر و تأویل دیگران از همان آیه یا روایت می باشد. پس، مخالفت با اجتهادات و تأویلات انسان از قرآن و سنت به معنی مخالفت با خود قرآن و سنت رسول الله صلی الله علیه و سلم نبوده و نیست. این نکته ای است که باید خیلی به آن دقت شود.

مثال این ها، همچون گروهی است که یک نقشه ی گنج دارند و همه می خواهند به آن برسند و تمام تلاششان هم بر این است که به آن دست پیدا کنند اما، هر کدام به شیوه ی خودش نقشه را می خواند و آن را تفسیر می کند و بر اساس همین برداشت خودش نهایت تلاش خود را می کند که به گنج برسد و مسیری جدا از دیگران را برای رسیدن به این هدف انتخاب می کند. می خواهد از مسیری که خودش درست می داند و همان چیزی که از نقشه فهمیده از همان مسیر برود.مشخص است که مسیرهای مختلفی به وجود می آید اما، هدف همه ی آن ها یکی است.

مشخص است که همه به گنج نمی رسند، چون گنج یک جاست و این ها هر کدام به مسیری رفته اند. مهم در اینجا این است که ما این ها را کسانی می دانیم که به گنج یقین دارند و تمام تلاششان هم بر این است که به آن برسند، اما خیلی از آن ها مسیر را اشتباه می روند و کسی هم نیست که آن ها را راهنمایی کند. شورای اولی الامری نیست که با اجماع واحدی همه را به سمت درست راهنمایی کند، برای همین، هر کدام با اعتقادی راسخ همان مسیری را جهت کشف حقیقت و دست یابی به گنج می رود که به آن اعتقاد و یقین دارد.

خوب، حالا این کجا و این که کفار یهودی، نصرانی، مجوس، صابئی و سکولار می گویند کجا؟ این کفار یا می گویند اصلاً قرآن و سنت و وجود گنج را قبول نداریم یا می گویند هیچ یک از قوانین شریعت و یا بخشی از قوانین شریعت الله را در امور زندگی دنیوی انسان ها قبول نداریم.

یا یک مذهب و مجتهد در مورد چگونگی اجرا کردن فلان حکم با مذهب و تفسیر دیگر اختلاف دارد اما، شخص کافر چه اهل کتاب یا شبه اهل کتاب باشد یا شخص کافر سکولار مثل کومله ها، دمکرات ها، دارودسته ی مسیلمه ی کذاب فعلی کُردها اوجالان، پارتی ها، یکیتی ها و غیره اصلاً خود حکم الله را قبول ندارند چه برسد به چگونگی اجرا کردن آن. یک مذهب و یک مجتهد در مورد چگونگی اجرا کردن این حکم با مذهب و تفسیر دیگر اختلاف دارد اما، این ها خود حکم الله را قبول ندارند نه چگونگی اجرا کردن آن را.

زمانی که شخص می داند و یقین دارد که اهل کتاب، شبه اهل کتاب و سکولارها کافر هستند اما می گوید من یهودی، نصرانی، مجوس یا سکولارم، یا دقیق تر زمانی که شخص می گوید من کومله، دمکرات، پ.ک.ک، پارتی، یکیتی و سایر احزاب سکولار هستم یا یکی از این ها هستم، چنین شخصی بر کافر بودن خود تأکید کرده و بر کافر بودن خودش گواهی داده: «وَشَهِدُوا عَلَىٰ أَنْفُسِهِمْ أَنَّهُمْ كَانُوا كَافِرِينَ»، شاهدی دادند بر نفس خودشان که کافرند. آشکار است که کافرند، این هم می گوید من هم یکی از آن ها هستم. ظاهر، این را می گوید و نیت و قلب او می ماند برای قیامت و کاری به قضاوت انسان ها در دنیا ندارد. ظاهر او این است که شاهدی می دهد «وَشَهِدُوا عَلَىٰ أَنْفُسِهِمْ أَنَّهُمْ كَانُوا كَافِرِينَ» که کافرند، جزو همین گرو ها هستند. وقتی می گوید کومله، دمکرات، پ.ک.ک و یکی از این ها و یکی از این احزاب سکولار هستم. خودش شاهدی می دهد که من کافرم. وقتی می گوید یهودی، نصرانی، مجوس و صابئی هستم یعنی کافرم، خودش شاهدی می دهد.

خوب، در مورد عمل هم می توان به کسی اشاره کرد که به میل خودش وارد صف کفار آشکار شده و در صف کفار آشکار علیه مسلمین می جنگد، یا جزو آن ها و تابع قوانین آن ها شده و به میل خودش دین آن ها را پذیرفته، یا علاوه بر آن علیه مسلمین هم می جنگد، یا در یکی از احزاب سکولاریست عضو شده و طبعاً متعهد به قوانین آن حزب گردیده، یا مثل کسی که وارد یهودیت یا نصرانیت می شود. یا کسی که به میل خود قرآن را در کثافت می اندازد، یا کسی که به میل خودش به قرآن شلیک می کند. این اشخاص هر چند که چیزی هم نگویند یا دروغ ها و بهانه هائی هم سر هم کنند با همین اعمالشان از دایره ی اسلام خارج می شوند.

دیده ایم که عده ای به احزاب کافر آشکار سکولاری چون کومله ها، دمکرات ها، پ.ک.ک ها، پارتی ها و غیره به بهانه های مختلف جذب شده اند و افراد به این احزاب کافر ملحق می شوند که مثلاً مردم بتوانند به زبان خودشان بخوانند و بنویسند، یا به جای یک کافر خارجی یک کافر مرتد سکولار محلی بر مردم حاکم شود، دقت کنید دوستان، یا مثلاً مردم را در توهم نگه می دارند که فقر را از بین می برند، همان کاری که در عرض بیست و خرده ای سال در کردستان عراق مشاهده کردیم و غیر از فساد، نکبت، بی بندوباری، ظلم، بی عدالتی، دزدی و چپاولکاری کار دیگری برای این ملت نکردند. این ها آزادی و بی بندوباری دین سکولاریسم را حاکم می کنند و ده ها توطئه و دروغ دیگر که در زیر شعارهای دموکراسی، آزادی، جامعه ی مدنی و غیره قایم کرده اند.

در هر صورت، کسانی را به همین بهانه ها که بیایید به زبان خودتان بخوانید، بیایید کافر مرتد محلی هم زبان خودمان را به جای دیگران بر خودمان حاکم کنیم و آن همه خون بدهیم، با همین توهمات و ظلم ها آن ها را نگه می دارند.

می دانیم که تمام این دروغ ها، تمام این توطئه ها و راهکارها، راهکارها و دروغ های منافقین و سکولارزده هاست و سکولارزده ها را هم با این توهمات به سوی خودشان جلب می کنند. در هر صورت، این ها را به طرف خودشان می کشانند و مثل خودشان، کافر آشکارشان می کنند.

روشن است، در هر صورت، جرم کافر شدن بسیار بالاتر از محرومیت از خواندن به زبان مادری یا حاکمیت یافتن یک کافر و مرتد هم زبان است که بدتر از دیگران بوده و این اصلاً هیچ توجیهی ندارد. چه توجیهی می تواند داشته باشد یک مسلمان بگوید یک کافرِ مرتدِ سکولار را که هم زبان من است بیاورم، خون و جان بدهم که این کافرِ مرتدِ سکولار که ثابت کرده در کل تاریخ بدتر از طاغوت های غیر بومی و غیر محلی بوده را با خون خود بر خودمان حاکم کنیم. چرا؟ چون هم زبان من است. این ها چنین کاری را انجام می دهند.

این ها ممکن است با زبان چیزی بگویند و در عمل چیز دیگری باشند. معیار، در اینجا عملی است که انجام می دهند. این ها عملاً خودشان را با پیوستن به احزاب کافر سکولار، کافر می کنند و مهم نیست مثل طرفداران مسیلمه ی کذاب یا سجاع و سایر پیامبران دروغین به بعضی از اسلام هم عمل کنند یا خیر. آن ها که عمل می کردند، تمام پیامبران دروغین دوره ی رسول الله صلی الله علیه و سلم به بخش زیادی از شریعت اسلام هم عمل می کردند در حالی که، این مسیلمه های کذاب کنونی مثل اوجالان به این هم عمل نمی کنند.

خوب، این یک نکته، نکته ای دیگر در این جریان ارتداد و مرتد شدن بازی دیگری است که عده ای درمی آورند.  عده ای از مرتد شدن به عنوان یک ابزار در جنگ روانی علیه مسلمین استفاده می کنند. یعنی ابتدا می گویند ما مسلمان شدیم اما، به همه اعلام می کنند که ما دست از اسلام یا این گروه کشیدیم و می گویند مثلاً ما داخل این ها بودیم و از نزدیک این ها را بررسی کردیم و دیدیم این ها چه هستند؛ اما، به این دلایل دست از اسلام کشیدیم و آن را مناسب ندیدیم بلکه، مثلاً دین سکولاریسم، یهودیت، نصرانیت، مجوسیت و غیره را بهتر تشخیص دادیم، یا تمام چیزهائی که هم اکنون عده ای عملاً در حال انجام آن هستند.

این می تواند جنگ روانی و تهدیدی نرم برای عقیده و باورهای دینی مسلمین و در برابر، تبلیغی برای دین سکولاریسم و سایر کفار آشکاری باشد که این ها به آنان پیوستند. این جنگ نرم و روانی زیرکانه، بخصوص می تواند تهدیدی برای تازه مسلمانان یا مسلمین نا آگاه، ضعیف الایمان و بدبین کردن آن ها و سایر مردم که از دور اسلام را نگاه می کنند و بدبین کردن آن ها نسبت به اسلام محسوب شود.

این ها می توانند به عنوان مانعی باشند و تبلیغات آن ها برای دیگرانی که در حال تماشای اسلام هستند باعث شود که نگرش مثبتی نسبت به اسلام نداشته باشند. این ها معمولاً از درون مسلمین به چنین بازی هایی دست نمی زنند بلکه، کفار آشکاری هستند که از خارج از دایره ی مسلمین، این بازی ها را درمی آورند. پس، این بازی مال یک مسلمان یا حتی یک منافق سکولارزده هم نیست، این مال آن هاست، کفار آشکاری که خارج از دایره ی اسلام هستند.

الله تعالی در این مورد، آشکارا هشدار می دهد و این جنگ روانی را به عنوان یک خطر گوشزد می کند: ‏«وَقَالَتْ طَائِفَةٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ آمِنُوا بِالَّذِي أُنْزِلَ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَجْهَ النَّهَارِ وَاكْفُرُوا آخِرَهُ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ‏» (آل عمران/72)، جمعی از اهل كتاب گفتند: بدانچه بر مسلمانان نازل شده است، در آغاز روز ايمان بياوريد و در پايان روز بدان كافر شويد، تا شايد (از قرآن پيروی نكنند و از آن) برگردند. این ها خودشان خارج از دایره ی اسلام هستند. «لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ‏» تاکتیکی است برای این که مسلمانان برگردند،  این ها را به عنوان یک بازی و ابزار در نظر گرفته اند. «لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ‏» تا شاید مسلمانان برگردند. مسلمانانی را که این همه جلو آمده اند این ها را برگردانند و مثل خودشان کافر بکنند.

این سناریویی جهت ایجاد جنگ روانی و نرمی است که هم اکنون هم برای از بین بردن وحدت دینی مسلمین، ایجاد تفرق و پراکندگی بیشتر در میان مسلمین، تفرق و چند دستگی عقیدتی و فکری، ایجاد هرج و مرج دینی و بدبینی نسبت به دین اسلام و قانون شریعت الله در حال اجراست، و به شیوه های مختلف و از کانال های مختلف اداره می شود و ادامه دارد. چیزی نیست که بگوییم منقطع شده باشد. این روشی است که دشمنان سعی دارند به ایمان مسلمین حمله کنند و ایمان مسلمین را تضعیف نمایند، این روشی است که دشمنان سعی می کنند در میان مسلمین تفرق و چند دستگی به وجود بیاورند. این ها می خواهند از طریق این سناریوها و نقش بازی کردن ها به وحدت مسلمین ضربه بزنند و باعث فشل و ريختن ابهت مسلمين نزد دشمنانشان شوند.

نکته ی جالب این اسلام آوردن و مرتد شدن پیاپی کفار اهل کتاب، مشرکین و سکولاریست هائی که حرف این ها را گوش می دادند و اسلام می آوردند و بعد کافر می شدند این است که حکومت اسلامی رسول الله صلی الله علیه و سلم با تمام قدرت و تمکینی که داشت باز حکم مرتدین را بر این شهروندان جامعه ی اسلامی تطبیق نمی دهد و بازی های آنان را با روشنگری، جنگ روانی و نرم و محل نگذاشتن و به آن ها و اهمیت ندادن جواب می دهد. اصلاً از چنین چیزی که آن ها انجام می دهند مسخره اش می آید. چرا؟ چون، این ها اصلاً حرکتی نکردند و به جلو نیامدند بلکه، سرجایشان بودند و تکان نخوردند پس برگشتی هم در کار نبوده است. این ها خودشان را مسخره کرده اند. اما نکته ی ظریف این سناریو این است که ثابت شود که این ها اصلاً حرکتی نکرده اند و اصلاً تکانی نخورده اند و به جلو نرفتند و سرجایشان ثابت هستند و این هایی که می گویند ما از یک جای دیگری برمی گردیم دروغ می گویند. به همه ثابت شود که این ها دروغ می گویند این ها اصلاً تکان نخورده اند و سفری نکرده اند تا ادعا داشته باشند که ما برگشتیم، تو اصلاً نرفتی تا برگردی.

خوب، نکته ی دیگری که در این رابطه می توان اشاره کرد انگیزه های کسانی است که واقعاً مرتد شده اند نه این که مثل این ها بازی دربیاورند مثل این مسخره ها.  انگیزه های کسانی که واقعاً مرتد شده اند. باید بفهمیم دقیقاً انگیزه های آن ها چیست؟

انگیزه های آن ها دقیقاً همان انگیزه های متنوع و دلایلی است که در درس قبلی در مورد شناسائی منافقین و سکولارزده ها به آن اشاره کردیم. مثل انگیزه های فردی- روانی، انگیزه های اجتماعی- سیاسی و انگیزه های اقتصادی، فرهنگی و غیره که لازم نمی بینم در اینجا دوباره به آن ها اشاره کنم و از دوستان جدید دعوت می کنم به درس قبلی مراجعه نمایند تا دقیقاً بفهمند انگیزه های مرتدین از ارتدادشان چه چیزی می تواند باشد.

 البته، عادی است که انگیزه های دارودسته ی منافقین با مرتدین یکی باشد؛ چون، مرتدین شکل تکامل یافته ی همان منافقین و سکولارزده ها هستند. مرتدین، منافقین و سکولارزده هایی هستند که از جایی به جای دیگری تغییر مکان داده اند، از یک قطار، سوار یک قطار دیگری شده اند و این تغییر مسیر ماهیت آن ها را تغییر نداده است. برای همین است که شناخت ماهیت درونی و رفتاری آن ها در قران و سنت صحیح یعنی آگاهی بر وضع موجود آن ها و چگونگی برخورد با آن ها در زمان حال.

برای همین باید دقت شود که بحث های ما از جمله موضوعات عقیدتی- تاریخی است که کارکردهایی سیاسی- اجتماعی برای تنظیم روابط فردی- اجتماعی و جوامع اسلامی در بردارد و از جمله مواردی است که تاریخ را به امروز می آورد، این نکته ی خیلی مهمی است. با شناخت آنچه که از صفات این ها در منابع شرعی آمده، ما تاریخ آن ها را در قرآن و در قرون گذشته به امروز می آوریم و همچون یک ابزار از آن استفاده می کنیم. این یکی از دلایل اهمیت و ضرورت بحث هایی است که ما در پیش گرفته ایم.

خوب، الان خواهران و برادران مسلمانم باید بتوانند جواب دهند که معیار برای ارتداد و مرتد شدن مسلمین چیست؟  چون وقتی می گوییم مرتد شدن مسلمین و نمی گوییم مرتد شدن منافق یا سکولارزده ها؛ ما قبلاً این ها را جزو مسلمین حساب کردیم. معیار برای ارتداد و مرتد شدن مسلمین چیست؟

بله، به صورت خلاصه و مختصر می توان گفت انکار کردن آگاهانه، عمدی و اختیاری یکی از احکام آشکار دین اسلام. دقت کردید دوستان، فرد آگاهانه، عمداً و به میل خودش یکی از احکام آشکار دین اسلام را که برای او آشکار بوده است. چون، ممکن است برای دیگران آشکار بوده باشد برای این فرد آشکار نبوده، اما حالا برایش آشکار شده، یقین پیدا کرده که این، یکی از احکام دین اسلام  است، اما، او آگاهانه، عمداً، به میل خود و اختیاری آن را انکار می کند. این معیار ارتداد چنین مسلمانی است. چون اسلام ناقص از کسی قبول نمی شود، به قول سید رحمه الله یا اسلام کامل یا هیچ چیز.

حالا، این مسأله را قبلاً هم گفتم خیلی ضروری است، کسی یکی از احکام شریعت الله یا کل شریعت الله را که برایش مسلم، روشن، آشکار، ثابت و مشخص شده که قانون شریعت الله است و از طرف الله آمده، اما با این وجود، آن را کنار می زند و چیز دیگری را جای آن می گذارد. الله تعالی می فرماید:

• «‏آمَنَ الرَّسُولُ بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ وَالْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آمَنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْ رُسُلِهِ وَقَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ‏» (بقره/285)، فرستاده و رسول، معتقد است به تمام آنچه از سوی پروردگارش بر او نازل شده است و مؤمنان (نيز) بدان باور دارند. همگی به خدا، فرشتگان او، كتاب های وی و پيغمبرانش ايمان داشته (و مي‌گويند:) ميان هيچ يك از پيغمبران او فرق نمی‌گذاريم و می‌گويند: شنيديم و اطاعت كرديم «سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا». پروردگارا! آمرزش تو را خواهانيم، و بازگشت به سوی توست «رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ‏».

 این صفت مسلمین است. هر چه از طرف الله تعالی آمده، این ها چه می گویند فقط یک واکنش دارند: شنيديم و اطاعت كرديم«سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا»؛ به محض این که فهمیدند از طرف الله تعالی آمده شنیدیم و اطاعت کردیم«سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا»، حتی، اگر حکمت این اطاعت کردن و حکم الله را ندانند.

آن ها به الله اعتماد پیدا کردند در نتیجه حرف هایش را هم قبول دارند. حکمت های خیلی از آیات هست، خیلی چیزها در مورد خیلی از آیات و روایات رسول الله صلی الله علیه و سلم هست که الان ما آن ها را متوجه شده ایم علم آن ها را به اصطلاح از طریق تجربه، علم و دانش آن ها را تجربه کرده و ثابت نموده است در حالی که هیچ کدام از صحابه این را نمی دانستند. ولی واکنش ما به هر چه از طرف الله آمده بدون این که با آن کلنجار برویم این است که «سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا» شنیدیم و اطاعت کردیم «بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ». هر چیزی که از طرف پروردگار نازل شده است. «وَالْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آمَنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِه»کل مؤمنان هم به همه ی آن اعتقاد دارند، همگی به آن اعتقاد دارند.

• و در آیه دیگری می فرماید: «‏يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا آمِنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَالْكِتَابِ الَّذِي نَزَّلَ عَلَى رَسُولِهِ وَالْكِتَابِ الَّذِي أَنْزَلَ مِنْ قَبْلُ وَمَنْ يَكْفُرْ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلَالًا بَعِيدًا‏» (نساء/136)، ‏ای كسانی كه ايمان آورده‌ايد! به خدا و پيغمبرش و كتابی كه بر پيغمبر نازل كرده و به كتاب هائی كه پيش‌تر نازل نموده است (که تحريف و نسيان در آن ها صورت نگرفته بود) ايمان بياوريد. و هر كس كه به خدا، فرشتگان، كتاب های خداوندی، پيغمبرانش و روز رستاخيز كافر شود (و يكی از اين ها را نپذيرد) واقعاً در گمراهی دور و درازی افتاده است. «وَمَنْ يَكْفُرْ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ»، بله او کتابش را فرو فرستاده به هیچ چیز آن نباید کفر بورزید و بگویید آن را قبول ندارم، قبول ندارم یعنی پوشاندن آن.
• و در جای دیگری می فرماید: «إِنَّ الَّذِینَ یَکْفُرُونَ بِاللّهِ وَرُسُلِهِ وَیُرِیدُونَ أَن یُفَرِّقُواْ بَیْنَ اللّهِ وَرُسُلِهِ وَیقُولُونَ نُؤْمِنُ بِبَعْضٍ وَنَکْفُرُ بِبَعْضٍ وَیُرِیدُونَ أَن یَتَّخِذُواْ بَیْنَ ذَلِکَ سَبِیلاً* أُوْلَئِکَ هُمُ الْکَافِرُونَ حَقّاً وَأَعْتَدْنَا لِلْکَافِرِینَ عَذَاباً مُّهِیناً» ‏(نساء/۱۵۰-۱۵۱)، کسانی که به خدا و پیغمبرانش ایمان ندارند و می‌خواهند میان خدا و پیغمبران جدائی بیندازند و می‌گویند که به برخی از پیغمبران ایمان داریم و به برخی دیگر ایمان نداریم، هدف آن ها از این که به برخی از پیغمبران ایمان دارند و به برخی دیگر ایمان ندارند چیست؟ می خواهند میان کفر و ایمان، بعضی از دستورات الله با بعضی دیگر، بخشی را قبول می کنند و بخشی را نمی پذیرند. می‌خواهند میان آن (کفر و ایمان) راهی برگزینند (و معجون و چیز جدیدی درست کنند).‏ «وَیُرِیدُونَ أَن یَتَّخِذُواْ بَیْنَ ذَلِکَ سَبِیلاً» آنان که می گویند «نُؤْمِنُ بِبَعْضٍ وَنَکْفُرُ بِبَعْضٍ» به بعضی از آن ها ایمان داریم اما به بعضی دیگر ایمان نداریم. می خواهند در این وسط یک راه جدید و (معجون جدیدی) درست کنند. الله تعالی می گوید: آنان همگی بی گمان کافرند، «أُوْلَئِکَ هُمُ الْکَافِرُونَ حَقّاً»، و ما برای کافران عذاب خوارکننده‌ای فراهم آورده‌ایم «وَأَعْتَدْنَا لِلْکَافِرِینَ عَذَاباً مُّهِیناً».

بله، کسانی که می خواهند از اسلام و سکولاریسم، سوسیالیسم، لیبرالیسم، از فلان عقاید، هم چیزی از اسلام بگیرند و هم چیزی از دموکراسی، لیبرالیسم، و سوسیالیسم و این ها بگیرند، چکار می کنند؟ معجون جدیدی درست می کنند. شما همین الان زندگی آن ها را نگاه کنید، یک معجون است. معجون مختلفی است که هم اسلام در آن وجود دارد هم سکولاریسم و هم کفر در آن هست، همه چیز در آن وجود دارد. چون آن ها می خواهند چنین راهی را انتخاب کنند. الله می گوید هدفشان همین است. می گویند ما سکولاریسم را هم قبول داریم اسلام را هم قبول داریم، هدفشان همین است «یَتَّخِذُواْبَیْنَ ذَلِکَ سَبِیلاً». می خواهند بین این دو تا راه جدیدی را انتخاب کنند. راه دیگری را انتخاب کنند.

این ها نمونه آیه هائی هستند که از مسلمین می خواهند به طور کامل تسلیم تمام آنچه شوند که الله نازل کرده است. مسلمین باید «سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا» داشته باشند. یعنی شنیدیم و اطاعت کردیم، همین. و نمی توانند بعضی را قبول کنند و بعضی را نه. اگر این کار را کردند: «أُوْلَئِکَ هُمُ الْکَافِرُونَ حَقّاً» یعنی، بدون شک و گمان هر کسی که این کار را بکند همه ی آن ها کافرند.

این در مورد انکار کردن یکی از احکام «آشکار» دین اسلام است. متوجه شدید؟، یکی از احکام «آشکار» دین اسلام که برای این شخص «آشکار» و روشن شده که حکم«آشکار» دین اسلام است اما این مسلمان آن را انکار می کند که می داند احکام«آشکار» دین اسلام است.

 مذاهب و فرق معروف به اهل سنت، انکار کردن مسائل فقهی مذهب را باعث ارتداد نمی دانند. یعنی سر مذهب ها و شاگردان اولیه ی آنان گفته اند اگر کسی اجتهاد خودشان یا اجتهاد فلان مذهب را انکار کند باعث ارتداد وی نمی شود، هر کسی که این کار را انجام دهد مرتد نمی شود. از نظر این ها سخن هر کسی قابل رد و پذیرش است، الّا آنچه که رسول الله صلی الله علیه و سلم آورده است. در این صورت، مخالفت با اجتهادات فلان مذهب، مخالفت یک انسان است با یک انسان دیگر، نه مخالفت انسان با الله تعالی. این نکته ی خیلی مهمی است که باید به آن دقت شود.

این قاعده ی کلی این سر مذهب ها بوده هر چند که سال ها و قرون بعدی به آن عمل نشده و هزاران مسلمان در ری، قزوین، خراسان، بغداد و سایر سرزمین های مسلمان نشین صرفاً به دلیل مخالفت با رأی حنفی، شافعی، حنبل و غیره به قتل رسیده اند و فجایعی که تاریخ آن ها را همه می دانیم و تاریخ این جنگهای برادر کشی و داخلی را به عنوان لکه ی ننگی برای مسلمین ثبت کرده است.

البته، شیعیان 12 امامی هم انکار مسأله ی ضروری مذهب تشیّع را باعث ارتداد نمی‏ دانند. این را محمدباقر خوانساری یا (میرکبیر)، در کتاب مناهج المعارف یا فرهنگ عقائد شیعه می آورد. شیعیان 12 امامی بر این باورند چنانچه انکار ضروریات مذهب از اصول و ارکان مذهب شیعه باشد، فقط موجب خروج از مذهب شیعه است نه خروج از دین اسلام. شهید ثانی هم مخالفت با اجماع را مصداق انکار ضروریات نمی‏داند. یعنی مصداق انکار ضروریات دین نمی داند، مگر این که مسأله‏ای که بر آن اجماع اقامه شده، از ضروریات دین به شمار بیاید. علاوه بر آن، چیزی هم که بر آن اجماع شده به عنوان ضرورت دین بر آن اجماع شده، باید توسط اهل حَلّ و عقد از مسلمانان تحققّ پیدا کرده باشد و این اجماع توسط  اهل حل و عقد کل مسلمین روی آن اجماع شده باشد. وقتی کسی چنین چیزی را انکار کند. آن ها این را باعث انکار ضروریات دین و قانون شریعت الله و دین اسلام می دانند نه چیزی که مربوط به ضرورت مذهبشان باشد.

در این صورت، در مذهب شیعه، انکار یکی از ضروریات مذهب و انکار اجماعی که ناشی از مذهب باشد را باعث ارتداد شخص نمی داند بلکه، تنها انکار کردن ضروریات دین را باعث ارتداد می داند.

این همان چیزی است که تمام سر مذهب ها و فرقِ میانِ مسلمین بر آن اتفاق نظر دارند. هر چند که متأسفانه در میان تمام فرق عده ای از پیروان آن ها از چنین قواعدی دوری کرده اند و باعث انحرافات و ذلت هائی برای خود و سایر فرق هم شده اند.

خوب، الان می رسیم به مراحل اثبات جرمِ شخصِ متهم و شروطِ تکفیر 

قبلاً عرض کردیم، اصل بر این است که شخص نمازخوانی که قبله ی ما را قبول دارد و ذبیحه ی ما را می خورد مسلمان است، و از تمام مزایای مسلمین بهره مند می شود مگر اینکه خلاف آن ثابت شود: مَنْ صَلَّى صَلاتَنَا وَاسْتَقْبَلَ قِبْلَتَنَا وَ أَكَلَ ذَبِيحَتَنَا فَهُوَ الْمُسْلِمُ، لَهُ مَا لَنَا وَعَلَيْهِ مَا عَلَيْنَا. علاوه بر آن،عرض کردیم که ارتداد و مرتد شدن جرم است، آنهم سنگین ترین جرمی که یک مسلمان مرتکب آن می شود، و مربوط می شود به حدود و حدود هم ارتباط تنگاتنگی با قضاوت دارند.

اسلام برای به وجود آوردن بهداشت قضائی در جامعه، اسلوب، چهارچوب، مراحل و کانالهای خاصی را برای اثبات جرم، صدور احکام قطعی، و در نهایت اجرای حکم ارائه داده است و چون مرتد شدن سنگین ترین جرمی است که شخص مسلمان مرتکب آن می شود، برای همین در مواردی که الله علم آن را به همه نداده، و علمش حالت عمومیت ندارد، و پرونده ی شخص هم سنگین تر است و سیر قضائی و صدور حکم آن هم پیچیده و سنگین است، و همین طوری نمی توان مثل حکم دزدی یا آدم ربائی، مشروب خواری، قصاص و موارد مشابه حکم صادر کرد، فیلترها و مراحلی را جهت اثبات جرم، صدور حکم و اجرای حکم قرار داده که نیاز به تخصص ویژه در این زمینه ی قضائی دارد.

حالا، در این سیستم قضائی که هم حالت عمومیت دارد، و هم حالتی خاص و تخصصی و مربوط به قضات ویژه می شود، چگونه مرتد بودن یک شخص را باید ثابت کنیم؟ و شخصی که متهم شده چه مراحلی را باید طی کند و از چه فیلترهائی باید بگذرد که مستحق صدور حکم قطعی ارتداد شود و آنوقت به جای اینکه به او بگوییم مسلمان، به او بگوییم مرتد؟ در این زمینه چهار مرحله ی خاص وجود دارد که اهل قبله بر این چهارمرحله اتفاق کرده اند:

-اولین مرحله، اثبات جرم است: باید دقت شود شخص مسلمانی که متهم به چنین جرم خطرناکی شده  و در صورت اثبات اتهام، مشمول مجازات مرتد و مرتدین می شود، ابتدا باید اتهامی که به او وارد شده ثابت شود، و معمولاً اهل قبله سه راه رابرای اثبات این اتهام ارائه دادند که باید از این راهها این اتهام ثابت شود: 

• اولین مورد جهت ثابت کردن جرم شخص، اقرار و اعتراف خود شخص متهم است. یعنی خود شخص اعتراف کند مبنی بر اينكه چنین عمل يا گفتاری را انجام داده كه در معرض ارتداد قرار گرفته است. مثلاً بگوید: من سکولاریست هستم، یا کومله و دمکرات هستم، یا پ.ک.ک هستم یا یهودی، نصرانی، مجوس و غیره هستم. چنین حرفی را زدم که مرا به اینجا کشانده است.

حالا، عده ای بر اين رأی هستند كه اگر شخص چنين جرم ارتدادی را انكار کرد حكم بر او اجرا نمی شود و دیگر سراغ مراحل بعدی نمی رویم. امام شافعی رحمه الله در كتاب الأم می گوید: “من قيل أنه لا يُصلي فَأنْكَرَ صدق” يعنی: به كسی گفته شد كه نماز نمی خواند اما اين شخص انكاركرد (و گفت من نماز می خوانم)، اين انكار شخص مانند حرف راست از وی پذيرفته می شود.

 یعنی اگر کسی را به اتهامی بگیرند و به او بگویند که تو سکولار، کومله، دمکرات، پ.ک.ک، یهودی، نصرانی و غیره هستی و این شخص انکار کرد، ما حرف او را قبول می کنیم و می گوییم راست می گوید و عذرش را می پذیریم؛ هرچند که او را جزو دارودسته ی منافقین و سکولارزده ها بدانیم، و در دروغگوئی، ریاکاری، قسم خوری و سایر مفاسد او هم شک نداشته باشیم. اما، باز عذر او را قبول می کنیم و حرف او را راست می دانیم. چرا؟

چون در این زمینه ی مشخص و معلوم تنها یک بار عذر کسی پذیرفته می شود، و اگر همان جرم مشخص و معلومی که باعث ارتداد می شود را عمداً و با میل خودش دوباره تکرار کرد دیگر عذر او پذیرفته نمی شود.علاوه بر این، چنین شخصی برای ما مجهول است و هنوز صف خودش را از مسلمین جدا نکرده و خودش را مسلمانی تابع کل قوانین شریعت الله می داند.

• دومین مورد برای ثابت کردن جرم شخص، گواهی و شهادت یا همان بینه های شرعی هستند که بر اساس دلایل و مدارک شرعی که حداقل توسط دو انسان عادل مورد پذیرش شرع ارائه می شوند، به عنوان موردی جهت اثبات جرم از آن استفاده می شود؛ که این دو انسان عادل هم باید مورد پذیرش شرع باشند.

 یعنی اگر دو انسان عادل با شرایط خاص که شریعت تعیین کرده و با دلایل و بینه های شرعی شهادت دادند و گفتند که فلانی یهودی، نصرانی، سکولاریست، مجوس و غیره شده، یا فلان گفتار یا عمل را مرتکب شده، این هم می شود یکی از ابزارهای اثبات جرم شخص. حالا، اگراقرار شخص و یا شواهد و مدارک نشان دهند که این شخص سکولار شده، همین کافی است که ارتکاب چنین جرمی را ثابت کنیم. همچنانکه گفتیم مسأله ی ارتداد در حدود مطرح می شود. مثل قتل، دزدی، زنا و سایر حدود، اثبات چنین جرمی به همان شیوه یا باید بر اساس اقرار خود شخصِ مجرم ثابت شود یا دلایل و شهادت شهود این را ثابت کنند. غیر از این، راه سومی برای اثبات جرم این شخص از آن استفاده می شود.

• سومین مورد برای ثابت کردن جرم شخص، اِستفاضه یا شايع شدن و مشهور شدن در ميان مردم است، طوری كه به اندازه ای مشهور باشد كه جايی برای انكار باقی نمانده باشد. مثل اینکه قاضی محمد بنیانگذار اولین حزب سکولار و مرتد کردستان است که تحت عنوان حزب دمکرات آن را درست کرد. ممکن است کسی هرگز او را ندیده باشد یا حتی در جایی هم نخوانده باشد اما، به واسطه ی شهرت توانسته قبول کند که قاضی محمد وجود داشته و این شخص، بنیانگذار اولین حزب مرتد کردستان است. 

خوب، تا اینجا تهمتی که به شخص زده شده را ثابت کردیم، یعنی یا خودش اقرار کرده یا شاهدان با دلایلشان آن را ثابت کرده اند یا بین مردم مشهور شده و ثابت شده، و شخص به آن اقرار کرده است. چیزها و شایعاتی که هست و شاهدین گفته اند. اگر شخص گواهی دهنده یا کسانی که گواهی دادند را به همراه همین شایعاتی که در داخل مردم هستند اگر این شخص بیاید و اینها را انکار کند ما هم حرف او را می پذیریم. قبلاً هم عرض کردیم حرف او را می پذیریم. دليل اين حکم، تکذيب شاهدان عادل نيست؛ بلکه دليلش اين است که انکار ارتداد توسط این شخص، توبه و رجوع به دين اسلام محسوب می شود. یعنی وقتی که این شخص همه چیز را انکار می کند به این معنی است که او توبه کرده و مثل توبه از وی پذیرفته می شود.

انکار، به این معنی است که شخص واقعیت را می داند و در آن شک و تردیدی ندارد اما، با این وجود آن را رد میکندو به اصطلاح زیر آن میزند، یعنی اصلاًدر آن تردید ندارد و می داند واقعیت چیست اما آن را انکار میکند. قاعده ی ما در مورد مسلمان، حسن ظن و گرایش به تفسیر مسائل به سمت وسوی خوبیبرای مسلمان و آوردن عذر برای اوست تا آنجایی که امکان داشته باشد. برای همین، این انکار مسلمان را این طوری به نفع مسلمان تفسیر می کنیم که این انکار نوعی توبه است و شخص توبه کرده است.

اما، اگر همین کار را یک کافر در برابر واقعیتهای اسلام انجام دهد، می گوییم این شخص کافر در عناد و لجبازی افتاده و با وجود یقین به حقانیت قانون شریعت الله و دین اسلام اما، آن را انکار می کنند. «وَجَحَدُوا بِها وَاسْتَیقَنَتْها أنْفُسُهُمْ» (نمل/14)، اگر یک کافر دچار انکار، لجبازی و جحود شود ما نمی توانیم کاری برای این شخص لجباز بکنیم وتنها او را رها می کنیم.

این انکار توسط یک مسلمان یا توسط یک کافر در اموری است که درونی بوده و پنهان هستند، و ما در دنیا برای بار اول در جرمی مشخص و معلومِ مربوط به ارتداد می توانیم مسلمان را به دلیلِ جهلِ شخص به توبه تفسیر کنیم، اما بار دوم که همین جرم معلوم و مشخص را مرتکب شود دیگر عذری ندارد، بلکه آگاهانه و عمدی و به میل خود مرتکب چنین جرمی شده و انکار آن نمی تواند در این جرم مشخصی که قبلاً مرتکب آن شده بود سودی برایش داشته باشد.

البته، در این زمینه هم مدافعین طاغوتها و عده ای از ساحران و علمای سوئی که در اختیار طواغیت و به نفع طواغیت در حال انجام وظیفه هستند شبهاتی را برای جادو کردن مسلمین در این زمینه درست کرده اند. ما می دانیم که این انکار برای مسلمانی است که بخشی از ماست و مثل ما به تمام قانون شریعت الله اعتقاد دارد و مثل ما خودش را از جامعه ی مسلمین جدا نکرده، اما اگر جدا کرده باشد، چه؟ اگر به جمع کفار آشکار رفته باشد، چه؟ 

اگر این شخص هم اکنون هم در حال انجام دادن جرم باشد و بداند که جرم است و همه او را ببینیم چه؟ یا تا زمانی که مرده باشد همین جرم را انجام داده باشد چه؟ آیا جایی برای تردید ما می ماند تا مثلاً یک بار دیگر بیاییم و از او بپرسیم؟ یا جایی برای انکار همین شخص هم می ماند؟

مشخص است، شخص مسلمان حرفی زده و یا عملی از او سر زده که مال مثلاً یهودیان، نصرانیها، مجوس یا سکولاریستها بوده، و ما خیال کردیم که این شخص به جمع همان گروهها رفته، و شاهدان هم گواهی دادند که این شخص چنین عمل یا گفتاری از او سر زده، اما خود این شخص می گوید این حرف را اصلاً نزدم و انکار می کند و ما هم از وی می پذیریم که این شخص از میان مسلمین با این سخن و کلام خودش به جای دیگری نرفته، حالا اگر بداند که کارش جرم است و واقعاً او را همانجا ببینیم، چه؟ می توان حرف کسی را که داخل دریا رفته و می گوید در دریا نیستم را قبول کنیم؟ کسی که مست است و داخل مشروب فروشی می گوید من شراب نخوردم، می توان حرف او را باور کرد؟

اگر کسی آشکارا به یکی از احزاب سکولار کمونیست، دمکرات لیبرال یا به یهودیت، نصرانیت و مجوسیت و غیره ملحق باشد و بگوید من سکولار یا یهودی، نصرانی و مجوس نیستم و مسلمانم، این دروغ آشکاری گفته است.

 حضور او در فلان حزب سکولار و در دست داشتن سمتهای مختلف در آن و غیره عملی را نشان می دهد که با گفتارش در تضاد بوده و فقط برای فریب مسلمین است. کاملاً آشکار است همچنانکه سکولاریستهای مرتد کردستان برای فریب مسلمین می گویند قاضی محمد مرتد بنیانگذار اولین حزب ارتدادی سکولار در کردستان بوده، سکولاریست نبوده، یا عبداللطیف سلفی آل سعود می گوید: در کردستان عراق ولی امر ما مسعود بارزانی می گوید من سکولار نیستم. این ساحر می گوید: رهبر حزب دمکرات کردستان عراق گفته من سکولار نیستم پس نمی توان او را سکولار دانست چون اقرار کرده که نیست.

 صرف نظر از اینکه خود همین ساحر (عبداللطیف) یکی از سلفی های دروغگوی آل سعود و از کاسه لیسهای طاغوتهاست و نمی توان حرف او را قبول کرد، و صرف نظر از این که صحبتهای بارزانی در دفاع از دین سکولاریسم و اینکه همیشه خودش را مدافع سکولاریسم دانسته و تنها یک بار هم یک کلمه علیه سکولاریسم نگفته، با آنکه تمام رسانه ها هم در اختیار او هستند، و هزاران جوان کُرد را در راه دین سکولاریسم و سکولاریستهای جهانی به رهبری آمریکا و نوکرانش به کشتن داده، فقط کافی است به مرامنامه ی حزبی او مراجعه شود یا حداقل به همین عنوان حزب دمکرات کردستان او توجه شود و فقط کلمات را در نظر بگیریم(به عنوان دمکرات توجه شود) که دموکراسی و دمکرات کلاً بر اساس سکولاریسم تعریف شده است.

این سلفی درباری می گوید سکولاریسم کفر است، در خیلی از مطالب او هست چون، نمی تواند بگوید نیست و می گوید احزاب سکولار هم کافر هستند. خوب، حالا اگر کسی رهبر یک حزب سکولاریست شود چه؟ این سؤالی است که باید این ساحرهای درباری دین فروش جواب دهند. کسی که به رهبریت یک حزب سکولار می رسد، این یک کافر معمولی نیست بلکه «اَئِمَّةَ الکُفر» است. این «اَئِمَّةَ الکُفر» است.

آخر مگر می توانیم به استالین بگوییم این شخص کمونیست نیست در حالی که رهبر کمونیستها بوده؟ مگر می توان به قاضی محمد بگوییم دمکرات و سکولار نبوده در حالی که با حمایت استالین، بنیانگذار اولین حزب سکولار و ارتدادی در کردستان بوده؟ آیا می توان اینقدر مسلمان را احمق فرض کرده باشند که با عمامه ای که روی لباس فرم کمونیستها بر سر قاضی محمد گذاشتند خیال می کنند می توانند ما را فریب دهند؟  

پس، انکار شخص تا زمانی اعتبار دارد که اولاً خودش را از مسلمین جدا نکرده باشد، و وارد کفار آشکار نشده باشد، و علاوه بر آن ضمن آگاهی بر جرم، گفتار وی با کردارش مخالف نباشد و یا در حال انجام دادن آن نباشد. مردی که در رمضان ناهار می خورد، و میبینی که دارد می خورد، اگر صاف صاف به چشم هایت نگاه کند و بگوید من غذا نمی خورم چه حالتی به  شما دست می دهد؟  کسی که دستش در جیب توست و پولت را می دزدد یا به خانه ات آمده و در حال جمع کردن وسایل می باشد، اگر مچ او را بگیری و بگویی چرا دزدی میکنی؟ صاف صاف به چشم هایت نگاه کند و بگوید من دزدی نمی کنم و دزد نیستم، چه حالتی به شما دست می دهد؟

این حالت حکام طاغوت و مزدوران کفار سکولار جهانی است که انواع کفریات، جنایات، اعدامها، دزدیها، چپاولها، مسلمان کشی ها و کشتارها را انجام می دهند و صاف صاف به چشم های مردم نگاه می کنند و می گویند ما نبودیم، و ساحران و علمای درباری هم می گویند این انکار آن ها به معنی این است که راست می گویند.

به نظرمن این اَئِمَّةَ الکُفر و مفسدین را بهتر است به وقت خودش بسپاریم، و در این فرصت بر می گردیم سراغ مسلمانی که متهم شده بود به ارتکاب جرمی که در صورت عبور از مراحل خاصی که برایش تعیین شده باعث صدور حکم قطعی ارتداد شخص می شود و به سمت و سوی خطرناکی پیش می رود، مسیری که خیلی خطرناک است.

  حالا، اگر شخص مسلمان اقرار کند و چیزی را انکار و رد نکند، جرم او ثابت می شود. اما، این کافی نیست و نمی توان حکم را صادر کرد، و ما تنها مرحله ی اول را طی کردیم. مرحله ی دوم این است، که باید ثابت هم بکنیم که این تهمت، جرم و کفری بوده که باعث ارتداد شخص می شود. این چیزی است که فقط و فقط از طریق نصوص قطعی قرآن و سنت صحیح ثابت می شود.

 قبلاً ثابت کردیم و این فرد هم اقرار کرد که چنین حرفی را زده که به اتهام جرم او را گرفته اند ولی باید ثابت شود که حرفی را که زده جرم کفری بوده که باعث ارتداد شخص می شود، و این هم چیزی است که فقط در قرآن و سنت ثابت می شود، این هم چیزی است شبیه حلال و حرام در قرآن و در قانون شریعت الله، و فقط الله حق حلال کردن یا حرام کردن دارد، و مسلمین تنها کاری که می کنند این است که این احکام را بدون هیچ گونه دخل و تصرفی از قرآن و سنت بگیرند و به آن عمل کنند. اینجا دیگر جای اجتهاد نیست، جای تأویل و رأی انسان نیست.

در این صورت، حکم به اینکه این سخن یا این عملی که شخص آن را انجام داده جرمی است در حد ارتداد، «بر عهده ی ما نیست» بلکه، فقط به الله و رسولش بر می گردد و منبع آن تنها قرآن و سنت صحیح است نه رأی فلان عالم، فلان امام و مجتهد و فلان بزرگواری که قبلاً بوده اند و چیزی را در مورد گروه های دوران خودشان گفته اند یا درمورد گروه، مذهب و فکر خاصی … چیزی گفته باشند. این یکی از همان نکاتی است که خیلی از دوستان به آن دقت نمی کنند و فقط با رأی و فتوای یک عالم در دوره ای خاص، که مربوط به گروهی خاص هم عصر خود این عالم بوده و این حرف را زده، می خواهند این حکم را بر زمان الان خودشان هم تطبیق دهند. در واقع اینگونه می شود و مثل قرآن و سنت با چنین آرائی برخورد کنند. هر چند که خودشان آن را انکار کنند اما، عملاً همین کار را انجام می دهند در حالی که این یک اشتباه محض است.

هر گروه و مذهبی در هر دوره ای پیروان خاصی داشته و اگر قدرت هم در اختیار او نبوده باشد ده ها و بلکه صدها شاخه از آن هم جدا شده و هر کدام هم ادعای همان مذهب را داشته اند و ممکن است – وقطعاً صدق می کند و الان هم همین است – که شاخه های انحرافی زیادی هم در درون همان گروه و مذهب وجود داشته باشند. خوب، عالمی آمده در مورد یکی از همین گروه ها صحبت کرده و ممکن است مستحق حکم همان عالم هم بوده باشند، کاری را انجام داده اند و مستحق همان حکم هم شده اند و عالم آن زمان، این گروه خاص را مستحق همان رأی کرده است، اما همین گروه و مذهب در دوره ای دیگر تغییراتی خوب یا بد در آن ها به وجود آمده باشد، طبیعی است خیلی از آن ها به سمت خوبی آمده اند یا خیلی از بدها از بین رفته اند، مثل صدها فرقه ای که تاکنون از بین رفته اند و یا تولید شده اند؛ خوب، حالا وقتی که این گروه در دوره ای دیگر تغییر پیدا کرده و به سمت خوبی یا بدی حرکت کرده ، پس مستحق حکم دیگری می شوند و حکم عالم قبلی در دوره ی گذشته به درد جدیدی ها نمی خورد. در این صورت دیگر نمی توان همان حکم عالم قبلی را در مورد این ها تطبیق داد، بلکه «معیار ثابت ما وضع موجود آن ها و فقط و فقط قرآن و سنت صحیح است و هیچ رأی ثابتی در مورد چیزهای متغیر وجود ندارد».

همین الان شافعی های ما، حنفی های ما، سایر مذاهب ما و گروههای مختلفی که از میان ما به جود آمده اند با 40-50 سال گذشته بسیار متفاوت و مختلف هستند و نیازمند حکم جدیدی می باشند، حالا چه رسد به این که پیروان فلان گروه یا مذهب در چند قرن گذشته چگونه بوده اند.

مظفر سلطانی، در کتاب تاریخ هورامان می گوید: در کلِ هورامان نه درمیان جنس زنان و نه درمیان جنس مردها حتی یکی هم وجود ندارد که نماز نخوان باشد بلکه، همه نمازخوان و اهل اسلام هستند. این مال چند سال پیش همین هورامان خودمان است، اما آیا مردم الان هورامان هم همین طوری هستند؟ مسلماً نه. پس، الان حکم دیگری درموردشان باید صادر شود و ممکن است چند سال دیگر باز مستحق حکم دیگری شوند.

در هر صورت، تنها معیار برای اثبات گفتار یا عملی که باعث ارتداد شخص مسلمان می شود فقط و فقط قرآن و سنت صحیح است، نه رأی فلان عالم یا دانشمند زمان حاضر یا گذشته. دانشمندی هم که هم اکنون حرف می زند باید مستند با قرآن و سنت صحیح باشد، چون شخصی را متهم به جرمی می کند.

حالا، اگر بدون شک و گمان و به صورت یقینی توانستیم از طریق قرآن و سنت صحیح ثابت کنیم که این عمل، کفر آشکاری بوده که باعث ارتداد شخص می شود، در این صورت، باز به مرحله ی سوم می رسیم و آنهم بررسی و در نظر گرفتن شروط تکفیر شخص مسلمان است:

• شرط اول از شروط تکفیر به همان کسی بر می گردد که سخن یا عمل را انجام داده، و این شخص باید:
• مكلف باشد: یعنی انجام دهنده یكفر بايد بالغ، عاقل و آزاد باشد، بچه، ديوانه و مست نباشد. چون رسول الله صلي الله عليه وسلم فرموده: “رُفِعَ الْقَلَمُ عَنْ ثَلَاثَةٍ: عَنِ النَّائِمِ حَتَّى يَسْتَيْقِظَ، وَعَنِ الصَّبِيِّ حَتَّى يَحْتَلِمَ، وَعَنِ الْمَجْنُونِ حَتَّى يَعْقِلَ”. این شرط اول است، باید مکلف بوده و تکلیف بر او واجب شده باشد. مثلا می گویند به دانش آموز تکلیف می دهند.
• دومین شرط و در واقع مهمترین شرط، به اقامه ی حجت نبوی بر شخص و آگاهی و شناخت شخص برمی گردد. یعنی شخص در این زمینه ای که متهم شده، آگاهی های مورد نیاز و ضروری با اقامه ی «حجت نبوی» به او رسیده باشد، و برایش ملموس و آشکار شده باشد. یعنی طوری برایش آشکار شده باشد که به قول قرآن به نحوی که چگونه می تواند فرزندانش را بشناسد اینگونه بتواند حق را تشخیص دهد: «يَعْرِفُونَهُ كَمَا يَعْرِفُونَ أَبْنَاءَهُمْ»، به همان شیوه که می تواند فرزندانش را بشناسد به همان شیوه هم حکم برایش روشن شده باشد و آن را بشناسد، و بتواند به همان شیوه ای که بین فرزند خودش با بچه های دیگر می تواند فرق بگذارد، به همان شیوه هم بتواند بین این حکم شریعت الله با احکام کفری دیگر فرق بگذارد، و این شخصی که متهم به چنین کفری شده بتواند حکم الله را از این کفری که روی او ثابت شده، به همین آسانی بتواند تشخیص دهد، همان طوری که می تواند پدر خودش را از سایر پدرها تشخیص دهد. 

حالا، اگر این حق و حکم الله مثل نماز، روزه، حج و غیره که برای عموم آشکار و روشن شده و زبانزد خاص و عام شده یعنی برای همه روشن است، این شخص ادعا کند و بگوید من نمی دانستم، از وی پذیرفته نمی شود. در اینجا مهم این است که این حق برای افراد جامعه چنان روشن شده باشد که هیچ شکی وجود نداشته باشد مبنی بر اینکه کسی مانده باشد که از این حکم بی خبر باشد. 

اما، امور دیگری هم هستند که ممکن است برای عده ای روشن شده باشد اما برای کسانی روشن نشده باشد و این شخص در یکی از این موارد دچار کاری شده باشد که در معرض جرم ارتداد قرار گرفته باشد. در اینجا این شخص در این مورد، حق برایش آشکار و بدیهی نشده، حکم برایش آشکار و بدیهی نشده، برای همین، از جرم و صدور حکم ارتداد تبرئه می شود. حرفی را زده که این حرف قبلاً آشکار نبوده که کفر است برایش روشن و آشکار نشده که این چنین جرمی است، برای همین از جرم و صدور حکم ارتداد تبرئه می شود.

پس، معیار این است که حق قبلاً برای شخص آشکار و بدیهی شده باشد، نه اینکه در شریعت واضح و آشکار بیان شده باشد، یا برای دیگران آشکار و روشن باشد. فرقی نمی کند در کدام بخش از دین باشد، بلکه مهم این است که این شناخت باید در همان جرمی باشد که این شخص به آن مرتکب شده و فرقی هم نمی کند که آیا در مورد عقیده است یا در مورد سایر احکام می باشد.

نکته ای که لازم است در اینجا به آن اشاره کنم و در عصر ما به وفور دیده می شود این است که عده ای هستند که حکم به صورت اشتباه به آن ها رسیده و حکم را اشتباه فهمیده اند، و چیز اشتباهی را به عنوان دین و حقیقت اسلام به آن ها معرفی کرده اند و اگر به این اشخاص، خلاف آن را بگویید، خلافی که شما به آن ها می گویید را گمراهی و کفر می دانند؛ چون آموزش دهنده ها خلاف این چیز را به آن ها آموزش داده اند و گفته اند که خلاف این، گمراهی و کفر است. در اینگونه موارد هم که به کرات با آن مواجه می شویم باز شخص مثل کسی می ماند که حق به او نرسیده است. دقت کردید در اینگونه موارد هم شخص مثل کسی می ماند که حق به او نرسیده است و حجت نبوی را آشکارا و روشن نمی شناسد و نا آگاه است. کسی که اینچنین، آشکار حق به او نرسیده باشد و حکم برایش بدیهی و روشن نشده باشد از صدور حکم ارتداد تبرئه می شود.

• شرط سوم از شروط تکفیر به سخن یا کاری برمی گردد که شخص آن را انجام داده است. یعنی: بايد سخن و كفری كه مرتكب شده، آشكار، روشن، قاطع و صریح الدلاله باشد، و هيچ گمان، شك و شبهه ای در مورد آن وجود نداشته باشد و با اطمينان و یقین و بدون هیچ شک و شبهه ای ثابت شده باشد كه این جرم، شخص را از اسلام خارج کرده است. این نکته ی مهمی است.

 می دانیم که رسول الله صلی الله علیه وسلم می فرمایند:«إقَامَةُ حَدٍّ فِي الْأَرْضِ خَيْرٌ لِأَهْلِهَا مِنْ مَطَرِ أَرْبَعِينَ لَيْلَةً» یعنی جارى كردن يك حد درزمین برای اهل زمین بهتر است از چهل شب بارش باران.

در این صورت و بدون شک، حکم بر بیمار بودن بیمارانی که به بیماری واگیری چون طاعون، سل،  وبا، ایدز و مشابه این ها مبتلا شده اند و بیماری آن ها باعث می شود اگر حکم به آن ها که بیمار هستند ندهید بیماری آن ها باعث می شود به سلامت جامعه صدمه وارد شود و حتی سلامت خودشان و مردم را مورد تهدید قرار می دهند، چون اگر به خودش نگویی که چنین بیماری داری سلامت خودش هم مورد تهدید قرار می گیرد، سلامت جامعه را هم مورد تهدید قرار می دهد. با اجرای چنین حکمی و دادن حکم به این شخص در واقع به زندگی او کمک کرده ای و خدمتی است به زندگی جامعه است.

 درست است، حتی صدور حکم آن و مجازات کردن مجرمین هم، اگر عادلانه و از روی اطمینان و يقين باشد، در احيای جامعه، مانندِ بارشِ ۴۰ شب بارانِ رحمت، باعثِ طراوت، سرسبزی و بارور شدن جامعه می شود و بلکه، اجرای چنین حدودی بهتر از چنین بارانی برای اهل زمین است. اما، با وجود تمام خیری که در اجرای حدود وجود دارد اگر در مسیر صحیح آن قرار نگیرد اجرای حد و حدی که اجرا می کنیم دلیل نمی شود که از روی شك و ترديد و ظن و گمان به همراه ظلم و بيدادگری انجام شود، و با دلایل غیر شرعی نفسانی توجیه شود.خیلی ها را دیدیم و خیلی ها را داریم می بینینم که به قول خودشان دارند حدود را انجام می دهند در حالی که این حدود مال الله نیستند، مال نفس خودشان است شبه حکم الله هستند چون بر اساس ظن و گمان و ظلم و بیدادگری و با دلایل غیر شرعی و کاملاً نفسانی آن را انجام می دهند و توجیه می کنند.

پیاده شدن عدالت اسلامی و کارنامه ی عدالت اسلامی بیشتر از آنکه مدیون تطبیق حکم بر مجرمین باشد، مدیون و وابسته به دادرسی و رسیدگی عادلانه به حقوق افراد جامعه بوده است. دفاع از حقوق شخص و دفاع از حق کسی که متهم به جرمی شده، بیشتر از هر چیز دیگری مهم و مشکل و ضروری است.

در روایت: «ادْرَءُوا الْحُدُودَ عَنْ الْمُسْلِمِينَ مَا اسْتَطَعْتُمْ فَإِنْ كَانَ لَهُ مَخْرَجٌ فَخَلُّوا سَبِيلَهُ فَإِنَّ الْإِمَامَ أَنْ يُخْطِئَ فِي الْعَفْوِ خَيْرٌ مِنْ أَنْ يُخْطِئَ فِي الْعُقُوبَةِ» رسول الله صلی الله علیه وسلم با این روایت اصرار دارد تا سرحدِّ امكان از مسلمانان حدود را برداريد و مجازاتها را متوقف كنيد و اگر راهی برای خلاصیِ آنان وجود دارد، رهايشان كنيد؛ چون اگر امامِ مسلمين در عفو و بخشش، راه خطا و اشتباه را طی کند، بهتر است از اينكه در مجازات و عقوبت اشتباه كند.در این صورت، راحت می توانیم متوجه شویم که در قانون شریعت الله نفسِ مجازات چندان مطلوب نیست، بلکه تأکید بر رعایت حقوق متهم با آسان گیری در قضاوت و نگهداری از حقوق مسلمین تا زمان یقین و ثبوت جرم مهم است؛ و صدور حکم و مجازات تنها در صورت ناچاری و آخرین مرحله و به عنوان یک ضرورت در مورد آن صحبت می شود.

باید در مورد جرمی که شخص مرتکب شده یقین و اطمینان داشت، شخص با یقین وارد اسلام شده و تنها با یقین از اسلام خارج میشود نه با شک، شبهه و ظن و گمان که دروغترین سخن هستند، این ها دروغترین سخن هستند: «إِيَّاكُمْ وَالظَّنَّ فَإِنَّ الظَّنَّ أَكْذَبُ الْحَدِيثِ».

می دانیم که کلمه ی شبهه در معنای عام  آن به کار رفته و شامل هر شبهه ای می شود. به همین دلیلِ عام بودن، هم  شبهاتِ عارضِ بر متهم را در برمی گیرد و هم شبهاتِ عارضِ بر قاضی را، یعنی زمانی که شبهه باعث دفع مجازات می شود کاری به متهم یا قاضی ندارد؛ در هر صورت، اگر برای متهم یا قاضی شبهه عارض شود، شخص از مجازات ساقط می شود.

در اینجاست که می رسیم به قاعده ی «ال‍ح‍ُدُود ت‍درأ ب‍ِال‍ش‍ب‍ه‍ات‌« یعنی تمام حدود با شبهات از شخص دفع می شوند و دور می گردند. در این زمینه اخبار و روایات زیادی وجود دارد که به صراحت می رسانند که اگر کوچکترین شبهه ای پیدا کردیم که با آن می توان حکمی را از یک مسلمان دور کنیم باید همین یک شبهه ای که مانع شده در مورد شخص یقین حاصل شود باید به همین یک شبهه قناعت کرد، و حکم دهیم چون یقین حاصل نشده و فلان شبهه و شک و تردید وجود دارد پس حکم ارتداد از شخص برداشته می شود.حکم قتل شخص منتفی می شود و شخص از قتل و کشتار تبرئه می شود.

•   عبداللّه بن مسعود رضی الله عنه می گوید:‏ «‏‏ادرؤوا الحدود بالشبهات ادفعوا القتل عن المسلمين ما استطعتم‏‏».حدود را به شبهه دفع كنيد و تا مى توانيد حكم قتل را از مسلمانان دفع كنيد.
•   ابن عباس رضی الله عنه هم از رسول  الله صلى الله عليه وسلم  نقل می کند که فرموده‏: «ادْرَءُوا الْحُدُودَبالشبهات‏‏». حدود را با شبهات بردارید.
• در نیل الاوطار شوکانى در بابى تحت عنوان «حد با تهمت واجب نمى شود و به شبهه دفع مى شود» آمده است:الزهری عن عروة عن عائشة، قالت: قال رسول الله صلی الله علیه وسلم: «ادْرَءُوا الْحُدُودَ عَنْ الْمُسْلِمِينَ مَا اسْتَطَعْتُمْ فَإِنْ كَانَ لَهُ مَخْرَجٌ فَخَلُّوا سَبِيلَهُ فَإِنَّ الْإِمَامَ أَنْ يُخْطِئَ فِي الْعَفْوِ خَيْرٌ مِنْ أَنْ يُخْطِئَ فِي الْعُقُوبَة».حد را تا جايی كه می‌توانيد از مسلمين برداريد؛ پس اگر برای متهم، راهی برای دفع هست، آن راه را برای او بگشاييد؛ زيرا امام اگر در عفو، خطا كند بهتر است از اينكه در مجازات و عقوبت اشتباه نمايد.

معنی «يدرأ بالشبهة» یعنی اینکه اگر شبهه ای هر چند ضعیف برای حاکم یا قاضی وجود داشته باشد که بر اساس این شبهه، حکم علیه شخص به حد یقین و اطمینان کامل نمی رسد؛ در این صورت، به دلیل وجود این شبهه، حکم می شود که در مورد این شخص به یقین نرسیده ایم، و به دلیل نرسیدن به یقین، حکم علیه شخص صادر نمی شود، و همین شبهه هر چند ضعیف هم باشد مانع از آن می شود که حکم علیه شخص مسلمان صادر شود. چرا؟ چون با یقین وارد اسلام شده و تنها با یقین از اسلام خارج می شود، و همین یک شبهه ی ناچیز، نگذاشته ما به یقین برسیم. حالا، اگر حاکم و قاضی در عفو، گذشت و بخششِ متهم اشتباه کند بهتر از این است که در جریمه کردن و اجرای حد دچار اشتباه شود، همچنانکه در حدیث ترمذی آمده بود: «فَإِنَّ الْإِمَامَ أَنْ يُخْطِئَ فِي الْعَفْوِ خَيْرٌ مِنْ أَنْ يُخْطِئَ فِي الْعُقُوبَةِ».

معمولاً تحقق «إجماع» بسیار سخت است، درست است؟ اما می بینیم که ابن منذر «إجماع» کل مسلمین و صحابه را در مورد  قاعده ی «دَفع الحدود بالشبهات» آورده و گفته کل مسلمین و صحابه در این زمینه اجماع دارند و اجماع داشته اند. بسیاری از محدثین چون ترمذی، بيهقی، هيثمی، ابن ماجة، ابن أبي شيبة و دیگران بابی در این زمینه ایجاد کرده اند و کسی از سلف و گذشتگان صالح این امت دیده نشده که خلاف این «إجماع» چیزی گفته باشد.

 ابوحنيفه رحمه الله و اصحاب او از سرسخت ترين طرفداران اين قاعده هستند و بيشتر از همه اين قاعده را به كار برده اند. به دنبال ابوحنيفه و طرفدارانش، مالكى ها و به دنبال این ها شافعى ها طرفداران اين قاعده اند، و دیگران هم هستند اما در میان فرق معروف به اهل سنت این ها بیشترین کسانی هستند که از این قاعده طرفداری کرده اند هر چند که ظاهری ها و دیگران هم مخالفتی با این قاعده نداشته اند.

رشید رضا رحمه الله می گوید: «در صورت وجود شبهه و تأویل راجع به فرد معین، حد کفر و احکام آن برداشته می‌شود».او با اشاره به مضمون احادیث درء می‌گوید: «ما امر شده‌ایم که حدود را با شبهات رفع کنیم؛ و شایسته‌ترین حدود به رفع، حد ارتداد و خروج از دین اسلام است».

دیدید؟ دوباره رسیدیم به این قاعده ی اساسی که «من دخل الإسلام بيقين لم يُـخرج منه إلا بيقين»، کسی که مسلمان بودنش با یقین ثابت شده باشد با شک، احتمال وشبهه از او گرفته نمی شود، بلکه به هر شبهه ای که وجود داشته باشد چنگ می زنیم که از ایمان برادر و خواهرمان محافظت کنیم و آن ها را از خودمان دور نکنیم و دستمان به خون برادرمان رنگین نشود.

این ها شروطی بودند که کل اهل قبله بر آن ها اتفاق نظر دارند اما، در مذهب شیعه علاوه بر این شروط، قصد و نیت به انجام کفر را هم از شرایط عمده به شمار آورده اند. اما گفته اند: راهِ پیدا کردن به اعتقادات افراد و بخصوص قصد آنان که به عنوان پشتوانه ی گفتار و رفتار آنها تلقّی می شود، امری است که بایستی به اهل فن و متخصّصین آن واگذار شود، و متخصصین هستند که می توانند این قصد و نیتی که پشت این سخن یا عمل اشخاص است و این اشخاص به واسطه ی این عمل یا رفتار متهم به ارتداد شده اند را این ها فقط می توانند تشخیص دهند، اهل تخصص هستند که می توانند چنین نیتی را تشخیص دهند مثل نمونه ی حاطِب بن ابی بلتعه. 

حالا، اگر هر یک از این چند شروط وجود نداشته باشند اصطلاح مرتد بر شخص منتفی می شود، و حد هم بر او اجرا نمی گردد. اما، اگر شخص این شروط رادر خود جای داده بود آنوقت است که سراغ آخرین مرحله و مرحله ی چهارم می رویم و آن هم موانع تکفیر است.

موانع تکفیر به عنوان چهارمین مرحله در روش برخورد با شخص متهمِ به جرم ارتداد، جهت صدور حکم ارتداد محسوب می شود.مرحله ی چهارم و بررسی موانع تکفیر زمانی است که شخص سه مرحله ی گذشته را با «یقین» پشت سرگذاشته و با «یقین» مجرم بودن آن ثابت شده، و کل شروط تکفیر را هم در خود جا داده باشد.

می دانیم که مانع، یعنی چیزی که بین دو چیز قرار می گیرد و اجازه نمی دهد این ها به هم برسند، یا از ورود و خروج چیزی جلوگیری می کند. لباس، مانع رسیدن سرما به بدن شما می شود، چتر مانع خوردن باران به سر شما می شود، سد مانع جاری شدن آب می شود، پوشش روی کابل برق مانع برق گرفتگی شما می شود، و به همین شیوه موانع مختلفی وجود دارند که آن ها را می شناسیم.

حالا، اگر شخص مسلمان گفتار یا عملی را انجام دهد که کفری و آلوده هستند، و ثابت هم شده باشد که مرتکب چنین جرمی شده، و شروط تکفیر هم وجود داشته باشند. با این وجود، هنوز ممکن است موانعی بین این سخن یا عمل آلوده با ایمانش وجود داشته باشند که در صورت وجود این موانع، همین موانع اجازه نمی دهند این آلودگی به ایمان فرد وارد شوند و به ایمان او صدمه ای بزند، و این موانع بین این سخن یا عمل کفری و آلوده و ایمان شخص قرار می گیرند و اجازه نمی دهند به ایمان شخص صدمه وارد شود و از ایمان شخص محافظت می کنند.

مهمترین موانع شرعی که بین کفر و ایمان، بین این که شخص را از جامعه ی مسلمین به جامعه ی کفار برگرداند و شخص در این میان مانع درست کرده و اجازه نمی دهد اسلام شخص از بین برود،عبارتند از: جهل، تاويل، خطاء، فراموشی و نسیان، اکراه و اجبار، عدم اراده ی فعل (مثل اینکه شخص شعورش قفل شده و نمی داند به دلیل شدت خوشحالی یا شدت عصبانیت و نگرانی، ترس، غم و غصه چه می گوید یا چه می کند). عده ای هم تقلید را جزو موانع تکفیر بیان نموده و عدم تقلید را جزو شروط بیان کرده اند. کسانی چون ابن تیمیه رحمه الله می گویند: شخص مقلد اهل قبله اصلاً مذهب ندارد و به همین دلیل او را صاحب عذر می دانند.

به صورت کلی، شروط تکفیرهم یعنی هر چه مخالف این موانع تکفیر باشد مثل: علم و آگاهی، قصد و عمدی بودن، اختیار و عدم تأویل که قبلاً به بخشی از این ها اشاره کردیم، و اگر توضیحاتی درمورد این موانع تکفیر بدهیم فکر کنم شروط هم خود به خود روشن می شوند.

ابتداسراغ یکی از موانع تکفیر تحت عنوان عذر به جهل می رویم که در مورد آن زیاد صحبت می شود:

این را می دانیم که انسان با علم و آگاهی از شکم مادر متولد نمی شود، بلکه انسان ورقه ی سفیدی است که به تدریج باید چیزهایی درآن نوشته شود تا بتواند به آن درجه از رشد و تخصص برسد که قدرت اداره ی زندگی درونی و مادی خود را داشته باشد. پس، انسان با علم به دنیا نمی آید، این را همه می دانیم. همین الان خیلی از شما دانشجو و طلبه هستید، یا در مشاغل مختلف مدتها شاگردی کردید تا به این درجه ی استادی رسیدید، در یادگیری ادب سخن گفتن، ادب نشستن، ادب روابط خانوادگی، ادب سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، عقیدتی و غیره هم به تدریج این ها را از منابع مختلف دریافت کردید و دریافت می کنید.

در این صورت، قاعده بر این است که انسان در هر چیزی که ارثی نباشد، و مادرزادی به او نرسیده باشد، و باید در این دنیا خودش به دست بیاورد، جاهل و بی علم است: «وَاللّهُ أَخْرَجَكُم مِّن بُطُونِ أُمَّهَاتِكُمْ لاَ تَعْلَمُونَ شَيْئاً وَجَعَلَ لَكُمُ الْسَّمْعَ وَالأَبْصَارَ وَالأَفْئِدَةَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ» (نحل/۷۸)، خداوند شما را از شكمهای مادرانتان بيرون آورد در حالی كه چيزی نمی‌دانستيد، و او به شما گوش، چشم و دل داد تا سپاسگزاری كنيد.

در اینجا «لاَ تَعْلَمُونَ شَيْئاً» یعنی هیچ چیزی نمی دانید. هیچ چیزی نمی دانید مثل کسی که ادعا داشته باشد که می داند فرشته ها نر هستند یا ماده؛ خوب، در این زمینه کسی هیچ چیزی نمی داند و جامعه ی کفار هم نمی دانستند که چنین ادعایی داشتند و فقط از ظن و گمان پیروی می کردند: «وَمَا لَهُم بِهِ مِنْ عِلْمٍ إِن یَتَّبِعُونَ إِلَّا الظَّنَّ وَإِنَّ الظَّنَّ لَا یُغْنِی مِنَ الْحَقِّ شَیْئاً» ‏(نجم/28)،ایشان در این باب چیزی نمی‌دانند و جز از ظن و گمان پیروی نمی‌کنند، و ظن و گمان هم اصلاً انسان را از حق بی‌نیاز نمی‌کند.‏ یعنی ظن و گمان هرگز نمی تواند جای یقین را بگیرد.

یا زمانی که الله تعالی در مورد عقاید سکولاریستها و مشرکین صحبت می کند باز می فرماید که اکثریت این ها در عقایدشان از شک و گمان استفاده می کنند و این شک و گمان آن ها در عقاید هرگز نمی تواند جای یقین را بگیرد و هیچ سودی ندارد: «وَمَا یَتَّبِعُ أَکْثَرُهُمْ إِلاَّ ظَنّاً إَنَّ الظَّنَّ لاَ یُغْنِی مِنَ الْحَقِّ شَیْئاً إِنَّ اللّهَ عَلَیمٌ بِمَا یَفْعَلُونَ» ‏(یونس/36)، بیشتر مشرکان (در معتقدات خود) جز از شکّ و گمان پیروی نمی‌کنند (و تنها به دنبال اوهام و خرافات می‌روند). شکّ و گمان هم اصلاً انسان را از حق و حقیقت بی‌نیاز نمی‌سازد (و ظنّ جای یقین را پر نمی‌کند و برایشان سودمند نمی شود). بیگمان خداوند آگاه از چیزهائی است که انجام می‌دهند«إِنَّ اللّهَ عَلَیمٌ بِمَا یَفْعَلُونَ».‏

بله، شک و گمان اصلاً انسان را از حق و حقیقت بی‌نیاز نمی‌کند «إَنَّ الظَّنَّ لاَ یُغْنِی مِنَ الْحَقِّ شَیْئاً». هم اکنون هم همین طور هستند. همین سکولاریست ها را نگاه کنید وقتی در مورد خلقت صحبت می کنند با شک و گمان است، در مورد آسمان و زمین با شک و گمان است، در مورد تکامل که صحبت کردند دروغ گفتند و شک و گمان است، تمام چیزهای آن ها بر اساس شک و گمان است حتی شکاکیون در میان آن ها اساس باورهایشان بر اساس شک و گمان است و با همین شک و گمان هم به جنگ مسلمین می آیند و دوست دارند همین شکاکیت را در میان مسلمین به عنوان یک ارزش ارائه دهند که مسلمان یقین خود را نسبت به باورهایش از دست بدهد.

خوب، حالا، زمانی که الله تعالی برای رفع این جهل و نادانی سه ابزار شناخت مشخص چون: گوش(شنیدن)، چشم(دیدن) و قلب(جهت تعقل، تفقّه و فهم داده های گوش و چشم) زمانی که این ابزار را در اختیار انسان قرار داده «وَجَعَلَ لَكُمُ الْسَّمْعَ وَالأَبْصَارَ وَالأَفْئِدَةَ»، شریعت اسلام در همان ابتدا، در مساله ی عقیده، ظن و گمان و تقلید را جایز نمی داند.

دیدیم که الله تعالی مشرکین و سکولاریستها را مسخره می کند که این ها از ظن و گمان تقلید می کنند، عقایدشان بر اساس ظن و گمان است؛ ولی الله تعالی با این ابزاری که برای انسان قرار داده به او اجازه نمی دهد که هر چیزی را الکی قبول کند «وَلَا تَقفُ مَا لَیسَ لَکَ بِهِ عِلمٌ إنَّ الْسَّمْعَ وَالبْصَرَ وَالفْؤادَ کل اولئک عنه مسئولا»، برای همین سه ابزاری که قرار داده مسئولیت تعیین نموده است و اسلام در مسأله ی عقیده، ظن و گمان و تقلید را قبول نمی کند. در مورد آن چیز علم نداری از تو قبول نمی کند که آن را بپذیری. تقلید در عقیده جایز نیست.

تقلید یعنی اینکه چون فلانی گفته پس من آن را انجام می دهم. اطمینان به فلانی باعث می شود که این کار را انجام بدهی نه اطمینان به خود حق، چون ممکن است کاری که انجام می دهی حق باشد یا نباشد. واقعیت هم همین است. اینهمه مراجع تقلید و اینهمه تقلید از مذاهب مختلف در طول سال ها و قرن های مختلف، ما بیشتر از 150 امام داشتیم فقط در فرق منسوب به اهل سنت که مذاهب چند نفر از آن ها مانده است. پس، این همه مراجع تقلید و این همه تقلید از مذاهب به این معنی نیست که همه ی آن ها در فلان مسأله ی فقهی روی حق هستند و حقهای مختلفی وجود دارد، نه، حق های مختلفی وجود ندارد.در حالی که همه ی این ها از یک حق و یک منبع اینهمه تفاسیر مختلف را به وجود آورده اند و اینهمه مذهب و مراجع تقلید درست شده اند.

پس، در امور تقلیدی، یقین وجود ندارد و بیشتر ظن و گمان حاکم است، تا زمانی که این امور تقلیدی با حق منطبق شوند و یقین حاصل شود که در این مورد واقعاً حق است و یقین حاصل شود با اصل و حق اصلی فرقی ندارد، و آنوقت شما از چنین حقی تبعیت می کنید.

الله تعالی کفار را مذمت می کند که این ها در عقایدشان از ظن و گمان تبعیت می کنند و این ظن و گمان هم هرگز انسان را به حقیقت نمی رساند. به همین دلیل است که، کل اهل قبله بر روی این مسأله اتفاق نظر دارند که عقیده را نمی توان تقلیدی به دست آورد و عقیده نباید بر اساس ظن و گمان باشد بلکه، باید بر اساس یقین، تلاش شخص و جستجوی شخص باشد. این باید یقینی باشد نباید تقلیدی باشد.

عقیده، اساسی ترین مسأله ی زندگی انسان است که انسان به صورت تدریجی، و پشت سر گذاشتن موانع، و ارتکاب خطاهای مختلف از حالت جهل به حالت علم ارتقا پیدا می کند. الله تعالی زمانی که امر می کند: «فَاعْلَمْ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ» (قتال/۱۹)، بدون شک این را به ما می رساند که جهلی وجود دارد که باید با علم برداشته شود، آن هم در چه چیزی؟ «لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ»، «فَاعْلَمْ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ» در  توحید، در اساس دین، و طبیعی است که در این مسیرِ حرکتِ تدریجیِ از جهل به علم،  که از بچگی شروع می شود و تقلیدی هم در آن جایز نیست، ممکن است شخص دچار انواع اشتباهات و حتی گناهان غیر عمدی هم شود. 

جهل، در هر صورتی «فقر» و مانعی در برابر رشد و تکامل انسان بوده و هست، و منشأ بسیاری از ناهنجاریها و رفتارهای مجرمانه بوده که باعث مسمومیت زندگی درونی و باعث آلودگی زندگی اجتماعی انسانها شده است. طبیعی است که انسان با چنین فقری هم از درون، زندگی وی مسموم می شود و هم زندگی اجتماعی و روابط اجتماعی او هم همین گونه می شود. انسان ها چگونه رفتار می کنند همان طور هم فکر می کنند، درونشان هم همین است.اعمالشان، بازتاب درونشان است.

 طبیعی است که اسلام در این زمینه بی تفاوت نیست، برای همین راهکارها و دستوراتی رابرای چگونگی برخورد با این معضل ارائه داده است. به همین دلیل، تنها زمانی از اشخاص، عمل صالح را می خواهد که به آن ها علم و آگاهی داده و گفته باشد این خوب و این بد است. این را که به شما گفتم خوب است انجام دهید و این که گفتم بد است بد است دیگر آن را انجام نده.

 تا یک انسان غیر مکلفی را به این درجه می رساند که متوجه شود چه چیزی خوب و چه چیزی بد است، دوباره یک نسل دیگری غیر مکلف و جاهل تولید شدند که این ها هم باید، به صورت تدریجی و مستقل خودشان عقاید خود را بگیرند و به صورت تدریجی از جهل به سوی علم حرکت کنند، و حداقلش این است که این ها اسلام حُکمی و اسلام کلی و مجمل رایاد گرفته اند، باز در مسیر تحکیم این اسلام حکمی هم دچار انواع اشتباهات، آزمایش و خطا شوند تا به علم بیشتری دست پیدا کنند و به یقینی که الله تعالی از مسلمین خواسته برسند.این حلقه ی دورانی، همیشه در حال جریان است و تمام شدنی نیست. چون انسانها همه در یک سن نیستند، هر ثانیه و هر دقیقه یکی مکلف می شود و یکی متولد می گردد. شما تا به سن تکلیف می رسید این پروسه ی حرکت از جهل به سوی علم را طی می کنید، بعد فرزندان شما این مسیر را طی می کنند و بعد فرزندان فرزندان شما و تا قیامت این روند ادامه دارد، به همین دلیل تا قیامت هم دعوت ادامه دارد.

این نماد زنده بودن جامعه ی مسلمین است. این تکاپو و تلاش، مخلّ نظم اجتماعی مسلمین نیست، بلکه حیات بخش به آبی است که رکود و سکون در آن باعث گندیدگی و اغتشاش اجتماعی می شود. جامعه ی زنده، جامعه ای است که بدون ترس بتواند عقاید خودش را به سوی تکامل به پیش ببرد، و چنان چه شخص در این مسیر هم دچار اشتباهاتی شد جامعه از او حمایت کند و از او حمایت شده و راهنمائی شود و اشتباهاتش رفع گردد؛ و این یعنی تأمین امنیت در پروسه ی آموزش، یادگیری و کسب یقین در مسأله ی عقیده و سایر احکام دیگر.

 اگر حکومتی اسلامی باشد که چنان امنیتی را تأمین کند که شخص بدون ترس به مسیرش ادامه دهد و مطمئن باشد اگر اشتباه کرد کسانی هستند که دلسوزانه به او کمک می کنند و به او توهین نمی کنند و در ادامه ی راه به او کمک می کنند و با نشان دادن اشتباهش او را تشویق می نمایند، جامعه روز به روز در حال پیشرفت است، و روز به روز انسانهای مؤمن ثابت قدم بیشتری در این جامعه تولید می شوند.

اما، اگر چنین فضائی فراهم نباشد و مسلمین به خاطر اشتباهاتشان تکفیر شوند (یعنی در واقع کشته شوند) آنوقت ترس بر شخص  حاکم می شود و جرأت نمی کند به پیش برود، چون می ترسد دچار اشتباه شود و بعد او را بکشند. برای همین، اسلام و عقیده از حالت تحقیقی و علمی، تبدیل می شود به اسلامی ارثی و تقلیدی، و جهل هم هرگز از بین نمی رود، چرا؟ چون ظن و گمان حاکم است نه یقین:«إَنَّ الظَّنَّ لاَ یُغْنِی مِنَ الْحَقِّ شَیْئاً». چیزی که قرنهاست در سرزمینهای مسلمان نشین شاهد آن هستیم. حالا شما بفرمائید چه کسانی هستند که به این وضع راضی بوده و از چنین وضعی حمایت می کنند؟ و ادامه ی این وضع به نفع کیست؟

هم اکنون، دو طبقه در حفظ این وضع تلاش می کنند و سعی می کنند این وضع را به همین شیوه ای که هست نگه دارند، خواسته یا ناخواسته. یکی طاغوتها، حکومتهای طاغوتی، علمای فاسد، منافقین و سکولارزده هائی هستند که در چنین سیستمهائی همچون میکروبهای خطرناک به حیات خودشان ادامه می دهند، و هرگونه تکاپو، علم توحیدی و بیداری را به ضرر خودشان می بینند، و با به جریان انداختن انواع جنگهای روانی و تبلیغی، تولید انواع شبهات، و به راه اندختن انواع تهدیدات، آن هم چه تهدیدهایی: تهدید به زندان، شکنجه، تبعید و حتی اعدام سعی دارند از این جهالت و وضع موجود محافظت کنند، و کسی جرأت نداشته باشد از این وضع موجود، خودش را بیرون بکشد. جرأت خروج و اعتراض به خودش ندهد، جرأت نه گفتن نداشته باشد.

دسته ی دیگر هم مسلمینی هستند که ناخواسته از این وضع موجود محافظت می کنند. این دسته از مسلمین برای تغییر وضع موجود و بیدار کردن مسلمین در حال تلاش اند، اما چون شیوه های شرعی بیدارگری را بلد نیستند، با خشونت بی جایی که نسبت به اهل قبله ی جاهل از خود نشان می دهند، باز چنان فضائی را فراهم کرده اند که دوباره ترس بر مسلمین حاکم شود، و کسی جرأت نداشته باشد از تیغ تیز زبان این ها قدمی به سمت جلو بردارد. چون این دوستان ما همان لحظه دست به تکفیر می شوند، و در واقع حکم قتل این ها و حتی اجداد مرده ی این ها را هم صادر می کنند.

در واقع، ثمره و نتیجه ی هر دو گروه، یعنی دارودسته ی طاغوتها و مخالفین جاهلی که علیه طاغوتها هستند، باز برای مسلمین در این زمینه یکی است. ایجاد ترس و وحشت، جلوگیری کردن از حرکت به جلو و بیدار شدن مسلمینِ دربندِ طاغوتها، و به همین سادگی و ناخواسته اما هماهنگ، هر یک به شیوه ی خودشان مانعی در برابر حرکتِ از جهل به علمِ مسلمین می شوند و اجازه نمی دهند مسلمین عقایدشان را یقینی به دست بیاورند و آن ها را به سمت و سوی ظن و گمان و تقلید در عقاید می کشانند.  

شکی نیست، همچنانکه بعضی از مسلمین به بیماری منافقین آلوده می شوند و اسلام به خاطر همین مسلمین آلوده منافقین را جزو مسلمین حساب می کند، به همین شیوه عده ای از مسلمین ممکن است به دلایلی، مرتکب قول یا عملی شوند که مختص کفار است، در این صورت چه باید کرد؟

این را می دانیم که هر مسلمانی تا به سن تکلیف می رسد و تکالیفی بر او واجب می شود به تدریج و به صورت تحقیقی باید عقایدش را یاد بگیرد و به پیش برود و این پیشرفت از جهل به آگاهی، از جهالت به اسلام نمی تواند ارثی و تقلیدی باشد. چون، اگر ارثی بود دیگر حرکتی وجود ندارد و شخص مثل قد، رنگ پوست و سایر ویژگیهای نژادی آن را از شکم مادرش با خود به دنیای کنونی می آورد. اما، همه می دانیم که اینگونه نیست. پس، نزد بسیاری از علماء مسأله ی برگشت و ارتداد برای کسی مطرح است که به جلو حرکت کرده باشد و به صورت تحقیقی اسلام را پذیرفته باشد نه به صورت ارثی و تقلیدی. اینجا، دادن حکم از پیچیدگی خاصی برخوردار است که شاید هیچ امری تا این اندازه پیچیده و سرنوشت ساز نباشد.

چون، همه این را می دانیم که خیلی از مسلمین اسلامشان را به صورت ارثی و تقلیدی دریافت کرده اند و بسیاری از اوقات شخص چیزهائی را به نام اسلام به خوردش داده اند که اسلام نیست، یا مخلوطی از اسلام و صدها خرافه ی دیگراست، حالا، آیا باید این مریضها و فقرا را کشت و حکم مرگشان را صادر کرد و آن ها را تکفیر کرد؟ یا بیمارستانهائی برای درمان، و راههایی برای رفع فقر و بیچارگی آن ها وجود دارد؟   

اجازه دهید با هم جلو برویم و جواب را با هم به دست بیاوریم:

می دانیم پس از آمدن آخرین فرستاده و نزول قرآن، ما همه ی غیر مسلمین را جزو جامعه ی کفار حساب می کنیم، حالا یک کافر اهل کتاب یا یک کافر شبه اهل کتاب یا یک کافر مشرک. و آمدن رسول الله صلی الله علیه و سلم و قرآن برای آن ها اقامه ی حجت محسوب می شود، و بدون رعایت شروط تکفیر، موانع تکفیر و دیگر مراحل، این ها را جزو همان دسته ای از کفار قرار می دهیم که در آن هستند و آن ها را کافر میدانیم و می گوییم جامعه ی کفار. قرآن می گوید کفار، جاهل هستند و جهل دارند اما، جهلشان مانع از آن نمی شود که به آن ها نگوییم کافر.

در اطلاق کلمه ی کافر بر این ها فرقی میان علماء و مقلدین آن ها وجود ندارد. همه جزو یک مجموعه از کفار هستند که خودشان را با آن می شناسانند، و به اصطلاح میگوییم جامعه ی کفر یا جامعه ی کفار. مثلاً یکی می گوید من نصرانی هستم، یا یکی می گوید من یهودی هستم، یا یکی می گوید من سکولاریست هستم؛ در این صورت، ما عالم و مقلدشان را جزو همان دسته ای از کفار حساب می کنیم که خودشان می گویند ما جزو همان ها هستیم «شَهِدُوا عَلَی أَنْفُسِهِمْ أَنَّهُمْ کَانُوا کَافِرِینَ» و ما هم طبق شهادت خودشان، هیچ عذری برای هیچ کدام از آنان قائل نیستیم. چون اصلاً نمی دانیم کدام یک از این ها کافر اصلی است و کدام یک مقلد و دارودسته ی آن ها هستند، کدام یک هستند که اصلاً ایمان نمی آورند و کدام یک از آن ها هستند که ممکن است ایمان بیاورد. پس، طبق شهادت خودشان «شَهِدُوا عَلَیأَنْفُسِهِمْأَنَّهُمْ کَانُوا کَافِرِینَ» و ما هم، عذری برای هیچ کدام از آنان قائل نیستیم.

اینکه چرا کفار عذر ندارند و جایگاه اهل فتره در دنیا و قیامت چگونه است در کتاب «عذر به جهل» به آن پرداختیم و دوستانی که تمایل به مطالعه ی بیشتر دارند می توانند به این کتاب مراجعه کنند.

اما، کسی که به صورت «مجمل» و «کلی» اسلام را پذیرفته و وارد دایره ی مسلمین شده ولی به دلایلی دچار اشتباهاتی در هر امری مربوط به اسلام می شود، چنین مسلمانی از امتیازات خاصی برخوردار است و باید پس از اثبات جرم در مرحله ی سوم و چهارم، شروط تکفیر و موانع تکفیر را در مورد این شخص رعایت کرد، و باید به شیوه ی رسول الله صلی الله علیه وسلم برایش اقامه ی حجت نبوی شود، یعنی دلیلِ صحیح به روشنی، آشکارا و بدون ابهام به او برسد. مهم، رساندن دلیل و حجت به زبانی است که آن شخص متوجه می شود و می تواند تشخیص دهد که تو چه می گویی. حالا، این دلیل و حجت کی می رسد هم مهم است، ممکن است کسی به محض اشتباه، زود اشتباهش از طرف رسول الله صلی الله علیه وسلم یا نهادهای مرتبط با حکومت اسلامی رفع شود، و ممکن است به دلیل نبود حکومت اسلامی و نهادهای تحت پوشش آن و نبود علمای ربانی این دلیل خیلی دیر به او برسد یا حتی ممکن است چنین مسلمانی با چنین اشتباهات و خطاهائی هم بمیرد. این شخص باز هم مسلمان است، با این که خطای او هر چه می خواسته باشد.

دقت کنید دوستان، مسلمین عصر رسول الله صلی الله علیه وسلم هم با گرفتن کلیات دین، و تسلیم شدن در برابر کلیات دین، به صورت تدریجی با مسائل جزئی عقیده و احکام مربوط به آن آشنا می  شدند، حتی در این زمینه دچار اشتباهات فاحشی هم می شدند که توسط رسول الله صلی علیه وسلم و پس از آن توسط حکومت اسلامی و شورای حاکم بر آن اصلاح می شدند. پس، وجود خطا و اشتباه در عقیده و سایر موارد تا زمانی که برای شخص آشکار، معلوم و کاملاً روشن نشده باشد امری اجتناب ناپذیر است. یعنی در هر مسأله ای مسلمان ممکن است دچار خطا و انحراف شود، بخصوص در مسأله ی عقیده که تقلیدی نیست و شخص خودش باید تحقیق کند و به صورت تحقیقی به آن برسد.

پس، اینکه تصور کنید رسول الله صلی الله علیه وسلم هر کسی مسلمان می شد را می نشاند و همه ی زیر و بمهای عقیده را به او آموزش می داد تصور اشتباهی است. بلکه، اصحاب به صورت تدریجی به این آگاهیها می رسیدند، حتی فرق نمی کند که در چه زمینه ای باشد.

در این صورت، عذر به جهل برای مسلمان در تمام امور عبادی او اعم از مسائل عقیده، توحید وشرک، و یا مسائل احکام فقهی ثابت و وارد است و اشتباه و جهل برای مسلمان باز، اشتباه وجهل بوده و کاری به بزرگ و کوچک ندارد.

نکته ی دیگری که باید صدها بار تکرار شود تا به صورت فرهنگ دربیاید و به آن دقت شود این است که، با شک و شبهه نمی توان کسی را کافر دانست و حد را بر شخص اجرا کرد و کسی که مسلمان بودنش با یقین ثابت شده، یعنی تو مطمئنی که این شخص مسلمان است؛ در این صورت، با شک و شبهه و احتمال نمی توانی نام مسلمانی را از او بگیری و او را جزو کفار قرار دهی. «مَن دخلَ في الإسلام بيَقين فلا يُخرَج مِنه إلا بيقين» یا «مَنْ ثَبَتَ لَهُ عَقْد الْإِسْلَام بِيَقِينٍ لَمْ يَخْرُج مِنْهُ إِلَّا بِيَقِينٍ». یعنی تنها با دلیل و یقین می توانی شخص را از اسلام خارج کنی، یقین خیلی مهم است. همچنانکه با دلیل و یقین اسلام و مسلمان شدن کافر هم ثابت می شود.

باید برای خارج کردن مسلمان از دایره ی اسلام ابتدا دلیل و یقین داشته باشی و سپس به دنبال چنین یقینی او را اخراج کنی، و برای اینکه یک کافر را هم وارد دایره ی اسلام کنی باز باید دلیل و یقین داشته باشی. این اشتباهی است که در رفتار خیلی از دوستان مشاهده می شود که ابتدا به شخص می گویند کافر است بعد دنبال دلیل برای کافر بودنش می گردند.

این اشتباه است که ابتدا به شخص کافر بگویی مسلمان است بعد دنبال دلیل برایش بگردی، یا به شخص مسلمان بگویی کافر است بعد دنبال دلیل برایش بگردی. تکفیر کردن مسلمان یعنی کشتن مسلمان.«إِذَا قَالَ الرَّجُلُ لِأَخِيهِ يَا كَافِرُ فهو کقتله».آیا این معقول است که اول با شک و شبهه و احتمال مسلمانی را بکشی بعد دنبال دلیل بگردی که آیا این شخصی که من کشتم واقعاً مجرم بوده یا نه؟ مستحق کشتن و اعدام بوده یا نه؟ این کار یک انسان نرمال نیست.

کار انسان نرمال این است که ابتدا دلایل و بینات را بررسی کند، و بعد از اثباتِ یقینیِ جرم، حکم را ثابت نمایدف و بعد حکم را صادر کند، و در آخرین مرحله، سراغ اجرای حکم از کانالهای مربوط به اجرای حکم برود.

زمانی که شخص بر اساس کتاب و سنت و اجماع دچار کفری می شود، ایمان چنین شخصی با شک و گمان و بر اساس هوی و هوس افراد باطل نمی شود، و کسی نمی تواند به هر شخص مسلمانی لفظ کافر را تحمیل کند، در حالی که در حق چنین شخصی مراحل اثبات جرم، شروط و موانع تکفیر به اجرا درنیامده است.

• مانند کسی که در کفر، شرک و بدعت رشد کرده و تازه از این مصیبت رها شده و هنوز در سفر جهل به دانش است اما، هنوز مثل ابوذر رضی الله عنه یا مسلمان زاده های کنونی، پس مانده های جاهلیت در آنها باقی مانده و باید به صورت تدریجی پاک شود.
• یا مانند کسی که در صحرا، بادیه و کوههای پرت و صعب العبور و به دور از عقیده ی پاک رشد کرده باشد. عقیده ی پاک به او نرسیده باشد و چنین کسی در عقاید آلوده رشد کرده باشد.
• یا کسی که سخنی را که می شنود باور ندارد که مال رسول الله صلی الله علیه و سلم باشد و به دلایلی چون عدم اعتماد به گوینده وغیره آنرا انکار می کند.
• یا موارد دیگری که وجود دارند و در درسهای قبلی به آن ها اشاره کردیم.

اصحاب رسول الله صلی الله علیه وسلم هم که تازه از شرک و کفر رها شده بودند و نسل اول محسوب می شدند، در موارد زیادی شک می کردند و شکشان را با پرسش از رسول الله صلی الله علیه وسلم به عنوان منبع اصلی برطرف کننده ی مشکلات و جهل ها به این شیوه شکشان را برطرف می کردند، یا در اشتباهات فاحش عقیدتی و عملی می افتادند و باز هم با مراجعه به رسول الله صلی الله علیه وسلم اقامه ی حجت و اصلاح می شدند.

مقصود از اقامه ی حجت، رساندن نص شرعی از قرآن، سنت و اجماع به اسلوب شرعی رسول الله صلی الله علیه وسلم به شخص واجد الشرایط است. یعنی با استدلال و مدارکِ روشن، امور ناشناخته را به سبک رسول الله صلی الله علیه وسلم برای شخص شناسائی، معرفی و شناخته کنیم، به گونه ای این ها را شناسایی، معرفی و شناخته کنیم که همچنانکه خانواده و خویشان نزدیک خود را می تواند از بیگانگان تشیخص دهد به همین شیوه حق برایش روشن و قابل تشخیص باشد: «يَعْرِفُونَهُ كَمَا يَعْرِفُونَ أَبْنَاءَهُمْ»، به همان شیوه بتوانند حکم شرعی را از باطل تشخیص دهند.

در این مسیر آگاه سازی، ما هم اکنون سیستم آموزشی یکسانی برای تمام مسلمین نداریم، به همین دلیل ممکن است شخصی به این درجه از شناخت رسیده باشد و دیگری نرسیده باشد. و یا در مکانی این آگاهی بر اثر وجود علمای ربانی و شرایط خاص اطلاع رسانی رسیده باشد و در جای دیگری بر اثر وجود علمای سوء و کانالهای سوء یا نبود هیچ کدام از علما چنین حقی نرسیده باشد.

 این هم دلیل نمی شود که چون برای گذشته های این ها رسیده پس برای این ها هم کفایت می کند. خیر، این طور نیست، اصلاً این طور نیست، اگر اینگونه بود دیگر امر تبلیغ باید تعطیل می شد و دین چیزی ارثی می شد و چیزی به نام فقیه، مجتهد و اهل فن معنی و کارکرد خودشان را از دست می دادند.

بله،واضح و امر است که در هر دوره ای باید کسانی باشند که برای کسب این آگاهی های شرعی اقدام نموده و هجرت کنند و به ملتشان ارائه دهند و آگاهی ها را برسانند: «وَما كانَ الْمُؤْمِنُونَ لِيَنْفِرُوا كَافَّةً فَلَوْلا نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طائِفَةٌ لِيَتَفَقَّهُوا فِي الدِّينِ وَلِيُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذا رَجَعُوا إِلَيْهِمْ لَعَلَّهُمْيَحْذَرُونَ» (توبه/122)، این طائفه ی دعوت گر باید فقه دین را یاد بگیرند و بعد، این آگاهی ها را به زبان قومشان و به زبانی که مردم آن می فهمند برسانند: «بِلِسَانِ قَوْمِهِ لِيُبَيِّنَ لَهُمْ» خیلی مهم است به زبان آن ملت باید به آن ها بفهمانید، به فرهنگ آن ملت، به زبانی که آن ملت متوجه می شوند «بِلِسَانِ قَوْمِهِ لِيُبَيِّنَ لَهُمْ» برایشان بینه، روشن و آشکار کنند و به اصطلاح، دین را برای ملتشان «مجدداً» ارائه دهند تا جهل مردم را به این شیوه از بین ببرند. این واقعیت است.

خوب، الان می توان پرسید که این جهل چیست که باید برداشته شود و اگر برداشته نشود به عنوان یکی از موانع تکفیر عمل می کند؟ اهل فن، جهل برای مسلمین را به دو بخش تقسیم کرده اند:

• جهل معتبر: یعنی شخص مسلمان قبل از انجام دادن کاری «آگاهی وعلم» نداشته است.دقت کنید یعنی، شخص مسلمان قبل از انجام دادن این کار «علم و آگاهی» نداشته است و این برایش جهل معتبر می شود.
• جهل غیر معتبر: یعنی شخص مسلمان بعد از «آگاهی و علم» کاری را انجام داده است. کاری که مرتکب شده بعد از «آگاهی و علم» بوده، برای همین است که این جهل غیر معتبر است، نمی توانیم جهل او را قبول کنیم.

حالا، بعضی از احکام شرعی هستند که برای همه واضح و روشن هستند و در حالات استثنائی نباشد، فعلاً می توانیم بگوییم همه ی کسانی که مسلمان بودنشان به صورت مجمل ثابت شده ممکن نیست نسبت به این احکام آگاهی نداشته باشند. مثلاً همه می دانند که نماز واجب است، یا روزه واجب است، یا حج و زکات واجب است. چون، این موارد برای همه روشن و آشکار شده اند، و اگر کسی را ببینی که نماز نمی خواند و بگویی چرا نماز نمی خوانی؟ این شخص اگر در جواب بگوید من نمی دانستم که نماز واجب است، ما این بهانه و عذرش را نمی پذیریم و می گوییم جهل این شخص نامعتبر است.

اما، قبلاً عرض شد موارد دیگری هم هستند که ممکن است افراد یک جامعه درمورد آن ها علم و آگاهی داشته باشند و حکم این موارد برای همه آشکار و روشن شده باشد، اما برای جوامع دیگر روشن و آشکار نباشد، یا حتی ممکن است در یک مجتمع و منطقه ای خاص بعضی از احکام برای کسانی روشن و آشکار باشد اما افراد دیگری هم وجود داشته باشند که نسبت به همین احکام آگاهی و علم نداشته باشند و حکم چنین چیزی برایشان آشکار و روشن نباشد. در این صورت، معیار این است که حق و حکم برای خودِ شخص آشکار و روشن شده باشد نه اینکه برای دیگران آشکار و روشن شده باشد.

برای همه ی ما پیش آمده، برای خودتان هم ممکن است خیلی پیش آمده باشد که یکی بیاید خبری را به شما برساند و شما از آن بی اطلاع بوده باشید، بعد با تعجب بپرسد همه خبر دارند تو چطوری خبر نداری؟ اینگونه برایتان اتفاق نیفتاده؟ شده، قطعاً شده. ممکن است این شخص از کانال های درست هم اطلاعات به او داده نشده باشد و کانال های غلط اطلاعات را به او رسانده باشند. نمونه ای که یکی از دوستانمان در صحبتی که داشتیم مطرح کردند در مورد جنگ بین مرتدین حزب کارگران اوجالان، مسیلمه ی کذاب فعلی کردها و سگمرگ های کردستان با مسلمین بود که چه کسی این جنگ را شروع کرد؟ دوستمان هنوز بر این باور بود که مسلمین جنگ را علیه ما شروع کرده اند، در حالی که تمام اسناد و مدارک نشان داده اند که شروع کننده، همین سکولاریست های مرتد بودند علیه مسلمین و بر اساس همان قاعده ی «ولا یزالون یقاتلونکم حتی یردکم عن دینکم إن استطاعوا» جنگ را بر مسلمین تحمیل کردند در عراق، سوریه و در تمام مناطقی که این ها فعالیت داشتند و دارند. دوستمان از این حقیقت بی خبر بود و نمی دانست. چون شبانه روز تمام رسانه های ماهواره ای مرتدین و منافقین سکولارزده، دروغ را در حلقوم این ها کرده بودند و این بنده خدا از حق خبری نداشت، حقی که مال امروز است. حقی که در آن خون مسلمان هدر می رود در مورد خون یک مسلمان که آیا به حق ریخته شده یا بر باطل صحبت می شود. در مورد خون یک مسلمان صحبت می شود. آبروی یک مسلمان و دین یک مسلمان صحبت می شود ولی دوستمان خبر نداشت. 

پس، معیار این است آن مسأله یا حکم برای خود شخص، مشخص و آشکار شده باشد نه اینکه برای اجداد او یا برای مردمان دیگر در سرزمینهای دیگر یا حتی برای دیگران که در آن جامعه زندگی می کنند آشکار و روشن شده باشد.

بیهقی و عبدالرزاق رحمهم االله آورده اند که: عمر بن خطاب رضی الله عنه عذر کسی را در شام پذیرفت که ادعا داشت به اینکه نسبت به تحریم زنا جهل داشته است.مرتکب زنا شده بود و ادعا داشت که نسبت به آن جهل داشته است. عمر بن خطاب عذر به جهل او را قبول کرد. به همین ترتیب از او و از عثمان روایت شده است که عذر جاریه ای غیر عرب را در دارالاسلام پذیرفت که مرتکب زنا شده بود و ادعا می کرد که حکم تحریم زنا را نمی دانسته است.

سبحان الله، اگر در عصر صحابه  با وجود چنان سابقون الاولون و با وجود قدرت حکومت اسلامی چنین کسانی وجود داشته اند که به چنین احکام آشکاری جهل داشته اند، و عذر به جهل آنها پذیرفته شده، در عصر ما که اینهمه جهل به واسطه ی نبود حکومت اسلامی رایج شده و قرنهاست منافقین، جامعه را جولانگاه خودشان کرده اند باید چه میزان جاهل وجود داشته باشد؟ آن هم نسبت به چه چیزی؟ نسبت به همه ی امور شریعت الله.

در هر صورت، اگر شخصی نسبت به کار مجرمانه ای که او را تا حد ارتداد پیش برده جهل معتبر داشته باشد، همین جهل معتبر برایش عذر، بهانه و دست آویزی می شود که او را از جرم ارتداد تبرئه می کند و همین جهل معتبر مانعی جهت عدم صدمه به ایمان شخص می شود و مانعی در برابر صدور حکم علیه شخص و تکفیر وی می شود، و فرقی هم نمی کند این مسأله ای که شخص نسبت به آن جهل معتبر دارد کدام بخش از شریعت الله را شامل می شود.

جهل معتبر در کل شریعت جاری است، بخصوص در عقیده که انسان نمی تواند آن را تقلیدی از دیگران بگیرد یا ارثی به او نمی رسد، و شخص باید حتماًعقیده اش را بر اساس تحقیق و جستجو، از راه آزمایش و خطا، و حرکت تدریجی از جهل به سوی علم به دست بیاورد. همین حرکت از جهل به علم، از کفر به ایمان، از جامعه ی کفار به اسلام است که به پیشرفت و عقب ماندگی مورد نظر الله معنی و مفهوم می دهد: «لِمَنْ شاءَ مِنْكُمْ أَنْيَتَقَدَّمَأَوْيَتَأَخَّرَ». در صورت پیشرفت است که عقب ماندگی و بازگشت به عقب مشخص می شود.

نکته ای که در مورد عذر به جهل می توان به آن اشاره کرد، تقسیم دین به اصول و فروع می باشد، و عده ای قصد دارند که بگویند در اصول عذر نیست اما در فروع هست. اولاً، چنین تقسیم بندی هیچ مبنایی در قرآن و سنت صحیح ندارد. پس، خیالتان از این بایت راحت باشد. و علمائی چون ابن قیم و ابن تیمیه رحمهما الله در این زمینه گفته اند: این تقسیم (به اصول و فروع) بعد از عصر صحابه پدید آمده است، از اینرو می‎بینیم کسانی که به این تقسیم قائل‌اند بزرگترین اصول دین از جمله نماز را که رکنی از ارکان دین است جزء فروع به شمار می آورند و مسائل اعتقادی مورد اختلاف سلف را فروع به حساب می‌آورند. می‌گوییم: اگر منظور شما از اصول، مسائل عقیده است، تمام دین اصول است؛ چون ما نمی‎توانیم عبادت‎های مالی یا بدنی را انجام دهیم مگر آنکه معتقد باشیم که مشروع‎اند؛ و باید قبل از عمل، اعتقاد وجود داشته باشد و اگر چنین عقیده‎ای نباشد عبادت خداوند به وسیله ی عمل درست نخواهد بود.. نگاه کردید، این هم دیدگاه این بزرگواران به این مسأله. پس، این تقسیم به اصول و فروع هیچ اساسی در قرآن و سنت ندارد.

در این صورت، عذر به جهل یعنی پذیرش جهل معتبر در تمام دین، نه بخشی از آن؛ و امور آشکار و بدیهی یعنی اموری که قبلاً «برای شخص» آشکار و بدیهی شده اند، نه اینکه در شریعت واضح و روشن بیان شده باشند؛ یا برای دیگران آشکار وبدیهی باشند. به همین دلیل، باید برای یک مسلمان امور را آشکار و بدیهی کرد و به دنبال این که این امور را آشکار و بدیهی کردیم آن وقت است که حکم را بر شخص مجرم با طی کردن این مراحل صادر می کنیم.

 حالا، اگر مسلمانی حاضر نباشد از کانال های شرعی جهل او برطرف شود و اجازه ندهد کسی امور را برایش آشکار و روشن کند چه؟ در این صورت، چنین شخصی مثل شاگردی است که بدون این که هیچ دلیل موجهی داشته باشد سر کلاس درس حاضر نشده و از بقیه عقب مانده و طبیعی است در امتحانش هم رد و مردود شده است. این شخص، هیچ عذری ندارد چون همه چیز برایش فراهم بوده اما «به میل خودش» در کلاس شرکت نکرده و «به میل خودش» خود را از دانش و رفتن به کلاس بالاتر و پیشرفت محروم کرده است. به همین ترتیب، مسلمینی که مرتد می شوند و خودشان را جزیی از کفار سه گانه (کفار اهل کتاب، کفار شبه اهل کتاب و کفار مشرک و سکولار) قرار می دهند و خودشان را جزیی از آن ها می دانند، این ها هم عذری ندارند. چون عذر به جهل مال مسلمین است نه کفار، امتیازی است مختص مسلمین نه کفار. در هر صورت، اگر مسلمانی دارای چنین جهل معتبری باشد همین جهل معتبر مانع تکفیر او می شود و حکم از او برداشته می شود.

مورد دومی که می تواند به عنوان یک مانع از تکفیر مسلمان جلوگیری کند، کارهای غیر عمدی است که در قالب فراموشی، خطا و غیره از آن ها نام برده می شود:

می دانیم که انسان کارهایش یا از روی عمد است یا غیر عمدی، چیزهائی مثل فراموشی، خطا، و به دلیل ترس یا خشم یا شادی بیش از اندازه انسان مرتکب عملی غیر ارادی شود، این ها هم جزو امور غیر عمدی هستند و شخص به صورت غیر عمدی از حق دور می شود و مرتکب جرمی می شود، و همین غیر عمدی بودن مانع صدمه دیدن ایمان شخص و مانع صدور حکم ارتداد بر شخص می شود. الله تعالی در مورد چنین مسلمینی می فرماید:

• لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا ۚ لَهَا مَا كَسَبَتْ وَعَلَيْهَا مَا اكْتَسَبَتْ ۗ رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا إِن نَّسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا …(بقره/۲۸۶)،خداوند به هیچ کس جز به اندازه ی توانائی اش تکلیف نمی‌کند هر کار (نیکی که) انجام دهد برای خود انجام داده و هر کاربدی که بکند به زیان خود کرده است. پروردگارا! اگر ما فراموش کردیم یا به خطا رفتیم، ما را (بدان) مگیر (و مورد مؤاخذه و پرس و جو قرار مده) «رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا إِن نَّسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا».
• لَيْسَ عَلَيْکُمْ جُناحٌ فيما أَخْطَأْتُمْ بِهِ وَ لکِنْ ما تَعَمَّدَتْ قُلُوبُکُمْ وَ کانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحيماً (احزاب/۵( هرگاه اشتباه کردید گناهی بر شما نیست «أَخْطَأْتُمْ بِهِ». ولی آنچه را که دلتان می‌خواهد (یعنی از روی عمد و اختیار انجام می دهید، گناه و کیفر دارد). دقت کنید دوستان، «تَعَمَّدَتْ قُلُوبُکُمْ» عمدی بودن کار را به قلب ربط داده است. دقت کردید؟ عمدی بودن عمل را به قلب ربط داده است چه سخن باشد چه عمل «تَعَمَّدَتْ قُلُوبُکُمْ».

خوب، رسول الله صلی الله علیه وسلم هم برای روشن نمودن و تبیین این آیات و آیات مشابه می فرماید که الله تعالی اگر امتم در کاری دچار خطا، فراموشی و اجبار شوند از این کارشان گذشت کرده است:«إِنَّ اللهَ تَجَاوَزَ لِي عَنْ أُمَّتِي الخَطَأَ وَالنِّسْيَانَ وَمَا اسْتُكْرِهُوا عَلَيْهِ».

خطا یعنی شخص می خواهد کاری انجام دهد اما نتیجه ی کارش چیزی می شود غیر از آنچه مورد نظرش بود. مثل:

• در غزوه ی خیبر صحابی گرانقدر، عامر بن اکوع رضی الله عنه قصد کشتن سرباز دشمن را داشت اما، ضربه اش به خودش برگشت و خودش به قتل رسید. یکی از اصحاب گفت: عامر خودکشی کرد و این باعث باطل شدن اعمالش گردید. سلمه رضی الله عنه برادر اکوع رضی الله عنه با چشمانی گریان خدمت رسول الله صلی الله علیه وسلم رسید و گفت: مالک؟ و افزود: گفتند که عامر اعمالش باطل شدند؛ پیامبر فرمود: چه کسی این سخن را گفته؟، جواب داد: یکی از یارانت. رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود: كَذَبَ مَنْ قَالَ ذَلِكَ، بَلْ لَهُ أَجْرُهُ مَرَّتَيْنِ. آنها دروغ گفتند، هر کی این را گفته دروغ گفته بلکه، برای او دوبرابر پاداش وجود دارد.

در این حدیث، صحابی گرانقدر رسول الله صلی الله علیه وسلم قصد کشتن خودش را نداشت و رسول الله صلی الله علیه وسلم روشن کرد که چون عملش از روی اشتباه وخطا بوده مورد عفو قرار می گیرد .

یا در جای دیگر رسول الله صلی الله علیه وسلم می فرماید: خداوند نسبت به توبه ی بنده اش هنگامی که به سوی او برمی گردد شادتر از هر کدام از شماست. هنگامی که در یک بیابان دور از آبادی شخصی از شما وسیله ی سواری اش را که حامل طعام و خوراکش نیز بوده گم می کند و آنگاه که از یافتنش مأیوس می شود. شخص زیر سایه ی درخت دراز می کشد تا استراحت کند، در همین حال پریشانی، به ناگاه سواری خودش را بر بالین خود می یابد آنگاه افسارش را می گیرد و از شدت خوشحالی می گوید: قَالَ مِنْ شِدَّةِ الْفَرَحِ اللَّهُمَّ أَنْتَ عَبْدِی وَأَنَا رَبُّکَ أَخْطَأَ مِنْ شِدَّةِ الْفَرَحِ، این شخص از شدت خوشحالی می گوید: پروردگارا! تو بنده و من پروردگار تو هستم. این شخص به خاطر نهایت خوشحالی دچار خطا و اشتباه شد.

هيچ شكی وجود ندارد كه اگر کسی خداوند را به عنوان بنده مورد خطاب قرار دهد دچار كفر آشکاری شده است، قطعاً دچار كفر آشکاری شده و چنانچه کسی آگاهانه و عمدی چنین کاری را انجام دهد باعث خروج از دایره ی اسلام می شود، اما وقتی که به این شيوه شخص از روی خطا و اشتباه سخن گفت به خاطر خطایش معذور می شود، و حکم بر او صادر نمی شود.

البته، برداشتن گناه و سخت گیری بر شخص خطاکار یا فراموش کار به معنی عدم اجرای احکام در جرمهای مشخص و تعیین شده ی در شریعت بر او نیست. چون، در مسأله ی خطا و فراموشی بعضی از احکام هستند که در صورت خطا هم باید اجرا شوند، مخصوصاً اگر به حق بندگان الله ربط داشته باشد. مانند قتل غیر عمد که شخص کسی را به صورت غیر عمد بکشد، در برابر آن باید دیه و کفاره اشتباهش را بدهد. یا مانند کسی که وضو گرفتن را فراموش می کند و بدون وضو نمازش را می خواند اما بعد از نماز یادش می آید. در این صورت، باید نمازش را دوباره بخواند، یا کسی که وقت یک فرض تمام می شود و فراموش می کند نماز بخواند، بعد از آنکه یادش می آید دوباره باید آن را بخواند .

در اینجا، گناه به ایمانش صدمه ای نزده و همین فراموشی و خطا مانعی می شوند که به ایمانش صدمه ای وارد نشود، اما صدمه ای که زده باید جبران کند. در هر صورت، امور غیر عمدی مثل فراموشی و خطا مانع تکفیر شخص مسلمان می شوند.

مورد دیگری که می تواند به عنوان مانع تکفیر و یکی از موانع تکفیر عمل کند اکراه و اجبار است:

در حالت اکراه، شخص کاری را از روی اجبار انجام می دهد و اگر این اجبار نباشد، این شخص این کار را انجام نمی دهد. مثل زمانی که سکولاریستهای قریش عمار بن ياسر رضی الله عنهما را مجبور به گفتارهائی کردند که از دل به آن اعتقاد نداشت و الله متعال در مورد او و افرادی که شبیه او در دام چنین کفاری قرار می گیرند می فرماید: «مَن کَفَرَ بِاللّهِ مِن بَعْدِ إیمَانِهِ إِلاَّ مَنْ أُکْرِهَ وَقَلْبُهُ مُطْمَئِنٌّ بِالإِیمَانِ وَلَکِن مَّن شَرَحَ بِالْکُفْرِ صَدْراً فَعَلَیْهِمْ غَضَبٌ مِّنَ اللّهِ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِیمٌ»‏ (نحل/۱۰۶)، کسانی که پس از ایمان آوردنشان کافر می‌شوند – به جز آنان که (تحت فشار و اجبار)وادار به اظهار کفر می‌گردند و در همان حال دلهایشان ثابت بر ایمان است‌ – آری! چنین کسانی که سینه ی خود را برای پذیرش مجدّد کفر گشاد می‌کنند (و به دلخواه خود دوباره کفر را می‌پذیرند)، خشم تند و تیز خدا (در دنیا)گریبانگیرشان می‌شود، و (در آخرت، کیفر و) عذاب بزرگی دارند.‏ در اینجا، شخصِ مجبور و مُکرَه از عذاب در دنیا و در قیامت استثناء شده است. «إِلاَّمَنْ أُکْرِهَ وَقَلْبُهُ مُطْمَئِنٌّ بِالإِیمَانِ»، به جز کسانی که وادار به کفر می شوند و در همان حال دل هایشان بر ایمان ثابت است.

اینکه یک مسلمان تا چه حد می تواند در برابر اکراه و اجبار کفار مقاومت کند، بستگی به ایمان شخص دارد و نمی توان حد و مرزی برایش تعیین کرد. سیمه رضی الله عنها در برابر درخواست کفار وسعتی داشت و حاضر نشد حتی به قیمت جانش هم که شده زبان به کفرگوئی باز کند و بر روی طاغوت زمان تف انداخت. اما، پسرش عمار، سخنان کفرآمیزی را از روی اجبار گفت. پس، نمی توان برای اشخاص تعیین تکلیف کرد، این به میزان ایمان و وسعت اشخاص بستگی دارد. اما، علمای اسلام مواردی چون قتل و زنا را از این قاعده مستثنی کرده اند و بر این باورند در هر صورتی، مسلمان نمی تواند این دو جرم را انجام دهد حتی اگر به قیمت جانش هم تمام شود.

مانع دیگر تکفیر تأویل است که به عنوان آخرین مرحله در روش برخورد با شخصِ متهمِ به جرمِ ارتداد قبل از صدورِ حکمِ ارتداد باید مورد بررسیِ دقیق قرار بگیرد و در این مرحله هم شخصی که می خواهد حکم را صادر کند باید به یقین کامل برسد.

تأویل شرعی و اجتهاد شرعی، هم یکی از همان مواردی است که امکان خطا و اشتباه در آن وجود دارد، و مانعی است که اجازه نمی دهد به ایمان شخص صدمه ای برسد و اجازه نمی دهد شخص مسلمان از دایره ی اسلام خارج شود. تأویل کننده، کسی است که هدفش اطاعت از قانون شریعت الله است اما در اجتهادش دچار اشتباه می شود. یعنی تأویل کننده، کسی است که هدفش اطاعت و فرمانبرداری از قانون شریعت الله است، می خواهد از الله تبعیت کند اما در اجتهادش دچار اشتباه می شود.

تأويلِ اشتباهِ نسبتِ به نصوص شرعی، در عصر رسول الله صلی الله علیه وسلم و صحابه هم رخ داده است، حتی تأویلی در حد تحلیل و تحریم که در چند جای مختلف به آن اشاره کردیم و دوباره به آن اشاره می کنیم. اما، با وجود رسول الله صلی الله علیه وسلم و به دنبال آن با وجود حکومت اسلامی و شورای صحابه، تازمانی كه «حجتِ نبوی» بر شخص اقامه نشده بود و از کانال شرعی آن جهل رفع نشد، و از او طلب توبه نشده بود، شخص به دلیل خطایی که مرتکب شده بود حکم ارتداد بر او اجرا نشد، و اگر در موردی چون قضیه ی حاطِب بن ابی بلتعه رضی الله عنه که توسط عمر بن خطاب رضی الله عنه تکفیر می شود، اما تحقیقات بعدی نشان می دهند که چنین تکفیری در مورد حاطِب رضی الله عنه اشتباه بوده برای همین کار به اجرای حکم ارتداد نکشید.  

 نمونه ی تأویلات اشتباه و اجتهادات اشتباه در عصر صحابه و پس از آن تاکنون بسیار زیاد هستند، البته می توان به چند مورد اشاره کرد که موضوع را برای ما روشن تر کند:

• جابررضی الله عنه صحابی رسول الله صلی الله علیه وسلم می گوید: ‌‌به سفر رفته بودیم‌، به یکی از ما سنگی اصابت ‌کرد و سر او را زخمی  ساخت‌، سپس محتلم شده بود از یاران خود پرسید: آیا رخصت تیمم دارم‌؟‌ گفتند: به رأی ما، تو رخصت تیمم نداری‌، زیرا به آب دسترسی داری‌، آن  شخص غسل‌ کرد و مرد. هنگامی ‌که بر پیامبر صلی الله علیه و سلم وارد شدیم‌، از آن اطلاع پیدا کرد و  فرمود:«قَتَلُوهُ قَتَلَهُمُ اللَّهُ، أَلَا سَأَلُوا إِذَا لَمْ يَعْلَمُوا؟ فَإِنَّمَا شِفَاءُ الْعِيِّ السُّؤَالُ، إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيهِ أَنْ يَتَيَمَّمَ وَيَعْصِرَ- أَوْ يَعْصِبَ- عَلَى جُرْحِهِ خِرْقَةً ثُمَّ يَمْسَحُ عَلَيْهَا، وَيَغْسِلُ سَائِرَ جَسَدِهِ».‌ او را کشتند، خدا آنان رابکشد، چرا سؤال نکردند وقتی که نمی‌دانستند؟ تنها چاره و علاج نادانی‌، پرسش است‌، فقط ‌کافی بود که او تیمم ‌کند و با کهنه‌ای یا پارچه‌ای‌، زخم خود را ببندد و روی آن مسح‌ کند و بقیه ی اندامش را بشوید.

 در اینجا، به صورت واضح می بینیم که اجتهاد غلط باعث مرگ یک مسلمان شد، اما، باز به دلیل خطا و جهل در اجتهاد، کسی مجازات نشد. این صحابه ی بزرگوار در مسائل مربوط به تیمم، نماز و وضو اجتهاد و تأویل کردند و تأویل آن ها اشتباه شد و همین تأویل آن ها باعث مرگ یک مسلمان شد اما باز این تأویل اشتباه از آن ها پذیرفته شد و کسی را به دلیل تأویل اشتباه از منابع شرعی مجازات نکردند.

• نمونه ی دیگر اجتهاد خود رسول الله صلی الله علیه وسلم در فاجعه ی «رجیع»و «بئر معونه» است که باعث کشته شدن آنهمه صحابی شد. یک بار اتفاق افتاد؛ دوباره رسول الله صلی الله علیه وسلم فرستاد، دوباره همان فاجعه رخ داد.
• مورد دیگرمی توانیم به صحابه ی گرانقدر براء بن معرور رضی الله عنه اشاره کنیم. این صحابی گرانقدر قبل از تغییر قبله بر خلاف مسلمین به سمت کعبه نماز می خواند، در حالی که مسلمین در آن زمان به سمت بیت المقدس نماز می خواندند، زمانی که رسول الله صلی الله علیه وسلم متوجه شد که این صحابی به طرف مکه نماز می خواند فقط به هماهنگی با مسلمین دستور داد، و به او گفت با مسلمین هماهنگ شو به همان سمتی که ما نماز می خوانیم نماز بخوان؛ و به او دستور نداد که نمازهاش را اعاده کند، چرا؟؟؟ چون تأویل کرده بود.
• حاطِب بن ابی بلتعه هم که در درس های گذشته به آن اشاره کردیم با تأویل اشتباه مرتکب کار جاسوسی شد و بعد که عمر، حکم ارتداد او را صادر کرد؛ حاطِب رضی الله عنه که می دانست این کار باعث ارتداد می شود به همین دلیل از خودش در برابر حکمی که عمر رضی الله عنه صادر کرده بود  گفت: من مرتد نشده ام ودلایل خودش را آورد.

مشخص است صحبت در مورد ارتداد او بوده که از خودش دفاع کرده که هدفش مرتد شدن نبوده … یعنی یقین داشت که هر کسی این کار را به دلیل پشتیبانی از کفار علیه مسلمین انجام دهد و کفار را علیه مسلمین یاری کند باعث ارتدادش می شود. اما، او به چنین نیتی کاری را انجام نداده بود، بلکه دلایل و سوابق وی نشان دادند که هدف دیگری داشت، به همین دلیل می گفت من مرتد نشده ام و دلایلی آورد که مورد پذیرش رسول الله صلی الله علیه وسلم قرار گرفت و رسول الله صلی الله علیه وسلم به خاطر تأویل اشتباه او، عذرش را قبول کرد. آیاتی هم که در این زمینه نازل شدند ثابت کردند که حاطِب تأویل اشتباه کرده بود.

• قدامه بن مظعون، هم به همراه جمعی دیگر در زمان حکومت عمر بن خطاب رضی الله عنه مرتکب تأویلِ اشتباه در حد تحلیل شدند، خمر را برای خودشان حلال كردند، و اين فرموده ی الله تعالی را تأويل كردند كه می فرمايد: «لَیْسَ عَلَى الَّذِینَ آمَنُواْ وَعَمِلُواْ الصَّالِحَاتِ جُنَاحٌ فِیمَا طَعِمُواْ إِذَا مَا اتَّقَواْ وَّآمَنُواْ وَعَمِلُواْ الصَّالِحَاتِ ثُمَّ اتَّقَواْ وَّآمَنُواْ ثُمَّ اتَّقَواْ وَّأَحْسَنُواْ وَاللّهُ یُحِبُّ الْمُحْسِنِینَ» (مائده/93)، بر کسانی که ایمان آورده‌اند و کارهای شایسته انجام داده‌اند، گناهی به سبب آنچه نوشیده‌اند متوجّه آنان نیست، اگر بپرهیزند وایمان بیاورند و کارهای شایسته انجام دهند. بعد از آن بپرهیزند و ایمان داشته باشند. سپس، بپرهیزند و همه کارهای خود را نیکو کنند، و خداوند نیکوکاران را دوست ‌دارد.

«لَیْسَ عَلَى الَّذِینَ آمَنُواْ وَعَمِلُواْ الصَّالِحَاتِ جُنَاحٌ» را این شخص اینگونه فهمیده بود و از این آیه به همراه دوستان خود چنین تأویل کرده بودند که هرکسی ایمان بیاورد و کارهای خوب انجام دهد و هوای خودش را داشته باشد دیگر اشکالی ندارد شراب بخورد؛ و اگر نوشیدنی های مست کننده مصرف کند برایش اشکالی ندارد. این ها تأویل کرده بودند، اینها هم تکفیر نشدند بلکه، اقامه ی حجت شدند و توبه کردند هر چند که حد شراب خوار (کسی که چیزهای مست کننده می خورد بر آن ها اجرا شد). 

• نمونه ی دیگری که در طول درس ها به آن اشاره کردیم خوارج هستند که باز در عصر صحابه دچار تأویلات غلطی شدند، و با همین تأویلات غلط، هم مسلمین را تکفیر کردند و هم دستشان به خون مسلمین آلوده شد. اما، علی بن ابیطالب رضی الله عنه که خودش یکی از قربانیان دست این ها بود آنان را تکفیر نکرد. حتی نگفت این ها هم دارودسته ی منافقین هستند بلکه، این ها را مسلمانانی دانست که علیه آن ها بغی و شورش کرده اند.

این اتفاقات و چند موردی که بیان کردیم، و موارد زیادی هستند که در درس های گذشته به آن اشاره کردیم، زمانی روی می دهند که حکومت اسلامی داریم و مرجعی هست که به تو بگوید چگونه می توان با این تأویلات و اجتهادات غلط برخورد کرد، حالا کسانی که از چنین نعمتی محروم هستند و اجماع واحدی هم وجود ندارد و وجود تأویلات و اجتهادات مختلف و متفاوت و متضاد علمای صادق هم غیر قابل اجتناب است. و علاوه بر آن وجود شبهات منافقین هم در اکثر جوامع رأی غالب شده، در این حالت اضطراری که پیش آمده، چه باید کرد؟ 

قاضی که شورای اولی الامر باشد وجود ندارد تا از این همه اجتهادات و تأویلات، یکی را به عنوان اجماع ارائه دهد، تو خودت هم که نمی توانی هم شاکی باشی هم قاضی، پس باید یک قاضی تولید کرد، در هر سطحی که باشد (سطح روستا، شهر، جماعت، چند جماعت با هم هستند، کشور، منطقه، در سطح جهانی است، در هر سطحی که باشد) باید قاضی تولید کرد و تا زمانی که این قاضی به وجود نیامده، تو فقط می توانی رأی خودت را بیان کرده و از خودت دفاع کنی. حتی، در بیان رأی خودت هم باید احتیاط کنی. به همین دلیل است که برای کسانی مثل امام مالک رحمه الله خیلی سنگین بود که یک مفتی در مسائل اختلافی بگوید: این حرام است، بلکه امام مالک رحمه الله می گفت باید بگوید: من آن را ناپسند می‌دانم.

 در این صورت وضعیت افراد و حتی طوایف، گروهها، احزاب و مذاهبی که حق بر آن‌ها مُشْتَبِه شده، باید چگونه باشد؟ مُشْتَبه، درمسائلی که افراد داناتر از آنها هم به اشتباه افتاده‌اند. مُشْتَبه یعنی: مبهم، مشکوک، پوشیده، شبهه زا، مشکل و نامعلوم. مُشْتَبه در اینجا یعنی گفتیم بعضی از مسائل هستند بر طوایف، گروه ها، احزاب و مذاهب هم مُشْتَبه شده است؛ حتی مسائلی هستند که بر افراد داناتر هم مُشْتَبه شده و آن افراد هم در اشتباه افتاده اند.

بله، عده ای از مسلمین با استناد به آیات و روایات و نوشته های تاریخی، چنان امور بر آن ها مُشْتَبه شده که متخصصین مسلمان هم در آن مانده اند و دچار اشتباه شده اند..این وضعیت تا زمان تشکیل شورای اولی الامر واحد مسلمین که امتی واحد و اجماعی واحد تشکیل می شود ادامه پیدا می کند، و تا آن زمان کسی حق ندارد خودش را مطلق بداند و دیگران را به دلیل تأویل و اجتهاد شرعیشان از منابع شرعی تکفیر کند. این حالت اضطراری است که اکثر مسلمین در آن افتاده اند. صبر کردن بر این حالت اضطرار مثل صبر کردن بر خوردن گوشت مردار و خیلی سنگین است، اما چاره ای نیست و تا زمان تشکیل مرجع رسیدگی کننده که همان و شورای موجود در حکومت اسلامی باشد، باید صبر کرد.در عین حرکت، باید صبر کرد، در عین مبارزه باید صبر کرد.

دوستان گرامی، زمانی که رسول الله صلی الله علیه وسلم می فرماید: «امت من به هفتاد و سه فرقه پراکنده می‌شوند» دلالت بر این دارد که همه‌ی این فرقه‌ها از دین خارج نیستند؛ چون رسول الله صلی الله علیه وسلم همه ی این ها را امت خود دانسته، همه را امت خود دانسته ودلالت بر این است که تأویل کننده از دین خارج نمی شود اگرچه در تأویل خود دچار هم اشتباه شود .

 ابن تیمیه رحمه الله می‌گوید: «و همینطور دیگر هفتاد و دو فرقه، کسانی از آنها که منافق اند در باطن کافراند، و آنکه منافق نیست بلکه در دل به الله و پیامبرش مؤمن است در باطن کافر نیست؛ هرچند در تأویل دچار اشتباه شود، حال این اشتباه هر چه باشد … و کسی که بگوید این هفتاد و دو فرقه همگی کافر و خارج از ملت اند؛ با کتاب و سنت و اجماع صحابه ـ رضوان الله علیهم ـ و بلکه اجماع ائمه‌ی اربعه و دیگر امامان مخالفت کرده است، زیرا هیچ یک از آنان همه‌ی هفتاد و دو فرقه را کافر ندانسته اند و بلکه خود آنها بر اساس برخی عقاید یکدیگر را تکفیر می‌کنند. این ها خودشان را تکفیر می کنند و گرنه هیچ کدام از ائمه آن ها را تکفیر نکردند. هیچ کدام از این گروه ها حتی همین گروه هایی که خودشان را تکفیر می کنند».

پس حتی منافقی که طبق همین سخن ابن تیمیه در درون کافر است یا کسی که منافق نیست، در دلش به خدا ایمان دارد ولی تأویل اشتباه می کند ابن تیمیه می گوید: حال، این اشتباه او در تأویل هر چه باشد کسی بگوید این ها کافر هستند و خارج از ملت اند با کتاب، سنت و اجماع صحابه ـ رضوان الله علیهم ـ و بلکه اجماع ائمه‌ی اربعه و دیگر امامان مخالفت کرده است؛ این چیزی است که ابن تیمیه رحمه الله در مورد کسانی می گوید که تأویل کرده اند. هر چند گروه هایی که خودشان در بین خودشان تأویل کردند، همدیگر را تکفیر می کنند مشکل خودشان و اشتباه خودشان است. این منهج خودشان است و این تکفیر کردن مخالف قرآن است، این مخالف سنت و اجماع صحابه است، این مخالف اجماع ائمه‌ی اربعه و دیگر امامان این امت بوده است.

نمونه های زیادی در این زمینه در تاریخ اسلام یافت می شود که کسی گروههایی چون خوارج که تأویل کرده اند، و معتزله‌ای که پیامبر صلی الله علیه وسلم را تکذیب نکرده‌اند اما با بدعتِ خود راه را گم کرده‌اند و در گمانِ خود خیال می کنند برحق‌اند، و همه، گروههای اینچنینی را اهل تأویل دانسته اند و کسی آن ها را تکفیر نکرده است. به همین دلیل، صحابه رضی الله عنهم در این که خوارج جزو سرگردانان و مارق هستند متفق بودند، چنانکه در این باره احادیث صحیحی وارد شده است. و همچنین بر این امر اتفاق کرده اند که آنان از اسلام خارج نشده‌اند، با اینکه خون مسلمانان را حلال کردند و بسیاری از امور شرعی را منکر شدند، اما تأویل آن ها مانع از تکفیرشان شد.

ما این موارد را تکرار می کنیم امیدواریم که تکرار این ها نفعی داشته باشد برای دوستانی که در این اشتباهات افتاده اند. در این زمینه، ما اجتهادات صدها امام بزرگوار را در میان فرق منسوب به اهل سنت و سایر فرق، در طول تاریخ و در همین چند قرن گذشته داریم که در مسیر خطا و اشتباه افتاده اند که همه ی این ها، نمونه های بارز تأویلات اشتباه از منابع شرعی هستند. همین الان هم در چگونگی جهاد با اشغالگران سکولار خارجی و نوکران محلی آن ها و طاغوتهای محلی اجتهادات مختلفی وجود دارد باید به دور از تنگ نظری و با نگرش و سعه ی صدر اسلامی به این ها نگاه شود و با این ها برخورد شود.

قبلاً عرض کردیم اختلاف، سنت و مقتضی حکمت الهی است که الله متعال در مورد آن می فرماید: «وَلَوْ شَاء رَبُّکَ لَجَعَلَ النَّاسَ أُمَّهً وَاحِدَهً وَلاَ یَزَالُونَ مُخْتَلِفِینَ‏* إِلاَّ مَن رَّحِمَ رَبُّکَ وَلِذَلِکَ خَلَقَهُمْ وَتَمَّتْ کَلِمَهُ رَبِّکَ لأَمْلأنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الْجِنَّهِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِینَ»(هود/١١٨)، اگر پروردگارت می‌خواست مردمان را(همچون فرشتگان) امت واحدی می‌کرد، ولی آنها همیشه مختلف خواهند ماند. مگر کسانی که خدا بدیشان رحم کرده باشد و خداوند برای همین ایشان را آفریده است، و سخن پروردگار تو بر این رفته است که جهنم را از جملگی جنّیها و انسانها پُر می‌کنم.‏ پناه می برم به خدا از آتش جهنم.

پس زمانی که الله تعالی می گوید «وَلاَ یَزَالُونَ مُخْتَلِفِینَ» و همه ی انسان ها را امت واحدی نکرده می توانیم بگوییم اختلاف، چیزی است که نمی توان از آن فرار کرد و مسلمین، زمانی که از این اختلاف در حالت کلانش عبور می کنند سایر انسان ها نمی توانندو در میان همه ی انسان ها باز اختلاف هست و نمی توان فرار کرد اما، زمانی که مسلمین از این اختلاف بزرگ (کفر و ایمان)عبور می کنند و از طریق شورای واحد، امتی واحد را تشکیل می دهند و :كُنتُمْ خَیْرَأُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ می شوند، در این جا امتی می شوند. در درون این شورا امتی را تشکیل می دهند اما، در میان همین امت هم آراء مختلفی وجود خواهند داشت.

در این صورت، در دولت اسلامی و شورای حاکم بر آن و امتی که از این شورا تولید شده، اختلاف نه تنها ضرورت، بلکه به دلیل زنده نگهداشتن فقه و توسعه ی آن، رحمت هم به حساب می آید، و امکان ندارد این امت هم دیدگاههای مختلف و نگرشهای مختلف و نوینی نسبت به مسائل قابل اجتهاد روز نداشته باشند. با این وجود، تنها ابزاری که آنها را جمع می کند شورای اولی الامر تحت پوشش حکومت اسلامی است. ادعایی غیر از این برای اتحاد آرای مختلف، با سنت الهی و ابزارهائی که در اختیار ما قرار دارد مغایر است، اگر کسی ادعایی غیر این داشته باشد اشتباه می کند و قطعاً هر آنچه با سنت الله و قوانین آن در تضاد باشد محکوم به شکست می باشد. تنها راه  شوراست، شورا در هر سطحی که تشکیل شده باشد.

در این صورت، زمانی که الله متعال پس از ذکر داستان پیامبران گذشته می فرماید:«إِنَ هَذِهِ أُمَّتكُمْ أُمَّة وَاحِدَة وَأَنَا رَبّكُمْ فَاعْبُدُونِ» (انبیاء/۹۲)، این امت شما امتِ یگانه‌ای بوده و من پروردگار همه ی شما هستم، پس تنها مرا پرستش کنید. و یا زمانی که می فرماید: «وَإِنَّ هَذِهِ أُمَّتُکُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً وَأَنَا رَبُّکُمْ فَاتَّقُونِ» (مؤمنون/۵۲)، این امت شما امتِ یگانه‌ای بوده و من پروردگار همه ی شما هستم، پس تنها از من تقوا داشته باشید و از من بترسید.

در اینجا، الله تعالی واضح و روشن با ذکر این مثالها به ما می رساند که تنها راه تبدیل شدن به امت واحده، عبادت الله متعال از کانال شریعت آخرین فرستاده ی اوست که این فرستاده هم با پیروی از شریعت و با بیان دستور الله، شورای اولی الامرِ تحت پوشش دولت اسلامی را یگانه ابزار و ضامن حفظ این امت واحده معرفی می کند:«الَّذينَ اسْتَجابُوا لِرَبِّهِمْ وَ أَقامُوا الصَّلاةَ وَ أَمْرُهُمْ شُوري بَيْنَهُمْ وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ» (شوری/38).

بله، قبل از انهدام شورای اولی الامر، اختلاف تنوع بود نه تضاد، و تنوع همیشه مصدر ثروت و برکت بوده و هست، و زمانی که اختلافات مسلمین مسیر اشتباهی را طی می کرد در همان دایره ی نسیان، خطا و فراموشی باقی می ماند، و با مراجعه به شورای مسلمین، اینهم رفع می شد؛ به گونه ای که ام المؤمنین عایشه رضی الله عنها درباره ی برخی از صحابه که با آنان در آرائی اختلاف داشت، فرمود: او دروغ نگفته است، ممکن است فراموش کرده یا اشتباه می کند، یا مطلب را اشتباهی متوجه شده است. در چنین جامعه ای، بعضی از افراد در مسائل قابل اجتهاد، در حالی متفاوت به نظر می رسند که از جهت اعتقادِ به حكم و صورتِ مسأله با دیگران اختلافی ندارند بلکه، تنها فرقشان با دیگران در شيوه ی بيان آن و عرضه كردن آن است. این ها در شيوه ی بيان و عرضه كردن  حکم با دیگران اختلاف دارند نه در اعتقاد به حکم و صورتِ مسأله.

البته، قبلاً هم چندین بارعرض کردیم که تأويل اشتباه نسبت به نصوص شرعی در عصر رسول الله صلی الله علیه وسلم و صحابه هم رخ داده، حتی تأویلی در حد تحلیل و تحریم که قدامه رضی الله عنه و همراهانش مرتکب آن شدند. اما، با وجود حکومت اسلامی و شورای صحابه، تا زمانی كه «حجتِ نبوی» بر شخص اقامه نشده بود و از کانال شرعی آن جهلش رفع نشده و از آن ها طلب توبه نشده بود، قدامه رضی الله عنه و همراهانش به واسطه ی تأویل اشتباه از آیات و منابع شرعی تکفیر نشدند.

در مورد همین نمونه ای که ما بارها و بارها درمورد خوارج بارها و بارها آن را بیان می کنیم در المغنی می خوانیم که: “اگر شخص، کشتن بی گناهان و گرفتن اموالشان را بدون هیچگونه شبهه و تأویلی جایز بداند کافر می شود، ولی اگر چون خوارج برای انجام آن تأویل داشته باشند بیشتر فقهاء آنها را هر چند ریختن خون مسلمانان و گرفتن اموالشان را مباح دانسته و آن ها را به قصد نزدیکی به خدا انجام داده اند، تکفیر نکرده اند”. و در ادامه می گوید: “از جمله موارد شناخته شده در مذهب خوارج، تکفیر بسیاری از صحابه ، تابعین و همچنین خون و مالشان را حلال و کشتن آنها را وسیله ی تقرب به خدا قرار داده بودند، ولی علی رغم همه ی این مسائل، فقهاء به خاطر تأویلاتشان حکم به کفر آن ها صادر نکردند”.

نگاه کنید دوستان، می گوید خوارج بسیاری از صحابه را تکفیر کردند، بسیاری از تابعین را تکفیر کردند، خون مال آن ها را حلال کردند، کشتن آنها را وسیله ی تقرب به خدا می دانستند. خیال می کردند اگر این ها امام علی رضی الله عنه را بکشند به خدا نزدیک تر می شوند. این ها کشتن امام علی را که عشره ی مبشره بوده، آن جایگاه بزرگ را در شریعت الله داشته، باز می بینیم کشتن چنین شخصی را باعث تقرب خودشان به الله می دانستند و با این وجود، کسی آن ها را تکفیر نکرد. چرا؟ چون تأویل کردند.

 پس دقت کنید دوستان، بزرگواران ما کسانی که اصحاب  و تابعین را تکفیر کردند کسی آن ها را به جرم تکفیر اصحاب و تابعین تکفیر نکرده است. این ها در حق خودشان ظلم کرده اند تو حق نداری به خودت ظلم کنی. چون اگر تو هم آن ها را تکفیر کنی چیزی می شوی مثل آن ها، ظالمی می شوی مثل آن ها. برای همین، صاحب المغنی می گوید: هیچ کسی که اصحاب و تابعین را تکفیر کردند و خون و مالشان را حلال دانستند برای این که به خدا نزدیک شوند و به خدا تقرب پیدا کنند هیچ کسی آن ها را تکفیر نکرده است.

ابن تیمیه رحمه الله هم می گوید: بدعت خوارج به خاطر بدفهمیشان از قرآن بود و قصد معارضه با آن را نداشتند و چیزی را از آن فهم می کردند که بر آن دلالت نمی کرد و گمان داشتند آن موجب تکفیر کردن کسانی است که مرتکب گناه می شدند. دیدید، اینگونه ابن تیمیه رحمه الله در مورد خوارج می گوید که کارهای آن ها نشانه ی بدفهمی آنان از قرآن بود و قصد معارضه و دشمنی با قرآن را نداشتند و چیزی را از آن فهم می کردند که خیال می کردند با این فهم خود، کسی که دچار این گناه شده کافر شده است. تأویل آن ها چنین بود، استناد آن ها به آیات و روایات چنین بود. پس به خاطر تأویلات اشتباهشان کسی آن ها را تکفیر نکرده است.

خوب،حالا، در آن زمانهای ابتدایی صدر اسلام همان زمان که حکومت اسلامی وجود داشت، این جریانات انحرافی در همان حد می ماندند و نمی توانستند به جریان غالب تبدیل شوند. اما، زمانی که حکومت اسلامی به روش رسول الله صلی الله علیه وسلم از بین رفت و زمانی که شورای اولی الامر، به عنوان تنها مرجع وحدت بخش از بین رفت. تنها مرجع وحدت بخش دیدگاههای مختلف، بر اثر انهدام حکومت اسلامی از بین رفت و دیگر مرجعی نبود که مسلمانان به آن مراجعه کنند و هر کسی خودش را بر حق نداند بلکه، آن مرجع رأی آخر را با اجماعی که داشت صادر می کرد. وقتی که این مرجع از بین می رود به وجود آمدن اختلاف ناپسند و به دنبال آن فرقه سازی و مذهب گرائی واقعیتی اجتناب ناپذیر شده است. همه در طول تاریخ شاهد آن هستیم و نمی توان این واقعیت آشکار را نادیده گرفت.

همه ی مذهب سازی ها، فرقه سازی ها و گروه سازی ها همه به دلیل انهدام آن مرجعِ مادر و به دلیل انهدام امت واحده ای که از شورا به وجود آمده بود و اجماع واحدی که ارائه می داد، همه ی این ها به این دلیل به وجود آمدند و تا زمانی که این مرجع دوباره برنگردد وجود این مذهب سازی ها، فرقه گرایی ها و گروه های مختلف و اجتهادات مختلف که بر اساس تأویلات مختلف به وجود آمده اند اجتناب ناپذیر است و کسی نمی تواند از آن فرار کند همچنان که در طول تاریخ وجود داشته اند.

زمانی که مسلمین دچار چنین مصیبتی شدند و حکومت اسلامی خودشانرا از دست دادند، همین جریانات خود به خود در اکثر جوامع به جریان حاکم تبدیل شدند، تبدیل شدند به مذهب. علاوه بر اینها منافقین و سکولارزده ها هم شروع کردند به فرقه سازی و جمع کردن عده ای از مسلمین به دور خودشان. در گذشته آن ها فرقه های مختلفی را تولید کردند الان هم همین سکولازده ها برای خودشان تحت عنوان تفاسیر و احزاب مختلف به همین فرقه سازی و جمع کردن عده ای از مسلمین به دور خودشان ادامه می دهند . الان اسم خودشان را حزب گذاشته اند.

به همین راحتی و تنها به دلیل از دست رفتن حکومت اسلامی و شورا، بازار اجتهادات و تأویلات راست و دروغ از چند قرن گذشته تاکنون در بسیاری از سرزمینهای مختلف اسلامی و سرزمین های مسلمان نشین داغ و گرم شده است. در اینجا دیگر اختلاف حاکم نیست بلکه، تفرق به وجود آمده است.

عمر اختلاف کوتاه است، ثمره اش را می دهد و در همان شورا دفن می شود. اما تفرق می تواند قرنها طول بکشد و فاجعه به بار بیاورد. این همان تفرقی است که همه ی ما شاهد آن هستیم و تا زمان تشکیل شورای اولی الامر و ایجاد امت واحدی از این شورا و خروج اجماعی واحد از این امت، این تفرق به زندگی ننگین و فاجعه بار خودش ادامه می دهد.

زمانی که در عصر صحابه ی کرام رضی الله عنه تأویلات غلط در حد تحلیل و تحریم وجود داشته آیا در عصر حاضر چنین چیزی بعید است؟ غیر ممکن است شاگردان رسول الله صلی الله علیه وسلم دچار چنین اشتباهاتی شده باشند اما، شاگردان اساتید ما و شاگردان ما دچار چنین اشتباهاتی نشوند. این انتظار اشتباه است، این انتظار توهین به رسول الله صلی الله علیه وسلم و شاگردان رسول الله صلی الله علیه وسلم است و بزرگ انگاشتن اساتید ما و شاگردان ما و خود ماست. این غرور، تکبر و استکبار است. پس، غیر ممکن است که بعد از عصر رسول الله صلی الله علیه وسلم تاکنون و تا روز قیامت هم افرادی دچار چنین اشتباهاتی نشوند. بخصوص هم اکنون که با انهدام شورای اولی الامر و به حکم ضرورت، علماء مجبور به اجتهادات فردی شده اند و اجتهادات فردی جای اجتهادات جمعی و شورا را گرفته است. اجتهادات فردی که علماء مجبور به آن شده اند جای چه چیزی را گرفته؟ جای اجتهادات جمعی و شورا را گرفته است:«وَلْتَكُن مِّنكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنكَرِ ۚ وَأُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ* وَلَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ تَفَرَّقُوا وَاخْتَلَفُوا مِن بَعْدِ مَا جَاءَهُمُ الْبَيِّنَاتُ ۚ وَأُولَئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ»  (آل‌عمران/۱۰۵-۱۰۴)،  در اینجا آن مقامی که شایستگی امر به معروف و نهی از منکر را دارد «امت» است. برادران و خواهران محترمم، گوش بدهید «وَلْتَكُن مِّنكُمْ أُمَّةٌ» آن مرجع، امت است «يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنكَرِ» گفته امتی باید در میان شما وجود داشته باشد. آن مرجع که شایستگی امر به معروف و نهی از منکر را دارد امت است. که وجود امت هم به وجود «شورا» بستگی دارد، و از کانال همین شورا یک رأی واحد به عنوان «اجماع» به کسانی که قصد امر به معروف و نهی از منکر را دارند ارائه می شود.

این امت، یک رأی را به همه ی کسانی که امر به معروف و نهی از منکر می کنند ارائه می دهد نه آرای مختلف که مردم را گیج و چند دسته کنند. نگاه کنید دوستان، امت یک رأی ارائه می دهد به نام اجماع؛ این اجماع به همه ی کسانی که می خواهند امر به معروف و نهی از منکر کنند ارائه می شود و تمام افراد، هزاران نفر، چند هزار نفر که می خواهند به شهرها و روستاهای مختلف، هر جایی که می خواهند  بروند و تبلیغ کنند یک رأی می دهند. چرا؟ چون رأی همه ی آن ها مال امت و اجماع واحد این امت است. دیگر آن زمان، رأی فلان روستا با فلان شهر با فلان استان با فلان کشور فرقی ندارد و همه یک حرف هستند. اینگونه نیست که ملای فلان محله چیزی بگوید و ملای محله ی دیگر چیز دیگری بگوید. پدر به مسجد می رود و چیزی را می شنود، پسر به مسجد دیگری رفته و چیزی  دیگری را می شنود، داماد و قوم و خویش ها هر کدام چیزی را می شنوند وقتی که دور هم جمع می شوند در مورد همان مسأله صحبت می کنند هر کدام چیزی می گوید. یکی می گوید ملای ما این را گفته دیگری می گوید ملای ما آن را گفته، به همین دلیل است که الله تعالی مقامی را که شایستگی امر به معروف و نهی از منکر به آن عطا کرده، «امت» است: «وَلْتَكُن مِّنكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنكَرِ». امت است و امتی که از شورا به وجود آمده و رأی واحدی را ارائه می دهد.

خوب،علماء این را می دانستند که وظیفه ی دعوت بر عهده ی «امت» یکدستی است که از «شوری» برخواسته، و اعضای این امت با تبعیت از«اجماعی» که به آن ها ارائه شده همگی به یک شیوه با مسلمین صحبت می کنند، ائمه و علماء این را می دانستند. این ها می دانستند که اجماع، وظیفه ی امت است که این دعوت را به پیش ببرد که این امت از شورا بلند شده و اعضای این امت هم با تبعیت از همین رأیی که این اجماع به آن ها داده همگی به یک شیوه با مسلمین صحبت می کنند و باعث گیجی و سردرگمی نمی شوند، و یک رأی واحدی را به عموم مسلمین می رسانند که این رأی واحد، واجب الاطاعه است و مخالفت با آن حرام می باشد. برای همین، تنها این نهاد است که شایستگی حلال و حرام کردن مسائل مستحدثه و مسائل روز را دارد. این را علماء می دانستند.

 اما این را هم می دانستند که حالا، که حکومت اسلامی از بین رفته، و به دنبال این مصیبت بزرگ، «امت واحد» هم از میان رفته و امم کوچک و متفرقی ایجاد شده اند، ده ها امت کوچک و متفرق به وجود آمدند و «شورای واحد» اولی الامر هم نابود شده، و اجتهادات افراد متعدد جای اجتهاد واحد شورا و امت واحد را گرفته، و «اجماع واحد» هم  به صورت طبیعی از میان رفته است؛ در اینجا، به حکم «الضرورات تبیح المحظورات» هر عالمی ناچارا اقدام به روشنگری در مورد مسائل مورد نیاز مسلمین در وضع موجود خودشان می کرده، در همان زمان خودش مجبور شده روشنگری هایی داشته باشد. اما، همین علماء بر این نکته آگاه بودند که رأی آنها مثل رأی «اجماع» نیست، این رأی،رأی اجماعی نیست که از امت بیرون آمده و نمی تواند معیار حلال و حرام در امور اجتهادی روز باشد. بر این مبنا، همچنانکه قبلاً هم عرض شد برای کسانی چون امام مالک رحمه الله بسیار سنگین بود که یک مفتی در مسائل اختلافی بگوید این حرام است، بلکه می گفت باید بگوید: من آن را ناپسند می‌دانم.

در همین زمینه ابن رشد رحمه الله در البیان و التحصیل می گوید مالک گفته است: فتوا دادن برای مردم این گونه نیست که گفته شود این حلال است و آن حرام، بلکه گفته می‌شود من آن را نمی‌پسندم یا من چنین کاری نمی‌کنم. در گذشته مردم به این بسنده کرده و خشنود می‌شدند و می‌گفتند ما این را زشت می‌دانیم، یا باید از این پرهیز کرد، امانمی‌گفتند این حلال است، این حرام است. و ابن رشد رحمه الله ادامه می دهد و می گوید: این برایم جالب است که در مناطق ما هم رواج دارد. یعنی در زمان ابن رشد رحمه الله  هم چنین چیزی بوده است.

امیدورام دوباره علمای سرزمینهای مسلمان نشین هم به این درجه از درک برسند که در اموری که قابل اجتهاد بوده و ممکن است اجتهادات زیادی وجود داشته باشد تنها به این بسنده کنند، و نگویند که من می گویم این حلال است و آن می گوید حرام است، پس طرف مقابل من حلالی را حرام کرده و اینگونه شروع کنند به تکفیر همدیگر، بلکه روش این باشد که بگوید به نظر من این درست است یا بگوید من این کار را نمی پسندم، یا من این کار را نمی کنم. امیدورام دوباره علماء به این سبک گذشتگان صالح خودشان برگردند.

این در اموری است که قابل اجتهاد بوده و ممکن است تأویلات مختلفی به وجود بیایند، و نمی توان تا زمان تشکیل شورای اولی الامر واحد مسلمین در روستا، شهر،منطقه یا شورای اولی الامر واحد جهانی با اجتهاد یک مجتهد به مجتهد یا مقلدی که به چنین اجتهاداتی عمل می کنند حمله کرد، و یا آن ها را تکفیر نمود؛ بلکه، تنها می توان در چارچوب خود انتقادی به نقد دیدگاههای آن ها، آن هم با رعایت اسلوب شرعی اقدام کرد.

پس، با اجتهاد یک مجتهد به مجتهد دیگر یا مقلدی که با یک مجتهد دیگر است نمی توانید حمله کنید. شما طرف یک مجتهدی و او هم طرف یک مجتهد دیگر، تو با اجتهاد مجتهدی حمله می کنی او هم با اجتهاد مجتهد دیگری به تو حمله می کند و همین بازی و جنایاتی رخ می دهد که هم اکنون شاهد آن هستیم.

تا زمانی که بار دیگر با تشکیل حکومت اسلامی در سرزمینهای مسلمان نشین، شورای اولی الامر شکل نگیرد و امتی به وجود نیاید که با اجماعی واحد رسالت امر به معروف و نهی از منکر را بر عهده بگیرد، این حالت اضطرار مثل خوردن گوشت مردار تارفع این حالت ادامه دارد. باید درست با موضوع برخورد کرد.

ابن تیمیه رحمه الله درباره‌ی امامان مذاهب می گوید: هیچ کدام از آن ها با احادیث صحیح رسول الله صلی الله علیه و سلم عمداً مخالف نکرده است. پس، باید برای آنان در ترک حدیث صحیح توجیه و عذر بیاوریم. در ادامه می گوید: همه‌ی عذرها سه گونه‌اند:

1- باور نداشتن به این که رسول الله صلی الله علیه و سلم آن سخن را گفته است.

2- باور نداشتن به این که هدف حدیث، فلان موضوع است.

3- اعتقاد به منسوخ بودن حکم مسأله.

 خوب، الان هم کل اختلافات فرق و مذاهب اسلامی را اگر نگاه کنید در همین مسائل و تأویلات مربوط به آیات است، و همین تأویلات مربوط به روایات است. همه ی اختلافات فرق و مذاهب اسلامی در همین است. یا باور ندارند که رسول الله صلی الله علیه و سلم چنین سخنی را گفته است. یا باور ندارند به این که هدف حدیث، فلان موضوع است که تو در مورد آن صحبت می کنی، یا معتقدند که این مسأله منسوخ شده است.خوب، این ها از این روایات رسول الله صلی الله علیه و سلم تأویل داشتند و برایشان عذر آورده و عذر هم دارند. خوب، از آیات قرآن هم چنین تأویلاتی هست و همین تأویلات شرعی ادامه خواهد داشت تا زمان تشکیل شورای اولی الامر جهانی یا منطقه ای، و تا آن زمان تمام فرق و مذاهب اسلامی را به دلیل تأویلات شرعیشان نمی توان تکفیر کرد؛ مادام که هنوز در چارچوب شریعت الله و جماعت مسلمین در حرکت هستند.

حتی به قول ابن تیمیه رحمه الله اگر این ها حتی منافق کافری باشند که در درون کافر هستند یا منافقی باشند که به خدا هم ایمان دارند در هر صورت، این ها را جزو منافقین حساب کنیم باز جزو مسلمین آن ها را حساب کردیم؛ همه ی این ها هم دارای عذر هستند.دیدیم که حدیث 73 فرقه هم می رساند که همه ی فرق از دین خارج نیستند، چون رسول الله صلی الله علیه وسلم همه را امت خودش معرفی کرده است. مگر ممکن است رسول الله صلی الله علیه وسلم یک کافر را جزو امت خودش حساب کند؟

دوباره یادآوری کنیم، بازآموزی کنیم و صدها بار بگوییم که فرق زیادی چون معتزله و خوارج در طول تاریخ وجود داشته اند و هم اکنون هم وجود دارند که هرگز توسط علمای صالح و ربانی تکفیر نشدند. خوارج خون مسلمین را حلال کردند و بسیاری از اصول مورد پذیرش مسلمین را انکار نمودند، کسی چون علی بن ابی طالب رضی الله عنه را تکفیر کردند که جزو سابقون الاولون، شرکت کننده در احد، بدر و سایر غزوات، شرکت کننده در بیعت رضوان و از جمله ی عشره ی مبشره است، و آن همه روایاتی که در مورد صحابه ی گران قدر وجود دارد. این ها آن را تکفیر کردند. چنین انسان بزرگواری را تکفیر کردند. آن ها کسی را تکفیر کردند که الله از او راضی است. آیات قرآن به تأکید در مورد سابقون الاولون آمده است. در مورد کسانی که در بیعت رضوان شرکت کردند در بیعت رضوان که منافقین در آن نبودند. الله از آن ها راضی است و رسول الله صلی الله علیه گفته او اهل بهشت است، در زندگی دنیوی خودش وعده ی بهشت را به او داده است اما خوارج او را تکفیر کردند وعلاوه بر آن، خوارج هزاران صحابی همراه علی بن ابی طالب رضی الله عنه را تکفیر کردند، اما تأویل آن ها مانع از تکفیرشان شد. با آن که این همه صحابی بزرگوار را تکفیر کرده بودند. پس، تکفیر صحابه با تأویلات اشتباه باعث نمی شود که تو آن ها را تکفیر کنی. خودش مرتکب اشتباهی شده باید تاوان آن را هم بدهد تو چرا می خواهی خودت را شریک جرم آن ها بکنی؟، تو هم او را تکفیر می کنی شریک جرم او می شوی.

ابن تیمیه رحمه الله می گوید: «تأویلگری که قصد پیروی از پیامبر صلی الله علیه وسلم داشته است تکفیر نمی‌شود، بلکه اگر تلاش خود را کرده و سپس دچار اشتباه شده، حتی او را فاسق هم نمی‌دانیم و این نزد مردم در مورد «مسائل عملی» شناخته شده است. اما، در «مسائل عقیده» بسیاری از مردم کسی را که در این زمینه اشتباه کرده کافر دانسته‌اند، اما چنین سخنی از هیچ یک از صحابه و کسانی که به نیکی از آنان متابعت کرده اند و نه از هیچ یک از امامان مسلمان مشهور نیست، و بلکه در اصل از سخنان اهل بدعت است».

نگاه کنید ابن تیمیه چه می گوید:تأویلگری که قصد تبعیت از پیامبر صلی الله علیه وسلم را دارد تکفیر نمی‌شود. او همه ی تلاش خودش را کرده و دچار اشتباه شده است حتی او را فاسق هم نمی‌دانیم می گوید: این نزد عموم شناخته شده است یعنی یک چیز عمومی است در مسائل عملی. می گوید: عده ای هستند که اگر کسی در عقیده تأویل و اشتباهی مرتکب شد می گویند او کافر است. می گوید: چنین حرفی نه از هیچ صحابه ای و نه از هیچ کسی که از سابقون الولون تبعیت به احسان کرده اند شنیده نشده بلکه می گوید این حرف مال کیست؟ این حرف، حرف کسانی است که اهل بدعت اند.  

در جای دیگری می گوید: «به همین شیوه، اقوالی که گوینده‌اش کافر دانسته نمی‌شود، شاید نصوصی که موجب شناخت حق می‌شود به گوینده‌اش نرسیده  و یا شاید به او رسیده اما برایش اثبات نشده، یا نتوانسته به فهم آن دست پیدا کند، یا شاید شبهاتی بر وی عرضه شده که خداوند او را برایش معذور بدارد. پس، هر که مؤمن باشد و در طلب حق تلاش کند و با این وجود، دچار اشتباه شود خداوند اشتباه او را ـ هر چه باشد ـ خواهد بخشید، چه در مسائل نظری یا عملی، و این همان روشی است که اصحاب پیامبر صلی الله علیه وسلم و جمهور ائمه‌ی اسلام بر آن بودند».

.این سخن ابن تیمیه برای برادرانی که مسیر اشتباه را در برخورد با اهل تأویل از اهل قبله درپیش گرفتند می تواند بسیار مفید باشد، بخصوص که این بزرگواران خودشان را از شاگردان ابن تیمیه رحمه الله می دانند. این گفته را چند بار گوش دهند و برای خودشان مرور کنند تا بفهمند کسی که او را استاد خودشان می دانند در این زمینه چه چیزی در مورد کسانی  از اهل قبله که تأویل می کنند گفته است.

البته، خود ابن تیمیه رحمه الله هم چند بار در مورد «عقاید و توحید» مناظراتی با کسی چون «بکری» داشته، و بکری تأویلاتی داشت که همین تأویلات مانع تکفیر او از طرف ابن تیمیه رحمه الله شده بود. هنگامی که ابن تیمیه با «بکری» بر سر مسأله ی توحید مناظره داشت، (نگاه کنید بر سر مسأله ی توحید مناظره داشته) بکری برای اعتقادات خود از آیات و احادیث استفاده می کرد، و تأویلاتی آورد که از نظر ابن تیمیه رحمه الله آن تأویلات مانع تکفیر بکری می شد! دوستان گرامی، برادران من، اگر دقت کنید، الان همه ی کسانی که توسط عده ای از برادران ما تکفیر می شوند به آیات، احادیث و روایتهای تاریخی استناد می کنند، و هدفی جز اطاعت از الله و سنت رسول الله صلی الله علیه وسلم ندارند. و این حال اکثریت قاطع این گروههاست، هر چند که استثنائاتی هم وجود دارند اما، حکم بر اساس استثناء صادر نمی شود.

این همان مسیری است که اکثر بیماران عقیدتی و رفتاری مسلمین در آن افتاده اند. بیماران عقیدتی و رفتاری مسلمین در همین چیزها و در همین مسیر افتاده اند.این ها قصد اطاعت از الله را دارند اما، در اجتهاد و تأویل دچار اشتباه شده اند، و بدتر از همه ما شورای اولی الامری هم به عنوان قاضی و مرجع نداریم  و چنین قاضی و شورائی وجود ندارد که بتوان به همان سادگی عصر رسول الله صلی الله علیه وسلم و عصر خلفای راشدین به آن مراجعه کرد و مسأله را در سطح منطقه و جهانی خاتمه بخشید، ما فقط شاید بتوانیم در سطح روستای خودمان، گروه یا شهر خودمان یا همین اطرافیان خودمان بتوانیم کاری انجام دهیم. به همین دلیل است که عذر به شبهه یا به تأویل همیشه وجود داشته است و در وضع موجود هم تنها از کانال شورای اولی الامر وابسته به حکومت اسلامی از بین می رود.

اما با این وجود، باید به این نکته هم اشاره شود و گفته شود که: عذر به تأویل به این معنا نیست که شخص می تواند مثلاً به انکار لا اله الا الله یا انکار بهشت و جهنم و یا هریک از مسلمات شریعت که برای همه ی اهل قبله به ضرورت معلوم است اقدام کند، کسی نمی تواند چنین چیزهایی را انکار کند. مثل همین کاری که کفار سکولار هم اکنون آن را انجام می دهند، ملحدین آن را انجام می دهند یا قبلاً به آن ها زنادقه می گفتند، غلات که قبلاً انجام می دادند هم اینک هم هستند و دارند انجام می دهند، و به این معنا هم نیست که در صورت مخالفت با قانون رایج اجرائی و آشکار شریعت نمی توان «حد» را برشخص تأویل کننده اجرا کرد، نه اینگونه نیست؛ بلکه چنین شخصی هم همچون سایر مسلمین غیر قابل استثناء است. همچنانکه قدامة بن مظعون رضی الله عنه وقتی در مورد نوشیدن خمر تأویل کرد حد زده شد، و همینطور به این معنی هم نیست که افکار چنین کسی که تأویل کرده مستحق نقد و آسیب شناسی نباشد، نه. بلکه، این به این معناست که این تأویلات شرعی مانعی می شوند که اجازه نمی دهند صدمه ای به ایمان شخص وارد شود و مانعی می شوند که حکم تکفیر بر شخص صادر شود. مانعی برای جلوگیری از صدور حکم تکفیر بر شخص تأویل کننده و مقلدی که از چنین مجتهدی تقلید کرده است می شود.

در هر صورت، کل مسلمین، غیر متأول بودن را در تکفیر شرط می دانند، و اگر کسی تأویلی شرعی از منابع شرعی داشته باشد، همین تأویل وی مانع از آن می شود که تکفیر گردد. خوب، الان شما اطراف خودتان را نگاه کنید، ببینید کسانی از فرق اسلامی که شما آن ها را به خاطر فعلی که انجام می دهند کافر می دانید واقعاً این سخنان و کارهایشان تأویلی از آیات، احادیث و روایتهای تاریخی نیست؟ آیا این ها واقعاً به خاطر اطاعت از الله این سخنان را می گویند و این کارها را می کنند یا به خاطر دشمنی با الله؟ اگر حتی شک هم داشتید همین شک و شبهه هم باز مانع از آن می شود که آن ها را تکفیر کنید. چون با یقین وارد اسلام شده اند و با شک و شبهه از آن خارج نمی شوند.

حالا، کسانی هم که تمام این بدیهایت اهل قبله را در مورد شخص یا مذهب تأویل کننده نادیده می گیرند، بدون شک یا دشمنان دانای اهل قبله چون منافقین و سکولارزده ها هستند و می خواهند گروهی از اهل قبله را در برابر گروه دیگری قرار دهند، یا دوستان جاهلی هستند که نیازِ به حمایتِ مردمیِ فرقه ی خود، علیه فرقه ی مخالف دارند همین نیاز آن ها را وادار کرده در چنین اشتباهاتی بیفتند و بی محابا به تکفیر گروه مخالف اقدام کنند.

در هر دو حالت، این ها در مسیر غیر شرعی درحرکت هستند، و هر دو وحدت و قدرت اهل قبله را هدف قرار داده اند، و در راستای تضعیف مسلمین و عمیق تر شدن شکافهای تفرق میان اهل قبله در تلاش اند و هر دو خواسته یا ناخواسته مانعی برای وحدت و برگشت قدرت و ابهت به اهل قبله هستند و حتی مانع عقیم شدن جهاد بسیاری از بزرگواران در راستای تشکیل حکومت اسلامی در سایر سرزمین های مسلمان نشین هم می شوند.

این عذر به شبهه یا به تأویل همیشه تا زمان اقامه ی حجت وجود خواهد داشت، اجتهاد یک مجتهد هم برای یک مجتهد دیگر به منزله ی اقامه ی حجت بر مجتهد مخالف نیست، دقت کردید دوستان،اجتهاد یک مجتهد هم برای یک مجتهد دیگر به منزله ی اقامه ی حجت بر مجتهد مخالف نیست؛ تنها اجتهاد جمعی شورا که به صورت اجماع واحدی ارائه شده می تواند درتمام این موارد حکم اقامه ی حجت بر همگان باشد. پس، اجماع واحد ناشی از امت واحد این اقامه ی حجت بر تمام مجتهدین و دانشمندان اسلامی است نه اجتهاد یک دانشمند بریک دانشمند دیگر.

در این صورت، و تا زمان رسیدن به چنین اجماعی، عذر به شبهه یا به تأویل همیشه وجود خواهد داشت و تنها از کانال شورای اولی الامر وابسته به حکومت اسلامی است که از بین می رود. پس، اگر میخواهی از این تأویلات خلاص شویم پیش به سوی تشکیل شورای اولی الامر و پیش به سوی وحدت و کسب قدرت حکومتی. و اگر از چنین حکومتی حتی بر اساس هر یک از مذاهب اسلامی هم برخوردار هستیم، پیش به سوی تقویت آن و حرکت همه ی مسلمین به سوی این که آن ها را دعوت کنیم به این که همه با هم وارد گفتگو شوند، همه در هر سطحی که هستند شورا را تشکیل دهند و تابع رأی شورا شوند و همه ی تأویلات را به گفتگو دعوت کنیم، همه ی تأویلات را به این شورا بکشانیم و سعی کنیم آن ها را تحت نظارت همین شورای واحد اصلاح کنیم. این راهکار است.

تا آن زمان، عذر به شبهه یا به تأویل از عمر طولانی تری برخوردار خواهد شد، چون حجت دیرتر به شخص تأویل کننده می رسد و رساننده ی واقعی حجت هم که شورا باشد فعلاً وجود ندارد، و گاه در موارد زیادی خود شما هم اهل تأویلی هستی مثل آن ها، آن ها تأویل شما را قبول ندارند و شما هم تأویل آن ها را، قاضی هم که شوراست وجود ندارد که با اجماع واحد به اختلافات خاتمه دهد.در اینجا نمی شود هم خودت شاکی باشی و هم قاضی، طرف مقابل نیز هم شاکی باشد و هم قاضی، تو علیه او حکم صادر کنی و او علیه تو حکم صادر کند.

 در این صورت لازم است و باید به حکم ضرورت مثل سایر ضرورتها با آن برخورد شود، سعه ی صدر داشت و تحمل شود، و به آدابی پایبند شویم که از بزرگان ما در قرون گذشته تاکنون به ما رسیده است. از جمله این که: محترمانه با مخالف برخورد کنیم، انصاف داشته باشیم (چیزی که هم اکنون خیلی کم شده است)، از اصل «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ»محافظت کنیم واز دشمنی و کینه با اهل قبله پرهیز کنیم، اولویتهای شریعت در حفظ وحدت و سرعت بخشیدن حرکت به سمت تشکیل دارالاسلام در سرزمین های مختلف، سرعت بخشیدن به شورای واحد اسلامی در سرزمین های مسلمان نشین و موارد دیگری که اهل فن در این زمینه بیان کرده اند باید در آن ها تلاش کنیم.

باید این موراد را رعایت کنیم، این همان ابزارهائی هستند که ما به حکم ضرورت باید به آن ها اهمیت دهیم. اولویت هایمان را بررسی کنیم که چه چیزهایی هستند. از کینه و دشمنی پرهیز کنیم و انصاف داشته باشیم، دوباره می گویم انصاف داشته باشیم، چیزی که در حال حاضر خیلی کم است. برای همین اولویت ها را می خواهم بگویم. تصور کنید ابن تیمیه مصلحت مسلمانان را چگونه بیان می کند.

ابن تیمیه رحمه الله ترک برخی از مستحبات را باعث دوستی می دانست و می گوید:«مصلحتِ رسیدنِ به دوستیِ در دین، بزرگ تر از برخی کارهاست؛ همانگونه که رسول الله صلی الله علیه وسلم تغییر بنای کعبه را رها کردند، چون باقی ماندن آن به همان حالت پیشین سبب نزدیکی دل‌ها می شد». . ابن مسعود رضی الله عنه بر کامل خواندن نماز در مسافرت را پشت سر عثمان رضی الله عنه ایراد گرفت اما، پشت سرش نماز خواند و گفت: درگیری چیز ناپسندی است.

خوب، فکر کنم در مورد تأویل به عنوان یک مانع در تکفیر به اندازه ی نیاز صحبت کردیم. به هر حال، این چهار مرحله ی اثبات جرم ارتداد، تأئید جرم توسط قرآن و سنت صحیح، شروط تکفیر و موانع تکفیر، مراحلی هستند که شخص لازم است و باید در مورد مسلمانی که به جرم ارتداد متهم شده این ها را طی کند و به آن ها یقین و اطمینان پیدا کند وذره ای شک هم نداشته باشد و چنانچه در هر موردی به یقین کامل نرسیده بود باید حکم به برائت مسلمان صادر نماید. و به قول بزرگواران ما اگر 99 دلیل قوی بر کافر بودن شخص مسلمان وجود داشت و تنها یک دلیل ضعیفِ دارای شبهه وجود داشت باید اهل قبله را با همین شبهه از جرم و مرگ نجات داد.این راهی است که باید رفت، اگر مسلمانی خود و قیامتش را دوست دارد این مسیری است که باید طی کند.

مرحله ی صدور حکم در مورد کسانی که آنها را از4 فیلتر اصلی گذرانده ایم:

در اینجا می رسیم به مرحله ی صدور حکم در مورد کسانی که چهار مرحله ی اثبات جرم، تأیید جرم توسط قرآن و سنت صحیح، شروط تکفیر و موانع تکفیر را در موردشان به اجرا درآورده ایم. ابتدا چند کلمه در مورد کفر و کافر بگوییم بهتر است:

کفر در زبان عربی به معنی پوشاندن چیزی می آید. به همین دلیل به کشاورز می گویند کافر، چرا؟ چون بذر را با خاک می پوشاند: «كَمَثَلِ غَيْثٍ أَعْجَبَ الْكُفَّارَ نَبَاتُهُ» (حدید/20)، دنیا همچون باران است که گیاهان آن، کشاورزان را به شگفت می‌آورد.

مشخص است، کشاورز می داند چه چیزی را می پوشاند. می داند بذر را می پوشاند نه سنگ و شیشه را. همچنین، می داند این بذری که می پوشاند چه بذری است، و ماهها و بلکه سالها انتظار ثمر همان بذر را دارد، نه چیز دیگری را. پس، شناخت دارد می داند که چه چیزی را پوشانده است.

با همین مقیاس به کسانی که آگاهانه چیزی از نعمتهای الله و چیزی از قانون شریعت الله را می پوشانند یا کل قانون شریعت الله را می پوشانند و منتظر عواقب آن هم می شوند به آن ها می گویند کافر. البته، ممکن است تعداد این کفار بسیار کم باشد (همان کفاری که قبلاً در مورد آن ها صحبت کردیم و توضیح دادیم) إِنَّ الَّذِینَ کَفَرُواْ سَوَاءٌ عَلَیْهِمْ أَأَنذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنذِرْهُمْ لاَ یُؤْمِنُونَ خَتَمَ اللّهُ عَلَى قُلُوبِهمْ وَعَلَى سَمْعِهِمْ وَعَلَى أَبْصَارِهِمْ غِشَاوَةٌ این ها ممکن است تعدادشان خیلی کم باشد که مطلقاً لاَ یُؤْمِنُونَ هستند و ایمان نمی آورند. اما این افراد ممکن است جامعه ای بزرگ را با عقاید خودشان بار آورده باشند و در کفریات از آن ها تقلید شود و به اصطلاح از میان جاهلان از خودشان کپی گرفته باشند. در این صورت، کل آن جامعه ای که از این ها کپی شدند را در دنیا جزو کفار حساب می کنیم و جزو کفار حساب می شوند. با آنکه ممکن است خیلی از این جوامع فقط مقلدین کفار باشند و از کفار اصلی کپی گرفته شده باشند، با این وجود، فرقی بین جاهل و عالم جوامع کفار وجود ندارد و همه مشمول حکم واحدی می شوند. مثل جامعه ی یهودیت، نصرانیت، مشرکین، مجوس یا صابئین. 

اما، در میان مسلمین کفار پنهانی هستند که سعی دارند خودشان را کپی مسلمین کنند و شبیه مسلمین شوند و ادای مسلمین را درمی آورند که به آن ها می گویند منافقین یا به زبان امروزی به آن ها می گویند سکولارزده. در این صورت، این ها چون خودشان را شبیه مسلمین کرده اند جزو مسلمین حساب می شوند. حالا، این ها ممکن است شرایطی پیش بیاید که وضع عوض شود، یعنی به جای اینکه این ها خودشان را شبیه مسلمین کنند و کپی مسلمین شوند، این ها اصل خودشان را رو می کنند و آشکار می کنند و دیگر ادای مسلمین را در نمی آورند. یا علاوه بر این، ممکن است عده ای از مسلمین در سخنانی یا اعمالی کپی این هاشوند و ادای این کفار پنهان و یا ادای کفارآشکار را درمی آورند و از مسیری که با مسلمین آمده اند تصمیم بگیرند که به عقب برگردند، این برگشت به عقب را ارتداد می گویند.

 در سطور گذشته عرض شد که علل کفر و کافر شدن ممکن است اعتقاد کفری باشد (که امری است مربوط به قلب و ما از آن خبر نداریم و به خود شخص برمی گردد) یا سخن یا عملی کفری باشد که باعث پوشاندن یکی یا کل قانون شریعت الله و نعمتهای الله شود. 

حالا، اگر مسلمانی دچار این مصیبت و جرم شود باید تمام آن مراحل چهارگانه یِ اثباتِ جرمِ ارتداد، تأییدِ جرم توسط قرآن و سنت صحیح، شروط تکفیر و موانع تکفیر به صورت دقیق و موبه مو به اجرا دربیایند تا شخص به یقین کامل می رسد که حکم را صادر کند و شخص به یقین از اسلام خارج می شود نه با شک و شبهه و ظن و گمان.

باید دقت شود که، طی کردن تمام این مراحل پیچیده و تخصصی و گذراندن شخص از تمام این فیلترها، برای خواهر یا برادر اهل قبله ای است که صف خود را از میان مسلمین جدا نکرده باشد، و دیدیم که نیاز به تخصص خاصی دارد و هر کسی نمی تواند در این بخش رأی بدهد و حکم صادر کند. اما، به محض اینکه شخص صف خود را از صف مسلمین جدا می کند دیگر این شخص جزو کفار و مرتدین شده، و دیگر نیازی به طی کردن هیچ کدام از این مراحل نیست، و هر مسلمانی می تواند در مورد این شخص حکم ارتداد و کفر وی را صادر کند. چون کافر و مرتد هیچ عذری ندارد و تمام این عذرها و فیلترها مال مسلمین است. این بخش از تکفیر کردنِ کفارِ آشکار، جزو همان مواردی است که عالم و غیر عالم نمی شناسد و نیاز ی به تخصص ندارد، و الله تعالی قدرت تشخیص و علم آن را به همه ی مسلمین داده است.

پس، در همین ابتدا این نکته ی مهم را به خاطر بسپارید که تکفیر کردن به دو بخش کاملاً متمایز تقسیم  می شود:

•  نوع اول تکفیر، تکفیری است که ساده و عمومی بوده و نیاز به تخصص خاصی ندارد. مثل اینکه بگویی الان شب یا روز است. یا بگویی این یهودی، مسلمان یا کافر است؟ یا بگویی ابوجهل و ابولهب مسلمان بودند یا کافر؟ اینگونه موارد نیاز به تخصص ندارند.به همین دلیل است رسول الله صلی الله علیه و سلم به صراحت می گوید: «قولوا لا اله الا الله». لا اله یعنی همین نوع که ساده و عمومی است و نیازی به تخصص ندارد.
• نوع دوم تکفیر، تکفیری است که پیچیده است، و مخصوص قضات و علمای خاصی می باشد و نیاز به تخصص ویژه ای دارد و هر کسی نمی تواند در آن نظر بدهد. که در چند جلسه ی گذشته به این نوع از تکفیر و تخصص و مراحل آن اشاره کردیم.

بله، این شروط و فیلترهای چهارگانه، امتیازی مختص مسلمین است. حالا شخصی که «آگاهانه» به قوانین شریعت الله پشت می کند و به یکی از کفار آشکار ملحق می شود؛ همچون سایر امتیازات مسلمین که در شریعت برای مسلمین در نظر گرفته شده، شخص خودش را از این امتیازات چهارگانه هم محروم می کند. چون این امتیازات چهارگانه مختص مسلمین است نه مرتدین و کفارآشکار. 

زمانی که شخص در برابر مسلمین قرار گرفته و آشکارا خودش را یهودی، نصرانی، زردشتی  و سکولار می نامد، آشکارا به کافر بودن خودش گواهی می دهد: «شاهِدِينَ عَلى‌ أَنْفُسِهِمْ بِالْكُفْر»، این می گوید من تمایلی به قوانین شریعت الله ندارم و قوانین دیگری را قبول کردم. این ها مجرمینی هستند که عملاً خودشان را از دایره ی مسلمین خارج کرده اند و وارد دایره ی مرتدین و کفارآشکار شده اند، و طبیعی است که مشمول حکم کفارآشکارشوند، آن هم بدترین نوع کفار یعنی کفار مشرک و سکولاریست.

این ها کسانی هستند که آگاهانه و به میل و اختیار خودشان سینه شان رابرای پذیرش کفر باز کرده اند، با آغوش باز کفر را پذیرفته اند و قلبشان به این کفر اطمینان پیدا کرده، و نفس آن ها بر این کفر آرام گرفته است:«مَنْ شَرَحَ بِالْكُفْرِ صَدْراً»(نحل/۱۰۶)،برای همین است که بدون هیچ دلنگرانی می گویند: ما یهودی، نصرانی، مجوس یا سکولاریست شده ایم. یا محلی های ما به همین راحتی می گویند ما کومله، دمکرات یا پ.ک.ک و غیره شده ایم. این ها به کفر خودشان شهادت می دهند، برای همین است که طی کردن این مراحل برای این کفار، دیگر لازم نیست. یعنی وقتی شخص گفت من یهودی، نصرانی، سکولاریست، مجوس یا صابئی شده ام دیگر نیازی به گذراندن او از این مراحل چهارگانه نیست، بلکه کافر آشکاری شده که شک در کفر این کافر باعث کافر شدن خود شخص می شود. چون، الله تعالی این ها را کافر دانسته و تو نمی توانی برخلاف حکم الله حکم دیگری صادر کنی.

زمانی که یک شخص به عقب برمی گردد و وارد یکی از کفار آشکار می گردد، یا مشخص می شود به چنین کافری تبدیل شده، همین کافی است که او را از این چهار مرحله که از امتیازات مسلمین است محروم کند. پس، طی کردن این چهار مرحله مربوط یک مرتد کومله، دمکرات، حزب کارگران اوجالان مسیلمه ی کذاب فعلی کردها، بارزانی و سایر احزاب سکولار کافر و مرتد نیست. این ها به میل خودشان خود را از دایره ی اسلام خارج کرده اند و وارد دایره ی کفار شده اند، طبیعی است که از امتیازات مسلمین هم محروم شوند و باید آن ها را جزو کفار آشکار به حساب آورد. چون، طبق قاعده ی «مَن لَم يَكفر الكافر فَهُو كافر»، کسی «آگاهانه» کافری چون یهود، نصارا، مجوس، صابئین و مشرکین که امروزه به آن ها سکولاریست می گویند را کافر نداند در حالی که می داند الله آن ها را کافر دانسته؛ در این صورت، «آگاهانه» حکم و قضاوت الله را اشتباه دانسته است و به واسطه ی آن خودش کافر می شود، چون «آگاهانه» حکم الله و رسولش را کنار زده برای همین به جرم مخالفت «آگاهانه» با شریعت الله، باعث کافر شدن خودش می شود.

البته، باید دقت کرد که هم اکنون خیلی از مسلمین هنوز نمی دانند که سکولاریستهای امروز همان مشرکین موجود در منابع شرع هستند. کسی به زبان امروز منافقین، مشرکین، دهری ها و امثالهم را برایشان روشن نکرده است. برای همین، ابتدا باید آشکار و روشن برایشان روشن شود که ابلیس همان شیطان است، ملک طاووس یزیدی ها و علی اللهی ها همان شیطان است، دهری ها همان طبیعت پرستان و آئتیستها و ماتریالیستهای امروزین هستند. به همین شیوه، سکولاریستها همان مشرکین هستند که دارای احکام خاصی هم می باشند که احکام آن ها با کفار اهل کتاب و شبه اهل کتاب فرق می کند. این تغییر اسم مثل همین کلمه ی دگرباشان است که امروزه به لوطی ها و همجنس بازها می گویند. ماهیت یکی است، فقط اسم عوض شده است. این تغییر اسم مشرکین به سکولاریستها هم چیزی است که مسلمین باید بدانند و باید با دلیل و با منابع شرعی، با استناد به قرآن و سنت، با استناد به منابع فقهی و با آگاهی و با درک این مطلب، به شخص رسانده شود.

در هر صورت، کفار عذر به جهل ناشی از تأویل، شک و شبهه، خطا، فراموشی و غیره ندارند و کسی برای اینها عذری قائل نیست و طبیعی است که آنها را عضوی از مسلمین به حساب نیاورند؛ اما مسلمان با دارا بودن تمام این امتیازات، زمانی که در جرمی مربوط به دین می افتد، تا زمان بیان واقامه ی «حجت نبوی» و گذراندن آن از مراحل چهارگانه مجرم شناخته نمی شود، و کسی که مسلمان را با دارا بودن این عذرها و موانع، تکفیر کند در واقع، برادر مسلمانش را تکفیر کرده و خودش جرمی در حد تکفیر کردن خودش را مرتکب شده، یعنی در واقع خودش خودش را تکفیر کرده است.

خوب، حالا اگر در مورد شخص متهم به جرم ارتداد هم تمام این مراحل را طی کردی و مشخص شد این شخص مجرم است، و حکم قطعی بر او صادر شده و تکفیر شده و تنها منتظر اجراست، تو هم باید همچون یک وظیفه ی شرعی او را کافر بدانی. این کافر هم چیزی است مثل همان کفار آشکار که همچون یک وظیفه باید آن ها را کافر بدانی. چون، الله آن ها را کافر دانسته، وقتی می گوییم وظیفه، یعنی عبادت است.

تکفیرِ کافرِآشکار عبادت است. اما، با آنکه جایگاهش در عقیده مهم و کلیدی بوده و کفر به طاغوت و استارت ورود به اسلام است، تنها عبادتی شخصی مثل نماز و … نیست بلکه، عبادتی است مثل روزه، زکات و جهاد؛ تو حتی قبل از نماز، جهاد، زکات و روزه این را قبول کردی. چون قبل از نماز، شهادتین آوردی و به لا اله – الا الله اقرار کردی. قبل از نماز و روزه و سایر عبادات به  «لا اله» و کفر به طاغوت اقرار کردی: «فَمَنْ یَکْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَ یُؤْمِن بِاللّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَکَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَىَ لاَ انفِصَامَ لَهَا وَاللّهُ سَمِیعٌ عَلِیمٌ» (بقره/256).

پس، این هم مثل روزه، زکات و جهاد حقی اجتماعی بوده، و حقی است که غیر از خودت، مسلمین دیگر هم در آن سهم دارند، و تو نمی توانی حق الناس را همین طوری تلف کنی و آن را زیر پا بگذاری. در صورت توانائی، هیچ راهی برای فرار از این مسئولیت، وظیفه و تکلیف شرعی نداری، و باید آن را انجام دهی و باید حق مردم را در این وظیفه پرداخت کنی، و نمی توانی بگویی من نمی دانم یا ربطی به من ندارد یا کار من نیست یا شبهات دیگری که منافقین و سکولارزده های وعاظ السلاطین و دین فروشان در این زمینه تولید کرده اند.

رسول الله صلی الله عليه وسلم می فرمايند: “أنتُم شُهَدَاءُ الله في الأرض فمن شَهِدَ له عُمُومُ المؤمنين بالخيرِ كان مِن أهل الخير، ومَن شُهِدَ له بالشَّرِّ كان مِن أهل الشَّرِّ”. يعنی: شما شاهد و گواه الله بر روی زمين هستيد. زمانی که نزد عموم مؤمنین ثابت شده فلانی آدم خوبی است تو هم باید بگویی خوب است و اگرعموم مؤمنین شاهدی دادند و ثابت شده که آدم بدی است و اهل شر، تو هم باید بگویی آدم شری است. شاهد الله در روی زمین هستی «أنتُم شُهَدَاءُ الله في الأرض»در حديث ديگری هم رسول الله صلی الله عليه وسلم می فرمايند: ” وَاشْهَدُوا عَلَى الْمُحْسِنِ بِأَنَّهُ مُحْسِنٌ، وَعَلَى الْمُسِيءِ بِأَنَّهُ مُسِيءٌ” شاهدی بدهيد بر انسان نيكوكار كه نيكوكار است، و بر انسان بدكار هم شاهدی بدهيد كه بدكار است.

هیچ شر و هیچ بدی بدتر از کفر وجود ندارد، و باید حواست باشد با کافر دانستن کافر و کفر به طاغوت، علاوه بر آنکه به عقیده ی خودت خدمت می کنی با شهادت به کافر بودن یک کافر به جامعه هم خدمت می کنی. تو زمانی که بت سکولاریستهای محلی منطقه ی کردستان قاضی محمد مرتد، بنیانگذار اولین حزب ارتدادی در کردستان و اوجالان، مسیلمه ی کذاب فعلی کُردها را کافر نمی دانی و یا حتی سکوت می کنی در این صورت، به چه کسی خدمت می کنی؟ به شیطان و حفظ بتها و فراگیرشدن بیشتر جریان ارتداد عمومی که باعث پرستش بیشتر این بتها، گرایش به دین سکولاریسم و رواج انواع مفاسد عقیدتی، رفتاری و اخلاقی در میان مسلمین کمک می کنی؟ یا به قانون شریعت الله و گرایش بیشتر مسلمین به قانون شریعت الله؟

کفر به این بتها و شکستن این بتها علاوه بر آنکه بخشی از عقیده ی هر مسلمانی را شامل می شود حق اجتماعی است، حق فرزندان و اطرافیان تو و حق آیندگان می باشد. این وظیفه ی توست که در کارنامه ی خود بنویسی و بتوانی به هر شیوه ای شده جلو جریان کثیف، پلید و چرکین ارتداد را در میان مردم بگیری. باید بگویی که چرکین و کثیف است، آلوده است تا مردم بدانند با چه چیزی سر و کله می زنند. این مایع چیست؟

این هم مثل روزه، زکات و جهاد، دارای مقدماتی است که باید رعایت شوند..مهمترین مقدمات این است که باید در مورد آن علم داشته باشی:«فَاعْلَمْ أَنَّهُ لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ».دقت کردید الله تعالی در «لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ» می گوید «فَاعْلَمْ». الله تعالی به همان اندازه ای که لازم است به تو علم داده که بفهمی کفار یهودی، نصرانی، مجوس، صابئی و سکولاریستها کدامها هستند و آن ها را کافر بدانی همین برایت کافی است. در مورد مسائل ریز دیگر اگر علم نداری نباید ریسک کنی: «وَلَا تَقْفُ مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ ۚ إِنَّ السَّمْعَ وَالْبَصَرَ وَالْفُؤَادَ كُلُّ أُولَـٰئِكَ كَانَ عَنْهُ مَسْئُولًا» (اسراء/36).در صورتی که علم کامل، دقیق و یقینی نداری سکوت برایت هیچ خطری ندارد، و الله بیشتر از وسعت تو و بیشتر ازعلم تو از تو چیزی نمی خواهد: «لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفسًا إِلّا وُسعَها» پس، ادای علماء را در نیاور، سکوت کن، و اگر علم نداری روی ایمانت شرط بندی، قمار و ریسک نکن. چون، رسول الله صلی الله علیه وسلم می فرماید: “إِذَا كَفَّرَ الرَّجُلُ أَخَاهُ فَقَدْ بَاءَ بِهَا أَحَدُهُمَا»،هر كسی كه به برادر خود بگويد ای كافر، در آن صورت به يكی از آنها بر می گردد.  یا می فرماید: “أَيُّمَا رَجُلٍ قَالَ لِأَخِيهِ يَاكَافِرُ فَقَدْ بَاءَ بِهَا أَحَدُهُمَا إِنْ كَانَ كَمَا قَالَ، وَإِلَّا رَجَعَتْ عَلَيْهِ. پس، حواست باشد اگر آن مسلمان به صورت یقینی کافر نشده بود، و تنها یک ذره شک در مورد کافر بودنش وجود داشت کفر به خودت بر می گردد، و مثل این می ماند که گفته باشی خودم کافرم، و این خطرناک ترین جرم و ظلمی است که شخص در حق خودش مرتکب می شود.

جرم این شخص بسیار بدتر از جرم شخص مسلمانی است که شراب می خورد، دزدی می کند، مال مردم را می خورد، زنا می کند، غیبت می کند و سایر گناهان کبیره را انجام می دهد و می داند این ها حرام هستند. حداقل این است که شخص بااین جرمهایی که می داند حرام اند اما آن ها را انجام می دهد کافر نمی شود و سودی هم در دنیا به او می رسد، اما بیچاره ای که از روی حماقت و کینه، اکثرا ً از روی کینه کسی را بدون یقین تکفیر می کند، در واقع  خودش را تکفیر می کند، و هیچ لذتی هم در دنیا به او نمی رسد. به نظر شما کسی هست تا این اندازه به دنیا و قیامت خودش ظلم کند؟ کسی هست که تا این اندازه به خودش اهمیت ندهد؟ خودش را ذلیل، پست و ناچیز بداند؟ قطعا چنین انسانی وجود ندارد.

چون، کفار آشکار هم حداقلش این است که در دنیا از لذتهای جسمی برخوردار می شوند، اما جرم این بیچاره به نحوی است که هیچ لذت دنیوی هم برایش ندارد غیر از اعصاب خُردکنی، آشفتگیهای درونی و رفتاری نباشد. دزد که دزدی می کند در این دنیا چیزی به او می رسد که می تواند در این دنیا از آن استفاده کند اما، این بیچاره غیر از آسیب و ضرر هیچ چیزی به او نمی رسد؟ دوستان، چه چیزی به او می رسد؟ هیچ چیزی. 

پس، تکفیر یا کافر کردن، یعنی شما به یک کافر که الله او را کافر دانسته بگویی کافر. مثلاً به یک یهودی، نصرانی، مجوس، صابئی یا مشرک و سکولار بگویی این ها کافر هستند. یا به یک مسلمان یا مؤمنی که با گفتار یا کرداری مستحق این می شود که به او بگویی کافر بگویی کافر.

 یا زمانی که الله تعالی می فرماید: «لَا تَعْتَذِرُوا قَدْ كَفَرْتُم بَعْدَ إِيمَانِكُمْ»ۚ. الله تعالی به این شیوه دسته ای از مؤمنین را تکفیر می کند و به آن ها می گوید شما بعد از ایمان کافر شده اید. کافر شدن بعد از  مسلمان بودن و ایمان هم یعنی مرتد شدن. اما، می بینیم که این منافقین و سکولارزده ها به دلایلی مشمول حکم مرتدین و کشتار نمی شوند بلکه، مشمول همان حکم «حذر» می شوند که قبلاً آن را توضیح دادیم «لَا تَعْتَذِرُوا قَدْ كَفَرْتُم بَعْدَ إِيمَانِكُمْ».

در هر صورت، تکفیر و کافر کردن یعنی حکم دادن به اشخاصی که الله در شریعتش آن ها را کافر دانسته است. می دانیم که در تکفیرهم، هیچ جایگاهی برای عقل و رأی فلانی و فلانی وجود ندارد. نمی توانی بگویی فلان امام، فلان پیشوا، فلان عالم این را گفته است. جایی برای رأی، اجتهاد و عقل فلان و فلانی وجود ندارد و حکم شرعی محضی است که فقط و فقط باید دلیلی از الله بر آن وجود داشته باشد. این هم درجات و مراتبی دارد که مهمترین آن مسائلی هستند که برای همان شخص روشن و آشکار شده باشند. یعنی برای این شخص با یقین و بدون کوچکترین شکی ثابت شده باشد که این افراد کافر هستند. مانند تکفیر کردن کسی که الله تعالی آن ها را در قرآن تکفیر کرده و کافر دانسته است. مثل شیطان، فرعون و هر کسی که دینی غیر از اسلام را قبول کند، مثل کفار اهل کتاب، کفار شبه اهل کتاب و کفار مشرک که امروزه به آن ها می گویند سکولاریست.

یا تکفیر کسانی که خاص و عام می دانند. شخص مجرم و غیر مجرم می دانند که اگر کسی این سخن یا عمل را انجام دهد آشکارا از دین اسلام خارج می شود، مثل کسی که مکلف باشد، شخص مکلفی که وجود بهشت، جهنم یا وجود الله را انکار کند؛ یا بگوید زنا حلال است و خودش کاملا آگاه باشد که جریان از چه قرار است، یا بگوید شراب حلال است، همجنس بازی حلال است یا ازدواج با حیوانات مثل اروپا که در حال حاضر رایج است حلال است و مسائلی مثل این که برای خاص و عام روشن شده اند و هیچ انسان مکلفی وجود ندارد و نیست که در آن ها شک داشته باشد. در اینجا اگر کسی مرتکب چنین جرمهای آشکاری شد که علم آن نزد همه وجود دارد، همه می توانند این ها را کافر بدانند مثل همان رفیق ایماندار صاحب باغ که زمانی که صاحب باغ، قیامت را انکار کرد به او گفت: آیا تو کافر شدی به کسی که تو را آفریده؟ «قَالَ لَهُ صَاحِبُهُ وَهُوَيُحَاوِرُهُ أَكَفَرْتَ بِالَّذِي خَلَقَكَ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ سَوَّاكَ رَجُلا» (كهف/37).

این ها موارد عمومی بودند که شخص می تواند حد خود را بداند، میزان علم خود را بداند و به همان اندازه ای که الله تعالی به او علم داده بتواند در مورد آن ها صحبت کند.

پایین ترین درجه ی تکفیر هم در مواردی است که در آن اختلاف وجود دارد. کمی بالاتر از آن این است که فرد تخصص ندارد که او دیگر قطعاً وارد آن نمی شود. در آن علم و تخصص ندارد، ویژه است، مربوط به قضات خاصی می شود و هر کسی نمی تواند وارد آن شود.

در حال حاضر هم در مورد امورات دنیوی، پرونده هایی هستند که هر کسی نمی تواند وارد آن شود و نیاز به تخصص ویژه و قاضیان ویژه ای دارد حتی قاضیان هم در این زمینه با یکدیگر متفاوت هستند. اما، پایین ترین درجه ی تکفیر هم در مواردی است که در آن اختلاف وجود دارد. مانند اینکه کسی که نماز نمی خواند کافر می شود یا نه؟ و موارد دیگری که این ها نیاز به تخصص خاص توسط قاضیانی خاص دارد و هر کسی نمی تواند در این مسائل تخصصی رأی بدهد. موارد در این زمینه زیاد بودند اما، تصور کنید شخصی چون منصور حلاج معتقد به حلول بود و می گفت: در داخل این لباس من غیرِ الله چیزی در آن نیست، من و الله یکی شدیم. این حرف را آشکارا بین همه می گفت. تصور کنید محاکمه ی او هفت سال و نیم طول کشید، آن هم نه این که در زندان باشد بلکه، آزادانه زندگی خودش را می گذراند. در نهایت، 21 سر مذهب امضاء کردند که این شخص مرتد شده و الان کشتن او جایز است. این یعنی، مواردی پیش می آیند که فقط متخصصین می توانند در مورد آن رأی بدهند و قرار نیست همه در آن رأی دهند. پس، تو هم نگاه کن تخصص تو چقدر است همان اندازه برو جلو، و روی سلامت اسلام خودت ریسک الکی نکن، و روی اسلامت قمار نکن.

نکته ای که در مورد منصور حلاج لازم است دوباره یادآوری شود گفتیم که 21 سر مذهب امضاء کردند یعنی چه؟ یعنی در آن زمان، 21 مذهب زنده وجود داشتند. در حال حاضر که این تعداد هم نیستند. نکته ی دیگر این که همان 21 سر مذهب امضاء کردند یعنی به اجماع همه امضاء کردند که این فرد به چنین درجه ای رسیده است. متخصصین همه ی مذاهب نه فقط یک مذهب، یک سر مذهب یا یک مجتهد چنین حرفی را زده باشد. الان در یک مذهب خاص صدها مجتهد وجود دارند که شخص حرف یکی از آن ها را می گیرد و با حرف همان یک نفر، هیچ که 100 سر مذهب درون مذهب خودش را می کوبد، کل مذاهب دیگر را با همان یکی که گرفته می زند با تأویل همان یک نفر که گرفته است.

پس، مسأله خیلی خطرناک است. نگاه کن میزان معلومات تو چقدر است و چقدر مثل خورشید در روز صاف در وسط آسمان برایت معلوم شده و هیچ شک و شبهه ای برایت باقی نمانده که فلانی کافر و مرتد شده، آنوقت بگو فلانی کافر و مرتد شده است. ببین، همان طوری که میدانی شیطان، فرعون، یهودی، نصرانی، مجوس و صابئی و یک مشرک سکولار، کافر هستند به همان میزان یقین داری که فلان مسلمانی که دچار فلان جرم شده باز کافر شده است؟ اگر نیستی پیش نرو، زبانت را قیچی کنی بهتر از این است که آن را با تکفیر مسلمانی بچرخانی که کافر نباشد یا حتی در کفر او شک داشته باشی؛ حتی اگر این شک هم یک ذره باشد.

در این زمینه، باید نهایت دقت را به کار برد و تا زمانی که مثل آفتاب در آسمان صاف کافر بودن مسلمانی آشکار نشده است نباید در تکفیر او عجله کرد. چون تکفیر ناحق مسلمان، گناهی است که هیچ گناه کبیره ای با آن قابل مقایسه نیست. خطری است که در صورت عدم تخصص، تنها انسانهای نامیزان و نامتعادل به آن اقدام می کنند.

گفتیم زمانی که انسان مشروب می خورد یا مرتکب دزدی، زنا و غیره می شود، تمامی اینها باعث کافر شدن شخص مسلمان نمی شوند و شخص با وجود این گناهان بزرگ، باز در دایره ی اسلام می ماند مادام که آنها را حلال نداند. اما، اگر کسی در آزمایش دقیق و تشخیص دقیق بیماری یک مسلمان سهل انگاری نماید و جاهلانه یک مسلمان را تکفیر کند و این مسلمان کافر نباشد حکم به خودش برمی گردد، پناه بر الله. آیا گناهی بالاتر این برای یک مسلمان وجود دارد؟

خودش را کافر کرده؛ این شخص، خودش کافر می شود به جرم:

• نسبت دروغ دادن به الله. چون، خداوند این شخص را کافر ندانسته اما این بیچاره ی نامیزان می گوید: نه، این کافر است. یعنی الله متعال فرموده این امر حرام است اما این بیچاره می گوید: نه حلال است. یعنی عملاً می گوید من راست می گویم نه الله. برادران! تکفیر، کارِ خداست؛ همچنانکه حلال و حرام کردن کارِ خداست.
• مسلمان را به جرمی متهم می کند که اگر در وی نباشد به خودش برمی گردد. یعنی کفر به خودش برگشته، همچنانکه عرض شد ریسکی خطرناکتر از این در دنیا وجود ندارد.

امام نووی رحمه الله که اخیراً توسط عده ای از همین بیماران روانیِ نامتعادل و نامیزان تکفیر شده می گوید: «چنانچه مسلمانی بگوید: ‌ای کافر! بدون آنکه آن را توجیه کند،خودش کافر می‌شود؛ زیرا او اسلام را کفر نامیده است». نگاه کنید امام نووی رحمه الله چه می گوید.

این را می رساند که در هر صورت، شایسته و لازم است مسلمانی که به قیامت خود اهمیت می دهد، از این جرم بسیار بزرگی که بالاتر از تمام جرمهاست پرهیز کند، و همچنین بترسند از اینکه خواسته یا ناخواسته خودشان را در ردیف کسانی قرار داده اند که الله تعالی با لفظ تهدید آمیزی در مورد آن ها می فرماید: «إِنَّ الَّذِینَ یحِبُّونَ أَنْ تَشِیعَ الْفَاحِشَةُ فِی الَّذِینَ آمَنُوا لَهُمْ عَذَابٌ أَلِیمٌ فِی الدُّنْیا وَالآخِرَةِ» (نور/۱۹)، بی‌گمان کسانی که دوست می‌دارند گناهان بزرگی در میان اهل ایمان گسترش یابد، در دنیا و آخرت عذابی دردناک خواهند دید .

برای یک مسلمان چه فاحشه ای بدتر از تکفیر برادر مسلمانش و گسترش تفرق در میان مسلمین وجود دارد؟ تفرقی که تاکنون جان هزاران مسلمان را گرفته، خون هزاران مسلمان را هدر داده، خون مسلمانی که بالاتر از کعبه است. مگر کشتن یک مسلمان جرمش سنگین تر است یا خراب کردن کعبه؟ در حالی که روزانه می بینیم ده ها مسلمان را می کشند، تکفیر می کنند و می کشند. اگر ده ها بار در روز کعبه را درست می کردند و خراب می کردند هنوز جرم آن سبک تر از کشتن مسلمان بود. پس، چه فاحشه ای بدتر از این وجود دارد.

 یکی از برادران افغانی ما تعریف می کرد که یکی از فرماندهای مجاهدین در جنگ با سکولاریستهای سوسیالیست شوروی و مزدوران محلی آن در منطقه ی سمنگان افغانستان، این مجاهد، ملائی بود که تازه با چیزی مثل نارنجک آشنا شده بود و به قدرت تخریبی آن آشنایی نداشت. کسانی که این نارنجک را آورده بودند توضیح دادند که این نارنجکِ کوچک قدرت تخریبی زیادی دارد و مثلاً اگر حلقه ی آن را بکشی می تواند اینقدر به دشمن صدمه بزند. این ملای مجاهد، آگاهی چندانی در مورد این نارنجکِ کوچک نداشت و خیال می کرد این ها با او شوخی می کنند. برای همین، بدون اینکه دیگران بفهمند ضامن نارنجک را کشید، دیگران نفهمیدند و دستش را بالا گرفت و رو کرد به دوستان و گفت: یعنی این می تواند اینقدر صدمه بزند؟ این دوستمان می گوید: هنوز در حال صحبت کردن بود که نارنجک منفجر شد و دست این ملای فرمانده را قطع کرد و طبعاً صدمات دیگری هم به کل سرو صورت و بدنش وارد کرد و حتی بعضی از افراد اطراف او هم قطعاً صدمه دیدند. 

تکفیر کردن، عبادت است و نمی توان آن را دست کم گرفت؛ وظیفه ی حساس و خطرناکی هم هست که نمی توان با آن شوخی کرد. این نارنجک، جسم را نابود کرد؛ تکفیر نابجا، ایمان را نابود می کند و این خیلی خطرناک است.

با این وجود پدیده ی خطرناک ارتداد هم ممکن است به صورت فردی انجام شود و هم به صورت عمومی که سعی می شود به صورت مختصر به شکل عمومی آن اشاره شود. ان شاء الله.

گفتیم آنچه منافقین و سکولارزده ها را مطیعِ چموشِ مسلمین کرده چیست؟ قدرت. این ها به هر میزان متوجه شوند این قدرت کم و ضعیف شده، و یا در حال ضعف و از بین رفتن است، به همان میزان خودشان را نشان می دهند، و در نهایت کفر خودشان را آشکار می کنند. این اتفاقی بود که در اواخر عمر رسول الله صلی الله علیه وسلم و در هنگام بیماری ایشان و فوت ایشان و خلاء قدرتی که به وجود آمده بود اتفاق افتاد؛ و به همین ترتیب، در طول تاریخ هرگاه خلاء قدرتی در میان مسلمین به وجود آمده این ها ابراز وجود کرده اند.

نکته ی جالب این جریان که چندین بار به آن اشاره کردیم این است که این ها آگاهانه و از روی علم  و با میل و اختیار، صف خود را جدا می کنند و به عقب بر می گردند به همین دلیل هیچ عذری هم ندارند:

• ‏كَيْفَ يَهْدِي اللَّهُ قَوْمًا كَفَرُوا بَعْدَ إِيمَانِهِمْ وَشَهِدُوا أَنَّ الرَّسُولَ حَقٌّ وَجَاءَهُمُ الْبَيِّنَاتُ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ (آل عمران/86)،‏ چگونه خداوند گروهی را رهنمون می كند كه بعد از ايمانشان و بعد از آن كه گواهی دادند به اين كه پيغمبر بر حق است و دلائل روشنی برای آنان آمد، كافر شدند؟ و خداوند گروه ستمكاران را هدايت نخواهد كرد
• ‏إِنَّ الَّذِينَ ارْتَدُّوا عَلَى أَدْبَارِهِمْ مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمُ الْهُدَى الشَّيْطَانُ سَوَّلَ لَهُمْ وَأَمْلَى لَهُمْ‏ (محمد/25)، اینجا مهم این است مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمُ الْهُدَى، كسانی كه بعد از روشن شدن هدايت، به كفر و ضلال پيشين خود برمی گردند، بدان خاطر است كه شیطان كارهايشان را در نظرشان می‌آرايد   و آن ها را با آرزوهای طولانی فریب می‌دهد. همین آرزوهای طولانی که همین سکولارزده ها هم اکنون هم دارند و سکولاریست ها هم ده ها سال است در منطقه ی ما دارند و هیچ وقت به آن نمی رسند . إن شاءالله.

پس، این ها حق برایشان واضع و روشن شده «جَاءَهُمُ الْبَيِّنَاتُ» و «تَبَيَّنَ لَهُمُ الْهُدَى» هم شده اند و کاملاً همه چیز را در مورد قانون شریعت الله و رسول الله صلی الله علیه وسلم می دانند و عذری ندارند اما، با تمام این آگاهیها به عقب برمی گردند «ارْتَدُّوا عَلَى أَدْبَارِهِمْ» و از ایمان به کفر عقب نشینی می کنند و از دنیای مسلمین به دنیای کافرین برمی گردند. این برگشت آن ها ممکن است دلایل مختلفی داشته باشد اما محرک اصلی آن چیز دیگری است.

می دانیم که اسلام، علاوه بر قدرت حاکمیت که ممکن است بعضی وقتها داشته باشد یا آن را ازدست بدهد و این قدرت دست به دست شود، دارای یک قدرت نامرئی و نرمی است که مثل آب همیشگی و مثل آب قدرتمند و حیاتی می باشد و به تدریج محکمترین سنگها را هم سوراخ می کند و محکمترین باورها و عقاید را نیز نابود می سازد.

اسلام و قانون شریعت الله در یک گفتگوی آزاد به اندازه ای واضح، روشن و قدرتمند است که هرگز شکست نمی خورد. به قول ابن حزم رحمه الله، شمشیر گاه با ماست و گاه علیه ما، اما برهان اینگونه نیست؛ برهان همیشه از آن ماست و نابودگر سخنان مخالفان ما.

بله، همین قدرت استدلال و همین قدرت عقیدتی مسلمین از یکطرف همه چیز را برای منافقین و سکولارزده ها روشن و واضح می کند و از طرف دیگر هیچ راه چاره ای جز فرار و جدا شدن از صف مسلمین برای سکولارزده ها باقی نمی ماند، چون می دانند تنها با زبان اسلحه و گلوله می توانند علیه مسلمین کاری انجام دهند و تنها با زبان اسلحه و گلوله می توانند بر مسلمین غلبه پیدا کنند نه با زبان دلیل، عقل و گفتگو. چیزی که همیشه به دروغ و برای فریب دیگران ادعای آن را دارند در حالی که از هر دلیل، عقل و گفتگویی بری هستند. به همین دلیل این ها هر فرصتی که برایشان پیش بیاید می خواهند از این تنگنایی که در آن قرار گرفته اند بیرون بیایند.

 این ها در هر فرصتی سعی می کنند از سفری که با مسلمین همراه بوده اند و به جلو رفته اند آگاهانه می خواهند که به عقب برگردند و تصمیم می گیرند که برگردند به عقب. مشخص است کسی که می خواهد برگردد می داند مقصدش کجاست و به کجا برمی گردد، درست است؟ مثلاً شخصی که قصد مسافرت دارد قطعاً می داند به کجا می خواهد برود و حتی وسیله ای که می خواهد با آن مسافرت کند را هم خوب تشخیص می دهد.

شخصی که می خواهد از دین اسلام دست بردارد و به وسیله ی گفتار یا عملی به کفر برگردد، می خواهد اینهمه مسافرتی که رفته دوباره به عقب برگردد، برای همین چنین شخصی آشکارا می داند به کجا می خواهد برگردد و با چه وسیله ای هم برمی گردد. وسیله اش را هم می داند، می داند اگر این حرف را بزند به عقب برمی گردد، همین وسیله ی او می شود یا فلان عمل را انجام دهد به عقب برمی گردد. هم می داند به کجا برمی گردد و هم وسیله اش را می داند که با چه وسیله ای می خواهد برگردد. مگر ممکن شما همین الان بخواهید از شهری به شهر دیگری بروید نفهمید که به کجا می خواهید بروید یا با چه وسیله ای می خواهید بروید؟ چنین چیزی غیر ممکن است. اینگونه باید مسأله ی برگشت و ارتداد واضح شود.

به عنوان مثال، اگر شخص مکلفی قصد مسافرت درون شهری داشته باشد و به اشتباه سوار اتوبوس و ماشین شهر دیگری شود، این شخص مکلف اشتباه کرده و می توان حرفش را قبول کرد و او را پیاده نمود. حتی اگر دروغ هم بگوید باز برای بار اول می توان حرفش را قبول کرد. اما، اگر دوباره سوار همان وسیله شد و قصد مسافرت داشت چطور؟ در این صورت، نمی توان حرفش را قبول کرد. چرا؟ چون این بار آگاهانه سوار شده و واقعاً قصد مسافرت به خارج از این منطقه با همین وسیله را دارد.

الله تعالی می فرماید: کسانی که قصد دارند به وسیله ی سخن یا عملی مرتد شوند، و با این دو وسیله مسافرت خودشان را از جامعه ی مسلمین به عقب شروع کرده اند و به عقب بر می گردند، آگاه هستند که دارند چکار می کنند، و از روی علم، آگاهی، عمد و اختیار اقدام به چنین مسافرتی می کنند؛ و نکته دیگر اینکه، همه آشکارا می دانند که چنین شخصی مسافرت کرده و از جامعه و محل و همسایگی آن ها به محل دیگری کوچ کرده، و این تغییر آشکاری که در زندگی شخص رخ داده را فهمیده اند؛ برای همین است که فهمیدن تغییر مکانِ آشکارِ محل زندگی این شخص نیاز به تخصص خاصی ندارد بلکه، برای باسواد و بی سواد، پیر و جوان ، زن و مرد و هر انسانی قابل تشخیص است که این شخص این محل را ترک کرده و به جای دیگری مسافرت و کوچ نموده است.

پس، در دنیا مرتد کسی است که، به صورت علنی و آشکار، با میل و اختیار خود از دین اسلام خارج می شود و به عقب برمی گردد و همه ی مسلمین این تغییر مکان را می توانند تشخیص دهند. و درمواردی هم که نیاز به تشخیص و قضاوت پیچیده و گذراندن شخص از مراحل چهارگانه دارد باز قضاوت در این زمینه که توسط متخصصین اهل فن با یقین انجام شده این افراد و متخصصین این امکان را به دیگران می دهند که دیگران هم این تغییر مکان را متوجه شوند. یعنی متخصصین اهل فن  با یقین این تغییر مکان را آشکار می کنند و آنوقت است که این تغییر مکان برای عموم هم روشن و آشکار می شود.

اگر چنین شخصی ارتداد خودش را علنی نکند و کسی از ارتداد او باخبر نشود، در دنیا مشمول حکم مرتدین نمی شود و کسی کاری به قلب و اعتقاد درونی او ندارد بلکه، ظاهر آشکار او معیار قرار می گیرد. چون ارتداد در دنیا فقط یک جرم درونی و کاملاً شخصی نیست بلکه، جرمی اجتماعی است و نیاز به قرائن ظاهری، دلایل و مستندات برای اثبات جرم دارد.

چرا جرمی اجتماعی است؟ چون، زمانی که شخص آشکارا و علنی مرتد میشود مجرمی است که آشکارا به حقوق معنوی و ایمان و باورهای سایر مسلمین صدمه زده است. به او گفته شده اجباری در داخل شدن به اسلام وجود ندارد«لا اکرَاهَ فِی الدِّین»، «فی»در داخل شدن به دین اجباری وجود ندارد اما، اگر وارد شدی دیگر نمی توانی خارج شوی، نمی توانی هر کاری را به میل خودت انجام دهی. یکی از دلایل این شرط این است که خروج از دین اسلام برای مسلمین ایجاد شبهه می کند و جنگی روانی را در تضعیف صف مسلمین و تقویت جبهه ی کفار آشکار به راه می اندازد، و بر ایمان و اراده ی مسلمین تأثیر منفی می گذارد به نفع دشمنانشان. مثل کسانی که یک قراردادی با تو بسته اند و وسط کار یک دفعه زیر همه ی شروط موجود در قرارداد می زنند و دنبال کارشان می روند. چنین کاری به شما صدمه می زند. حالا ممکن است در کاری که شما انجام دادید یک نفر برود که صدمه ی آن کمتر است اما، ممکن است همه زیر همه چیز بزنند و همه بروند که قطعاً صدمه ی آن بیشتر است.

در این صورت، ارتداد هم ممکن است به صورت فردی و موردی باشد، که خطر کمتری برای مسلمین دارد و جاهایی هم ممکن است به صورت جمعی و فراگیر باشد که این ترسناكترين و مصيبت بارترين بلائی است که مسلمین یک مکان ممکن است به آن دچار شوند. بخصوص زمانی که این مرتدین صاحب قدرت و حکومت هم شوند.

در زمینه ی مرتد شدن عمومیِ دارودسته ی منافقین و سکولارزده ها در زمان وفات رسول الله صلی الله علیه وسلم شواهد زیادی وجود دارد، و این فراگیری به نحوی بوده که خیال می کردی کل عرب مرتد شده اند:

• عمربن خطاب رضی الله عنه می گوید:”إنَّ العَرَبَ قَد ارتدَّت عَلَى أعقَابِهَا كُفَّارًا”به درستی كه عرب به عقب برگشتند و كافر شدند.
• انس رضی الله عنه می گوید: “إرتَدَّت العَرَب” يعنی عرب مرتد شدند.
• ابن كثير رحمه الله و ابن هشام رحمه الله از ابن اسحاق رحمه الله روايت كرده اند كه: “قبيله ی اسد و غَطفان در نجد به رهبری طُلَیحَةِ فرزند خُویلِد اسدی كه ادعای پيامبری می كرد مرتد شدند؛ و قبيله ی بنی حنيفه در يمامه به رهبری مسيلمه ی کذاب مرتد شدند، و قبيله ی تميم به رهبری سجّاح دختر حارث تميمی كه ادعای پيامبری می كرد و با مسيلمه ازدواج كرد مرتد شدند، قبيله ی فزاره هم به رهبری عُويينه مرتد شدند و قبايل ربيعه و بكربن وائل در بحرين به رهبری منذر فرزند نعمان مرتد شدند و قبايل كِنده در حضرموت به رهبری اشعث بن قيس كِندی مرتد شدند و مُزحج و در ميان آنها قبيله ی عناس و مراد در يمن به رهبری اَسْود عَنْسی كه قبل از وفات رسول الله صلی الله عليه وسلم به قتل رسيد مرتد شدند، و چند طايفه از سُويلم و قُضاعه هم مرتد شدند.

ابن اثیر می نویسد: «چون سپاه اسامه به فرمان ابوبکر عازم شد در هر قبیله ای به تمامی یا برخی از آنها مرتد شدند و به غیر از ثقیف و قریش سایر قبایل مرتد شدند».همین مورخ اضافه می کند: «بعد از رحلت پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمانداران پیامبر از هر کران فرا رسیدند و گزارش می دادند که اعراب شورش کرده و مرتد شده اند».

پس، این دلایل و دلایل زیاد دیگری به ما می رساند که چیز واضحی است که ارتداد عمومی در میان قبایل مختلف در انتهای عمر رسول الله صلی الله علیه وسلم و هنگام مرگ این بزرگوار رخ داده است. اما، این به این معنی نیست که کل قبیله یا قبایل یا مردمان آن سرزمین مرتد شدند، بلکه، در میان اکثر قبایل مؤمنین راستینی هم وجود داشتند که بر ایمان خود ثابت قدم مانده بودند اما، در هر صورت قدرت غالب و آشکار با مرتدین بود. رسول الله صلی الله علیه وسلم به ثابت قدمان قبایل نامه نوشت و دستور داد که در برابر این بلای فراگیر واکنش نشان دهند. ایرانیها در یمن بر ایمان خود ثابت قدم ماندند و توانستند اَسْود عَنْسی یکی از پیامبران دروغین را که بخشهای زیادی از یمن، بحرین و صحرای عربستان را اشغال کرده بود به قتل برسانند. ابوبکر رضی الله عنه هم همین شیوه ی نامه نگاری را با ثابت قدمان ادامه داد.

به همین ترتیب، ارتدادهای عمومی زیادی در تاریخ اسلام رخ داده است که نمی توان به همه ی آن ها در طول این 14 قرن اشاره کرد. برای نمونه می توان به ارتداد عمومی در خراسان توسط سنباد خرم دین و مزدکی (که آن ها عقاید اشتراکی یا به قول امروزی ها، سوسیالیستی داشتند و ارتداد عمومی در خراسان توسط آن ها انجام شد)، و استاذ سیس که خود را موعود زرتشت قلمداد می‌کرد و ادعای پیامبری داشت و در صدد بود که آیین زرتشتی را با برخی اصلاحات احیا کند در خراسان ظهور کرد و ارتداد عمومی به راه انداخت؛ یا می توان به ارتداد عمومی در ماوراءالنهر توسط گروه سپیدجامگان مقنّع که ادعای پیامبری و سپس خدائی می کرد و تعالیم مزدک را در اشتراک مال و ثروت زنده می کرد اشاره نمود و پیروان همین شخص مزدکی مساجد را به آتش می کشیدند و زنان را می دزدیدند،همان کاری که حزب مسیلمه ی کذاب کُردها اوجالان دختران را در کردستان عراق و جاهای مختلف می دزدند. همه این را می دانند. مردم به نام پَک این ها را می شناسند. شواهد و دلایل زیادی وجود دارد که این ها ادامه دهندگان راه همان مزدکیان سابق هستند. سرخ جامگان هم باز درخراسان، بانی یک ارتداد عمومی دیگری شدند که همان عقاید اشتراکی و اباحی گری مزدکی ها را با خودشان می آوردند، و تمام حرامهای اسلام رابرای خودشان حلال و آزاد کرده بودند و از هیچ چیزی که دلشان می خواست ابائی نداشتند. بروید همین الان هم پرچم ها و نمادهای به اصطلاح همجنس بازان را نگاه کنید در میان احزاب سکولاریست و مرتد کردستان، بروید نگاه کنید و تحقیق کنید. در راهپیمایی های همجنس بازها، با پرچم های آن ها و با رسمیت بخشیدن به اباحی گری ها در میان گروه های خودشان و در سرزمین هایی که تحت تسلط آن ها قرار گرفتند ادامه دهنده ی راه همین مزدکی ها هستند.

در آذربایجان و بخشهائی از کردستان ایران و ترکیه هم ارتداد عمومی توسط بابک خرمدین اتفاق افتاده بود. همان عقاید را داشت که الان همین دارودسته ی مافیایی اوجالان مسیلمه ی کذاب کردها همین عقاید را با خودشان تحت عنوان آزادی زنان، آزادی جنسی، آزادی … با خودشان حمل می کنند. بابک خرمدین در بخش هایی از کردهای ایران، ترکیه و آذربایجان قیامی را شروع کرد که مدت 20 سال طول کشید که این هم باز همان عقاید مزدکیان در اشتراک در ثروت و زنها و غیره را ترویج می کرد. چیزی شبیه همین که کمونیستهای امروزین چون کومله ها، مسلیمه ی کذاب کُردها اوجالان و دیگران آن را تبلیغ می کنند.

بدون شک، مثل همین بابک خرمدین که در خراسان و جاهای دیگر به مدت 20 سال این کار را کرد، قاضی محمد هم بنیانگذار اولین حزب سکولار و کفری در کردستان در قرون گذشته، کسی بود که جریان ارتداد عمومی در این مناطق را به راه انداخت و هم اکنون اوجالان، مسیلمه ی کذابی است که اسباب ارتداد عمومی در بخش عظیمی از جمعیت کُردهای مسلمان را به همراه سایر گروه های سکولار چپ و لیبرال فراهم کرده است، این غیر قابل کتمان و پوشاندن است. کسی نمی تواند آن را بپوشاند. ارتداد عمومی واقعیتی است که این ها از دهه های گذشته تاکنون شروع کرده اند، کسی نمی تواند آن را در میان کردها انکار کند.

در طبرستان هم مازیار بن قارن، باز همان باورهای خرم دینان و مزدکی های اشتراکی را بانی ارتدادی عمومی در میان مردم این منطقه کرد، و مثل قاضی محمد کردها، او هم بنیانگذار و بانی ارتداد عمومی در طبرستان شد. به آفرید و اسحاق ترک هم با برگشت به زرتشتی گری هر یک به نوبه ی خودشان بانی ارتداد عمومی در مناطق تحت نفوذ خودشان در خراسان شدند.

اکثر این ها مربوط به زمانی بود که خلاء قدرتی بین نابودی امویان تا قدرت گیری عباسیان به وجود آمده بود. همین گروهها با قدرت گیری حکومت عباسیان دوباره به روش منافقین برگشتند، و در مواردی در گروههای غلاتی خزیدند که نقاب اسلامی به چهره داشتند و گروههایی چون قرامطه، علی اللهی های کرمانشاه، یزیدی های عراق و غیره را به وجود آوردند،ع لوی های اطراف درسیم و … را به وجود آوردند و باز این ها به شیوه ای دیگر، نوعی ارتداد عمومی را در بخشی از مسلمین به وجود آوردند که بخشی از هورامی های ما هم از این مصیبت در امان نماندند و هم اکنون هم عده ای ناچیز و اندکی از آن ها هنوز بر باورهای غلات علی اللهی باقی مانده اند.

حمله ی مغولها هم باز باعث ایجاد ارتداد عمومی در میان مسلمین شد.ابن تيميه مي گويد: در ميان مردم كسانی بودند كه اگر دشمن پيروز می شد آنها هم كفر و ارتداد خود را آشكار می نمودند، كه اين حال اكثريت مسلمانان اين عصر است كه زمانی دچار سختی و مشكلاتی می گردند مرتد می شود، در اين زمينه خودمان و غير خودمان اين اندازه ديده ايم كه برای عبرت گرفتن كافی باشد.  این گفته ی ابن تیمیه هم می رساند آنان که مرتد می شدند دمدمی مزاجهایی بودند که در دارودسته ی منافقین تعریف شدند. یعنی آن ها مسلمانان راسخ نبودند همین سکولارزده هایی هستند که ما هم اکنون آن ها را می بینیم. همین سکولارزده ها هستند که در طول تاریخ مرتد شدند به شرط این که اسباب ارتداد برایشان فراهم شود.

 در اندلس هم زمانی که ابوعبدالله صغیر در حال جنگ با عموی خودش، ابوعبدالله محمد الزغل بود، ارتش نصارایِ کاستیل به فرماندهی فردیناندو به آن ها حمله کرد و ابوعبدالله صغیر اسیر شد و به شرط اینکه تابع نصارا شود و سالانه به آنان جزیه بدهد، پس از دو سال از زندان آزاد شد. نگاه کنید، مسلمان وقتی که به جان هم می افتد ذلیل و نابود می شود، تفرق تو را نابود می کند و معادله را برعکس می نماید به جای این که نصارا به تو جزیه بدهند تو باید به آن ها جزیه بدهی. قاعده همین است.

 اما، نصرانیها به این تعهد خودشان هم عمل نکردند و زمانی که مسلمین با هم دچار تفرق، درگیری و حتی متحد شدن با نصارا بودند نصرانیها توانستند با اتحاد سه پادشاهیِ کاستیل، لئون و آراگون  قدرت بزرگی را به وجود بیاورند و مسلمین متفرق، ذلیل، بی ابهت، سست و ضعیف را که در حال نبرد داخلی و خوشگذرانی بودند را نابود کنند. کفار با وحدت، قدرت پیدا کردند و مسلمین با تفرق، ذلیلی و ضعف را انتخاب نمودند و الله تعالی سنت خودش را عوض نمی کند.

در هر صورت، هزاران مسلمان اندلس قتل عام شدند و هزاران نفر دیگر به سمت شمال آفریقا فراری گشتند. اما، آندسته از مسلمینی هم که نصارا را در اندلس علیه مسلمین حمایت کرده بودند یا نکرده بودند و بی طرف مانده بود و فرار نکرده بودند، زمانی که نصارا قدرت گرفتند و پایه هایشان را قوی کردند دادگاههای انگیزاسیون و تفتیش عقاید تشکیل دادند و با تشکیل دادگاههای انگیزاسیون و تفتیش عقاید، این مسلمانان به صورت عمومی مرتد شدند، حتی باور کنید نصارا به مرتد شدن این ها هم قناعت نکردند. بعدها همین جمعیت انبوه مرتدین هم به بهانه ی اینکه قبلاً مسلمان بوده اند و خون مسلمین در رگهایشان است توسط نصرانیها قتل عام شدند و ریشه ی چند صد ساله ی مسلمین در این دیار خشکیده شد.

در یکی دو قرن اخیر هم افراد زیادی در میان قوم خود باعث ارتداد عمومی ملت و قوم خود به دین سکولاریسم ومذاهب مختلف آن چون لیبرالیسم، سوسياليسم، سوسيال دموكراسی، ليبرال دموكراسی، كمونيسم و غیره شده اند.هم اکنون این ها قدرت گرفته اند و مُد مُد اینهاست و یهود و نصارا چنان تأثیری ندارند. استثناهای خیلی نادری هستند. در یکی دو قرن گذشته بلای ویرانگر برای کفار اهل کتاب و حتی شبه اهل کتاب و تمام فرق اسلامی که همه را فلج کرده دین سکولاریسم  و سکولاریست ها هستند.

قبلاً هم اشاره کردیم و توضیح دادیم که سکولاریسم چه بلایی بر سر نصرانیت در اروپا آورده است.نگاه کنید سکولاریسم چه بلایی بر سر نصرانیت در آمریکا و جاهای دیگر آورده است. همه را نابود کرده و هیچ کشور نصرانی هم اکنون در دنیا وجود ندارد که با مسلمین بجنگد. کشور نصرانی که بر اساس قوانین نصرانیت، کشور یهودی که بر اساس قوانین یهودیت بیاید علیه مسلمین بجنگد وجود ندارد؛ بلکه، سکولاریست ها هستند که بر همه حکم می کنند و عده ای از نصرانی ها و تعداد بسیار زیادی از مسلمان زاده ها را به کار می گیرند و در راستای اهداف خودشان خرج می کنند. بله، سکولاریسم و دین سکولاریسم و مذاهب مختلف آن همچنان که در اروپا این مصائب را به جود آورد در میان سرزمین های مسلمان نشین هم باعث ارتداد عمومی در میان قبایل، نژادها و سرزمین های مختلفی شده که در کردستان و در میان کُردها می توان به قاضی محمد به عنوان بنیانگذار اولین حزب سکولار و ارتدادی در کردستان و بعدها بارزانی ها و طالبانی و اوجالان مسیلمه ی کذاب فعلی کُردها اشاره کرد، که هم اکنون صدها حزب از این سکولارها در میان کُردها فعال اند و کاری کرده اند که ارتداد عمومی در میان کُردها جریان پیدا کند. ارتداد عمومی که سابقه ای به این گستردگی هرگز نداشته و هیچ چیزی اینچنین نتوانسته عقاید، باورها، اخلاق، فرهنگ و هویت کُردها را نابود کند و به جای آن کفر، الحاد، بی بندوباری اخلاقی و جنسی، فساد، خیانت، پستی و رذالت را جایگزین کند. هیچ چیزی نتوانسته چنین بلا و مصیبتی را بر سر این ملت بیاورد.

این ارتداد عمومی در میان کُردها هم هرگز به معنی مرتد شدن تمام کُردها نیست بلکه، همچون ارتداد عمومی عصر رسول الله صلی الله علیه وسلم و دیگر ادوار تاریخی ما شاهد ثابت قدمان زیادی در میان کُردها و سایر اقوام هستیم که عمومیت قاطع و قدرت قاطع را تشکیل می دهند. اما، جریان غالب رهبری که قدرت اسلحه و قدرت تبلیغی را در اختیار دارد در میان اکثریت قاطع کُردها بخصوص کُردهای ترکیه، سوریه و عراق در دست همین سکولاریستهاست و جریان رهبری در میان اکثریت قاطع کردها جریان ارتداد سکولاریست هاست که افرادی در کردستان ایران را هم متأسفانه با خودش آلوده و مرتد کرده است. تعداد قلیلی هستند، در هر سرزمینی آدم فاسد وجود دارد، قطعاً وجود دارد. منافقین که قطعاً وجود دارند. زمانی که رسول الله صلی الله علیه و سلم نتوانسته همه ی آن ها را از بین ببرد هم اکنون هم در سرزمین ما باید وجود داشته باشند. این چیز طبیعی است و همین تعداد منافقین اگر زمینه برایشان فراهم شود به همان گروه های مرتد ملحق می شوند.

ارتداد عمومی دیگری که به دنبال تولید این سکولاریستهای مرتد دامنگیر مسلمین، بخصوص مسلمین منطقه ی ما و اکثر مناطق دنیا شده این است که، گروه بسياری از مسلمان زاده ها به واسطه ی پشتيبانی كردن از كفار سكولار اشغالگرجهانی و به واسطه ی پشتيبانی كردن از نوکران آن ها و مرتدين سكولار محلی علیه مسلمین این ها مرتد شدند، که فقط الله می داند شمار اين بيچاره ها چند است. در این زمینه، اگر به چند نمونه و مثال برجسته اشاره شودفکر نمی کنم بی ضرر باشد (بهتر است):

• می دانیم که سکولاریستهای انگلیس با ابزاری چون رهبری شریف حسن – که به او بزرگ مکه می گویند- به عثمانی به اسم انقلاب بزرگ عربی – که در اصل خیانت بزرگ عربی بود- حمله کردند تا اینکه در سالهای 1916و 1918 بر شام حاکم شدند و عثمانیها را بیرون کردند ورهبر سکولار انگلیسی، لورد لنبی حاکم شد وانگلیس سکولار فلسطین را به صهیونیستهای سکولار تحویل داد، فرانسه ی سکولار سوریه ولبنان را گرفت، سکولاریست های انگلیس عراق واردن را در اختیار سایکس و بیکو قراردادند وشریف حسین را در حالی که وعده ی پادشاهی عرب را به وی داده بودند به قبرس تبعید کردند. فلسطین به این شیوه، قربانی خیانت بزرگ عربهای نوکر سکولاریستها قرار گرفت. پس هر آن چه که می بینیم بر سر فلسطین و فلسطینیان می آید ثمره ی سکولاریست های جهانی و نوکران محلی آن هاست. هر روز که اسم فلسطین یادتان می آید جنایت کاران سکولاریست جهانی و نوکران محلی آن ها هم جلو چشمتان بیاید.

 در همان وقت، انگلیس سکولار، عراق را به وسیله ی مسلمان زاده ی های مزدور هندی از دست عثمانی های مسلمان گرفت و آن را اشغال کرد، توسط چه کسی؟ توسط همین مزدوران به اصطلاح مسلمان هندی (حنفی های هندی) ووقتی که مسلمان زاده های هندی جنگیدن با عثمانی های مسلمان را گناه دانستند شریف وعلمای سلفی درباری و خائن مکه و سایر ملاهای خائن مزدورش فتوای جایز بودن جنگ در زیر پرچم انگلیس علیه مسلمین عثمانی راصادر کردند. پس، انگلیس سکولار با حمایت و پشتیبانی سلفیون خائن آل سعود و علمای درباری آن ها، سرزمین مسلمین را به وسیله ی مسلمانان فریب خورده تسخیر کرد. همان کاری که هم اکنون آمریکای سکولار در حال انجام آن می باشد.

• فرانسه ی سکولارهم درسال1920با قرارداد سایکس- بیکو به وسیله ی مسلمان زاده ها(مالکی ها در آن زمان)، تونس والجزایر را گرفت و فرانسه در سال 1954-1962  با الجزایری ها به وسیله ی الجزایرهای مالکی که آن ها را در گروهی با عنوان الحرکیون که عدد آنها دویست و پنجاه هزار نفر بود با همین ها علیه الجزایری ها جنگید. کاری که هم اکنون صحوات در عراق و سوریه، برای آمریکا و ناتو و روسیه و مزدورانش انجام می دهند. فرانسه در آن سال ها با الحرکیون که تعداد آنها دویست و پنجاه هزار نفر بود و از میان مالکی ها بیرون آمده بودند علیه مسلمانان مالکی الجزایر جنگید. وبعد از کشته شدن یک میلیون نفر از مردم انقلابی الجزایر وشکست مزدوران، الحرکیون موجود در الجزایر هم با فرانسوی ها به فرانسه فرار کردند. نماز جماعت وسیع سربازان مسلمان زاده ی هیتلر هم دیدیم. نماز جمعه آن ها را دیدیم که این ها بیشتر از حنفی های ترکیه بودند.شافعی های مصر و مالکی های تونس، لیبی و امثالهم.

دوستان دقت کنید و الان هم نگاه کنید وآمریکای سکولار هم، خود و سایر هم پیمانان سکولار خودش را تنها به وسیله ی خائن الحرمین الشریفین وفتوای دین فروشان خائن آل سعود و سایر سرزمینها، که آنها را لشکرِ دوست، اسم می بردند، داخل سرزمينهای مسلمان نشین در خاورميانه کرد و هم اکنون، در پناه همین ها با کل مسلمین در حال جنگ است.

آمریکای سکولار، عراق را ویران نکرد مگر به وسیله ی کویت، اردن، آل سعود، مصر و سایر طاغوتها، و همین الان هم هواپیماهایش را از کویت، سعودی، قطر، ترکیه و پاکستان برای کشتار مسلمین به پرواز درمی آورد. آمریکای سکولار افغانستان را از پاکستان می زند وبه وسیله ی افغانی های حنفی مذهب ائتلاف به اصطلاح شمال – چون: ربانی، دوستم، احمد شاه مسعود، سیاف و دیگران–با طالبان جنگید.

آمریکای سکولار هم اکنون به وسیله ی کُردهای خائن و سکولار و شافعی زاده های کردستان به اهدافش در بعضی از نقاط عراق رسید و کارش که تمام شد آن ها را مثل دستمال توالت ول کرده تا یک بار دیگر که به دستمال احتیاج پیدا کند. هم اکنون هم آمریکای سکولار دارد همین استفاده را از حزب کارگران اوجالان مسیلمه ی کذاب کردهادر سوریه می کند، حالا کی کارش تمام می شود و این دستمال را هم مثل دیگران دور می اندازد همه منتظر میشویم و می بینیم. قبلاًدر مورد قاضی محمد دیدیم. همین کار را استالین با بنیانگذارشان قاضی محمد مرتد انجام داده بود و مثل دستمال توالت او را پس از مصرف دور ریخت. آخر، مگر کسی پیدا می شود که دستمال توالت را پس از استفاده پیش خودش نگه دارد؟ غیر ممکن است.

حتی در جنگهای صلیبی قدیم هم صلیبیها با خیانت امیران شام وارد سواحل شام شدند، واندلس هم به وسیله ی خیانت سران طوائف سقوط کرد. در این روابطِ میانِ کفارِ آشکار با چنین نوکرانِ مسلمان زاده ای همیشه کفار آشکار سود برده اند، و مسلمان زاده ها هم هر بار بعد از ازدست دادن دین، عزت، ناموس و هویتش، در نهایت زمین وثروت خودش را هم از دست داده است.

بله، این مسلمان زاده ها در ارتش کفار و علیه مسلمین و برای گسترش ارتداد عمومی در میان مسلمین در حال جنگ بوده اند و الان هم هستند، در میان تمام مذاهب و فرق اسلامی وجود دارد که افرادی داخل گروه کفار سکولار جهانی شده اند و در صف آن ها علیه مسلمین در حال جنگ هستند. هم اینک، بعضی فرقه ها کمتر چون، تعدادشان کمتر است مانند شیعیان تعداد کمتری از این ها با کفار همکاری می کنند؛ و در میان فرق دیگر مثل فرق معروف به اهل سنت تعدادشان صدها برابر بیشتر از شیعه هاست، چرا؟ چون جمعیت آن ها هم صدها برابر بیشتر از شیعه هاست. در اکثر کشورهای دنیا همین ها هستند که در صف آمریکا، ناتو و سایر کفار علیه مسلمین خود در حال جنگ هستند و می دانیم جنگ هم از دو حالت به در نیست یا در راه الله صورت می گیرد یا در راه طاغوت و کفار: «الَّذِينَ آمَنُوا يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ۖ وَالَّذِينَ كَفَرُوا يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ الطَّاغُوتِ فَقَاتِلُواأَوْلِيَاءَالشَّيْطَانِ ۖ إِنَّ كَيْدَ الشَّيْطَانِ كَانَ ضَعِيفًا» (نساء/76)، کسانی که ایمان آورده‌اند، در راه الله می‌جنگند، و کسانی که  کافرند، در راه شیطان می‌جنگند. پس، با یاران شیطان بجنگید. بیگمان، نیرنگ و مکر شیطان همیشه ضعیف بوده است«إِنَّ كَيْدَ الشَّيْطَانِ كَانَ ضَعِيفًا».‏ بله، «الَّذِينَ آمَنُوا يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ۖ وَالَّذِينَ كَفَرُوا يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ الطَّاغُوتِ» بله، باید اینگونه گفته شود «فَقَاتِلُواأَوْلِيَاءَالشَّيْطَانِ».

به همین دلیل و دلایل دیگر، تمامی سکولاریستهای سرزمینهای مسلمان نشین در این دنیا، به خاطر ولاء و دوستی و سرپرستی شان، اعلام ولایی که به قوانین سکولاریستی مخالف شریعت الله کرده اند، و جنگیدن در صف کفار سکولار خارجی حکمشان مثل حکم همان کفار آشکار است، و از اسلام به صف همان کفار آشکار برگشته اند و در راهش می جنگن دو خون می دهند. این برگشت عملی این افراد از صف مسلمین به صف کفار، ارتداد واضح و آشکار آن هاست، حتی اگر در احوال شخصی هم پاره ای از عبادات اسلامی را انجام دهند مثل پیروان پیامبران دروغین صدر اسلام که به اکثریت قاطع شریعت اسلام پایبند بودند.

پس، جریان ارتداد عمومی که قومهایی چون کُردها با آن دست و پنجه نرم می کنند چیز جدیدی نبوده و نیست، اما اگر قدرتی اسلامی در برابر این ها به وجود نیاید ممکن است همان بلائی که بر سر مسلمین اندلس آمد بر سر این ملت هم بیاید. همچنانکه قبلاً آمده بود. مگر ما تجربه ی علویان درسیم و ایزدیهای سنجار و علی اللهی های اطراف دالاهو را نداشتیم که ابتداء غلات آن ها را با شعارهای مذهبی فریب دادند و با وارد کردن عقاید مزدکیان، مانویان، میترائیست ها و امثالهم و حتی یهودیت، نصرانیت و غیره معجونی برای این کُردها درست کرده اند. الان شاهد نسلی از این ها هستیم که اصلاً خودشان را مسلمان نمی دانند و با این شلم شوربائی که از عقاید مختلف برایشان از قرن هفتم به بعد درست کردند و قزلباشها به آن سازمان دادند در چنان توهمی افتادند که خیال می کنند عقایدشان مربوط چند هزار سال پیش است. مثل اینکه یکی الان بیاید و بگوید پیشینه ی کمونیستهای کومله در کردستان به قبل از سقراط برمی گردد یا حداقل به دوران قبل از پیامبر برمی گردد که الله تعالی درموردعده ای از دهری ها و به اصطلاح کمونیست ها میگوید:«وَ قَالُوا مَاهِیَ إِلا حَیَاتُنَا الدُّنْیَا نَمُوت وَ نحْیَا وَ مَا یهْلِکُنَا إِلا الدَّهْرُ وَ مَا لهَم بِذَلِک مِنْ عِلْمٍ إِنْ هُمْ إِلا یَظنُّونَ» (جاثیه/24)، منکران الله و روز قیامت می گویند: حیاتی جز همین زندگی دنیائی که در آن به سر می‌بریم در کار نیست. گروهی از ما می‌میرند و گروهی جای ایشان را می‌گیرند، و جز طبیعت و روزگار، چیزی ما را هلاک نمی‌سازد! آنان چنین سخنی را از روی یقین و آگاهی و علم نمی‌گویند، و بلکه تنها گمان می‌برند و تخمین می‌زنند.

هم اکنون هم، سکولاریستها در رسانه هایشان چنین اشتراکاتی را از میان سایر باورهای باستانی و ملل مختلف که وجود دارد از لابه لای کتاب هایشان بیرون می کشند، غلات که آمدند عقاید مختلف مزدکی ها، مانوی ها، میترائیست ها که عقایدشان وجود داشتند، نصرانی هاکه بوده اند، یهودی ها و مجوس که بوده اند، صابئین که در منطقه ی خوزستان و اطراف آن بوده اند و زندگی کرده اند. تمام این معجون را در همین چند قرن گذشته درست کرده اند برای همین غلات، مردم بیچاره ای که در درسیم و سنجار و بخش هایی از هورامانات ما درست کردند، الان در کتاب هایشان وجود دارد، در سرانجام نگاه کنید وجود دارد و مصحف رش نگاه کن وجود دارد. سرانجام هم به زبان هورامی است. این ها از لابه لای کتاب هایشان همین عقاید که بعضی ها مربوط به هزار سال پیش است و به قبل از اسلام هم برمی گردد بیرون می کشند و رسماً آن ها را دین جدیدی نشان می دهند، و با زور اسلحه از چنین گمانها و ظنهای بی پایه و اساسی دفاع هم می کنند، در حالی که همه میدانیم عمر این گروهها با تاریخ گروههای غلات فرق منتسب به تشیع و تصوف گره خورده است.

عمر این ها زیاد نیست ممکن است عقایدی مربوط به قرن های پیش داشته باشند. همین الان، کمونیست ها و ماتریالیست را که در آن منطقه ممکن وجود داشته باشند و از اقوام ما هم باشد و عقاید این شخص ممکن است مربوط به دمتریس باشد، مربوط به قبل از میلاد نصرانیت که از آن صحبت می کنند، مربوط به هزاران سال پیش باشد. این نمی رساند که قوم و خویش ما خودش به طور نژادی از هزار سال پیش همین دین را داشته بلکه، خودش است که همین دین را دارد. پدر، پدربزرگ، قوم و خویش های او چیز دیگری بودند.

غلات ایزدی، علی اللهی، علوی ها پدرانشان و اجدادشان چیز دیگری بودند بعد به این معجون تبدیل شدند. غلات این ها را به چنین معجونی تبدیل کردند و ارتداد عمومی را در بخش هایی به وجود آوردند. هم اکنون هم با زوراسلحه و قدرت  تبلیغی و قدرت رسانه ای که آن ها دارند این توهمات را به خورد مردم می دهند و حتی آن ها را اصیل هم معرفی می کنند. چرا؟ چون بعضی از عقایدشان برمی گردد به همان مانوی ها، مزدکی ها، زرتشتی گری، میترائیست، یهودیت، نصرانیت و … و این ها قبل از اسلام بودند. جنایت و دروغ محض را نگاه کنید. همین است که هیچ کدام از آن ها نمی توانند آن را ثابت کنند به خاطر همین است که الله تعالی می گوید: وما لهم بذلک من علم إن هم الا یظنون» هیچ علمی ندارند چون علم باید تجربه شود، یعنی باید یقینی باشد. این ها هیچ علمی ندارند. همه اش ظن و گمان و احتمال است و از همین ظن و گمان و احتمال و دروغ هم با زور اسلحه و شبکه های ماهواره ای شان دفاع می کنند.

 در برابر قدرت اسلحه ی این ها که از طرف کفار سکولار خارجی و طاغوتهای منطقه ای حمایت می شوند، تنها قدرت قرآن و تبلیغ محدود و ناچیز کافی نیست، بلکه تنها با قدرت حکومتی و تنها با قدرت اسلحه می توان با این ها مقابله کرد.

روش برخورد با آنها هم همان روشی است که با منافقین و سکولارزده هایی می شود که یا مسلمین آن ها را از جامعه ی خودشان اخراج کردند و آشکار شدند، یا خودشان به میل خودشان صفشان را از مسلمین جدا می کنند و کفر خودشان را آشکار می کنند و مثل کفار آشکار برای مسلمین واضح و آشکار می شوند و به صف کفار آشکار ملحق می گردند و به اصطلاح مرتد می شوند. چنانچه ام المؤمنين عايشه رضی الله عنها می فرمايد:”ارْتَدَّتِ الْعَرَبُ قَاطِبَةً، وَاشْرَأَبَّ النِّفَاقُ”يعنی: تمام عرب مرتد شدند و دوررويی و نفاق جای گرفت.

 یعنی، با مرتد شدن اعراب چه چیزی مستقر شد؟ نفاق. بله، منافقین و سکولارزده ها نفاق خودشان را آشکار می کنند، همان چیزی را که پنهان کرده بودند همین را آشکار می کنند. همین. برای همین تا زمانی که در میان مسلمانان هستند ما نمی توانیم به آن ها بگوییم منافق، ای منافق. اما وقتی آشکار کردند دیگر تمام شد، می توان گفت، چون منافق یعنی کافر، منافق، معادل کافر است. منافق همان کافر است ولی پنهان می باشد، همین. پس، این ها مشمول حکم کفار آشکاری می شوند که کفرشان را ابتدا مخفی کرده بودند و حالا آن را آشکار کرده اند. در این صورت، مثل هر کافری با آن ها برخورد نمی شود، بلکه تنها مثل کفار مشرک و سکولارها با آنان برخورد می شود نه مثل کفار اهل کتاب و شبه اهل کتاب.

نکته ی ریزی که در اینجا لازم است به آن اشاره شود و متأسفانه از طرف بسیاری از مسلمین رعایت نمی شود این است که، همچنانکه منافقین دسته ای از میان مسلمین هستند و نمی توان همه ی مسلمین را منافق دانست، به همین شیوه، مرتدین هم دسته ای از مسلمین هستند، دسته ای از فلان مذهب هستند، مرتدین هم دسته ای از مسلمین هستند نه همه ی مسلمین، نه همه ی آن مذهب، و نمی توان به دلیل وجود این ها همه ی مسلمین را جزو منافقین یا مرتدین دانست. ارتداد عمومی عصر رسول الله صلی الله علیه و سلم و سایر ادوار هم این را به وضوح نشان داده که، با وجود قدرت گیری مرتدین، ثابت قدمان هم بسیار بوده اند و ثابت قدمان ایرانی در یمن بودند که اسود عنسی یکی از پیامبران دروغین را از پای درآوردند و به درک فرستادند.

دسته ای از میان حنفی های هند بودند که به انگلیس در کشتار مسلمین دولت عثمانی کمک می کردند، به کشتار مردم در شبه قاره ی هند کمک می کردند نه همه ی حنفی ها. همین الان هم دسته ای از حنفی های افغانستان، پاکستان، بنگلادش، ازبکستان، تاجیکستان، چین، ترکیه وغیره هستند که به کفار سکولار جهانی و مرتدین و نوکران همین کفار سکولار جهانی در اشغال وطنشان، کشتار و سرکوب مسلمین و تحکیم قانون کفری، پایمال شدن ناموسشان و از بین رفتن دینشان کمک می کنند نه همه ی حنفی ها؛ عده ای از حنفی ها هستند.

در الجزائر، مراکش، مالی، تونس، سودان، لیبی وغیره هم تنها بخشی از مالکی ها هستند که در صف کفار سکولار علیه مسلمین جنگیده اند و همین الان هم می جنگند. به همین شیوه در مصر، فلسطین، کردستان عراق، مالزی، یمن و غیره هم باز تعدادی از شافعی ها هستند که در صف اولیای شیطان علیه مسلمین می جنگند نه همه ی شافعی ها. به همین شیوه، در عراق، افغانستان و غیره هم تنها بخشی از شیعیان هستند که در صف کفار خارجی علیه مسلمین درحال جنگ هستند نه همه ی شیعیان. در عربستان و دول خلیج فارس هم باز تعدادی از حنبلی ها و سلفی ها هستند که در صف کفار سکولار خارجی به رهبری آمریکا، ناتو و سایر اشغالگران علیه مسلمین در حال جنگ اند نه همه ی حنبلی ها و سلفی ها.

در تمام این موارد همه ی حنفی ها، شافعی ها، مالکی ها، شیعه ها، حنبلی ها، سلفی ها و زیدی ها را به جرم مجرمین آنها نمی توان آن ها را جریمه کرد، کسی که بخواهد آن ها را به جرم هم مذهبی هایشان مرتد بداند چنین کاری غیر شرعی، غیر اخلاقی و نشانه ی جهل آشکار به منابع شرعی و حتی مخالفت صریح با معیارهای اخلاقیِ انسانی است.

ارتداد جرم است، و جزو حدود می باشد. اگر شخصی در طایفه ای یا مذهبی مرتکب قتلی شده باشد، نمی توان کل آن طایفه یا مذهب را قاتل دانست، و همه را به جرم آن شخص مجازات کرد؛ در حالی که این طایفه و مردم با چنین قاتلی همراهی و مشارکت نداشته اند، مشارکت عملی. این حیوان صفتی و حماقتی است که ما مدتی است در میانمار یا برمه و آفریقای مرکزی شاهد آن هستیم.

حکومت سکولار میانمار جهت پوشش دادن به مشکلات اقتصادی و مشکلات سیاسی خود جنگ مذهبی را بین بودایی ها و مسلمین به راه انداخت.سکولاریست ها همیشه از مذهب در راستای اهداف خودشان استفاده می کنند و فرقی نمی کند که این مذهب چه باشد. قاعده ی سکولاریست در طول تاریخ بشریت همین بوده است.

حکومت سکولار میانمار هم در یک سناریوی دروغین، به زنی بودائی پول داد که بگوید سه نفر مسلمان به زنی بودائی تجاوز کرده اند و او را کشته اند. در حالی که، این زن هرگز نتونست این اتهامش را ثابت کند. همین اتهام دروغین بهانه ای شد برای مجازات کردن و کشتار تمام مسلمین برمه، تمام مسلمین برمه را به خاطر این اتهام دروغین شروع کردند به کشتار آن ها، و تنها به جرم ثابت نشده ی سه نفر که آن سه نفر را هم به ناحق اعدام کردند تا به حال  آنهمه از مسلمین را کشته اند و هنوز هم می کشند. این بودائی ها در گروههای شبه نظامی چون «ماگ» سازماندهی شدند و تحت حمایت ارتش سکولار برمه جنایات غیر قابل بخشش خودشان را در حق تمام مسلمین شروع کردند. این را خود سازمانهای سکولار و کفری بین المللی هم نتوانستند پنهان کنند، نتوانستند پنهان کنند که تمام این جنایات تحت هدایت و پوشش ارتش سکولار میانمار صورت گرفته است. این یک واقعیت است.

نکته ی دیگر این که، در برمه، تبت، چین، هند، کره، ژاپن و غیره که روزانه به هزاران و بلکه میلیونها زن بودائی تجاوز می شود و صدای یک راهب بودائی درنمی آید اما در برمه یک راهب فاسد ی به نام ویراتو که به نفع سیاستهای حکومت سکولار میانمار فتوا می دهد به همراه عده ای دیگر از همین راهبان، مردم را با فتواهایشان علیه مسلمین بسیج کردند و در پناه حکومت و ارتش سکولاریست میانمار آنهمه فاجعه آفریدند که همه دیدیم و می بینیم. این همان سناریویی است که در آفریقای مرکزی توسط شبه نظامیان نصرانی «آنتی بالاکا» و با رهبریت سکولاریستهاعلیه کل مسلمین آن سرزمین دارد پیاده می شود. در همان سرزمین آفریقای مرکزی هم در انتخابات سکولاریست ها یک سکولاریست مسلمان زاده با یک سکولاریست نصرانی درانتخابات شرکت می کنند. بعد از آن در راه پیشبرد اهدافشان نصرانی ها و مسلمین را خرج می کنند و آن جنایات را آفریدند که هم اکنون ما مشاهده می کنیم.

آشکار است که این شیوه ی قضاوت کردن صفت مسلمین نیست، بلکه ویژگی کفار است که از کینه، جهالت، حماقت و وحشیگری آن ها سرچشمه می گیرد ومسلمین از چنین صفات پستی بری هستند. اما، متأسفانه دیده شده که عده ای از شیعیان به جرم عده ای از فِرَق معروف به اهل سنت به کل آن ها یورش می برند و عده ای از فِرَق معروف به اهل سنت هم به جرم عده ای از شیعیان به کل شیعیان یورش می برند و شیعیان را تنها به جرم شیعه بودن و جرم کسان دیگری قتل عام می کنند نه هیچ چیز دیگری. زن، بچه، کودک و همه چیز را در افغانستان منفجر و نابود می کنند به جرم شیعه ای که در عراق جنایت کرده است. حسبنا الله و نعم الوکیل.

این اسلوب و صفت جاهلیت است نه اسلام و قانون شریعت الله، و ننگ آشکاری برای اهل قبله است که دشمنان قانون شریعت الله و بخصوص سکولاریستها به آن دامن زده و می زنند. مگر همین ها   سکولاریست های انگلیسی را در همین عراق با ریش مصنوعی نگرفتند که می رفتند در مساجد اهل سنت و مساجد شیعه به نوبت بمب گذاری می کردند. در مدارس اهل سنت در مدارس شیعه به نوبت بمب گذاری می کردند و آن ها را منفجر می نمودند و از این ابزار جنگ مذهبی جهت رسیدن به اهدافشان استفاده می کردند و کرده اند. این ابزاری است برای سکولاریست ها جهت ناامید کردن مسلمین. اما، عده ای از مسلمین هم جاهلانه به دلیل تنفر از رقیب خود به آن دامن می زنند و چوب این آتش ویرانگر می شوند در حالی که الله متعال آشکارا می فرماید: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ کُونُواْ قَوَّامِینَ لِلّهِ شُهَدَاء بِالْقِسْطِ وَلاَ یَجْرِمَنَّکُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلَى أَلاَّ تَعْدِلُواْ اعْدِلُواْ هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَى وَاتَّقُواْ اللّهَ إِنَّ اللّهَ خَبِیرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ» ‏(مائده/8)، ای کسانی که ایمان آورده اید! بر ادای واجبات خدا مواظبت داشته باشید، تقوای خدا داشته باشید و از روی دادگری گواهی دهید، و دشمن بودن شما با قومی شما را وادار نکند که (با ایشان) دادگری و عدالت نکنید.عدالت کنید که عدالت (به ویژه با دشمنان) به پرهیزگاری نزدیکتر است. از خدا بترسید که خدا آگاه از هر آن چیزی است که انجام می‌دهید.

هم اکنون اگر یک قبیله یا نژاد یا مذهبی یا سرزمینی رهبریتش در اختیار مرتدین سکولار قرار می گیرد و قانون مرتدین سکولاریست بر آن ها تحمیل می شود و قصد دارند دوباره جریان ارتداد عمومی را در میان مسلمین نهادینه کنند، این به معنی مرتد شدن تمام مردمان آن دیار و پیروان آن مذهب نیست. بلکه، مرتدینی که جریان ارتداد عمومی را رهبری می کنند و سعی می نمایند با قدرت حکومتی و نهادهای تحت پوشش آن به این ارتداد عمومی دامن بزنند قشر خاصی هستند، قشر خاصی هستند که با زور اسلحه و حمایت کفار آشکار سکولار بر مسلمین تحمیل شده اند.

باور کنید، آن ها درست است اسلحه دارند و بر مسلمین تحمیل شده اند اما، فقط کافی است یک لحظه حمایت کفار سکولار آشکار از آن ها برداشته شود تا بفهمیم که این ملت چگونه با آن ها برخورد می کند. این ها نمی توانند یک روز دوام بیاورند در برابر ملت ستمدیده ی خودشان به شرط این که حمایت کفار آشکار و سکولار خارجی را نداشته باشند. آل سعود دوام می آورد؟ امارات، بحرین، کویت، افغانستان، پاکستان و … این ها دوام می آورند؟ غیر ممکن است دوام بیاورند. این ها بر مسلمین تحمیل شده اند و باید همچون رسول الله صلی الله علیه وسلم حساب مسلمین ثابت قدمِ تحتِ حاکمیتِ این ها را از مرتدین جدا دانست، و همه را با یک چشم ندید، و از هر سخن و عملی که ما را از قانون شریعت الله دور می کند و به آتش جهنم نزدیک می نماید باید پرهیز کنیم، و بدون در نظر گرفتن خواهشهای نفسانی و تنفر از قوم و مذهبی که ممکن است اختلافاتی هم با آن داشته باشیم  باید راه عدالت و تبعیت از قانون شریعت الله و نزدیک شدن به بهشت را در پیش بگیریم نه راه همین سکولاریست ها را در میانمار یا در آفریقای مرکزی.

هم اکنون، ارتداد عمومی فراگیری در سرزمینهای مسلمان نشین در جریان است. چنانچه مسلمین از عدالت دوری کنند و از مسیر صحیح جهاد منحرف شوند و مسیر ظالمین را در پیش بگیرند هرگز نخواهند توانست با گناه و معصیت در برابر دشمنانِ مجهزِ به آخرین تکنولوژهایِ بی سابقه دوام بیاورند. کسانی که آگاهانه این وضعیت بحرانی ارتداد عمومی به دین سکولاریسم و مذاهب مختلف آن را می بینند اما، باز به دلیل تنفر از فرقه و تفسیر مخالفشان مسیر ظالمین، مسیر تفرق، مسیر ضعیف کردن مسلمین و مسیر کشت و کشتار داخلی بین اهل قبله را طی می کنند باید به این سؤال جواب دهند که با چه رویی در محضر الله حاضر می شوند و چه جوابی برای این ظلم آشکارشان به دین الله و بندگان الله دارند؟ 

  احکام مختص به مرتدین به صورت موردی و مختصر 

عرض شد که در دنيا اگر شخص مسلمان که متهم به جرم ارتداد شده از مراحل چهارگانه و فیلترهای 1- اثبات جرم 2- تأیید جرم توسط الله و رسولش  3- شروط تکفیر و 4-موانع تکفیر عبور داده شد و باز با یقین و بدون کوچکترین شک و شبهه ای آلوده و فاسد تشخیص داده شد در این صورت، این شخص به یک کافر آشکار تبدیل می شود که عنوان مسلمان از وی برداشته می شود و مرتد آشکاری می شود مثل سایر مرتدین که صف خودشان را آشکارا از صف مسلمین جدا کرده بودند؛ حالا، اگر این شخص مرتد توبه نكرد و تسليم قانون شريعت الله نشد، تمام احكام كفار سکولار و مشرکین بر او جاری می شود. دوباره یادآوری می کنم که احکام کفار مشرک و سکولار بر آن ها اجرا می شود نه احکام کفار اهل کتاب مثل یهودی و نصرانی یا کفار شبه اهل کتاب مثل مجوس و صابئی.

در اینجا لازم است برای پرهیز از چنین جرم خطرناکی به چند حکم از احکامی که باید بر مرتدین اجرا گردد اشاره شود تا شخص به عواقب جرم و بیماری خودش هم آشنائی داشته باشد و متوجه شود که این بیماری یک بیماری ساده مثل سرماخوردگی نیست بلکه، بیماری خطرناکی است مثل سرطان، سل، طاعون، وبا و بیماری هایی مانند آن، و شخص باید حواسش به سخنان و اعمالش باشد.

 این ها نمونه ی احکامی هستند که بر سکولاریستهای مرتد و آشکاری چون کومله ها، دمکراتها، پ.ک.ک ها، پارتی ها و تمام احزاب سکولار و مرتدی که می بینیم، و هر کسی که با قول یا عملی از چهار مرحله و چهار فیلتر عبور داده شده باشد و این شخص از دین برگردد و به کافر آشکاری تبدیل شود، این احکام باید بر این ها اجرا گردد. این احکام عبارتند از:

• برائت از خودش و از عقایدش، که طبیعی است ما او را کافر می دانیم. در اولین مرحله ما او را کافر می دانیم و از خودش و عقایدش برائت می کنیم. قبلاً هم عرض کردیم، که برائت از مشرکین اول باید از خودشان باشد و از خودشان که برائت کردی همان الگوی سیدنا ابراهیم علیه السلام که هست طبیعی است از عقایدشان هم برائت می شود. یعنی مرتدین مشمول همان حکم برائت از مشرکین می شوند. چیزی که اهل کتاب و شبه اهل کتاب نمی شدند و فقط مختص مشرکین بود که ما امروزه آن ها را سکولاریست می نامیم.
• از مرتد نباید تحت هیچ عنوانی پشتيبانی کرد، نه با قلب، نه با زبان و نه با دست. تحت هیچ عنوانی نباید از مرتدین حمایت، پشتیبانی و طرفداری شود. حتی نباید در جنگ بین مرتدین با کفار آشکار اهل کتاب (یهود و نصارا) و شبه اهل کتاب هم از مرتدین پشتیبانی شود. هر چند که این مرتد یکی از نزدیکان و قوم خویشهای شما باشد و کافر اهل کتاب یا شبه اهل کتاب از یک نژاد یا قاره ی دیگری باشد. این یکی از درسهای ابتدای سوره ی روم است که قبلاً به آن اشاره کردیم و إن شاءالله در درس های دیگر در مورد درجه بندی دشمنان بیشتر به آن اشاره می شود.
• مسلمان به نكاح مرتد در نمی آيد و چنانچه همسر داشته باشد بايد از او جدا شود. الله متعال مي فرمايد:«لَا هُنَّ حِلٌّ لَّهُمْ وَلَا هُمْ یَحِلُّونَ لَهُنَّ» (ممتحنه‌/10)، اين زنان برای آن مردان، و آن مردان برای اين زنان حلال نيستند. این حکم مشرکین و سکولاریست هاست که باید روی این ها تطبیق شود، و اگر زنش از او دوری نكند زنش هم پس از اقامه ی حجت نبوی و گذراندن از همان فیلترها او هم مانند شوهرش مرتد می شود؛ چون، آگاهانه و بدون عذری و به میل خودش حکم واضح و آشکار الله را به خاطر امیال پست دنیوی رد کرده است.
• مرتد، مسئوليت سرپرستی كردن فرزندان و شوهر دادن دخترانش از او گرفته می شود و حق ولایت، سرپرستی و اطاعت کردن برایش نمی ماند ودیگر نمی توان از او اطاعت کرد.  
• مرتد، صاحب مالش نيست و قول صحيح این است كه مال و ثروت مرتد به غنيمت گرفته می شود. دليل برای اين كار هم  داستان شخصی است كه با یکی ازهمسران پدرش نكاح و ازدواج کرده بود و اصحاب رسول الله صلی الله عليه وسلم پس از كشتن او اموالش را هم بردند.
• حيوانی كه توسط مرتد ذبح شده باشد حرام است و مصرف نمی شود. دوباره می گویم و باید برای چندمین بار تکرار شود که حکم مرتد مثل حکم مشرکین و سکولاریستهاست نه مثل کفار اهل کتاب و شبه اهل کتاب. برای همین است که احکام مرتدین با احکام کفار اهل کتاب و شبه اهل کتاب فرق دارد.
• نماز خواندن پشت سر مرتد باطل است و حق امامت برای مردم را ندارد. و كسی كه پشت سر او نماز خوانده باشد بايد نمازش را دوباره بخواند؛ چه دانسته باشد اين شخص مرتد است چه ندانسته باشد، اما، کسانی چون امام احمد رحمه الله به حکم «الضرورات تبيح المحظورات» و برای جلوگیری از فراموش شدن و ترک نمازهای جماعت و جمعه، به حکم ضرورت می گوید: “مَنْ قَالَ ذَلِكَ الْقَوْلَ لَا يُصَلَّى خَلْفَهُ الْجُمُعَةَ وَ لَاغَيْرَهَا: إِلَّا أَنَّا لَانَدَعُ إِتْيَانَهَا فَإِنْصَلَّى رَجُلٌ أَعَادَ الصَّلَاةَ، يَعْنِي خَلْفَ مَنْ قَالَ: الْقُرْآنُ مَخْلُوقٌ”. كسانی هستند كه گفته اند نماز جمعه و غير آن هم پشت سرش خوانده نمی شود. اما، من می گويم خواندن به جماعت نمازها را رها نكنيد اما، زمانی كه پشت سرشان نماز خوانديد آن را دوباره كنيد. يحيی بن معين رحمه الله هم می گفت: چهل سال است كه به دليل ظهور جهمی ها توسط مأمون عباسی من نماز جمعه ام را دوباره می خوانم.
• حكومت و بيعت با مرتد باطل می شود اگر دارای قدرت حكومتی باشد. چون الله متعال می فرمايد: «وَلَنْ يَجْعَلَ اللَّهُ لِلْكَافِرِينَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ سَبِيلًا» (نساء/141)، هرگز خداوند راهی قرار نداده است که در آن كافران بر مؤمنان چيره شوند.

زمانی که ولایت پدر بر فرزندش و ولایت شوهر بر زن و فرزندانش با مرتد شدن از بین می رود طبیعی است و شکی نیست که رهبريت و فرمانروایی برای كافر منعقد نمی شود، و اگر حاکمی مرتد شود؛ مثلاً کافر سکولاریست یا کافر اهل کتاب یا شبه اهل کتاب شود عزل می گردد، و حكم رهبريت و فرماندهی او هدر می رود، و اطاعت كردن از او هم  برداشته می شود و بر مسلمين واجب می گردد كه او را بردارند. اگر نتوانستند چنین حاکم کافر و مرتدی را بردارند باید آن سرزمین را به خاطر عمل به قانون شریعت الله ترک کنند و هجرت نمایند. این یکی از همان مواردی است که هجرت بر مسلمین واجب می شود. 

 علاوه بر این، هرگونه همکاری و همراهی داوطلبانه و اختیاری در سیستم و منظومه ی حکومتی مرتدین به منزله ی شریک شدن در حکم مرتدین است. برای همین است که اهل قبله در این مسأله اختلاف ندارند که مرتد شدن حاكم به صورت زنجيروار مرتد شدن نظاميان، نيروهای امنيتی و ساير كارمندان و خادمين و زير مجموعه ی این حاکم مرتد را شامل می شود که داوطلبانه و به میل خودشان در اختیار این حاکم مرتد و جهت تحکیم قوانین کفری آن درآمده اند. چون اينها هستند كه حكومت این حاکم مرتد را نگه داشته اند و باعث دوام حكومت و قانون كفری او و جنگ با قانون شريعت الله هستند. به همين دليل نيروهای نظامی، امنيتی، قضايی و ساير ارگانهای حکومتی شامل حكم رهبرانشان می شوند.

 بايد دقت شود كه، اين حكم تنها مشمول زير مجموعه های فرمانبر اين حاكم می شود و مردم عوام و کسانی که زيردست این ها قرار گرفته اند را شامل نمی گردد، مگر زمانی كه اين مردم هم به حكومترانی و قوانین کفری اين مرتد راضی باشند و از آن حمايت و پشتيبانی کنند حتی اگر با يك كلمه باشد.   

دوباره تکرار می کنم و باز می گویم دقت شود، اينها شامل حكم رهبران مرتد و كافرشان می شوند نه مردم عوامی كه با وجود اين حكومت مجبور شده اند بعضی از امورشان را به اکراه در این سیستم بگذرانند و به وجود چنین حکومتی راضی نيستند. الله متعال هم نيروهای اطراف فرعون مثل دین فروشانی مانند بلعم باعورا و نظامیان را مشمول حكم فرعون می کند و در كنارهم از آنها به صورت يكسان نام می برد:«إِنَّ فِرْعَوْنَ وَهَامَانَ وَجُنُودَهُمَا كَانُوا خَاطِئِينَ». یعنی «هَامَانَ» وزرایش بودند کسانی که در سیستم اداری او هستند، «جُنُودَهُمَا» که مشخص است ارتشی ها و نظامیان او بودند، «بلعم باعورا» که دین فروشان و مجریان جنگ روانی و فکریش بودند. مثلث کثیفی که همیشه علیه دین الله و قانون شریعت الله فعالیت کرده است. هامان، ثروتمندان هستند، وزرای ثروتمند هستند. بلعم باعورا دین فروشان بودند و ارتشی ها هم که مشخص است، زر و زور و تزویر. 

البته، رسول الله صلی الله عليه وسلم علاوه بر آنكه همان حكم رهبران را بر زيردستان فرمانبرش جاری می کرد؛ هم پيمانان را باز شريك جرم همديگر و شامل يك حكم قرار می داد. اصحاب رسول الله صلی الله عليه وسلم هم همين برخورد را با مرتدين و نيروهای تحت فرمان آنها و هر كسی كه با آنها متحد بود می کردند. به گونه ای كه يكی از عوامل حمله به ايران ساسانی همكاری ساسانيان با مرتدين به شمار می رود.ساسانیان از مرتدین علیه حکومت مسلمین حمایت کردند یکی از دلایل حمله به ایران ساسانی همین حمایت آن ها از مرتدین بود.

چون قبلاً عرض کردیم که آگاهانه و به میل خود، حكم بردنِ نزدِ کفار، و براساس قانون آن ها مشکلات را حل کردن در واقع صدمه زدن به معانی چهارگانه ی دین محسوب می شود که در درس اول آن را روشن کردیم، و کفر آشکاری است که انسان را از دین اسلام خارج می کند و این فتنه ای است که جرم آن از قتل بزرگتر و شديدتر است: “وَالْفِتْنَةُ أَكْبَرُ مِنَ الْقَتْلِ وَلَا يَزَالُونَ يُقَاتِلُونَكُمْ حَتَّى يَرُدُّوكُمْ عَنْ دِينِكُمْ إِنِ اسْتَطَاعُوا”(بقره/217)،دقت کنید، و برگرداندن مردم از دين  بدتر از كشتن است. طبیعی است اگر یک مسلمان را بکشی الله تعالی در قیامت مانند یک مسلمان با او برخورد می کند و حساب و کتابش مشخص است، اما اگر مرتد شود چه؟ مرتد شدن بهتر است یا کشته شدنش؟. به همین دلیل الله تعالی می فرماید: “وَالْفِتْنَةُ أَكْبَرُ مِنَ الْقَتْلِ وَلَا يَزَالُونَ يُقَاتِلُونَكُمْ حَتَّى يَرُدُّوكُمْ عَنْ دِينِكُمْ إِنِ اسْتَطَاعُوا”، و برگرداندن مردم از دين  بدتر از كشتن آن هاست. مشركین یا همان سکولاریستها پيوسته با شما خواهند جنگيد تا اگر بتوانند شما را از دینتان برگردانند« وَلَا يَزَالُونَ يُقَاتِلُونَكُمْ حَتَّى يَرُدُّوكُمْ عَنْ دِينِكُمْ إِنِ اسْتَطَاعُوا» و گفتیم منظور آن ها از برگرداندن ما از دین همان چهار موردی است که در درس اول به اشاره کردیم و چند دقیقه پیش هم به صورت موردی آن ها را نام بردیم.

در جای ديگر الله تعالی می فرمايد: “وَاقْتُلُوهُمْ حَيْثُ ثَقِفْتُمُوهُمْ وَأَخْرِجُوهُمْ مِنْ حَيْثُ أَخْرَجُوكُمْ وَالْفِتْنَةُ أَشَدُّ مِنَ الْقَتْلِ” (بقره/191)، و هرجا آنان را دريافتيد ايشان را بكشيد، و آنان را كه شما را از آنجا بيرون كرده‌اند بيرون کنید، و فتنه از كشتن بدتر است «وَالْفِتْنَةُ أَشَدُّ مِنَ الْقَتْلِ» و فتنه از كشتن بدتر است.

 در اينجا، فتنه يعنی دست کشیدن از دین و كفر را برخود پذیرفتن. یعنی كفر را پذیرفتن، يعنی دست کشیدن از چهار مفهوم دین. چون قبلاً هم عرض کردیم مشرکین و کفار سکولار در همان سه سال اول که رسول الله صلی الله علیه و سلم در مورد اخلاق عمومی صحبت می کرد، در مورد مسائل بت ها و چیز خصوصی و شخصی می گفت کسی کاری به کارش نداشت. چون قبل از این ها حنیف ها هم همین را گفته بودند و در سیستم حکومتی آن ها بودند. اما آن ها که می خواهند ما را از دین برگردانند منظورشان چیست؟ همان چهار مفهوم دین است.

 در اینجا می توان گفت که اگر تمام اهل شهر و روستایی کشته شوند و همه نابود گردند، با مسلمانی نابود شوند، بهتر و آسانتر از آن است كه مرتد و کافری را و بخصوص کافر مرتدی را حاكم خودشان کنند، و اين حاكم کافر یا مرتد برخلاف قانون شريعت الله و بر اساس قوانین کفری برآن ها حكومت کند و قوانین کفری اش را بالاجبار بر آن ها تحمیل نماید و بر آن ها اجرا کند، و این ها بر خلاف قانون شریعت الله مجبور شوند به این قوانین کفری عمل کنند. یعنی اگر انسان مثل اصحاب الاخدود شود با اسلام و با توحید و با دین بمیرد هزاران بار بهتر از این است که دست از مفاهیم چهارگانه ی دینش بکشد و ذلیلانه زندگی کند و در قیامت هم بگوید: “نَحنُ کُنَّا مُستَضعَفِینَ فِی الأرضِ”، بگوید ما در زمین مستضعف بودیم و هجرت نکند.

• پيمان آشتی با مرتدین در صورتی صحيح است كه رهبريت تشخيص داده باشد مسلمين از قدرت كمتری برخوردار هستند و توان دفع شر مرتدین را در وضع موجود ندارند، یا مصلحتی وجود داشته باشد که خود رهبریت قدرت تشخیص آن را دارد. تنها در صورتی  آشتی با آن ها صحیح است که رهبریت مسلمین تشخیص داده باشد.
• اگر مرتد در زمان ارتدادش جرم قتل يا دزدی يا زنا را انجام داده باشد و یا خرابی، ضرر و زيانی به بار آورده باشد و پس از آن توبه  کرده باشد رأی اصح اين است كه بايد تاوان همه را بدهد. هر چند كه عده ای از علماء می گویند توبه گناهان سابق را پاک می کند، و يا اينكه ممكن است امير يا حاكم اسلامی بنا به دلايلی چون تشويق مرتدين به توبه که مرتدین را تشویق به توبه کند که دست از کفر بکشند بنا به دلایلی ممکن است خودش جبران خسارت کند یا نه، در هر صورتی تصمیم با رهبریت و امیر مسلمین است که چگونه با مرتد توبه کار برخورد شود.
• عموم علماء طلب توبه از مرتد هنگام دستگير شدن را واجب می دانند و عده ای هم هستند كه آن را سنت می دانند. هر چند كه اين مرتد در هر صورتی در هنگام دستگیری كشته می شود (چون جنگ بوده و دستگیر شده)، اما شايسته تر این است كه از او درخواست توبه شود و با ايمان از دنيا برود.
• اگر مسلمانی در برابر يك مرتد دچار جرمی شد، از او انتقام گرفته نمی شود بلكه تنها تنبيه مختصری می گردد که آن هم بستگی دارد به رأی امیر و فرمانده ی مسلمین.
• اگر مرتدی كشته شد خونش هدر می رود و هيچ كس از خانواده و طايفه ی او حق ندارد درخواست انتقام يا دیه کند. این موردی است که خیلی از برادران ما بخصوص در عراق و افغانستان در مورد آن ها دچار اشتباه می شوند، عده ای تعصب جاهلیت آن ها را می گیرد و مرتکب جرمی می شوند که پناه بر خدا ممکن است به خاطر یک کافر دستشان به خون یک مسلمان آلوده شود و تمام اعمالشان باطل شود و خودشان هم با کفر از دنیا بروند. پس، اگر مرتدی کشته شود خونش هدر می رود و هيچ كس از خانواده و طايفه ی او حق ندارد درخواست انتقام يا دیه کند.
• اگر كسی مال و دارايی مرتد را هدر دهد بايد به همان اندازه که هدر داده را به بيت المال مسلمين تحويل دهد، چون بيت المال صاحب چنين مالی است. هم اکنون، اگر در سرزمین هایی که حکومت اسلامی نبود و جماعت های مسلمین هم نبودند که چنین وظیفه ای را انجام دهند در این صورت، من بر این باورم که اگر شخص به همان اندازه ای که از اموال مرتدین هدر داده اگر به همان اندازه صدقه دهد إن شاءالله کارش درست است.
• شخص مرتد وقتی که اسیر شد یا ارتداد آشکار او مشخص شد از همان کانال ها عبور کرد و مشخص شد که مرتد شده به صورت زندانی و برده در نمی آيد و از او سرانه و جزيه هم قبول نمی شود. بلكه، يا توبه می کند و دوباره مسلمان می شود و يا اينكه در صورت توانايی و متناسب با قدرت گيری مسلمين و تشخيص رهبريت جامعه به قتل می رسد. در اينجا طبق حكم «تُقَاتِلُونَهُمْ أَوْ يُسْلِمُونَ» با آن ها برخورد می شود. مانند سكولاريستها يا همان مشركين با آنها برخورد می شود؛ يا بايد كشته شوند يا مسلمان شوند.
• اگر مرتدين طائفة الممتنعة باشند، یعنی مرتدينی كه دارای قدرت نظامی و گروهی باشند و گروهی سازماندهی شده باشند به صورت جماعت و حزب درآمده باشند دارای قدرت نظامی باشند که از قانون شريعت الله سرپیچی می کنند و مانع از این می شوند که قانون شريعت الله تطبیق داده شود، حكم آنها با ساير مرتدين فرق دارد. 

طائفة الممتنعة، شامل تمام گروهها، جماعتها، طوايف و دولتهای مرتدی می شوند كه به دليل نيروهای نظامی، امنيتی و اجرايی كه دارند «از تشكيل حكومت قانون شريعت الله ممانعت و جلوگيری مي كنند» به همين دليل به آنها «طائفه و جماعت بازدارنده و زيربارِ قانونِ شريعت نرو» می گویند كه حاضر نيستند قانون شريعت الله بر آنها حكومت كند و با قدرت نظامی و بشری كه دارند از اجرایی شدن قانون شريعت الله جلوگیری می کنند.مثل همین حکومتهای سکولار حاکم بر مسلمین مثل ترکیه یا همین احزاب سکولار و مرتد کومله ها، دمکراتها، پارتی، یکیتی و حزب کارگران اوجالان مسیلمه ی کذاب معاصر کردها و سایر حکومتها و احزاب سکولاری که مشابه آن ها هستند.

 این کفار سکولار، همگی قدرت نظامی دارند و با توسل به همین قدرت نظامی و با توسل به اسلحه زیر بار قانون شریعت الله نمی روند و حتی برای تطبیق قانون شریعت الله مانعی می شوند. پ.ک.ک در سریکانی به چه دلیل جنگ را شروع کرد؟ می گفت ما اجازه نمی دهیم کهنه پرستی به قول خودش اسلام، دادگاه هایی که آنجا وجود داشتند بر مردم تحکیم کند. تنها دلیل شروع جنگ حزب کارگران اوجالان مسیلمه ی کذاب کردها در سریکانی یا رأس العین که استارت آن را زد همین عامل بود و جنگی را شروع کرد که هنوز دارد کشته می دهد، آن هم فی سبیل آمریکا و فی سبیل طاغوت ها.

در چگونگی برخورد با زن و فرزندان چنین مرتدین مسلحی که علیه مسلمین جنگیده اند و در برابر حکومت اسلامی و مسلمین صف آرائی کرده اند تنها رهبریت جامعه است که «متناسب با وضع موجود خود» می تواند تصمیم بگیرد. «نیاز روز» است که به رهبریت جامعه می آموزد چگونه با این ها برخورد کند. تطبيق اين گونه احكام تابع رأی رهبريت مسلمين است كه «متناسب با وضع موجود  مسلمين، فقه معاصر و متناسب با زمان و مكان» صادر می شود.

یعنی ممکن است در زمانی رهبریت یه رأی بدهد و در زمان دیگری رأی دیگری در مورد این گروه بدهد؛ یا در مکانی یک چیزی را به اجرا در بیاورد و در مکان دیگری چیز دیگری را به اجرا در بیاورد. این متناسب با وضع موجود مسلمین است که رهبریت جامعه چنین قدرت تشخیصی را دارد و می تواند تصمیم بگیرد.

ديديم كه در زمان ابوبكررضی الله عنه هم زنان و کودکان مرتدین جنگنجوی بازدارنده (ممتنعه) به عنوان برده گرفته شدند، اما در زمان عمر رضی الله عنه اين زنان و كودكان برگردانده شدند یعنی کاری را که ابوبکر کرده بود او برگرداند و این تغيير آشكاری است، راحت آن را مشاهده  کردیم .نمونه ی آن برگرداندن خَوْلة بنت إياس مادر محمد بن علی بن ابی طالب رضی الله عنهما نمونه ی بارز اين رويداد است.

 البته، رسول الله صلی الله عليه وسلم هم پس از آنكه زنان و فرزندان كفار سکولار هوازن را در ميان مسلمين تقسيم کرد دوباره آنها را برگرداند. اين دليلی بر اختلاف در حكم نیست، بلكه اين تغييرات به تشخيص امير و مصالحی كه در زمان و مكان خاص در نظر گرفته می شود برمی گردد و نمی توان امیر مسلمین را ملزم و مجبور به اتخاذ یک روش کلیشه ای از گذشته کرد، یا حتی نمی توان او را مجبور به کپی برداری از سایر سرزمینها نمود. هر سرزمینی در تطبیق این دسته از احکام و قوانین تابع شرایط و وضع خاص خودش است که ممکن است با شرایط و وضع موجود سایر سرزمینها متفاوت باشد.

نكته ای كه لازم است در اين جا دوباره ياد آور شوم اين است كه، در زمان رسول الله صلی الله علیه وسلم و در زمان خلافت ابوبکر رضی الله عنه، اصحاب رسول الله صلی الله عليه وسلم آغازگر جنگ علیه این طایفه ی الممتنعه بودند نه آن ها، رسول الله صلی الله عليه وسلم بود که دستور داد به ثابت قدمان طوایف و قبایل که شر مرتدین خودشان را کم کنند. اسلام بود که علیه آن ها اعلان جنگ کرد و جنگ را شروع نمود نه آن ها.

يعنی به گونه ای نبوده كه مرتدين طایفه ی الممتنعه ابتدا جنگ را شروع کرده باشند و اصحاب رسول الله صلی الله عليه وسلم در موضع دفاع قرار گرفته باشند، بلكه كاملاً برعكس بوده؛ درست است که بسیاری از این قبایل خودشان رابرای جنگ آماده کرده بودند و حتی عده ای قصد حمله به مدینه داشتند، اما زمانی که ابوبکر رضی الله عنه هیچ کدام از شروط این ها را نپذیرفت و اسلام کامل و تبعیت کامل را از آن ها خواست و شورای مسلمین هم تابع رأی ابوبکر رضی الله عنه -رهبر مسلمین- شد؛ در این صورت، آغازگر جنگ اصحاب رسول الله صلی الله عليه وسلم بودند و روایتها هم در اين زمینه آشكار است. اما باز، چه زمان، چگونه و تحت چه شرایطی این جنگ را باید شروع کرد؟ باز به رأی رهبریت و شورای تحت مدیریت او برمی گردد و مسلمان نمی تواند عجولانه و از روی احساسات غلط، وحدت فرماندهی و وحدت دستور را با تک روی زیر پا بگذارد و دچار گناه و جرم بزرگ تفرّق شود.

• اگر مرتد ديوانه شد، اجرای حكم ارتداد و كافر شدن از وی برداشته می شود ودیگر مجازات نمی شود.
• زمانی كه مرتد مُرد شسته نمی شود و غسل و كفن هم نمی شود.
• زمانی كه مرتد مُرد بر او نماز خوانده نمی شود و طبیعی است که در قبرستان مسلمانان هم دفن نمی شود. حتی، عده ای از علماء بر این عقیده اند که در قبرستان کفار هم دفن نمی شوند بلکه آن ها را در جایی چال می کنند، کفار اهل کتاب و شبه اهل کتاب منظورم بود که در آن جا هم دفن نمی شوند؛ بلکه، آن ها را در جایی چال می کنند مثل هر حیوان مرداری که آن را جایی چال می کنی. حتی عده ای بر این باورند او را در جایی رها می کنند که همین طور برای دیگران عبرت شود. پس، زمانی كه مرتد مُرد بر او نماز خوانده نمی شود و برایش طلب مغفرت و دعای خير هم نمی شود.

علاوه بر آنکه برای کفار و مرتدین دعای خیر نمی شود بلکه، بر سر قبرشان هم که رسیدی آن ها را بشارت می دهی به آتش جهنم. أُبَشِّرُکَ بِالنَّارِ! تو را بشارت به آتش جهنم می دهم! خدایا … یا ربی! چقدر سخت است شخص روی قبر پدر، مادر، برادر، خواهر و فرزندش برود و یا سر قبر یکی از نزدیکانش برود که آن ها را دوست داشته و به جای آنکه برایش دعای مغفرت و طلب بخشش کند، باید او را به آتش جهنم بشارت دهد و نتواند برایش دعای خیر کند. همانطور که الله تعالی کار سیدنا ابراهیم علیه السلام رادر دعا کردن برای پدرش کار درستی ندانست و می گوید: ابراهیم در این مورد و در این کار الگوی شما نیست:«إِلاَّ قَوْلَ إِبْراهيمَ لِأَبيهِ لَأَسْتَغْفِرَنَّ لَکَ». این کار خیلی سختی است مخصوصاً برای مؤمنی که الله گواهی داده که ما اطرافیانمان را دوست داریم هر چند که آن ها ما را دوست ندارند:«هَا أَنتُمْ أُولَاءِ تُحِبُّونَهُمْ وَلَا يُحِبُّونَكُمْ». شما آن ها را دوست دارید ولی آن ها شما را دوست ندارند. یعنی الله گواهی داده که ما آن ها را دوست داریم ،اما نتوانی برای کسی که او را دوست داری دعای خیر کنی و حتی او را بشارت دهی به آتش جهنم. خیلی سخت است، خیلی سخت است.

یکی از دوستان می گفت من پدرم را در دنیا خیلی دوست داشتم و خیلی تلاش کردم او را از این ارتداد آشکارش منصرف کنم و دلایل و مدارک زیادی هم برایش آوردم که اینها کافراند و خودش هم می گفت که این ها کافر هستند اما، بعد از چند ماه نگاه کردن به ماهواره ها باز از همین کفار سکولاریست طرفداری می کرد و از طرفداری احزاب سکولار و کافر کُردی دست نکشید و حتی برایشان کمک مالی هم فرستاد و با همین عقاید کفری مُرد. می گفت حالا نمی توانم برایش دعا کنم و همیشه شرمنده می شوم زمانی که در جایی بعد از صحبت و سخنرانی دعا می کنم و همه آمین می گویند من نمی توانم هیچ دعایی که درآن برای پدر طلب مغفرت می شود این دعا را بگویم و حتی درجایی هم باشم که دیگران این دعا را می خوانند باز نمی توانم در جواب آن ها بگویم آمین. بله، واقعا سخت است، واقعا سخت است. از الله تعالی می خواهیم که به همه ی ما رحم کند و پدران، برادران و اطرافیانمان با ایمان از این دنیا بروند و بعد از مرگشان هم باعث عذاب و شرمندگی بازمانده هایشان نشوند. آمین یارب العالمین.

• زمانی كه مرتد بمیرد در گورستان مسلمين دفن نمی شود بلكه قبلاً هم گفتیم همچون لاشه ی مرداری زير خاك او را پنهان می كنند.

ممکن است عده ای از دوستان بگویند که در این آشفتگی هایی که به وجود آمده و جاهلیتی که در بسیاری از سرزمین های مسلمان نشین حاکم است مرتدین هم مثل مسلمین در هنگام مرگ و مردن شسته می شوند، کفن می شوند، بر رویشان نماز خوانده می شود، در قبرستان مسلمین دفن می شوند و غیره؛ بله، همین طور است. اما، اگر شرایطی پیش بیاید که مثلاً سوار اتوبوس باشی و نتوانی کثافت و مدفوع بچه را دور بیندازی و مجبور باشی آن را در یک پلاستیک داخل اتوبوس نگه داری این باعث تمیز شدن مدفوع و کثافت نمی شود و در هر صورت سرنوشت آن تغییری نمی کند حتی اگر مثل فرعونها، استالین، لنین و غیره مومیایی هم شوند باز هم فرقی برایشان ندارد.

اگر جهنم درکات است یعنی درجه درجه به عقب، درجه دارد اگر این بدبخت ها در همین دنیا این اعمال برایشان انجام نشود مثل همان حیوان مردار توپیده بهتر است. این ها جایی چال شوند شاید در قیامت در همان درکات جهنم در یک درجه ی بالاتری قرار بگیرند و عذابشان کمتر باشد از کسانی که برایشان ادا درمی آورند و مانند مسلمین با آن ها برخورد می کنند و بعد از مرگشان هم به جای این که باعث عبرت دیگران شوند باعث تشویق دیگران می شوند. یعنی اگر حکم دنیا بر روی این ها اجرا شود برای آتش جهنم آن ها هم ممکن است بهتر باشد. چون، باعث تشویق کسی نمی شوند بلکه، باعث می شوند دیگران به طرف این جرم نروند. مراسم آنچنانی برایشان می گیرند حتی وصیت هم می کنند این طوری و آن طوری بکنید. این باعث می شود کفر و کثافتی که دارند نزد مردم زیبا جلوه داده شود و حتی دیگران هم تشویق شوند و مانعی نباشند در راه گرایش به ارتدادی که در ان افتاده اند و این ممکن است آن ها را در درکات پایین تری قرار دهد.

• نه به مرتد ارث داده می شود و نه از او ارث گرفته می شود. به عنوان مثال اگر فرزند يك سكولار مرتد، مسلمان باشد و پدر سكولارمرتدش بميرد از اين پدر ارثی به او نمی رسد و اگر اين پسرِ مسلمان هم بميرد باز به پدر مرتد ارثی داده نمی شود. اين هم طبق فراگير بودن فرموده ی رسول الله صلی الله عليه وسلم است كه فرموده: “لاَ يَرِثُ المُسْلِمُ الكَافِرَ وَلاَ الكَافِرُ المُسْلِمَ”. و فرموده:”لَا يَتَوَارَثُ أَهْلُ مِلَّتَيْنِ شَتَّى”.خوب، به همین دلیل نه از آن ها ارث برده می شود و نه به آن ها ارث داده می شود. حتی به منافقین داده می شود ولی به این ها داده نمی شود.
• مرتد، هر آنچه از خوبی و عبادت داشته باطل می شود. قبلاً هرچه از خوبی و عبادت داشته همه باطل می شود؛ چه الان دارد، چه قبلاً داشته ارتداد همه را باطل می کند.
• مرتد جاودانه و به صورت همیشگی در آتش جهنم باقی می ماند و هرگز از آن خارج نمی شود، در حالی كه مسلمين گناهكار پس از پاك شدن، و از طريق اسبابی كه الله اجازه داده، از جهنم خارج می شوند.الله متعال مي فرمايد: «وَمَن یَرْتَدِدْ مِنکُمْ عَن دِینِهِ فَیَمُتْ وَهُوَ کَافِرٌ فَأُوْلَئِکَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فِی الدُّنْیَا وَالآخِرَةِ وَأُوْلَئِکَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِیهَا خَالِدُونَ» ‏(بقره‌/217)، ولی كسی كه از شما از آئين خود برگردد و در حالت كفر بميرد، چنين كسانی اعمالشان در دنيا و آخرت بر باد می رودو ايشان ياران آتش (دوزخ) می‌باشندو در آن جاويدان می‌مانندهُمْ فِیهَا خَالِدُونَ. چه کسی؟ مَن یَرْتَدِدْ مِنکُمْ عَن دِینِهِ، کسی که از دینش برگردد.

دقت کنید دوستان، خیلی خطرناک است. «وَمَن یَرْتَدِدْ مِنکُمْ عَن دِینِهِ فَیَمُتْ» کسی که از دینش مرتد شود، توبه نکند و با همین ارتدادش بمیرد تمام اعمالش باطل می شود هر اعمال خوبی هم که انجام داده است حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فِی الدُّنْیَا وَالآخِرَةِ. نگویید فلانی خوبی کرده این طوری کرده، اون طوری کرده الان خدا به او رحم می کند، این نیست. شک نداشته باشید که الله می گوید: حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فِی الدُّنْیَا وَالآخِرَةِ، این مرتدینی که شما دیده اید و می بینید. اعمالشان کلاً بر باد می رود حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فِی الدُّنْیَا وَالآخِرَةِ. أُوْلَئِکَ أَصْحَابُ النَّارِ، این ها یاران آتش و جهنم هستند. هُمْ فِیهَا خَالِدُونَ،همیشه در آتش جهنم می مانند.

نگاه کنید، اگر فرزندان، برادران، پدران یاهر کدام از اقوام و نزدیکان شما در صف مرتدین می میرد و با ارتدادش در صف همین مرتدین می میرد این جزای اوست: «وَمَن یَرْتَدِدْ مِنکُمْ عَن دِینِهِ فَیَمُتْ وَهُوَ کَافِرٌ فَأُوْلَئِکَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فِی الدُّنْیَا وَالآخِرَةِ وَأُوْلَئِکَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِیهَا خَالِدُونَ». خیلی خطرناک است. فرد می رود میان پژاک، در پ.ک.ک، در میان کومله ها و دمکرات ها می میرد آن هم در چه راهی؟ او می میرد بعد برایش مراسم فلان چیز می گیرند این طوری می کنند، آن طوری می کنند، برایش فلان کار انجام می دهند. جاهلیت را نگاه کنید تا کجا رفته؟، جهالت و حماقت را نگاه کنید، نا آگاهی از احکام شریعت را نگاه کنید تا کجا پیش رفته است که برای کسی که توپیده نمی دانم در فارسی به آن چه می گویند از سگی که مرده کثیف تر است، پست ترین جنبنده است، برایش مانند یک مسلمان چنین مراسمی می گیرند و اینگونه با او برخورد می کنند. با یک مجرم مانند یک مسلمان برخورد می کنند. مجرمی که الله تعالی گفته حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فِی الدُّنْیَا وَالآخِرَةِ، تمام اعمالش در دنیا و آخرت بر باد رفته أُوْلَئِکَ أَصْحَابُ النَّارِ، گفته این ها اصحاب جهنم و یاران آتش اند، هُمْ فِیهَا خَالِدُونَ،همیشه در آن می مانند. 

این ها بخشی از احکام و سرانجام دنیوی و قیامتی این مرتدین نگون بختِ بدبخت و بیچاره است که به آن اشاره کردیم و این احکام دنیوی و کسانی است که مرده بودند، گفتیم الان هستند و روزانه هم این مرتدین می میرند. اما اجرای حکم در دنیا بر این مرتدینی که مثل: کومله ها، دمکرات ها، پ.ک.ک ها و امثالهم که خودشان را جدا نکرده اند اجرای حکم بر این ها تنها در زمان قدرت حکومتی و قدرت جماعتی که در سرزمین هایی که سیستم حکومت اسلامی در آن ها وجود ندارد قابل اجرا هستند. حالا این قدرت فرد ممکن است حکومت اسلامی به او اجازه داده باشد که آن را اجرا کند ولی بعضی از احکام این ها هستند که فرد می تواند قدرت داشته باشد در خانواده اجرا کند مثلاً خواهرش را به فلانی ندهد، قدرت داشته باشد یا با فلانی ازدواج نکند یا یکی از این احکام را بتواند اجرا کند. پس، این احکام در دنیا تنها در زمان قدرت قابل اجرا هستند. حالا این قدرت فرد در خانواده باشد یا قدرت مردمی و بخصوص قدرت حکومتی به عنوان اصلی ترین راهکار. حالا اگر این ها به دلیل وجود ضعفهائی از مسلمین، در دنیا قِصِر در بروند به محض مرگ که نمی توانند از خشم و غضب الله در امان باشند، هر چند که هزاران دروغ، آرزو و خواب خیال باخودشان در مورد قیامت داشته باشند و همین علمای سوء که سربازان فرعون را به چنان درجه ای رسانده بودند که خودشان را همراه با فرعون به دریا زدند، این علمای سوء چنین توهماتی را برایشان درست کرده باشند، دیگر آن موقع توهمات برایشان فایده ای ندارد.

 این مرتدین آن همه صفت ناپسند و پست را در دوره ای که جزو منافقین و سکولارزده ها بودند با خودشان حمل کردند، و از چنان زندگی مضطرب و آشفته ای برخوردار بودند، حالا که یک مرحله بالاتر رفته اند و تبدیل به یک مرتد و کافر آشکار هم شده اند باید با چنین واکنشی از طرف مسلمین برخوردار شوند. واقعاً زندگی وحشتناکی دارند. واقعاً هم در دنیا و هم در قیامت زندگی وحشتناکی دارند. چقدر انسان می تواند احمق باشد که چنین سرانجامی را برای خودش انتخاب کند. مورد دیگری که می خواهم مختص در مورد آن صحبت کنم این است که، الله تعالی در مورد این ها که از جامعه ی مسلمین جدا می شوند و طبعاً تبدیل به مرتدین می شوند و توبه نمی کنند به صراحت دستور قتل آن ها را می دهد و می فرماید:

‏ – وَدُّواْ لَوْ تَکْفُرُونَ کَمَا کَفَرُواْ فَتَکُونُونَ سَوَاء فَلاَ تَتَّخِذُواْ مِنْهُمْ أَوْلِیَاء حَتَّىَ یُهَاجِرُواْ فِی سَبِیلِ اللّهِ فَإِن تَوَلَّوْاْ فَخُذُوهُمْ وَاقْتُلُوهُمْ حَیْثُ وَجَدتَّمُوهُمْ وَلاَ تَتَّخِذُواْ مِنْهُمْ وَلِیّاً وَلاَ نَصِیراً ‏(نساء/89)، آنان دوست ‌دارند که شما کافر شوید همان گونه که خود کافر شده‌اند. و در کفر با ایشان مساوی شوید. در این صورت، یارانی از ایشان نگیرید (و آنان را از خود ندانید) تا آن گاه که (ایمان می‌آورند و) در راه خدا هجرت می‌کنند. ولی اگر از این کار سر باز زدند آنان را هر کجا یافتید بگیرید و اسیر کنید، و بکشید، و از میان ایشان یار و یاوری برنگزینید.‏

دستور صریح الله است. وَدُّواْ لَوْ تَکْفُرُونَ کَمَا کَفَرُواْ فَتَکُونُونَ سَوَاء، دوست دارند که شما هم مثل آن ها کافر شوید همان طور که خودشان کافر شده اند و در این کفر با آن ها مساوی شوید. این هدف تمام رسانه  ها و شبکه های ماهواره ای است که مرتدین هم اکنون برای شما راه انداخته اند. این چیزی است که الله گفته آیا از چنین چیزهایی دوری نمی کنید؟ از چنین رسانه هایی دوری نمی کنید؟ آیا آرزوی این کفار را برای خودتان، فرزندانتان برآورده می کنید؟ آن ها چنین آرزویی دارند. تو هم وقتی رسانه ی آن ها را می آوری تبلیغات آن ها را گوش می دهی داری آرزوی این ها را برآورده می کنی. آن ها جنگ نرمی را شروع کرده اند و آرام آرام و نرم نرم شما را مثل خودشان کافر می کنند.

خودت داوطلبانه آن ها را درون خانه ی خودت آورده ای. داری آرزوی این ها را برآورده می کنی. می گوئی نه من این ها را برای دیدن و شنیدن اخبار می آورم . ای دروغگو! کی الله تعالی گفته تو اخبار را از مرتدین و کفار گوش بده؟. الله تعالی می گوید «فَإِن تَوَلَّوْاْ فَخُذُوهُمْ وَاقْتُلُوهُمْ حَیْثُ وَجَدتَّمُوهُمْ» اگر سر باز زدند «فَخُذُوهُمْ» هر کجا آن ها را یافتید آن ها را بگیرید و «وَاقْتُلُوهُمْ» و آن ها را بکشید «حَیْثُ وَجَدتَّمُوهُمْ» هر جا آن ها را پیدا کردید. «وَلاَ تَتَّخِذُواْ مِنْهُمْ وَلِیّاً وَلاَ نَصِیراً» در میان آن ها یار و یاوری هم انتخاب نکنید. دقت کنید دوستان، این در مورد مرتدین است، روشن و آشکار است. نگاه کنید در مورد یک کافر مرتد کومله، دمکرات، پ.ک.ک، پژاک و امثالهم و تمام سکولاریست های مرتد چه برخوردی باید داشته باشید؟ الله تعالی می گوید:

مَلْعُونِينَ أَيْنَمَا ثُقِفُوا أُخِذُوا وَقُتِّلُوا تَقْتِيلًا*سُنَّةَ اللَّهِ فِي الَّذِينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلُ وَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللَّهِ تَبْدِيلًا  (احزاب/۶۱)، ملعونین، نفرین شدگان و رانده شدگانند. ملعونین اند، هر کجا یافته شوند، گرفته خواهند شد و پیاپی به قتل خواهند رسید.«أَيْنَمَا ثُقِفُوا أُخِذُوا وَقُتِّلُوا تَقْتِيلًا »هر کجا یافته شوند، گرفته خواهند شد و پیاپی به قتل می رسند.‏ این سنّت الهی، در مورد پیشینیان جاری بوده است. خیال نکنید فقط رسول الله صلی الله علیه و سلم آن را اجرا کرده «سُنَّةَ اللَّهِ فِي الَّذِينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلُ» این سنّت، در مورد پیشینیان هم بوده، سنت الله از زمان خلقت تاکنون است، تا روز قیامت است «سُنَّةَ اللَّهِ فِي الَّذِينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلُ» سنّت الله در مورد پیشینیان هم جاری بوده و الله می گوید «وَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللَّهِ تَبْدِيلًا» و در سنّت خدا هیچ دگرگونی وجود ندارد.‏

 پس، خیال نکنید دیروز این ها کشته شدند امروز مشکلی نیست. نه، این سنت الله از زمان خلقت است تا روز قیامت. «لَنْ» آورده نه «لمّا»، «لا» نیاوره «وَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللَّهِ تَبْدِيلًا» یعنی هرگز و تحت هیچ شرایطی در سنت الله دگرگونی به وجود نمی آید؛ همچنان که گفته «لَن تَرَانِی» در دنیا تو نمی توانی خدا را ببینی در این جا «لن» آمده است. این جا هم می گوید: وَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللَّهِ تَبْدِيلًا، یعنی این سنت الله بوده و هیچ دگرگونی در آن نخواهی دید، پیدا نخواهید کرد.

• در مورد قبیله ی بنوحنیفه هم که قوم مُسَیْلمه کذّاب در آن ها ظهور کرد، در مورد این ها هم آمده که: «قُل لِّلْمُخَلَّفِینَ مِنَ الْأَعْرَابِ سَتُدْعَوْنَ إِلَى قَوْمٍ أُوْلِی بَأْسٍ شَدِیدٍ تُقَاتِلُونَهُمْ أَوْ یُسْلِمُونَ»(فتح/16)، به بازپس ‌ماندگان (کسانی که مانده بودند) عربهای بادیه‌نشین بگو: در آینده ای نزدیک از شما دعوت خواهد شد که به سوی قومی جنگجو و پرقدرت بیرون بروید. با آنان می جنگید یا این که مسلمان می‌شوند. ( یعنی دو راه بیشتر در پیش نخواهند داشت: یا جنگ با مسلمانان، یا پذیرش دین آنان) «تُقَاتِلُونَهُمْ أَوْ یُسْلِمُونَ»، با آنان می‌جنگید یا مسلمان می‌شوند. یعنی اگر اسلام را نپذیرفتند باید با آنان بجنگید، و مثل کفار اهل کتاب و کفار شبه اهل کتاب راه دیگری از آن ها مثل جزیه دادن پذیرفته نمی شود، بلکه مشمول حکم مشرکین و سکولاریستها می شوند.

 کل این آیات همین را می گوید، یعنی این آیه که بعضی از علمای بزرگوار ما در مورد کفار شبه اهل کتاب یا اهل کتاب آن را تفسیر کرده اند این نمی تواند درست باشد، ممکن است اشتباه کرده باشند، ممکن است دقت نکرده باشند که اهل کتاب یا شبه اهل کتاب می توانند جزیه بدهند و ممکن است آن ها را مجبور نکنیم که بین اسلام یا جنگ یکی را انتخاب کنند. اما مشرکین و مرتدین بین اسلام و جنگ باید یکی را انتخاب کنند.

در جای دیگری هم الله تعالی به عذاب دادن شدید آن ها در دنیا اشاره می کند:

«وَلَقَدْ قَالُواْ كَلِمَةَ الْكُفْرِ وَكَفَرُواْ بَعْدَ إِسْلامِهِمْوَهَمُّواْ بِمَا لَمْ يَنَالُواْ وَمَا نَقَمُواْ إِلاَّ أَنْ أَغْنَاهُمُاللَّهُ وَرَسُولُهُ مِن فَضْلِهِ فَإِن يَتُوبُواْ يَكُ خَيْرًا لَّهُمْ وَإِنيَتَوَلَّوْا يُعَذِّبْهُمُ اللَّهُعَذَابًا أَلِيمًا فِيالدُّنْيَاوَالآخِرَةِ» (توبه/74)

و با آیه ی مربوط به ذو القرنین در سوره ی کهف هم می فهمیم که منظور از این عذاب دادن چیست؟ «قَالَ أَمَّا مَنْ ظَلَمَ فَسَوْفَ نُعَذِّبُهُ ثُمَّ يُرَدُّ إِلَى رَبِّهِ فَيُعَذِّبُهُ عَذَابًا نُكْرًا».

کل این آیات می رسانند که جزای مرتد در دنیا فقط کشته شدن است. هیچ چیز دیگری در انتظارش نیست. روایاتی هم از رسول الله صلی الله علیه وسلم آمده که این روش برخورد در آیات را بیشتر توضیح و روشن می کنند که تنها چیزی که در دنیا انتظار مرتدین را می کشد فقط کشته شدن است. زمانی که به عنوان مثال:

•  ازابن عباس رضی الله عنهما روايت است كه رسول الله صلی الله عليه وسلم می فرمايند: “مَنْ بَدَّڵ دِینَهُ فَاقْتُلُوهُ” کسی که دینش را عوض کرد او را بکشید، و امام مالك رحمه الله هم در موطا آورده: “من غير دِینَهُ فَاقْتُلُوهُ”. این روایت را به این شیوه از رسول الله صلی الله عليه وسلم روایت کرده است.
• مورد دیگر، زمانی كه معاذ رضی الله عنه به يمن رسيد و ديد ابوموسی اشعری مردی را به دليل اينكه از اسلام برگشته و مرتد شده و يهودی شده بود بسته بود، معاذ سه بار گفت: لَا أَجْلِسُ حَتَّى يُقْتَل،َ قَضَاءُ اللَّهِ وَرَسُولِهِ،فَأَمَرَ بِهِ فَقُتِلَ.يعنی: نمی نشينم تا به حكم الله و رسولش اين شخص مرتد كشته شود. سه بار این را گفت، به دنبال آن فرمان داده شد و كشته شد .فَأَمَرَ بِهِ فَقُتِلَ.
• عبدالله بن مسعود رضی الله عنهما روایت کرده که رسول الله صلی الله عليه وسلم می فرمايد: “لاَ يَحِلُّ دَمُ امْرِئٍ مُسْلِمٍ يَشْهَدُ أَن لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللهُ وأَنِّي رسُولُ اللهِ إِلاَّ بِإِحْدَى ثَلاَثٍ: الثَّيِّبِ الزَّانِي، وَالنَّفْسِ بِالنَّفْسِ،وَالتَّارِكِ لِدِينِهِ الْمُفَارِقِ لِلْجَمَاعَةِ”. خون مسلمانی که شهادتین را می گوید حلال نیست(کسی که شهادت می دهد اشهد أن لا إله إلا الله و أشهد أن محمدا رسول الله، مسلمانی که اینگونه شهادت می دهد خونش حلال نیست)، مگر یکی از این سه نفر: 1- زنا کننده ی همسردار که روایات دیگر هم همین مطلب را می رسانند 2- جان در مقابل جان یعنی، قصاص در برابر قتل به ناحق 3- کسی که دین خود را ترک می کند و از جماعت مسلمانان جدا می شود.

دیدید چقدر قشنگ گفته: “وَالتَّارِكِ لِدِينِهِ الْمُفَارِقِ لِلْجَمَاعَةِ” دین خودش را ترک می کند و از جماعت مسلمین هم جدا می شود. ما چهار فیلتر و مراحل چهارگانه و پیچیده را گذراندیم تا این که تشخیص داده شد این شخص از جماعت مسلمین جدا شده، درست است یا نه؟ جدا شده اگر تشخیص داده نمی شد و مثل منافقین و سکولارزده ها در میان مسلمین بود، باز هم ما او را جزو مسلمین حساب می کردیم و این حکم هم شامل او نمی شود. اما، وقتی که از آن 4 فیلتر و چهار مرحله او را گذراندیم و تشخیص داده شد که کافر آشکاری شده این حکم شامل او می شود یا این که نه، خودش رفته و وارد یکی از همین حزب ها شده است که این دیگر نیازی به هیچ چیزی نیست. الْمُفَارِقِ لِلْجَمَاعَةِ ، از جماعت مسلمین جدا شده است.

لازم است ذکر شود که با توجه به آنچه در قرآن و سنت آمده همه ی فرق مختلف اسلامی درباره ی كيفر مرتد اتفاق نظر دارند، هر چند كه در شرايط و موارد آن اختلافاتی بين آنها وجود دارد، ولی در اصل حكم و حتی مجازات قتل، ترديدی ندارند.اگر اندك اختلافی در اقوال فقهای مذاهب مختلف اسلامی دیده می شود در مفهوم و مصاديق آن است، نه دراصل حكم.

المغني از منابع مهم فقهی فرق معروف به اهل سنت ذکر می کند که: وأجمع أهل العلم على وُجوبِ قَتْلِ المُرْتَدِّ. و همه ی دانشمندان بر وجوب قتل مرتد اجماع دارند.و می گوید: این از ابوبکر، عمر، عثمان، علی، معاذ، ابوموسی، ابن عباس، خالد و دیگران روایت شده و کسی منکر آن نیست، به این شیوه اجماع شده، به این شیوه این اجماع است.چرا؟ چون این همه روی آن اتفاق نظر داشته اند. اجماع همه ی صحابه روی آن بوده است.

فقه الحدود و التعزيرات، از منابع فقهی شیعیان 12 امامی هم گواهی می دهد که:«اجمع العلماء و الفقهاء من العامه و الخاصه، قديماً و حديثاً، ان من خرج عن الاسلام فهو مرتد واجب القتل»، علماء و فقهای سنی و شیعه ی گذشته و معاصر اجماع دارند كسی كه از اسلام خارج شود مرتد است و واجب القتل.

این ها احکام دنیوی مرتدین هستند که فِرق کنونی اهل قبله همگی اختلافی در آن ها ندارند. 

 احکام ویژه ی زنان مرتد ، کودکان مرتدین و توبه ی مرتدین

برخلاف موارد گذشته، اهل قبله دیدگاههای مختلفی در این زمینه ها دارند. 

امام نووی رحمه الله در شرح مسلم می گوید: ” مسلمين متفق و اجماع دارند مبنی بر اينكه مرتد بايد كشته شود، اما در اينكه قبل از كشتن آنها واجب است كه از آنها درخواست توبه شود يا مستحب، و در اينكه در چه چيزی از آنها درخواست توبه می شود و در چه چيزی از آنها درخواست توبه نمی شود و اينكه چه كسی بايد اين سزای شرعی را بر آنها اجرا كند و يا اينكه آيا زن هم مانند مرد واجب است كشته شود اختلاف دارند. نزد تمام علماء غير از ابوحنيفه، حسن و قتاده، زن هم بايد مانند مرد كشته شود؛ اما ابوحنيفه مي گويد زن كشته نمی شود و تنها زندانی می گردد و حسن و قتاده هم با روايتی كه از علی بن ابی طالب رضی الله عنه آورده اند می گويند كه زن كشته نمی شود بلكه، به صورت كنيز و برده درمی آيد.” 

این ها از جمله مواردی هستند که اهل قبله در مورد آن ها دیدگاههای مختلفی را ارائه داده اند و تنها شوراست که می تواند رأی آخر را از کانال اجماع واحد خود، رهبر و امیر مسلمین، که نماینده ی همین شوراست، ارائه دهد و رأی آخر را صادر کند.

یکی از موارد مورد اختلاف در چگونگی برخورد با مرتدین به مسأله ی توبه و فرزندان مرتدین و چگونگی مجازات زنانی برمی گردد که مرتد شده اند. در مورد توبه ی مرتد، دسته ای بر این باورند که:

در اثنای جنگی که به عنوان آخرین مرحله و بعد از دعوت و سایر اقدامات پیشگیرانه صورت گرفته است(جنگ بین اهل اسلام و مرتدین) چنانچه، هر یک از مرتدین اسیر شوند و تشخیص داده شود که مرتد است نه مسلمان مخالفی که در جبهه ی مرتدین قرار گرفته، دیگر از چنین مرتدهایی که تشخیص داده شده مرتد هستند توبه پذیرفته نمی شود و تنها مرگ در انتظارشان است:‏ «إِنَّ الَّذِینَ کَفَرُواْ بَعْدَ إِیمَانِهِمْ ثُمَّ ازْدَادُواْ کُفْراً لَّن تُقْبَلَ تَوْبَتُهُمْ وَأُوْلَئِکَ هُمُ الضَّآلُّونَ» ‏(آل عمران/90)، کسانی که بعد از ایمانشان کافر می‌شوند و آن گاه بر کفر می‌افزایند (و در این راه اصرار می‌ورزند و توبه نمی کنند) هیچ گاه توبه ی آنان قبول نمی‌شود  و آنان به حقیقت گمراه اند.‏

 در اینجا حرف «لَّن» آمده: یعنی هرگز و تحت هیچ شرایطی. چگونه الله تعالی در جواب درخواست سیدنا موسی علیه السلام می فرماید: «قَالَ رَبِّ أَرِنِی أَنظُرْ إِلَیْکَ قَالَ لَن تَرَانِی»، گفت: پروردگارا! به من نشان بده تا تو را ببینم. گفت: هرگز و تحت هیچ شرایطی مرا نمی‌بینی .

در این صورت، همچنانکه هرگز و تحت هیچ شرایطی نمی توان در این دنیا الله را دید به همان شیوه، هرگز و تحت هیچ شرایطی مرتدی که اینگونه اسیر شده و تشخیص داده شده که حقیقتاً مرتد است نه مسلمان مخالفی که در جبهه ی مرتدین قرار گرفته، توبه ی چنین مرتدی از او پذیرفته نمی شود.

 این مرتد در زمانی که جزو دارودسته ی منافقین و سکولارزده ها بود آنهمه درد به مسلمین چشانده، بعد از ارتداد هم فرصت داشته و توبه نکرده و حالا که در ضمن جنگ گیر افتاده و مشخص هم شده که مسلمان مخالفی در جبهه ی مرتدین نبوده بلکه، مرتدی بوده که شکی در مرتد بودن وی نیست؛ دیگر راه نجاتی برای خودش نگذاشته است.

این همان دروغگویِ ریاکارِ غدارِ حیله گرِ قسم خورِ دغل بازی است که کارنامه اش در دورانی که جزو دارودسته ی منافقین و سکولارزده ها بود مملو از صفات ناپسند دیگری می باشد، که قبلاً به همه ی این ها اشاره کردیم و خواندیم و حالا که دستش هم به خون مسلمین آلوده شده و یا عملاً در صف دشمنان قرار گرفته و شریک جرم آن ها در کشتار مسلمین بوده، دیگر تحت هیچ شرایطی هیچ راهی برای حق حیات خودش باقی نگذاشته است.او در جنگی شرکت کرده که در آن جنگ مسلمین به قتل رسیده اند، مسلمین کشته شده اند و شریک جرم قتل شخص مسلمان است.

عده ای دیگر از علماء بر این باورند که اگر یکی از این منافقین و سکولارزده ها برای جرمی که او را از دایره ی اسلام خارج می کند یک بار توبه کرد، توبه اش قبول می شود و برایش عذر به جهل آورده می شود، و اگر مسلمانی هم باز مرتکب چنین جرم سنگینی شد به مدت سه روز در زندان به او فرصت داده می شود که توبه کند و شبهه اش برطرف شود، اگر توبه کرد می رود دنبال کارش و از او قبول می شود، اما اگر باز آگاهانه و بدون عذری همین جرم را تکرار کرد دیگر، توبه از او قبول نمی شود و مثل مرتدین مغلظه و شدید با او برخورد می شود. برای همین حرف «لَن» آمده است.

امام مالک در توضیح حدیث: “مَنْ بَدَّڵ دِینَهُ فَاقْتُلُوهُ” در موطا آورده است: معنای آن اين است كه هر كسی كه از اسلام خارج شد به غير اسلام مثل زنادقه و مشابهين شان گروید، چنين افرادی اگر به دست مسلمانان افتادند كشته می شوند و از آنها درخواست توبه نمی شود.چون، توبه ی آنها فهميده نمی شود. یعنی، قبل از اسارت می فهميم كه شايد راست بگويد و ايمانش پذيرفته می شود اما در هنگامی كه پس از جنگ مسلحانه اسير شده باشد كسی نمی فهمد اين توبه ی او به چه دليلی است و فهميده نمی شود و بايد طبق تشخيص امير و فرمانده ی مسلمین به قتل برسد.

شیعیان 12 امامی هم با روایتهای مختلفی که می آورند بر این باروند که مسلمان زاده ای که مرتد شود (به اصطلاح فطری باشد، به مسلمان زاده ای که مرتد شود فطری می گویند) اگر چنین مسلمانی مرتد شودحاکم موظف به استتابه نیست، نمی توانی بگویی که حتماً از او استتابه بگیرد و مجاز به قتل اوست، و چنین مرتدی اگر توبه کند توبه‌ی او قبول نیست و باید کشته شود.

این روش برخورد با کسانی است که صفشان از صف مسلمین جدا شده و کلاً از جامعه ی مسلمین جدا شده اند. حالا، اگرافرادی از میان مسلمین هم باشند که همان جرمهای مختص منافقین و سکولارزده ها را مرتکب شوند و این جرمها باعث شود این ها از دایره ی اسلام خارج شده و کافر شوند و باز توبه نکنند و به جرم خودشان ادامه دهند؛ این ها هم با آنکه از جامعه ی مسلمین به صورت فیزیکی و جسمی جدا نشده اند اما، به صورت عقیدتی خودشان را از جامعه ی مسلمین خارج کرده اند. گفتیم اگر این دسته را از فیلترهای چهارگانه و مراحل چهارگانه گذراندیم و باز هم این شخص مجرم و فاسد تشخیص داده شد، الله این ها را عذاب می دهد حالا در قیامت باشد یا در دنیا توسط مسلمین «نُعَذِّبْ طَائِفَةً بِأَنَّهُمْ كَانُوا مُجْرِمِينَ». 

در هر صورت، در مسأله ی توبه باید به مسأله ی بسیار مهم مسلمین مخالفی که در جبهه ی مرتدین قرار گرفته اند دقت شود که إن شاءالله در آینده آن را بیشتر توضیح می دهیم. ما به چنین اشخاصی حکم ارتداد حکمی دادیم اما زمانی که با این شخص مواجه شدیم، یا زمانی که اسیر شد و متوجه شدیم که حقیقتاً مرتد نیست و حقیقتش برایمان روشن شد؛ آنوقت مثل یک مسلمون مخالف و متهم به جرم ارتداد با او برخورد می شود که ابتدا باید عذرهایی که دارد رفع شوند و به دنبال آن اگر در مسأله ای با ما مخالف بود همچون یک مخالف با او برخورد می کنیم و توبه اش رامی پذیریم و او را از صف مرتدین جدا می کنیم. چون او را مشمول حکم مرتدین نمی نماییم حتی، اگر مسلمان مخالفی هم باشد که با ما بجنگد.

این ها دو دسته اند: دسته ای که در مبارزه با اشغالگران سکولار خارجی و نوکران محلی آن ها تأویل و اجتهادی مخالف با ما دارند و همین باعث ایجاد درگیری آن ها با ما شده و ناخواسته در جبهه ی کفار اشغالگر خارجی و نوکرانشان قرار گرفته اند و ثمره ی جنگهایشان علیه ما و به نفع دشمنان هر دوی ماست. جنگ آن ها با ما جنگی است که بین دو مؤمن صورت می گیرد، حالا یا حق با این طرف است یا با آن هاست. در هر صورت، این ها در تأویلات خود اشتباه کرده اند و در اینجا دو مؤمن با هم جنگیده اند اما، جنگ به شیوه ای است که ناخواسته یکی از طرفین در جبهه ی کفار اشغالگر خارجی قرار می گیرد و ثمراتش برای آن هاست و شرش هم به خودشان و به مسلمین برمی گردد و ظاهراً با دشمنان مشترک مسلمین در یک جبهه هستند برعلیه گروه مخالف.

دسته ی دیگر مسلمینی هستند که فریب نوکران اشغالگران را خورده اند. مثلاً الان خیلی ها به دلیل تبلیغات علمای سوء و الرویبضه و دین فروشان خائن مانند سیاف، عبداللطیف مدخلی (در کردستان عراق)، مفتی خائن آل سعود و امثال مفتی های خائن دیگری که در اختیار حکام، آمریکا، ناتو، دیگر اشغالگران و طاغوت ها قرار گرفته اند، به دلیل تبلیغات این ها، ما را خوارج می دانند یا خیلی ها ما را مرتد می دانند یا خیلی ها ما را مزدور می دانند یا دشمن دین، مردم، ائمه و عامل کشتار بی گناهان و نابودی سرزمین مسلمین و دیگر جرم های اینچنینی می دانند.

در واقع، کسانی که روبروی ما هستند برادران و خواهران جاهل ما هستند که فریب خورده اند و به آن ها دروغ گفته اند و خیال می کنند با کسی می جنگند که خوارج، مرتد، مزدور اجنبی، دشمن دین و ملت و ائمه است، وحشی و جنایتکاری است که به زن، مرد و بچه هم رحم نمی کند، زنان مسلمین را کنیز می گیرد، زنان مسلمین را خرید و فروش می کند، کودکان را قتل عام می کنند و سایر چیزهائی که همه ی ما شنیده ایم. این ها در واقع، با ما نمی جنگند بلکه، با یک موجود خیالی می جنگند که اصلاً وجود ندارد و اگر وجود هم داشته باشد ما هم با آن می جنگیم. کدام یک از ما با این جرم ها و مجرمین موافق است؟

در مورد کشتن یا نکشن زن مرتد هم باز دو دیدگاه وجود دارد:

اکثریت فرق و مذاهب اسلامی بر این باورند که اگر زنی مرتد شود و با قول یا عملی به یقین و بدون شک از جامعه ی مسلمین خودش را جدا کرده و توبه  نکند، به دليل فراگير و عام  بودن فرموده ی رسول الله صلی الله عليه وسلم كه:”مَنبدَّلَ دينَهُ فاقتُلوهُ”، كشته می شود، بر این اساس فرقی بین زن و مرد در اجرای حد رِده وجود ندارد. اگر در مواردی هم می بینیم که رسول الله صلی الله عليه وسلم از كشتن زنان نهی کرده، در مورد برخی از زنان كفار اصلی است که به دلیل ضعفشان است. چون به دلیل همین ضعف، در آن زمان توانائی حضور در جنگها را نداشتند. یعنی این ها شمشیر به دست نبودند، در جنگ ها شرکت نمی کردند، و به دلیل همین ضعفشان و عدم شرکت در جنگ ها رسول الله صلی الله عليه وسلم نهی کرده از کشتن این زنان کافر اصلی.

در این زمینه که زنان مانند مردان مشمول همان حکم می شوند ” مَن بدَّلَ دينَهُ فاقتُلوهُ ” حکم ارتداد زن و مرد فرق نمی کند، روایتهای مختلفی هم وجود دارد مثلاً:

• از جابر رضی الله عنه و ام المؤمنین عایشه رضی الله عنها به شیوه های مختلفی روایت شده که زنی مرتد شده و چون دوباره به او سفارش می شود مسلمان شود، توبه کند و به اسلام برگردد اما، اینکار را نمی کند به دستور رسول الله صلی الله علیه وسلم به قتل می رسد: «أَنَّ امْرَأَةً يُقَالُ لَهَا أُمُّ مَرْوَانَ ارْتَدَّتْ عَنِ الإِسْلامِ، فَأَمَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُعْرَضَ عَلَيْهَا الإِسْلامُ، فَإِنْ رَجَعَتْ وَإِلا قُتِلَتْ».

یا: «أنَّ امرأة يُقال لها أُم مروان ارتدت فأمر النبي صلى الله عليه وسلَّم بأنْ يُعرَض عليها الإسلام فإنْ تابت وإلا قُتِلَت، فأبت أنْ تُسلِم فقُتِلَت».

• وعایشه رضی الله عنها فرموده:«ارتدت امرأة يوم أحد، فأمر النبي صلى الله عليه وسلم أن تستتاب فإن تابت وإلا قُتِلَتْ».
• علاوه بر این، حفصه ام المؤمنين رضی الله عنها با دست خودش يك زن ساحره را به قتل رساند.
• ابوداود و نسائی هم با سندی صحيح از ابن عباسرضی الله عنه روايت کرده اند كه مسلمان نابينا زنی داشت كه به رسول الله صلی الله عليه وسلم فحش می داد و اين مرد چندین بار به او تذکر داده بود (که این کار را نکند چون همه می دانستند در آن زمان کسی چنین جرمی مرتکب شود حکم آن مرگ است حکومت اسلامی هم این اجازه را به همه داده بود که اگر کسی چنین کاری را انجام داد می تواند و اجازه دارد که حکم را اجرا کند،قبلاً عرض کردیم که چه کسی می تواند این حکم را اجرا نماید.) این زن فحش می داد و مرد چندین بار به او تذکر داده و از او درخواست توبه کرده بود اما، زن همچنان به جرم خود ادامه می داد. این مرد شب هنگام زنش را به قتل رساند. زمانی كه خبر به رسول الله صلي الله عليه وسلم رسيد مردم را جمع کرد و فرمود: من شما را شاهد می گیرم که خون آن زن هدر رفته است «ألا اشْهَدُوا أَنَّ دَمَهَا هَدَرٌ».
• خالد بن ولید هم زنی که به رسول الله صلی الله علیه وسلم فحش و ناسزاگوئی کرده بود را به قتل رساند.
• رسول الله صلی الله عليه وسلم در هنگام فتح مكه دستور قتل دو زن را صادر نمود كه عليه اهل قبله جنگ روانی و تبليغی می کردند.در جنگی که سکولاریست های مکه علیه مسلمانان به راه انداخته بودند این ها در بخش جنگ روانی آن فعالیت داشتند. ساره از کنیزان بنی عبدالمطلب یکی از اینها بود که قبلاً مرتد شده بود. رسول الله صلی الله عليه وسلم امر کرد حتی اگر خودشان را به پرده ی کعبه هم آویزان کرده باشند باز باید کشته شوند.
• زنی به نام أُم قِرفَة که مسلمان بود کافر شد. ابوبکر رضی الله عنه از او درخواست توبه کرد و گفت توبه کند اما، آن زن توبه نکرد و ابوبکر رضی الله عنه او را به دلیل ارتداد کشت. 

مواردی این گونه هستند که می توان به آن ها استناد کرد. در این صورت، مجازات زن مرتد شده دقیقاً مثل مرد مرتد است، چون آثار و ضررهای رِده ی زن و مرد فرقی با هم ندارد. البته، حدیث حسن معاذ رضی الله عنه در فتح الباری می تواند دلیل دیگری باشد که رسول الله صلی الله علیه وسلم هنگام ارسال او به یمن فرمود: “أَيُّمَا رَجُلٍ ارْتَدَّ عَنِ الْإِسْلَامِ فَادْعُهُ فَإِنْ عَادَ وَإِلَّا فَاضْرِبْ عُنُقَهُ وَأَيُّمَا امْرَأَةٍ ارْتَدَّتْ عَنِ الْإِسْلَامِ فَادْعُهَا فَإِنْ عَادَتْ وَإِلَّا فَاضْرِبْ عُنُقَهَا”.اگر مردی از اسلام مرتد شد او را دوباره دعوت کن که برگردد به اسلام وگرنه گردن او را بزن و هر زنی هم که از اسلام مرتد شد، دوباره او را دعوت کن که به اسلام برگردد و اگر برنگشت گردن او را هم بزن.

البته روایت دیگری هم هست که رسول الله صلی الله علیه وسلم در موارد مختلفی می آورد و حالت عمومیت دارد و فرقی میان زن و مرد قرار نداده است که می فرماید: «لاَ يَحِلُّ دَمُ امْرِئٍ مُسْلِمٍ إِلاَّ بِإِحْدَى ثَلاَثٍ: كُفْرٌ بَعْدَ إِيمَانٍ، وَزِنًا بَعْدَ إِحْصَانٍ، وقَتْلُ نَفْسٍ بِغَيْرِ نَفْسٍ»، در سه حالت ریختن خون مسلمان حلال می شود یکی این که بعد از ایمان کافر شود، مرتد شود؛ و بعد از این که متأهل شد زنا کند، و به غیر حق نفسی را به قتل برساند و قصاص شود.

روایت هایی که در نهی از کشتن زنان آورده اند، این ها مربوط به جنگ با کفار اصلی است که به دلیل ضعف و عدم مشارکت آن هادر جنگهاست. همین روایت نهی رسول الله صلی الله علیه وسلم هم زمانی صادر شد که در جنگ، زنی را دید که کشته شده بود و فرمود:”مَا كَانَتْ هَذِهِ لِتُقَاتِلَ”، یعنی این زن که جنگنجو نبود و نباید زنی که جنگجو نیست و از لحاظ تبلیغی در جنگ شرکت ندارد کشته شود. یعنی زنی که در قتال نیست، جنگجو نیست نباید کشته شود. مَا كَانَتْ هَذِهِ لِتُقَاتِلَ، یعنی علت این که رسول الله صلی الله علیه وسلم چنین حرفی را زده این است که زنی که کشته شده، علت این که نهی شده کشته شوند این است که در جنگ شرکتی ندارند.

هم اکنون که زنان مسلح کفار سکولار در ارتشهای کشورهای سکولار حضور دارند در این صورت چطور؟ در ارتش آمریکا، رژیم صهیونیستی، کانادا و در اکثر کشورها این زنان وجود دارند، الان چه؟ در میان مرتدین سکولار کردستان هم وجود دارند مگر نمی بینیم، الان حکم چیست؟ در تبلیغات علیه مسلمین هم شرکت می کنند، این چطور؟ فرق این ها با مردان در چیست؟ در هیچ چیزی و حکم همه مثل هم است.

زنان هم مانند مردان در جنگ شرکت دارند و اسلحه به دست گرفته اند و اینگونه نیستند که رسول الله صلی الله علیه وسلم گفت :مَا كَانَتْ هَذِهِ لِتُقَاتِلَ، مثلاً زنی کفار اصلی است در منزلش نشسته و کاری به جنگیدن ندارد؛ خوب درست است، نباید کشته شود؛ اما این ها چه که در اکثر کشورهای سکولار دنیا اسلحه به دست هستند یا در جنگ روانی شرکت می کنند مانند کنیزانی که رسول الله صلی الله علیه وسلم در فتح مکه فرمود: آن ها را بکشید حتی اگر خودشان را به پرده ی کعبه آویزان کرده باشند. پس،هم اکنون زنان سکولار در جنگ روانی که علیه مسلمین راه می افتد و هم در جنگ نظامی فرقی با مردان ندارند.

ارتداد هم جرم است و جزو حدود، مثل تمام جرمها و حدودها و بلکه، بدتر از سایر جرمها نیز می باشد. زمانی که بین زن و مرد، دزد، قاتل، مصرف کننده ی مست کننده ها، زناکار و غیره فرقی نیست در این مورد هم تفاوتی وجود ندارد. جرم ارتداد که بدتر از آن هاست.

امام شافعی در مخالفت با رأی مخالفین و اثبات اینکه زن مرتد هم مثل مرد مرتد کشته می شود، به دو شبهه در این زمینه هم اشاره می کند یعنی در جواب این دو شبهه آرای خودش را هم بیان می کند. شبهه ی اول روایتی از ابن عباس است رضی الله عنه که می‌گوید: «لاتقتل النساء اذا هن ارتددن عن الاسلام ولکن یحبس و یدعین الی الاسلام و یجبرن علیه»زنان اگر از اسلام برگردند کشته نمی‌شوند بلکه حبس می‌گردند، دعوت به اسلام شده و بر آن مجبور می‌شوند. امام شافعی رحمه الله این روایت را اینگونه پاسخ می دهد و می فرماید: برخی از طرفداران این نظر که زن مرتد کشته نمی‌شود این روایت را پیش من قرائت کردند و من ‌از گروهی از آگاهان به حدیث که در جلسه حضور داشتند از این روایت سؤال کردم، همه گفتند روایت غیرصحیح است و راوی آن مورد اعتماد نیست.
شبهه ی دوم قیاس است. کسانی که می‌گویند زنان مرتد کشته نمی‌شوند آنان را به زنان کفار اهل حرب مقایسه کرده‌اند، زیرا پیامبر کشتن زنان اهل حرب را نهی فرموده ‌است. وقتی کشتن زنانی که هیچ سابقه‌ای در اسلام ندارند جایز نباشد، قتل زنان مرتدی که سابقه در اسلام دارند به طریق اولی جایز نیست و نام این قیاس، قیاس اولویت است. امام شافعی رحمه الله این شبهه را اینگونه جواب می دهد: اگر به این قیاس بتوان استناد کرد باید شامل پیرمردان، مزدبگیران و راهبان نیز شود زیرا از قتل آنان نیز در دارالحرب نهی شده است. مضافاً اینکه اگر دلیل ما «قیاس» باشد پس، دلیلی بر زندانی نمودن زن مرتد نیست زیرا زن حربی زندانی نمی‌شود بلکه به بندگی درمی‌آید. پس بر اساس این نص «مَنْ بَدَّڵ دِینَهُ فَاقْتُلُوهُ». تفاوتی بین زن و مرد قائل نمی‌شود. .امام شافعی به این شیوه به دو شبهه پاسخ می دهد.

در برابراین دیدگاه، دو فرقه از فرق اسلامی دیدگاه متفاوتی دارند؛ یکی حنفی ها و دیگری شیعیان 12 امامی که رأی دیگری دارند. این ها بر این باورند که زن مرتد شده کشته نمی شود بلکه، زندانی می گردد. سُفْيَانَ ثَوْری و کسان دیگری از اهل کوفه هم بر این رأی بودند.

این دسته علاوه بر روایتی که در مورد عدم کشتن زنان کافر اصلی که در جنگ شرکت نمی کنند روایت معاذ رضی الله عنها هم اینگونه و با این لفظ به آن ها رسیده:«أَيُّمَا رَجُلٍ ارْتَدَّ عَنِ الإِسْلاَمِ فَادْعُهُ، فَإِنْ تَابَ، فَاقْبَلْ مِنْهُ، وَإِنْ لَمْ يَتُبْ، فَاضْرِبْ عُنُقَهُ، وَأَيُّمَا امْرَأَةٍ ارْتَدَّتْ عَنِ الإِسْلاَمِ فَادْعُهَا، فَإِنْ تَابَتْ فَاقْبَلْ مِنْهَا، وَإِنْ أَبَتْ فَاسْتَتِبْهَا». یعنی به جای«وَإِلَّا فَاضْرِبْ عُنُقَهَا» که قبلاً آمده بود به آن ها اینگونه رسیده: «وَإِنْ أَبَتْ فَاسْتَتِبْهَا». اگر قبول نکرد دوباره او را توبه بده. دوباره توبه را بر او عرضه کن.

این روایت، بزرگترین دلیل مخالفین کشتن زن مرتد شده است که باید به جای کشته شدن او را زندانی کرد و هر روز او را توبه داد تا دوباره به اسلام برگردد؛ حتی، اگر تا زمان مرگش هم طول بکشد. این ها اینگونه استناد می کنند.

امام أبوحنيفه رحمه الله می گوید: إنَّ المرأة إذا ارتدت لا تُقتَل ولكن تُحبَس وتُخرَج كل يوم فتُستتاب ويُعرَض عليها الإسلام، وهكذا حتى تعود إلى الإسلام أو تموت، لأنَّ النبي صلى الله عليه وسلَّم نهى عن قتل النساء. به همین شیوه می گوید اگر زنی مرتد شد کشته نمی شود ولی زندانی می شود و هر روز او را از زندان بیرون می آورند به او می گویند توبه کن و اسلام را دوباره بر او عرضه می کنند که دوباره اسلام را قبول کند. این کار به اندازه ای ادامه پیدا می کند حتی تا زمان مرگش. چرا؟ چون رسول الله صلی الله علیه وسلم نهی کرده از قتل زنان.

شیعیان 12 امامی هم بر این باورند که، حکم مرگ مربوط به مرد مرتد است.آن ها تقریباً همین دیدگاه را به شیوه ی دیگری بیان می کنند و می گویند: اگر شخص مرتد، زن باشد (چه از نوع فطری و چه از نوع ملی، یعنی چه زنی باشد که از کفار اهل کتاب به اسلام آمده و بعد مرتد شده باشد یا مسلمان زاده ای باشد که مسلمان بوده و بعد مرتد شده است) می گوید در هر صورتی، این ها اعدام نمی‌شوند، بلکه زندانی می‌شوند تا زمانی که توبه کنند و اموال او تا زمانی که زنده است تقسیم نمی‌شود و در صورتی که به خانه ی شوهر رفته باشد باید عده ی طلاق نگه دارد ولی اگر به خانه ی شوهر نرفته باشد بدون عده از شوهرش جدا می‌شود.

در این صورت، در مورد مجازات زنی که مرتد می‏شود از نظر فقهای امامیه تفاوتی بین مرتد فطری و ملّی وجود ندارد. احکام جاری بر زن مرتد را به این شرح می گویند مهلتی برای توبه کردن به او داده می شود بعد از آن او را حبس می کنند. یعنی قاعده ی آن ها چنین است به او مهلت می دهند برای توبه کردن و او را حبس می کنند.از بزرگان آن ها کسانی مانند شهید اول می‌گوید: اگر زنی مرتد شود چه ارتداد او فطری باشد یا ملی کشته نمی‌شود بلکه، اوقات نمازهای واجب تنبیه می‌گردد و در حبس می‌ماند تا توبه کند یا در حبس بمیرد.همین مسأله ی تنبیه بعضی از فقهای حنفی هم بر آن هستند که در زندان او را تنبیه می کنند حتی در غذایش هم کوتاهی هایی می شود که این فرقه ها به آن اشاره کرده اند.

 فقهای 12 امامی بر این باورند که اسلام براى زنان مرتد، بدان سبب كه زنان از نظر سازمان دفاعى و فكرى نوعاً از مردها ضعيف ترند و زودتر تحت تأثير قرار مى‏گيرند، كيفر آسان‏ترى در نظر گرفته است.همچنین استدلال می کنند به جنگهای ردّه که در آن مردها کشته می شدند اما، زنان اسیر می شدند و حتی کنیز می شدند، که یکی از آن ها فکر کنم مادر محمد بن حنفیه بود که نصیب علی بن ابی طالب رضی الله عنه شد.

در هر صورت، این رأی هم وجود دارد. اما چیزی که خیلی جالب است، در ایران که بر اساس فقه 12 امامی اداره می شود، هم زنان عضو دارودسته ی رجوی و سایر چپها را کشتند و هم زنان عضو مرتدین سکولار کُردی را، مگر ندیدیم؟ دیدیم که همه را اعدام کردند، هم کسانی که در جنگ حتی چند مدت پیش هم دارودسته های سکولاریست های مرتد اوجالان مسیلمه ی کذاب کردها را گرفته بودند به جرم ارتداد آن ها را کشتند و هم از دارودسته ی رجوی و امثالهم و چپ هایی که وجود داشتند و در جنگ در قتل مسلمین شرکت کرده بودند. همه ی آن ها را کشتند، چرا؟ چون این ها نیروی جنگی بودند. پس، دقت کنید،«عملاً» زمانی که ارتداد زن ساده نیست و مغلظه وشدید می شود «عملاً» فرقی بین هیچ یک از اهل قبله در مجازات زن مرتد شده وجود ندارد، و تمام اهل قبله «عملاً» در مجازات زنی که ارتداد او تبدیل شده باشد به مغلظه و شدید یک موقف دارند، همه «عملاً» یک کار را انجام می دهند بخصوص اگر این زن در طائفه ی ممتنعه یا گروههای بازدارنده از شریعت مثل همین گروههای مرتد و سکولار فعال باشد. در این صورت، چنین زنانی که نیروهای مسلح هستند یا در جنگ فرهنگی در خدمت اسلحه و در خدمت جنگ هستند حکم ارتداد این ها فرقی بامردان ندارد و کل اهل قبله بر کشتن آن ها اتفاق دارند.

• نکته ی دیگری که در چگونگی برخورد با مرتدین لازم است به آن اشاره شود فرزندانی هستند که از پدر و مادری مرتد به جا مانده اند یا به دنيا آمده اند و مسلمان نیستند، با این ها چه برخوردی باید داشت؟ در این زمینه نص صریحی وجود ندارد. اما این را مطمئنیم که فرزند تا زمانی که تکلیفی بر او واجب نشده حکمش تابع مجتمعی است که درآن زندگی می کند، مگر اینکه خلاف آن ثابت شود. حتی تا زمانی که به سن تکلیف نرسیده در سرزمین های مسلمان نشین هم حکمی بر او اجرا نمی شود در کل این است که تابع مجتمعی است که در آن زندگی می کند.

یعنی کودکی که در میان یهودیان زندگی می کند حکمش مثل یهودیان است، مگر اینکه ثابت شود این شخص یهودی نیست و مثلاً مسلمان است یا مشرک و سکولاریست یا هر چیز دیگری است. خوب، حالا کسی که مرتد می شود، مهم این است که فرزندانش که پس از ارتداد او به دنیا آمده اند در چه مجتمعی هستند. اگر در میان مسلمین هستند، خوب این ها هم مثل سایر کودکانی هستند که به دلایلی والدینشان را از دست داده اند و مشمول احکام همان فرزندان یتیمی می شوند که در جامعه ی مسلمین هستند و از پدر و مادری مسلمان متولد شده اند.

حتی،عده ای از علماء چون امام نووی اعلام می کنند که اگر این کودکان قبل از ارتداد والدین، نطفه ی آن ها منعقد شده باشد و حتی والدین در زمان حاملگی این کودک مرتد شده باشند باز کودک جزو مسلمین به حساب می آید و تنها زمانی می شود او را مرتد دانست که بالغ شود و بعد از اسلامش دچار ارتداد گردد. خوب، این مال همه است، فرقی با دیگران ندارد. یعنی این کودک همان مسیری را طی می کند که سایر کودکان مسلمانان طی می کنند و مشمول حکم سایر بچه مسلمان ها می شود.

در این زمینه هم باید کاملاً دقت کرد که در مورد یکی از بندگان الله آنهم بی گناهترین بندگان الله صحبت می شود و نباید تحت هیچ شرایطی تابع شک، گمان، احتمال، پیش داوری و خدای ناکرده ادعای غیب گوئی در مورد آینده ی این کودک شد. بلکه، باید با یقین و اطمینان در مورد آن حکم صادر کرد. چون دیده شده عده ای می گویند ممکن است و احتمال دارد این بچه ی بی گناهِ چند روزه، چندماهه یا حتی چند ساله و غیر بالغ مثل والدینش مرتد شود پس، مشمول حکم مرتدین می گردد.!!

 یعنی چه؟ اولاً با شک و گمان هیچ انسانی را نمی توانی نه وارد دایره ی اسلام کنی نه از آن خارج کنی بلکه، باید یقین و اطمینان کامل داشته باشی. دوماً، یک کودک یکی دو روزه از چه چیزی برگشته است؟ این بنده ی چند روزه ی الله چگونه توانسته تسلیم قانون شریعت الله شود؟ و چه کاری کرده که مرتد شده است؟

یعنی، این کودک بیچاره با حکمی که دوستان نامیزان صادر می کنند و در حال اجرای آن هم هستند همین فرزندان بیچاره را با همین حکم می کشند و می گویند فرزندان مرتدین هستند پس، خودشان هم مرتد هستند. این کودک بیچاره اگر فوت هم بکند بر روی او نماز خوانده نمی شود، در قبرستان مسلمین هم دفن نمی شود و خودت همین طور ادامه ی سریال را ببین و نگاه کن چه سناریوی وحشتناکی برای این کودک نوشته اند. دلیلشان برای چنین اعمالی چیست؟ این است که شخص از مرتد ارث نمی برد.

خوب نبرد، مگر اگر والدین یکی از ما مرتد شود و ما از او ارث نبریم همین ارث نبردن باعث می شود که ما هم مرتد شویم؟ این بنده خداها با صدور این احکام بی پایه و اساس چگونه توانسته اند اینقدر بی رحم و بی انصاف باشند؟ دوستان گرامی کسانی چنین فتواهائی را داده اند و الان هم کسانی هستند که با فرزندان مرتدین همین معامله را می کنند. 

ارتداد یک جرم است، جرمی است که باید از کانال خاص خودش ثابت شود و اگر ثابت شد باید حد روی او اجرا شود پس، جزو حدود است. آخر چه کسی را دیدید چون والدینش قاتل بودند شاید او هم بعداً دچار قتل شود باید مثل قاتلها با او برخورد شود و او هم کشته شود؟ کمی فکر کنید ببینید دارید چه کاری می کنید؟

قاعده ی اصلی در مورد هر انسانی این است که براساس فطرت اسلامی به دنیا می آید و این خانواده است که او را به هر چیزی که بخواهد تبدیل می کند. رسول اللَّه صلَّى اللَّه عليه وسلم می فرماید: مَا مِنْ مَوْلُودٍ إِلَّا يُولَدُ عَلَى الْفِطْرَةِ، فَأَبَوَاهُ يُهَوِّدَانِهِ، وَيُنَصِّرَانِهِ، وَيُمَجِّسَانِهِ، كَمَا تُنْتَجُ الْبَهِيمَةُ بَهِيمَةً جَمْعَاءَ، هَلْ تُحِسُّونَ فِيهَا مِنْ جَدْعَاءَ؟ ثُمَّ يَقُولُ أَبُوهُرَيْرَةَ: وَاقْرَءُوا إِنْ شِئْتُمْ فِطْرَةَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْهَا لا تَبْدِيلَ لِخَلْقِ اللَّهِ (روم/30). رسول اللَّه صلَّى اللَّه عليه وسلم می فرماید: هر نوزادی بر فطرت سالم(اسلام (به دنیا می آید، اما والدینش، او را یهودی، نصرانی یا مجوسی(زرتشتی) بار می آورند. همان گونه که نوزاد حیوان هنگام ولادت، صحیح وسالم است آیا هیچ دیده اید که حیوانی، گوش بریده به دنیا بیاید؛ و بعد رسول اللَّه صلَّى اللَّه عليه وسلم این آیه را تلاوت کرد: فطرت الهی است، که(خداوند) مردم را بر آن آفریده است، دگرگونی در آفرینش خدا نیست، این است دین استوار. بله، هیچ حیوانی، گوش بریده به دنیا نمی آید دیگران هستند که گوش او را می برند.

در این صورت، این کودک بر اساس فطرتش مسلمان به دنیا می آید و والدین، دین او را تعیین می کنند. حالا، پدرومادرش مرتد شدند و او را در جامعه ی مسلمین رها کردند؛ در اینجا حکومت اسلامی و جامعه ی مسلمین مسئولیت والدین او را بر عهده می گیرند، و این ها هستند که باید از اسلام فطری این کودک محافظت کنند و او را بر این اساس مثل فرزندان خودشان پرورش دهند. نه اینکه او را دست دیگران بدهند که گوشش را ببرند. کسی یک مسلمان را تحویل یک کافر نمیدهد حتی، اگر این شخص اسلام فطری داشته باشد، کودک مسلمانی است!!!

حالا این کودک از چنین والدینی، از چنین نعمتی، چنین جامعه ای و حکومت اسلامی که او را اینگونه بار بیاورد محروم می شود که بتواند در سایه ی آن اسلام فطری خود را تبدیل کند به اسلام خاصی که رسول الله صلی الله علیه وسلم آورده است، و از طریق پدر و مادر یا به هر شیوه ای در میان کفار قرار گرفت؛ حالا باید نگریسته شود آن کودک در چه مجتمعی رشد کرده است، در چه مجتمعی در حال رشد است، و این کودکان در کدام مجتمع کفار اصلی به سر می برند. چون در اینجا یا پدر و مادر هستند که دین این کودک را تعیین می کنند یا مجتمعی که این پدر و مادر پس از ارتداد، به آن فرار کرده اند و آن جا آن مجتمع است که آن ها را پرورش می دهد.

در هر صورت، کسانی چون امام شافعی رحمه الله، ابویوسف حنفی رحمه الله (یکی از شاگردان بزرگ امام ابوحنیفه رحمه الله)، امام احمد حنبل رحمه الله و دیگران هم ارتداد کودک را معتبر نمی دانند. طبیعی هم هست چون یکی از شروط تکفیری که قبلاً خواندیم و بیان کردیم اینکه شخص باید مکلف باشد، مکلف بودن شخص یکی از معیارهاست و این کودک چه جرمی مرتکب شده؟ جرمی مرتکب نشده که مستحق عقوبت کشته شدن هم باشد.

برادران و خواهران گرامی، نگاه کنید دوستان! به نظر شما فرق این کودک با سایر کودکان در جوامع کفار در چیست که این کودک مشمول حکم مرتدین می شود اما، سایر کودکان مشمول حکم کفار اصلی؟ هیچ چیزی.

ارتداد جرم است، جرمی بدتر از قتل، زنا، شراب خواری و سایر جرمها. حالا، اگر والدین هر کسی مرتکب این جرمها شده باشند معقول و شرعی است نوزادشان هم به همان جرم محکوم شود و اگر به او دست پیدا کرد او را به جرم والدینش مجازات کرد؟ مطمئناً خیر. چگونه می توانی این حکم را بر روی او صادر کنی؟ این ظلم آشکاری است، ظلم آشکاری است در حد کشتار دختران بی گناهی که الله تعالی در موردشان می فرماید: «بِأَيِّ ذَنْبٍ قُتِلَتْ». با‌ چه‌ گناهی کشته‌ شدند؟  این کودک با چه گناهی کشته می شود؟ چه گناهی و چه جرمی کرده که کشته می شود؟ اسلام برای برداشتن اینگونه ظلمها آمده، نه تولید چنین ظلمهائی که واضح و آشکار است و نمی توان آن را انکار کرد و اسلام از هرگونه  ظلمی بری است.

در این صورت، آن کودک تابع حکم همان كفار اصلی به حساب می آید که در آن بوده و در آن رشد کرده نه مرتدين؛ و هنگام دست یابی به آن ها چنانچه توبه کردند توبه ی آن ها پذیرفته می شود. برگشتند به اسلام از آن ها قبول می کنیم. بر خلاف مرتدین که تنها توبه ی آن ها قبل از دست یابی به آنان پذیرفته می شود. و اگر این مرتدزاده ها یهودی، نصرانی، مجوس یا صابئی شده باشند مشمول حکم کفار اهل کتاب و شبه اهل کتاب می شوند و از امتیازاتی چون اهل ذمه بودن یا معاهده و غیره هم برخوردار می شوند اما، اگر این مرتدزاده ها سکولاریست و مشرک شده باشند؛ در این صورت، مشمول حکم همان سکولاریستها و مشرکین می شوند نه مشمول کفار اهل کتاب و شبه اهل کتاب. 

این ها ازجمله موارد عمده ای بودند که اهل قبله در آن تأویلات و اجتهادات مختلفی دارند و فقط شوراست که می تواند رأی واحد را متناسب با وضع موجود زمانی و مکانی جامعه از کانال امیر و رهبر مسلمین ارائه دهد.

از الله تعالی خواستاریم به ما چنان درک و فهمی عنایت کندو ببخشد که با روی آوردن و گرایش به شورا و پرهیز از مطلق دانستن خودمان و پرهیز از تفرق، لیاقت و شایستگی دست یابی به وحدت، قدرت و تشکیل امت واحده را در خودمان به وجود بیاوریم و اسباب آن را در وجود خودمان فراهم کنیم و الله تعالی به خاطر این اسبابی که فراهم کرده ایم ما را از ذلیلی، سستی، بی ابهتی و کشت و کشتار میان یکدیگر نجات دهد و پیروزی را بر ما نازل کند و شر دشمنان متحد اشغالگر سکولار خارجی و نوکران محلی، طاغوتهای منطقه ای آن ها را از سرما بردارد.

شیوه ی برخورد با مسلمینی که بنا به دلایلی غیر از ارتداد در جبهه ی مرتدین افتاده اند و خواسته یا ناخواسته به نفع مرتدین و علیه حکومت اسلامی و یا سایر جماعتهای جهادی وارد جنگ می شوند.

اگر با یک مقدمه ی کوتاه وارد مبحث امروز شویم بهتر باشد.

الله تعالی می فرماید:

• «تَكَادُ السَّمَاوَاتُ يَتَفَطَّرْنَ مِن فَوْقِهِنَّ وَالْمَلائِكَةُ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَيَسْتَغْفِرُونَ لِمَن فِي الأَرْضِ أَلا إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ» (شوری/5)، آسمانها نزدیک است از بالا درهم بشکافند و فرشتگان به تسبیح و تقدیس پروردگارشان مشغول اند و برای کسانی که در زمین هستند درخواست آمرزش می‌کنند. آگاه باش که الله بخشنده ای است که رحم می کند. يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَيَسْتَغْفِرُونَ لِمَن فِي الأَرْضِ. برای کسانی که در زمین هستند طلب بخشش و آمرزش می کنند.

همین فرشته ها برای مؤمنین و بخصوص برای کسانی که توبه می کنند و دوباره به مسیر شریعت الله بر می گردند باز هم الله تعالی می گوید که دعا می کنند:

«الَّذِينَ يَحْمِلُونَ الْعَرْشَ وَمَنْ حَوْلَهُ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَيُؤْمِنُونَ بِهِ وَيَسْتَغْفِرُونَ لِلَّذِينَ آمَنُوا رَبَّنَا وَسِعْتَ كُلَّ شَيْءٍ رَّحْمَةً وَعِلْمًا فَاغْفِرْ لِلَّذِينَ تَابُوا وَاتَّبَعُوا سَبِيلَكَ وَقِهِمْ عَذَابَ الْجَحِيمِ» (غافر/7)، آنان که بردارندگان عرش خدایند و آنان که گردانندگان  آن هستند به ستایش پروردگارشان مشغول و سرگرم اند و به او ایمان دارند و برای مؤمنان طلب آمرزش می‌کنند (و می‌گویند:) پروردگارا! مهربانی و دانش تو همه چیز را فرا گرفته است.پس،ببخش و در گذر از کسانی که توبه می کنند و برمی‌گردند و راه تو را در پیش می‌گیرند و آنان را از عذاب دوزخ نجات بده محفوظ فرما و آن ها را مصون بدار.

رسول الله صلی الله علیه وسلم هم در تشویق مسلمین و توضیح و تبیین این دسته از آیات می فرماید:

«الرَّاحِمُونَ يَرْحَمُهُمُ الرَّحْمَنُ، ارْحَمُوا أَهْلَ الْأَرْضِ يَرْحَمْكُمْ أَهْلُ السَّمَاءِ، وَالرَّحِمُ شُجْنَةٌ مِنَ الرَّحْمَنِ، مَنْ وَصَلَهَا، وَصَلَتْهُ، وَمَنْ قَطَعَهَا، بَتَّتْهُ».خیلی قشنگ است. کسی که رحم می کند الرَّحمَن (و پر از رحم است مانند عطشان؛ او که پر از رحم است) به او رحم می کند. پس، شما هم به اهل زمین رحم کنید تا کسانی که در آسمان ها هستند به شما رحم کنند.

مگر ملائکه را ندیدید چگونه برای مؤمنین و مخصوصاً کسانی که تواب هستند و اهل رحم هستند طلب بخشش می کنند. ابوبکر صدیق رضی الله هم روایت می کند که رسول الله صلی الله علیه وسلم با ذکر حدیثی قدسی فرموده:”قَالَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ: إِنْ كُنْتُمْ تُرِيدُونَ رَحْمَتِي فَارْحَمُوا خَلْقِي”، اگر رحمت مرا می خواهید فَارْحَمُوا خَلْقِي، به مخلوقاتم رحم کنید.

مخلوقات الله زیادند که باید به آن ها رحم شود اما، در میان انسانها، اولین انسانهائی که شایسته ی رحم کردن هستند مؤمنین، برادران، خواهران و خانواده ی تومی باشند؛ مؤمنین هستند که خانواده ی تو را هم دربرمی گیرند، دیگران را هم شامل می شودکه الله تعالی حِصراً فرموده: «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ» (حجرات/10)، فقط مؤمنان برادران همدیگرند، فقط حصراً.پس، میان برادران خود صلح برقرار کنید، و از خدا ترس و پروا داشته باشید، تا به شما رحم شود لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ.‏همه اش رحم است تاکنون.

نگاه کنید دوستان، الله تعالی فقط مؤمنین را برادر هم نامیده و رحم خودش را به چه شرطی برایمان میفرستد؟ فَأَصْلِحُوا بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ.

به همین دلیل است که الله تعالی هم مسیران رسول الله صلی الله علیه وسلم تا روز قیامت را اینگونه توصیف می کند: «مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ وَالَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاءُعَلَى الْكُفَّارِرُحَمَاءُ بَيْنَهُمْ تَرَاهُمْ رُكَّعًا سُجَّدًا يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِنَ اللَّهِ وَرِضْوَانًا…» (فتح/29)، محمد رسول الله فرستاده ی خداست، و کسانی که با او هستند در برابر کافران تند و سرسختأَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِو نسبت به یکدیگر مهربان و دلسوزند، رحم می کنند، انتهای رحم رُحَمَاءُ بَيْنَهُمْ. ایشان را در حال رکوع و سجود می‌بینی، (در حال نمازند مشخص است) آنان همواره فضل خدا را می‌جویند و رضای او را می‌طلبند. رضای الله در عمل کردن به دستورات الله است و تبعیت بی قید و شرط و سعمنا و أطعنا در برابر کل شریعت الله. مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ وَالَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَاءُ بَيْنَهُمْ، تناسب و تعادل.

حتی، زمانی که عده ای از همین مؤمنین مرتد شوند باز الله، هم مسیران رسول الله صلی الله علیه وسلم و حزب الله را کسانی می داند که رفتاری آمیخته با رحم و ذلیلی با مؤمنین دارند. چون، پس از الله و رسولش همین مؤمنین هستند که «ولی» آن ها محسوب می شوند.

بله، همین مؤمنین هستند که ولی ما و ولی کل مسلمین در کل دنیا و اهل قبله بوده اند و هستند. اما، در برابر ذلیلی و رحمی که خداوند در برابر مؤمنین از ما می خواهد این گروه که آن ها را توصیف می کند بر کافرین سخت و سفت و باعزت هستند. یعنی می دانند با مؤمنین چگونه رفتاری داشته باشند و با کفار هم چگونه باشند. 

«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا مَن يَرْتَدَّ مِنكُمْ عَن دِينِهِ فَسَوْفَ يَأْتِي اللَّهُ بِقَوْمٍ يُحِبُّهُمْ وَيُحِبُّونَهُ، أَذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ أَعِزَّةٍ عَلَى الْكَافِرِينَ يُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلَا يَخَافُونَ لَوْمَةَ لَائِمٍ ۚ ذَٰلِكَ فَضْلُ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَن يَشَاءُ ۚ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ *إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ *وَمَن يَتَوَلَّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا فَإِنَّ حِزْبَ اللَّهِ هُمُ الْغَالِبُونَ»(مائده/54-56)، ای مؤمنان! هرکس از شما از آئین خود مرتد شود و برگردد خداوند جمعیتی را خواهد آورد که خداوند دوستشان می‌دارد و آنان هم خدا را دوست دارند. نسبت به مؤمنان نرم و فروتن و ذلیل هستند و در برابر کافران سخت و نیرومندند،  ویژگی اول، يُحِبُّهُمْ وَيُحِبُّونَهُ، ویژگی دوم، أَذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ أَعِزَّةٍ عَلَى الْكَافِرِينَ؛ در برابر مؤمنین فروتن، نرم.أَذِلَّةٍ، ذلیلی؛( خیلی سخت است رعایت بکنی ولی باید رعایت شود که چگونه یاد بگیری در برابر مؤمنین ذلیل باشی و ذلیلی خود را نشان دهی و در برابر کافران، سخت و نیرومند، أَعِزَّةٍ عَلَى الْكَافِرِينَ.)

و در راه خدا جهاد می‌کنند، ویژگی سوم، و می‌ایستند: يُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلَا يَخَافُونَ لَوْمَةَ لَائِمٍ و از سرزنش هیچ سرزنش‌کننده‌ای هم ترس و هراسی به خود راه نمی‌دهند.(این همه دروغ که پشت سر مسلمین گفته شده و گفته هم می شود. از اینگونه سرزنش ها و گفته ها نمی ترسند. این ها ویژگی های مؤمنین هستند.) ذَٰلِكَ فَضْلُ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَن يَشَاءُاین هم فضل خداست؛ خداوند آن را به هرکس که بخواهد عطا می‌کند و خداوند دارای فضل فراوان و آگاه است.‏تنها خدا و پیغمبر او و مؤمنانی یاور و دوست شمایند که خاشعانه و خاضعانه نماز را به جای می‌آورند و زکات مال به در می‌کنند.‏ و هرکس که خدا و پیغمبر او و مؤمنان را به دوستی و یاری بپذیرد از زمره ی حزب‌الله است و بی‌تردید حزب‌الله پیروز است.‏ویژگی هایشان را نگاه کنید، يُحِبُّهُمْ وَيُحِبُّونَهُ، أَذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ أَعِزَّةٍ عَلَى الْكَافِرِينَ، يُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلَا يَخَافُونَ لَوْمَةَ لَائِمٍ.

الله تعالی همین مؤمنین را بعد از نصرت خودش باعث قدرتمند کردن رسول الله صلی الله علیه و سلم معرفی می کند. قطعاً همین مؤمنین باعث قدرتمند کردن ما و مؤمنین هم تا روز قیامت می شوند: «هُوَ الَّذي أَيَّدَکَ بِنَصْرِهِ وَ بِالْمُؤْمِنينَ» (انفال/62)، او همان کسی است که تو را با یاری خود و توسط مؤمنان (مهاجر و انصار) تقویت و پشتیبانی کرد.‏برادران، این ها ابزار قدرت ما هستند. مؤمنین، برادران شما، «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ» برادران شما ابزار قدرت شما هستند که خدا بعد از نصرت خودش آن را در اختیار شما و ما قرار داده است.

خوب، حالا بخش ناچیزی از این مؤمنین که برادران ماهستند: «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ»، و باید به آن ها رحم کنیم تا الله به ما هم رحم کند: ارْحَمُوا أَهْلَ الْأَرْضِ يَرْحَمْكُمْ أَهْلُ السَّمَاءِ، و باید به جای جنگی که انتخاب کرده اند صلح برقرار کنیم تا الله به ما رحم کند: فَأَصْلِحُوا بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ. آن ها جنگ برپا کردند ما باید صلح برقرار کنیم. این یکی از وظایف ماست تا چه؟ تا الله به ما رحم کند و ما باید نسبت به آن ها«رُحَمَاءُ بَيْنَهُمْ»باشیم،و نسبت به آن ها «أَذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ» باشیم به جای جنگی که آن ها انتخاب کرده اند.

حالا، این دسته ی ناچیز جاهلانه(گاه ناچیز هم نیستند و خیلی زیادند) و به دلیل تأویلات غلط در جبهه ی مرتدین قرار گرفته اند و زمانی که ما با آن ها صحبت می کنیم (حالا چه قبل از جنگ یا در حین جنگ یا بعد از جنگ) این ها خودشان آگاه می شوند و توبه می کنند؛ یعنی از صف کفار و مرتدین به صف مسلمین می آیند نه اینکه در وضع موجود دست از مذهب یا تفسیر خاص خودشان بردارند و تابع تفسیر فقهی کسی شوند که شما می گویید. زمانی که این ها صف خودشان را جدا می کنند و توبه می کنند و با مسلمین هم مسیر می شوند؛ ملائکه هم برای پذیرش توبه ی این ها دعا می کنند: رَبَّنَا وَسِعْتَ كُلَّ شَيْءٍ رَّحْمَةً وَعِلْمًا فَاغْفِرْ لِلَّذِينَ تَابُوا وَاتَّبَعُوا سَبِيلَكَ وَقِهِمْ عَذَابَ الْجَحِيمِ. این جا برای همه درخواست توبه می کنند، قشر خاصی را متمایز نکردند: فَاغْفِرْ لِلَّذِينَ تَابُوا وَاتَّبَعُوا سَبِيلَكَ.

با این مقدمه و نگرش، سراغ درس امروزمان می رویم که روش برخورد با این دسته از مؤمنینی که به خودشان و سایر مسلمین ظلم کردند و ما باید به خاطر برادری مان در دین و ثمرات قدرت بخش این برادری و ترس از قیامتمان به آن ها کمک کنیم. چه کمکی به ان ها کمک بکنیم؟ کمک کنیم که چیزی را که قطع کرده اند دوباره با کمک هم، با هم به عنوان یک وظیفه آن را دوباره وصل کنیم چیزی را که آن ها قطع کردند: وَالَّذِینَ یَصِلُونَ مَا أَمَرَ اللّهُ بِهِ أَن یُوصَلَ وَیَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ وَیَخَافُونَ سُوءَ الحِسَابِ(رعد/ ۲۱)، و کسانی که برقرار می کنند پیوندهائی را که خدا به حفظ آنها دستور داده است، و از پروردگارشان می‌ترسند و از محاسبه بدی (که در قیامت به سبب گناهان داشته باشند) می ترسند.

به همین دلیل، ما می خواهیم چیزی که آن ها جاهلانه آن را قطع کردند به هر دلیلی، به آن ها کمک کنیم تا با کمک همدیگر آن را وصل کنیم، و آن ها را دوباره به صف مسلمین و جامعه ی مسلمین برگردانیم، و با کمک آن ها دوباره به خودمان هم قدرت بدهیم و به آن ها هم قدرت ببخشیم.

همان طور که در درسهای گذشته عرض کردیم، منافقین و سکولارزده ها با تمام جاهلیت و صفات ناپسند و پلیدی که با خود دارند تنها در زمان ضعف مسلمین و حکومت اسلامی ابراز وجود می کنند  و آشکار می شوند، و آشکارا با برگشت و عقبگرد خود اسمشان را عوض  می کنند و ما عنوان مرتدین بر آن ها اطلاق می کنیم. این ها آشکارا در برابر مسلمین صف آرائی می کنند و جبهه ی آشکاری را در برابر مسلمین  تشکیل می دهند. اما، این افراد آشکار دارای عقیده ی واحدی نیستند.

زمانی هم که جزو منافقین و سکولارزده ها بودند باز دارای عقیده ی واحدی نبودند، و تنها چیزی که آن ها را دور هم جمع می کرد مخالفت با قدرت حکومت اسلامی بود (با بخش هایی از حکومت اسلامی یا کل حکومت اسلامی) و قدرت اسلامی اجازه نمی داد این ها عقاید واقعی خودشان را آشکار کنند یا به میل خودشان هرچه خواستند به نام اسلام انجام دهند. اما، زمانی که درون خودشان را آشکار می کنند و هر چه خواستند را انجام می دهند و مشمول جبهه ی مرتدین می شوند دیگر ضرورتی برای پنهان کردن عقایدشان و رفتارهای ترکیبی شان از اسلام و خواسته های نفسانی شان ندارند، به همین دلیل به چند دسته ی مختلف تقسیم می شوند.

در اواخر عمر رسول الله صلی الله علیه وسلم و ابتدای خلافت ابوبکر رضی الله عنه عده ای از این ها مستقیماً به سراغ دین سکولاریسم برگشتند و مشرک شدند؛ عده ای خودشان ادعای پیامبری کردند مثل سجاع و مسیلمه ی کذاب و دیگران، عده ای هم فقط نماز را حذف کردند، عده ای هم فقط زکات را حذف نمودند و عده ای دیگر هم به سایر باورهای سکولاریستی خودشان برگشتند و معجونهای ترکیبی از اسلام و غیر اسلام درست کردند. در کل یک دست نبودند.

همه ی این ها، از تازه مسلمانانی که پس از فتح مکه مسلمان شده بودند، هنوز آشنایی کاملی با مبانی اسلام نداشتند، و اسلام با روحشان مأنوس نشده بود و ضعف ایمان داشتند نهایت سوءاستفاده را کردند و همچون یک ابزاردر پیشبرد اهدافشان از آن ها استفاده نمودند. به همین شیوه ای که امروزه کفار سکولار با همکاری دین فروشان وعلمای سوء از مسلمین جاهل و ضعیف الایمان استفاده ی ابزاری می کنند.

وضعیت این تازه مسلمانان را می توان به وضعیت قوم تازه از بند آزاد شده ی بنی اسرائیل تشبیه کرد که پس از غیبت چند روزه ی موسی علیه السلام و با وجود هارون علیه السلام فریب حقه بازی به نام سامری را خوردند و گوساله پرست شدند. این ممکن است باز هم تکرار شود و تجربه ای است که باید از آن درس گرفت و برایش برنامه ریخت و از تکرار مجدد آن جلوگیری کرد.

خود ما هم در اوایل انقلاب سراسری 57 ایران که کل مذاهب و فرق موجود در ایران، شیعه، سنی و … در آن شرکت داشتند شاهد تکرار چنین سناریویی بودیم. یک ملت تازه رها شده از دست حکومت سکولار پهلوی، به دلیل فقدان قدرت مسلمین به آسانی طعمه ی انواع احزاب سکولار کافر و مرتد محلی و غیر محلی چون کومله ها، دمکراتها، راه کارگر، رنجبران، توده، فدائیان اکثریت و اقلیت و غیره شدیم و این احزاب سکولار کافر به راحتی از میان مسلمین ما یارگیری کردند، آن ها را در راه اهداف سکولاریستی و کفری خودشان خرج نمودند و هزاران کُرد تازه رها شده از دست سکولاریستهای پهلوی را قربانی راه خودشان کردند. همگی اینها قربانی راه کفار سکولار بومی و غیر بومی ایرانی و حزب سکولاریست بعث عراق و سایر متحدین آن ها که در آن زمان آمریکا هم با آن ها بود شدند. این تکرار تاریخ مرتدین صدر اسلام بود که چگونه این ها می توانستند بسیج عمومی به وجود بیاورند و ترکیب ناهماهنگ و مختلف از کسانی که بسیج کرده بودند به وجود بیاورند. هم اکنون هم ترکیب جبهه ی مرتدین مناطق کردنشین و سایر مناطق با هم تفاوت دارد.

در هر صورت، ابوبکر صدیق رضی الله عنه در زمینه ی چند دستگی جبهه ی مرتدین می گوید: فَمِنْهُمْ مَنْ اِرْتَدَّ و ادّعى النبوّةَ و مِنْهُمْ مَنْ اِرْتَدَّ و مَنَعَ الزَكاةَ. یعنی در میان مرتدین کسانی بودند که ادعای پیامبری می کردند، در میان همین مرتدین هم کسانی بودند که مانع زکات بودند. همچنین ابوبکر صدیق رضی الله عنه در سخنان ديگرى خطاب به عمر مى گويد: وَ اَمَّا مَنْ اِرْتَدَّتْ مِنْ هؤلاء الْعَرَبِ، فَمِنْهُمْ مَنْ لايُصَلّى وَ قَدْ كَفَرَ بالصَّلاةِ وَ مِنْهُمْ مَنْ يُصَلّي وَ قَدْ مَنَعَ الزّكاةَ. یعنی در میان همین عرب هایی که مرتد شدند کسانی از آن ها هستند که نماز نمی خوانند و نسبت به نماز کافر شدند و کسانی از آن ها هم هستند که نماز می خوانند اما زکات را منع کردند. مانعین زکات هستند. 

همین مانعین زکات هم سه گروه بودند: دسته ای در اساس منکر حکم زکات شدند مثل کسانی که منکر حکم نماز شده بودند، دسته ای دیگر از این ها کسانی بودند که منکر حکم زکات نبودند بلکه آن را به رهبر مسلمین پرداخت نمی کردند و می خواستند خودشان این را بین خودشان تقسیم کنند، و عده ای هم در میان مانعین زکات وجود داشتند که با استدلال، تأویل و اجتهاد از آیه ی «خُذْ مِنْ اَمْوالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكّيهِمْ بِها وَصَلِّ عَلَيْهِمْ اِنَّ صَلاتَكَ سَكَنٌ لَهُمْ» مى گفتند: ما زكات را جز به كسى كه نماز او برای ما سَكَن باشد، نمى دهيم. این ها هم در هر صورت، در جبهه ی غالب مرتدین علیه حکومت اسلامی مسلمین قرار گرفته بودند و همه تحت عنوان مانعین زکات از آن ها نام می برند. در هر صورت، مانعین زکات بودند.

در واقع تمام کسانی که در این برهه مرتد شدند به نسبتهای مختلفی خودشان را به دین سکولاریسم چسباندند. این ها خودشان را به دین سکولاریسم چسباندند نه کفار اهل کتاب و شبه اهل کتاب. این هم به صورت واضح نشان می دهد که دارودسته ی منافقین و سکولارزده ها در واقع در آرزوی تطبیق دین سکولاریسم به صورت کامل یا تطبیق بخشی از دین سکولاریسم هستند که با امیال آن ها سازگار است. در هر صورت، همه ی این مرتدین را منافقین و سکولارزده هایی می دانیم که به محض فراهم شدن زمینه ی مناسب و احساس ضعف حکومتی مسلمین به دین سکولاریسم می پیوندند. 

جالب است بدانیم که، الان هم ناسیونالیسم و ملی گرائی یکی از اهرمهای دین سکولاریسم برای هویت بخشی به مریدانش می باشد، در آن زمان هم همین ملی گرائی و ناسیونالیسم یکی ازانگیزه ها برای ارتداد می شود.

طُلیحه نُمیری، نزد مسیلمه ی کذاب می رود و از او می پرسد: تو مسیلمه ای؟ گفت: آری. پرسید: چه کسی بر تو نازل می شود؟ گفت رحمان. آنگاه پرسید: در روشنایی می آید یا در تاریکی؟، گفت: در تاریکی، طلیحه گفت: شهادت می دهم که تو دروغگویی و محمد راستگوست، اما دروغگویی ربیعه را بر راستگوی مُضر ترجیح می دهم.این گفتگو برای شما آشنا نیست؟ این را دهها بار از ناسیونالیستها و ملی گراهای سکولار و مرتد کُرد، ترک، عرب و فارس نشنیده اید؟ همه ی ما آن را شنیده ایم.

 در هر صورت، با بررسی تمام منابع تاریخی متوجه می شویم که جبهه ی مرتدین در اواخر عمر رسول الله صلی الله علیه وسلم و در زمان خلافت ابوبکر رضی الله عنه با وجود اشتراکاتی که داشتند اما، نه دارای فکر واحدی بودند و نه دارای انگیزه ی واحد؛ و نه دارای فکری واحدبودند بلکه، هم افکارشان با هم فرق داشت و هم انگیزه هایشان.

پس، یکدست نبودند؛ همچنانکه الان هم نیستند و تنها در میان کردها صدها گروه مختلف و رنگارنگ سکولار، سکولارزده، منافق وجود دارد که تنها دشمنی با مسلمین و قانون شریعت الله آن ها را دور هم جمع می کند وگرنه اگر این عامل مشترک نباشد مثل سگ هار به جان هم می افتند و اگر نتوانند همدیگر را بدرند در یک اردوگاه هم قرار بگیرند همین طور تکه تکه می شوند و حزب و گروه جدید ازخودشان تولید می کنند و بیرون می زنند. همین کاری که کومله ها و دمکرات ها در عرض این چند سال اردوگاه نشینی در کردستان عراق کردند که همه ی آن ها به صورت غیر مستقیم جیره خوار و حقوق بگیر حکومت های اطراف هستند از کانال طالبانی و بارزانی. ولی باز نگاه می کنیم که تکه تکه می شوند.

افغانستان و سایر سرزمینهای مسلمان نشین هم همین طور است. در جبهه ی این ها هم کسانی هستند که با تأویلاتی که برای خودشان می آورند در همین جبهه مانند سیاف و امثالهم علیه مسلمین در حال فعالیت هستند اما، رهبریت عام در دست مرتدین است و این ها تأثیر گذار نیستند. با اینکه در همین جبهه هم هستند ولی، این ها در وضع موجود بیشتر شبیه خوشبو کننده ی توالت می مانند و یکی از عوامل جنگ روانی کفار سکولار جهانی و مرتدین محلی برعلیه مسلمین و عاملی جهت بسیج عمومی فرزندان مسلمین جهت خرج کردن آن ها در راه اهداف کفار سکولار جهانی هستند.

این مسأله که صحابه قبل از کشتن مرتدین آنها را به دین خدا دعوت می کرده اند روشن می کند که مرتدین زمان ابوبکر رضی الله عنه به صورت عام مرتد از دین بوده اند، چنانچه ابوبکر رضی الله عنه در نامه ای که برای قبایل مرتد نوشت گفت:«دعوت، اذان است و چون گفتند دست از آنها بردارید». نگاه کنید، جمعیتی که در جبهه ی مرتدین هستند ناهمگون اند.

یعنی ممکن بوده کسانی آنجا اذان می دادند اما جزو جبهه ی مسلمین بودند، گفته دست از آن ها بردارید، کاری به کارشان نداشته باشید؛ هر چند که ممکن است این ها مخالفین دولت اسلامی و مسلمین هم بوده باشند و علیه مسلمین اسلحه برنداشته اند اما، گفته «دعوت، اذان است و چون گفتند دست از آنها بردارید» یا کسانی که بعداً اذان دادند و دست از جنگ هم کشیدند و توبه کردند باز گفته دست از اینها هم بردارید.

در هر صورت، رهبریت جبهه ی مخالف حکومت اسلامی با مرتدین بود؛ حالا چه مرتدینی که کل دین را رد کرده بودند، چه کسانی که بخشی از دین را رد کرده بودند. چنانچه پاسخ ابوبکر به این ها این بود که: إِنَّهُ قد انقطع الوحيُ، وتَمَّ الدِّينُ، أَيَنْقُصُ (الدِّينُ) وأنا حَيّ؟ دين، كامل شد و نزول وحی از آسمان منقطع گرديد؛ پس آيا در دين كاستی و نقصی به وجود بيايد و من زنده باشم؟!آیا امکان دارد در دین نقصان بیاید و من زنده باشم؟ و ابوبکر نقص در دین را نپذیرفت و مثل سایر مرتدین با آن ها برخورد کرد. هم اکنون هم نیاز است دوباره این صدا بلند شود أَيَنْقُصُ الدِّينُ و أنا حَيّ؟ این باید ندای تمام موحدین باشد در برابر تمام سکولارها و سکولارزده های مرتدی که الان به جان دین، ناموس، وطن، آبرو و حیای مسلمین افتاده اند.

بله، در زمان ابوبکر، نفس انکار و ممانعت آنها از اجرائی شدن یکی از احکام قانون شریعت الله چون زکات باعث ارتداد آنها شد با آنکه سایر عبادات را هم انجام می دادند. ابوبكر رضی الله عنه در همان برخورد نخست، با رد پیشنهاد آنها و با رد تمام درخواستهای صلح جویانه ی مرتدین و با بستن تمام درهای سازش، جنگ را علیه مرتدین آغاز کرد و آنها را بین اسلام کامل یا جنگ، آزاد گذاشت و اسلام ناقص را از آن ها نپذیرفت و قبول نکرد.

حالا، اگر يك سكولاريست کافر یا مرتد محلی كه هيچ يك از قوانين شريعت را در امور اقتصادی، آموزش و پرورش، سياست داخلی و خارجی جامعه، حقوق جزايی، قوانين خانواده و غیره قبول ندارد و با كمك كفار سكولارجهانی با تمام كسانی كه قصد اجرايی کردن اين قوانين را داشته باشند جنگ مسلحانه انجام می دهند، باید به این ها چه گفت و چگونه بايد با این ها برخورد کرد؟! فِرق اسلامی، فرق اهل سنت، همه ی ما می دانیم که موضع این ها واضح است در برابر کسی که یکی از احکام قانون شریعت الله را اینگونه انکار کند.

در همین انقلاب 57 ایران هم متوجه می شویم زمانی که جبهه ی ملی از حالت اولیه ی منافقین و سکولارزده ها بیرون می آید و برای اولین بار، آشکارا و صراحتاً در برابر لایحه ی «قصاص»  مخالفت می کند، و مردم را به راهپیمایی علیه قانون قصاص که مشترک بین همه ی فرق اسلامی است دعوت می کند، تنها به دلیل مخالفت آشکارش با این قانون دین و قرآن تبدیل می شود به مرتد و کسی چون آیت الله خمینی حکم ارتداد آن ها را صادر می کند و آن ها را با آنکه سایر عبادات را بر اساس مذهب خودشان انجام می دادند باز مرتد می داند، چون یکی از احکام قطعی دین را انکار کرده بودند نه حکمی مختص به شیعه یا یکی دیگر از مذاهب اسلامی را.

صدور حكم ارتداد از سوی آیت الله خمینی در مورد جبهه ی ملی به دليل مخالفت صريح با «قصاص» به عنوان يكی از احكام قطعی دین اسلام بود نه مذهب. حالا، اگر یک فرد، گروه، حزب و یا حکومتی که منکر و مخالف تمام احکام قطعی اسلام در امور اجرائی و حکومتی جامعه مانند امور حقوقی، اقتصادی، آموزش و پرورش، سیاسی، دادگستری و غیره باشد چه جایگاهی می تواند نزد اهل قبله داشته باشد؟! هیچ جایگاهی ندارد برای کسی که پایبند به هر کدام از فرقی باشند که خودشان را مسلمان می دانند.

این ها یک طرف قضیه هستند، طرف دیگر این است که هماهنگ با این ها ممکن است عده ای دیگر از مسلمین هم باشند که به دلایل دیگری که قبلاً عرض کردیم تأویل از فلان آیه یا اجتهاد نسبت به فلان حکم، غیر از برگشت از دین، این ها ممانعت می کردند از زکات در حالی که این ها منکر آن نبودند، تأویلات و اجتهاداتی برای خودشان داشتند. امروزه کسانی هستند که به دلایلی غیر از برگشت از دین و ارتداد ممکن است این ها با قدرت حکومتی مسلمین مخالفتهایی داشته باشند و هماهنگ با جبهه ی مرتدین علیه حکومت و قدرت مسلمین و یا سایر مسلمین که در گروه های دیگر هستند دست به اسلحه شوند و در برابر مسلمین قرار بگیرند.

به همین دلیل است که می بینیم در آثار مورخین و علمای جهان اسلام این گروه مخالف و مسلمان هم که در جبهه ی مرتدین علیه حکومت اسلامی و سایر برادران مسلمانشان وارد جنگ شده اند، این ها راهم جزو همان جبهه حساب کرده اند؛ یعنی جبهه ی مرتدین. چون، اکثریت و غلبه و رهبریت با مرتدین بود و این ها در میان آن ها گم و ناچیز بودند. به همین دلیل جنگ با هر دو دسته تحت عنوان جنگهای رده نام برده شده است.آن ها گم و ناچیز بودند.

در اینجا، اهل فن سعی کرده اند این جبهه ی آشفته را که عده ای از مسلمین مخالف هم در آن هستند و گم شده اند، این هارا به دو شیوه توضیح دهند:

• یکی اینکه اطلاق لفظ رده بر مسلمین مخالف، تنها بر وجه لغت است. یعنی از نظر لغوی به آن ها می گوییم مرتد. یعنی، این ها فقط از نظر لغوی مشمول این جبهه شده اند و از نظر شرعی مرتد از اسلام نیستند؛ مثل بخشی ازمانعین زکات و قبیله گرایان در عصر ابوبکر رضی الله عنه. اینها فقط از پرداخت زکات به حکومت اسلامی برگشته بودند؛ نه اینکه از فرض بودن چنین حکمی برگشته باشند.

این ها می گفتند ما اجازه نمی دهیم فلان قبیله بر ما حکومت کند که قریش باشد. ما می خواهیم قبیله ی خودمان بر ما حکومت کند، ما هم حاکم باشیم مثل ابوبکر رضی الله عنه و سایرین. این ها ملیت را برجسته کرده بودند. پس، این ها مرتد نبودند همان چیزی که ابوبکر قبول داشت آن ها هم قبول داشتند. اینها با اندیشه های ملی گرائی و قبلیه گرائی برای قدرت می جنگیدند نه برای ارتداد و کفر. این ها و مخصوصاً مانعین زکات چنین تأویل کرده بودند و بر اساس تأویلشان به این نتیجه رسیده بودند که نباید زکات را به مسلمین و حکومت اسلامی پرداخت کنند؛ یا می گفتند ما اجازه نمی دهیم فلان قبیله بر ما حکم کند و این حق قبیله ی ماست که خودمان بر خودمان که هیچی بر دیگران هم حکومت داشته باشیم. جانشینی رسول الله صلی الله علیه و سلم حق ماست. قبیله ی ما بیشتر است قدرتمان هم بیشتر است. همان قومیت گرائی که کفار آشکار جهانی طی چند قرن گذشته در میان مسلمین آن را زنده کرده اند و آن را ابزاری برای تفرق و ذلیلی مسلمین قرار دادند و قرار داده اند و هم اکنون هم روی آن انگشت می گذارند. این ها یک دسته از اهل فن بودند که اینگونه جبهه ی مرتدین را آنالیز می کردند و به نفع مسلمین آرای خود را صادر می کردند.

• دسته ی دیگر کلماتی چون ارتداد حکمی و ارتداد حقیقی را تولید کردند.

  ارتداد حکمی و ارتداد حقیقی یعنی ما نمی توانیم و نمی دانیم که این جبهه ی روبروی ما کدام دسته هستند؟ ما نمی توانیم این را تشخیص دهیم و نمی دانیم کدام دسته هستند. همه مرتدین حقیقی هستند یا مسلمین مخالفی هستند که در صف این ها با ما می جنگند؟ به همین دلیل، ما حکم را بر اکثریت قاطع و غالبی می دهیم که برایمان آشکار و روشن است و همه را یکی حساب می کنیم و حکماً می گوییم که همه ی این ها مرتد هستند تا زمانی که برای ما حقیقت و قصد استثناهای این ها مشخص شود.

خیلی جالب است، دقت کنید، این چیزی است که خیلی از دوستان در مورد آن اشتباه می کنند، ارتداد حکمی و ارتداد حقیقی، آن را با چیزهایی قیاس می کنند که با اصل مطلب تفاوت فاحشی دارد. پس، این ها می گویند ما همه را یکی حساب می کنیم و حکماً می گوییم که همه ی این ها مرتد هستند تا زمانی که برای ما حقیقت و قصد استثناهای این ها مشخص شود. حالا یا این استثناهای مجهول و ناشناخته، زنده به دست مسلمین می افتند و مشخص می شوند این ها واقعاً جزو مرتدین هستند؟ یا مشخص می شود این ها جزو مرتدین نیستند بلکه، مسلمانانی هستند که با ما در مواردی دچار اختلاف شده اند؛ یا زنده به دست ما نمی رسند و در جنگ کشته شده اند و حقیقت آن در قیامت معلوم می شود. پس، این ها یا زنده به دست ما می افتند و زنده با آن ها صحبت می کنیم و مشخص می شود این ها چه هستند؟ یا این که کشته می شوند و در این صورت خودشان و قیامت خودشان.

در درس چهارم عرض شد که اعطای اسلام حکمی برای کسانی است که وارد دایره ی مسلمین شده اند هرچند که ممکن است در میان آن ها منافق کافری هم وجود داشته باشد و دارودسته ی منافقین و سکولارزده ها هم وجود داشته باشند. در هر صورت، چون نمی توانیم تشخیص دهیم کدام یکی منافق کافری است که این وسط گم شده، در نتیجه به همه می گوییم مسلمان هستند. همه ی آن ها را مسلمان می نامیم. حالا، در جبهه ی کفار مرتد هم، چون نمی دانیم کدام یک از آن ها مسلمان مخالف ماست و قدرت تشخیص این ها را نداریم، در نتیجه به همه حکم ارتداد می دهیم تا زمانی که برایمان مشخص شود.

قاعده ی کلی که نزد اهل علم مورد پذیرش واقع شده این است : کسی را که از احوالش بی خبریم و نمی دانیم مسلمان است یا کافر؟ یا آدم درستی است یا مجرم؟ چنین انسانهای مجهول الحالی را جزو اکثریت حساب می کنیم. منافقین را به همین شیوه جزو اکثریت حساب کردیم تا زمانی که برایمان مشخص و آشکار شوند. آدم درستی در میان دارودسته ی دزدها را دزد حساب می کنیم تا واقعیت آن برایمان مشخص و روشن شود و به همین شیوه، مثالهای زیادی را می توان زد.

به خاطر بیاوریم که ابراهیم علیه السلام به ساره خانم علیها السلام فرمود: يَاسَارَةُ! لَيْسَ عَلَى وَجْهِ الأَرْضِ مُؤْمِنٌ غَيْرِي وَغَيْرَكِ، ای ساره! بر روی زمین غیر از من و تو هیچ مؤمنی وجود ندارد. به این مثال دقت کنید، به این شیوه، سیدنا ابراهیم علیه السلام  تمام اهل زمین را تکفیر می کند و تنها خودش و ساره علیها السلام را مسلمان می داند. این در حالی بود که در همان زمان، سیدنا لوط علیه السلام هم زنده بوده است. الله تعالی می فرماید: «وَلَمَّا جَاءتْ رُسُلُنَا إِبْرَاهِیمَ بِالْبُشْرَى قَالُوا إِنَّا مُهْلِکُوا أَهْلِ هَذِهِ الْقَرْیَةِ إِنَّ أَهْلَهَا کَانُوا ظَالِمِینَ‏* قَالَ إِنَّ فِیهَا لُوطاً قَالُوا نَحْنُ أَعْلَمُ بِمَن فِیهَا لَنُنَجِّیَنَّهُ وَأَهْلَهُ إِلَّا امْرَأَتَهُ کَانَتْ مِنَ الْغَابِرِینَ» ‏(عنكبوت/31-32)، هنگامی که فرستادگان (فرشته) ما به پیش ابراهیم آمدند و نوید دادند و گفتند: که ما اهل این شهر را هلاک و نابود خواهیم کرد، چرا که اهل آن ستمگرند.‏ ابراهیم گفت: لوط در آن شهر است. گفتند: ما بهتر می‌دانیم که چه کسانی در آن شهر هستند. گفتند: او، خانواده و پیروانش را نجات خواهیم داد، مگر همسر او را که از جمله ماندگاران و نابود شوندگان خواهد بود.
 این آیه هم بعد از این بوده که سیدنا ابراهیم علیه السلام در میان اینهمه کافر، وجود سیدنا لوط علیه السلام و همراهانش برایش معلوم شده است. چون، قبل از آن حکم را بر اکثریت داده بود و حال سیدنا لوط علیه السلام برایش آشکار و معلوم نبوده است.

دقت کردید دوستان، ارتداد حکمی را اینگونه متوجه شوید. اول مشخص نبوده که سیدنا لوط علیه السلام در میان آن هاست حکمش مثل همه صادر می گردد و سیدنا ابراهیم علیه السلام همه را تکفیر می کند. چون، همه در ظاهر همین بودند اما، زمانی که برایش روشن می شود که سیدنا لوط علیه السلام زنده است و هست، آن زمان چنین صحبتی را مطرح می کند، و ما به همین روش آن مسلمانان را از میان مرتدین و کفار بیرون می کشیم.
در این صورت، حکم بر عموم صادر می گردد و استثنائات تا زمانی که مشخص نشده اند جزو همان اکثریت محسوب می شوند که در آن گم شدند و هنوز پیدا نشدند و آشکار نشدند، وقتی که آشکار شدند آنوقت حکم مخصوص آن ها هم صادر می شود.

دقت کنید دوستان، به عنوان مثال، کل ساکنین سرزمینهای اسلامی جزو دارالاسلام محسوب می شوند و اهل ذمه ی کافر سرزمینهای اسلامی هم جزو دارالاسلام محسوب می گردند و مشمول قواعد دارالاسلام می شوند نه دارالکفر، و در دارالکفر هم مسلمین آنجا جزو دارالکفر محسوب می شوند نه دارالاسلام، و به خاطر همین تعداد اندک مسلمان موجود در آن ها حکم دارالکفر از سرزمینهای تحت حاکمیت کفار برداشته نمی شود؛ اما زمانی که مسلمینِ سرزمینهایِ تحت حاکمیتِ کفار و دارالکفر مشخص و معلوم شدند، آنوقت این مسلمین اندک هم مشمول حکم سایر مسلمین می شوند و مثل سایر مسلمین با آن ها برخورد می شود. در این صورت، استثنائات جزو اکثریت محسوب می شوند تا زمانی که مشخص شونداین ها جزو اکثریت نیستند؛ نه اینکه اکثریت قاطع آشکار و شناخته شده جزو استثنائات مجهول و نامشخص محسوب شوند. قاعده برعکس می شود.

در این زمینه، در مسائل فقهی هم باز می بینیم که مسائلی مثل قاعده ی کلی نماز و روزه و اوقات کلی نماز و روزه طبق احوال اکثریت ساکنین زمین صادر شده است، حالا اگر شخصی در قطب شمال زندگی کرد چه؟ در این مناطق تقریبا 6 ماه به صورت روز است و 6 ماه به صورت شب.

پس، مشخص شد که در زمان صدور حکم، استثنائات و موارد نادر درنظر گرفته نمی شوند و حکم بر اکثریت قاطعی صادر می شود که شناخته شده، آشکار و معروف هستند و به چنین حکمی عمل می شود، و استثنائات و مجهول الحال هم زمانی که مشخص شدند مشمول حکم خاص خودشان می شوند.

حاطب بن ابی بلتعه رضی الله عنه مثال خوبی است. این صحابی گرامی که در درسهای قبل هم به او اشاره کردیم مرتکب کاری شد که عمر بن خطاب رضی الله عنه او را تکفیر کرد و حکم کافر را بر او اطلاق کرد و رسول الله صلی الله علیه وسلم هم معترض این حکمش نشد و نگفت که این حکمی که صادر کردی اشتباه است بلکه، تحقیقات را لازم دانست و در ضمن این تحقیقات مشخص شد که حاطب رضی الله عنه قصد ارتداد نداشته، یعنی هدفش این نبوده که مرتد شود بلکه، تأویل کرده و چنین شخصی با چنین عذرهائی با آنکه تکفیر می شود؛ اما، این ارتداد حکمی بوده و حالا که حقیقت روشن شده و مشخص شده که حقیقتاً مرتد نبوده، پس حکم ارتداد از او برداشته می شود.

این جاست که می گوییم عمر بن خطاب رضی الله عنه عجله کرده، عده ای از علما می گویند عجله کرده حکم ارتداد این شخص اشتباه بوده است. اما، وقتی قاعده ی کلی را نگاه می کنیم می بینیم که ارتداد حکمی و حکماً داده و منتظر شدیم تحقیقات نشان داد که ایشان مرتد نبوده مرتد حقیقی نیستند ایشان ارتداد حکمی بوده همان کار شایع و رایج مرتدین را انجام داده است. ارتداد حکمی و ارتداد حقیقی اینگونه مشخص می شود و ابزاری است برای نجات مسلمین.

مثل کسی که دچار قتل می شود و به جرم قتل بازداشت می شود، یعنی، پس از آنکه شخص آشکارا دچار قتل می شود و به جرم قتل هم بازداشت می شود می گویند این شخص قاتل است و باید قصاص شود، اما دلایل و مدارکی که می آورد مشخص می کند که این شخص هدف و قصد او کشتن این شخص نبوده، بلکه به صورت غیر عمد در چنین جرمی افتاده است. پس، حکم قصاص از روی او برداشته می شود و مثلاً دیه می دهد. تشخیص این مرحله هم کار متخصصین و قضات ویژه است و هر کسی نمی تواند از عهده ی آن برآید.

سؤالی که ممکن است برای خیلی ها پیش بیاید این است که، حالا ما قصد و نیت این ها را که جای آن در قلب است چگونه می توانیم بفهمیم؟ از روی قرائن و شواهد. وگرنه غیر از الله کسی نمی داند در قلب انسانها چه می گذرد و ما تنها بر اساس ظاهر، قرائن و شواهدی که می بینیم می توانیم به قصد این افراد پی ببریم، هر چند ممکن است دچار اشتباه هم شویم. یعنی، شخص مجرم با دلایلی که می آورد بتواند ما را فریب دهد اما، باز ما بر اساس ظاهر و قرائن حکم می کنیم و تنها قرائن هستند که به ما نشان میدهند شخص در قتلی که مرتکب شده به صورت عمدی بوده یا غیر عمد.

شخصی گلوله را به پای شخص دیگر شلیک کرده اما، او به خاطر همین جراحت و عفونت آن فوت کرده، و شخص دیگری مستقیماً و به عمد گلوله را به سر شخص زده و او را کشته است. هر دو می گویند ما قصدمان کشتن نبوده است. تو چگونه می فهمی کدام یک از این ها راست گفته؟ و ادعای کدام یکی درست است و ادعای کدام یکی دروغ؟ از روی شواهد و قرائن.

یا دو نفر با هم شوخی می کنند و یکی ازآن ها دیگری رادر آب هل می دهد و در آب خفه می شود و می میرد، یکی دیگرشخصی را در آب می اندازد و آنقدر سر او رادر آب نگه می دارد که می میرد. بعد هر دو می گویند که قصد ما کشتن این ها نبوده است. تو چگونه می توانی تشخیص دهی که کدام یکی راست می گوید و کدام یکی دروغ می گوید؟ از طریق قرائن و شواهد. 

یا چگونه رسول الله صلی الله علیه وسلم فهمید حاطب در صحبتهایش راست می گفت یا دروغ می گفت؟ راست و دروغ صحبت هایش را چگونه تشخیص داد؟ از روی قرائن و شواهد. یا چگونه می فهمید مادر، پدر، همسرتان یا خواهر، برادر و اطرافیانتان شما را دوست دارند؟ یا چگونه می فهمید که یک مسلمان از کفار سکولار برائت کرده در حالی که جای حب و بغض در قلب است؟ نمی توانیم بفهمیم که این مسلمان چگونه از کفار سکولار برائت کرده، جای حب و بغض در قلب است. تمام این موارد و موارد مشابه را که به قصد و درون انسانها برمی گردد این ها را فقط از طریق قرائن و شواهد ظاهری می توان تشخیص داد.

یا مثلاً شخصی می گوید من تو را که خواهان تطبیق قانون شریعت الله هستی دوست دارم اما در برابر با گروههای سکولار و کافر مرتد که دشمن آشکار الله و تو هستند باز اعلام ولاء می کند و آن ها را مثل سرپرست و صاحب امر نگاه می کند و آرزو می کند که یک روزی این ها بیایند و حاکم شوند. اینگونه می فهمی که این دروغ می گوید. مگر ممکن است با تو هم دوست باشد و با دشمن تو هم اعلام ولاء کند؟ آن هم دشمنی که الله گفته هر که با این ها ولاء داشته باشد مثل این هاست. با این شواهد می فهمی که این شخص به تو دروغ می گوید و ادعای دوستی اش هم دروغ است و این هم دشمنی است مثل کفار سکولار یا مثل هر کافری که با او اعلام ولاء کرده است. ما می گوییم این عمل این شخص با ادعایی که کرده جور در نمی آید و دروغ می گوید.غیر ممکن است که هم شیطان را به عنوان سرپرست خودت انتخاب کنی هم الله را. هم با دوستان الله اعلام ولاء بکنی و هم با دوستان شیطان.

در اینگونه مواقع و موارد مشابه، معیار برای تشخیص قصد و نیت درست یا غلط افراد قرائن و دلایل ظاهری و آشکار است. همین دلایل و مستندات اهرمی هستند که قصد و نیت شخص را آشکار و علنی می کنند.

ما تمام منافقین و سکولارزده هائی که در درس قبلی به آن ها اشاره کردیم را جزو مسلمین می دانیم، این ها به هر دلیلی مسافتی را با مسلمین به جلو آمده اند، حالا که اینهمه مسافت به جلو آمده اند دوباره آشکارا برمی گردند و در صف کفار آشکار و مرتد می شوند، ما به همه ی این ها حکم ارتداد می دهیم و می گوییم حکماً مرتد هستند، اما اگر باز عده ای از مسلمین بدون تغییر، بدون این که عقیده ی آن ها تغییری پیدا کرده باشد فریب این ها را خورده باشند و در صف این ها قرار گرفته باشند چه؟ در اینجا اولین دری که برای بازگشت این افراد باز می شود درِ توبه است.

قبلاً عرض کردیم که کفار هرگز ایمان نمی آورند،«إنَّ الذّینَ کَفَرُوا سَوَاءٌ عَلَیهِم ام لَم تُنذِرهُم لَایُؤمِنُون»اما، مریدانشان ایمان می آورند. به همین دلیل، تمام اسبابها را فراهم می کنیم که این مرتدینی که حکم ارتداد حکمی آن ها را صادر کردیم آن ها را دوباره به اسلام برگردانیم و آن ها را به توبه تشویق کنیم، و یا اگر مسلمانی به دلایلی با زبان یا عملاً در جبهه ی کفار قرار گرفته باشد، باز هم باید مثل حاطب رضی الله عنه، با در نظر گرفتن سوابق آن ها در اسلام و دلایلی که می آورند، به قصد و نیت و هدف آن ها از این عملشان پی ببریم، و راه را برای برگشتشان به اسلام باز و هموار کنیم نه اینکه تمام راهها را بر رویشان ببندیم.

در این زمینه، ما همچون زمان رحلت رسول الله صلی الله علیه وسلم شاهد قبایل، گروهها و احزابی هستیم که بر اثر تأویل غلط مثل حاطب رضی الله عنه یا به دلیل مخالفت با بعضی از سیاستهای ما ممکن است در جبهه ای قرار بگیرند که جبهه ی کفار و مرتدین می باشد. برای مسلمین مخلص اکثراً این اتفاق به صورت ناخواسته صورت می گیرد، مثلاً بعضی اوقات کفار آشکار به همراه مرتدین با ما درحال جنگ هستند و حالا ممکن است یک گروه و جماعتی هم با همین کفار و دشمنان محارب قراردادهایی مبنی بر عدم جنگ ببندند، یا نبندند و کاری به کارشان نداشته باشند و بعد بدون هماهنگی با این کفار آشکار اشغالگر خارجی و مرتدین محلی، او هم در جای دیگری علیه ما وارد جنگ شود. در این صورت، این حزب و گروه مسلمان، ناخواسته در جبهه ی کفار و مرتدین علیه مسلمین وارد جنگ شده و به همراه مرتدین جبهه ی واحدی را تشکیل دادند و مشمول حکم ارتداد حکمی می شوند تا زمانی که ما تشخیص ندهیم این ها چه چیزی هستند و چه می خواهند.

دسته ای از مسلمین هستند که در همه چیز مثل شما هستند، اما از روی جهالت، تأویل غلط و تحت تبلیغات دشمنان، شما را خوارج، مرتد، مزدور، دشمن دین، دشمن مردم، بچه کش، جنایتکار و غیره می دانند، خوب تو که میدانی اینگونه نیستی و به تو تهمت زده اند، پس او را بیاور و به او بفهمان که نیستی و عذرهایش را قبول کن. یا از روی جهالت و تبلیغات ظالمین خیال می کند اگر تو به قدرت برسی زنان مسلمین را کنیز می گیری و همه ی مسلمین را کافر می دانی و این شخص به خاطر دفاع از ناموسش و دفاع از مسلمین باتو می جنگد. خوب، او را بیاور و به او بفهمان که این یک دروغ است و عذرهایش را قبول کن. در تمام این موارد و موارد مشابه او به خاطر الله، اعتقاد به الله و قانون شریعت الله خودش را در معرض کشته شدن و جنگ قرار می دهد. خوب، او را نجات بده و عذرهایش را قبول کن. این برادرت، مدتی پیشِ انسانهایِ کج فهم و ظالم اسیر بوده و مریض شده، حالا به دست تو افتاده، این یک نعمت است. پس، او را درمان کن و نجاتش بده و توبه اش را قبول کن.

الله تعالی به مؤمنین امر می کند که: «یا اَیهَا الذینَ آمَنُوا تُوبَوا اِلَی اللّهِ تَوْبَةً نصوحاً»(تحریم/8)، ای مؤمنان به درگاه خدا برگردید وتوبه ای خالصانه کنید. «وَ مَنْ لَمْ يَتُبْ فَأُولئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ»(تحریم/9)، کسانی که به درگاه خداوند توبه نکنند از ظالمان وستمکاران هستند.

حالا، این شخص به واسطه ی آگاهی که تو به او دادی و چیزهائی که از تو دیده متوجه جهل، اشتباه، خطا و تأویل نادرست خود شده، و متوجه شده که به خودش، به تو و به همه ظلم کرده و اقدام به توبه می کند و از صف ظالمین بیرون می آید.«وَمَن یَعْمَلْ سُوءًا أَوْ یَظْلِمْ نَفْسَهُ ثُمَّ یَسْتَغْفِرِ اللّهَ یَجِدِ اللّهَ غَفُورًا رَّحِیمًا» (نساء/110)، هر کس کار بدى کند یا بر خویشتن ستم ورزد سپس از الله مغفرت بخواهد، الله را آمرزنده‌ ای خواهد یافت که رحم می کند.

رسول الله صلی الله علیه وسلم هم در مورد شخص توبه کننده می فرماید: «التائِبُ مِنَالذَّنب كَمَن لَاذَنبَ لَه»،توبه کننده از گناه همانند کسی است که هیچ گناهی ندارد. الله تعالی در مورد چنین اشخاصی می فرماید: «إِنَّ اللّهَ یُحِبُّ التَّوَّابِینَ وَیُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِینَ» (بقره/222)، الله توبه کاران و پاکیزگان را دوست مى دارد. او توبه کرده و خود را از کفریات، شرکیات، جهل و تأویلات غلط پاک کرده الله می گوید: «إِنَّ اللّهَ یُحِبُّ التَّوَّابِینَ وَیُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِینَ»، الله توبه کاران و پاکیزگان را دوست دارد. به همان شیوه ای که می فرماید: «إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الَّذِينَ يُقاتِلُونَ فِي سَبِيلِهِ صَفًّا كَأَنَّهُمْ بُنْيانٌ مَرْصُوصٌ»(صف/4)، همانا خداوند كسانى را دوست دارد كه در راه او متحداً قتال می كنند، چنان با هم متحد هستند انگار گويى بناى بسيار مستحكم سُربى هستند. پس، الله همچنان که مجاهدین و مقاتلین را دوست دارد توابین را هم دوست دارد.

خوب، تو از کجا می دانی که این مسلمان فریب خورده، جاهل و خطاکاری که فریب ظالمین را خورده و حالا که حقیقت را به واسطه ی تو و از کانال تو فهمیده و توبه کرده گناهانش بخشیده نشده اند؟ و از کجا می دانی که از کسانی نیست که الله دوستشان دارد؟ تو هرگز نمی دانی. پس به داد برادر مسلمانت برس، و احکام توابین را در مورد او پیاده کن، و او را درمان کن، و او را به همان صف واحدی دعوت کن که الله دوستشان دارد «إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الَّذِينَ يُقاتِلُونَ فِي سَبِيلِهِ صَفًّا كَأَنَّهُمْ بُنْيانٌ مَرْصُوصٌ»، و مطمئن باش الله کسانی را که با دوستانش وارد جنگ شوند و یا آن ها را به قتل برسانند دوست ندارد؛ بلکه، الله با آن ها اعلان جنگ هم می کند: «إِنَّ اللهَ تَعَالَى قَالَ: مَنْ عَادَى لِي وَلِيًّا فَقَدْ آذَنْتُهُ بِالْحَرْبِ، وَمَا تَقَرَّبَ إِلَيَّ عَبْدِي بِشَيْءٍ أَحَبَّ إِلَيَّ مِمَّا افْتَرَضْتُهُ عَلَيْهِ، وَلاَ يَزَالُ عَبْدِي يَتَقَرَّبُ إِلَيَّ بِالنَّوَافِلِ حَتَّى أُحِبَّهُ؛ فَإِذَا أَحْبَبْتُهُ كُنْتُ سَمْعَهُ الَّذِي يَسْمَعُ بِهِ، وَبَصَرَهُ الَّذِي يُبْصِرُ بِهِ، وَيَدَهُ الَّتِي يَبْطِشُ بِهَا، وَرِجْلَهُ الَّتِي يَمْشِي بِهَا، وَلَئِنْ سَأَلَنِي لأُعْطِيَنَّهُ، وَلَئِنْ اسْتَعَاذَنِي لأُعِيذَنَّهُ»، كسی كه با يكی از دوستان من دشمنی كند من با او اعلان جنگ می كنم.مَنْ عَادَى لِي وَلِيًّا فَقَدْ آذَنْتُهُ بِالْحَرْبِ، كسی كه با يكی از دوستان من دشمنی كند من با او اعلان جنگ می كنم. و بنده ی مؤمن با هيچ چيز محبوبی نزد من بهتر از فرايض با من نزديك نمی شود، و او با انجام نوافل (عبادتهای غير واجب) به من نزديك می شود تا اين كه من او را دوست بدارم، هنگامی كه من او را دوست دارم، من گوش او می شوم كه با آن می شنود، و چشم او می شوم كه با آن می بيند، و دستش می شوم كه با آن می گيرد، و پاهايش می شوم كه با آن راه می رود، و اگر چيزی از من بخواهد به او می دهم، و اگر پناه بخواهد پناهش میدهم.

خوب، حالا یقین داری که این شخص مثل حاطب رضی الله عنه قصد ارتداد نداشته و تسلیم کل شریعت الله است اما، به دلایلی کاملاً غلط و واهی در برابر تو قرار گرفته، و یقین هم داری که الان توبه کرده و یقین هم داری که الله تعالی توابین را دوست دارد«إِنَّ اللّهَ یُحِبُّ التَّوَّابِینَ» و یقین هم داری که الله تعالی کسانی که در راهش قتال می کنند را هم دوست دارد «إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الَّذِينَ يُقاتِلُونَ فِي سَبِيلِهِ صَفًّا كَأَنَّهُمْ بُنْيانٌ مَرْصُوصٌ» و یقین هم داری که اگر با یکی از دوستان الله دشمنی کنی الله با تو اعلان جنگ می کند «مَنْ عَادَى لِي وَلِيًّا فَقَدْ آذَنْتُهُ بِالْحَرْبِ» اما، شک داری که این شخص مسلمان در مورد توبه اش راست می گوید یا دروغ؟ اما، همه می دانیم شخصی که با یقین وارد اسلام شده با شک و شبهه از آن خارج نمی شود. پس، این شخص را باید مشمول توابین، مجاهدین و محبین الله فرض کنی، نَحْسِبُهُ، وَاللَّهُ حَسِيبُهُوَلاَ نُزَكِّي عَلَى اللَّهِ أَحَدًا. خوب، حالا اگر جرأت داری با همین شک و گمانهایت با الله اعلان جنگ کن.

خیلی خطرناک است خیلی، این ها در ظاهر ناخواسته همان کار حاطِب را انجام دادند اما، در سطح بزرگتری مثل گروه، حزب، جماعت و مذهب، و باید در برخورد با آن ها نهایت دقت صورت بگیرد، و آن ها را از کارشان منصرف کرد، و اهداف و قصد آن ها را از این کارشان تشخیص داد، و آن ها را به جمع مسلمین برگرداند، و عذرهایشان را پذیرفت هر چند که دروغین هم باشد.عذرهایشان را پذیرفت هر چند که دروغین هم باشد. چون، معمولاً در اینگونه موارد فقط یک بار به خاطر یک جرم عذر کسی پذیرفته می شود و اگر شخص در اینگونه کارها دوباره مرتکب آن شد عذر او پذیرفته نمی شود.

سرگذشت ابوعزه جُمحی نمونه ی خوبی می تواند باشد. این شخص انسانی سکولار، شاعر، نيازمند و صاحب چند دختر بود. زمانی که در جنگ بدر اسیر شد به رسول الله صلی الله علیه و سلم گفت: ای رسول الله! تو می‌دانی كه من فردی نيازمند و عيال‌دار هستم و مالی هم ندارم كه پرداخت كنم بنابراين، بر من احسان كن! رسول الله صلی الله علیه و سلم عذرش را قبول کرد و از او تعهد گرفت تا دوباره عليه رسول الله صلی الله علیه و سلم موضع گيری نکند و از دشمنانش راحمايت نكند.

اما، ابوعزه به عهد خودش با رسول الله صلی الله علیه و سلم  وفا نکرد و سکولاریستهای قریش او را فريب دادند، و در جنگ احد، در حین عقب کشی لشکر به دلایلی از لشکر قریش جا ماند و دوباره اسیر مسلمین شد. اين بار هم از رسول الله صلی الله علیه و سلم خواست تا او را ببخشد، رسول الله صلی الله علیه و سلم با قاطعیت درخواست او را رد کرد و فرمود: «اكنون تو را ول نمی‌كنم كه دست به رخسارت بكشی و بگویی محمد را دو مرتبه، گول زدم».به همین دلیل، دستور داد تا گردنش را بزنند.

درست است، این شخص کافر مشرکی بود، اما همین قاعده را در مورد منافقین و سکولارزده ها هم می توان رعایت کرد، و رعایت شد، و در جرم مشخصی که شخص در ارتداد می افتاد، تنها یک بار توبه اش در همان جرم مشخص پذیرفته می شد. مسأله ی بازی یهودیان چیز دیگری است، این ها اصلاً مسلمان نشده بودند تا مرتد شوند و مشمول قاعده ی توبه گردند.

در درس مربوط به منافقین و سکولارزده ها روشن شد که منافقین هم، گاه با جنگ روانی خود در همین جبهه ی کفار آشکار علیه مسلمین قرار می گرفتند، و زمانی که مچشان را می گرفتند عذر و بهانه های دروغینی می آوردند، و عذرشان هم پذیرفته می شد. هرچند که رهبر مسلمین و رسول الله صلی الله علیه و سلم را انسان ساده و زودباور فرض می کردند که هر چه این ها بگویند او گوش می دهد و قبول می کند: وَمِنْهُمُ الَّذِينَ يُؤْذُونَ النَّبِيَّ وَيَقُولُونَ هُوأُذُنٌ. این ها اصلاً مهم نیست، مهم این بود که ظاهراً تابع حکومت اسلامی شوند، مهم این نبود که تشخیص داده شود این ها واقعاً راست می گویند یا نه؟ نه، مهم این بود که از مسلمانانی که فریب آن ها را خورده اند دفاع و محافظت شود.

عمر بن خطاب می گوید: مردم در عهد رسول الله صلی الله علیه و سلم وحی را می‌گرفتند و الآن وحی قطع شده است؛ الان من بر مبنای آنچه از شما ظاهر است با شما برخورد می‌کنم. هرکس برای ما خيری را آشکار کند به او امنيت می‌دهيم و او را نزد خودمان می‌گردانيم، در باطن او ما سهمی نداريم؛ خداوند به حساب او رسيدگی می‌کند. هرکس برای ما بدی‌ را آشکار کند به او امان نمی‌دهيم و او را تصديق نمی‌کنيم؛ هرچند بگويد: باطنش خوب است ما کاری به باطنش نداریم هرچند باطنش خوب باشد.

خوب، بعد از شرک چه شری بالاتر از تفرق می تواند برای مسلمین وجود داشته باشد که تفرق هم یکی از صفات مشرکین است؟ وَلا تَکُونُوا مِنَ الْمُشْرِکينَ * مِنَ الَّذينَ فَرَّقُوا دينَهُمْ. و بعد از ایمان چه خیری بالاتر از نجات خون یک مسلمان، وحدت، قدرت و حکومت اسلامی می تواند برای مسلمین وجود داشته باشد؟ پس، هر کسی که وحدت خودش را آشکار کند و در تقویت حکومت اسلامی، جامعه ی مسلمین و جماعت مسلمین بکوشد ما را به بهترین خیر دعوت کرده و باید بر اساس موازین شرعی دعوتش را اجابت کنیم و نگوییم تو مسلمان نیستی و دروغ میگویی:وَلاتَقُولُوا لِمَنْ أَلْقَى إِلَيْكُمُ السَّلامَ لَسْتَ مُؤْمِنًا. ما نمی خواهیم دچار همان اشتباه اسامه رضی الله عنه شویم.

در هر صورت، نگرش ما در مورد ایمان مسلمان، مثبت است و حسن ظن داریم مگر اینکه خلاف آن ثابت شود و دنبال هر بهانه و عذر شرعی و حتی شبهه ای می گردیم که شخص را معذور بدانیم و او را از ارتکاب کاری که کرده و ظاهراً جرم محسوب می شود و ممکن است خون مسلمانی ریخته شود تبرئه کنیم. ما به هر شبهه ای برای نجات شخص مسلمان چنگ می زنیم.

به همین دلیل بود که علماء می گفتند اگر 99 دلیل برای کافر بودن یک مسلمان وجود داشته باشد و تنها یک دلیل برای مسلمان بودنش وجود داشته باشد ما همان یک دلیل را می گیریم و او را از دایره ی اسلام خارج نمی کنیم. این یعنی عملی کردن قاعده ی حسن ظن به مسلمان،عذر شرعی آوردن برای مسلمان و پوشیده نگه داشتن عیوبی که شرع فرموده باید پوشیده بمانند، و تلاش جهت اصلاح و درمان بیماری مسلمین و در نظر گرفتن این واقعیت اجتماعی در مورد مسلمین که اکثراً عوام مسلمین قصد کفرگوئی و انجام عمل کفری ندارند بلکه، به دلایلی مثل همان آخرین نفری که وارد بهشت می شود در گفته ی کفری یا عمل کفری می افتند و موانع شرعی هستند که اجازه نمی دهند به ایمان آن ها صدمه ای وارد شود.

با تمام این احوال و آنچه که گفته شد و با تمام مواردی که می دانیم، جایگاه شخص مسلمان بسیار بالاتر از کعبه است و محافظت از خون مسلمان و تلاش جهت ممانعت از ریخته شدن خون مسلمان مهمتر از محافظت از کعبه و تخریب کعبه است. به همین دلیل، باید قبل از جنگ و در اثنای جنگ، و در هر فرصتی تلاش شود که این مسلمین مخالف تشخیص داده شوند و از آن ها محافظت شود، همچنان که از خواهر و برادرت محافظت می کنی.تلاش علمای بزرگوار هم که این اصطلاحات را تولید کرده اند و این اصطلاحات فقهی را به کار برده اند این بوده که از مسلمینی محافظت شود که با جهالت یا تأویل غلط یا هر دلیلی که عذر شرعی محسوب می شود در این آشوب افتاده اند و خواسته یا ناخواسته با زبان یا دست در جبهه ی مرتدین قرار گرفته اند و در جبهه ی مرتدین علیه برادران خود می جنگند.

چه کسی می تواند حکم قطعی مرتدی را به اجرا در بیاورد؟

چه کسی می تواند حکم قطعی مرتدی را به اجرا در بیاورد که سیر قضائی پیچیده ی او از فیلترها و مراحل چهارگانه گذشته و به یقین و بدون شک، ارتداد او مشخص شده و از طرف مراجع ذی صلاح حکم قطعی درمورد او صادر شده است؟

 چون اجرای حکم مرتد نوعی دفاع مشروع از قانون شریعت الله و مبارزه با جنگ روانی دشمنان و محافظت از ايمان و سلامت عقيدتی و روانی مسلمين محسوب می شود لازم می دانم با توضیحاتی در مورد دفاع مشروع به سراغ بحثمان برویم. ابتدا بفهمیم که دفاع مشروع چیست؟ دفاع چیست؟ و مشروع کدام است؟

دفاع مشروع، یعنی هر نوع دفاعی از خود یا دیگران که منطبق با قانون شریعت الله باشد. دفاع از خود مثل دفاع از جان خود، یا دفاع از فرزندان، اهل وخانواده، یا از خانه و مال خود یا مواردی از این قبیل عام که امور فطری، ذاتی و عمومی هستند که بین تمام انسانها مشترک است، و همه دفاع از این ها را حق مشروع خودشان می دانند؛ حتی بین انسان و حیوان هم مشترک است. چون اموری فطری و غریزی و وسایل و ابزاری جهت حفظ جان، حفظ حیات، ادامه ی حیات و موجودیت هستند و ریشه در ذات و طبیعت مخلوقات الله و بخصوص ریشه در ذات و طبیعت انسانها دارد و هر انسان سالمی برای حفظ جایگاه انسانی خود، چنین دفاعی را حق خودش می داند.

 این حق، از بدیهیات عقل و نشانه ی احترام به کرامت انسان است که در نظا‌م‌های حقوقی و قوانین تمام کشورهای کنونی هم به آن اشاره شده است.حتی ماده ی 51 منشور سکولاریستی ملل متحد(ملحده) هم آشکارا چنین حقی رابرای کلیه ی اعضای خود روا و مشروع می داند. این از بدیهیات عقل است. قانون شریعت الله هم از اولین پیامبر تا آخرین آن ها، ضمن تأیید آن و مهم دانستن حیثیت و کرامت ذاتی نوع بشر«وَ لَقَدْ كَرَّمْنَا بَنِي آدَمَ» به آن سمت و سو داده و آن را هدایت کرده است، و کسی که توانائی دفع خطر و تهدید را داشته باشد اما، آن را انجام ندهد همچون یک انسان نامیزان و نامتعادل مورد سرزنش قرار گرفته است.

دفاع از دیگری هم، یعنی الله تعالی وظیفه و تکلیف دفاع از آن ها را بر عهده ی ما گذاشته باشد و الله تعالی در قانون شریعتش به چنین کاری راضی باشد. مثل هر نوع دفاع از قانون شریعت الله، یا دفع هر تجاوزی که در قانون شریعت الله نامشروع باشد (یعنی گفته باشد این تجاوز نامشروع است و تو باید آن را دفع کنی)، یا هر نوع دفاع از نزدیکانمان یا کسانی که ما را مسئول دفاع از آن ها کرده اند، یا دفاع از خون، ناموس و مال سایر مسلمین، یا دفاع از مستضعفینی که درخواست کمک کردند و … .

«وَمَا لَکُمْ لاَ تُقَاتِلُونَ فِی سَبِیلِ اللّهِ وَالْمُسْتَضْعَفِینَ مِنَ الرِّجَالِ وَالنِّسَاء وَالْوِلْدَانِ الَّذِینَ یَقُولُونَ رَبَّنَا أَخْرِجْنَا مِنْ هَذِهِ الْقَرْیَةِ الظَّالِمِ أَهْلُهَا وَاجْعَل لَّنَا مِن لَّدُنکَ وَلِیّاً وَاجْعَل لَّنَا مِن لَّدُنکَ نَصِیراً» ‏(نساء/75)، چرا باید در راه خدا و (نجات) مردان و زنان و کودکان درمانده و بیچاره‌ای نجنگید که می‌گویند: پروردگارا! ما را از این شهر و دیاری که ساکنان آن ستمکارند خارج ساز، و از جانب خود سرپرست و حمایتگری برای ما پدید آور و از سوی خود یاوری برایمان قرار بده.

خوب، این ها و امثال این ها که در قانون شریعت الله تعریف و سفارش می شوند دفاع مشروع اند. در برابر، هرگونه دفاع و مقابله با آنچه الله مشروع ندانسته در قالب دفاع نامشروع جای می گیرد.  مثل دفاع از ظالمین، دفاع از دین سکولاریسم، دفاع از کفار اشغالگر خارجی، دزدها، جنایتکارها، مرتدین محلی چون کومله ها، دمکراتها، مزدوران اوجالان مسیلمه ی کذاب فعلی کُردها، هم جنس بازها، بی بندوباری جنسی، مشروب خورها، فاحشه ها و هر آنچه مخالف قانون شریعت الله باشد؛چنین دفاعی، دفاع نامشروع است. در حالی که ممکن است کفار سکولار و سایر کفار دفاع از این مفاسد را دفاع مشروع بدانند. مثلاً دفاع از قانون شریعت الله در اسلام دفاع مشروع است اما، در دین سکولاریسم دفاع از قانون شریعت الله دفاع غیر مشروع می باشد. در دین سکولاریسم دفاع از هم جنس بازها، مشروب خورها، فاحشه ها و کشتار آزادیخواهانی که مانع وحشیگری آن ها هستند دفاع مشروع است و دفاع از آزادیخواهان نزد آن ها دفاع غیر مشروع به حساب می آید.

در این صورت، دفاع مشروع و غیر مشروع نزد هر عقیده ای تعریف خاص خود را دارد و هر عقیده ای برای دفاع مشروع و غیرمشروع تعریفی را ارائه داده است. چیزهایی برایش مشروع اند و چیزهایی غیر مشروع. در کل، دفاع مشروع به معنی مشروعیت بخشیدن به تلاش انسان برای دفاع از چیزهایی است که برایش باارزش هستند. مثل: دین، جان، ناموس، آبرو، مال، خانواده و هر چیزی که الله تعالی گفته با ارزش است، سرزمینی که قانون حکومت الله در آن اجرا می شود این هم با ارزش است.

هر چه این ها و امثال این ها را تهدید کند یا در زمان حال یا قریب الوقوع خطری برایشان باشد، دفاع مشروع این اجازه را به شخص می دهد که بدون نگرانی از مجازات و پرداخت خسارت از این ها دفاع کند؛ حتی، اگر منتهی و منجر به ارتکاب صدمه و خساراتی هم به کسی شود که صدمه وارد می کند، به شرطی که این صدمه و خسارتی که در ضمن دفاع برکسی که خطر را ایجاد کرده وارد می کنیم متناسب با دفاع باشد.

 مثلاً مشروع بوده که شخص مهاجم را بکشد اما، غیر مشروع بوده که پس از دفاع ماشینش را آتش بزند. در این صورت، برای قتل مهاجم مجازات نمی شود اما، باید پاسخگوی خساراتی باشد که به ماشین و اموالش زده است. «فَمَنِ اعْتَدى عَلَیْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَیْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدى عَلَیْكُمْ وَ اتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُتَّقِینَ»به طور کلی هر که راه تعدّی و تجاوز بر شما را در پیش گرفت، بر او همانند آن، مثل همان که به شما تعدّی و تجاوز  کرده شما هم به همین شیوه به او تعدّی و تجاوز کنید

 کشتن این دشمن صائل، جبرانِ بدی با بدی است و صدمه زدن به دیگران است اما، بدی و صدمه ای است که در قانون شریعت الله قابل مجازات نیست، و الله تعالی از کانالهای مشخص و با شرایط مشخصی به انجام چنین اعمالی مشروعیت بخشیده، و شخص با توجه به قرائن، دلایل و مستندات شرعی حقی را اجراکرده و تکلیفی را در راستای عدل الهی ادا نموده است. یعنی تکلیفش را برای اجرا شدن عدل الهی ادا کرده و وظیفه ای را انجام داده است.

در اینجا، امر بسیار مهم این است که، این مشروعیت بخشی از طرف چه منبعی صادر می شود؟ از طرف الله صادر می شود یا از طرف مخلوقات مختلف؟. الله، شرع و مشروع را تعیین می کند یا بشرهای مختلف که الله چنین اجازه ای را به آن ها نداده اما،آن را انجام می دهند و می خواهنددر قانون گذاری، شرع و مشروع بودن جای الله را بگیرند؟ «أمْ لَهُمْ شُرَكَاءُ شَرَعُوا لَهُم مِّنَ الدِّينِ مَا لَمْ يَأْذَن بِهِ اللَّهُ». (الله این اجازه را نداده ) قانون شریعت این اجازه را نداده ولی این ها این کار را می کنند. باید مشخص شود که این کیست؟ حکومت اسلامی و نهادهای تحت امر آن این حقِ دفاع مشروع را به شخص می دهند و به آن مشروعیت می بخشند یا حکومتهای طاغوتی و قوانین کفری و سکولاریستی آن ها؟ یا احزاب کفری و قوانین کفری و سکولاریستی آن ها؟

چون عرض کردیم که هر دینی چیزی را مشروع می داند که ممکن است دین دیگری آن را مشروع نداند. یا حتی در دین سکولاریسم ممکن است در یک منطقه ای چیزی را مشروع بدانند و در منطقه ی دیگری چیز دیگری را مشروع بدانند و همان چیز در مناطق دیگر نامشروع باشد. مثل تغییر بعضی از قوانینی که در ایالتهای مختلف آمریکا وجود دارد خیلی از ایالت ها هستند که قوانین آن ها با هم فرق می کند. یا تغییراتی که در مذهب کمونیسم با مذهب لیبرالیسم و بورژوازی در دین سکولاریسم وجود دارد. هر کدام از این ها تعریفشان از مشروع و غیر مشروع متفاوت است؛ هر چند مشترکاتی هم با هم دارند و بخصوص در اصل دین سکولاریسم و مبارزه با دین و قانون شریعت الله باهم مشترک اند و تنها مذهبشان است که با هم متفاوت است. مشروع و غیر مشروع آن ها در مذهبشان است، سوسیالیست ها و کمونیست ها یک سری چیزها را مشروع و خوب می دانند، مذهب کاپیتالیسم و بورژواها چیز دیگری را مشروع می دانند. در بورژوازی هم به همین شیوه، شرع ها و مشروع ها با یکدیگر متفاوت هستند. سوسیالیسم هم، سوسیال دمکراسی، ناسیونال سوسیالیسم،  کمونیسم و … این ها هم تغییراتی با یکدیگر دارند.

در هر صورت، مشخص و واضح است که معیار مشروع و غیر مشروع در عقاید مختلف با هم متفاوت اند، و علاوه بر این بعضی امور هستند که دفاع از آن ها برای حکومتها مشروع می شود و ممکن است هرگونه اقدام فردی منجر به بهم خوردن نظم عمومی و ایجاد هرج و مرج شود و حالت نامشروع به خود بگیرد چه در سطح جامعه باشد، چه در روابط با سایر جوامع باشد. 

در هر صورت، شخص در دفاع مشروع، از حقی دفاع می کند که این حق در فطرت او وجود دارد و گاه غریزی است؛ و علاوه بر این، در اموری که غریزی و مشترک بین انسانها نیستند حقهایی وجود دارند که بر اساس عقاید انسانها تعریف می شوند و این حق را قانون و باورهای آن کشور، باورهای آن شخص به شخص می دهد و این شخص زمانی که از این حقش دفاع کرد تحت حمایت آن قانون قرار می گیرد. در این صورت، دفاع یکی از ابزارها و وسایل حفظ حق است. یکی از ابزارها و وسایل حفظ حق، دفاع مشروع است.

حالا، در مواردی شرایطی پیش می آید که حکومت اسلامی و رهبریت آن تحت شرایطی خاص و ویژه، زمینه هایی را فراهم می کند که گروهها حالا در قالب حلف و سندیکا باشند یا قبایل یا اشخاص به صورت انفرادی باشند، شرایطی را فراهم کرده که این ها بتوانند در موضوع یا موارد تعریف شده و مشخصی به دفاع از دین، جان، ناموس، آبرو، مال خود و نزدیکانش و دیگر افراد جامعه ی مسلمین بپردازد.

حکومت در اینگونه موارد درواقع، بخشی از قدرت خود را به این گروهها و افراد می دهد و در این موارد توزیع قدرت می کند. یا مواردی پیش بیاید که امکان یاری گرفتن از نیروهای حکومت اسلامی بدون فوت وقت امکانش نباشد و شرایطی پیش بیاید که شخص مشمول دفاع مشروع شود. یا اصلاً چنین حکومتی هم وجود نداشته باشد و شخص به حکم ضرورت «الضرورات تبيح المحظورات» بدون زیر پا گذاشتن سایر محرمات و چیزهای حرام شده مجبور به دفاع بر اساس قانون شریعت الله از دین، جان، ناموس، مال، سرزمین و دارالاسلامی شود که حکومتی اسلامی نیست که از آن دفاع کند؛ در تمام این موارد، هرگونه دفاعی حالت مشروعیت به خود می گیرد، که علاوه بر آنکه شخص از مجازات و خسارتی که به بار آورده معاف می شود بلکه در خیلی از موارد مستحق جایزه و پاداش هم می گردد. بخصوص پاداش اخروی چون یک وظیفه و تکلیف را انجام داده است.

البته، توزیع قدرت، صرفاً مربوط به حکومت اسلامی نیست. همین الان نگاه کنید در کشورهایی مثل آمریکا وقتی که به دیگران اجازه ی حمل اسلحه می دهند به آن ها آموزش داده اند که چگونه از آن استفاده کنند. در واقع، قدرتی را به شخص سپرده اند. وقتی اسلحه به او داده اند یعنی قدرت دست اوست. یعنی حکومت به او قدرتی داده و توزیع قدرت کرده است. شرایط و چهارچوب هایی را مقرر کرده که در ضمن این چهارچوب ها و دارا بودن این شرایط، فرد می تواند از آن استفاده نماید. زمانی هم که در آن شرایط و چهارچوب، از این قدرت استفاده کرد آن حکومت، او را اگر خسارتی وارد کرده بود یا جرمی را مرتکب شده یا به اصطلاح کسی را کشته و زخمی کرده بود دیگر مجازات نمی کند و از او خسارتی نمی گیرند.

مثلاً در مواردی هست که حکومت اسلامی در سرزمینهائی وجود ندارد که توزیع قدرت را انجام دهد. در این صورت، شخص به صورت خودجوش و انفرادی و بر اساس اجتهاد و تأویل خود اقدام به دفاع مشروع می کند و به تدریج به سمت جماعت، شورای جماعتها و در نهایت به قدرت حکومتی دست پیدا می کند. وقتی که به این مرحله می رسد، قدرت حکومتی را به دست می آورند، حکومت اسلامی تحت شرایطی که خودش تشخیص داده، اقدام به توزیع قدرت می کند که این توزیع قدرت هم مختص خودش می باشد. مثلاً اجرای حدود قتل، دزدی، شراب خواری، اختلاس و امثالهم و بخصوص اجرای حد ردّه که در مواردی تشخیص و قضاوت در مورد آن از همه ی حدود، پیچیده تر و نیاز به مقدمات، شروط و موانع خاص خودش است از اختیارات حکومت می باشد.

حالا، حکومت اسلامی در مواردی خاص و ویژه، زمینه سازی هایی کرده و آگاهی های لازم را به همه داده و مثل خورشید در آسمان صاف برای خاص و عام مشخص کرده که مثلاً اگر کسی را دیدید که دارد مسلحانه به فلان مدرسه حمله می کند شما اجازه دارید او را بکشید، مانع او شوید حتی اگر به قیمت کشته شدن او تمام شود؛ یا اگر سکولار کافر یا مرتد مسلحی از حزب کارگران اوجالان یا کومله ها یا دمکراتها و سایر سکولاریست های مسلح را دیدید می توانید او را بکشید، یا بگوید فعلاً ما به خاطر منافع بزرگتری کاری به این ها نداریم شما هم فعلاً کاری به کار آن ها نداشته باشید. یا بگوید اگر کسی را دیدید که قرآنی را جایی گذاشته و دارد به آن تیر اندازی می کند شما حق دارید در دفاع از دینتان او را بکشید و این حق مشروع شماست.   

در تمام این موارد و موارد مشابه، حکومت اسلامی برای اینکه مانع سوءاستفاده ی دارودسته ی منافقین، سکولارزده ها و مسلمین ضعیف الایمان شود و اجازه ندهد کسی سوءاستفاده کند و هر کس با اقدام به بهانه ی دفاع مشروع یا اجرای فلان حد خودش به یک مجرم تبدیل شود و مرتکب زیاده روی گردد، حکومت اسلامی انجام این اعمال را تابع شرایط خاصی کرده، و اگر شخص این شروط را رعایت نکند و یا نتواند با قرائن، دلایل و مستندات ظاهری و آشکار شرعی کار خودش را به روش شرعی توجیه کند و شخص نتواند مشروعیت کارش را با گذراندن مراحل پیچیده و تخصصی دادگاه اسلامی ثابت نماید، همین کارش باعث میشود به عنوان یک مجرم با او برخورد شود و باید پاسخگوی کارش باشد و مسئولیت کار خود را بپذیرد.

پس، این قدرت همین طوری و کیلویی به کسی واگذار نمی شود که جامعه را دچار بی عدالتی و هرج و مرج کند، بلکه، با شروط و ضوابطی به شخص واگذار می شود که به عنوان یک عامل بازدارنده عمل کند و از بی عدالتی و ایجاد هرج و مرج جلوگیری نماید، چه به صورت فردی یا جمعی صورت بگیرد باز هم عاملی بازدارنده در ارتکاب جرم محسوب می شود و مقدمه و ابزاری برای تأمین امنیت مادی و روانی عموم مسلمین و عموم مردم جامعه به حساب می آید اگر در همان مسیر باشد.

در جامعه ای که با شروط و ضوابطی که این قدرت را به شخص واگذار کرده اند چنین چیزی به عنوان یک عامل بازدارنده و عاملی جهت ایجاد عدالت، جلوگیری از بی عدالتی و هرج و مرج و ابزاری برای تأمین امنیت مادی و روانی عموم مردم جامعه محسوب می شود.در چنین جامعه ای همه ی افراد جامعه ارتش حکومت اسلامی و نماد قدرت حکومت اسلامی محسوب می شوند، همچنان که در صدر اسلام و در حکومت اسلامی صدر اسلام چنین چیزی را مشاهده کردیم.
به همین دلیل، زمانی که حکومت اسلامی تمام زمینه های شناخت را فراهم کرده، خیلی مهم است تمام زمینه های شناخت را فراهم کرده، و به همه در این مورد مشخص آگاهی های لازم را رسانده و نوع و ماهیتش را تعیین، روشن و تصریح کرده، (این خیلی مهم است) و به اصطلاح بر همه اقامه ی حجت نبوی کرده، حالا وقتی این کارها را انجام داده و این مقدمات را چیده که خیلی مهم هستند؛ حالا می گوید حکم من در این زمینه این است و اگر کسی با این شرایط خاص در این مورد خاص دچار جرم شد هر کسی می تواند با رعایت شروط و عدم تجاوز از حد لازم آن، حکم من را بر آن اجرا کند و خطر را از خودش و دیگران دفع نماید.

 در واقع، شخص مجری حکمی می شود که قبلاً توسط قضات متخصص در مورد مجرمین صادر شده و این شخص با پیدا شدن مجرمین چنین حکمی را به اجرا در می آورد. یعنی خودش قاضی نیست و خودش حکم را صادر نکرده، بلکه تنها مجری حکمی است که توسط مراجع ذی صلاح صادر شده، مراجعی که شایستگی صدور چنین حکمی را دارند. مثل نامه هایی که رسول الله صلی الله علیه وسلم به ثابت قدمان قبایل در دفع مرتدین نوشت و دستور اجرای حکم الله بر آن ها را صادر کرد. آن مسلمین خودشان حکم را صادر نکردند بلکه مجری حکمی بودند که رسول الله صلی الله علیه وسلم آن را صادر کرده بود.

در هر صورت، این توزیع قدرت حکومتی تنها توسط خود حکومت انجام می شود و اگر حکومت اسلامی هم نداشته باشیم( این هم نکته ای است که خیلی از دوستان نادیده می گیرند) اگر حکومت اسلامی بر اساس شورای اسلامی و معیارهای کامل اسلامی نداشته باشیم و به حکم ضرورت بدل حکومت اسلامی هم داشته باشیم، طبق قاعده ی «ما لا يُدرَكُ كُلُّه،لا يُترَكُ جُلُّه»،چیزی که همه ی آن رانمی توانیم به دست بیاوریم همان که روشن کردیم و داریم آن را ترک نمی کنیم. باز این توزیع قدرت در حیطه ی همین بدل حکومت اسلامی باقی می ماند. مثل آنچه که ما در بعضی از مناطق تحت سیطره ی حکومت طالبان قبل از حمله ی آمریکا شاهد آن بودیم در حالت اضطرار.

حالا تصور کنید، اگر چنین بدلی هم وجود نداشته باشد، باز به حکم ضرورت این توزیع قدرت به جماعت و حزب اسلامی می رسد و اگر شورای مجاهدین تشکیل شد این امتیاز از جماعتها و احزاب مختلف گرفته می شود و به شورای موحد داده می شود و زمانی که حکومت اسلامی دوباره تشکیل شد و مسلمین صاحب قدرت حکومتی شدند،حتی اگر بدل حکومت اسلامی هم باشد و مسلمین صاحب چنین قدرتی شدند کل این امتیاز، روش، چگونگی، میزان و روش توزیع این قدرت و میزان قدرتی که به قبایل، خانواده ها، سرپرست خانواده ها و کل اشخاص جامعه داده می شود باز تنها مختص حکومت اسلامی است و حکومت اسلامی می تواند اندازه، میزان و چگونگی توزیع این قدرت را تعیین کند و در صلاحیت خودش می باشد. 

در این مرحله و به صورت تدریجی، حکومت اسلامی زمینه های لازم و ضروری توزیع چنین قدرتی را ابتدا فراهم کرده، و بعد به تشخیص خودش در مواردی خاص به میزانی خاص، در مواردی ویژه به میزانی ویژه اجازه ی استفاده از قدرت حکومتی را صادر می کند و به این شیوه، بخشی مشخص، ویژه و معلوم از قدرت حکومتی خودش را باز به سبک اسلامی آن در میان اقشار مختلف جامعه توزیع و پخش می کند. برای اجرای این قدرت هم آن را به صورت مشخص و معلوم قانونی می نماید و به کار شخص شخصی که آن را انجام می دهد و این قدرت را مصرف می کند رسمیت می بخشد . چه کسی آن را توزیع کرده؟ خود حکومت، همان نهادهایی که شرعی هستند. اگر مصرف کننده هم آن را مصرف کرد حکومت به او (به کار شخص و به مصرف کننده) مشروعیت می دهد و آن را در صورت اجرای حکم و مصرف کردن این قدرت، تحت حمایت قانون و قدرت حکومتی قرار می دهد و شخص بدون ترس از مجازات یا جبران خسارت و به عنوان یک وظیفه اقدام به دفاع مشروع و اجرای حد می کند. قدرتی را که توزیع شده به همان اندازه ای که به او داده اند مصرف می کند.

شخصی نزد رسول الله صلی الله علیه وسلم آمد و گفت:يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَرَأَيْتَ إِنْ جَاءَ رَجُلٌ يُرِيدُ أَخْذَ مَالِي؟ قَالَ: فَلَا تُعْطِهِ مَالَكَ. قَالَ: أَرَأَيْتَ إِنْ قَاتَلَنِي؟ قَالَ: قَاتِلْهُ؟ قَالَأَرَأَيْتَ إِنْ قَتَلَنِي؟ قَالَ: فَأَنْتَ شَهِيدٌ. قَالَ: أَرَأَيْتَ إِنْ قَتَلْتُهُ؟ قَالَ: هُوَ فِي النَّارِ .نظرت چیست در مورد این که کسی آمد مالم را بگیرد؟ گفت: به او نده. گفت: اگر خواست با من بجنگد؟ گفت: تو هم با او بجنگ. گفت: اگر او مرا کشت؟ گفت: تو شهیدی فَأَنْتَ شَهِيدٌ. گفت: اگر من او را کشتم؟ گفت: او در آتش است.

به دنبال چنین توضیحات متعدد،و روشنگریهای واضح و آشکاری می بینیم که رسول الله صلی الله علیه وسلم به عنوان یک قانون حکومتی به همه اعلام می کند که: «مَنْ قُتِلَ دُونَ مَالِهِ فَهُوَ شَهِيدٌ، وَمَنْ قُتِلَ دُونَ دِينِهِ فَهُوَ شَهِيدٌ، وَمَنْ قُتِلَ دُونَ دَمِهِ فَهُوَ شَهِيدٌ، وَمَنْ قُتِلَ دُونَ أَهْلِهِ فَهُوَ شَهِيدٌ»ویا در جای دیگری فرموده:«من قتل دون مظلمته فهو شهيد».و موارد دیگری که به همین شیوه آن ها را بیان کرده است. کسی که در راه مالش کشته شود شهید است. نگاه کن، دفاع مشروع را به تو می گوید و اجازه را به تو می دهد. وَمَنْ قُتِلَ دُونَ دِينِهِ فَهُوَ شَهِيدٌ، کسی که در راه دینش کشته شود شهید است، کسی که در راه خونی که ریخته شده قصاص بگیرد شهید است، کسی که در راه اهلش کشته شود شهید است، کسی که در راه ظلمی که به او شده کشته شود شهید است. نگاه کنید، قانونی می شود، حد و حدود تعیین می شود. و رسول الله صلی الله علیه وسلم برای شخص، بهترین مرگ را مرگی می داند که در راه حقش بوده باشد: نِعْمَ الْمِيتَةُ أَنْيَمُوتَ الرَّجُلُ دُونَ حَقِّهِ. بهترین مرگ، مرگی است که شخص در راه حقش مرده و کشته شده باشد. این بهترین نوع مرگ است در راه دینش باشد، در راه مالش باشد، در راه هر چیز دیگری باشد، برای حقش باشد. حق کدام است؟ حق، همان است که الله تعالی تعیین کرده .

تا اینجا، بحثِ کلی و فضای کلی بحثِ ما در مورد دفاع مشروع در برابر مجرمها و دشمنان صائلی است که ممکن است مسلمان باشند یا غیر مسلمان، قوم وخویش نزدیک شما یا هم مذهب و هم زبان شما باشند یا از قوم و نژاد و مذهب دیگری باشند فرقی نمی کند. شاید کسی بگوید مَنْ قُتِلَ دُونَ مَالِهِ ممکن است کسی که به مال شما تجاوز می کند قوم و خویش شما باشد، پسر عموی شما باشد یا کس دیگری باشد، یا کسی که در مورد خون شما گفته وَمَنْ قُتِلَ دُونَ دَمِهِ فَهُوَ شَهِيدٌ ممکن است از قوم و خویش ها و هم مذهب های شما باشد یا نباشد، مسلمان باشد یا نباشد، مَنْ قُتِلَ دُونَ أَهْلِهِ فَهُوَ شَهِيدٌ ممکن است مذهب دیگر و فکر دیگری باشد که به سرزمین و ملت شما ظلم کند، دزدی، قتل، غارت، آدم کشی انجام دهد، به شما ظلم می کند حقی را که خدا به شما داده دارد از شما می گیرد، دارد به شما ظلم می می کند من قتل دون مظلمته فهو شهيد، دارد به شما ظلم می کند مشکلی نیست کسی که به شما ظلم می کند چه کسی باشد. مسلمان باشد یا غیر مسلمان باشد، چه کسی باشد مهم نیست. قوم و خویش شما باشد دور باشد یا نزدیک؛ در هر صورتی، کسی که در این راه کشته شود: نِعْمَ الْمِيتَةُ أَنْيَمُوتَ الرَّجُلُ دُونَ حَقِّهِ، بهترین مرگ را داشته است، اینجا دشمن صائل است. اشتباهی که خیلی از دوستان ما اینجا مرتکب می شوند این است که خیال می کنند هر کسی برای مال، اهل و چنین چیزهائی با آنها وارد جنگ شد حتماً کافر است. اینگونه نیست. تو می توانی با او بجنگی به جرم ظلمی که به تو کرده، به جرم حقی که از تو گرفته این حق مشکلی نیست که چه چیزی باشد. حقی است که الله به تو داده او دارد از تو می گیرد. دیگر وقتی اینگونه هست قرار نیست که حتماً کافر باشد، مسلمانی است از مذهب دیگر، تأویل دیگر و روش دیگری است که به شما ظلمی را روا دانسته و شما هم با او می جنگید. دیگر بیشتر از این شما هم دچار ظلم نشوید.

در این صورت، قانون شریعت الله و حکومت اسلامی این حق ذاتی و مشروع را به شخص مسلمان داده که زمانی شخصی قصد تعرض به ناموس يا مال شما را دارد و قدرت حكومتی هم وجود ندارد كه اين بلا را از شما دور كند، شما به حكم ضرورت و بر اساس شروطی خاص، مجری قدرت حکومتی می شوید و متناسب و به اندازه ی تهاجمی که به شما شده واكنشهايی را از خودتان نشان مي دهید، همان قدرتی که به شما توزیع شده در جامعه به همان اندازه ای که به شما توزیع شده به همان اندازه آن را مصرف می کنید تا اين خطر دفع شود. این خیلی مهم است، چون ممکن است به کسی قدرت بیشتری داده شده باشد به کسی قدرت کمتری، در مواردی قدرت بیشتری؛ به همان اندازه ای که توزیع شده به همان اندازه مصرف می کند.

در اين جا شما باید از دین، ناموس، آبرو، مال و اهل خودت دفاع كنی حتی، اگر در اين راه هم كشته شوی يا مجرم و مهاجم را هم به قتل برسانی. حالا، تصور كنيد كسی که در عین آگاهی، عمداً و به میل خودش و با علمِ به عواقب جرمش به الله جل جلاله و يا رسول الله صلی الله عليه وسلم فحش بدهد، فحاشی کند و حاكمیت اسلامی هم وجود نداشته باشد كه چنين مرتدی را به دَرَك واصل كند آنوقت چه بايد كرد؟ یا اشغالگران کافر سکولار خارجی توانسته باشند مرتدین را بر خاک مسلمین حاکم کنند در این صورت، با چنین اشغالگران و مرتدینی چه باید کرد؟ وقتی که واکنش ما اینگونه است در برابر مسلمان که به حق ما تجاوز کرده و بهترین مرگ، مرگی است که در راه احقاق حق می باشد، ما در مورد کسانی که به دین ما، به الله، به رسولش که از ناموس، مال و از جان ما مهم تر است باید چه برخوردی با این مرتدین فحاش بکنیم؟ اینجاست که باید برگردیم به بحث مرتدین:

همان طور که در درس های گذشته و با فضایی که درست کردیم تا الان متوجه شدیم، مرتد شدن شکل تکامل یافته ی مجموعه ای از به ظاهر مسلمانانی است که قبلاً در دارودسته ی منافقین و سکولارزده ها تعریف شده اند که ممکن است عده ای از مسلمین ضعیف الایمان را هم با خودشان آلوده و همراه کرده باشند. همه ی این ها به نسبتهایِ مختلفِ بیماری که داشتند به اصطلاح در یک بیمارستان جمع شدند، آن دسته که خودشان را مداوا کردند توانستند با توبه، دوباره به جمع انسانهای سالم برگردند و آن دسته از آن ها که از مداوا و درمان خودداری کردند، یا به همین ترتیب در میان مسلمین می مانند؛عده ای از اینها روز به روز به بیماریشان اضافه می شود تا اینکه در نهایت دوا و دکتر برایشان فایده ای ندارد و مرتد می شوند. وقتی که دوا و دکتر برایشان فایده ای ندارد می گوییم مرتد شده اند.

مرتد شدن هم یک جرم فردی محض نیست، یک جرم اجتماعی است.روی این دقت کنید دوستان،جرم فردی محض نیست، یک جرم اجتماعی است. به همین دلیل، فرد نمی تواند شخص مرتد را جریمه کند و او را مجازات نماید، بلکه این حق نماینده و رهبر اجتماع مسلمین است. روشن شد؟ چون، جرم اجتماعی است و تو برای این اجتماع رهبری را انتخاب کرده ای و قدرت و اختیار خود را به او تحویل داده ای؛ پس، تنها رهبر اجتماع مسلمین حق مجازات این مجرم اجتماعی را دارد. شخص مسلمان فقط می تواند تا زمانی که قدرت بیشتری جهت اجرا به او داده نشده (یعنی همان قدرت توزیع نشده و به دست او نرسیده) تا زمانی که این قدرت به او داده نشده در موارد جزیی که مربوط به خودش هست واکنش نشان دهد. مثلاً از این ها برائت کند، به آن ها زن ندهد، از آن ها زن نگیرد، در قبرستان مسلمین آن ها را دفن نکند، برایشان دعای خیر نکند و سایر اموری که مربوط به حیطه ی شخصی مسلمان می شود.

پس، یک شخص مسلمان تا زمانی که حکومت اسلامی به او قدرت اجرای بیشتری نداده، حکومت اسلامی قدرت را توزیع نکرده و به دستش نرسیده، در حیطه ی شخصی خودش در برخورد با مرتدین اختیاراتش محدود است، اختیارات محدودی را دارد و می توان به صورت کلی، دایره ی فعالیت آن را در دو نکته بیان کرده و آن را در دو نکته خلاصه نمود:

• این شخص باید اعلام کند دسته ای از مرتدین که صفشان آشکار شده و دسته ای که از چهار مرحله و فیلتر اساسی و پیچیده توسط قضات متخصص عبور داده شده اند، چنین شخصی باید اعلام کند که این ها کافر، آن هم کافر مشرک و سکولار هستند و مثل کفار سکولار با آن ها برخورد کند نه مثل یک کافر اهل کتاب و شبه اهل کتاب. این اولین وظیفه ی اوست و یکی از مهم ترین وظایفش می باشد. یعنی، برای مشخص کردن صفوف و جلوگیری و ممانعت از به وجود آمدن آلودگی و سرگردانی خودش، اطرافیان و جامعه، باید مرتدین را که به این شیوه مشخص شده اند کافر بداند و مثل کفار سکولار با آن ها برخورد کند. این اولین وظیفه ی اوست.

یعنی، اولین قدم این است که شخصی را که تمام آزمایشات تخصصی نشان دادند که این شخص ایدز یا سل دارد، و تشخیص متخصصین هم این آزمایشات را تأیید می کند، و هیچ شکی در مریض بودن او وجود ندارد؛ تو هم باید چنین شخصی را مریض بدانی و او را به عنوان یک مریض به اطرافیانت معرفی کنی. این معرفی کردن خیلی مهم است.

زمانی که با رعایت تمام آزمایشات پیچیده و تخصصی، مشخص شده فلانی کافر و مرتد شده، و مرتد شدن او مثل آفتاب در وسط آسمان بی ابر برایت روشن شده، و حکم قطعی در مورد او از طرف مراجع ذی صلاح صادر شده است؛ اگر تو او را کافر و مرتد ندانی و او را مسلمان بدانی مثل این می ماند که کسی را که ایدز دارد یا سل، وبا، مالاریا، طاعون و جزام دارد را در جامعه رها کنی و مثل یک آدم سالم با او برخورد نمایی. این ظلم آشکار و خیانت آشکاری به سلامت جسمی خودت و دیگران است که کسی در آن شک ندارد. 

حالا، اگر کسی هم از طریق آزمایشگاه دقیق و پیچیده ی شریعت(قرآن و سنت) توسط متخصصین، به یقین، كافر و مرتد تشخیص داده شده باشد و شکی در مرتد بودن اونباشد و تو او را مسلمان بنامی كمترين خطر او اين است كه يكی از احكام قانون شريعت الله را انكار كرده ای و دور انداخته ای، و این جرم بزرگی است. علاوه بر آن، اين شخص و اشخاص مشابه را در توهين و زير پا گذاشتن دين و قانون الله پرروتر و جری تر کرده ای و زمينه را برای ارتدادِ بیشترِ مردم فراهم نموده ای، چرا؟ چون، به سلامت ایمانی و درونی خودت و سایر مسلمین ظلم کرده و خیانت نموده ای. تو یک شخص آلوده به ایدز و سل را در جامعه به عنوان انسان سالم معرفی کرده ای، در حالی که تمام آزمایشات نشان دادند که این شخص مریض است.

تو باید طبق لا اله و کفر به طاغوت در همان ابتدای امر او را کافر بدانی، چنین شخصی را که در این آزمایشات رد شده و گفته شده که او کافر است باید او را کافر بدانی تا اولین پله ی لا اله – الا الله رابه پیش و جلو بروی:«فَمَن یَکفُر بِالطّاغوتِ  وَ یُؤمِن بِاللهِ فَقَدِ استَمسَکَ بِالعُروَةِ الوُثقی»‌.

بله، باید این را انجام دهی آن موقع است که توانستی در مسیری که کل انبیا رفته اند حرکت کنی. ولَقَد بَعَثنَا فِی کُلِّ أمَّةٍ أنِ اعبُدُوا اللهَ وَاجتَنِبُوا الطّاغُوت، همین جاست که باید از طاغوت دوری کنی«یَکفُر بِالطّاغوتِ»به طاغوت کفر کنی، او را کافر بدانی و بعد به صراحت به این کافر بتوانی بگویی: قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ. آن ها را خطاب قرار بده: ای کافرها.

این مخاطب قرار دادن کفار به لفظ کافر هم امر است، و امری هم نیست که مختص رسول الله صلی الله علیه وسلم باشد، بلکه، امری است که هر مسلمانی باید به اندازه ی وسعت و توانایی اش آن را انجام دهد. مشخص و روشن شده تو چگونه می توانی به آفتاب بگویی آفتاب، همین طور هم روشن شده که کافر، یهودی، نصرانی و مشرکین و مجوس و صابئین و مرتد است، پس باید آنها کافر بدانی و بگویی: قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ. بعضی چیزها هستند که مسلمان می تواند آن را تشخیص دهد و الله تشخیص آن را به همه داده و اصلاً نیازی به دلیل و استدلال ندارد. مثلاً همه می دانند که یهود، نصارا، مجوس، صابئین و مشرکین یا همین سکولاریستها، کافر هستند. حالا، ممکن است کسی نداند که سکولاریستها همان مشرکین هستند و اسمشان عوض شده وگرنه ماهیت و کارکردشان یکی است، اما یقین دارد که مشرکین به همراه کفار اهل کتاب و شبه اهل کتاب، کافر هستند و این را هر مسلمانی می داند. یعنی چگونه می تواند مثلاً بین یک انسان با یک درخت فرق بگذارد و این ها را به راحتی تشخیص دهد به همین ترتیب، به راحتی می تواند بین یک مسلمان با یک کافر فرق بگذارد و یک مسلمان را از یک کافر تشخیص دهد و نیازی به دلیل، سواد، پیرو جوان، زن و مرد بودن ندارد.

 هر کسی می تواند تشحیص دهد این انسان است و این درخت؛ به همین دلیل، به انسان باید بگوید انسان و به درخت هم بگوید درخت، به کافر بگوید کافر و به مسلمان هم بگوید مسلمان. تا زمانی که اینگونه برایش روشن نشده نباید حرفی از دهانش بیرون رود. چگونه برایش روشن شده که این درخت است و این انسان. آن زمان است که باید حرف بزند.

پس، هر مسلمانی می تواند بگوید این ها کافر هستند و من آن ها را قبول ندارم:«قَدْ كانَتْ لَكُمْ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ فِي إِبْراهِيمَ وَ الَّذِينَ مَعَهُ إِذْ قالُوا لِقَوْمِهِمْ إِنَّا بُرَآؤُا مِنْكُمْ وَ مِمَّا تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ كَفَرْنا بِكُمْ وَ بَدا بَيْنَنا وَ بَيْنَكُمُ الْعَداوَةُ وَالْبَغْضاءُ أَبَداً حَتَّى تُؤْمِنُوا بِاللَّهِ وَحْدَهُ»(رفتار و کردار) ابراهیم و کسانی که همراه او بودند، الگوی خوبی برای شماست،زمانی که به قوم خود گفتند: ما از شما و از چیزهایی که به غیر از خدا می‌پرستید، بیزار و گریزانیمو شما را قبول نداریم و در حق شما بی‌اعتنائیم، و دشمنی و کینه‌توزی همیشگی میان ما و شما به وجود آمده است، شما را قبول نداریم (كَفَرْنا بِكُمْ، این خیلی مهم است، باید نسبت به آن ها کافر باشی آن ها را کافر بدانی و کفر به طاغوت یعنی همین كَفَرْنا بِكُمْ) و دشمنی و کینه‌توزی همیشگی میان ما و شما به وجود آمده است تا زمانی که به خدای یگانه ایمان می‌آورید و او را به یگانگی می‌پرستید حَتَّى تُؤْمِنُوا بِاللَّهِ وَحْدَهُ. تا زمانی که سکولاریست های مرتد و کافر به تمام آن چه که الله نازل کرده ایمان نیاورند بین ما و آن ها دشمنی و کینه‌توزی همیشگی به وجود آمده تا زمانی که به خدای یگانه ایمان می‌آورند. بَدا بَيْنَنا وَ بَيْنَكُمُ الْعَداوَةُ وَالْبَغْضاءُ أَبَداً، همیشه، حَتَّى تُؤْمِنُوا بِاللَّهِ وَحْدَهُ.

این قبول نداشتن کفار یعنی کفر به این ها؛ یعنی وقتی این ها را قبول نداشتی وکافر دانستی در واقع عقاید آن ها را هم قبول نداری. بعد از این، مسلمان باید بتواند مثلاً به آن ها بگوید: ای کافرهای یهودی، یا ای کافرهای نصرانی، یا ای کافرهای مجوس، یا ای کافرهای سکولار و صابئی. به این شیوه باید«قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ» را به زبان بیاورد.

این یک امر است برای همه ی مسلمین و مختص به باسواد و بی سواد، پیرو جوان و زن و مرد ندارد. بلکه امری است که هر مسلمانی را شامل می شود و هر مسلمانی باید آن را انجام دهد. سیدنا ابراهیم علیه السلام هم برای همه ی مسلمین در این مسأله الگو می باشد نه برای طبقه ی خاصی از مسلمین. باسواد و بی سواد ندارد برای همه در این مورد الگو است.

 همه ی مسلمین باید دشمن را دشمن بدانند و باید در برابر دشمن واکنش نشان دهند. حالا، این واکنش به اندازه ی توانایی اشخاص است. اما، در هر صورت، یک حکم است برای کسی که توانایی واکنش دارد. تو اگر نتوانستی کفر به طاغوت را به زبان بیاوری در بعضی از موارد، در دلت که می توانی؟ توانایی تو در این اندازه هست. تمام شد، یک وظیفه است. در هر صورت یک حکم است که باید انجام شود. در این صورت، می شود اطاعت از یکی از دستورات الله و به این شیوه یک وظیفه و یک عبادت می شود، چون یکی از دستورات الله را اطاعت کرده ای.

دوستان به من یک جوری نگاه می کنند، در مورد همین موضوع کمی بیشتر توضیح می دهم چون معضل بزرگی شده است. تصور کنید، اگر یک دكتر متخصص با انجام تمام آزمايشات، تشخيص داده باشد كه فلانی ايدز يا سل، وبا، مالاريا، طاعون ويا يكی ديگر از بيماری های واگير و كشنده را دارد و شما اين بيماری ها را انكار کنی، يا از اعلام  آن سرپيچی نمایی و آن را بپوشانی، در حالی که می توانی آن را اعلام کنی و آن را نپوشانی، خوب حالا چه نتيجه ای به دست می آيد؟ اولين نتيجه ی آن اين است كه دكتر متخصص را دروغگو شمرده ای و يا تشخيص او را دست كم گرفته ای، و نتيجه ی بعدی هم اين است كه، زمينه را برای ابتلا به اين بيماری واگير فراهم کرده ای و به هر اندازه كه مردم به اين بيماری واگير گرفتار می شوند تو هم گناهكار و شريك جرم می شوی. اين برای سلامت جسم و بدنِ فرد و افراد جامعه است.

حالا، الله متعال به عنوان عالم ترين و حكيم ترين ذات، می فرمايد كه فلانی به چنين بيماری خطرناك ايمانی و درونی مبتلا شده كه واگير هم هست و شما بايد برای محافظت و دفاع مشروع از ايمان خودتان و ديگران اين انسانهایِ بيچاره یِ فاسدِ تاريخ گذشته را شناسايی کنی و به دیگران هم بشناسانی، و با راستگو شمردن من، اينها را از جامعه ی خودتان جارو کنید. الله این را به عنوان عالم ترين و حكيم ترين ذات گفته است. اما، كسی بيايد و از روی علم، آگاهی، عمداً و با اختیار خودش – نعوذ بالله – بگوید من اين نسخه ای كه الله برای سلامت ايمانی و عقيدتی من و مسلمين ارسال کرده را قبول ندارم، و يا اينكه از اعلام آشكار آن سرپيچی کند در حالی که می تواند آن را اعلام کند، و آن را بپوشاند در حالی که می تواند آن را نپوشاند؛ در اين صورت، چه نتيجه ای به دست می آيد؟

اولين نتيجه ی آن اين است كه، تشخيص الله متعال را قبول نداشته و آن را دست كم گرفته و یا عملاً- نعوذ بالله- الله و رسولش صلی الله علیه وسلم را دروغگو فرض کرده، و علاوه بر این، با آنکه می داند که چنان شخصی کافر و به طاغوت تبدیل شده و باید به طاغوت کفر کند و چنین طاغوتی را کافر بداند اما، کفر به طاغوت نمی کند و این هم به قسمت اول «لا اله – الا الله» او ضربه وارد می کند. هرچند که با قبول نکردن تشخیص و حکم الله و رسولش صلی الله علیه وسلم و دروغ فرض کردن حکم الله و رسولش، عملاً به بخش دوم «لا اله – الا الله» یعنی به «الا الله» خودش باز صدمه زده است. در این صورت، چنین شخصی با همین کار، خودش هم کافر می شود و به دنبال آن، با عدم انكار اين بيماری و پوشاندن آن از مردم باعث شيوع آن بیماری می گردد.

تمام اين كارها برای محافظت از سلامت ايمان و عقيده ی فرد و جامعه است اما، شخص با انکار این حکم شریعت هم سلامت خود و هم سلامت جامعه را در معرض خطر قرار می دهد. دقت کنید، اگر یک کافر را به عنوان کافر معرفی نکنی:

• باعث می شوی که روز به روز این بیماری گسترش بیشتری پیدا کند.
•  باعث می شوی که روز به روز قوانین شریعت الله بیشتر زیر پا گذاشته شوند.
• باعث می شوی که روز به روز کفرگویی عادی تر شود.
• باعث می شوی که روز به روز دیگر کفرهای آشکار در جامعه گسترش بیشتری پیدا کنند و قبح این کفرها شکسته شود.
• باعث می شوی که کفار اهل کتاب، شبه اهل کتاب و بخصوص کفار سکولار و مرتد به راحتی در میان مردم با شعارهای فریبنده جای پا باز کنند.
•  باعث می شوی که احزاب سكولار و مرتد هم به راحتی در ميان مردم يارگيری کنند و مردم را طرفدار خود نموده و آن ها را مرتد کنند و عمر ننگینشان طولانی تر هم شود.

تمام این مصیبتها و مصیبت های دیگر، نتیجه و ثمره ی سهل انگاری و کوتاهی کسانی است که یک کافری را کافر نمی دانند و باعث آنهمه آلودگی عقیدتی و ایمانی در میان مسلمین و وارد شدن آنهمه صدمه به مسلمین می شوند.

غیر ممکن است حداقل کسانی را ندیده باشید که ممکن است نماز هم بخوانند اما، با کمترین اتفاق و عصبانیتی، آشکارا و بدون ترس به الله و رسولش صلی الله علیه و سلم، دين و هر چه مقدسات دین اسلام است فوش می دهند، و يا ممکن است انسانهای زيادی را ديده باشيد كه نماز هم مي خوانند اما، از احزاب سكولار و مرتد کومله ها، دمکراتها، پ.ک.ک ها، سایر احزاب سکولار و کافر، کفار اشغالگر سکولار جهانی و نوکران سکولار محلی آن ها علیه مسلمین حمایت و طرفداری می كنند. حتی اگر با نصف کلمه هم باشد که رسول الله صلی الله علیه و سلم می فرماید: اگر با نصف کلمه هم باشد، باز در آتش جهنم است. در این مورد خیلی ها را مشاهده کردیم.

• مورد دومی که به دایره ی فعالیت مسلمین برمی گردد این است که، (مرحله ای بالاتر و پیشرفته تر این است که) در جنگ نرم و روانی تبلیغی و زبانی این شخص بایدعلیه مرتدین به اندازه ی توانایی خودش مشارکت کند، این خیلی مهم است به اندازه ی توانایی خودش. کسی بیشتر از این از او نمی خواهد، لایُکَلِّفُ اللهُ نَفسَاً إلّا وُسعَهَا؛ به اندازه ی توانایی خودش در این جنگ نرم و روانی تبلیغی و زبانی علیه مرتدین مشارکت کند و هر زمان، دستور به برخورد فیزیکی و جنگ مسلحانه علیه آنها شد فرمان رهبریت حکومت اسلامی را به اندازه ی توانایی خود اجابت کند و در حد توانایی خود با دست یا زبان یا قلبش جهاد نماید. به همان اندازه ای که رهبریت 3 ابزار قدرت را توزیع کرده به همان اندازه قدرت را مصرف کند.

در این صورت، باز برمی گردیم به این نکته ی اساسی که مجازات کردن و تطبیق حکم مرگ بر مرتدین تنها حق حکومت اسلامی است. به عبارت دیگر، می توان گفت که وظیفه ی فرد مسلمان در امور فردی در برابر مرتدین در دایره ی جنگ نرم و روانی و مبارزه ی منفی جا می گیرد. خیلی مهم است، این اصطلاحات را خوب متوجه شوید: یکی جنگ نرم و روانی و دوم مبارزه ی منفی در این دو مورد جا می گیرد. یعنی وظیفه ی فردی مسلمین در برابر مرتدین در دایره ی جنگ نرم و روانی و مبارزه ی منفی جا می گیرد. روی این دو کلمه خیلی دقت کنید، و تمام آنچیزی که مربوط به فتوای ناشی از اجماع، قضاوت، اجرا و جنگ گرم می شود مربوط به حکومت اسلامی است.

اما، اگر رهبریت حکومت اسلامی چنین حق و قدرتی را با تعیین «شروط خاص» و تعیین و مشخص کردن «مواردی خاص» در جنگ گرم به کسی داده باشد، چنین قدرتی را به کسی داده باشد، یا حتی به تمام مسلمین داده باشد، و قدرت را اینگونه بین آن ها توزیع کرده باشد؛ در این صورت، آن شخص یا تمام مسلمین می توانند به نمایندگی از قدرت حاکمیت و به دستور رهبریت اسلامی چنین قدرتی را تنفیذ کنند و به اجرا دربیاورند و آن را مصرف کنند یا شخص در ضمن جنگ گرم به جنگ روانی علیه مرتدین هم ادامه دهد حتی، اگر در خانواده ی خودش باشد. این امر خیلی کوچکی نیست، همین جنگ نرم، جنگ تبلیغی، جنگ روانی، مبارزه ی منفی خیلی مهم است. به عنوان اولین قدم در این بخش دومِ وظیفه ی مسلمان. حتی بخش اول را هم شامل می شود. تقریباً کل آن هم هست.

نقش دعوتگران در خاموش کردن فتنه ی ارتداد در يمن در روزهای پایانی عمر رسول الله صلی الله علیه وسلم و اوایل خلافت ابوبکر قابل توجه بود.نمی توان آن را نادیده گرفت در قبایل دیگر هم همین طور بود. افرادی چون: مَران بن ذی عمير، همدانی بود و از قبیله ی همدان و عبدالله بن مالك ارحبی رضی الله عنهما با سخنان ودعوت خودشان نقش بسزايی در خاموش كردن فتنه ی ارتداد داشتند.

قبلاً اشاره کردیم که رسول الله صلی الله علیه وسلم طی نامه هایی مسلمین ثابت قدمی که باقی مانده بودند را جایی که کفار در آن حکم می کردند را به نفیر عام و جهاد همه جانبه و دفع فتنه ی مرتدین دعوت کرده بود. ابوبکر رضی الله عنه هم به تبعیت و به روش رسول الله صلی الله علیه وسلم چنین نامه هایی را به مسلمین باقی مانده در این قبایل فرستاد و دستور جهاد همه جانبه داد. حکمش را صادر کرده بود روشن، مشخص. و دستور داد هر کسی که توانایی دارد باید انجام دهد. ابوبکر رضی الله عنه حتی رهبرانی را هم تعیین کرده بود که رهبران در یمن ایرانی ها بودند که حتی عرب ها هم تحت رهبریت آن ها بودند . رسول الله صلی الله علیه وسلم به عرب ها و مسلمانان آن جا دستور داده بود که تحت فرماندهی ایرانیانی که ثابت قدم مانده بودند بتوانند فتنه ی مرتدین را از بین ببرند.در این صورت، باز به این نکته ی کلیدی و اساسی برمی گردیم که تمام حرکات مسلمین در هر امر حکومتی، نه شخصی محض، تابع فرمان رهبریت و تابع فرمان حکومت اسلامی است. چون، الله تعالی این قدرتی را از همین کانال در اختیار شما قرار داده و این کانال است که میزان این قدرت و چگونگی مصرف این قدرت و شرایط مصرف این قدرت را تعیین می کند.

 تصور کنید که در ميان مهاجرين حبشه عبدالله بن جحش مرتد و نصرانی می شود اما، كسی حكم ارتداد را بر او اجرا نمی كند. یا کسانی چون عبدالله بن ابی، او و کسانی که مثل او بودند، در مدینه مشخص بود که این ها ابتدا اظهار اسلام کردند و بعدها کافر بودنشان توسط الله مشخص شده بود، مرتد شده بودند این نوعی ارتداد است. یا تعدادی از یهودیان برای تضعیف و مبارزه با مسلمین ابتدا ايمان می آوردند و دوباره مرتد می شدند اما، باز می بينيم حكم ارتداد بر هیچ کدام از آنها اجرا نمی شود. هرچند كه حكومت اسلامی، رهبريت موحد و قاطعی هم وجود دارد. اما، در برابر می بینیم که دستور قتل عصماء دخترمروانزنی شاعر و یهودی ساکن مدینه بود را صادر می کند و یکی از مسلمین او را می کشد. به همین شیوه، دستور قتل چند مورد دیگر هم صادر می شود.

یا در جریان فتح مکه با آنکه رسول الله صلی الله علیه وسلم حکم قتل تعدادی از سکولاریستها و مرتدین را با اسم و عناوین مشخص صادر می کند، و آنها را مهدور الدم اعلام می نماید هرچند که حتی زیر پرده ی کعبه هم پیدا شوند، اما می بینیم که یکی از این مهدور الدمها به نام عبداللّه بن سعد بن ابی سُرَح که قبلاً از مهاجرین و کاتبان وحی بود اما مرتد شده و به مکه برگشته بود و آنهمه جنگ روانی علیه رسول الله صلی الله علیه وسلم و قرآن راه انداخته بود و آنهمه به تحقیر دین الله و مسلمین پرداخته بود اما، عثمان بن عفان رضی الله عنه از رسول الله صلی الله علیه وسلم برایش امان خواست و توسط رهبریت بخشیده شد. نگاه کن، می خواهد چه چیزی را به ما بگوید؟ و روایت های مشهور دیگری که وجود دارند.

می خواهد بگوید با آنكه حدود را امام يا نمايندگان رهبر حكومت اسلامی كه معمولاً دستگاه قضايی اسلامی است با طی مراحل خاص قضایی به مرحله ی اجرا در می آورند، دقت کنید، اما وضع موجود زمانی و مكانی دولت اسلامی و تشخيص رهبريت حرف اول را می زند. این خیلی مهم است. می دانیم که حدود را امام يا نمايندگان رهبر حكومت اسلامی كه معمولاً دستگاه قضايی هستند با آن مراحل خاص قضایی به اجرا در می آورند اما، وضع موجود زمانی و مكانی دولت اسلامی و تشخيص رهبريت حرف اول را می زند.

در جريان فتح مكه و بعد از عفو عمومی، رسول الله صلی الله علیه وسلم دستور قتل چهار نفر را كه به جرم ارتداد تحت تعقيب بودند صادر می کند: «اقْتُلُوهُمْ، وَإِنْ وَجَدْتُمُوهُمْ مُتَعَلِّقِينَ بِأَسْتَارِ الْكَعْبَةِ»، اين چهار نفر را بكشيد ولو كه خودشان را به پرده ی كعبه آويزان كرده باشند.

واضح است، خیلی واضح است، در اینجا فقط رسول الله صلی الله علیه وسلم و پس از او تنها رهبريتی كه از طريق شورای حل و عقد آن محل، انتخاب شده شايستگی دستور تحكيم شريعت الله را دارد. چون، او بيشتر از تك تك افراد جامعه و حتی گروهها، از طریق كانالهای مختلف با وضع موجود جامعه و فضای اطراف و فضای بين المللی آشنايی و شناخت دارد و مصالح و مفاسد را بهتر و مطمئن تر تشخيص می دهد . به چنین حالتی در اصطلاح می گویند دعوت را با بصیرت به پیش می برد.خیلی مهم است، دعوت را با بصیرت به پیش می برد.

رهبری مركزی به عنوان پايگاهی استوار، ضرورت گريز ناپذير جامعه ی اسلامی برای حرکت به جلو و اعمال قدرت قانون شریعت الله در جامعه است که یکپارچگی سیاسی مسلمین و حرکت آزادیبخشی اسلام را تضمین می کند. بله، رهبریت مركزی چنین پايگاه استوار و بزرگی را دارد و ضرورت گريزناپذير جامعه ی اسلامی است، ضرورت گريزناپذير جامعه ی اسلامی برای حرکت به جلو است، ضرورت گريزناپذير جامعه ی اسلامی برای اعمال قدرت قانون شریعت الله در جامعه است. چنین رهبریتی است که یکپارچگی سیاسی مسلمین و حرکت آزادیبخشی اسلام را تضمین می کند.

در اين صورت، اين قاعده حاكم می شود كه «أن الحدود لا يقيمها إلا الإمام أو نائبه» يعنی، حدود تنها از طرف امام يا نائب و جانشين او برپا می شوند.امام شافعی رحمه الله هم می گوید: «لا يقيم الحدود على الأحرار إلا الإمام ومن فوض إليه الإمام، لأنه لم يُقَم حدٌّ على عهد رسول الله صلى الله عليه وسلم، إلا بإذنه، ولا في أيام الخلفاء إلا بإذنهم، لأنه حق الله يفتقر إلى الاجتهاد، ولا يؤمن في استيفائه الحيف، فلم يجز بغير إذن الإمام».

حالا، اگر رهبريت تشخيص داد كه در برابر مرتد شدن کسانی چون عبدالله بن جحش، یهودیان مدینه و کفرگویی منافقین و سکولارزده هایی که منافق بودن خالص آنها توسط الله تعالی هم روشن و واضح شده بايد صبر كرد و كاری انجام نداد در اين صورت، حكم برای تك تك افراد جامعه همين است؛ اما، اگر در مرحله ای با تعیین شروطی امر به دفع و ترور توهين كنندگان و کشتن مرتدینی خاص و مشخص می شود، حكم برای تك تك مسلمين سمع و طاعه و اجرای حدود است. به همين دليل می بينيم که در بين مسلمين برای اجرای اين حدود به صورت فردی و جمعی مسابقه گذاشته می شود. در هر دو حالت، اصل، تشخيص رهبريت اسلامی جامعه است. 

در هرحال، تشخیص زمان، مکان و چگونگی اجرای حکم مرتدین بر عهده ی حکومت اسلامی و امیر مسلمین است. این همه روی آن تأکید می شود به دلیل اهمیتی است که وجود دارد، و خیلی از دوستان چنین کلماتی، چنین احکامی و چنین موقعیت هایی را نادیده می گیرند، و متأسفانه سهل انگاری می کنند و دچار اشتباهات بزرگی می شوند و صدمه های زیادی را، هم به جنبش اسلامی و هم به خودشان می زنند.

خوب است در اين زمينه به نمونه هايی اشاره کنیم كه با زمينه ای كه رهبريت جامعه ی اسلامی فراهم کرده بود، و با اختیار و قدرتی که رهبر حکومت اسلامی به آن ها داده بود مسلمین توانستند و می توانند تحت این شرایط و با رعایت شروط تعیین شده و در موارد مشخص و تعیین شده، این ها می توانند به صورت شخصی حدودی را بر بعضی از مجرمین و مرتدين اجرا  کنند، مانند:

• صاحب برده و كنيز می تواند به صورت شخصی حكم را اجرا کند. رسول الله صلی الله عليه وسلم می فرمايد: أَقِيمُواالْحُدُودَعَلَى مَامَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ. يعنی، حدود شرعی را بر بردگان و كنيزان خود اجرا کنید. و نيز فرموده است: إِذَا زَنَتْ أَمَةُ أَحَدِكُمْ فَلْيَجْلِدْهَا.الان، که چنین پدیده ای حداقل در سرزمینهای مسلمان نشین وجود ندارد هر چند که در سرزمینهای تحت حاکمیت سکولاریستها به اشکال مختلفی چون کارگران جنسی و غیره به حیات خود ادامه داده است و این پدیده به شکل وحشتناک و خیلی بدتر از قرون وسطی و قرون باستان هم به حیات خود ادامه می دهد. در هر صورت، این هم یک نمونه است که شخص می تواند حکم را اجرا کند و دین و شریعت اسلام به او اجازه داده است.
• كسی كه با مسلمين پيمان صلح و آشتی بسته، چنین کسی به رسول الله صلی الله عليه وسلم فحش می دهد یا به الله توهین می کند كشتن این مثل كشتن يك كافر جنگ طلب و محارب می شود، حکومت اسلامی چنین چیزی را اعلام کرده و آگاهی هایی را داده است. در این صورت، اقدام به كشتن او بر هر مسلمانی واجب می شود و كشتن او اشكالی ندارد. دليل اين كار هم گفته ی عبدالله بن عمر رضی الله عنهما است كه به وی گفتند: فلان راهب به رسول الله صلی الله عليه وسلم فوش داده است، او هم گفت: اگر من آن را می شنيدم او را می كشتم. سپس راهب را نزدش آوردند و عبدالله بن عمر رضی الله عنهما هم شمشيركشيد اما، راهب انكار كرد و او را رها نمود.

مثال عبدالله بن عمر رضی الله عنهما در عصر رسول الله صلی الله عليه وسلم هم زياد اتفاق افتاده است، مثل همان شخص مسلمانی كه به حكم رسول الله صلی الله عليه وسلم راضی نشد و عمر رضی الله عنه هم گردن او را زد و قرآن هم اقدام او را تأييد نمود. همچنين دختر مروان كه به رسول الله صلی الله عليه وسلم فحش داد و عمیر بن عدی او را به درك فرستاد و از طرف رسول الله صلی الله عليه وسلم به او لقب «پشتيبان الله و رسولش» داده شد.

• كشتن ساحر به دست جُندب بن كعب غامدی به همراه وليد رضی الله عنه در زمان خلافت عثمان بن عفان رضی الله عنه که ساحر را با دست خودشان کشتند.
• حفصه ام المؤمنين رضی الله عنها با دست خود يك زن ساحره را به قتل رساند.
• مرد مسلمان كوری كه همسر خود را به دليل فحش دادن به رسول الله صلی الله عليه وسلم به درك فرستاد و رسول الله صلی الله عليه وسلم هم خون آن زن را هدر رفته اعلام کرد.

تمام این موارد و موارد مشابه، جرمهای اجتماعی بودند که حکومت اسلامی با فراهم کردن زمینه های آگاهی و شناخت عموم مردم جامعه از چنین جرمهایی و با تعیین شروطی، قدرت و اجازه ی اجرا را به سایر مسلمین داده است؛ و چنانچه حکومت اسلامی این قدرت را از مسلمین بگیرد و آن را به خودش مختص کند و اجازه ندهد کسی غیر از حکومت اسلامی و نهادهای تحت حاکمیت آن بنا به مصالحی که خود حکومت اسلامی در نظر گرفته و حکومت اسلامی مجازات مرتدین را مختص به خودش کند، و بنا به مصالحی مجرمین مرتد راخودش به سزای اعمالشان برساند و این اجازه را به کس دیگری ندهد و قدرتی را که قبلاً توزیع کرده بود دوباره آن را جمع کند؛ در این صورت، هیچ کسی حق تک روی و مخالفت با دستورات رهبریت و حکومت اسلامی را ندارد. این هم یکی از همان نکات کلیدی است که خیلی از دوستان به آن توجه نمی کنند.

هم اکنون هم که سیستم و نظامهای حکومتی از گستردگی، وسعت، نظم و سازماندهی بی سابقه ای برخوردار شده اند در این زمینه باید بیشتر دقت شود که قانون اسلامی جامعه حد و حدود افراد جامعه را چگونه تعریف کرده و باید در همین حدوحدود عمل کرد. چون خروج مسلمان از این حدوحدود شرعی که حکومت اسلامی برایش تعریف کرده اگر از این خروج کند خودش به منزله ی ارتکاب جرم محسوب می شود.

این قواعد کلاً در مورد سرزمینهایی است که حکومت اسلامی و رهبر حکومت اسلامی وجود دارد اما، در سرزمینهایی که حکومت اسلامی به شکل شورایی آن و یا حتی براساس یکی از مذاهب اسلامی و حتی مرتبه ی نازل و اضطراری آنهم وجود ندارد و مسلمین از چنين دولت و رهبريتی محروم هستند، به حكم ضرورت و به نسبت توانايی و سنجيدن مصالح و مفاسد قضيه، افراد و جماعتهای شريعت گرا به صورت دايره ای اين خلأ را پر می کنند تا اینکه به تدریج از همین طریق و بخصوص از طریق وحدت، دوباره به نعمت و شکوه قدرت حکومت اسلامی دست پیدا کنند که منبع خیراتی است که هیچ ابزار دنیوی با آن قابل مقایسه نبوده و نیست.

پاسخ به سؤالات درس شناسائی مرتدین و روش برخورد با مرتدین و جبهه ی مرتدین

در مسیر که بودیم دوستان سؤالاتی را مطرح کردند که سؤال دوستان دیگر هم بوده و آن این که حالا، دلیل این همه سختگیری در مورد مرتدین چه می تواند باشد؟

به صورت مختصر می توان گفت که، این واکنش مسلمین در جلوگیری کردن از چنین گناه اجتماعی دقیقاً ثمره ی حرفها و اعمال خود شخص است، و چیز تحمیلی از مسلمین بر آن ها یا ظلم بر آن ها نیست بلکه، نتیجه ی اعمال خودشان است. البته، حکمتهای غیر قابل انکار و پیامهای واضح و آشکاری هم در اجرای این دستور الله نهفته است که نمی توان آن را انکار کرد. هم برای خود مسلمین پیامهایی در بردارد و هم برای غیر مسلمین که تصمیم می گیرند وارد و داخل اسلام شوند. از ثمرات اجرای این قانون این است که:

• از قانون شریعت الله و جایگاه آن، که در جایگاه قانون اساسی جامعه قرار گرفته، محافظت می شود و اجازه داده نمی شود که قانون اساسی جامعه ی مسلمین دست کم گرفته شود و هرج و مرج به وجود بیاید.
• جنگ روانی دشمن برای ضربه زدن و آشفتگی در امنیت ایمانی جامعه خنثی می شود؛ قبلاً در این زمینه صحبت کرده بودیم و اثر روانی مجازات مجرمین، فضای سالمی را برای عموم مسلمین فراهم می کند. امنیت ایمانی جامعه خیلی مهم است که این آشفتگی و جنگ روانی می خواهد به چنین امنیت ایمانی جامعه ضربه وارد کند و باید خنثی شود.
• سنگينی حكم ارتداد، راه تبليغ و ترویج ارتداد را می بندد، همان طوری که سنگينی حكم قتل، دزدی و غيره راه ارتكاب به اين جرايم را می بندد.
• مسلمین نشان می دهند که محافظت از ايمان و سلامت عقيدتی و روانی مسلمين برایشان از اهمیت بالایی برخوردار است و روحیه‏ى ایمانى و سلامت عقيدتی و روانی جامعه  از اهمیت بسیار بالایی برخوردار می باشد و برایشان مهم است.

زمانی که شخص تصمیم می گیرد کاری کند که در عقاید و ایمان مسلمین تزلزل، سستی، دودلی، شک و تردید به وجود بیاورد در واقع، تصمیم گرفته که پایه ی اصلی موجودیت مسلمین و پایه های نظام و حکومت اسلامی را متزلزل کند. این کار مرتدین باعث ضربه زدن و تضعیف روحیه ی ایمانی جامعه می شود و باعث قانون گریزی و ضعیف شدن اراده و ایمان مسلمین می گردد.

افراد جامعه حق دارند و این را حق خودشان می دانند که فضایِ عمومیِ جامعه، محیطی سالم و بدون تنش داخلی و آمن برایشان باشد، تا در پناه چنین امنیت و سلامتی بتوانند به پرورش خودشان، فرزندان و نسل آینده شان با خیال راحت بپردازند. حفظ روحیه ی ایمانی جامعه، اساس و پايه ی محافظت از افراد جامعه است و علاوه بر آن، قوی ترين وسیله جهت مقابله با جنگ نرم و جنگ گرم دشمنان قانون شريعت الله می باشد. پس، هم حفظ روحیه ی ایمانی جامعه و هم ابزاری برای مقابله با جنگ نرم وگرم دشمنان قانون شريعت الله می شود.

ملتی که ایمانش را از دست می دهند قبل از وارد شدن هر دشمنی به سرزمینشان شکست خورده اند. این مطالبی را که خدمتتان عرض می کنم چکیده و جوهره ی تاریخ است و واقعیت هایی است که نمی توان آن را انکار نمود. ملتی که ایمانش را از دست می دهد قبل از وارد شدن هر دشمنی به سرزمینشان شکست خورده اند؛ اما، اگر ایمانشان را از دست ندهند هرگز شکست نمی خورند و در نهایت، حتی اگر قرنها هم طول بکشد دشمن را شکست می دهند. پس، حفظ روحیه ی ایمانی جامعه و محافظت از چنین سرمایه و قدرتی حق افراد جامعه و حق نسلهای آینده است که نسل کنونی هم باید از چنین روحیه ی ایمانی محافظت کند و باید با کسانی که به چنین سرمایه و قدرتی صدمه می زنند برخورد شود. اجرای این حد و حکم باعث می شود که دشمنان در اهداف خودشان ناکام بمانند.

مارسل بوازار- استاد حقوق دانشگاه ژنو- می‌گوید: «علت سخت‌گیری اسلام درباره ی مرتد شاید بدان جهت باشد که درنظام حکومتی و سیستم اداری جوامع اسلامی، ایمان به خدا صرفاً جنبه ی اعتقادی و درون قلبی ندارد بلکه، جزء بندهای پیوستگی امت و پایه‌های حکومت اسلامی است، به طوری که با فقدان آن قوام و دوام جامعه ی اسلامی متلاشی می‌شود و مانند قتل یا فتنه و فساد است که نمی‌تواند قابل تحمل باشد».

در این صورت، بر دوست و دشمن واضح و روشن است که محافظت از ایمان و سلامت عقیدتی مسلمین، محافظتِ از منبع قدرت مسلمین، محافظتِ از حکومت اسلامی و جلوگیریِ از فروپاشی ابهت و قدرتِ دنیویِ مسلمین است. خیلی مهم است، بر دوست و دشمن روشن است. اگر از چنین ایمان و سلامت عقیدتی مسلمین محافظت شود در واقع، محافظت از منبع قدرت مسلمین است؛ در واقع، محافظت از حکومت اسلامی است؛ در واقع، محافظت از قدرتِ دنیویِ مسلمین و جلوگیریِ از فروپاشی ابهت و قدرتِ دنیویِ مسلمین است و محافظت از «أطعَمَهُم مِن جُوعٍ وَ آمَنَهُم مِن خَوفٍ» در جامعه است.

• پیامی برای غیر مسلمین دارد که قبل از ورود به دین اسلام تحقیقات لازم را داشته باشند وانتخابی کورکوانه نداشته باشند. متوجه باشند که در داخل شدن به اسلام اجباری نيست «لَا إِكْرَاهَ فِي الدِّينِ قَدْ تَبَيَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَيِّ» اما، وقتی وارد شدی بايد تابع قوانين آن شوی و نمی توانی بگویی: من هر وقت دلم خواست وارد می شوم و هر چه دلم خواست انجام می دهم و هر وقت دلم خواست خارج می شوم و هر چه دلم نخواست انجام نمی دهم، میلکی است.

نه، وقتی وارد هر حزب و حتی فن، حرفه و رشته ی ورزشی و در کل هر امر دنیوی شدی باید تابع قوانین و اصول آن شوی. اسلام هم دارای قوانین خاص خودش است که باید رعایت شوند. مجازات مرتد، غیر مسلمانان را تشویق مى‏کند که با توجه و دقت بیشترى وارد اسلام شوند.

اسلام با زور و قدرت موانعی چون حکام ظالم و علمای فاسد اهل کتاب، شبه اهل کتاب و مشرکین سکولار را برداشته، و انسانها را از اسارت این ها آزاد کرده اما، غیر از مشرکین سکولار کسی را بین پذیرش اسلام یا مرگ قرار نداده و از هرگونه تحمیل و اجبار در عقیده هم منع کرده است و با قدرت عقیدتی و استدلالی که دارد همه را به گفتگو دعوت نموده و از گفتگو هراسی ندارد و حتی حریف طلبی هم می کند که هر کسی دلیل و برهانی دارد جلو بیاید و دلایلش را بیاورد اگر راست می گویند: «قُلْ هَاتُوا بُرْهَانَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ» (بقره/111، انبياء/24، نحل/64)، بگو: اگر راست می‌گویيد دليل خودتان را بياوريد.

و بعد از آن است که به آن دسته از بندگان بشارت می دهد که با کفر به طاغوت و ایمان به الله سخنان مختلف را می‌شنوند، با کفر به طاغوت و ایمان به الله باید چنین پشتوانه ای را داشته باشند بعد سخنان مختلف را می‌شنوند و بهترین آنها را انتخاب می‌کنند:« وَالَّذِینَ اجْتَنَبُواْ الطَّغُوتَ أَن یَعْبُدُوهَا وَأَنَابُواْ إِلىَ اللَّهِ لَهُمُ الْبُشْرَى فَبَشِّرْ عِبَادِ* الَّذینَ یَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَیَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ أُولئِکَ الَّذینَ هَداهُمُ اللَّهُ وَ أُولئِکَ هُمْ أُولُوا الْأَلْبابِ» (زمر/17-18)،(دقت کنید الله تعالی می گوید:) کسانی که از عبادت طاغوت دوری می‌کنند، (ابتدا همین است خیلی از کسانی که خطیب اند و تبلیغ می کنند این مقدمه را نمی آورند که الله خودش آورده است-) کسانی که از عبادت طاغوت دوری می‌کنند و (با توبه و استغفار) به سوی خدا باز می‌گردند، ایشان را بشارت بده (به اجر و پاداش عظیم خداوندی). مژده بده به بندگانم.‏ آن کسانی که به همه ی سخنان گوش فرا می‌دهند و از نیکوترین و زیباترین آنها پیروی می‌کنند. آنان کسانی اند که خدا هدایتشان داده است و ایشان واقعاً خردمندند. الَّذینَ یَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَیَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ.‏ که به مسلمین برمی گردد، کلاً مسلمین اند، و سخنان مختلفی که در شورا و در میان خودشان مطرح می شود و بهترین آن را انتخاب می کنند.

در این صورت، در کل، الله انسان را در پذیرش دین به تحقیق آگاهانه، پرهیز از تقلید کورکورانه و بی دلیل دعوت می کند. آن ها را دعوت می کند که بدون ابهام و پیچیدگی به صورت روشن و آشکار دین اسلام را قبول کنند یا حتی اگر دلیل و برهانی برای مقابله با اسلام دارند باز روشن و شفاف آن را بیان کنند و پاسخ روشن و شفاف هم دریافت نمایند.

به همین دلیل، اسلام پيش از آن كه كسى را به عنوان پيرو بپذيرد، به او هشدار مى‏دهد چشم و گوش خودش را باز كند و درباره ی دینی كه مى‏خواهد بپذيرد و قانونی که می خواهد خودش را تابع آن کند، آزادانه فکر کرده و به عواقب کارش و تعهداتی که می دهد فکر کند؛ اگر توانست خودش را با قوانینش منطبق کند، وارد آن شود؛ و اگر می بیند نمی تواند خودش رابا قوانین آن منطبق نماید حق دارد هر چه بيش‏تر درباره‏ ی این دین تحقيق و بررسى كند. قرآن مجيد به رسول الله صلی الله علیه وسلم دستور مى‏دهد: «وَإِنْ أَحَدٌ مِّنَ الْمُشْرِکِینَ اسْتَجَارَکَ فَأَجِرْهُ حَتَّى یَسْمَعَ کَلاَمَ اللّهِ ثُمَّ أَبْلِغْهُ مَأْمَنَهُ ذَلِکَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لایَعْلَمُونَ» (توبه/6)،اگر يكى از مشركین به تو پناهنده شد به او پناه بده تا گفتار خدا را بشنود آنگاه او را به جایگاه امن برسان؛ اين به خاطر آن است كه آن‏ها مردمى نادان اند. مشرکین، انسان های نادان و جاهلی هستند، واقعیت هم همین است.

در پى همين فرمان بود که فردى به نام «صفوان» خدمت رسول الله صلی الله علیه وسلم شرفياب گرديد و از ایشان خواست اجازه بدهد دو ماه در مكه بماند تا این که درباره ی اسلام تحقيق كند شايد حقيقت و درستى آن برايش روشن گردد و مسلمان شود. رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود: من، به جاى دو ماه، چهار ماه به تو مهلت و امان مى‏دهم.

بله، الله از بنده هایش می خواهد این دستور و قانونی را که برای بندگانش فرستاده، بنده هایش باید  چشم و گوش خودشان را باز کنند و دلايل قدرتمند اين دين را دقيقاً بررسى نمایند و اجباری در وارد شدن به آن نیست: «لَا إِكْرَاهَ فِي الدِّينِ»، در داخل شدن به آن اجباری نیست. در داخل شدن به فلان خانه، مجتمع و فلان جا اجباری نیست، در آن را باز نکن و وارد آن نشو اگر رفتی باید تابع شوی. بله، با پذیرش تهدید و عواقب وخیم اخروی شخص می تواند اسلام را قبول نکند اما، هرگاه مسلمان شد ديگر نمى‏تواند از آن برگردد و باید تابع قوانین آن شود.

در این صورت، باید در وارد شدن به آن دقت کرد و متوجه شد که این دین، تشریفاتی نیست و کسی نمی تواند آن را بازیچه قرار دهد و با بازیچه قرار دادن قوانین شریعت الله و دین الله، خود الله را مورد تمسخر و توهین قرار دهد.

الله تعالی در این دنیا به تمام کفار اهل کتاب و شبه اهل کتاب این آزادی را داده که این شریعت جدید را بپذیرند یا نپذیرند و در صورت عدم پذیرش تحت شرایطی با مسلمین زندگی مسالمت آمیزی داشته باشند اما، مشرک بودن و سکولاریست بودن را در شأن انسان نمی داند و هرگز نه در دنیا و نه در قیامت آن ها را نمی بخشد. در دنیا سکولاریستها و مشرکین را بین مرگ یا پذیرش اسلام قرار می دهد و در قیامت هم بدترین عذابها رابرایشان در نظر گرفته که در درس شناسائی مشرکین و سکولاریستها به آن اشاره کردیم.

چون، اساساً الله هر چه را بخواهد می بخشد اما، شرک را نمی بخشد: «إِنَّ اللَّهَ لَا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَلِكَ لِمَنْ يَشَاءُ وَمَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدِ افْتَرَى إِثْمًا عَظِيمًا‏» (نساء/48)، بی گمان خداوند (هرگز) شرك به خود را نمی‌بخشد، ولی گناهان جز آن را از هركس كه خود بخواهد می‌بخشد. و هر كه برای خدا شريكی قائل شود، گناه بزرگی را مرتكب شده است.

در کنار این دعوت آگاهانه و انتخاب ‌گرایانه، اسلام با بیان احکام ارتداد هشدار می‌دهد که هرگاه حقانیت اسلام را به خوبی شناختید و مسلمان شدید، دیگر نمی‌توانید از آن بازگردید. این سخت‌گیری باعث می‌شود تا مردم دین را امری ساده و تشریفاتی ندانند و در پذیرش و انتخاب آن نهایت دقت را داشته باشند.

در این صورت، «مجازات ارتداد برای استفاده ی بهينه از آزادی» است، جهت ايجاد فضاى سالمی برای بهره‏ بردارى شايسته از این آزادی است نه برای از بین بردن آزادی برای کفار اهل کتاب و شبه اهل کتاب.

اجرای این حکم علاوه بر اینهمه منافعی که برای مسلمین و اشخاصی که قصد ورود به اسلام دارند در بردارد برای شخص مرتد هم خالی از مصلحت نیست. بدون شک، هر چه از عمر یک مرتد می گذرد با مفاسدی که برای جامعه به بار می آورد باعث می شود که وجودش هم از نظر روانی و هم از نظر مادی مفاسدی را برای مسلمین به بار بیاورد و حتی باعث گمراهی افراد دیگر هم شود. در این صورت، لحظه به لحظه ی عمر این بیچاره مساوی است با رنج و عذاب بیشتردر قیامت و قرار گرفتن در درکات پست تر جهنم.

روشن است که، دوام عمر چنین انسان بیچاره ای که در دورانی که ظاهری اسلامی داشته و جزو منافقین و سکولارزده ها بوده با چنان زندگی پر از اضطراب، دلهره و فسادی دست و پنجه نرم کرده و حالا هم که در فساد بدتری افتاده هم برای خودش بد است، هم برای جامعه ی مسلمین و حتی ممکن است برای غیر مسلمینی که قصد داشته باشند وارد دایره ی اسلام شوند حکم بازدارنده داشته باشد و مانعی باشد در راه اسلام آوردن دیگران. این بر مشکلات او در قیامت هم اضافه می کند.

اجرای این حکم پیامی برای تمام منافقین و سکولارزده هاست که، برایشان بهتر این است که بیماری خودشان را درمان کنند و اجازه ندهند بیماریشان اینها را به چنین سرنوشت شومی بکشاند و خودشان هم دنبال چنین سرنوشت تلخ و دردناکی نباشند. 

این توضیح را لازم دانستم چون دوستان در این زمینه شبهاتی را مطرح می کردند و سؤالاتی را به صورت مستقیم و غیر مستقیم بیان می نمودند، لازم دانستم که این توضیحات را در مورد آن ارائه کنم. خوب، میرسیم به سؤالات دوستان و خواهران و برادران محترم :

• السلام علیکم و رحمة الله، کسانی که شما آنها را خوارج می نامید در عقاید خود از افراد دیگر اخلاص بیشتری دارند، و برای عزت دین و یاری مظلومین بلند شده اند. چرا شما آنها را دعوت به وحدت نمی کنید و تا این اندازه بر آنها شدید هستید؟

احتمالاً شما دوست گرامی مطالب ما را خوانده اید و می دانید که ما کدام دسته و چه کسی را جزو خوارج می دانیم. قبلاً در این زمینه مفصل صحبت کردیم یا نوشتیم. ما به تبعیت از سیدنا علی رضی الله عنه و ابن عباس رضی الله عنه و کلاً به تبعیت از قانون شریعت الله هرگز درهای دعوت را نبسته و نمی بندیم. دعوت در هر صورت، مقدم بر جنگ بوده و هست چه طرف مقابل که جنگ را بر ما تحمیل می کند مسلمان باشد چه کافر.اگر مسلمان باشد که دعوت ارجح تر است.

اما، انسانهای نامتعادل و نامیزانی یعنی مسلمانان نامتعادل و نامیزانی که بدون گذراندن شخصِ مسلمانِ متهمِ به جرمِ ارتداد از مراحل چهارگانه و فیلترهای شرعی او را تکفیر می کنند، در حالی که این شخص آشکارا در دارودسته ی کفار آشکار قرار نگرفته، علاوه بر آن او را از فیلترها نمی گذرانند اینجا هم آشکارا در دارودسته ی کفار آشکار قرار نگرفته و همین طور خودسرانه و مثل انسانهای مست او را تکفیر می کنند، چنین غلات تکفیری تا به حال در طول تاریخ اسلام، نه دین الله را عزت داده اند و نه از مظلومی از بندگان الله دفاع کرده اند. این شما و این تاریخ گذشته و حال آن ها.

اگر توانستید یک نمونه بیاورید به همه ی ما کمک کردید و جزاک الله خیراً، اما نیست. مشکل اساسی هم این است که برداشت خودشان را مطلق و مثل وحی می دانند و کوچکترین شکی در این اجتهاد، برداشت و تأویل خودشان ندارند. برای همین، هرگز حاضر نمی شوند که در شورا شرکت کنند و تابع رأی شورای مسلمین و اجماع مسلمین شوند و اگر هم شرکت کردند و شرکت کنند موقتی است و زود انشعاب پیدا می کنند. چیزی که ما به کرات دیده ایم.

این ها خودشان و رأی خودشان و اجتهاد خودشان و تأویلات خودشان را عین حق و صواب می دانند و اطمینان کاملی به آن دارند و غیر خودشان را عین باطل می دانند. تصور کنید، زمانی که ابوایوب انصاری رضی الله عنه یکی از آنان را از آتش جهنم می ترساند، می گوید: ای برادر از آتش جهنم بترس. این برادر مسلمانِ نامیزانِ ما در جواب این صحابی گرامی می گوید: «خواهی دانست کدام‌ یک از ما به آن شایسته ‌تریم!». یعنی، کدام یک از ما به آتش جهنم شایسته‌ تریم. یعنی، شک نداشتند که این صحابی و امثال او چون علی بن ابی طالب رضی الله عنه در جهنم هستند و خودشان را بهشتی می دانستند. در حالی که در میان خودشان حتی یک صحابی هم نبود. اما، باز اهل اسلام و مسلمین آن ها را از خودشان می دانستند، ما هم آن ها را از خودمان می دانیم هر چند که آن ها ما را از خودشان نمی دانند.

ابوامامه رضی الله عنه زمانی که جسدهای کشته شده ی آن ها را دید گریه اش گرفت و اشک از چشمانش سرازیر شد، از او پرسیدند چرا گریه می کنی؟ گفت:«از روی دلسوزی برای آنان؛ چون آنان از اهل اسلام بودند». نگاه کن، این موضع ما در برابر آن هاست حتی، بعد از مرگ آن ها، چیزی که خیلی از برادران ما آن را فراموش کرده اند که چگونه با آن ها برخورد کنند. چه در زمان حیاتشان و چه بعد از مرگشان. طوری با این ها برخورد می کنند انگار با کسی در حد یهود، سکولاریستها، نصارا و سایر کفار آشکار طرف هستند و با همان کینه و نفرت به آن ها نگاه می کنند و با آن ها صحبت می نمایند و حتی با آن ها می جنگند. نه، این ها در هر صورتی برادران ما هستند آرزوی ما این است که این برادرانمان اصلاح شوند و به مسیر صحیح و درست شریعت الله برگردند.

• السلام علیکم، حکم مجهول الحال در دارالکفر چیست و تَحَرِی به چه معناست؟

 مجهول الحال یعنی نمی دانیم طرف مسلمان است یا کافر. حالش برای ما مجهول و نا شناخته است.حکم مجهول الحال تابع سرزمین و اکثریت است که در میان آن ها زندگی می کند مگر اینکه خلاف آن ثابت شود. یعنی یکی تابع سرزمین و دار است و دیگری تابع اکثریت است که در آن زندگی می کند مگر اینکه خلاف آن ثابت شود. ما حکم به ظاهر می کنیم و درون به ما ربطی ندارد. مثلاً برای ما روشن شده باشد که فلان کلاه مختص مسلمین است و مشخص باشد. حالا، در بین جمعیت یک میلیاردی دارالکفر چین یک نفر را این طوری دیدیم می گوییم مسلمان است، چرا؟ چون فلان علامت یا عادت مسلمین را دارد. همین شک ما باعث می شود که حکم مسلمان بودن را بر این شخص بدهیم مگر اینکه خلافش ثابت شود و اگر لازم شد تحقیقات بعدی را شروع می کنیم. مثلاً نیاز شد یا خواستیم که با او برخوردی داشته باشیم. چون، این شناخت جهت تنظیم روابط ما با دیگران است. مجهول الحال جهت تنظیم ارتباط ما با دیگران است:«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا ضَرَبْتُمْ فی سَبِيلِ اللَّهِ فَتَبَيَّنُوا وَلَا تَقُولُوا لِمَنْ أَلْقَىٰ إِلَيْكُمُ السَّلَامَ لَسْتَ مُؤْمِنًا».

حالا، تحری هم یعنی دنبال حقیقت گشتن، یعنی با تحقیق، یقین و به دور از شک و گمان دنبال پیدا کردن راه درست بودن. یعنی، دنبال حقیقت بگردی که انگار با گوش خودت می شنوی، با چشم خودت می بینی و با قلب خودت آن را درک می کنی و از کسی تقلید نمی کنی و با گوش، چشم و قلب دیگران مشغول تحقیق، پژوهش و بحث نمی شوی و به آنچه می رسی یقین و اطمینان پیدا می کنی و شک و گمانی در آن نداری.

در این صورت، آنچه به این درسمان مربوط می شود (آن را محدود می کنیم چون گسترده است) می توانیم بگوییم، تا به درجه ی یقین نرسیده ایم و به این درجه از اطمینان کامل نرسیده ایم و اطمینان کامل نداریم کسی را از اسلام خارج نمی کنیم؛ بلکه، با کوچکترین شکی از مسلمان بودن شخص دفاع می کنیم و رأی به مسلمان بودن او می دهیم.

• جریان چیست؟ شما شیعه را از رافضی جدا می کنید، چه فرقی بین اینها وجود دارد؟ اصلاً مگر می دانید رافضی یعنی چه؟ 

جریان برای کسی که با نگرش قرآنی به منابع دقت کرده باشد خیلی ساده است و به راحتی متوجه می شود که تفاوت اساسی و فاحشی بین لفظ شیعه و لفظ رافضه وجود دارد. شیعه یک جریان تاریخی است که فِرق زیادی را در خود جا داده و رافضی هم صفت است که امکان دارد در هر دین، مذهب، طبقه، حزب، حکومت و جامعه ای کسانی باشند که بتوان به آن ها گفت رافضی. این برای اهل ادب هم در قرون گذشته عادی بوده:

منتسب بر هر طویله رایضی          *          جز به دستوری نیاید رافضی

از هوس، ‌گر از طویله بگسلد         *          در طویله ی دیگران سر در کند

این نمونه شعر است و اشعاری از این قبیل زیادند. شیعه در کتب محدثین جریانی هستند که خود را پیرو علی می دانستند و تمام اختلافشان با گروههای مخالف فقط در مسائل مربوط به سیاستهای حکومتداری بود و هیچ اختلاف عقیدتی یا فقهی با دیگران نداشتند. چون، اصلاً مذاهب فقهی درست نشده بودند. برای همین، طیف وسیعی از مسلمین را در بر می گرفت که این مسلمین مخالف سیاستهای حکومتی امویان و پس از آن ها بودند و از هرگونه همکاری با این حکومتها دوری می کردند و سعی می نمودند به چنین نظامهایی نزدیک نشوند و از هر نهضتی که بتواند حکومت را به سبک اسلامی آن بر گرداند حمایت می کردند. برای همین است که اکثر بزرگان و بخصوص اهل علم  از دست حکومتها دل خوشی نداشته اند و دوری و پرهیز از آن ها را سفارش می کردند. حکومت های ظالمی که به جای حکومت شورای اسلامی نشسته بودند.

اما، این جریان شیعیان علی یکدست نبودند، دسته ای از آن ها بودند که خود ائمه ی شیعه هم دل خوشی از آن ها نداشتند و در نهج البلاغه و تقریباً تمام منابع شیعی که وجود دارد ائمه از دست این دسته ی بی وفا نالیده اند. این دسته، چون همین ائمه را در موقعیتهای حساس رها می کردند و آن ها را رد می نمودند و پشتشان را خالی می کردند به رافضی معروف شدند. یعنی، کسانی که ائمه و رهبران مسلمین را رد کردند.

این دسته تقریباً همه ی رهبران اسلام را رد کردند و کاری به رفض ابوبکر رضی الله عنه و عمر رضی الله عنه ندارد. چون، این کلمه قبل از زید بن علی رضی الله عنهما بر همین ها اطلاق می شد و سابقه ی این کلمه به قبل از زید رضی الله عنه بر می گردد. زمانی که زید رضی الله عنه به این ها می گوید شما بروید و شما رافضی هستید مثل این است که الان شما به کسی بگویید برو تو خوارج هستی یا مرجئه یا مدخلی هستی. این گروهها قبلاً هم وجود داشتند.

این روافض کلاً عقاید غلات را با خود داشتند. اکثراً صفاتشان هم همان صفات منافقین یا سکولارزده ها بود که قبلاً در درس های گذشته به آن ها اشاره کردیم. این ها وقتی عقاید غالی گرانه ی خودشان را مشخص و رو می کردند به کرات از طرف خود ائمه ی شیعه تکفیر هم شدند. این برائت ائمه و تکفیر و لعن ائمه ی شیعه از این ها، دیگر از واضحات تاریخ است و کسی نمی تواند چنین واضحاتی را انکار کند واقعیتی است که نمی توان آن را انکار نمود. کسانی چون ابوحنیفه رحمه الله، مالک و امام احمد رحمهما الله هم این ها را به نحوی تکفیر کردند و امام شافعی فقط فرقه ی خطابیه را به عنوان شاهد قبول نداشته است و از امام شافعى نيز نقل شده كه گفته: من شهادت پيروان مذاهب اسلامى جز فرقه‏ى خطّابيه را رد نمى‏كنم. خطابیه مشهور بودند.

ابن تیمیه رحمه الله هم این تمایز فاحش بین شیعه و غلات را می بیند، شیعه و روافض را می بیند و در مورد غلات قِرمِطی هم می گوید: «أن كثيرا من الناس لا يعلم باطن حال القرامطة لأنهم إنما يظهرون موالاة آل محمد صلى الله عليه وسلم ولا ريب أن كل مؤمن يجب عليه أن يواليهم وأن اظهروا شيئا من التشيع الباطل الذي يوافقهم عليه الشيعة»، بسیاری از مردم باطن حال قرامطه را نمی‌دانند برای اینکه آنان موالات آل محمد را آشکار می‌کنند و شکی نیست که بر هر مؤمنی واجب است که با آنان موالات کند و اگرچه هم، چیزی از تشیع باطل را آشکار کنند که شیعه با آن موافق هستند، يوافقهم عليه الشيعة.

در اینجا واضح است که ابن تیمیه از تشیع باطلی در برابر شیعه صحبت می کند، «التشيع الباطل الذي يوافقهم عليه الشيعة تشیع» باطلی را آشکار کنند که شیعه با آن در مواردی هم موافق هستند ما هم با موالات اهل بیت موافقیم و هر جایی و بخصوص در منهاج السنه در مورد روافض صحبت کرده منظورش غلات منتسب به تشیع بوده که در آثارش واضح است. واضح و روشن است که در مورد عقاید چه کسانی صحبت می کند و عقاید چه کسانی را نقد می کند، اما بسیاری از دوستان ما دقت کمتری نشان می دهند و دچار اشتباه می شوند و کلمات ترکیبی از شیعه، رافضی، مرتد، مشرک، یهودی، مجوس، نصرانی و غیره تولید کرده اند که همه ی ما می بینیم و می شنویم و با همان آلودگیهایی که ممکن است در همه ی فرق دیگر هم وجود داشته باشد با همان آلودگی ها به جنگ با اصل آن ها مشغول می شوند. آلودگی در فرق دیگر هم هست و قرار نیست با آلودگی آن فرق به اصل فرقه ی آن ها خودمان را مشغول کنیم.

امروزه هم کسانی که سعی دارند واژه ی کمونیستهای اسلامی، سوسیالیستهای اسلامی و سکولاریستهای اسلامی و غیره را تولید کنند سعی دارند مخلوطی از واژه ی شیعه ی 12 امامی  و واژه ی رافضی، مجوس و غیره را تولید نمایند و با عقاید غلات به شیعه ی 12 امامی حمله کنند. مثل اینکه کسی بیاید با استفاده از عبارت کمونیستهای مسلمان و باعقاید کمونیستها به عقاید اسلام حمله نماید یا کسانی که می گویند سکولاریست اسلامی هستند، کسی بیاید با عقاید سکولاریستی به اسلام حمله کند.این نهایت دشمنی، ظلم و بی انصافی و گاه می توان گفت خباثت و پستی است. 

 برگردیم به کلمه ی رافضی، امام طبری به صراحت می گوید: فرزندنش جعفر بن محمد باقر زنده بود گفتند جعفر امروز بعد از پدرش اماممان است او بعد از پدرش شایسته تر است و از زید بن علی تبعیت نمی کنیم و زید امام نیست. زید هم اسم آن ها را گذاشت الرافضة،«فسماهم زيد الرافضة».

امروزه آن ها خیال می کنند کسی که اسم آن ها را گذاشته رافضه، المغيره است زمانی که از او جدا شدند. یعنی امام طبری می گوید این ها چون از غالی مشهور مغیره بن سعید جدا شدند و مغیره هم آن ها را رافضی نامیده؛ پس، کسی که این اسم رابر روی آن ها گذاشته مغیره است. یعنی آن ها خیال می کنند چون از مغیره جدا شدند مغیره این اسم را روی آن ها گذاشته در حالی که زید این اسم را روی آن ها گذاشته بود. مغیره بن سعید يكی از خطرناك‌ترين غلات بود. این ها در عصر امام طبری چنین برداشتی داشتند

شیعیان آن زمان که دیگران به آن ها می گفتند رافضی خیال می کردند چنین اسمی را مغیره روی آن ها گذاشته است. مغیره اول خودش را نائب باقرعلیه السلام معرفی كرد و سپس باقر رحمه الله را به حد خدايی رساند و خودش را پيامبر و امام از طرف او به مردم معرفی کرد. این شخص کسانی را که از این کفریاتش توبه کردند و او را رد نمودند رافضی نامید. به آن ها گفت شما رافضی هستید و تا عصر ابن تیمیه هم آن ها خیال می کردند چون او به آن ها گفته رافضی؛ پس، خودش این کلمه را برایشان تولید کرده است. در هر صورت، همه می دانستند که رافضی یعنی کسی که امیرش را، حزبش را، گروهش را، حکومتش را تنها می گذارد و او را رد می کند حالا، فرق نمی کند این امیر خوب باشد یا بد.

البته، در تاریخ یافعی هم آمده زمانی که زید رحمه الله قیام کرد گروهی پیش اوآمده و به او گفتند: از ابوبکر رضی الله عنه و عمر رضی الله عنه اعلام برائت کن تا به تو بیعت بدهیم. گفت از آن ها برائت نمی کنم. گفتند: پس، ما هم تو را رفض می کنیم، تو را رد می کنیم. زید گفت: بروید شما رافضه هستید. اذهبوا فأنتم الرافضة.

به سخن دیگر یعنی، شما همان هایی هستید که جعفر صادق را رفض کردید و حالا منم رفض کردید. زید عموی جعفر صادق علیه السلام بود. یعنی به آن ها می گوید شما همان کسانی هستید که قبلاً آن ها را هم رفض کردید فأنتم الرافضة، شما همان رافضی ها هستید. مثل این که امروزه به کسی بگویی برو تو همان مدخلی هستی یا تو همان اخوان الشیاطین هستی یا تو همان سلفی حیض و نفاس و دستشویی هستی، تو همان سلفی مدخلی هستی یا تو فلانی هستی، یعنی سابقه اش مشخص است.

اکثر علماء این ترک و رفض اهل کوفه از زید بن علی علیه السلام را علت این نامگذاری می دانند. در حالی که، این نمی تواند با واقعیتهای تاریخی و عقیدتی روافض از نگاه زیدی ها و آنچه این عزیزان برداشت کرده اند تطبیق داشته باشد. مشخص است که در زمان امام زید علیه السلام دسته ای از اهل کوفه بودند که اسم رافضه بر آن ها اطلاق شده چون، خود زید رحمه الله هم شیعه بوده است. حالا این ها کدام دسته بودند؟ دسته ی ابوالخطاب. کدام دسته بودند کسانی که زید رحمه الله به آن ها گفت شما رافضی هستید؟ زید که خودش شیعه بود. کدام دسته بودند که به آن ها گفت رافضی؟ دسته ی ابوالخطاب بودند.

خوب، این ابوالخطاب کیست؟ ابوالخطاب یکی از منافقین و رهبران غلات بود که ابتدا از اصحاب جعفر صادق علیه السلام بود، ولی پس از چندی مهم‌ترين و خطرناکترین فرقه ی غاليه را تشكيل داد؛ یعنی به گونه‌ای كه همه ی فرقه‌های قبل و بعد از خودش را تحت الشعاع قرار داد و بسياری از غلات پس از او، تاکنون هم عقايد خودشان را از او اقتباس كرده اند. يكی از بدترين كارهايی كه ابوالخطاب به پيروی از مغيرة بن سعيد انجام داد، اين بود كه احاديثی با سند صحیح جعل می كرد و آنها را در كتب شیعه و به نام ائمه رحمهم الله جای می‌داد.خیلی خطرناک است. پاک سازی این روایتهای دروغین هنوز هم تمام نشده است.

ائمه ی شیعه، هم مغیره و هم ابوالخطاب را تکفیر کردند و حتی کسی چون جواد، یکی از ائمه ی شیعه رحمه الله می گوید: لعنت خداوند بر ابوالخطاب و اصحاب او و كسانی كه درباره ی لعن او توقف كرده و يا تردید مى كنند. نگاه کنید، این نمونه ای از واکنش های این بزرگواران در برابر این غلات و روافض تکفیری است که إن شاءالله در بحث فرق بین فِرَق، بیشتر و ریزتر در این زمینه صحبت خواهیم کرد.

در هر صورت، می دانیم که جعفر صادق علیه السلام در سال 114 جای پدرش را می گیرد و امام می شود زید بن علی علیه السلام رحمه الله هم سال ۱۲۰ قمری به نیت انقلاب علیه نظام بنی امیه وارد کوفه می شود و صفر 121 قیامش را شروع  می کند. در این صورت، از زمان امامت جعفر صادق رحمه الله تا قیام زید رحمه الله حول و حوش 6-7 سال فاصله بوده، درست است؟ در این زمان گروه ابوالخطاب بیعت چه کسی در گردنشان بوده؟ برای چه به جعفر صادق رحمه الله بیعت ندادند یا بیعت دادند و بیعت شکنی کردند و او را رفض نمودند؟ بله، این ها قبلاً جعفر صادق رحمه الله را رفض کردند و دچار جرم رافضی گری شده بودند؛ به همین دلیل است که زید هم به آن ها می گوید بروید شما همان رافضی ها هستید. مثل کسی که قبلاً سابقه ی چیزی داشته و حالا که این را به هر بهانه ای تکرار می کند به او می گویید برو بابا، تو همان فلانی هستی که بودی و سابقه اش را به او یادآوری می کنی.

همان سناریوی رفض، ترک کردن و تنها گذاشتن رهبری که اهل کوفه در زمان امام حسین و سایر ائمه آن را انجام داده بودند، دوباره در زمان زید رحمه الله هم آن را تکرار کردند. 40 هزار به او بیعت دادند اما 150-180 نفر یا500 نفر بیشتر با اونماندند. چون روایتها مختلف اند که تعدادشان چند است، نهایتش این اندازه شدند.

برای همین زمانی که زید رحمه الله تیر می خورد می گوید: «کجاست آن کسی که راجع به ابوبکر و عمر از من پرسش می‌کرد. آن ها مرا به این روز و حال کشاندند». دوباره نگاه می کنیم رافضه یعنی همان هایی که امامان خودشان را در زمانهای حساس، ضروری و لازم به بهانه های بی ارزش ترک می کنند و با ترک ائمه ی خودشان آن ها را یا به مصالحه و سکوت می کشانند و به ذلیلی می کشانند یا آن ها را به کشتن می دهند. نمونه ها زیاد بودند.

اما، نکته ای که جالب است بدانید این کلمه ی رافضه به قبل از 119 قمری و 122 قمری بر می گردد که امام زید رحمه الله از آن استفاده کرده است. الشعبی که در سال 104 قمری فوت کرده به یکی گفت: ائتني بشيعي صغير، أخرج لك منه رافضياً كبيراً.خوب، او در سال 104فوت کرده یا در جای دیگری باز، الشعبی می گوید:أحبب آل محمد ولا تكن رافضياً*وأثبت وعيد الله، ولا تكن مرجئياً. آل محمد را دوست داشته باش اما رافضی نباش. وعیدهای الله را هم برای خودت ثابت کن اما مرجئه نباش.

اما، باز مزید بر این شواهد تاریخی نشان می دهند که این کلمه کلاً به همان دهه های اولیه ی صدر اسلام و قبل از سال 100 قمری هم برمی گردد. امام بیهقی می گوید: زمانی کهفَرَزْدَق شاعر مشهورعرب عصر اموی ابیات مشهورش را در زمان ورود زین العابدین رحمه الله سرود، عبدالملک بن مروان که در سال 86 قمری فوت کرده به او می گوید:أرافضيٌ أنتَ يافَرَزْدَق؟!رافضی شدی فرزدق؟ تو رافضی هستی؟ این مربوط به عبدالملک بن مروان است که در سال 86 قمری فوت کرده. پس، نشان می دهد که سابقه ی این کلمه به خیلی قبل از آن برمی گردد.

در هر صورت، واضح و روشن است که این کلمه ی رافضی به چندین دهه قبل از داستان امام زید رحمه الله ومغيرة بن سعيد غالی مشهور برمی گردد و سابقه ی قبلی داشته است.

 اما، این لقب در منابع تاریخی خود شیعیان هم باز به وقایعی برمی گردد که به جنگ جمل مربوط می شود و ما می توانیم در بازگویی وقایع مربوط به جنگ جمل چنین چیزی را مشاهده کنیم که معاویه نزد آن عده که از جنگ جمل سالم مانده بودند ونزد او رفته بودند، چون همه که به مدینه برنگشتند خیلی از آن ها از جنگ جمل فرار کردند و پیش معاویه رفتند. رهبریتشان را مروان بن حکم بر عهده داشت، معاویه طی نامه ای به عمروعاص می گوید: أما بعد، فأنه كان من أمر علي وطلحه والزبير ما قد بلغك وقد سقط إلينا مروان بن الحكم في رافضة أهل البصرة ووفداً علينا جرير بن عبدالله في بيعة علی.في رافضة أهل البصرة ؛ یعنی از رافضه ی اهل بصره صحبت می کند.

در اینجا، واضح است که الرافضه کسانی هستند که علی را رفض کردند، علی را ترک کردند و به معاویه پیوستند. به همین دلیل است که،در همین دست از منابع، معاویه با خیال راحت می گوید کسانی که دوروبر علی را گرفته اند رافضی هائی از حجاز، یمن، بصره و کوفه هستند: إن علي بن أبي طالب قد أجتمع إليه رافضة أهل الحجاز وأهل اليمن والبصرة والكوفه وقد وجه إلينا رسوله جرير بن عبدالله ولم أجبه.

خوب، می گوید رافضه ی کجا؟ رافضة أهل الحجاز وأهل اليمن والبصرة والكوفه. این بخشی از سابقه ی تاریخی این کلمه است که واضح نشان می دهد این کلمه سابقه ای قدیمی تر از سخن امام زید رحمه الله دارد. اما، اگر این تعریف زیدی ها را از روافض(رفض ) بپذیریم، باید این را هم قبول کنیم که زیدی ها تمام مذاهب دیگر را رافضی می دانند فرقی نمی کند کدام مذهب باشند.

احمد المترضی در شرح الازهار می گوید: روافض قوم مشخصی هستند که از تشیع جدا شدند و اینها ابوالخطاب و اصحابش هستند که زید را رفض کردند و امامتش را نپذیرفتند. دقت کنید دوستان، ببینید منابع تاریخی چه به ما می گوید. احمد المترضی ادامه می دهد: در این صورت، در نگاه زیدیها الرافضة یعنی هر کسی با ائمه ی زیدی که از عترت پاک هستند بغض داشته باشد و فرقی ندارد چه کسی باشد، یکی باشد که خودش را مثل غلات یا امامیه یا اسماعیله شیعه می نامد یا هر کس دیگری باشد. سواء كان من المتسمين بالتشيع مثل الغلاة والامامية والاسماعيلية أو من غيرهم. در این صورت، در نگاه زیدی ها هر کسی امامت زید را رد کند رافضی است.

رفض در اینجا یعنی: رویگردانی، رد کردن، سرپیچی، خودداری کردن. الروافض هم در اینجا یعنی: سربازهایی که رهبر خودشان را ترک کردند و به او پشت نمودند. هر یک از این ها را رافضی هم می گویند.
داستان امام شافعی در یمن می تواند کمک خوبی برای تصور زیدی ها از رافضی بودن داشته باشد. یعنی می تواند تصور خوبی به ما بدهد و واقعیت ها را به ما نشان دهد. زمانی که امام شافعی رحمه الله به یمن سفر می کند زیدی های آنجا که خودشان را شیعه می دانستند به امام شافعی و اهل او می گفتند شما رافضی هستید. البته، فقط شافعی رحمه الله را رافضی نمی گفتند بلکه، سایر مذاهب و فرق کنونی معروف به اهل سنت را هم باز رافضی می گفتند. چون، تمام این فرق از اهل بیت رسول الله صلی الله علیه وسلم حمایت می کردند. این بیت منسوب است به شافعی که گفته:

إن كـان رَفْـضاً حُـبُّ آلِ مـحـمـدٍ… فـلْـيَـشْـهَـدِ الـثـقلانِ أنّي رافـضـي 

در اینجا، روشن است که مشکل بر سر رفض ابوبکر و عمر رضی الله عنهما نیست، چون شافعی رحمه الله هم همان دیدگاه آن ها را در مورد ابوبکر و عمر رضی الله عنهما دارد و داشت؛ بلکه، مشکل در اینجا بر سر بیان حقیقت دیگری است که اصلاً ارتباطی به  ابوبکر و عمر رضی الله عنهما ندارد. رافضی بودن کاری به رفض کردن این دو شخصیت ندارد. دوستان، دقت کنید رافضی بودن کاری به رفض این دو شخصیت ندارد، می تواند هر کسی باشد که از امیرش و رهبرش سرپیچی کند.

شافعی رحمه الله روشن می کند که آن ها مطلب را اشتباهی فهمیدند و با روشنگریهایی که درفرق بین رافضی ها و محبان ثابت قدم و واقعی اهل بیت ارائه می دهد باعث می شود که خیلی از مردم شیعه مذهب زیدی، مذهب او را قبول کنند و الان هم می بینیم که اکثریت قاطع یمنی ها، شافعی مذهب هستند.

زمانی که مذاهب فقهی تدوین شدند و مذاهب به وجود آمدند شیعیان علی هم چند دسته شدند، و همین روافض هم برای خودشان به صدها فرقه تقسیم شدند و عقاید مختلف و متنوعی را برای خودشان تولید کردند و حتی مسائل فقهی خاصی را هم برای خودشان به وجود آوردند، وچون این ها زمینه برایشان باز بود.

گفتیم که منافقین و سکولارزده ها زمانی که کفر خودشان را آشکار می کنند و در قالب همین غلات خودشان را نشان می دهند یا آشکارِ آشکار می شوند به خاطر خلأ قدرت است. خلأ قدرتی در همین زمان به وجود می آید مخصوصاً بین امویان و عباسیان و این ها ابراز وجود می کنند و حدیث سازی می کنند و کار به جایی کشیده شد که مردم را به رافضی گری هم تشویق می کردند و برای تشویق به رافضی گری حدیث و روایت هم می ساختند. فقال أبو جعفر علیه السلام بيده إلى صدره: وأنا من الرافضة، روایت ها از این ها خیلی زیاد است.

 به دلیل اینکه شیعیان 12 امامی هم ازقدرت حکومتی محروم بودند و این ها از کسی ترس و واهمه ای نداشتند تا جایی که توانستند در کتب شیعه های 12 امامی دخل و تصرف کردند. نسخه برداری می کردند، در نسخه ها دست کاری می نمودند بدون این که کسی بفهمد و همین نسخه ها را مثل الان نبود که اینترنت را سرچ کنی و اصلش را بفهمی و همین نسخه های دست کاری شده را که نسخه برداری می کردند و از روی آن می نوشتند این ها را به شهرهای مختلف و دور دستی می فرستادند و همین باعث وارد شدن روایت های غلط در میان این کتب شیعه شده که تاکنون هم مشغول پالفتن این روایت ها هستند وهنوز هم مشغول اند و هنوز هم نتوانسته اند آن را تمام کنند. خوب، این دخل و تصرف این ها که بر کسی پوشیده نیست و این ها به راحتی می توانستند شیعیان را فریب دهند: شَرِيك بن عبدالله النَّخَعي که قاضی، عالم، فقیه و محدث شیعه ی معروفی بود در مورد اینها می گوید: «إحمِل (أي الحديث) عن كل من لقيت إلا الرافضة، فإنهم يضعون الحديث و يتخذونه ديناً».

این یک شیعه است که در مورد رافضه صحبت می کند. خوب، همین غلات، همین روافضی که عقاید غلاتی را مثل ابوالخطاب بودند، گفتیم ادامه دهندگان ابوالخطاب بودند. خودتان بروید تحقیقات بیشتری انجام دهید، إن شاءالله در درس بعدی در مورد فرق بین فِرَق، بیشتر در مورد این شخص و تخریباتش صحبت خواهیم کرد. بروید صحبت کنید. این ها سفارش هم می کردند که باید رافضی شوید و رافضی بودن هم خوب است و حتی روایت هایی هم ساختند در مدح رافضی گری. تمام روایت هایی که به مدح و ستایش روافض در منابع شیعه آمده، توسط کسانی ساخته شده  که ضعیف هستند و سند ضعیفی دارند و نمی توان به آن ها استناد کردند. مثل تمام روایت های ضعیف سایر فرق معروف به اهل سنت.

بر این اساس، همچنانکه فرق معروف به اهل سنت از دستبرد، دستکاری و تولید احادیث دروغین و گروههای غلات در امان نبوده و همین الان هم نیستند، شیعیان 12 امامی هم بیشتر در معرض چنین بیماریهایی قرار گرفتند. چون، کمتر از سایر فرق از قدرت حکومتی برخوردار بودند. الان، خود ما می بینیم که باورها و رفتارهای اکثر حنفی ها، شافعی ها، مالکی ها، حنبلی ها و حتی خوارج هم با باورها و رفتارها و دستورات امامان سرمذهبشان هم تفاوتهای فاحشی دارد. حالا، یکی کمتر و یکی بیشتر؛ اما، اختلاف یک پیرو با سرمذهبش گاه به حدی است که خیال می کنی این ها دو مذهب جداگانه هستند و دو مسیر جداگانه را طی می کنند.

هر چه این مذاهب از نعمت قدرت حکومتی محرومتر می شوند و قانون شریعت بر اساس مذهب آن ها پیاده نمی شود به همان میزان گروهها و احزاب فاسد و عقاید فاسد بیشتری در بین آن ها به وجود می آید و رشد می کند. چیزی که در این چند ساله ی اخیر هم به دلیل قدرت گیری سکولاریستهای کافر و مرتد در سرزمینهای مسلمان نشین شاهد آن بوده و هستیم. و تنها چیزی که می تواند در حالت اضطرار ناپاکی ها را کمتر کند قدرت حکومتی بر اساس همان مذهب است که همان منطقه بر آن مذهب است و در حالت عادی آن تنها چیزی که می تواند کل مسلمین را از شر تمام ناپاکی ها خلاص کند، تشکیل شورای اولی الامری است که امت واحدی را به وجود می آورد، که از این امت هم اجماع واحدی بیرون می آید و مسلمین دوباره از جویبارهای ضعیف و پراکنده به رودخانه ها که بعضی از آن ها به خشک زارها و به سرزمین های لم یزرع منتهی می شوند و در زمین فرو می روند خلاص پیدا می کنند و دوباره به رودخانه ی خروشان و دریای اسلام برمی گردند و از شرک فرقه گرایی و از شر شرک تفرق و سایر بیماریهایی که منشأ اکثریت آن ها به ظهور منافقین و کفار آشکار برمی گردد خلاص می شوند. نبود حکومت اسلامی و ظهور این ها مصیبت هایی را به بار آورده که نمی توان آن ها را در تاریخ انکار کرد.

خوب، حالا، با این توضیحات به نظر شما در میان تمام گروهها، مذهبها و حکومتها رافضی وجود ندارد؟ چرا، هست. هرکسی که به رهبرش پشت کند و رهایش کند رافضی است. حالا می خواهد شافعی باشد یا حنفی یا 12 امامی یا سلفی یا هر فرقه ی اسلامی و یا حتی در میان هر یک از کفار آشکار و حتی پنهان هم باشد. فرق ندارد این که به رهبرش پشت می کند یک مسلمان است یا یک کمونیست، در هر صورت، یک رافضی است. امروزه، کمونیستها از کلمه ی اپورتونیست استفاده می کنند که همان معنی رافضی را می دهد. چگونه قبلاً گفتیم که در دوره های زندیق همان معنی منافقین را می داد و امروزه سکولارزده ها معنی منافقین را می دهد، کلمه به روز آن همین است. سکولاریسم معنی مشرکین را می دهد. امروزه هم، کمونیستها از کلمه ی اپورتونیست استفاده می کنند که همان معنی رافضی را می دهد و لیبرالیستها یعنی سکولاریست های لیبرال هم به روافض خودشان می گویند اپوزیسیون. نگاه کنید، کلمه ی امروزین آن چیست؟ زید رحمه الله آن هایی را که پشت کردند و او را رد نمودند، این ها را رافضی می گوید. مغیرة بن سعید، یک غالی که او را هم تکفیر کردند، آن هایی که به او پشت کردند و او را رد نمودند را باز رافضی می گوید. دیدیم که تا زمان طبری هم رحمه الله همان شیعیان خیال می کردند این را مغیرة بن سعید درست کرده است. پس، رافضی، اپورتونیست و اپوزیسیون کلمه ای نیست که مختص یک مذهب یا حتی دین خاصی باشد. امیدوارم که خوب مطلب را گرفته باشید و متوجه شده باشید، چون مطلب خیلی مهمی است و خیلی هم از آن سوء استفاده می شود.

 امیدوارم که مسلمین دوباره به همان شناخت گذشتگان صالح خودشان برگردند و متناسب با نیازهای روز و وضع موجودشان با چراغ علم، شناخت و آگاهی به پیش بروند و اجازه ندهند دیگران از جهالتشان سوء استفاده کنند.

• سلام، قیاس یعنی چه؟

قیاس یعنی دوچیز را با هم بسنجی، آن ها را با هم مقایسه کنی. یعنی استخراج حکمی از حکم دیگری. یعنی اگر دو موضوع در یک حکمی مشترک بودند حکم از یکی به آن یکی هم سرایت پیدا می کند. می گویی این هم مثل آن است پس، حکمشان یکی است. مثلاً شراب انگور مست می کند حرام است، عرق و سایر مست کننده های امروزی هم همان کار را می کنند. پس، حکم همه ی آن ها مثل هم است. البته، دوستان سعی کنید سؤالاتی را که به من می دهید سؤالات فقهی غیر مرتبط را بگذارید برای یک وقتی که جلسه ی ما تمام می شود و چیزهایی که مربوط به درسمان است را ارائه دهید. جزاکم الله خیرا.

• امام اعظم گفته شیعه ها و صوفی ها مرتد هستند شما آن را قبول ندارید؟

دوست گرامی، امام حنفی رحمه الله چند کتاب به ایشان منسوب است مثل: 1- فقه اکبر 2- فقه ابسط 3- عالم و متعلم 4- الرد علی القدریه 5- الوصیة و چیزهای دیگری هم شاید باشد. حالا،در کدام کتابش چنین فتوایی داده است؟ شاگردان مخصوص او هم که مثل أبو یوسف رحمه الله و امثالهم این ها هم برای خودشان آثاری دارند. کجاست؟ این کجاست؟ این حکمش کجاست؟ خوب، نیست. پس، حالا که نیست. حالا اگر به فرض محال هم هست تو باید مشخص کنی کدام طایفه و گروه از غلات شیعه را منظورش بوده؟ چون بدون استثناء هر طایفه ای از غلات منتسب به شیعه که توسط امامان فرق معروف به اهل سنت تکفیر شده اند، قبل از آن توسط ائمه و امامان مورد پذیرش شیعه تکفیر شده اند و حتی شدیدتر هم با آن ها برخورد شده است و روایت های خیلی بیشتری هم در مورد آن ها وجود دارد. مشخص کن دقیقاً منظورت چیست؟ کدام گروه است؟

به دنبال این، باید مشخص کنی دلایلشان در تکفیر این گروه خاص و مشخص چه بوده است؟ چون، امام شافعی رحمه الله می گوید: «لیس لأحد دون رسول الله صلی الله علیه وسلم الا بالاستدلال». غیر از رسول الله صلی الله علیه وسلم هیچ شخص دیگری حق ندارد بدون ارائه ی دلیل نظر بدهد.

یعنی اعتبار شرعی فتوا و نظر اشخاص تنها مبتنی بر دلایل و استدلال است نه خود اشخاص؛ و بعد از رسول الله صلی الله علیه وسلم هیچ شخصی چنان جایگاهی ندارد و نخواهد داشت که شخصیتش پشتوانه ی صحت نظراتش باشد. ما تابع نظرات و دلایل این عزیزان و عالمان عامل هستیم نه تابع شخصیت آن ها و اسم و رسم این بزرگواران. خودشان هم همین را خواسته اند و همین را تبلیغ کردند. خداوند همه ی آن ها را رحمت کند.

من با شناختی که از این امام بزرگوار و سایر ائمه دارم هرگز ندیده ام که این امام بزرگوار کل شیعیان یا کل صوفی ها را تکفیر کرده باشد. بدون شک، این ادعای شما اتهام بزرگی به این امام بزرگ است که باید آن را ثابت کنید. شما مدعی چنین اتهامی هستید و باید با دلایل و مدارک آشکار آن را ثابت و روشن کنید، این وظیفه ی شماست «الْبَيِّنَةُ عَلَى الْمُدَّعِي، وَالْيَمِينُ عَلَى مَنْ أَنْكَرَ».

امام ابوحنیفه رحمه الله یکی از نوابغ روزگار و یکی از بزرگترین علمائی بود که در جلسات مختلفش مناظراتی با خوارج داشت و حتی به این منظور سفرهایی هم به بصره کرد. امام ابوحنیفه رحمه الله به صراحت میگفت که تکفیر اهل قبله جایز نیست:«لا نکفر احدا من اهل القبله بذنب مالم یستحله»؛ ما هیچ کس از اهل قبله را به سبب گناه و معصیت آن تکفیر نمی‌کنیم تا زمانی که آن را حلال نداند».

اما، این را بدانید که امام ابوحنیفه رحمه الله، این عالمِ عامل، خیلی مهم است عالمِ عامل، کسی بود که از تمام نهضتهای شیعی علیه حکومت موروثی بنی امیه و بنی عباس حمایت کرد. ایشان خلافت را موروثی نمی دانست بلکه، معتقد بود باید به سبک اسلامی و شورایی آن برگردد و از میان نوادگان علی و فاطمه یکی انتخاب شود و قیام علیه امام جائر را واجب می دانست. برای همین، فتوا به خروج و قیام مسلحانه علیه این حکومتهای ظالم را صادر می کند و علناً از قیام زید بن علی شیعه حمایت و پشتیبانی می کند و حتی، برایش کمک مادی هم می فرستد و می گوید اگر می دانستم کسانی که با ایشان هستند مثل حسین رضی الله عنه او را رها نمی کنند من هم با او قیام می کردم. یعنی این را هم می دانست کسانی که با او هستند مثل حسین او را رها می کنند ولی به او کمک مادی می فرستد. علت زندانی شدنش هم همین اندیشه های انقلابی او برای بازگرداندن حکومت اسلامی و انتخاب شخصی از قریش و خانواده ی علی و دوری از دم و دستگاه و حاکمیتی بود که آن را شرعی نمی دانست که در همین زندان هم او را مسموم می کنند و جانش را برای اثبات عقایدش می دهد و با جانش به حقانیت راهش شاهدی و گواهی می دهد. امام ابوحنیفه رحمه الله عالمِ عاملی بود که از بسیاری از اتهاماتی که به او وارد می کنند بری است.

• السلام علیکم، علت اساسی حاکمیت پیدا کردن مرتدین بر مسلمین چیست؟

به صورت مختصر می توان گفت از مهمترین علل تسلط مرتدین بر مسلمین:

• یکی نبود حکومت اسلامی، قدرت حکومتی اسلامی است که خلأ قدرتی بزرگی ایجاد کرده و بزرگترین فرصت برای ظهور مرتدین در طول تاریخ بوده است.
• یکی دیگر از علل خود مردم اند که به بیماری شرک آلود تفرق مبتلا شده اند. نمی بینید پس از قرنها هنوز هم یکدیگر را می کشند؟ نمی بینید پس از قرنها هنوز هم بین هم کشتار دارند؟ این ها گناهکارند و مرتکب بدترین گناهان یعنی تفرق و عدم قدرت شدند. ذلیل و سست شدند و نمی توانند از طریق شورا با هم وحدت پیدا کنند و روی نقاط مشترک و منافع مشترک شرعی شان تشکیل قدرت واحدی بدهند. برای همین است که بی ابهتی و سستی و ذلیلی آن ها را در برابر مرتدین متحد، همین طوری قرار داده و حاکمیت مرتدین متحد مثل عذابی بر آن ها ادامه پیدا می کند تا زمانی آن ها در این وضعیت باشند و خودشان را اصلاح نکنند و در مسیر صحیح کسب قدرت قرار نگیرند، این مصیبت همین طور ادامه پیدا خواهد کرد. والجزاء من جنس العمل.
• یکی دیگر از علل به پشتیبانی بی دریغ و بی سابقه ی کفار آشکاربخصوص کفار آشکار خارجی که در قالب قدرت های سکولاریست جهانی نمود پیدا کرده اند از مرتدین است.
• سلام، ردّه حدی از حدود شرعی است یا یکی از تعزیرات حکومتی؟  

با اينكه در رده مجازات مجرم كشته شدن و مرگ است و كسی در آن شك و اختلافی ندارد اما، عده ای از علما بر اين باورند كه رده با اينكه حكمش مرگ است اما، حدی از حدود شرعی نيست بلكه، نوعی تعزير است؛ اما رأی غالب بر اين است كه اين حکم هم حدی از حدود شرعی است و حدود بر 7 بخش هستند كه جهت محافظت ضروریات زندگی دنيوی اجرا می شوند:

• اجرای حد رده و مرتدين برای محافظت از قانون شريعت الله و قدرت اجرایی آن در جامعه و محافظت از سلامت ایمانی مسلمین
• اجرای حد قصاص برای محافظت از جان انسانها
• اجرای حد زنا برای جلوگیری از فحشا و محافظت از نسل
• اجرای حد تهمت زدن (القَذَفُ) برای محافظت از ناموس و آبرو
• اجرای حد مست كننده و از هوش برنده ها برای محافظت از عقل و سلامت فكری جامعه
• اجرای حد سرقت و دزدی (السَّرِقةُ) برای محافظت از مال و ثروت
• اجرای حد گردنه گيری (الحَرّابة) برای محافظت از جان و مال

در این صورت، می توان گفت که رده هم حدی از حدود شرعی است که متناسب با میزان قدرت حکومت اسلامی یا میزان قدرت جماعت های اسلامی اگر حکومت اسلامی نداشته باشیم و بر اساس تشخیص و رأی امیر و رهبر مسلمین در زمان و مکان و موقعیتهای مناسب که ایشان تشخیص داده اند به اجرا درمی آید. خیلی مهم است در اجرای حد مرتد به رأی رهبر، موقعیت و ظروفی که تشخیص داده اند دقت شود.

• سلام، این مرتد فطری و ملی چیست برادر؟ ما نفهمیدیم این از کجا آمده و فرقشان با هم چیست؟

این از فقه شیعه آمده، آن ها می گویند مرتد دو نوع است: مرتد فطری، کسی است که یکی از پدر یا مادرش یا هر دو درحال انعقاد نطفه ی او یا هنگام ولادت او مسلمان بوده باشند و این شخص بعد از بلوغش اظهار اسلام کند و به دنبال آن از اسلام خارج شود. این مرتد فطری است. مرتد ملی هم کسی است که پدر و مادرش درحال انعقاد نطفه ی او کافر باشند و این شخص بعد از بلوغش اظهار کفر نماید و بعد اسلام بیاورد و سپس از اسلام برگردد و اظهار کفر کند، مثلاً یک یهودی، مسلمان شود بعد دوباره یهودی شود. خوب، به این مرتد ملی می گویند.

فرقشان در این است که نزد شیعه به آن مسلمان زاده ای که مرتد شده و به او می گویند مرتد فطری توبه اش به حسب ظاهر و در دنیا قبول نیست و باید کشته شود (هرچند ممکن است نزد خدا پذیرفته هم شود) اما توبه ی مرتد ملی یا کافر زاده پذیرفته می شود.فرقشان در همین است.

• اگر کسی نسبت به مجازات و کشتن شخص مرتد انکار داشته باشد و آن را انکار کند حکمش چیست؟

اگر شخص بدون هیچ شک و شبهه ای توسط قضات متخصص و از کانالهای چهارگانه، فیلترهای چهارگانه رد شده باشد و شخص یقین داشته باشد و برایش معلوم و مشخص شده باشد که فلانی بر اساس شریعت الله مرتد است اما، عمداً و با میل خود آن را انکار کند، دقت کنید به کلمات، خوب دقت کنید: آگاهانه، عمداً و با میل خود آن را انکار کند، حکمش مثل کسی است که یکی از احکام الله را انکار کرده است. ابن حزم اندلسی رحمه الله می گوید: «از كفرهای صريح و آشكار اينكه، عقيده ات اينگونه باشد يا گمان بری كه می شود حكم واجب كشتن مرتد را بر كافری كه می دانی مرتد شده است تعطيل كنی. سپس به اين هم قانع نباشی بلكه، بر او نماز هم بخوانی و برايش دعای بخشش و مغفرت نمایی در حالی كه می دانی چنين شخصی كافر است». خوب، این حال و وضع اکثر علمای سوء، ملاهای دین فروش و خائن و وعاظ السلاطین است که به کرات نمونه هایش را دیده ایم. 

• سلام، چرا امام علی علیه السلام در جنگ با مرتدین به همراه سایر خلفاء شرکت نکرده است؟

 چرا؟على رضی الله عنه هم مثل سایر صحابه در جنگ با مرتدين مشارکت کرد و کنيزى از افراد اسير شده ی بنى‌حنيفه هم به او رسید که از او صاحب فرزندى به نام محمد حنفيه شد.درست است یا نه؟ این نشان می دهد که علی رضی الله عنه هم با سایر صحابه رضی الله عنهم در جنگ با مرتدین هم رأی بوده و از ديدگاه على رضی الله عنه، جنگ با این جبهه ی مرتدین درست بوده و اگر درست نمى‌بود، بدون شک علی رضی الله عنه در چنین جنگی شرکت نمی کرد.

• سلام، من یک شیعه ی علی هستم و از غلات بیزار هستم، فرق نمی کند از میان شیعه باشند یا از میان اهل سنت. من درسهای شما را دنبال کردم. من شنیدم که داعش همه ی طوایف شیعه و سنی های ایران را منتسب به اسلام می داند نه اهل اسلام. اما، برای غیر شیعیان عذرهایی می آورد اما برای شیعیان نمی آورد، آیا این یک بام و دو هوا نیست؟

خوب، بله، تو جزوه ای که مرکز البحوث و دراسات دوله تحت عنوان حکم شرع در مورد طوایف شیعه فکر کنم در تیر 96 نشر داده بودآمده که: “طوایف شیعه به اسلام «منتسب» هستند و به لا اله الا الله نطق می کنند و نماز می خوانند و زکات می دهند و در رمضان روزه می گیرند و حج می کنند”.خوب، به این دلایلی که گفته بود انجام می دهد گفته بود این ها طوایف شیعه به اسلام «منتسب »هستند. دیوان رسانه ی دوله هم درهفته نامه ی نبأ، در چند روز گذشته فکر کنم درشماره 113که در دیماه1396 بود، طی بیانیه ای تحت عنوان «ای اهل ایران به دستاویز محکم چنگ زنید»، باز در مورد  حنفی ها و شافعی ها و در کل همه ی فرق معروف به اهل سنت ایران، این ها را تحت عنوان «منتسبین» به اسلام و سنت نام می برد و می گوید: چه مناطقی که شیعیان رافضی و مشرک ساکن آنند و چه مناطقی که در آن «مُنتَسبین» به اسلام وسنت (اهلسنت( سکونت می کنند”. بنده خدایی که ترجمه کرده داخل پرانتز نوشته اهل سنت.

یعنی از نگاه این برادران ما، تمام طوایف شیعه «منتسب» به اسلام هستند، در حالی که ما خیلی از آن ها را غلات می دانیم. خوب، از نگاه این ها تمام طوایف شیعه «منتسب» به اسلام هستند و فرق معروف به اهل سنت ایران باز «منتسب»  به اسلام و سنت هستند نه اهل اسلام و نه اهل سنت. چون اهل ایران چیزی است و اهل سنت و اهل اسلام چیز دیگری هستند. کسانی که این کلمات را به کار می برند افراد عادی نیستند، می دانند کلمات را کجا قرار دهند. وقتی که می گویی اهل ایران فرق می کند، درست است؟ و وقتی که می گویی مُنتَسبین به اسلام وسنت یا مُنتَسب به اسلام فرق می کند با اهل اسلام. خوب، در این نگرش این ها منتسب به اسلام و سنت هستند نه اهل آن، و یک شافعی با یک شیعه ی 12 امامی با یک حنفی، سلفی و اخوانی و غیره این ها با هم برایشان فرقی ندارد همگی «منتسب» به اسلام و سنت هستند نه اهل آن.

«منتسِب» یعنی، نسبت داده شده. الان این احتمال هست که درست باشد یا غلط. و در مواردی با تحقیق و پژوهش دقیقتر احتمال اشتباه بودن این انتساب بیشتر می شود. یعنی وقتی که نسبت داده شده است یک شکی در آن هست که درست است یا غلط ؟

اما، اهل یعنی، شک و گمانی در آن نیست و معمولاً به معنی مقیم و ساکن می آید. خوب، به معنی خانواده می آید، به معنی سزاوار، شایسته :

• ساکن، مقیم مثل این که: «وَإِذْ قَالَ إِبْرَاهِیمُ رَبِّ اجْعَلْ هَذَا بَلَداً آمِناً وَارْزُقْ أَهْلَهُ مِنَ الثَّمَرَاتِ مَنْ آمَنَ مِنْهُم بِاللّهِ وَالْیَوْمِ الآخِرِ» (بقره/آیه 126)، آن گاه را که ابراهیم گفت: خدای من! این (سرزمین) را شهر پر از امن و امانی گردان، و اهل آن را کسانی که از ایشان به خدا و روز قیامت ایمان آورده باشند از میوه‌ها روزیشان رسان و بهره‌مندشان گردان. وَارْزُقْ أَهْلَهُ، یعنی ساکن، مال این شهر.
• یا در مورد خانواده می گوید، اهل به معنی خانواده هم هست: «إِذْ قَالَ مُوسَى لِأَهْلِهِ إِنِّی آنَسْتُ نَاراً» (نمل/ آیه 7)،زمانی را که موسی به خانواده‌اش گفت: من آتشی می‌بینم.

اهل مثلاً: اهل اسلام = مسلمین، کسانی که داخل اسلام ساکن شدند که سرزمین محل سکونتشان هم دارالسلام است؛ درست است؟ اهل اسلام، مسلمین هستند. سرزمینشان هم دارالسلام است. یا می گویی اهل کفر= کافران، کسانی که در کفر ساکن و مقیم شدند که به سرزمینشان هم می گویند دارالکفر. اهل رده = مرتدین، کسانی که در رده ساکن شدند، اهل ذمه = کسانی که شایستگی ذمه بودن هستند یا مردمان ذمی. اهل سنت هم = مقیمین سنت، ساکنین سنت، کسانی که با سنت شناخته می شوند و موافق آن هستند.

در این موارد شک و گمانی نیست. تو مطمئنی که الان اینجا ساکن هستی و اهل اینجا یا اهل فلان جا هستی. شک که نداری؟ داری؟ نداری؟ شک هم نداری که همسرت، برادر و خواهرت جزو خانواده ات هستند. اهل تو هستند.

خوب، حالا که همه «منتسب» به اسلام هستند و فرقی بین طوایف شیعه با شافعی ها و حنفی ها و غیره نیست؛ در این صورت، باید برای تکفیر آن ها هم به صورت یکسان با ایشان برخورد شود. هر چه باعث می شود یک حنفی یا شافعی در اسلام باقی بماند همان چیزها هم باعث می شوند یک شیعه ی 12 امامی در اسلام باقی بماند. اگربرای یک حنفی یا شافعی و سلفی و غیره عذری وجود دارد، برای این ها هم وجود دارد، برای شیعه ی 12 امامی هم وجود دارد. اگر باید برای یک شخص از فرقه ی معروف به اهل سنت چهار مرحله، چهار فیلتر و قاضیانی متخصص گذاشته شود تا آلودگی شخص تشخیص داده شود برای یک شیعه ی 12 امامی هم باید گذاشته شود. در واقع، طبق همین حکمِ دوله باید با کل اهل قبله که «منتسب» به اسلام هستند به یکسان برخورد کرد. الان اگر می بینیم که در این بیانیه ها تضادی دیده می شود یا مشکلاتی دیده می شود احتمال می دهیم شاید دقت بیشتری نکرده اند و اشتباه کرده اند یا ممکن است دلایل دیگری داشته باشد که ما نمی دانیم.

• شما چرا از منابع شیعی دلیل می آورید و رأی آنها را هم بیان می کنید؟

چون، بزرگان دین هر جا لازم بوده از آن ها دلیل آورده اند. به عنوان مثال، امام ابن حزم رحمه الله می گوید: «اتّفق جَمِيع أهل السّنة وَجَمِيع المرجئة وَجَمِيع الشِّيعَة وَجَمِيع الْخَوَارِج على وجوب الْإِمَامَة».به عنوان نمونه می گویم: جمیع اهل سنت، جمیع مرجئه، جمیع شیعه و جمیع خوارج را هم می آورد یعنی، همه‌ی اهل سنت، همه‌ی مرجئه، همه‌ی شيعه و همه‌ی خوارج بر وجوب امامت اتفاق نموده اند. نمونه در این زمینه زیاد است. در اینجا اگر دقت کنید از کلمه ی شیعه استفاده شده نه روافض و یا غلات. من هم از شیعه دلیل آوردم نه از روافض یا غلات. شیعه هم که تاریخش مشخص است و فرقه ای است مانند تمام فرق دیگر.

 این یک طرفش که شیعه هم  فرقه ای است مانند تمام فرق دیگر، با این وجود می بینیم که در قرآن هم حرف حق به زبان هر کسی بیان شده الله تعالی آن را بیان کرده است. مهم نیست این حرف حق را فرعون گفته باشد یا یکی دیگر از کفار یا حتی شیطان گفته باشد. مهم این است که حرف حقی را گفته است. همان داستان ابوهریره و شیطان مشهور است که گفت این کلمات را به تو یاد می دهم که بگویی و شیطان به تو نزدیک نمی شود. پیامبر صلی الله علیه و سلم گفت: صَدَقَهُ وَ هُوَ کَذبه. این دروغگو راست گفت. مهم نیست حرف حق را از چه کسی بشنوی از یکی از فرق اسلامی بشنویم آن را روایت می کنیم از خود شیطان هم باشد حرف حق باشد آن را روایت می کنیم. مهم نیست. این روشی است که دین، قرآن و سنت صحیح پیامبر صلی الله علیه و سلم به ما یاد می دهد. الان فِرق شیعه هم مثل تمام فِرق دیگر نکات مثبت خوبی دارند ما از آن ها یاد می کنیم همچنان که از تمام فِرق دیگر یاد می کنیم.

• سلام، خدا دستور می دهد از مسیحی ها، یهودی ها و زرتشتی ها جزیه بگیرید اما، در جای دیگری دستور می دهد مشرکین را هر جا پیدا کردید آنها را بکشید. آیا این تضاد نیست؟

نه دوست گرامی، فکر کنم در مصادیق مشرک و مشرکین دچار اشتباه شده اید. یهودی ها و نصرانی ها جزو اهل کتاب هستند و مجوس هم شبه اهل کتاب. این ها قوانین خاص خودشان را دارند، اسلام قوانین خاصی برای این ها تصویب کرده است.در برابر این ها مشرکین هستند که به زبان امروزین به آن ها می گوییم سکولاریست که این ها هم قوانین خاص خودشان را دارند. فکر کنم در چند درس گذشته مان در این زمینه به صورت مفصل صحبت کرده ایم. شما اگر به این درس ها مراجعه کنید بهتر متوجه می شوید.

مشرکین که امروزه به نام سکولاریست شناخته شده اند بین اسلام یا مرگ باید یکی را انتخاب کنند. به همین دلیل است که اگر این ها تسلیم قانون شریعت الله نشوند مشمول «فَاقْتُلُواْ الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدتُّمُوهُمْ‏» می شوند. دقت کردید؟ به جای کلمه ی مسیحی هم اگر نصرانی به کار ببرید بهتر است. الله تعالی این را به کار برده و این هم صحیح تر است. همه هم می دانیم که طبق سؤال شما از مشرکین در هیچ دوره ای جزیه پذیرفته نشده است تا این که بگویند جزیه بدهید اما هر جا آن ها را پیدا کردید آن ها را بکشید. مشرکین هیچ وقت مشمول جزیه نبودند قانون هم مشمول این ها نیست بلکه مشمول کفار اهل کتاب و شبه اهل کتاب است.

• السلام علیکم و رحمة الله و برکاته، می خواستم از ماموستا بپرسم آیا می توانیم بچه های مرتدین رامثل منافقی که هرگز ایمان نیاورده، مرتد حکمی دانست و حکم مرتدین را بر او اجرا کنیم؟

فکر کنم شما دوست عزیز مرتد حکمی و این ها را به خوبی متوجه نشده اید به درس مراجعه کنید بهتر است که من دوباره توضیح ندهم. مرتد حکمی و مرتد حقیقی که یک قیاسی است علماء درست کرده اند یک چیز دیگر است. اما برای چه چنین حکمی را باید بدهیم؟ یعنی چرا برای بچه های مرتدین باید حکم مرتد حکمی بدهیم؟ برای چه چنین حکمی را باید بدهیم؟ دلیلتان چیست؟ این بچه ها از چه چیزی برگشتند؟ مگر این ها مسلمان بودند که برگشته باشند؟ مگر این ها مسلمان بودند و از اسلام برگشتند؟ اگر این بچه ها مسلمان بودند شما همان چهار مرحله مثل شروط و موانع تکفیر را در موردشان رعایت کردی و بعد حکم ارتداد حکمی آن ها را صادر کردی؟ یا نه همین طور کیلویی؟

اگر مسلمان نبودند و از بچگی بر دین کفری والدینشان که یکی از عقاید کفار اصلی و آشکار است رشد کردند و بعد از بلوغ هم همان عقاید کفری را داشته و خودش را جزو همان کفار آشکار می داند، در این صورت جزو همین کفار اصلی است، و کسی که از کفار اصلی برگردد یا از یکی از کفار آشکار به یکی دیگر تغییر صندلی بدهد ما نمی توانیم او را مرتد بدانیم. او از همان ابتدای سفر خودش در همان اتوبوس و قطار کفار آشکار است و با این ها در حال حرکت است و تغییر صندلی او باعث نمی شود او را مرتد بدانیم.

مرتد از نگاه شریعت الله یعنی بازگشت از اسلام به کفار، از ایمان به کفر. این بچه ی مرتد هرگز داخل قطار اسلام نبوده تا در یک ایستگاهی پیاده شده باشد و برگشته باشد و سوار قطار کفار آشکار شده باشد و به این شیوه، مرتد شده باشد.

این را با منافقی که در صف مسلمین بوده و این شخص هرگز وارد دایره ی اسلام نشده و در مرحله ای به صف کفار آشکار می پیوندد و مرتد می شود نباید قاطی کنیم. بابا، ما از کجا بدانیم که همین منافق از اول کافر بوده یا نبوده، به دلیل همین جهلمان ما او را جزو مسلمین حساب کردیم، درست است. نه این بچه، اسلام را داشته؛ نه این منافق کافر پنهانی که در مسلمین گم بوده، ما هرگز نتوانسته و نخواهیم توانست این کافر را تشخیص بدهیم که در میان مسلمین پنهان شده است. برای همین به حکم شریعت الله ما او را جزو مسلمین قرار می دهیم و او را از حقوق مسلمین برخوردار می کنیم، و زمانی که مرتد هم می شود ما باز حکم الله را که در مورد احکام مرتدین است در مورد او پیاده می کنیم که مثل سایر مسلمین با او برخورد می کنیم. یعنی وقتی از اسلام مرتد می شود می گوییم آقا یک مسلمانی مرتد شده ما از کجا بدانیم این بنده خدا از اول هم مسلمان نبوده حکم او هم مثل کسانی است که گولش را خوردند و ممکن است کسانی هم باشند که گول این را خوردند و بعد از اسلام یا بعد از ایمان هم حتی مرتد شده باشند. این حکم شرع است. این اطاعت از حکم الله و اطاعت از حکم الله، عبادت است.

اما، یک بچه مرتد چه؟ مگر ما نمی توانیم آشکارا و روشن  تشخیص بدهیم که این شخص قبلاً مسلمان نبوده؟ مگر نمی توانیم تشخیص بدهیم که این شخص هرگز اسلام را رد نکرده؟ مگر نمی توانیم بفهمیم این شخص از بچگی بر اساس عقاید یکی از کفار آشکار و اصلی رشد کرده؟ مگر نمی توانیم بفهمیم که اسلام از طریق امور جنسی به این بچه منتقل نمی شود؟ چرا می توانیم. این که کار سختی نیست. 

جهل، باعث شده که ما نتوانیم یک منافق را از صف مسلمین بیرون بکشیم برای همین به دستور الله ما حکم او را مثل حکم سایر مسلمین می دانیم. اما، در مورد این بچه ای که مثل سایر بچه های کفار آشکار بر اساس عقاید کفار اصلی رشد کرده، اطلاعات و آگاهی کافی داریم، و اینکه بچه را مشمول حکم مرتدین کنیم هم غیر شرعی است، هم ظلم آشکاری است در حق این بچه، و الله متعال از ظلم به بنده هایش پاک و بری است.

• سلام، اما کسانی چون امام طلحه بن مصرف و احمد بن یوسف رافضی ها را مرتد دانسته اند. 

بله، در منابع آمده که این ها رافضی های کوفه را مرتد دانسته اند. بله،ابو محمد طلحةبن مصرف، یک تابعی بوده و در کوفه بوده است. فکر کنم در سال 112 هجری قمری هم فوت می کند و هم عصر کسانی مثل حجاج بن یوسف سقفی و از دشمنان سرسخت شیعیان و کسانی بوده که با حجاج بن یوسف سقفی ظاهراً درگیری هایی هم داشته اند.

حالا، من از شما می پرسم شما می دانید که روافض اولاً با شیعیان فرق داشتند؟ که ما قبلاً در مورد آن صحبت کردیم. این را باید بدانید و برای خودتان روشن کنید. این را می دانید که غلات هم چیز دیگری بودند؟ شما می دانید همان روافضی که در زمان این بزرگوار رحمه الله در کوفه بودند چه باورهایی داشتند؟ چکار کرده بودند که آن ها را تکفیر کرده بود و گفت مرتد هستند؟ کدام دسته بودند؟ شما باید خودتان بروید در آن زمان و آن زمان را درک کنید. 

احمد بن یوسف رحمه الله هم که کمی بعد از فوت أبو محمد طلحة به دنیا می آید و از علم بالایی هم برخوردار بوده که حتی عده ای به او لقب شیخ الاسلام هم دادند، ایشان هم باز اهل کوفه بوده و در همان جو حاکم بر کوفه فتوا داده است. باید مشخص کنی کدام دسته از روافض را تکفیر کرده؟ چون، در آن زمان فرقه های غالی چون فرقه ی مغیرة بن سعید و ابوالخطاب بودند که حتی خود ائمه ی شیعه کسی را که در تکفیر آن ها شک می کرده را هم تکفیر و لعن می کردند. خوب، این گروه های غالی طرفداران ابوالخطاب کسی در کفر و ارتداد آن ها شک ندارد و کوفه هم یکی از مراکز ابوالخطاب بوده است. باید دقیقاً روشن بکنی که این عالم بزرگوار در آن سال منظورش کدام دسته هستند با کدام عقاید و باورها، و آن را تعمیم ندهی؛ چون از علم و عدالت به دور است.

• آیا تنها با گفتن بر کفار اقامه ی حجت می شود؟

رسول الله صلی الله علیه وسلم تنها با یک پیام به شاهان کافر ایران وروم وغیره اقامه ی حجت کرد. آمدن رسول الله و قرآن برای کفار اقامه ی حجت است. دقت کنید، برای کفار اقامه ی حجت است. پس، مهم رساندن پیام است. مهم رساندن حق است. مهم این است که به عنوان انسان صادقی بگویی فلان جا جشن است شما هم دعوتید، یا یک انسان صادقی یا کسی که متهم به دروغگویی نیست بگوید فلان جا مین گذاری شده است به سمت آن نروید. حالا، تصمیم با طرف مقابل است می خواهد چکار کند؟ شما اقامه ی حجت کردید. فهم آن و عمل کردن به چیزی که شما به او گفتید با خودش است.

 دقت کنید دوستان، اقامه ی حجت بر کفار با اقامه ی حجت روش و چگونگی اقامه ی حجت با مسلمین، ریزه کاری هایی دارد که باید دقت بیشتری روی آن انجام دهید و تفاوت هایی هم با همدیگر دارند. خوب، برای کفار همین آمدن رسول الله صلی الله علیه و سلم و قرآن برایشان اقامه ی حجت است و آن ها را می توانیم کافر بدانیم. چون، الله آن ها را کافر دانسته حتی قبل از این که پیام به آن ها برسد و انسان های جاهلی هم بودند. در حالی که، اهل قبله تا قبل از اقامه ی حجت به شیوه ی نبوی آن و گذراندن آن ها از مراحل چهارگانه نمی توان آن ها را از دایره ی اسلام خارج کرد.

• سلام، در چه زمانهایی است که خدا توبه را قبول نمی کند؟

یکی زمانی است که شخص مجرم، فرشته ی مرگ را می بیند و یقین پیدا می کند که می میرد و روح به حلقومش رسیده؛ و دیگری زمانی است که خورشید از غروب طلوع می کند و قیامت بر پا می شود.

• شیعیانِ رافضیِ مشرکِ مجوسِ یهودی به اصحاب پیامبر توهین می کنند و حتی آنها را تکفیر می کنند حکم این ها چیست؟ غیر از ارتداد حکم دیگری دارند؟

بله، دارند. اولاً، شیعه چیزی است؛ رافضی چیز دیگری است. مشرک هم باز چیز دیگری است، یهودی هم چیز دیگریاست و مجوس هم باز چیز دیگری. سبحان الله، شما معجونی ساخته اید که شامل مخلوطی از مسلمین، منافقین، سکولاریستها، یهودیان اهل کتاب، مجوس شبه اهل کتاب، کفار مشرک و شامل همه می شود و ترکیبی درست کرده اید که اصلاً نمی توان در مورد آن صحبت کرد از بس آشفته است. چون، هر یک از این ها یک حکم جداگانه ای دارند. بلا تشبیه شما گفته اید که انسانِ ماهیِ پرنده ی خزنده، نمی دانم باور کن خیلی خنده دار است. انسانِ ماهیِ پرنده ی خزنده یعنی چه؟ این نشان تنفر است که شما را از عدالت دور کرده است، برادر یا خواهر گرامی : «يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ لِلَّهِ شُهَدَاءَ بِالْقِسْطِ وَلَايَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلَى أَلَّا تَعْدِلُوا اعْدِلُوا هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَى وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ» (مائده/8)، ای مؤمنان! بر ادای واجبات خدا (چیزهایی که بر شما واجب کرده) مواظبت داشته باشید و از روی دادگری گواهی و شاهدی دهید، و دشمنی با قومی شما را مجبور و وادار نکند که (با ایشان) عدالت نکنید. دادگری و عدالت کنید که عدالت (به ویژه حتی با دشمنان) به پرهیزگاری نزدیکتر است. از خدا بترسید که خدا آگاه از هر آن چیزی است که انجام می‌دهید.

اما، در مورد کسانی که به اصحاب رسول الله صلی الله علیه وسلم توهین می کنند و یا آن ها را تکفیر می کند باید ببینیم آن ها چه کسانی هستند؟ این خیلی مهم است، آن ها را تجزیه کنیم.چون، این ها خودشان چند دسته هستند. عده ای مثل خوارج اند و طبعاً حکمشان هم مثل حکم خوارج است و تکفیر نمی شوند؛ همچنانکه علی رضی الله عنه و امثال او تاکنون آن ها را تکفیر نکرده اند.

دسته ی دیگر، غلاتی چون دارودسته ی مغیرة بن سعید و ابوالخطاب هستند که خودِ جعفر صادق علیه السلام و پدرش باقر رحمه الله و تمام ائمه ی بعد از آن ها این دسته از غلات را تکفیر کرده اند و علمای فرق دیگر هم آن ها را طبعاً تکفیر کرده اند. تکفیر این ها صرفاً به دلیل تکفیر صحابه نبوده یعنی، تکفیر این ها فقط به این دلیل نبوده که این ها صحابه را تکفیر کردند و صرفاً به این دلیل آن ها را تکفیر نکرده اند، بلکه، به دلیل عقاید دیگری که داشتند آن ها تکفیر شدند و این هم یکی از باورهایشان بوده است. برای همین، زمانی که می دانی فلان عالم در فلان عصر و فلان مکان گروهی از غلات شیعه یا حتی فرق دیگر را تکفیر می کند؛ دقیقاً متوجه باش این هایی که در این مذهب تکفیر شدند کدامها هستند و حکم را بر همه تعمیم نده. مثلاً در همین چند دهه ی گذشته علمای حنفی آمدند و قادیانی هایی که از میان حنفی ها برخاسته بودند را تکفیر کردند، خود حنفی ها در هند و پاکستان آن ها را تکفیر کردند. حالا تو نیا و به بهانه ی قادیانی ها همه ی حنفی ها را تکفیر کن. دقت کن، ببین داری چکار می کنی؟

یا در همین چند دهه ی گذشته در سودان از میان مالکی ها گروهی تحت عنوان الأخوان الجمهوريون توسط یک صوفی منحرف حلولی به نام محمود محمد طه به وجود آمد، که ابتدا این شخص ادعای پیامبری کرد و بعد ادعای خدایی کرد و مثل اکثر غلات حکم داد که نماز از او و مریدانش برداشته شده و تمام شده و نیازی نیست نماز بخوانند. اما، همان علمای مالکی سودان حکم به کفر او دادند و در زمان رئیس جمهوری نمیری به قتل رسید و خیلی از مریدانش را دیدیم که به آمریکا و کانادا پناهنده شدند و خیلی از آن ها هم در گروههای سکولار و سکولارزده ها در رسانه ها هنوز مشغول تخریبات خاص خودشان هستند. نگاه کن ببین حکم در مورد کدام گروه است؟ دلیل تکفیرشان چه بوده؟ دلیل تکفیرشان، این نبوده که این ها مالکی بودند، دلیل تکفیر قادیانی ها هم این نبوده که این ها حنفی بودند، نه.
یا در همین چند دهه ی گذشته در میان کُردهای شافعی هم شخصی به نام سید مصطفی ظهور کرد و ابتدا ادعای مهدویت کرد و می خواست در ایران کسانی را جمع کند که نشد و به دنبال آن ادعای نبوت کرد و با خودش قرآنی جدید به نام کلمات الله آورد که این شخص هم توسط مجاهدین ما در در نزدیکی های هورامان غربی به قتل رسید. بهائی ها و بابی ها هم در ایران همین مسیر را رفتند. 

گروههای منحرف در همه ی مذاهب وجود داشته و الان هم دارند و به دلیل نبود قدرت بازدارندگی حکومت اسلامی در اکثر سرزمین های مسلمان نشین و زمینه سازی های دین سکولاریسم روز به روز در حال تولید شدن هستند، به نام آزادی های شخصی، آزادی های عقیده و آزادی کفر از آن ها حمایت می شود. قرار نیست اگر دسته ای از میان یک مذهب جدا شدند و تکفیر شدند تو هم آنها و هم مذهبی که از آن جدا شدند را همه با هم تکفیر کنی.

خوب، الان دسته ای دیگر هم هستند از همین ها که صحابه را تکفیر می کنند دسته ی دیگری هم هستند که می دانند و یقین دارند که الله پیامبر را فرستاده و می دانند که الله در کتابش در مورد صحابه و اهل بیت رسول الله صلی الله علیه وسلم چه چیزی گفته؛ با این وجود، به دلیل مخالفت با الله و لجبازی با الله و دین اسلام، اصحابش را تکفیر می کنند. مثل اهل کتاب، آن ها به ما می گویند کافر:«الَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ يَعْرِفُونَهُ كَمَا يَعْرِفُونَ أَبْنَاءَهُمْ ۖ وَإِنَّ فَرِيقًا مِّنْهُمْ لَيَكْتُمُونَ الْحَقَّ وَهُمْ يَعْلَمُونَ» (بقره/146) آنان که بدیشان کتاب (آسمانی) داده‌ایم، او (پیامبر صلی الله علیه وسلم) را می‌شناسند، همان طور که پسران خود را می‌شناسند، و برخی از آنان بی‌گمان حق را پنهان می‌کنند، در حالی که می‌دانند، وَهُمْ يَعْلَمُونَ.‏

خوب، این ها دسته ای هستند که صحابه را تکفیر می کنند ما را هم تکفیر می کنند، این هم گروه دیگری هستند.

در هر صورت، باید نگاه کنی ببینی که این هایی که به اصحاب رسول الله صلی الله علیه وسلم توهین می کنند کدام دسته هستند و حکمی متناسب با آن ها را صادر کن.اگر یهودی است اهل ذمه است، نصرانی است اهل ذمه است، اهل کتاب و شبه اهل کتاب، مجوس، صابئی است اهل ذمه است. برادر: آن ها همه ما را کافر می دانند اما، در میان ما هم زندگی می کنند ما امنیت آن ها را هم حفظ می کنیم. تصور کن، عمر بن خطاب در معاهده ای که با نصرانی های بیت المقدس می بندد حتی محافظت از صلیبی که ما آن را بت می دانیم محافظت از آن را هم ضمانت می کند، محافظت از چنین بت آن ها را هم ضمانت می کند از مال اهل کتاب.

خوب، خوارج هم هزاران صحابی و ما را کافر و مرتد می دانند. دلیلی ندارد هر کسی که ما را کافر و مرتد دانست آن ها را بکشی یا حکم ارتداد آن ها را صادر کنی یا طور دیگری با او برخورد کنی. باید ببینی کسانی که به اصحاب رسول الله صلی الله علیه وسلم توهین می کنند کدام دسته هستند و حکمی متناسب با آن ها را صادر کنی.

مسلمینی چون خوارج که تأویل کردند و صحابه را تکفیر می کنند را مثل علی رضی الله عنه و سایر اصحاب رضی الله عنهم، برادران خودت بدان و بگو: «إخواننا بَغوا عَلَينَا» یا «قَومٌ بَغوا عَلَينَا».دقت کردید، از روی تأویل، صحابه را تکفیر می کنند، هزاران صحابی را تکفیر می کنند. امام علی رضی الله عنه با این خوارجی که او و هزاران صحابی دیگر را از روی تأویل اشتباه تکفیر کردند همان برخوردی را دارد که با سپاه جملی دارد که ام المؤمنین عایشه رضی الله عنها در آن است و همه را مسلمان می داند. چون این ها عذر دارند، برای این که این ها را تکفیر کنی باید از آن چهار مرحله و چهار فیلتر بگذرانی. خوب، علی بهتر از من و تو و هزاران نفر مثل من و تو واردتر به شریعت است و شریعت را بهتر می داند. بر غلات هم حکم مخصوص خودشان را صادر کن و بر اهل کتاب هم حکم مخصوص خودشان را، هر چند که هر سه در تکفیر صحابه وجه مشترک دارند اما، هر کدام مشمول یک حکمی می شوند.

سؤالاتتان زیاد است. این ها چند سؤال در مورد صوفیها و گروههای مختلف جهادی هست اما، تقریباً اکثر سؤالات شما در مورد شیعه و غلات شیعه است، این درمورد خمس است، این هم در مورد امامت و ولایت، این هم در مورد صیغه و تقیه است و… . انگار بحث در مورد شیعه نیاز روز و مد روز شده. خوب، اشکالی ندارد تنفسی بدهیم و من هم مثل شما یک کیک و شربتی بخورم بعد آن هایی که مربوط به درس ارتدادمان است را امروز جواب می دهیم بقیه که در مورد سایر عقاید شیعه است را می گذاریم برای درس مفصل فرق بین فِرقمان، ان شاء الله.

 ***

بیشتر سؤالات متأسفانه یا خوشبختانه به هر دلیلی در مورد ارتداد عموم شیعیان 12 امامی است و بیشتر سؤالات در همین زمینه است. انگار گفتم که سؤال روز هم شده و نیاز روز هم شده که باید به شیوه ای به آن پاسخ داده شود. من تمام سؤالاتی که در مورد ارتداد عموم شیعیان 12 امامی با نقاب روافض مطرح شده بود همه ی این ها را مطالعه کردم، فکر کنم ریشه ی تمام این معضلات و سؤالات به جای مشخصی برمی گردد که با هم آن را بررسی می کنیم و در نهایت باید بفهمیم این فتوا به نفع اهل قبله بوده یا به نفع دشمنان اهل قبله؛ دشمنان اهل قبله ای چون کفار آشکار خارجی، کفار پنهان داخلی و مرتدین محلی و بومی؟ کفار پنهان داخلی که همان منافقین و سکولارزده ها هستند.

خوب، در برداشت تنگ نظرانه و محدودبین هم باز باید ضمن بررسی این سناریو و توطئه بفهمیم این فتوا به نفع فِرق معروف به اهل سنت بوده و به آن ها خدمت کرده یا به شیعیان 12 امامی؟ مطرح شدن سناریو و توطئه ی ارتداد عموم شیعیان 12 امامی طبق شریعت الله بوده و خدمت به فِرق معروف به اهل سنت بوده یا خدمت به شیعیان 12 امامی؟ این دربرداشت تنگنظرانه ی کسانی است که پشت مذهبی موضع گیری کرده اند و صرفاً به مذهب و نگرش و تفسیر خاص خودشان اهمیت می دهند، این ها هم برایشان مفید است که متوجه شوند که آیا در این برداشت تنگ نظرانه و محدود بینشان باز این به نفع مذهبشان بوده یا به ضرر مذهبشان بوده؟

اگرامکان دارد همان کتاب ابوبصیر رادر لپ تاپتان باز کنید و به من بدهید، جزاک الله خیراً.

با این چند جلسه ای که در مورد مرتدین به عنوان یکی از دشمنان سرسخت مسلمین داشتیم لازم است که به یک مثال عملی و زنده ی روز در این زمینه اشاره کنیم که سؤالات شما هم در همین زمینه است و نشان دهیم که چگونه دشمنان ما در صورت جهل ما می توانند برای ما تئوریسین و مرجع فکری باشند و مرموزانه اقدامات ما را در همان مسیری که می خواهند هدایت کنند، و به این صورت یک مسلمان طبق برنامه و نقشه ای عمل می کند که دشمنش برایش کشیده است. این خیلی خطرناک است.

 یکی از این مواردی که دشمنان به واسطه ی جهل مسلمین توانسته اند از آن سوءاستفاده کنندهمین کلمه ی مرتدین است.مثالها زیاد است. اما آنی که بیشتر از همه در این چند سال گذشته از طرف جناحهایی برجسته شده یکی مسأله ی خوارج است به دروغ به بسیاری از برادران ما نسبت داده اند و دیگری اصطلاح «مشرکین» و «اهل بدعت» است که به غلط از آن استفاده شده، و سومی هم مسأله ی ارتداد عموم شیعیان 12 امامی جهان است که در فتاواهای آن ها حتی یک استثنا هم وجود ندارد.

می دانیم کسی که ارائه دهنده ی این پروژه بود شخصی بود به اسم ابوبصیر طرطوسی ساکن و مقیم انگلیس و فعلاً یکی از بلندگوهای ناتو از کانال ترکیه و دشمن سرسخت تمام مخالفین حکومت سکولار ترکیه و بالطبع ناتو. چون حکومت سکولار و طاغوتی ترکیه بخشی از ارتش کفار متحد اروپاست که تحت عنوان ناتو و نماینده ی ناتو در خاک سوریه فعالیت می کند که ناتو از کانال حکومت سکولار ترکیه و ارتش آن، منافع، اهداف و نقشه هایش را در خاک سوریه،عراق، افغانستان و سایر مناطق به پیش می برد و به پیش برده است.

 پس، در این جا زمانی که حکومت سکولار و طاغوتی ترکیه اقدامی را در سوریه یا در یک منطقه ی دیگر انجام می دهد خیال نکنید که کشور ترکیه است که حمله می کند بلکه، ناتوست. خیلی خوب هم اگر دقت کنید می بینید که در ماه گذشته ناتو تصویب کرد که باید در سوریه دخالت کند. اعضای ناتو تصویب کردند. به دنبال تصویب ناتو بود که ترکیه آرام آرام وارد مرزهای سوریه شد، به مرزهای سوریه نزدیک شد و آرام آرام اقدامات نظامی خود را ابتدا از مناطق تحت کنترل دوله شروع کرد و الان هم به جان نوکران آمریکا که در معامله در حال خرج شدن هستند افتاده است.

در هر صورت، ابوبصیر یکی از بلندگوهای حکومت سکولار ترکیه و بالطبع ناتو شده است. ابوبصیر سابقه ای طولانی تر از این دارد. ایشان ساکن انگلیس هستند ودر زمانی که حکومتهای سکولار آمریکا و انگلیس در حال تدارک جنگ و اشغال عراق بودند در سال 1423 هـ برابر با 3/8/2002نصرانی كتابی تحت عنوان «الشِّيعَةُ الرَّوافِضُ طائِفَةُ شِرْكٍ ورِدَّةٍ» را منتشر کرد. هدف از این کتاب این بود که زمینه ها را برای اشغال عراق فراهم کند، و هدفش مشغول کردن شیعه و سنی به هم و باز کردن میدان فعالیت و آزادی عمل برای آمریکا و انگلیس و سایر متحدین آن ها بود. این یکی از اهداف نوشتن این کتاب بود.

این را همه می دانیم که سکولاریستها کلاً از مذاهب موجود که در میان مردم هستند به عنوان یک ابزار در راستای رسیدن به اهدافشان استفاده می کنند و برایشان فرق نمی کند که در اندونزی نصرانی ها و مسلمانان همدیگر را قتل عام کنند، یا در نیجریه ی آفریقایی و آفریقای مرکزی این اتفاق میان نصرانی ها و مسلمانان اتفاق بیفتد، یا در پاکستان، عراق، لبنان، بحرین، عربستان، کشمیر، آذربایجان، سوریه، یمن و … میان شیعه و سنی  یا اینکه در ایرلند مذاهب پروتستان و کاتولیک و در روسیه ارتودوکس با کاتولیکها و یا در اسرائیل میان یهودیان و نصرانی ها یا یهودیان با مسلمین وارد درگیری فرساینده شوند . مهم برای سکولاریست ها این است که این ها به جان همدیگر بیفتند.

در تمام این حالات هدف سکولاریست ها فرسوده کردن، خسته و نا امید کردن پیروان مذاهب از جنگهای داخلی و در نهایت سر سپردگی و راضی شدن به قانون و حکم دیکتاتوری سکولاریسم و بازگذاشتن میدان برای جولان بیشتر اشغالگران کافر و نوکران محلی آن هاست. این مطلوبترین هدفی است که در طول تاریخ، پیروان شیطان آنهمه مقدمات و زمینه سازی های وحشیانه رابرایش فراهم کرده اند. زمانی که پیروان شریعتهای آسمانی و مذاهب و فرق اسلامی اینگونه به جان هم افتادند آنوقت است که سكولاريستهای مرتد داخلی و سكولاريستهای کافر جهانی به ريش همه می خندند و سود آن را به جيب می زنند.

نوشتن کتاب ابوبصیر و نشر فتاوای علمای فاسد و درباری آل سعود و امثالهم در همین راستا صورت می گیرد. اما، این کتاب در آن سالها نه از طرف سلفی های جهادی چون اسامه بن لادن رحمه الله و امثالهم مورد توجه قرار گرفت، نه از طرف سایر فرق معروف به اهل سنت. چون، در میان تمام گروههای مبارز شرعی، گروه ها، دسته ها و شرعی های بزرگی چون ابوانس شامی رحمه الله وجود داشتند و علمای کتابخانه ای چون ابوبصیر، ابوقتاده و مفتی های دربار آل سعود و امثالهم کسانی نبودند که همچون یک رهبر عقیدتی و فکری جهادی به آن ها جایگاهی داده شود. هانی السباعی عددی نبود. طارق عبدالحلیم هم عددی نبود. این ها و امثالهم عددی نبودند که کسی به آن ها اهمیت بدهد، چرا؟ چون آن زمان شرعی های بزرگی چون ابوانس شامی رحمه الله بودند که به صراحت در نوشته هایشان شیعه ها را برادر خطاب می کنند. این علمای کتابخانه ای چون ابوبصیر، ابوقتاده و علمای فاسد آل سعود هرچند که با سکوت در برابر طاغوتی به دشمنی آشکاری با طاغوت مخالف و جناح مخالف این طاغوت می پردازند اما، نوبتی به جنگ با مجریان قانون شریعت الله و آزادی خواهان پرداخته اند و می پردازند.

در هر صورت، کشته شدن شرعی ها و به وجود آمدن خلأ اینها باعث تحکیم روحیه ی نظامی گری در نهضت های جهادی شد و این بار ایدئولوژی و عقیده را اسلحه، هدایت کرد. این خیلی خطرناک است که ایدئولوژی و عقیده را، اسلحه هدایت کند؛ نه اینکه اسلحه تابع و در اختیار عقیده باشد.این خیلی خطرناک است و نکته ی خیلی مهمی هم هست. نباید ایدئولوژی و عقیده تابع اسلحه باشد بلکه، باید اسلحه تابع و در اختیار عقیده و ایدئولوژی باشد. ابومصعب زرقاوی حلقه ی اتصال این دگرگونی آشکار بود و اولین اقدام او پذیرفتن و جادادن عبارت کتاب ابوبصیر تحت عنوان «الشِّيعَةُ الرَّوافِضُ طائِفَةُ شِرْكٍ ورِدَّةٍ» شد. ابومصعب زرقاوی حلقه ی اتصال بود بین آن چه در گذشته اتفاق افتاده بود و شرعی هایی چون ابو انس شامی رحمه الله و اسامه بن لادن رحمه الله و امثالهم آن را به وجود آورده بودند و قرن ها سابقه داشت و آن چه که ابو بصیر تدارک دیده بود. ایشان عین همین «الشِّيعَةُ الرَّوافِضُ طائِفَةُ شِرْكٍ ورِدَّةٍ» را بخشی از عقيده ی رايج گروهش کرد که تاکنون ادامه دهندگان راه او به این طرح دشمنی چون ابوبصیر و مفتی های آل سعود عمل می کنند با وجود آنکه می دانند این افراد دشمنان آشکار آن ها و خادمی در اختیار کفار سکولار جهانی و طاغوتهای محلی هستند. 

عبارتی كه ابوبصير طرطوسی در انگليس و در هنگام زمينه سازی برای حمله به عراق آن را تولید کرده بود و علمای فاسد و درباری آل سعود هم در همین راستا فتاوای خودشان را تنظیم می کردند سابقه ای در ميان امامان فرق معروف به اهل سنت به اين شكل نداشت ندارد. طبق اين، حكم تمام شيعيان جهان ارتداد است، و كسی كه در ارتداد تمام شيعيان شك داشته باشد خودش هم مرتد می شود. حتی كسانی پيدا شدند كه تمام امامان فرق معروف به اهل سنت و کسانی چون ابن تيميه، ابن كثير، ابن حجر، نووی و غيره را هم زير سؤال بردند و شروع كردند به زبان درازی، چرا؟ چون، هيچ يك چنين عقيده ای نداشتند.

 به دنبال آن عليه تمام شيعيان دنيا اعلان جنگ شد، چه آنهایی كه با اشغالگران متحد شده و مرتد بودند و چه آنهايی كه با اشغالگران می جنگيدند و چه آنهايی كه بی طرف بودند و هزاران كيلومتر دورتر از ميدانهای جنگ به سر می بردند. تمام شيعيان تنها به دليل شيعه بودن بايد كشته می شدند و مكانهای

قبلاً اسامه بن لادن رحمه الله و کسانی چون ابویحیی لیبی رحمه الله هم توانستند از این جنگ انحرافی و فرسوده گر جلوگیری کنند،اما، با کشته شدن این افراد و با کشته شدن شرعی های آگاه، تمام تلاشها جهت ممانعت از شعله ور شدن این جنگ انحرافی و ویرانگر بی نتيجه ماند، و جنگ مذهبی در ميان عده ای از مجاهدين تثبيت شد، و خيال کفار سکولار و اشغالگر خارجی چون انگليس، آمريكا و مرتدين محلی و مفتی های كتابخانه ای چون ابوبصير وامثالهم از اين بابت راحت شد.

اما، اين پايان كار آنها نبود بلكه، در سوريه هم بايد همين سناريو را اجرا می كردند اما نه ميان شيعه و سنی بلكه، ميان خود فرق معروف به اهل سنت؛ آنهم با فتوای بی پايه و اساس خوارج بودن و اخیراً مشرک بودن صوفی های میان فرق اهل سنت. بدون آنکه بفهمد حتی فرق بین یک کافر مشرک با یک کافر یهودی یا یک کافر نصرانی، مجوس و صابئی هم چیست.؟ جنگ به این شیوه نوبتی از جنگ بین فرق معروف به اهل سنت و فرق معروف به تشیع که وظایفشان را تقریباً انجام داده بودند به میان خود فرق معروف به اهل سنت کشیده شد.

جالب است بدانيد كه ابوبصير جزو اولين مفتی هایی (مفتی های کتابخانه ای و مفتی های انگلیس و حتی مفتی های ساکن در دار الکفرها) بود که كه برای قتل عام اهل سنت توسط همديگر، بدون ارائه دادن حتی يك دليل شرعی، اقدام به دادن فتوا مبنی بر خوارج بودن مجاهدين شريعت گرا کرد. فتوا و كلماتی كه اتحاد با كفار خارجی و مرتدين محلی را تسهيل کرد و خون و مال هزاران مجاهد مخلص را حلال نمود، كه در پی آن هزاران مجاهد مسلمان و هزاران مهاجر قتل عام شدند و هزاران زن و بچه ی مهاجرين به كام مرگ فرو رفتند و به ناموس صدها زن و دختر مهاجر تجاوز شد، در همین خاک سوریه. زمانی که فتوا علیه دوله به نتیجه رسید، نوبت رسید به همین گروه دار و دسته ی جولانی. این ها هم گفتند نه این ها همان قماش اند و دوباره به جان همین ها هم افتادند و و و به نوبتی. ببیند نیاز انگلیس و ناتو چیست و دیگران هم بفهمند نیاز طاغوت هایشان چیست متناسب با نیاز آن ها فتوا می دهند.

بدون بررسی فتاوای علمای درباری و فاسد آل سعود که اکثر صوتیات آن هم وجود دارد، سراغ دلایل هفت گانه ای می رویم که ابوبصیر طرطوسی ساکن در سرزمین دارالحرب انگلیس و مجری و سرباز جنگ روانی علیه کل مسلمین در ارتداد کل شیعیان 12 امامی آورده است که ببینیم این دلایل چه هستند:

• أولاً: من جهة قولهم بتحريف القرآن … ! این ها معتقد به تحریف قرآن هستند.

          وتحريفهم للقرآن الكريم يأتي من جهتين، می گوید از دو جهت این ها معتقد به تحریف قرآن هستند:

• تحريف في التأويل والتفسير: در تأویل و تفسیر قرآن دچار تحریف شده اند. یعنی چون تفسیر دیگری بر خلاف تفسیر این شخص یا مذاهب دیگر دارند، یعنی چون در آیه یا آیاتی تأویل دیگری بر خلاف تأویل این شخص یا مذاهب دیگر دارند. پس، هر کسی که تأویل یا تفسیری بر خلاف تأویل و تفسیر دیگران داشته باشد مرتد است.چون بعد از آن هم اشاره می کنیم این شخص می گوید هر کسی که یکی از این دلایل را داشته باشد مرتد است و تمام احکام ارتداد باید روی او اجرا شود.
• قولهم بتحريف التنزيل صراحة: این ها به صراحت معتقدند که در نازل شدن قرآن تحریف صورت گرفته است. همه موردها را بیان می کنیم.
• ثانياً: يأتي كفرهم من جهة قولهم بقرآن فاطمة، ونزول الوحي عليها … !
• ثالثاً: يأتي كفرهم من جهة غلوهم في الأئمة، والقول بعصمتهم …!
• رابعاً: يأتي كفرهم من جهة تكفيرهم للصحابة، وعامة المسلمين …! 
• خامساً: يأتي كفرهم من جهة إنكارهم للسنة وجحودهم لها …!
• سادساً: يأتي كفرهم من جهة مظاهرتهم لأعداء الأمة من الكفرة والمشركين على أبناء الأمة من المسلمين الموحدين …! یعنی هر کسی از هر مذهبی، از کفار علیه مسلمین پشتیبانی کرد کل آن مذهب مرتد می شود. سبحان الله، نمی دانم چطوری مسلمانان تا به حال به این مسائل و فتواهای جنایتکارانه دقت نکرده اند.
• سابعاً: يأتي كفرهم من جهة وقوعهم في الشرك وتوجههم بالعبادة والدعاء للمخلوق … !

اينها تمام دلايل ابوبصير برای ارتداد تمام شيعيان همچون يك طائفه است و خودش ادعا می كند كه هر يك از اين دلايل به تنهايی می تواند باعث ارتداد تمام شيعيان 12 امامی همچون يك طائفه شود و می گوید:خلاصة القول في الشيعة الروافض: هذه هي الأوجه التي ألزمتنا بالقول: بأن الشيعة الروافض ـ الاثنى عشرية ـ طائفة شرك وردة، و واحدة من تلك الأوجه السبعة ـ الآنفة الذكر ـ تكفي للجزم بكفر وردة هذه الطائفة المارقة.

با اين مقدمه می خواهد به اين نتيجه گيری برسد كه هر کسی که یکی از این دلایل در او وجود داشت مرتد می شود و بايد تمام احكام مرتدين كه در كتب حديث و فقه آمده بر آنها اجرا شود. به نظر شما اگر این حکم صحت داشته باشد که ندارد، از میان فرق معروف به اهل سنت چند نفر مسلمان باقی می مانند؟ آیا اکثریت قاطع فرق معروف به اهل سنت مرتد نمی شوند؟ کمی دقت کنید، فکر کنید. این گفته هر کسی که هر کدام از این دلایل را داشته باشد مرتد است. برای همین، می بینیم که کارش با شیعه تمام می شود به جان یک فرقه ی دیگر می افتد که باید روی آن فتوا دهد و کشته شوند، به جان دوله می افتد؛ کارش با دوله تمام می شود به جان جولانی؛ کارش با جولانی تمام می شود به جان کس دیگری می افتد. می گوید هر کسی یکی از این موارد در او باشد مرتد است. اما، فعلاً در آن زمان منظورش توجه به شیعیان بود و اعلام می کند که شيعيان همه همچون يك طائفه مرتد هستند و می گويد: وقولنا أن الشيعة الروافض طائفة شرك وردة؛ يعني أنها تُجرى عليها ـ كطائفة ـ جميع أحكام الردة ومتعلقاتها وتبعاتها المبينة والمفصلة في كتب الحديث والفقه … ! 

خیلی خطرناک است. جميع احكام رده ومتعلقات آن وتبعیات روشن ومفصل آن در كتب حديث وفقه بر آن ها اجرا می شود، تُجرى عليها كطائفة. نگاه کنید، ببینید این جنایت کار، این خون آشام، ببینید یک ذره انسانیت در وجودش هست؟. تُجرى عليها كطائفة.

قبلاً يادآور شده ايم فتوايی مبنی بر اينكه تمام و کل شيعيان 12 امامی دنيا مرتد هستند در ميان امامان اهل سنت يافت نمی شود، هیچ وقت هم در میان سلف صالح این امت وجود نداشته که تمام شیعیان دنیا مرتد باشند و مشخص هم شد كه اين فتوا چگونه از كانال انگليس و دول عربی خلیج وارد ادبيات رسانه ای و عقيدتی بخشی از مجاهدين اهل سنت شده است. البته، قبل از آن تحت عنوان کافر بودن تمام شیعیان 12 امامی توسط مفتی های سوء و علمای خائن و درباری آل سعود ارائه شده بود و کسی این حماقت را نکرده بود که از عنوان ارتداد برای مذهبی استفاده کند که دهها فرقه و گرایش مختلف و گاه متضاد در درون آن وجود دارد و هرگز یکدست نبوده اند و الان هم نیستند. همان علمای فاسد و درباری آل سعود هم از واژه ی کافر استفاده کردند نه مرتد، نمی خواستند این قدر حماقت خودشان را نشان دهند.

پس، نمی توانیم در كتب و منابع فقهی فرق معروف به اهل سنت برایش سابقه ای پیدا کنیم اما، می توانیم پس از بررسی موردی و تاریخی این هفت دلیل از طریق منابع فرق معروف به اهل سنت و طبق اصولی كه توسط همین فرق وضع شده به فاش کردن و تشريح چنين دام و حقه ای بپردازیم كه تاکنون جويبارهايی از خون بی گناهان را در اکثر سرزمینهای مسلمان نشین با خود به ارمغان آورده و ضربات سهمگین و وحشتناکی هم به خود مجریان چنین فتوایی به بار آورده است.

در همین ابتدا، باید گفته شود که تمام این دلایل هفت گانه متعلق به غلات منتسب به شیعه است نه شیعاین 12 امامی. و در تمام این موارد هفت گانه ما موضع گیری آشکار شیعیان 12 امامی را به صراحت مشاهده می کنیم که حتی در مورد یکی از این موارد ما شاهد چندین فتوای آشکار و چندین رساله و حتی کتاب مفصل در رد این موارد هفت گانه هستیم.

ابو بصیر دروغ می گوید.لازم است به صورت مختصر، کمی از دروغهای ابوبصیر را فاش کنیم. چرا میگوییم دروغ؟ چون یک معلم جغرافیا دارد به شاگردش یاد می دهد مکه در شمال ایران قرار دارد، دارد یاد می دهد که چین کشوری آفریقایی است. این برای یک معلم جغرافیا خطا یا اشتباه و برداشت نادرست و تأویل غلط نیست بلکه، پنهان کردن واقعیتهای کاملاً روشن و دروغگوئی و انتقال دروغ به شاگردانش محسوب می شود. هیچ عالمی وجود ندارد که تفاوت غلات موجود در فرق معروف به اهل سنت را با خود این فرق نداند. هر چند ممکن است آلودگیهای آن ها در منابع هم وجود داشته باشد. همین الان کسی حاضر نیست که قادیانی ها را جزو اهل سنت بداند، چرا؟ چون خود این فرق از آن ها برائت کرده اند و حتی آن ها را تکفیر نموده اند. در میان شیعیان هم همین قاعده مثل روز روشن برای محققین آشکار و واضح است. برای کسی که بخواهد تحقیق کند روشن است که ابوبصیر دروغ می گوید مثل دروغی که ابوقتاده در مورد نصیری بودن کل شیعیان 12 امامی فعلی گفته است.

در هر صورت، به دروغهای ابوبصیر طرطوسی می پردازیم که استارت جنایات غیر قابل انکاری را زده که هنوز هم ادامه دارد. این شخص در همان دلایلش در مرتد بودن کل شیعیان 12 امامی می گوید:

• أولاً: من جهة قولهم بتحريف القرآن …! این ها معتقد به تحریف قرآن هستند. وتحريفهم للقرآن الكريم يأتي من جهتين:
• تحريف في التأويل والتفسير: در تأویل و تفسیر قران دچار تحریف شده اند. یعنی چون تفسیر دیگری بر خلاف تفسیر این شخص یا مذاهب دیگر دارند؛ یعنی چون، در آیه یا آیاتی تأویل دیگری بر خلاف تأویل این شخص یا مذاهب دیگر دارند پس، این ها مرتد هستند.

در این صورت، هر کسی که تأویل یا تفسیری بر خلاف تأویل و تفسیر دیگران داشته باشد مرتد است. به نظر شما این دیوانگی و حماقت نیست؟ دیوانه و احمق تر از این، کسانی هستند که امثال این شخص را می شناسند و حرف هایش را قبول دارند و خودشان را مجری احکام شریعت هم می دانند.

ابن‌ حزم‌ اندلسی‌ رحمه الله می‌گويد:«هيچ‌ مسلمانی‌ را به‌ خاطر فتوايی يا سخنی‌ در باب‌ يك‌ اعتقاد نمی‌توان‌ تكفير كرد» و ادامه می دهد: «گروهی از علما بر این عقیده اند که هیچ مسلمانی به خاطر عقیده یا فتوایی تکفیر و تفسیق نمی شود. هرکس در مورد چیزی اجتهاد کند و معتقد باشد آنچه او بدان رسیده حق است مأجور است؛ که اگر در واقع هم به حق رسیده باشد، دو اجر و اگر از حق خطا کرده باشد، یک اجر برای او خواهد بود. این نظر ابن ابی لیلی، امام ابوحنیفه، شافعی، سفیان ثوری و داوود بن علی است. و این نظرهر صاحب نظری است که تاکنون شناخته ام از صحابه رضی الله عنهم و مخالف آن ها را تاکنون ندیده ام».

 قبول فقط این مورد از ابوبصیر و امثالهم یعنی مرتد دانستن هر مسلمانی که در اجتهاد، تفسیر یا تأویل یک آیه با شما فرق دارد، و این یعنی ایجاد جنگ درونی میان مسلمین و مشغول کردن آن ها به همدیگر. این طرح مال کیست؟ این طرح به نفع کیست؟ چرا نمی خواهید کمی فکر کنید؟ شما از یک تفسیر و حتی مذهبی خوشتان نمی آید این باعث می شود که شما عدالت را کنار بگذارید و آن را مرتد بدانید؟ چرا؟ چون، تفسیر و تأویلی بر خلاف شما دارد و طبعاً او هم باید شما را مرتد بداند، چرا؟ چون تفسیر و تأویل شما هم با او در مورد فلان آیه فرق دارد.این یعنی چه؟ مگر اصحاب و تابعین و تمام ائمه ی فرق و مذاهب اسلامی در تأویل و تفسیر آیات با هم فرق نداشتند؟ آیا این باعث می شود آن ها را مرتد بدانیم، نعوذ بالله؟ 

دوستان گرامی، چندین بار گفتیم و باز هم می گوییم چون اهمیت دارد؛ ما صاحب شورای اولی الامر واحدی نیستیم که امت واحدی را به وجود بیاورد و از این امت واحد اجماع واحدی ارائه شود و مسلمین از تفرق نجات پیدا کنند. پس، وجود تفاسیر و تأویلات مختلف تا رسیدن به این نعمت، جبری است و نمی توان از دست آن خلاص شد. اگر می خواهی از دستش خلاص شوی تلاش کن حکومت اسلامی را تشکیل بدهی. اگر بدیل آن هم هست کمک کن اصلاح شود و دوباره ارتقا پیدا کند و بعد از تشکیل شورای اولی الامری که مربوط به فقهای اسلامی است به تمام این تفرقها خاتمه بده.

اما، ابوبصیر دروغگو و تمام کسانی که توطئه های این شخص را عملی می کنند دارند مسلمین را به تفرق بیشتر، ذلیلی، شکست و نرسیدن به قدرت حکومتی، شورا، امت و اجماع واحد سوق می دهند و این برخلاف منهج صحابه و تابعین و ائمه ی اسلام و بر ضد تمام منافع مسلمین است. این ها مجریان جنگ روانی علیه مسلمین هستند، سرباز پیاده ی جنگ روانی و تبلیغی دشمنان اسلام علیه مسلمین هستند. چه کسی شکی در این دارد؟ تفرق یعنی ذلیلی، وحدت یعنی قدرت. این ها در مسیر ذلیلی مسلمین دارند حرکت می کنند و اجازه نمی دهند مسلمین وحدت پیدا کنند.

ائمه و تابعین، تمام تلاش و عملکردشان بر این بود که باعث شوند کفار وارد دین اسلام شوند. اما، عده ای در پی کوچکترین بهانه ای هستند که بر پایه ی جنگ روانی دشمنانشان برادر و خواهر مسلمان خودشان را از اسلام خارج کنند و وارد دایره ی کفار نمایند. می دانید اختلاف این دسته با اصحاب و تابعین و ائمه ی بزرگوار چقدر زیاد است؟ انگار فکر می کنی این ها در جهت عکس هم حرکت می کنند. تو باید تعیین کنی در کدام جهت حرکت می کنی.

• قولهم بتحريف التنزيل صراحة: این ها به صراحت معتقدند که در نازل شدن قرآن تحریف صورت گرفته است.

متأسفانه، من این دلیل را در اکثر منابع مکتوب و حتی تصویری و صوتی بعضی از برادران مجاهد و مسلحین می بینم که بنده  اخیراً هم به کرات آن را در منابعشان دیده ام مکتوب، صوتی و تصویری هایشان؛ و همین یک دلیل را دلیل ارتداد تمام شیعیان دنیا و مجوزی برای قتل عام آن ها می دانند، همین یک دلیل. یعنی می گویند کل شیعیان 12 امامی به تحرف تنزیل معتقدند. همین یک دلیل را باعث کشتار آن ها می دانند. دلیل برای کشتنشان چیست؟ همین است.

در حالی که در حال حاضر و در طی قرون گذشته رأی غالب شیعه بر عدم تحریف قرآن بوده و هست و روایات موجود را یا ضعیف دانسته اند یا جعلی و ساختگی یا غریب. در برابر یک رأی به تحریف قرآن، صدها رأی از بزرگان شیعه ی 12 امامی وجود دارد که به این رأی فاسد اعتقادی ندارند و حتی علیه آن رساله و کتاب نوشته اند. کافی است یک سرچ کوچک در اینترنت بکنید تا بدانید که چند کتاب در این زمینه در طول تاریخ تا الان نوشته شده است.

بله، ممکن است بگویید خوب روایاتی در منابع آن ها وجود دارد که این را می رساند. بله، وجود دارد مثل همان روایتهای ضعیفی که در منابع سایر فرق هم وجود دارد. اما، فعلاً این فرق این روایتها راقبول ندارند و این روایتها را صحیح نمی دانند، هر چند که ممکن بوده در قرون قبلی مورد قبول همان فرقه واقع شده باشند. ما هم اکنون خیلی از روایت ها را قبول نداریم که گروه های قبلی بودند که برادران ما قبلاً ائمه ی بزرگوار ما قبلاً که رحمت خدا بر همه ی آن ها باد آن ها را قبول داشتند و به آن ها عمل کردند، ما الان می گوییم ضعیف هستند. خوب، آن ها اکنون قبول ندارند و اعتقادی به آن ندارند. چون گذشته ها که به آن عمل می کردند نمی دانستند که این روایت ها ضعیف است. شما همین الان کافی است به روایتهایی که آلبانی رحمه الله گفته ضعیف هستند نگاه کنید، بروید نگاه کنید آلبانی کدام روایت ها را گفته ضعیف هستند. ببینید چند روایت را شامل می شود و اصلاً چند جلد کتاب را شامل می شود. اما، همه ی این ها قبلاً به آن ها عمل می شد.

تصور کنید که، سیوطی رحمه الله می گوید: دو سوره ی “حَفدوخُلع”در مصحف ابی بن کعب وابن عباس نوشته شده بود.یعنی چه؟

قرطبی (وفات671) در تفسير خود «الجامع لاحكام القرآن»، در اول سوره ی احزاب می نويسد: اين سوره دارای 73 آيه است، روایت هایی هم می آورد که 73 آیه است. سپس اضافه می كند: اين سوره در آغاز و به هنگام نزول، به اندازه ی سوره ی بقره بوده (یعنی 286 آيه داشته) و آيه ی رجم كه می گويد: «اگر مرد و يا زن پير زنا كردند، آن دو را سنگسار كنيد، اين انتقامی است از خدا، خدا قدرتمند و حكيم است!» در آن بوده و به دنبال آن از ام المؤمنین عایشه رضی الله عنها روایت می كند: كه سوره ی احزاب در عصر پيامبر 200 آيه بوده، ولی هنگام نوشتن قرآن، جز بر آيات موجود یعنی73 آيه دست پیدا نکردند،این یعنی چه؟ دقت کنید یعنی چه؟ می گوید سوره ی احزاب 73 آیه در اصل 286 آیه بوده که به بقیه اش دست پیدا نکردند، یعنی بقیه کجا رفته؟ مسأله ی ناسخ و منسوخ هم که مطرح نیست. چون می گوید در زمان پیامبر صلی الله علیه و سلم بوده و در کتب و مصحف فلانی و فلانی هم بوده یا در مورد سوره ی احزاب می گوید در عصر پیامبر 200 آیه بوده و الان به 73 آیه بیشتر دسترسی پیدا نشده است.

خوب، در میان شیعه ی 12 امامی هم چنین روایتهایی و حتی بدتر هم وجود دارد. اما مهم این است که این ها را ضعیف می دانند و الان این ها را قبول ندارند و در رد این ها کتابها نوشته اند. قبلاً هم عرض کردم، یک بار دیگر هم در مورد آن صحبت کرده ام اینگونه موارد خیلی زیادند. ما در مورد منطقه ی خودمان صحبت کنیم کمی بیشتر آن را توضیح بدهم. در همین چند دهه ی گذشته مگر نبود شخصی به نام سید مصطفی برزنجی یکی از ملاهای شافعی مذهب به عنوان پیامبری جدید در شمال سلمانیه ی عراق ظهور کرد و کتابی هم با خودش آورده بود به نام «کلمات الله» همین است آن را نگاه کنید دوستان، همین که دست من است. نگاه کنید، با بسم الله شروع می شود، آیاتش را نگاه کنید این هم آیاتش، پاورقی هایش را هم نگاه کنید توضیح آیات را داده، این ها طبعش هم نوشته مال دانشگاه اربیل است، قیمتش هم نوشته، سال انتشار آن هم هست.این شخص ابتدا ادعای مهدویت داشت و می گفت می خواهد بر اساس قرآن حکم کند اما، بعداً در سال 1988 ادعای پیامبری کرد و به اصطلاح قرآن جدیدی به نام «کلمات الله»آورد. این پیامبر دروغین به ایران هم آمد اما از او استقبال نشد و دوباره به کردستان عراق برگشت و در نهایت توسط مجاهدین هورامان غربی به قتل رسید و پیروانش می گویند رفته به دوران غیبت و دوباره برمی گردد.

انسانهای اینطوری در میان غلات شیعه هم وجود داشته اند. هم انسانهای اینطوری در میان غلات شیعه هم وجود داشته اند و هم روایتهای غلطی هم وجود دارند که شیعه ی 12 امامی خودش را از این ها بری دانسته و علیه این ها کتاب و ردیه نوشته است. شما یک کتاب جزائری را می گیرید و در برابر، دهها کتاب در ردیه ی او را نگاه نمی کنید که توسط شیعیان 12 امامی نوشته شده اند. یا اصلاً به رأی بزرگان این مذهب در عصر حاضر و گذشته در عدم تحریف قرآن اصلاً توجه نمی کنید. این چه چیزی را می خواهد برساند؟ این نشانه ی عدالت است؟ یا ظلم آشکار و کتمان حقایق است؟ شما با کتمان حقایق و نشر دروغ در پی چه چیزی هستید؟ الله این را به ما یاد نداده، رسول الله صلی الله علیه و سلم این را به ما یاد نداده، صحابه ی کرام ابوبکر و عمر و عثمان رضی الله عنهم، علی کرار، حسن و حسین رضی الله عنهم، شافعی و مالک و حنبل این را به ما یاد ندادند، ظلم را به ما یاد ندادند، کتمان حقایق را به ما یاد ندادند. ما واقعیت ها را می بینیم و طبق واقعیت ها صحبت می کنیم. الله ما را به عدالت دعوت کرده است.

وجود روایتهای دروغین تولید شده توسط یهودیان، نصارا، غلات و یا دوستان نادان حدیث ساز، در منابع تمام فرق به گونه ای است که کمتر فرقه ای از این بیماری در امان مانده و هیچ فرقه ای نیست که کل روایتهای موجود در تمام کتب روایی خودش را در طول تاریخ تأیید کند.

به همین دلیل است که هم در کتب فرق معروف به اهل سنت می توان مطالب انحرافی زیادی گیر آورد و هم در کتب فرق شیعه می توان به راحتی مطلب گیر آورد؛ حالا به هر دلیلی(ضعف حدیث، اجتهاد اشتباه و…) که علمای یک فرقه مطلبی را رد کنند، علمای فرقه ی مخالف نیز به همان دلایل می توانند مطالبی را رد کنند و از خودشان دور کنند هر چند که در کتب آنها هم وجود داشته باشد.  

در این صورت، گیردادن غلات شیعه به سنی و غلات سنی به شیعه بر سر این روایات دروغینی که هر دو آن هارا ضعیف و دروغین دانسته اند و بر آن ها ردیه نوشته اند چه چیزی می تواند باشد؟ غیر از مرض و ایجاد جنگ میان شیعه و به اصطلاح سنی که هم اکنون هست؟ سود این به جیب چه کسی میرود؟ دقت کنید، روی آن فکر کنید. مورد دومی که می آورد می گوید:

• ثانياً: يأتي كفرهم من جهة قولهم بقرآن فاطمة، ونزول الوحي عليها ..!اینهم یکی از همان عقاید غلات است که هیچ پایه و اساسی در شیعیان کنونی ندارد. یعنی این ها شرم نمی کنند که می گویند با همین یک دروغ تمام شیعیان 12 امامی مرتد هستند؟ در حالی که شیعیان کنونی عموماً به همین قرآن موجود اعتقاد دارند. این ها شرم نمی کنند. گفتیم که کافر و مرتد دانستن در قرآن و سنت عبور از همان چهار فیلتر و مراحل چهارگانه مورد دوم ما بود، کجا این مراحل را رعایت کرده؟ این هیچ مسیری را این دو قدم با مسیر فرق معروف به اهل سنت و جماعت هیچ کدام دو قدم با آن ها هم نیامده، این مسیری را می رود و فرق دیگر اهل سنت و جماعت و سایر مسلمین مسیر دیگری را می روند. یعنی می گوید این ها معتقدند که قرآن فاطمه هست و این ها را باید بکشید. خوب، همین الان برو از آن ها بپرس، برو از مردم بپرس، مگر در میان مردم نیستید؟ حتی کسانی که هنوز عقاید فاسد غلات هم در میانشان مانده و هنوز بعد از هزار و خرده ای سال تصفیه نشده اند، عقایدشان پاک نشده، برو به آن ها مراجعه کنی باز هم آن ها همین قرآن را حق می دانند؛ دیگر چه برسد به علمایی که صحبت هایشان واضح است. مورد سوم می گوید:  
• ثالثاً: يأتي كفرهم من جهة غلوهم في الأئمة، والقول بعصمتهم ..!

اگر بدون درنظر گرفتن شرایط و موانع تکفیر، غلو در ائمه و بزرگان باعث مرتد شدن شخص شود به نظر شما فرق معروف به اهل سنت در طول تاریخ که در مورد پیامبر، شیوخ، علما و ائمه ی خود دچار غلو شده اند همه مرتد نمی شوند؟ الان چه؟ چند درصد آن ها قِسِر در می روند؟ آیا اکثریت قاطع آن ها به نظر این ها مرتد نمی شوند؟ پس، تعجب نکنید که از مریدان این ها الان کسانی پیدا شده اندکه به صراحت امام نووی و ابن حجر و دیگران را تکفیر می کنند و در میان مسلمینی که بعضی از صفات متصوفه را دارند صفات ناپسند متصوفه را دارند به راحتی انفجاراتی را انجام می دهند و هیچ چیزِ مسلمین از دست و زبان آن ها در امان نیست.

این ها برای اصلاح نیامده اند، این ها برای تصفیه کردن مسلمانان از عیب هایشان، از ایرادهایشان نیامده اند. این ها نمی دانند آن مراحل چهارگانه چیست؟ آن ها برای فیلترهای چهارگانه ای که شریعت گذاشته نیامده اند، این ها فقط آمده اند مسلمان را به مسلمان مشغول کنند. بروید کل کتاب های فرق را نگاه کنید، بروید همین مسلمانانی که هستند (ما آن ها را عموماً مسلمان می دانیم) بروید آن ها را نگاه کنید، ببینید رأی آن ها در مورد فلان شیخ، فلان پیر، فلان امام، فلان چیزشان چیست؟ این ها جنایت کارند که مسلمانان بیمار را می کشند به جای این که آن ها را درمان کنند. مسلمان فقیر را می کشد به جای این که او را غنی کند. قبلاً در این زمینه مفصلاً صحبت کردیم که به همین یک دلیل، خون مسلمان ریختن را می گویند حلال است. غلوهم في الأئمة، به همین دلیل اگر آن حلال باشد به همین دلیل هم می رود مرکز صوفی ها را مگر ندیدیم در پاکستان، افغانستان، مصر، جاهای دیگر، در عراق و در جاهای دیگر منفجر می کند و مسلمینی که در داخل مسجدی رفته اند یا در مکانی جمع شده اند همه را منفجر می کنند؛ زن و مرد، پیر و جوان، همه را، کودک را، همه را زنده زنده تکه تکه می کنند. این، بر اساس این فتواست. پس، نگاه کنید این ها از کجا آب می خورند؟ به خدمت چه کسی هستند؟ این ها در خدمت مسلمین اند یا دشمنان مسلمین؟ 

• رابعاً: يأتي كفرهم من جهة تكفيرهم للصحابة، وعامة المسلمين …! 

من قبلاً در این زمینه صحبت کرده ام. در این صورت، و در نظر این ها خوارج هم مرتد هستند، چرا؟ چون کسانی همچون علی رضی الله عنه و آنهمه صحابه رضی الله عنهم را تکفیر کردند. در حالی که پیامبر صلی الله علیه و سلم به صراحت، علی رضی الله عنه را جزو اهل بهشت معرفی کرده بود. اما، خوارج آمدند و او را به همراه هزاران صحابی تکفیر کردند. علی رضی الله عنه در برابر این ها، این ها را تکفیر نکرد بلکه، گفت این ها: اخواننا بغوا علینا یا قومٌ بغوا علینا؛برادران ما هستند که علیه ما بغی کردند. او این ها را برادر خود نامید نه کافر. هر چند که این ها به صراحت او را تکفیر کرده بودند و دستشان هم به خون صدها مسلمان آلوده شده بود و بعدها دستشان هم به خون خودش هم آلوده شد. امام علی رضی الله عنه را هم این ها کشتند.

علی بن ابی طالب رضی الله عنه برای این تکفیری ها تا زمانی که دستشان به خون مسلمین آلوده نشده بود هیچ مجازاتی قرار نداد و در مساجد آن ها و پشت سر امام آن ها نماز خوانده می شد و ممنوعیتی هم برای  نماز خواندن در مساجد آن ها وجود نداشت و آن ها هم برای آمدن به سایر مساجد محدودیتی نداشتند. اما، در بدترین حالت عده ای از فقها برای جلوگیری از افکار مخرب این ها، تعزیراتی را در نظر گرفته بودند تا دست از بددهنی خاص خودشان بردارند و ادب شوند نه اینکه مثلاً احکام مرتدین را بر آن ها اجرا کنند. این ها رامثلاً مثل کسی که به دیگران فحش و ناسزا می گوید یا به دیگران تهمت دزدی، قتل، زنا، مشروب خواری و غیره میزند مورد محاکمه قرار می گیرند، آن ها هم می گفتند باید مورد محاکمه قرار بگیرند. یعنی جرمش ناسزاگوئی، فحاشی، بددهنی و تهمت زنی است، و ادعا کرده که خواهر یا برادرش جرمی مرتکب شده اما، نتوانسته آن را ثابت کند و همچون یک دروغگو و تهمت زن و فحاش تعزیراتی چون شلاق زدن و چند روز زندانی شدن رابرایش در نظر گرفتند.

علاوه بر آن، اگر این جرم را تکرار کردند باید مثل دروغگوها، فحاشها و تهمت زنها از آن ها حذر داشت؛ یعنی همان حذری که در مورد منافقین و سکولارزده ها باید کرد. چون تو هر چه برایت مهم باشد به شدت از آن محافظت می کنی و در محافظت از آن سهل انگاری نمی کنی. این ها از اینکه کفر به خودشان برگردد ابایی ندارند، و نشان می دهند که برگشت کفر برایشان ترسناک نیست، و برایشان مهم نیست که خودشان در کفر بیفتند، برای همین سهل انگاری که می کنند و ریسکی که انجام می دهند در واقع، روی ایمانشان ریسک می کنند. در حالی که، یک مؤمن پرت شدن از روی یک کوه به پائین را بسیار بهتر می داند از اینکه دوباره به دنیای کفر برگردد؛ برای همین به شدت از ایمانش محافظت می کند.

این وضعیت خیلی از دوستان ماست که دهن لق هستند، نامیزان و نامتعادل اند و خودشان را به چیزهایی آلوده کرده اند که باید از آن ها حذر کرد. باید احتیاط کرد، باید هوشیار بود. این ها که به خودشان رحم نمی کنند هر آن ممکن است برای تو هم تهمتی درست کنند و جنگی روانی علیه تو هم تولید کنند. این هم راهی است که هم اکنون منافقین و سکولارزده ها برای ضربه زدن به مسلمین انتخاب کرده اند.

خیلی خطرناک است. باید حذر کرد، باید کمی فکر کنیم که چگونه است علی رضی الله عنه که قاضی ترین شخص میان مسلمین و جزو عشره ی مبشره است اما، خوارج را که خودش و هزاران صحابی رسول الله صلی الله علیه وسلم را تکفیر می کنند را برادران خودش معرفی می کند. اما، امثال ابوبصیر و مریدانش آن ها را مرتد می دانند؟ یعنی آشکارا کسانی چون علی بن ابی طالب رضی الله عنه و ابن عباس رضی الله عنه و بقیه ی مسلمین را که تاکنون آن ها را مرتد ندانستند را مرتد می دانند. چون کافری را کافر ندانستند، بلکه کافری را برادر خودشان دانستند. این همان چیزی است که الان جنگ میان خودشان است آیا عاذر عذر دارد یا ندارد؟ بین خودشان هم حتی درگیری است و خودشان هم تکه تکه شده اند. اخیراً هم دیدید که امثال ابو ویندوز و فلانی و فلانی هم که در رفتند.

فقط کافی است کمی فکر کنید دوستان. فقط کمی نیاز به فکر کردن دارد. عمل کردن به همان عدالتی است که الله به ما امر کرده. در مورد ابن تیمیه رحمه الله می گویند: به اندازه ای در قضاوت کردن در مورد نیروهای مخالف و گروه های مخالفش عدالت را برخورد می کرد و عقاید دیگران را به اندازه ای قشنگ بیان می کرد که خود هم فکرهای آن ها می آمدند در آن کلاسش که عقاید خودشان را بیان می کند می آمدند حاضر می شدند و عقاید خودشان را از ابن تیمیه که مخالف خودشان بود یاد می گرفتند. دقت کنید، عقاید خودشان را از ابن تیمیه ای که می آمد و مخالف خودشان بود یاد می گرفتند. بعد که صحبت هایشان در مورد عقاید آن ها تمام می شد می رفتند دنبال کارشان و ابن تیمیه درسش را ادامه می داد. دقت کنید، انصاف را نگاه کنید. گفتیم که ابن تیمیه هم هر جا می گوید روافض ارتباطی به شیعه ندارد. قبلاً روی آن صحبت کردیم. در مورد روافض یعنی غلات در نظر است یعنی دارد غلات را نقد می کند، در مورد غلات صحبت می کند. همان غلاتی که خود شیعه هم آن ها را تکفیر کردند. خوب، الان تصور کن، این مجنون ها، این نامیزان ها، این نامتعادل هایی که الان هستند، این ها می گویند هر کسی که مسلمانی را تکفیر کند خودش مرتد می شود و باید تمام احکام مرتدین که در قرآن و حدیث و آمده را روی او اجرا کرد. خوب، این ها می گویند هر کسی که کافر مرتدی را که خودشان مرتد می دانند را تکفیر نکند، خودش مرتد می شود. این عقیده ی اولی ها بود. این ابو بصیر و جماعتش می گوید هر کس مسلمانی را تکفیر کند یعنی آن ها می گویند چون این ها صحابه را تکفیر کردند خودشان مرتد هستند و باید تمام احکام مرتدین که در قرآن و احادیث و سنت آمده را روی او اجرا کنیم..من از شما می پرسم، آیا این درست است؟ آیا این ها آدمهای نرمالی هستند؟ اصلاً این ها می فهمند جایگاه یک مسلمان مجرم خطاکار کجاست؟ این ها خودشان تکفیر نابجا می کنند، این ها خودشان در چیزی که افتاده اند و دیگران را به آن متهم می کنند. مورد بعدی این که می گوید:

• خامساً: يأتي كفرهم من جهة إنكارهم للسنة وجحودهم لها …!

این هم دروغ آشکار دیگری است که این شخص می گوید. هیچ شیعه ی 12 امامی وجود ندارد که بگوید من سنت را قبول ندارم. او سنت را قبول دارد اما، از کانال علمای خودش. یک حنفی سنت را قبول دارد اما، از کانال علمای مذهب خودش. سایر مذاهب هم همین طور هستند. ماقبلاً هم عرض کردیم، دوستمان هم گفتند 250 و خرده ای روایت وجود دارد که رفع یدین شود اما برادران حنفی آن را انجام نمی دهند در عوض، روایت دیگری هم آن جا وجود دارد که نشود. خوب، این سنت را قبول دارد اما از کانال مذهب خودش، از کانال علمای خودش.

اینکه این مذهب سنتی را که آن مذهب قبول کرده و نمی پذیرد باعث نمی شود او را مرتد بدانی. وقتی آن ها را مرتد دانستی همچون جنگهای وحشتناک میان حنفی با حنبلی ها و حنفی ها با شافعی ها در ری، قزوین، شیراز، خراسان، بغداد و غیره چنین جنگ هایی به وجود می آیند که نمی توان این لکه های ننگین و سیاه را از تاریخ این فرق پاک کرد. چنین جنگ هایی تولید می شوند.

 بله، آن ها سنت را قبول دارند ولی از کانال خودشان. افراد زیادی چون برقعی رحمه الله، طباطبایی خدا حفظش کند و امثالهم آمده اند و دارند پاک سازی هایی را انجام می دهند. علمای خودشان هم دارند انجام می دهند. سنت را قبول دارند از کانال خودشان. یک حنفی سنت را قبول دارد اما، از کانال خودش، یک شافعی هم همین طور. خیلی از روایت ها هستند شافعی ها قبول دارند حنفی ها قبول ندارند.حنفی ها قبول دارند شافعی ها قبول ندارند. حنبلی ها قبول دارند دیگران قبول ندارند. مالکی ها قبول دارند هیچ کدام قبول ندارند. یک واقعیت است نمی توان بگوی چون فلانی سنت من را قبول ندارد پس، مرتد است، نه این طور نیست یا بگوییم آن ها اصلاً سنت را قبول ندارند نه این طوری نیست برادر! آن ها هم سنت را قبول دارند از کانال خودشان. این مصیبتی است که درست شده تا شورای اولی الامر و اجماع واحدی درست نشود این وضع ادامه دارد.

ابو بصیر فقط کافی است بگویدکه شیعیان 12 امامی سنت را قبول دارند، اما نه سنتی که من قبول دارم. همین. چرا دروغ می گوید؟ و با نشر این دروغ، شیعه ی 12 امامی را کل آن ها را از دم مرتد می داند که باید تمام احکام مرتدین در قرآن و سنت و فقه بر آن ها اجرا شود.

بعد می گوید:

• سادساً: يأتي كفرهم من جهة مظاهرتهم لأعداء الأمة من الكفرة والمشركين على أبناء الأمة من المسلمين الموحدين …!

این مجرمی که در اختیار ناتو در آمده حتماً خودش را جزو همین مسلمین الموحدین حساب می کند. یعنی هر کسی که از هر مذهبی، دقت کنید دوستان، یعنی چون این می گوید کل این ها را مرتد دانسته و می گوید کفرشان به این جهت است که مظاهرت، پشتیبانی می کنند دشمنان این امت را، کفار و مشرکین را علیه این امت پشتیبانی می کنند. همین الان خودش، فتواهایش را بروید نگاه کنید. بروید مذاکرات او را از حکمت سکولار و کافر ترکیه بازوی ناتو در منطقه را نگاه کنید. مگر بر اساس دیدگاه خودش ترکیه سکولاریست، کافر و طاغوت هست یا نیست؟ همین الان خودش دارد طاغوت ترکیه و ناتو را علیه مسلمین پشتیبانی می کند. اما، بر اساس همین فتوای خودش باعث می شود که چون آن از میان اهل سنت است کل اهل سنت مرتد اند؟

این فتوا را نگاه کنید، يأتي كفرهم من جهة مظاهرتهم لأعداء الأمة من الكفرة والمشركين على أبناء الأمة من المسلمين الموحدين، می گوید آن ها مرتد و کافر اند چون دشمنان این امت را از کفار و مشرکین علیه این امت پشتیبانی می کنند، حمایت می کنند. خودش الان دارد ترکیه را حمایت می کند. درع فرات را دارد حمایت می کند، خودش همین الان دارد ناتو را حمایت می کند. ناتویی که مستقیماً متحد آمریکا سایر دشمنان دین اسلام است. در نگاه این شخص یعنی هر کسی که از هر مذهبی از کفار، علیه مسلمین پشتیبانی کرد کل آن مذهب مرتد می شود. در اینجا دیگر فرقی نمی گذارد بین شخص و گروه پشتیبانی کننده با سایر افرادی که با این شخص یا گروه در مذهب شریک باشند. اما، پشتیبانی نکرده باشند.همین شراکت در مذهب باعث می شود شخص مرتد شود و ارتداد هم به آن ها منتقل شود. عجب!!! یعنی همین شراکت در مذهب باعث می شود ارتداد هم به همان شخصی که نه پشتیبانی کرده، نه حمایت کرده، نه دخالتی کرده و حتی ممکن است با این هم مخالفت کرده باشد ارتداد به او منتقل می شود

این مجنون است. به نظر شما این جنون نیست؟ الان، مجمع به اصطلاح کنفرانس اسلامی را 56 یا 57 کشور تشکیل می دهد که هر یک از این کشورها را یکی از مذاهب اسلامی پوشش می دهد و غیر از یکی دوتایی نباشند که تنظیماتی برای خودشان کردند، همه ی این کشورها بلا استثناء، کفار را علیه اهل اسلام، حمایت و پشتیبانی می کنند. بخصوص خائنین آل سعود و اقمار آن که بلا استثناء در اختیار کفار هستند. یعنی از این 56 سرزمین به صراحت می توانیم بگوییم 54 یا 55 تای آن ها مستقیماً در اختیار کفار و مرتدین هستند و مستقیماً دارند علیه مسلمین در حال جنگ اند و مستقیما کفار اشغالگر خارجی را علیه مسلمین حمایت می کنند. حالا چون این افراد، و یا گروههایی ازهر مذهبی، کفار را علیه مسلمین پشتیبانی کردند، کل مذهبشان و تمام پیروان آن مذهب مرتد می شوند؟

 آیا می توان گفت تمام حنفی های پاکستان، ازبکستان، تاجیکستان و غیره به جرم کسانی که از این مردم مرتد شدند و کفار را پشتیبانی کردند پس، هر حنفی مرتد است؟ یا به همین شیوه، کل شافعی های یمن، مصر، فلسطین و کردستان را به جرم خائنین و مرتدینشان مرتد دانست؟ یا کل مالکی های لیبی، الجزایر، مالی، تونس و غیره را به جرم خائنینشان مرتد دانست؟ یا کل سلفی های عربستان را به جرم خائنین آل سعود مرتد دانست؟ یعنی ارتداد از گروهی به گروه دیگر منتقل می شود؟ یعنی تصور کنید، شما می توانید این را قبول کنید؟

شما را به الله قسم می دهم فکر کنید، این حکم می تواند از طرف یک دوست صادر شود یا دشمن؟ این حکم می تواند از طرف یک دوست صادر شود؟ اگر بگویند به خاطر بارزانی و حزب کارگران مسلیمه ی کذاب کردستان اوجالان همه ی کردهای دنیا مرتد هستند چه حسی پیدا می کنید؟ بگویند چون آن ها مرتد هستند ارتداد از آن ها هم به ما منتقل شده، مگر جریان برق است که از یک آهن یا رسانا رد شود چون به اولش زدی به آخرش هم برسد؟ مگر همه ی ما مثل آبیم یا مثل فلز و رسانا هستیم؟ یک دست هستیم؟ باید دقت کنید دوستان.

نکته ای که باید خیلی به آن توجه کنید تا آثار گذشتگان را بفهمید و خوب آن را بفهمید تفاوت آشکار میان شیعه با روافض و غلات است. این ها کسانی هستند که همه ی فرق را با هم مخلوط می کنند و شروع می کنند به داستان سرایی و حکم صادر کردن. که گفتیم ان شاء الله در درس فِرق و مذاهب و فرق بین فرق بیشتر در این زمینه صحبت خواهیم کرد.

دقت کنید، هوشیار باشید توطئه ی بزرگی علیه شما در راه است. علیه همه ما و علیه همه ی مسلمانان. خودمان مجری نقشه های دشمنانمان نباشیم. 

گفتیم ابوبصیر طرطوسی به عنوان تئوریسین ارتداد عموم شیعیان جهان در عصر حاضر دلیل هفتمش را اینگونه می آورد:

• سابعاً: يأتي كفرهم من جهة وقوعهم في الشرك وتوجههم بالعبادة والدعاء للمخلوق …!

یعنی بدون در نظر گرفتن 4 فیلتر اصلی مثل شروط  و موانع تکفیر می گوید:هر کسی که در این گناهان بیفتد مرتد است. چون، خودش قبلاً گفته که این ها مسلمانند و ارتداد هم بعد از اسلام است. خوب، حالا به نظر شما آیا چهار مرحله و تمام شروط و موانع تکفیر در مورد کل شیعیان 12 امامی رعایت شده که کل آن ها را در دنیا مرتد اعلام کرده است؟

اگر همین طوری و بدون در نظر گرفتن شروط و موانع، و بدون این که شخص را از آن چهار فیلتر و از آن چهار مرحله بگذرانیم حکم ارتداد صادر شود چه اتفاقی برای فرق و مذاهب معروف به اهل سنت پیش می آید؟

قبلاً که تشیع حکومتی به این قدرتمندی نداشت تا این که فرق معروف به اهل سنت از مشغول شدن به همدیگر و کشت و کشتار همدیگر دست بکشند. زمانی که چنین قدرتی وجود نداشت حنفی ها و شافعی ها و حنبلی ها در بغداد، ری، قزوین در تاریخ مشخص است که این ها به جان هم افتاده بودند و همین طور که این بنده خدا گفته همدیگر را می کشتند و اگر روزی بیاید که از این مرحله بگذرند اگر طبق همین فتوا باشد باز به کشتن همدیگر مشغول می شوند. همان کاری که الان گفتیم که در افغانستان، بخش هایی از عراق و مناطق دیگری از سرزمین های مسلمان نشین چون فلانی فلان صفت صوفی ها را دارد، به جان هم می افتند و همدیگر را مرتد اعلام می کنند بدون این که آن شخص مسلمان را از چهار مرحله بگذرانند و از چهار فیلتر او را عبور دهند.

اینها دلایل این ابوبصیر طرطوسی در مسأله ی ارتداد است که از زمان پذیرش آن توسط ابومصعب زرقاوی، هم توسط دوستان ابوبصیر اجرا می شود و هم توسط دشمنانش. خیلی جالب است. یک تئوری را یکی می دهد هم دوستانش اجرا می کنند هم دشمنانش. آن هم تئوری که زیربنای آن بر اساس دروغ بنا شده است و اساسی در شریعت الله ندارد.

به صورت مختصر دوباره لازم می دانم توضیح بیشتری در این زمینه بدهم :

یکی در تعريف رده آورده شد كه، رده عمل يا گفتار كفری است كه مسلمان مرتكب آن می شود. درست است؟ رده یا مرتد شدن، عمل يا گفتار كفری است كه مسلمان مرتكب آن می شود. پس، كسی كه حكم مرتد بودن تمام شيعيان جهان را صادر می كند، در همان ابتدای امر، از فتوای او فهميده می شود كه مسلمانی دچار گفتار يا كرداری كفری شده نه يك کافر اصلی آشکاری. درست است یا نه؟ وقتی طرف می گوید فلانی مرتد شده یعنی مسلمانی مرتکب عمل يا گفتار كفری شده است نه يك کافر اصلی آشکار.

خوب، قبلاً هم که در مورد آن صحبت کردیم و توضیحات لازم هم دادیم که آیات قرآن واحاديث هم ثابت می كنند كه مرتد كسی است كه قبلاً مسلمان بوده است نه اينكه كافراهل کتاب یا شبه اهل کتاب یا مشرك بوده باشد. برای همین بدون دخیل دانستن دیدگاه ما و طبق اين حكمی كه ابوبصيردر مورد ارتداد تمام شيعيان داده، شيعيان مسلمان هستند؛ درست است؟ و بايد همچون يك مسلمان با آنها برخورد شود. چون، رده مختص به شخص مسلمان است؛ البته، برادرانی از دوله هم که این فتوای ابوبصیر را که دشمنشان هم هست و آن را تطبیق می دهند؛ اقرار می کنند که این ها هم مثل حنفی ها و شافعی های ایران «منتسب» به اسلام هستند که قبلاً در مورد آن صحبت کردیم.

پس، از نگاه هر دو طرف یعنی، بر اساس همان قاعده ای كه خود ابوبصير، مريدانش و حتی دشمنان مسلح او پذيرفته اند، استنتاج می شود كه عموم شيعيان مانند سایر فرق، اهل قبله و مسلمان هستند. زمانی كه به چنين نتيجه ای رسيده ايم، چاره ای نيست جز اينكه در اين زمينه هم، قواعد اسلامی را بر مجرمين آنها تطبيق دهیم.

 يعنی اگر طعنه زدن، ناچيز شمردن، فحش دادن و به هر شيوه ای بی احترامی كردن به ذات الله، رسول الله صلی الله عليه وسلم، قرآن و هريك از قوانين شريعت الله از طرف يك شخص يا حزبی از فرق معروف به اهل سنت، باعث مرتد شدن تمام اهل سنت دنيا نمی شود، واضح است اين مورد هم شامل تمام شيعيان جهان نمی شود. یعنی اگر کسی چنین کاری را کرد شامل همه ی آن ها نمی شود. چون، در اساس شیعیان هم هرگز یک فرقه و طایفه نبوده اند و الان هم هیچ انسان سالمی نمی تواند بگوید این ها مثلاً مثل شافعی ها یا حنفی ها یا مالکی ها و دیگر فرق معروف به اهل سنت و حتی مثل خوارج، ظاهری ها و معتزله یک رساله و کتاب فقهی دارند و همه از آن پیروی می کنند، نه اینطوری نیست. حتی این ها کاری به یک مجتهد مرده ندارند و بر اساس فتواهای او عمل نمی شود. دقت کنید، پس، بر اساس فتوای یک مرده تو نمی توانی یک زنده را در این مذهب محاکمه و مؤاخذه کنی. نکته ی خیلی مهمی است در مورد این مذهب که باید فهمیده شود. در حالی که، می توانی یک شافعی یا حنفی یا مالکی و حنبلی را بر اساس فتواهای این سر مذهب ها و بزرگواران  مورد مؤاخذه قرار دهی. چرا؟ چون، این فرق همین الان هم از فتاوای فقهی این فقیهان تقلید می کنند اما، یک شیعه اینطوری نیست و تنها از زنده تقلید می کند و حتی زنده ها هم با هم متفق القول نیستند بلکه، این ها متشکل از فرق گوناگون با نگرشهای گوناگونی هستند. مگر همه ی ما نمی بینیم؟حتی، در یک نگرش هم چندین مرجع تقلید وجود دارد.

تصور کنید، طرفداران برقعی رحمه الله و طباطبایی خداوند حفظش کند، خودشان چندین گروه هستند و همین الان هم طرفداران آیت الله خامنه ای یک طیف وسیعی هستند، طرفداران صادق شیرازی هم خودشان یک مسیر جداگانه ای را دارند طی می کنند و به همین ترتیب در لبنان، اروپا، ایران و در مناطق مختلف دیگر گروههای مختلف دیگر را می توان نام برد.

اولین نتیجه ای که از این بررسی به دست می آید این است که این ها یکدست نیستند و هرگز نمی توان یک حکم را بر همه ی این ها صادر کرد. واقعیت است. به همان اندازه كه ممكن است در ميان شيعيان جهان انسانهای مجرمی يافت شوند، به نسبت جمعيت می گویم، بيشتر از آن را می توان در ميان اهل سنت يافت. پس،نمی توان به دليل وجود اين انسانهای اندك و ناچيز، كل اهل سنت يا كل شيعيان جهان را مجرم و مرتد دانست.

برای خود ما هم غير ممكن است كه با وجود آنهمه اختلاف و تفاوت فكری كه در ميان محله، روستا و شهر خودِ ما وجود دارد همه ی اهالی را شامل يك حكم گردانيم؛ حالا چه رسد به ساكنان يك كشور يا پيروان يك دين و مذهب در سراسر دنيا باشند. حكم دادن بر افراد يك سرزمين با حكم دادن بر سرزمين و خاك تفاوت فاحشی دارد. شما می توانید بگویید دار الاسلام است اما ممکن است در این دارالاسلام، همه مسلمان نباشند و اهل ذمه هم باشند یا فلان جا دارالکفر است حکم بر اکثریت و بر سرزمین است اما ممکن است در میان آن ها مسلمانانی باشند که بعد از آن که شناخت و آگاهی پیدا کردیم، تحقیق دقیق کردیم متوجه شدیم که آنجا مسلمانانی هستند و آن مسلمانان را مشمول حکم مسلمین می کنیم.

خوب، در مورد آن عده ای كه دچار ارتداد شده اند به زبان دیگری آن را بیان کنیم و دچار چنین جرم بزرگی شده اند، قبلاً که چهار فیلتر را گفتیم الان برای دوستانی که دوباره سؤال کرده اند دوباره می گوییم بايد آن شروط را (مثلاً شروط تکفیر) در فاعل، فعل و در اثبات فعل يا قول باید ببینیم وجود دارند يا نه؟ چون، سومین قدم در دادن چنين حكمی به مسلمين اين است كه شروط چنين حكمی در او وجود داشته باشد و چنانچه يكی از اين موارد در شخص وجود نداشته باشد كسی نمی تواند وی را مجرم بداند بلكه، هر گونه گفته ای و هر حکمی در حد اتهام و دروغ باقی می ماند.

باز در مورد آن عده ای كه دچار چنان جرمی شده اند بايد ديد همچون شروط، آيا موانعی در دادن حكم بر وی وجود دارد يا خير؟ دوستان دقت کنید،این امتیازات مال مسلمین است نه کفار آشکار، دوباره می گویم این امتیازات مال مسلمین است نه کفار آشکار؛ حتی، الله تعالی امتیازاتی را به منافقین و سکولارزده ها داده که به کفار آشکار هم نداده است. مگر ما این را نمی دانیم؟ در درس های گذشته هم که به آن اشاره کردیم، منافقین اینهمه کفریات آشکار می کردند و با یک معذرت خواهی دروغین از آن ها گذشت می شد و آنهمه جنگ روانی و دروغ پخش می کردند و از آن ها گذشت می شد اما، آیا همین گذشت در مورد کفار آشکار می شد؟ قطعاً،انجام نمی شد و نمی شود.

حالا، بیاییم همان موانع و شروط را در مورد شیعیانی که ابوبصیر ابتدا آن ها را مسلمان دانسته و بعد آن ها را مرتد دانسته و دیگران هم آن را به مرحله ی اجرا و عمل در می آورند تطبیق دهیم : 

1-موانع در فاعل

• نابالغی (به نظر شما آيا هيچ شيعه ی نابالغی وجود ندارد و تنها در ميان اهل سنت يافت می شوند؟). اهل تکلیف، اگر فرد مکلف نباشد می گوییم موانع در فاعل اند. یعنی در میان شیعه این ها وجود ندارند؟ همه اهل تکلیف اند و نابالغی وجود ندارند؟
• دیوانگی ونبود عقل (آيا هيچ شيعه ی ديوانه و مستی وجود ندارد و تنها در ميان اهل سنت يافت می شوند که باید برایشان عذر قائل شویم؟)
• فراموشی، چیزهایی که غیر عمد بودند (آيا هيچ شيعه ای وجود ندارد كه دچار فراموشی شود و کارهای غیر عمد انجام دهد و فقط در ميان اهل سنت هستند که این کارها را انجام می دهند و کسانی که دچار فراموشی می شوند فقط در میان اهل سنت هستند؟)

حالا، كه این سه مورد عوامل سماويه و غير ارادی را بررسی كرديم، باز بايد ببينيم که عوارض مکتسبه در فاعل که انسان در کسب آن نوعی اختیار دارد، آن ها از چه قرار است و در مواردی هم تفاوتی ميان عموم شيعه و سنی وجود دارد يا خير؟:

• خطا  (به نظر شما آيا هيچ شيعه ای وجود ندارد كه دچار خطا شود و خطاكاران تنها در ميان اهل سنت يافت می شوند؟)
• تأویل (با تعريفی كه درباره ی تأويل ارائه داديم، يعنی شخصی به شبهه ای در قرآن و سنت چنگ زده باشد و يا اينكه به تفسير و تأويل نادرست چنگ زده باشد، آيا صحيح است اگر مسلمان اهل سنتی در غير موضع خود حكم شرعی را وضع نمود يا به دليل شبهه و فكر غلط، حكمی را بر عكس فهميد و بر وی اقامه حجت نشده بود می توان برايش عذر آورد اما، برای يك شيعه نمی توان چنين ديدگاهی داشت؟ آيا تأويل برای سنی مانع تكفير است و برای شيعه نه؟ در حالی که شیعه را مسلمان دانستیم.)
• جهل (اگر جهلی كه شخص سنی مذهب نمی تواند آن را برطرف كند مانع از دادن حكم و مجرم شناختن وی می شود چرا نبايد در مورد شيعيان هم همينطور باشد؟ شیعیانی که خودت آن ها را مسلمان دانستی؟ مگر جهل و جهالت که اين شكلی باشد برای بعضی ها اشكال دارد و برای بعضی ها اشكال ندارد ؟ برای بعضی ها اشكال ندارد و برای بعضی های ديگر جرمی نابخشودنی است؟)
• اکراه… (آيا می توان تصور نمود كه دو مسلمان در شرايط يكسانی قرار گرفته باشند و بر اثر تهديد مجبور به انجام دادن جرمی گردند اما، در هنگام دادن حكم، يكی را مجرم معرفی كنيم و ديگری را بی گناه؟ یعنی می توان آن كسی كه سنی است را بی گناه بدانيم و شيعه مذهب را گناهكار و مجرم؟).

دقت کنید، کمی فکر کنید. خودتان گفتید مرتد، مرتد یعنی کسی که قبلاً مسلمان بوده است. هم برادران ما در دوله گفتند این ها منتسب به اسلام هستند و هم شما که دشمن همه ی ما هستی، ابوبصیر و امثالهم. با دادن حکم ارتدادت گفتی که آن ها قبلاً مسلمان بودند. پس، تو داری در مورد یک مسلمان صحبت می کنی. باید این موارد چهارگانه را هم در موردش رعایت کنی و او را از این فیلترها بگذرانی.

2- در مورد موانع در فعل نيز بايد عدالت نمود و تنفر از اشخاص و اقوام نبايد مانع اين شود كه شخص از عدالت دوری کند. اگر قول يا فعل غير صريح بوده و يا اینکه دلیل شرعی مستدل بر آن غیر قطعی الدلالة باشد که آن فعل یا قول کفر است مانع از مجرم دانستن يك سنی می گردد به همان ترتيب بايد مانع از مجرم دانستن يك شيعه هم شود.درست است؟ شما هر دو را مسلمان دانستید.

3- در مورد موانع در ثبوت هم بايد عادل باشید يعنی، اگر جرم يك سنی ثابت نشده و ما نمی توانيم او را مجرم بدانيم به همين ترتيب، اگر جرم يك شيعه هم ثابت نشده است ما نمی توانيم وی را مجرم بدانيم. زمانی كه شخص اقرار به جرم ندارد و آن را به صراحت انكارمی كند و هيچ انسان عادلی هم عليه اين شخص شهادت نداده است و … که قبلاً روی آن صحبت کردیم،چگونه با شك و گمان و بدون دليل روشن و آشكاری چنين شخصی را غير مسلمان می دانيم در حالی كه با اطمينان و يقين مسلمان شده است و ما هم چنين اسلامی را از وی قبول كرده ايم؟ تو حکم اسلام دادی یعنی چه؟ یعنی این شخص با یقین مسلمان شده است. چون تو گفتی که این موارد را بر زبان می آورند، این کارها را انجام می دهند.

خوب، حالا این ها را بیان کردیم باید بگوییم آیا ذكر اين موارد به اين معنی است كه در ميان شيعيان جهان، مجرم و مرتد و غلات وجود ندارد و اين مصيبت و بلا مختص مذاهب معروف اهل سنت است؟ قطعاً نه. زمانی كه در جمعيت چند هزار نفری عصر رسول الله صلی الله عليه وسلم هم منافق وجود داشت هم مرتد، شرابخوار، زناكار و غيره، چگونه ممكن است جامعه ی بالای یک میلیارد و نصف مسلمین خالی از چنين عارضه ای باشد؟ پس، انكار وجود مجرم در جمعیت بالای صد ميليونی شیعیان 12 امامی هم هدف ما نیست و نمی تواند هدف ما باشد. ما بارها و بارها از غلات موجود در فرق معروف به اهل سنت و شیعیان اعلام  بیزاری کرده ایم و می کنیم.

ما زمانی که به روشنگری در مورد چنین سناریویی می پردازیم در واقع، هدفمان روشن و خنثی  کردن توطئه و سناريوی خطرناك و كثيفی است كه از طرف كفار سكولارجهانی به رهبری آمريكا، ناتو، انگليس، لابی های صهيونيستی و رژیم فاسد آل سعود جهت ايجاد فتنه و جنگ داخلی ميان مذاهب و اديان طراحی شده است و در اين راه، اقدام به پرورش علمايی  کرده اند كه از كانال آنها و با ادبيات آنها، چنين پروژه ای را برای فلج کردن، هدر دادن و منحرف کردن انرژی مبارزاتی مسلمين عملی می سازند. این جنگ روانی آن هاست که از کانال سربازان چکمه پوش خودشان در قالب مفتی، شیخ و ملاهای دین فروش راه انداخته اند. این یکی از کانال های جنگ نرم آن هاست.

همين يك مسأله بايد برای عاقلان (کسانی که اهل عقل هستند و خدا امر کرد که اهل تعقل باشند) كافی است كه دادن حكم ارتداد برتمام شيعيان جهان نه شرعی است و نه عقلانی. بلكه، سناريويی خطرناك علیه اهل سنت است که در این سناریو بازنده ی اصلی و بازنده ی اول و کسی که بیشترین صدمات را می بیند فرقی هستند که خودشان را اهل سنت می دانند. این سناریو علاوه بر آنکه به تولید جنگهای انحرافی برای کفار سکولار آشکار دامن می زند و طرح توطئه علیه تمام فرق اسلامی و مخالفین این حکومت های کفار سکولار است . این طرح توطئه علیه تمام کسانی است که با این کفار سکولار اشغالگر به پا خاسته اند و می خواهند وحدت پیدا کننداما، این سناریو اجازه نمی دهد. 

اجازه دهید با توضیح مختصری در مورد دشمن صائل برایتان توضیح بدهم که چگونه این فتوا کلاً علیه اهل سنت و تماماً علیه منافع کسانی که خودشان را اهل سنت می دانند تمام شد و کل سودش هم به کفار اشغالگر خارجی رسید. هر چند که گفتم در آن دیدگاه تنگ نظرانه هم نگاه بکنیم اگر ببینیم بین فرق معروف به اهل سنت و شیعیان کدام یک سود برده اند در این میان می توانیم راحت بگوییم که فرق معروف به اهل سنت، در دیدگاه تنگ نظرانه کلاً بازنده بوده اند و اهل تشیع 12 امامی و سایر شیعیان کلاً برنده بوده اند. این فتوا این تأثیرات را داشته است.

دشمن صائل: ممکن است برادرت باشد که از یک رحم بودید، یا ممکن است پسر عمو یا پسر دائی یا یکی از اقوام هم مذهب، نژاد و هم زبان شما باشد یا هر کس دیگری باشد. اگر یکی از این ها با تو جنگید همه ی خانواده، قبیله، هم نژادها و هم مذهبانش را مشمول حکم او نکن. بلکه، همان یک نفر یا همان گروه و حزب را هدف قرار بده.

وقتی که همه ی خانواده یا اقوام یا هم مذهبها یا هم زبانها و هم نژادهایت را به جرم همان شخص یا گروه مورد هدف قرار دادی، در واقع مثل دیوانه ها بر خلاف شریعت الله عمل کرده ای، و دستور الله را انجام نداده ای، و خودت مجرمی، و علاوه بر این تلاش کرده ای که همه راعلیه خودت متحد کنی. چرا این را نمی فهمی؟

این کار یک مبارز آگاه نیست بلکه، کار یک انسان نامیزان و دشمنی است که تلاش دارد همه را علیه شما متحد کند. وحدت پیدا کردن آن ها با این شخص مجرمی که با تو می جنگد یعنی کسب قدرت برای این مجرم و این دشمن تو. دقت کردی؟ قدرتی که اساس هرگونه تغییر و تحولی است. این ها تمام اختلافات خودشان را کنار می گذارند و همگی با هم متحد می شوند و پشت این دشمن تو صف می کشند و پشت این دشمن تو را می گیرند. الان فهمیدی چه شد؟ بعد، وقتی این گند را بالا آوردی شروع می کنی به مظلوم نمایی و فرار از واقعیت که بله همه علیه من شدند و از این سیاه بازی هایی که خیلی ها را دیدیم. این نمی خواهد قبول کند که همه را خودش جاهلانه علیه خودش متحد کرده است.

این چیزی است که هر مجرمی آرزویش را دارد و برایش میلیاردها دلار در جنگ روانی خرج می کند تا اقوام یا همزبانهایش یا هم مذهب هایش را فریب دهد و به آن ها به دروغ بفهماند که این شخصی که با من می جنگد هدفش فقط من نیستم بلکه، هدفش شما هم هستید و اینطوری برای خودش قدرت و نیرو تهیه می کند. مگر ندیدید که فرعون هم با برجسته کردن اختلافات عقیدتی مردم با موسی علیه السلام سعی داشت به این شیوه مردم را با خودش بسیج کند و به این هدفش هم رسید؟

مگر ندیده ای که هر یک از احزاب کافر و مرتد سکولاریست کردستان هرگونه حمله به خودشان را حمله به تمام کُردها تبلیغ می کنند؟ فکر نکردی چرا؟ مگر یک مشت کُرد سکولار و کافر حزب کارگران اوجالان مساوی می شود با کل کُردها؟ یا حمله به بارزانی های سکولار و کافر مساوی میشود با کل کُردها؟ و حمله به دمکراتها، کومله ها و سایر سکولاریست های مرتد و غیره مساوی میشود با کل کُردها؟ دقت کن!

همین الان هم تبلیغ می کنند که صدام به کُردها حمله کرد، در حالی که دروغ می گویند؛ صدام به کُردهای طرفدار حزب دمکرات بارزانی و اتحادیه ی طالبانی حمله کرد. یا می گویند ایران به کُردها حمله کرد، در حالی که دروغ می گویند. ایران به حزب دمکرات، حزب کومله و متحدین ترک و فارس و عرب آن ها حمله کرد نه به کُردها.

چرا شما به این توطئه پی نمی برید و خودتان بدون هزینه این توطئه را علیه خودتان عملی می کنید؟ توطئه ای که توسط دشمنانتان طرح ریزی شده است. مگر کدام یک از شما شک دارید که ابوبصیر طرطوسی یکی از دشمنان شما نیست؟ چه کسی شک می کند که ابوبصیردشمنش نباشد؟ دشمن همه ی ماست. مگر کدام یک از شما شک دارید که مفتی های درباری و خائن آل سعود دشمن شما نباشند؟ همه دشمن ما و شما و کل مسلمین هستند. همه یقین دارید و شک ندارید که هم ابوبصیر و هم قطاران او دشمنان شما هستند و هم علمای فاسد و درباری آل سعود دشمنان قسم خورده ی شما و تمام مسلمین آزادیخواه دنیا هستند.

مگر امکان دارد مسلمان تا این حد جاهل باشد و زود فریب بخورد؟ آنهم در چیزی فریب بخورد که اصول و منابعش جلو دست اوست. چگونه یک مسلمان می تواند به خودش بقبولاند که شیعه ها مسلمانند اما، یکهو و آنی مرتد شدند؟ و آن ها را از چهار مرحله نباید بگذراند، هیچی. می گوید مسلمانند و منتسب به اسلام هستند اما، یکهو و آنی مرتد شدند.

 به نظر شما انسان مسلمان حق طلبی باقی می ماند كه به خودش بقبولاند كه تمام شيعيان مرتد هستند و بايد احكام مرتدين را بر آنها اجرا كرد؟ آيا چنين مطلبی نمی تواند ماهيت مفتيانی چون ابوبصير و و ابوقتاده و امثالهم را روشن کند؟ آيا اينها دلسوزان اسلام هستند يا دشمنان مسلمين؟ آيا در چنين وضعيتی اگر مسلمانی به فتواهای مخرب آنها عمل كند به خاطر تنفر از شیعه یا فلان قوم و صوفی، فلانی و فلانی اگر به این ها عمل کند خواسته يا ناخواسته در صف کفار سکولار آمريكا، انگليس،لابیهای صهيونيستی و دست نشاندگان منطقه ای آنها و مرتدین قرار نگرفته است؟ در صف آن ها قرار نگرفته؟ در جبهه ی آن ها قرار نگرفته؟ به نفع آن ها کار نمی کند؟ مسلمان باید هوشیار باشد.

کسانی از فرق معروف به اهل سنت که قصد ندارند در این حد به منافع مسلمین فکر کنند، و از افق دید وسیعی برخوردار نیستند، حداقل باید این را بدانند که عمل کردن به فتوای ارتداد کل شیعیان 12 امامی در واقع خیانت آشکاری است به فرقه ی خودشان. به فرقه ای که ادعای آن را دارند، از آن دفاع می کنند. خیانت به فرقه ی اهل سنتی است که ادعا دارد از اهل سنت است، چرا؟ چون همه را علیه خودشان متحد می کند. چون همه را علیه فرقه ی خود متحد می کند.

این کاری بود که میلیاردها دلار هزینه و آنهمه تبلیغات رسانه ای نتوانست در عراق آن را انجام دهد و در زمانی که در بصره به کنسولگری ایران حمله می شد و پیروان آیت الله محمود الحسن الصرخی در بابل و کربلا و سایر شهرها با حکوت عراق درگیر بودند و گروههای منشعب از گروه جماعت صدر در حال جنگ با نیروهای آمریکایی و انگلیسی بودند، این گفته ی ابومصعب زرقاوی که از ابوبصیر گرفته بود «الشِّيعَةُ الرَّوافِضُ طائِفَةُ شِرْكٍ ورِدَّةٍ» در یک شب، همه را با هم متحد کرد، و همین یک جمله ی ابوبصیر طرطوسی که از زبان ابومصعب زرقاوی خارج شد ( که دقیقاً از عنوان کتاب ابوبصیر طرطوسی به عاریت گرفته بود) کاری کرد که هیچ قدرت و مرجع شیعی در عراق نتوانسته بود انجامش دهد، هیچ قدرت و مرجع شیعی در عراق نتوانسته بود برای اتحاد و وحدت میان همه ی شیعیان آن را انجام دهد.

فهمیدید چه شد؟ دیدید چه شد؟ این یکی از ثمرات و خدمات فتوای دروغین ابوبصیر طرطوسی مبنی بر مرتد بودن تمام شیعیان 12 امامی دنیا بود، که در غیاب و مرگ علمای شرع دانی چون ابوانس رحمه الله و امثالهم برای شیعیان 12 امامی چنان خدمت شایانی نمود. بله، به آن ها خدمت کرد. میلیاردها دلار نتوانست این خدمت را به آن ها انجام دهد و تمام ماهواره های رسانه ای و تمام تبلیغات شان نتوانستند این خدمت را به آن ها انجام دهند. تمام مراجعشان هم نتوانستند این کار را بکنند و با هم متحد شوند. ابوانس رحمه الله به صراحت شیعیان را با عنوان برادر مورد خطاب قرار می دهد و آن ها را به وحدت دعوت می کرد و حتی در مراحلی به همراه نیروهای شیعه مذهب در کربلا و نجف و سایر مناطق متحداً علیه آمریکاییان می جنگیدند. مگر ما خودمان این را ندیدیم؟

امروزه، عده ای از مسلمین با تحقیقات خود متوجه شده اند که فتوای ارتداد کل شیعیان 12 امامی نمی تواند شرعی باشد، برای همین کسانی که در دارالحرب سکونت دارند و نوبتی و بر اساس نیاز کفار سکولار اشغالگرعلیه مسلمین تبلیغ می کنند دستپاچه شدند و کسی چون ابوقتاده ی فلسطینی زود دست به کار شد و در پیامی تصویری فتوا داد که، شیعیان 12 امامی همان نُصِیری ها هستند. اینهم خیانت دیگری بود به فرق اهل سنت اما با یک اسم دیگر.

در حالی که همه ی ما می دانیم نصیری ها به صراحت توسط ائمه ی شیعه و منابع و علمای آن ها تکفیر شده اند. در این مسأله دیگر کسی شک ندارد. این فتوا مثل این است که کسی بگوید حنفی ها همگی قادیانی هستند، یا کُردها همگی سکولار کافر هستند. بله، این دارودسته ای که در دارالکفر و تحت حاکمیت طاغوتها سکونت کرده اند قصد دارند یک قدم عقب بکشند و بگویند که همه ی شیعیان 12 امامی مرتد نیستند. اما، در برابر با زیر پاگذاشتن تمام اسناد و مدارک تاریخی و فقهی موجود می گویند که همه ی شیعیان 12 امامی کافری هستند مثل نصیری ها. باور کنید در طول تاریخ بخصوص تاریخ اسلام هیچ احمقی به خودش اجازه نداده اینگونه به خودش توهین کند و تا این اندازه حماقت به خرج نداده که مسخره ی اهل علم شود، ولی ابوقتاده ی فلسطینی و امثالهم از هیچ چیزی شرم و حیا ندارند برای همین دست به هر کاری می زنند. این هم مصیبت جدیدی است که تولید شده، درست است که همه متوجه شده اند که این مسأله ی ارتداد عموم شیعیان 12 امامی دروغ است، و این سخن ابوبصیر دروغ است. اما، الان فتنه، داستان و سناریوی جدید ابوقتاده دارد شروع می شود. به همین دلیل فکر می کنم لازم باشد در مورد عقاید نصیری ها که به آن ها نُمِیری هم می گویند اشاراتی بکنم تا میزان اختلاف نصیری ها با شیعیان 12 امامی را تا حدودی متوجه شوید که إن شاءالله در درس های آینده مان در مورد فرق بین الفرق توضیحات مفصل تری در مورد آن ها می دهیم. إن شاءالله.

محمد بن نصير فهرى نميرى می گفت: امام دهم شیعیان، خداست. گوش دادید؟ می گفت: امام دهم شیعیان، خداست و خودش هم پیامبری از طرف این خداست. به تناسخ هم اعتقاد داشت. یهود و نصارا را بر حق می دانست. همه ی محرمات را حلال می دانست و نماز و روزه و سایر عبادات را باطل کرد و معتقد به اباحیگری و بی بندوباری جنسی بود. هم جنس بازی و لواط را جایز می داسنت و مى‏گفت از ناحيه ی مفعول، نشانه ی تواضع و فروتنى و از ناحيه ی فاعل، يكى از شهوات طيبات است و خداوند هيچ‏كدام از اين دو (تواضع و طيبات) را حرام نكرده است.حتى در بعضى از نوشته‏ها به او نسبت داده‏اند كه در بعضى از اوقات، مفعول واقع مى‏شد و آن را باعث تواضع براى خدا مى‏دانست. بروید نگاه کنید.

این شخص در همان زمان و زمانهای بعد توسط ائمه ی شیعه و سایر علمای شیعه تکفیر شده، این را در دهها منبع می توان به آسانی متوجه شد. به نظر شما منظور ابوقتاده ی فلسطینی از پخش چنین دروغی آنهم در اردن که حیاط خلوت رژیم صهیونیستی و مرکز جاسوسی آمریکا محسوب می شود چه می تواند باشد؟

مگر ندیدیم که ادامه دهندگان راه این ها اگردر اینگونه موارد که مردم می بینند به بن بست می رسند زود سراغ مرده ها می روند؟ مگر بزرگانی چون نووی، ابن حجر عسقلانی و ابن قدامه مقدسی و دهها عالم دیگر را تکفیر نکردند؟ و مسلمین را اینطوری به خودشان مشغول نکردند؟

ما با این اشخاص معلوم الحال و مشابهین آن کاری نداریم اما، حق داریم از خودمان بپرسیم چرا باید اسباب بازی دست دشمنانمان شویم؟ چرا باید تمام زحماتمان را الکی هدر دهیم؟ چرا باید آشکارا در مسیر ظالمین قرار بگیریم؟ 

این بازی به دور از عدالتی است که الله تعالی ما را به سوی آن دعوت کرده، به دور از عدالت است: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ کُونُواْ قَوَّامِینَ لِلّهِ شُهَدَاء بِالْقِسْطِ وَلاَ یَجْرِمَنَّکُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلَى أَلاَّ تَعْدِلُواْ اعْدِلُواْ هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَى وَاتَّقُواْ اللّهَ إِنَّ اللّهَ خَبِیرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ» ‏(مائده/8)، ای مؤمنان! بر ادای واجبات خدا مواظبت داشته باشید و از روی دادگری گواهی دهید، و کینه و دشمنی قومی شما را مجبور نکند که (با ایشان) عدالت نکنید. عدالت کنید که عدالت و دادگری (به ویژه با دشمنان چون پس و پیش آیه را وقتی نگاه می کنیم حتی با دشمنانتان) به پرهیزگاری نزدیکتر است. از خدا بترسید که خدا آگاه است از هر آن چههست و هر آن چه انجام می‌دهید.‏

‏«قَوَّامِینَ» یعنی تلاشگران راه عدل و داد. کسانی که با جدیت در انجام واجبات می‌کوشند و بر آن دوام دارند. مثل عدالت، مثل پیروی کردن از قانون شریعت الله نه قانون این دجال ها بلکه «وَمَن أحسَن قَولاً مِمَن دَعَا إلَی اللهِ وَعَمِلَ صَالِحَاً قَالَ إنّنِی مِنَ المُسلِمین». دَعَا إلَی اللهِ بکنند. در حکم تکفیر گفتیم در مرحله ی دوم باید قرآن و سنت صحیح مرجع باشد و به آن دعوت شود نه دَعَا إلَی ناتو، نه دَعَا إلَی آمریکا، نه دَعَا إلَی خودشان، نه دَعَا إلَی ابوبصیر و ابوقتاده و امثالهم. «وَمَن أحسَن قَولاً مِمَن دَعَا إلَی اللهِ وَعَمِلَ صَالِحَاً قَالَ إنّنِی مِنَ المُسلِمین» این احسن قول است.

بله، ‏«قَوَّامِینَ» یعنی راه عدل و داد که با جدیت در انجام واجبات می‌کوشند مثل عدالت و بر آن دوام دارند. «شُهَدَآءَ بِالْقِسْطِ»، گواهانی که دادگرانه گواهی می‌دهند و از این و از آن جانبداری نمی‌کنند بلکه، فقط از عدالتی طرفداری می کنند که قانون شریعت الله معرفی کرده. از حق طرفداری می کنند دَعَا إلَی اللهِ است. الله به ظلم، دروغ، فساد، کشت و کشتار بین مسلمین و بنده هایش راضی نیست و به آن امر نمی کند و ما هم به چنین چیزی گواهی نمی دهیم ، شُهَدَآءَ بِالْقِسْطِ.

الله ما را به عدالت دعوت کرده، هر چند که در مورد قومی باشد که از آن ها کینه به دل داریم یا با آن ها دشمن هستیم. چون، علاوه بر آنهمه مزایای عدالت در اطاعت از دستور الله و ثمرات آن در زندگی دنیوی باعث تقویت قدرت و نیروهای خود ما هم می شود.

به عنوان مثال، شما زمانی که به دوست خود می گویی که این نصرانی روبروی شما یک یهودی است، اولاً شما دروغ گفتید، درست است؟ و بعد تنها جهالت اطرافیانتان باعث حفظ این دروغ شما می شود به محض اینکه علم و آگاهی پیدا کردند سحر و دروغ شما باطل می شود و باعث تنفر و دلسردی نیروهایتان هم می شود؛ در طرف مقابل هم، نصرانی می گوید نگاه کنید این هایی که روبروی شما هستند چقدر دروغگو، جاهل و نفهم هستند؟ این ها با این دروغهایشان همه ی ما را هدف قرار داده اند نه گروه خاصی را. برای همین به نیروهای مخالف روحیه می دهد. یعنی شخصی که گفته فلانی یهودی است در حالی که یهودی نیست و نصرانی است باعث می شود که به نیروهای مخالف خودش نیرو و روحیه بدهد و آن ها را مصمم تر می کند که طرف مقابلشان دروغگوست و خودشان برحق اند و به خاطر این حق با هم متحد می شوند و قدرتشان چند برابر می شود.

شما که در راه حق می جنگی چه نیازی به دروغگویی داری؟ به من بگو چه نیازی به دروغگویی داری؟ تو حتی باید از دروغ دیگران هم خودت را دور کنی. چون، کسی که به تو دروغ می گوید حداقلش این است که خیر تو را نمی خواهد. زمانی که کسانی تلاش دارند ساختار دوقطبی اسلام و کفار را به هم بریزند و مفهوم کفار را به ناحق به داخل دایره ی اسلام بکشانند این ها آشکارا دارند به کفار خدمت می کنند و سعی دارند به تو بفهمانند دسته ای از مسلمین مثل ما هستند؛ پس، با آن ها بجنگ و اینطوری انرژی تو را هدر دهند. به نظر شما این ظلم آشکاری به بندگان الله و مسلمین ستمدیده ی کنونی نیست؟ بشنو ببین رسول الله صلی الله علیه وسلم چه می فرماید: «ای معاذ! بترس از دعای مظلوم که بین دعایش و الله متعال هیچ پرده‌ای نیست».

آیا این انسانهای غیر نرمال، نامتعادل، نامیزان و بیماران روانی شایسته نیست که بترسند و به خودشان بیایند و دست از ظلم به خود و دیگران بردارند؟

دوست گرامی! برادران من، خواهران و برادران مسلمانم، ترك‌ قتال‌ با هزار كافرِ واجب‌ القتل‌ آسان‌ تر است‌ از ريختن‌ به ناحق خون‌ يك‌ مسلمان حتی، اگر به اندازه ی یک استکان حجامت باشد. این ها به تو دروغ می گویند و دوست دارند تو هم این دروغ آن ها را راست بدانی و آن را تکرار کنی و به آن عمل کنی. تو باید دروغها را فاش کنی نه اینکه خودت هم مروج و پخش کننده ی دروغ باشی. یکی ازتو دزدی کرده و مالت را خورده چرا به او می گویی قاتل؟ یا یکی فقط دزدی کرده چرا به او میگویی جاسوس؟ تو با گروهی مسلمان بر سر قدرت حکومتی اختلاف دارید روی همان مسأله با او بحث کن. روی همان مسأله با او صحبت کن. اما زمانی که با گروهی مسلمان بر سر قدرت حکومتی اختلاف داری چرا به همدیگر لقب خوارج می دهید و مرتد می چسبانید در حالی که می دانید دروغ است؟ نه تو خوارجی و نه او مرتد است. تو که قدرت داری با او می جنگی اما در تاکتیک هایتان با هم اختلاف دارید. با همدیگر اتحاد ندارید. تأویل ها و اجتهادات یکی از شما اشتباه است. بر اثر اجتهاد و تأویل غلط، دارید با هم می جنگید اما در هر صورت همگی مسلمانید .

در کمترین قضاوت در مورد شما باید گفته شود زمانی که فحش و ناسزا می دهید و آشکارا دروغ می گویید شما صفات منافقین و سکولارزده ها را با خودتان حمل می کنید، و از صف اهل عدل و عدالت فاصله گرفته اید، و این در شأن یک مؤمن مجاهد و آزادیخواه نیست، و در قضاوتی عادلانه باید گفته شود که این دروغگویی آشکار شما، گناهی است آشکار که تنها به مخالفین شما خدمت می کند و به خودتان و اطرافیانتان ضرر می رساند و ظلمی است آشکار در حق خودتان و اطرافیانتان.  شما برای برداشتن ظلم قیام کرده اید نه اینکه خودتان هم ظالمی باشید مثل سایر ظالمین. الله تعالی به ظالمین کمک نمی کند و نصرتش را به ظالمین هم نازل نمی کند. چگونه به کسی نصرت بدهد که در مسیر تفرق، ذلیلی، سستی، دروغگویی و ظلم آشکار نسبت به بنده هایش در حرکت است؟

به نظر من توضیحات کامل و لازمی که در این فرصت می شد را خدمت شما ارائه دادم و سعی می کنیم درسمان در مورد شناسایی روش برخورد با مرتدین و شناسایی مرتدین و جبهه ای که مرتدین در آن قرار گرفته اند را به پایان برسانیم و سؤالات هم در اینجا چون بیشتر در مورد همین مسأله ی روز بود، اکثر آن در مورد تشیع بود بیشتر وقتمان را به همین نیاز روز دادیم  و  بقیه ی سؤالات را می گذاریم برای زمانی که خصوصی با هم هستیم و می گذاریم برای فرصتی دیگر إن شاءالله – و درسمان را به پایان می رسانیم

اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ الجَنَّة وَمَا قَرَّبَ إِلَيْهَا مِنْ قَوْلٍ وَعَمَلٍ، وَأَعُوذُ بِكَ مَنَ النَّارِ وَمَا قَرَّبَ إِلَيْهَا مِنْ قَوْلٍ وَعَمَلٍ.

رَبَّنَا أَعِزَّنَا بِالإِسْلامِ، وَأَعِزَّ بِنَا الإسْلامَ، اللَّهُمَّ أَعْلِ بِنَا كَلِمَةَ الإسْلاَمِ، وَارْفَعْ بِنَا رَايَةَ القُرْآنِ.

اللَّهُمَّ رَبِّ جِبْرَائِيلَ وَمِيكَائِيلَ، وَإسْرَافِيلَ، فَاطِرَ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضَ، عَالِمَ الغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ، أَنْتَ تَحْكُمُ بَيْنَ عِبَادِكَ فِيمَا كَانُوا فِيْهِ يَخْتَلِفُونَ، اهْدِنَا لِمَا اخْتُلِفَ فِيْهِ مِنَ الحَقِّ بِإذْنِكَ، إِنَّكَ تَهْدِي مَنْ تَشَاءُ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ .

سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ، أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ

والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته

Дарсхойи муқаддамотий / дарси панжум : Душманшиносийи шаръий ( 4) шиносоийи муртад дар адабиёти шаръий ва чигунагийи бархурд бо мутаддин ва жибхайи муртаддин.

Пиёда шуда аз навори совтийи шайх мужохид :  Абу Хамза мухожир хўромий.

(125- қисмат)

Ин шахс дар хамон замон ва замонхои баъад тавассути аиммаи шиъа ва соири уламои шиъа такфир шуда, инро дар даххо манбаъ метавон ба осони мутаважжих шуд. Ба назари шумо манзури Абу Қатодаи фаластиний аз пахши чанин дуруғи онхам дар Иорданияки хаёти халвати режими сехюнисти ва марокизи жосусий Амрико махсуб мешавад чи метавон бошад?

Магар надидемки идома дихандагони рохи инхо агар дар ингуна маворидки мардум мебинанд ба бум баст мерасонад зуд суроғи мурдахо мераванд? Магар бузургони чун Нававий, ибни Хажар асқаланий ва ибни Қуддома мақдисий ва даххо олими дигарро такфир накарданд? Ва муслиминро интури ба худишон машғул накарданд?

Мо ба ин ашхос маълумил хол ва мушобихини он кори надорем аммо, хақ дорем аз худимон бипурсем чиро бояд асбоббози дасти душманонимон шавем? Чиро бояд тамоми захамотимонро алакий хадар дихем? Чиро бояд ошкоро дар масири золимин қарор бигирем?

Ин бози ба дур аз адолати астки аллох таоло моро ба суйи он даъват карда, ба дур аз адолат аст:

«یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ کُونُواْ قَوَّامِینَ لِلّهِ شُهَدَاء بِالْقِسْطِ وَلاَ یَجْرِمَنَّکُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلَى أَلاَّ تَعْدِلُواْ اعْدِلُواْ هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَى وَاتَّقُواْ اللّهَ إِنَّ اللّهَ خَبِیرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ» ‏(مائده/8)،

Эй мўъминон! Бар адойи вожиботи худо мувозибат дошта бошид ва аз руйи додгири гувохи дихид, ва кина ва душмани қовми шуморо мажбур накунадки ( бо ишон) адолат накунид. Адолат кунидки адолат ва додгири ( ба вижа бо душманон чун пас ва пеш ояро вақти нигох мекунем хатто бо душманонитон) ба пархезгори наздиктар аст. Аз худо битарсидки худо огох аст аз хар он чи хаст ва хар он чи анжом медихид.

“қоввамин” яъни талошгарони рохи адл ва дод. Касоники бо жиддият дар анжоми вожибот мекушанд ва бар он давом доранд. Мисли адолат, мисли пейравий кардан аз қонуни шариати аллох на қонуни ин дажжолхо балки

«وَمَن أحسَن قَولاً مِمَن دَعَا إلَی اللهِ وَعَمِلَ صَالِحَاً قَالَ إنّنِی مِنَ المُسلِمین».

Даъа илаллох бикунанд. Дар хукми такфир гуфтем дар мархалаи дувум бояд қуръон ва суннати сахих маръжа бошад ва ба он даъват шавад на даъа ила ното, на даъа ила амрико, на даъа ила худишон, на даъа ила Абу Басир ва Абу Қатода ва амсолихим.

«وَمَن أحسَن قَولاً مِمَن دَعَا إلَی اللهِ وَعَمِلَ صَالِحَاً قَالَ إنّنِی مِنَ المُسلِمین»

Ин ахсану қовл аст.

Бале, “ қоввамин” яъни рохи адл ва додки бо жиддият дар анжоми вожибот мекушанд мисли адолат ва бар он давом доранд. “ шухадаъа билқисти” , гувохоники додгарона гувохи медиханд ва аз ин ва аз он жонибдори намекунанд балки, фақат аз адолати тарафдори мекунандки қонуни шариати аллох маърифий карда. Аз хақ тарафдори мекунанд даъа илаллох аст. Аллох ба зулм, дуруғ, фасод, кушт ва куштори бейни муслимин ва бандахоиш рози нест ва ба он амр намекунанд ва мо хам ба чанин чизи гувохи намедихем, шухадаъа билқисти.

Аллох моро ба адолат даъват карда, хар чандки дар мовриди қовми бошадки аз онхо кина ба дил дорем ё бо онхо душман хастем. Чун, илова бар онхамма мазоёйи адолат дар итоат аз дастури аллох ва самароти он дар зиндаги дунёвий боиси тақвияти қудрат ва нийрухойи худи мо хам мешавад.

Ба унвони мисол, шумо замоники ба дусти худ мегуйики ин насроний рубаруйи шумо ек яхудий аст, аввалан шумо дуруғ гуфтид, дуруст аст? Ва баъад танхо жахолати атрофиёнитон боиси хифзи ин дуруғи шумо мешавад ба махзи инки илм ва огохи пейдо карданд сехр ва дуруғи шумо ботил мешавад ва боиси танаффур ва дилсарди нийрухоитон хам мешавад; дар тарафи муқобил хам, насроний мегуяд нигох кунид инхоики рубаруйи шумо хастанд чиқадар дуруғгу,жохил ва нафахм хастанд инхо бо дуруғхоишон хаммаи моро хадаф қарор доданд на гурухи хоссиро. Барои хамин ба нийрухои мухолиф рухия медихад. Яъни шахсики гуфта фалоний яхудий аст дар холики яхудий нест ва насроний аст боис мешавадки ба нийрухои мухолифи худиш нийру ва рухия бидихад ва онхоро мусаммамтар мекунадки тарафи муқобилишон дуруғгуст ва худишон бар хаққанд ва ба хотири ин хақ бо хам муттахид мешаванд ва қудратишон чанд баробар мешавад.

(идома дорад………)

Дарсхойи муқаддамотий / дарси панжум : Душманшиносийи шаръий ( 4) шиносоийи муртад дар адабиёти шаръий ва чигунагийи бархурд бо мутаддин ва жибхайи муртаддин.

Пиёда шуда аз навори совтийи шайх мужохид :  Абу Хамза мухожир хўромий.

(124- қисмат)

Касоники аз фирақи маъруф ба ахли суннатки қасд надоранд дар ин хад ба манофеъи муслимин фикр кунанд, ва аз уфуқи диди васиъи бархурдор нестанд, хаддиақал бояд инро бидонандки амал кардан ба фатовойи иртидоди кулли шиъаёни 12 имоми дар воқеъ хиёнати ошкори аст ба фирқаи худишон. Ба фирқаики иддаойи онро доранд, аз он дифоъ мекунанд. Хиёнат ба фирқаи ахли суннати астки иддао дорад аз ахли суннат аст, чиро? Чун хаммаро алайхи худишон муттахид мекунад. Чун хаммаро алайхи фирқаи худ муттахид мекунад.

Ин кори будки миллиёрдхо доллор хазина ва онхамма таблиғоти расонаий натавонист дар Ироқ онро анжом дихад ва дар замоники дар Басра ба консулгари Эрон хамла мешуд ва пейравони оятуллох Махмудул  Хасанус сорхий дар Бабул ва Карбало ва соири шахрхо бо хукумати Ироқ даргир буданд ва гуруххои муншаъаб аз гурухи жамоати садр дар холи жанг бо нирухои Амрикоий ва Англизи буданд, ин гуфтаи Абу Мусъаб зарқовийки аз Абу Басир гирифта буд

«الشِّيعَةُ الرَّوافِضُ طائِفَةُ شِرْكٍ ورِدَّةٍ»

Дар ек шаб хаммаро бо хам муттахид кард, ва хамин ек жумлаи Абу Басир тортусийки аз забони Абу Мусъаб зарқовий хориж шуд ( ки дақиқан аз унвони китоби Абу Басир тортусий ба орият гирифта буд) кори кардки хеч қудрат ва маржаъи шиъайи дар Ироқ натавониста буд анжомиш дихад.

Фахмидид чи шуд? Дидид чи шуд? Ин еки аз самарот ва хадамоти фатовойи дуруғин Абу Басир тортусий мабний бар муртад будани тамоми шиъаёни 12 имоми дунё будки , дар ғиёб ва марги уламои шаръ дони чун Абу Анас рохимахуллох ва амсолихим барои шиъаёни 12 имоми чунон хидмати шоёний намуд. Бале, ба онхо хидмат кард. Миллиёрдхо доллор натавонист ин хидматро ба онхо анжом дихад ва тамоми мохворахои расонаи ва тамоми таблиғотишон натавонистанд ин хадамотро ба онхо анжом дихад. Тамоми марожеъишон хам натавонистанд ин корро бикунанд ва бо хам муттахид шаванд. Абу Анас рохимахуллох ба сирохат шиъаёнро бо унвони бародар мовриди хатоб қарор медихад ва онхоро ба вахдат даъват мекард ва хатто дар марохили ба хамрохи нийрухои шиъа мазхаб дар Карбало ва Нажаф ва соири манотиқ муттахид алайхи Амрикоиён межангиданд. Магар мо худимон инро надидем?

Имруза ,иддаи аз муслимин бо тахқиқоти худ мутаважжих шудандки фатовойи иртидоди кулли шиъаёни 12 имоми наметавонад шаръий бошад, барои хамин касоники дар дорул харб сукунат доранд ва новбати ва бар асоси ниёзи куффори секуляри ишғолгар алайхи муслимин таблиғ мекунанд дастпоча шуданд ва каси чун Абу Қатодаи фаластиний зуд даст ба кор шуд ва дар паёми тасвирий фатво додки, шиъаёни  12 имоми хамон нусайрихо хастанд. Ин хам хиёнати дигари буд ба фирақи ахли суннат аммо бо ек исми дигар.

Дар холики хаммаи мо медонем нусайрихо ба сирохат тавассути аиммаи шиъа ва манобеъ ва уламои онхо такфир шуданд. Дар ин масала дигар каси шак надорад. Ин фатво мисли ин астки каси бигуяд ханафийхо хаммаги қодиёний хастанд, ё курдхо хаммаги секуляри кофар  хастанд. Бале, ин дорудастаики дар дорул куфр ва тахти хокимияти тоғутхо сукунат карданд қасд доранд ек қадам ақаб бикашанд ва бигуяндки хаммаи шиъаёни 12 имоми муртад нестанд. Аммо, дар баробар бо зери по гузоштани тамоми аснод ва мадорики торихий ва фиқхий мовжуд мегуяндки хаммаи шиъаёни 12 имоми кофари хастанд мисли нусайрихо. Бовар кунид дар тули торих бахусус торихи ислом хеч ахмақи ба худиш ижоза надода ингуна ба худиш тўвхин кунад ва то ин андоза химоқат ба харж надодаки масхараи ахли илм шавад, ва ле Абу Қатодаи фаластиний ва амсолихим аз хеч чизи шарм ва хаё надоранд барои хамин даст ба хар кори мезананд. Ин хам мусибати жадиди астки тўлид шуда, дуруст астки хамма мутаважжих шудандки ин масалаи иртидоди умумий шиъаёни 12 имоми дуруғ аст, ва ин сухани Абу Басир дуруғ аст. Аммо, алъон фитна,достон ва сенориойи жадиди Абу Қатода дорад шуруъ мешавад. Ба хамин далил фикр мекунам лозим бошад дар мовриди ақоиди насайрихоки бо онхо намайри хам мегуянд ишороти бикунам то мезони ихтилофи нусайрихо бо шиъаёни 12 имомиро то худуди мутаважжих шавидки иншааллох дар дарсхои ояндамон дар мовриди фарқи бейни фирақ тўвзихоти муфассалтари дар мовриди онхо медихем. Иншааллох.

Мухаммад бин Нусайр Фахрий намирий мегуфт: имоми дахум шиъаён, худост. Гуш додид? Мегуфт: имоми дахум шиъаён, худост ва худиш хам пайғамбари аз тарафи ин худост. Ба таносух хам эътиқод дошт. Яхуд ва насороро бар хақ медонист. Хаммаи мухаррамотро халол медонист ва намоз ва руза ва соири ибодотро ботил кард ва мўътақид ба ибохигари ва бебандубори жинсий буд. Хамжинсбози ва ливотро жоиз медонист ва мегуфт аз нохияйи мафъул,нишонаи тавозеъ ва фурутани ва аз нохияйи фоъил, еки аз шахавоти тоййибот аст ва худованд хеч кудом аз ин ду ( тавозеъ ва тоййибот) ро харом накарда аст. Хатто дар баъзи  аз невиштахо ба нисбат додандки дар баъзи аз авқот , мафъул воқе мешуд ва онро боиси тавозеъ барои худо медонист. Биравид нигох кунид.(идома дорад……..)