دسته: مطالب به زبان ترکی(اویغوری، اوزبیکی، قزاقی، تورکمن و…)

تعریف دارالاسلام و دارالکفر در مذاهب مختلف اسلامی

(متن کامل مطلب)

بسم الله  و الحمد لله . اما بعد:  السلام علیکم و رحمه الله و برکاته/ بخش: 3

بعد از بررسی «دار» در قرآن و سنت صحیح و آراء صحابه متوجه شدیم که  این تقسیم «دارین» قبل از عصر فقهای مذاهب مختلف اسلامی و تولد فقه اجتماعی و تدوین مسائل متعلق به روابط بین المل در میان اهل فقه وجود داشته، و شایسته است بدانیم که مذاهب مختلف اسلامی  هم در تعریف دارالاسلام و دارالکفر چه گفته اند؟

مذهب حنفی :السرخسی حنفی مذهب رحمه الله  از بزرگان این مذهب چون ابویوسف و محمد شیبانی رحمهما الله نقل می کند که دار الاسلام یعنی: هر جائی که در آن حکم اسلام حاکم باشد «وَكُلُّ مَوْضِعٍ كَانَ الظَّاهِرُ فِيهِ حُكْمُ الْإِسْلَامِ[1]السرخسیرحمه الله  در جای دیگری می گوید:و سرزمینی با اجرای احکام و قوانین اسلامی تبدیل می شود به «دارالمسلمین» سرزمین مسلمین[2].

الکساني رحمه الله  نیز می گوید:هر «دار» يا به اسلام مضافمیگردديابهكفر،وداربهاسلاماضافهمیشودهنگامیكهدرآناحکام اسلام تطبيقشود،وبهكفراضافهمیشودهنگامیكهدرآناحکام كفرتطبيقشود،… زيراظهوراسلاموياكفربخاطرظهوراحکامشاناست.^[3]

ابن عابدين حنفی مذهب می گوید: دارالحرب تبدیل به دارالاسلام می شود با اجراء کردن احکام اسلامیدر آن.  [4]

الكاساني در “بدائع الصّنائع” می گوید: در بین اصحاب ما (یعنی در بین حنفی مذهبها) در اینکه دارالکفر با مسلط شدن احکام اسلامتبدیل به دارالاسلام می شود اختلافی وجود ندارد.[5]

به این شکل حنفی ها در تعریف دارالکفر هم می گویند: سرزمينیكهدرآنجاامر و حکمرئيسكافرانجاریمی شودودرآنجامسلمانانازكفار می ترسند،بنابرايندارالکفرآنسرزمينیاستكهدرآنجاسلطانبرایحاكممسلماننيست (یعنی حکومت اسلامی وجود ندارد) و غلبه در آنجا برای احکام کفراست.[6]

مذهب مالکی :مالکی ها نیز در مورد دارالکفر می گویند:سرزمينیكهدرآنجااحکامكفارظاهروجاریمی شود. و طبعاً هر سرزمینی که در آن احکام اسلامیظاهر و به مرحله ی اجراء در بیایند آن سرزمین هم دارالاسلام است.^[7]

در اين زمينه الإمام مالك از مكة قبل ازفتح و تحت حاکمیت مشرکین می گوید : وَكَانَتْ الدَّارُ يَوْمئِذٍ دَارَ الْحَرْبِ لِأَنَّ أَحْكَامَ الْجَاهِلِيَّةِ كانَتْ ظَاهِرَةً يَوْمئِذٍ.^[8] مکه در آن زمان دارالحرب بود چون احکام جاهلی بر آنجا حاکمیت داشتند.

مذهب شافعی : امام شافعی رحمه الله بر این باور است که زمین «دار» واحدی است و این تقسیمات امری طارئ (خلاف اصل و پيشامد ناگهانى) است. و می خواهد بگوید که سرزمین متعلق به الله است و یکی است و تبدیل به دارالکفر نمی شود، و زمین در اصل دار  واحدی برای اسلام است، و در دارالاسلام نباید تقسیمی صورت گیرد و این تقسیم زمین به دارین حالتی طارئ، (بیگانه، خلاف اصل و پيشامد ناگهانى) است که به خاطرعناد کفار در اقرار به حاکمیت اسلام به وجود آمده است. 

الله تعالی می فرماید : وَلِلَّهِ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا (مائده/17)  زمانی که الله زمین را خلق کرده و مالک آن هم خودش است و در آن متصرف تکوینی است «لِلَّهِ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا فِيهِنَّ ۚ وَهُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ» (مائده/120) خیلی طبیعی است که نباید کسی غیر از الله در زمین متصرف تشریعی باشد. خلق مال الله است امر و حکم هم مال الله تعالی است. أَلَا لَهُ الْخَلْقُ وَالْأَمْرُ ۗ تَبَارَكَ اللَّهُ رَبُّ الْعَالَمِينَ. (اعراف/54)

ادامه خواندن تعریف دارالاسلام و دارالکفر در مذاهب مختلف اسلامی

Турли –хил исломий мазхаблардаги дорул ислом ва дорул куфрни таърифи.

(6-қисм)

Ибни Муфлах ханбалий рохимахуллох хам айтадики: агар хар қандай жойда  мусулмонларни ахкомлари ва қонунлари ғолиб бўлса у ер дорул исломдир, шунингдек агар кофирларни ахкомлари ғолиб бўлса дорул куфрдир, мана бу иккисидан бошқа дар,диёр мавжуд эмас. .[1]

Ибни Қоййим хам мана шу мазмунда келтирадики:

«دَارُ الْإِسْلَامِ هِيَ الَّتِي نَزَلَهَا الْمُسْلِمُونَ، وَجَرَتْ عَلَيْهَا أَحْكَامُ الْإِسْلَامِ، وَمَا لَمْ تَجْرِ عَلَيْهِ أَحْكَامُ الْإِسْلَامِ لَمْ يَكُنْ دَارَ إِسْلَامٍ .

уламолар жумхури айтишадики, мусулмонлар сокин бўлиб яшайдиган ва ислом ахкомларини ижро қилинадиган минтақа дорул исломдир; аммо агар бу минтақада  ислом ахкомлари ижро қилинмаса, мана бу минтақа дорул исломга ёпишган бўлса хам  дорул ислом хисобланмайди.^[2]

Зохирий мазхаби:

Ибни Хазм Андалусий мухлада айтадики: исломий салтанат ( ё исломий хукумат) ғолиб бўлган диёрга дорул ислом дейилади, ахкомларни иқома қилиш салтанат( хукумат) томонидан бажарилади, шундай бўлгач ислом  ғолиб бўлган салтанатда уни ахкомлари иқома қилинади. [3]

Қонун ва хокимият ўзи билан бирга қудрат ва ғалабани олиб келади, унда ўзини диндаги тўрт мафхуми ва маъносини намойишга қўяди. Шунга асосланган холда ибни зохирий мазхабидаги ибни  Хазм Андалусийга ўхшаган уламолар айтишадики: 

لِأنَّ الدَّارَ إنَّمَا تُنْسَبُ لِلْغَالِبِ عَلَيْهَا، وَالْحَاكِمُ فِيهَا، وَالْمَالِكُ لها[4].

У ерда ғолиб бўлган тарафга диёрни нисбатланади, у ерни хокими ва  ғолиби бўлган тарафга.

Зайдий шиъалари:

Зайдийлар ва мухлани сохибига ўхшаган кишиларни эътиқоди бўйича, Мухаммад ибни Закия рохимахуллохдан сайр китобини унвони остида ривоятлар сақланиб қолган, унда дорул исломга ва дорул куфрга ва дорул харбга ва жанг,сулх ва жиходга тегишли бошқа ишларга алоқадор масалалар мавжуддир. Аммо кейинроқ исломий хукуматга тегишли бахсларни,масъулиятларни ,хокимни вазифаларини ўз ичига қамраб олади.

Зайдий шиъаларини фикрича,имоми Абу Ханифа рохимахуллох зайдий бўлган ва Мухаммад ибни Нафас Закия рохимахуллохга байъат берган. Албатта имоми Абу Ханифа рохимахуллохнинг золимларни қаршисидаги  инқилобий фикрлари ва имоми Абу Ханифа рохимахуллохни зиндонда мана шу кўз-қарашини орқасидан ўлдирилиши зайдийларнинг назарини яна кучайтирган эди; мана бундан ташқари имоми Молик рохимахуллох Нафас Закия рохимахуллохни гурухини химоя қилишга  ва Абу Жаъфарга берилган мажбурий байъатни синдиришга  фатво беради, шу сабабли хам зайдийларнинг дорул ислом ва дорул куфр хақидаги кўз-қарашларини ханифийларни ва моликийларни назаридан фарқи йўқ.[5](давоми бор…..

ادامه خواندن Турли –хил исломий мазхаблардаги дорул ислом ва дорул куфрни таърифи.

توُرلِی – هِیل اِسلامِی مَذهَبلَردَگِی دارُ الاِسلام وَ دارُ الکُفرنِی تَعرِیفِی.

(6-قیسم)

اِبنِ مُفلَح حَنبَلِی رَحِمَهُ الله هَم اَیتَدِیکِی: اَگر هَر قَندَی جایدَه مُسُلمانلَرنِی اَحکاملَرِی وَ قانوُنلَرِی غالِب بُولسَه اوُ یِیر دارُ الاِسلامدِیر،شوُنِینگدِیک اَگر کافِرلَرنِی اَحکاملَرِی غالِب بوُلسَه  دارُ الکُفردِیر، مَنَه بُو اِیککِیسِیدَن باشقَه دار، دِیار مَوجُود اِیمَس. [1]

اِبنِ قایِّم هَم مَنَه شُو مَضمُوندَه کِیلتِیرَدِیکِی:  «دَارُ الْإِسْلَامِ هِيَ الَّتِي نَزَلَهَا الْمُسْلِمُونَ، وَجَرَتْ عَلَيْهَا أَحْكَامُ الْإِسْلَامِ، وَمَا لَمْ تَجْرِ عَلَيْهِ أَحْكَامُ الْإِسْلَامِ لَمْ يَكُنْ دَارَ إِسْلَامٍ . اوُلامالَر جُمهُورِی اَیتِیشَدِیکِی، مُسُلمانلَر ساکِن بوُلِیب یَشَیدِیگن وَ اِسلام اَحکاملَرِینِی اِجرا قِیلِینَدِیگن مِنطَقَه دارُ الاِسلامدِیر؛ اَمّا اَگر بُو مِنطَقَه دَه اِسلام اَحکاملَرِی اِجرا قِیلِینمَسَه، مَنَه بُو مِنطَقَه دارُ الاِسلامگه یاپِیشگن بوُلسَه هَم دارُ الاِسلام حِسابلَنمَیدِی. ^[2]

ظاهِرِی مَذهَبِی:

اِبنِ حَزم اَندَلوُسِی مَحلَی دَه اَیتَدِیکِی: اِسلامِی سَلطَنَت ( یا اِسلامِی حُکوُمَت) غالِب بوُلگن دِیارگه دارُ الاِسلام دِییِیلَدِی،اَحکاملَرنِی اِقامَه قِیلِیش سَلطَنَت ( حُکوُمَت) تامانِیدَن بَجَرِیلَدِی، شوُندَی بُولگچ اِسلام غالِب بُولگن سَلطَنَتدَه اوُنِی اَحکاملَرِی اِقامَه قِیلِینَدِی. [3]

قانوُن وَ حاکِمِیَت اوُزِی بِیلَن بِیرگه قُدرَت وَ غَلَبَه نِی آلِیب کِیلَدِی، اوُندَه اوُزِینِی دِیندَگِی توُرت مَفهُومِی وَ مَعناسِینِی نَمایِیشگه قوُیَه دِی. شوُنگه اَساسلَنگن حالدَه  ظاهِرِی مَذهَبِیدَگِی اِبنِ حَزم اَندَلوُسِیگه اوُحشَگن اوُلامالَر اَیتِیشَدِیکِی:  لِأنَّ الدَّارَ إنَّمَا تُنْسَبُ لِلْغَالِبِ عَلَيْهَا، وَالْحَاكِمُ فِيهَا، وَالْمَالِكُ لها[4]. اوُ یِیردَه غالِب بوُلگن طَرَفگه دِیارنِی نِسبَتلَنَدِی، اوُ یِیرنِی حاکِمِی وَ غالِبِی بُولگن طَرَفگه.

زَیدِی شِیعَه لَرِی:

زَیدِیلَر وَ مَحلَی نِی صاحِبِیگه اوُحشَگن کِیشِیلَرنِی اِعتِقادِی بُویِیچَه، مُحَمَّد اِبنِ زَکِیَه رَحِمَهُ الله دَن سَیر کِتابِینِی عُنوانِی آستِیدَه رِوایَتلَر سَقلَنِیب قالگن، اوُندَه دارُ الاِسلامگه وَ دارُالکُفرگه وَ دارُ الحَربگه وَ جَنگ، صُلحوَ جِهادگه تِیگِیشلِی باشقَه اِیشلَرگه عَلاقَه دار مَسَلَه لَر مَوجُوددِیر. اَمّا کِییِینراق اِسلامِی حُکوُمَتگه تِیگِیشلِی بَحثلَرنِی، مَسئُولِیَتلَرنِی، حاکِمنِی وَظِیفَه لَرِینِی اوُز اِیچِیگه قَمرَب آلَدِی.

زَیدِی شِیعَه لَرِینِینگ فِکرِیچَه، اِمامِی اَبُو حَنِیفَه رَحمَهُ الله زَیدِی بوُلگن وَ محمد اِبنِ نَفَس زَکِیَه رَحِمَهُ الله گه بَیعَت بِیرگن. اَلبَتَّه اِمامِی اَبُو حَنِیفَه رَحِمَهُ الله نِینگ ظالِملَرنِی قَرشِیسِیدَگِی اِنقِلابِی فِکرلَرِی وَ اِمامِی اَبُو حَنِیفَه رَحِمَهُ الله نِی زِنداندَه مَنَه شوُ کوُز- قَرَشِینِی آرقَسِیدَن اوُلدِیرِیلِیشِی زَیدِیلَرنِینگ نَظَرِینِی یَنَه دَه کوُچَیتِیرگن اِیدِی؛ مَنَه بُوندَن تَشقَرِی اِمامِی مالِک رَحِمَهُ الله نَفَس زَکِیَه رَحِمَهُ الله نِی گوُرُوهِینِی حِمایَه قِیلِیشگه وَ اَبُو جَعفَرگه بِیرِیلگن مَجبُورِی بَیعَتنِی سِیندِیرِیشگه فَتوا بِیرَدِی، شُو سَبَبلِی هَم زَیدِیلَرنِینگ دارُ الاِسلام وَ دارُالکُفر حَقِیدَگِی کوُز- قَرَشلَرِینِی حَنَفِیلَرنِی وَ مالِکِیلَرنِی نَظَرِیدَن فَرقِی یُوق. [5]

(دوامی بار….)

ادامه خواندن توُرلِی – هِیل اِسلامِی مَذهَبلَردَگِی دارُ الاِسلام وَ دارُ الکُفرنِی تَعرِیفِی.

تعریف دارالاسلام و دارالکفر در مذاهب مختلف اسلامی

(6-قسمت)

ابن مفلح الحنبلي رحمه الله نیز می گوید: اگردرهرجاوسرزمينياحکاموقوانينمسلمينبرآنغلبهداشتدارالاسلاماست،وچنانچهاحکامكافرانبرآنغالببوددارالکفراستوغيرازايندو،سرزمينودارديگري وجودندارد.[1]

ابن القيم  نیز با همین مضمون آورده است:«دَارُ الْإِسْلَامِ هِيَ الَّتِي نَزَلَهَا الْمُسْلِمُونَ، وَجَرَتْ عَلَيْهَا أَحْكَامُ الْإِسْلَامِ، وَمَا لَمْ تَجْرِ عَلَيْهِ أَحْكَامُ الْإِسْلَامِ لَمْ يَكُنْ دَارَ إِسْلَامٍ . جمهور علما گفته اند، دارالاسلام منطقه ای است که مسلمانان در آن ساکن  هستند و احکام اسلامدر آن جاری است؛ اما جایی که احکام اسلامدر آن جاری نباشد دارالاسلام نیست، اگرچه هم به  دارالاسلام  چسپیده باشد…».^[2]

ظاهری مذهبها :

ابن حزم اندلسی در المُحلی می گوید:دارالاسلامسرزمينیاستكهبرآنسلطهاسلامی[یا حکومت اسلامی]غالبمی شود،واقامهاحکاماز سلطه[ حکومت] می آيد،پسمادامیكهسلطه[ حکومت]  غالبهسطله[ حکومت] اسلاماستاحکامشاقامهمی شود.[3]

قانون و حاکمیت بلا استثناء قدرت و غلبه را به همراه خود می آورد  که در مفاهیم 4 گانه ی محتوا و مفهوم دین خود را به نمایش گذاشته است. بر همین اساس است که علمائی چون ابن حزم اندلسی ظاهری مذهب می گویند: لِأنَّ الدَّارَ إنَّمَا تُنْسَبُ لِلْغَالِبِ عَلَيْهَا، وَالْحَاكِمُ فِيهَا، وَالْمَالِكُ لها[4].زيراسرزميننسبتدادهمیشودبهكسی کهبرآنجاغالبباشدو در آنجا حاکم باشدو مالک آنجا باشد.

شیعیان زیدی :

 زیدی ها و کسانی چون صاحب المُحلی و غیره معتقد هستند که از محمد نفس زکیه رحمه الله روایاتی تحت عنوان کتاب السیر در منابع زیدی باقی مانده که  مسائل مربوط به احکام دار الاسلام و دار الکفر  و دارالحرب و مسائل مرتبط با امور جنگ و صلح و سایر شئون متعلق به جهاد وجود دارد.[5]اما بعدها تمام مباحث متعلق به حکومت اسلامی و مسئولیتها و وظایف حاکم را نیز در بر گرفت.

شیعیان زیدی بر این باور هستند که امام ابوحنیفه رحمه الله زیدی بوده و به محمد نفس زکیه رحمه الله بیعت داده . البته دیدگاههای انقلابی امام ابوحنیفه رحمه الله در برابر ظالمین و کشته شدن امام ابوحنیفه رحمه الله در زندان این نگرش را بیشتر در میان زیدی ها تقویت کرده است؛ غیر از این چون امام مالک رحمه الله در حمایت از نهضت نفس زکیه رحمه الله فتوا داد که بیعت اجباری با ابوجعفر را می توان شکست و به خروج با محمد نفس زکیه رحمه الله فتوی داد[6]به همین دلیل دیدگاههای زیدی ها در مورد دارالاسلام و دارالکفر  تفاوتی با دیدگاه حنفی ها و مالکی ها ندارد.

(ادامه دارد…..)

ادامه خواندن تعریف دارالاسلام و دارالکفر در مذاهب مختلف اسلامی

Турли –хил исломий мазхаблардаги дорул ислом ва дорул куфрни таърифи.

(5-қисм)

Имоми Шофеъий “уммун”да мусулмонларни қонига тегишли жуда мухим масала хақида айтадики: мусулмон қаерда бўлишидан қатъий назар уни қони харомдир, агар мусулмонни бир киши қасддан ўлдирадиган бўлса албатта қасос олиниши керак, агар қасддан бўлмаса каффора яъни дия беради,буни иллати хақида айтадики:

 “وإنّما يَحْرُمُ الدّمُ بالإيمانِ كان المؤمنُ في دارِ حربٍ أو دارِ إسلامٍ”

мўъмин шахс дорул харбда бўлиши ё дорул исломда бўлишидан қатъий назар уни қони иймони сабабли харом бўлади. Бошқа бир ўринда худди шу “уммун” китобида имоми Шофеъй айтадики:

مما يَعقِلُه المسلمونَ ويجتمعون عليهِ: أنَّ الحلالَ في دارِ الإسلامِ حلالٌ في بلادِ الكفرِ، والحرامَ في بلادِ الإسلامِ حرامٌ في بلادِ الكفر”.

мусулмонларни фикрлаши таъсирида ижтимоъ қилинган  назар шуки: дорул исломда халол бўлган нарса дорул куфрда хам халол бўлади, дорул исломда харом бўлган нарса дорул куфрда хам харом бўлиб қолади.

Бу ерда ер юзини икки “дар”га тақсим бўлиши сабабли ислом шариати хос минтақаларда,иқлимлардагина ўзини хос шароитда бўла олади ,дегани эмас.

Умуман айтганда шофеъий мазхаби дорул исломни таърифи хақида айтадики: агар у ерда мусулмонлар бўлмаган тақдирда хам бу диёрда исломий давлатни раисини қудрати хукмронлик қилса, бу дорул исломдир. Ибни Хажар Асқалоний айтадики:  агарчи ундаги сокин кишилар ахли зимма ё ахли ахд бўлса хам бизларни тасарруфимиздаги диёр дорул исломдир.^[1].[2]

Абул Қосим шофеъий рохимахуллох айтадики: албатта у ерда мусулмонлар  бўлишлиги керак ,деган нарса дорул исломни шартларида мавжуд эмас, балки бу диёрнинг  ислом қонунлари ва мусулмон рахбарининг  ихтиёрида бўлишини ўзи кифоя қилади. [3]

Шавконий рохимахуллох хам айтадики: дорул исломни дорул куфрдан ташхис беришни меёри калимани зохир бўлишидадир; агар амр ва нахий  қонунлари,дастурлари бир диёрда,маконда ислом ахлини ихтиёрида бўлар экан ва кофирлар бу ерда ўзларини куфрларини ошкор қилишга қодир бўлмас эканлар,магар шариат қонунлари унга таъйинлаган каналдангина қодир бўлишса, бу холатда бундай диёр дорул исломдир, шунингдек агар буни акси бўладиган бўлса у холатда бу диёр дорул куфр бўлади.  .^[4]

Ханбалий мазхаби:

Аби Яълий ханбалий рохимахуллох айтадики: куфр ахкомлари эмас,балки ислом ахкомлари ғалаба қилган диёрга дорул ислом дейилади ва ислом ахкомлари эмас, балки куфр ахкомлари ғолиб бўлган диёрга эса дорул куфр дейилади. Демак ханбалийлар хам дорул куфр хақида  айтишадики: у ерда куфр ахкомлари  ғолиб бўлиб хокимият юргизган  диёр  дорул куфрдир. [5][6]

(давоми бор…….)

ادامه خواندن Турли –хил исломий мазхаблардаги дорул ислом ва дорул куфрни таърифи.

توُرلِی – هِیل اِسلامِی مَذهَبلَردَگِی دارُ الاِسلام وَ دارُ الکُفرنِی تَعرِیفِی.

(5-قیسم)  

اِمامِی شافِیعِی “اوُمُّ”دَه مُسُلمانلَرنِی قانِیگه تِیگِیشلِی جُودَه مُهِم مَسَلَه حَقِیدَه اَیتَدِیکِی: مُسُلمان قَیِیردَه بوُلِیشِیدَن قَطعِی نَظَر اوُنِی قانِی حَرامدِیر، اَگر مُسُلماننِی بِیر کِیشِی قَصددَن اوُلدِیرَدِیگن بُولسَه اَلبَتَّه قَصاص آلِینِیشِی کِیرَک، اَگر قَصددَن بُولمَسَه کَفّارَه یَعنِی دِییَه بِیرَدِی، بُونِی عِللَتِی حَقِیدَه اَیتَدِیکِی:  “وإنّما يَحْرُمُ الدّمُ بالإيمانِ كان المؤمنُ في دارِ حربٍ أو دارِ إسلامٍ”مُؤمِن شَخص دارُ الحَربدَه بوُلِیشِی یا  دارُ الاِسلامدَه بُولِیشِیدَن قَطعِی نَظَر اوُنِی قانِی اِیمانِی سَبَبلِی حَرام بُولَدِی. باشقَه بِیر اوُرِیندَه حُوددِی شُو “اوُمُّ” کِتابِیدَه اِمامِی شافِیعِی اَیتَدِیکِی: مما يَعقِلُه المسلمونَ ويجتمعون عليهِ: أنَّ الحلالَ في دارِ الإسلامِ حلالٌ في بلادِ الكفرِ، والحرامَ في بلادِ الإسلامِ حرامٌ في بلادِ الكفر”.مُسُلمانلَرنِی فِکرلَشِی تَأثِیرِیدَه اِجتِماع قِیلِینگن نَظَر شوُکِی: دارُ الاِسلامدَه حَلال بوُلگن نَرسَه دارُ الکُفردَه هَم حَلال بوُلَدِی، دارُالاِسلامدَه حَرام بُولگن نَرسَه دارُالکُفردَه هَم حَرام بُولِیب قالَدِی.

بُو یِیردَه یِیر یوُزِینِی اِیککِی “دار”گه تَقسِیم بُولِیشِی سَبَبلِی اِسلام شَرِیعَتِی خاص مِنطَقَه لَردَه، اِقلِیملَردَگِینَه اوُزِینِی خاص شَرائِطدَه بُولَه آلَدِی، دِیگنِی اِیمَس.

عُمُوماً اَیتگندَه شافِیعِی مَذهَبِی دارُ الاِسلامنِی تَعرِیفِی حَقِیدَه اَیتَدِیکِی: اَگر اوُ یِیردَه مُسُلمانلَر بُولمَگن تَقدِیردَه هَم بُو دِیاردَه اِسلامِی دَولَتنِی رَئِیسِی قُدرَتِی حُکمرانلِیک قِیلسَه، بُو دارُ الاِسلامدِیر. اِبنِ اَحجَر عَسقَلانِی اَیتَدِیکِی: اَگرچِی اوُندَگِی ساکِن کِیشِیلَر اَهلِی زِمَّه یا اَهلِی عَهد بُولسَه هَم بِیزلَرنِی تَصَرُّفِیمِیزدَگِی دِیار دارُ الاِسلامدِیر. ^[1].[2]

اَبُوالقاسِم شافِیعِی رَحِمَهُ الله اَیتَدِیکِی: اَلبَتَّه اوُ یِیردَه مُسُلمانلَر بوُلِیشِی کِیرَک، دِیگن نَرسَه دارُ الاِسلامنِی شَرطلَرِیدَه مَوجُود اِیمَس،بَلکِی بُو دِیارنِینگ  اِسلام قانوُنلَرِی وَ مُسُلمان رَهبَرنِینگ اِیختِیارِیدَه بُولِیشِینِی اوُزِی کِفایَه قِیلَدِی. [3]

شَوکانِی رَحِمَهُ الله هَم اَیتَدِیکِی: دارُ الاِسلامنِی دارُ الکُفردَن تَشخِیص بِیرِیشنِی مِعیارِی کَلِیمَه نِی ظاهِر بوُلِیشِیدَه دِیر؛ اَگر اَمر وَ نَهِی قانوُنلَرِی، دَستوُرلَرِی بِیر دِیاردَه، مَکاندَه اِسلام اَهلِینِی اِیختِیارِیدَه بوُلَر اِیکَن وَ کافِرلَر بُو یِیردَه اوُزلَرِینِی کُفرلَرِینِی آشکار قِیلِیشگه قادِر بوُلمَس اِیکَنلَر، مَگر شَرِیعَت قانوُنلَرِی اوُنگه تَعیِینلَنگن کَنَلدَنگِینَه قادِر بوُلِیشسَه، بُو حالَتدَه بُوندَی دِیار دارُ الاِسلامدِیر، شوُنِینگدِیک اَگر بُونِی عَکسِی بُولَدِیگن بوُلسَه اوُ حالَتدَه بُو دِیار دارُ الکُفر بُولَدِی. ^[4]

حَنبَلِی مَذهَبِی:

اَبِی یَعلِی حَنبَلِی رَحِمَهُ الله اَیتَدِیکِی: کُفر اَحکاملَرِی اِیمَس، بَلکِی اِسلام اَحکاملَرِی غَلَبَه قِیلگن دِیارگه دارُ الاِسلام دِییِیلَدِی وَ اِسلام اَحکاملَرِی اِیمَس، بَلکِی کُفر اَحکاملَرِی غالِب بوُلگن دِیارگه اِیسَه دارُ الکُفر دِییِیلَدِی. دِیمَک حَنبَلِیلَر هَم دارُ الکُفر حَقِیدَه اَیتِیشَدِیکِی: اوُ یِیردَه کُفر اَحکاملَرِی غالِب بوُلِیب حاکِمِیَت یوُرگِیزگن دِیار دارُ الکُفردِیر. [5][6]

(دوامی بار……)

ادامه خواندن توُرلِی – هِیل اِسلامِی مَذهَبلَردَگِی دارُ الاِسلام وَ دارُ الکُفرنِی تَعرِیفِی.

تعریف دارالاسلام و دارالکفر در مذاهب مختلف اسلامی

(5-قسمت)

یا در «الام» امام شافعی رحمه الله در مورد یکی از مسائل مهم متبط با خون مسلمین می گوید: مسلمان هر کجا که باشد خونش حرام است و چنانچه به عمد کسی مسلمانی را بکشد باید قصاص شود یا اگر غیر عمد بود باید کفاره و دیه بدهد در علت آن هم می گوید:  “وإنّما يَحْرُمُ الدّمُ بالإيمانِ كان المؤمنُ في دارِ حربٍ أو دارِ إسلامٍ”با ایمان خون حرام می گردد و فرق ندارد شخص مومن در دارحرب باشد یا دارالاسلام .و در جای دیگری در همین کتاب الام باز امام شافعی می گوید:”مما يَعقِلُه المسلمونَ ويجتمعون عليهِ: أنَّ الحلالَ في دارِ الإسلامِ حلالٌ في بلادِ الكفرِ، والحرامَ في بلادِ الإسلامِ حرامٌ في بلادِ الكفر”.آن چیزی که مسلمین بر اثر تعقل به آن رسیده اند و بر آن اجتماع کرده و یک رای هستند اینکه : حلالِ در دارالاسلام در دارالکفر هم حلال است ، و حرامِ در دارالاسلام در دارالکفر هم حرام است.

در اینجا تقسیم زمین به «دارین» به این معنی نیست که شریعت اسلام هم خاصیت منطقه ای و اقلیمی به خودش می گیرد.

در کل، مذهب شافعی در تعریف دارالاسلام می گوید: سرزمینی کهتحتقدرترئيسدولتاسلامیباشدواگرچهدرآنمسلمانینباشد .^[1]ابن احجر عسقلانی می گوید: دارالاسلام سرزمینی است که تحت تسلط ماست هر چند ساکنین آن اهل ذمه یا اهل عهد باشند.[2]

 ابوالقاسمرافعيشافعيرحمه الله نیز می گوید: ازشروطدارالاسلامايننيستكهدرآنمسلمانیوجودداشتهباشد،بلکههمينكافی استكهدراختيارقانوناسلامورهبریمسلمانباشد.[3]

شوكاني رحمه الله هم می گوید:ملاک در تشخیص دارالاسلام از دارالکفر، ظهور کلمه است؛ اگر قوانين  و دستورات امر و نهيدر مكان و سرزميني در اختيار اهل اسلام بود به شيوه اي كه كفار نتوانند به آشكارا كفرياتشان را انجام دهند مگر از كانالي كه قانون شريعتبرايش تعيين كرده است، در اين صورت چنين سرزميني دارالاسلام است ، و چنانچه برعكس باشد در آن صورت مكان و سرزمين نيز برعكس تبديل به دارالكفر مي گردد .^[4]

مذهب حنبلی :

أبو يَعْلَى الحنبلي رحمه الله می گوید:  هر سرزمین که در آن احکام اسلام-و نه احکام کفر– غلبه داشته باشد  پس آنجا دارالاسلام است و هرسرزمينیكهدرآناحکامكفر-و نهاحکاماسلام-درآنغلبهداشتهباشدپس آن)جا( دارالکفراست..[5] پس حنبلی ها در مورد دارالکفر می گویند: سرزمینی که احکام کفر بر آن غلبه و حاکمیت دارند[6]

(ادامه دارد…..)

ادامه خواندن تعریف دارالاسلام و دارالکفر در مذاهب مختلف اسلامی

لومړني درسونه /دوهم درس:
د سیکولریزم د دین په اړه دنوې عصري جاهلیت پیژندل، د ایمان او جهاد د ساتلو اړتیا او له شرک څخه ډډه کول (۳)

امام مسلم په خپل صحیح کې ۳۰۲۸ نمبر حدیث روایت کړی دی له دې څخه
څرګندېږي چې پر نارينه وو سربېره ښځو هم د کعبې په لوڅې او لوڅې عریان طواف کاوه. له همدې امله الله تعالی په مختلفو ځایونو کې په داسې حال کې چې د جامو برکت ته اشاره کوي او د هغه افعال، د سوره اعراف په 27 آیت کې، هغه د آدم علیه السلام قوم ته خبرداری ورکوي دا چې دوی دې هوښیار واوسي تر څو هغه مصیبت چې شیطان پر آدم نازل کړی پر تاسو را نه شي او په خپلو لالچونو کې مو لوڅ نه کړي. د دې حقیقت په پوهیدو سره، موږ پوهیږو چې هڅه کوي د خلکو لوڅ کول د شیطان یو هدف دی دا د انسان د پیدایښت اوږد او لرغونی تاریخ لري. او بیا موږ پوهیږو چې د دې ګام پلي کول او د خلکو لوڅې کول د آدم علیه السلام په وړاندې د شیطان او د هغه د ملګرو له ستراتیژیکو پلانونو څخه وو. الله تعالی د سوره احزاب په ۳۳ آیت کې هم دغه جاهلانه چلند ته اشاره کړې ده او فرمایی: : وَلاتَبَرَّجنَ تَبَرُّجَ الجاهِلِيَّةِ الأولى”(احزاب/۳۳)

او د پخواني جاهلیت په څیر د خلکو په منځ کې مه راښکاره کیږئ او مه ښکاره کوئ.
دا درې واړه قضيې چې راپورته شوي دي د ناپوهۍ جهل او غلط فهمۍ پر بنسټ دي او په حقايقو سره يې دفاع ممکنه نه ده. هیڅوک نشي کولی د حق، حقیقت او سم استدلال په اساس د دوی دفاع او ساتنه وکړي. په همدې دلیل جاهلان
په داسې ناپوهه جاهلی ټولنو کې یوازې د تعصب پر بنسټ، دوی د خپلو مخالفینو سره په سختۍ، خپلسري، ضد او د وسلو په زور معامله کوي.
الله متعال
د سورة الفتح په ٢٦ آيت کي
جاهلیت په دې معنا ده چې تعصب ود جهالت جوش حمیه جاهلي دي
إِذْ جَعَلَ الَّذينَ کَفَرُوافي‏قُلُوبِهِمُ الْحَمِيَّةَ حَمِيَّةَ الْجاهِلِيَّةِ. په نامناسب غوښتنو ټینګار، د نژاد، توکم او قبیلې په اړه تعصب. لږ پوهاوی او د نظرونو او افکارو غیر مشروع اړخ د جاهليت غرور او تعصب دی. په دې صورت کې موږ د خلکو په افکارو او قوانینو کې جاهلیت وینو، د دې افکارو او قوانینو په بڼه په ټولنه کې په عملي بڼه او دغه جاهلیت له خپلو مخالفانو سره معامله کوي. دا د جاهلیت څلور طرزونه او څلور مفکورې دي چې دا آیتونه ورته اشاره کوي. د زمانې له نظره د رسول الله صلی الله علیه وسلم د بعثت څخه مخکې دوره د لومړي جاهليت دوره بلل کېږي. البته، له ذکر شویو آیتونو سره – او په دې برخه کې ورته آیاتونه چې په قرآن کې راغلي دي – څرګنده ده چې الله تعالی د دې دورې د موجودیت تصدیق کوي، چې ځینې خلک له پېغمبراکرم (ص) څخه ۱۵۰ تر ۲۰۰ کاله وړاندې په کې شامل دي. دا موده. په دې تعریف سره جاهلیت یو مفهوم دی او په شرعي لحاظ له حق څخه د تیښتې او د توحید او د اسلام د دین نه د پوهیدو په معنی دی. له همدې امله، دا ممکنه نه ده چې جاهليت د عصري تجربوي علومو او انساني تجربوي پوهې څخه فاصله وګڼل شي. بلکې جاهلیت یو مفهوم دی چې د الله تعالی د شریعت له احکامو او ارزښتونو څخه لرې پاتې کېدل دي. له دې چلند سره موږ پوهیږو چې ولې د هغه وخت ستر پوهاند او ساینس پوه ابوالحکیم په ابوجهل نومیږي. دوی په ځینو علومو کې هم مهارت درلود. لکه ستورپوهنه، طبیعي جغرافیه، هوا پېژندنه، جینالوژي، ادبیات او شاعري او داسې نور. له همدې امله د دوی جاهلیت د عصري علومو له ناپوهۍ سره مترادف نه وه او د تجربوي علومو او سواد او تجربوي پوهاوي برعکس؛ بلکې جاهلیت د خدای د قانون او د دیني ارزښتونو خلاف وه. په همدې خاطر الله تعالی د یوې پوښتنې په بڼه فرمایي: أَفَحُكْمَ الْجَاهِلِيَّهِ يَبْغُونَ وَمَنْ أَحْسَنُ مِنَ اللَّهِ حُكْمًا لِقَوْمٍ يُوقِنُونَ؛
ایا دوی د جاهلیت حاکمیت په لټه کې دي؟ کوم حکم د الله تعالی له حکم څخه غوره دی د هغو خلکو لپاره چې یقیني خلک دي؟ آیت په واضح ډول موږ ته وایی دا چې جاهلیت مفکوره د خدای د حکم او قانون خلاف دی، د سواد، تمدن، ټیکنالوژۍ، تخنیکي پرمختګ، تولید او د خلکو د کثرت په وړاندې یوه موضوع او مفهوم نه دی.

Турли –хил исломий мазхаблардаги дорул ислом ва дорул куфрни таърифи.

(4-қисм)

Эътиборли суратда эгалик қилиш қўлдан қўлга ўтади,шахсдан шахсга қоладиган нарса, бошқалар уни меърос қилиб олиш хуқуқига эга, аммо “илми фароиз”да шахсни  ирс ва меърос масаласида келган нарса шуки, хар қандай одам меъросхўр бўлиб кетавермайди, балки меъросга хақли бўлган кишиларгина аллохни шариатидаги қонунларга мувофиқ равишда меъросхўр бўла олади.

Шундай экан аллох таолони назари бўйича хар қандай киши ер юзига меъросхўр бўлиш хаққига эга эмас. Мана бу ташриъий аслдир, аммо воқеият ва “мавжуд вазият” мана бу аслга мувофиқ келмайди ва ер мусулмонлар билан кофирларни ўртасида тақсим бўлган ва дорул ислом ва дорул куфр ,доруш ширк ва дорул муслимин ва дорул фосиқин деб номланган.

Ерни мана бу икки “дар”га тақсим бўлиши хам қилиниши лозим бўлган ишдир:

 -Модомики ер юзида аллохни дини ўзини тўрт мафхуми билан бирга хукмронлик  қилиши керак экан

« کَلِمَةُ اللَّهِ هِيَ الْعُلْيا» (توبه/40)

куфр калимаси паст,қийматсиз қилиниб йўқотилиши лозим.

-Модомики  ер юзига рахбарлик  қилиш исломни хаққи бўлар  экан, кофирлар мана бу хокимиятни қабул қилишмайди ва аллохни шариатини қонунлари ер юзида татбиқ қилинишига қарши мўъминлар билан жанг қилишади ва ер юзига аллохни шариатидаги қонунлар  хукмронлик қилишига тўсқинлик қилмоқчи бўлишади.

Шунга қарамасдан мўъминлар кофирларларнинг ер юзидаги хокимиятларини,уларнинг дорул куфрларини расмий тан олишга ва шаръий деб санашга  хақлари йўқ, чунки хокимият иззатни жинсидан бўлади ва иззат хам фақат танхо аллохга ва уни росулига,мўъминларга тегишлидир:

وَلِلَّهِ الْعِزَّةُ وَلِرَسُولِهِ وَلِلْمُؤْمِنِينَ وَلَٰكِنَّ الْمُنَافِقِينَ لَا يَعْلَمُونَ»(منافقون/8)

Холбуки, куч-қудрат аллохники, унинг пайғамбариники ва мўъминларникидир. Лекин мунофиқлар (буни) билмаслар.

Бир мўъмин бўлиб ўтган мана бу  ишга иқрор бўлиши мумкин,чунки у мавжуддир,аммо уни шаръий эканлигига ва кофирларни хокимиятини хақ эканига иқрор бўлишга рухсати йўқ. Иқрор бўлиш билан уни шаръий эканини эътироф қилишни ўртасида катта  фарқ бор.

Кофирлар исломий хукуматни мавжуд эканига иқрор бўлишади, чунки бор; аммо харгиз уни ер юзига хокимият қилиши кераклигини қабул қилишмайди, бир нарсани борлигига эътироф қилиш билан уни тўғри эканига эътироф қилишни орасида жуда  катта фарқ бор.

Имоми Шофеъий хам кофирларни ер юзига хокимият қилишларини расмий холатда тан олмайдилар,аммо мана бундай исталмаган холатда вужудга келган шароитда ва вужудга келган “мавжуд вазиятда” имоми Шофеъий рохимахуллох уммунда айтадики: Абу Суфён ибни Харб дарул хузоъада (хузоъа водийсида) мусулмон бўлади ва у ер дорул ислом эди ва уни аёли Утбани қизи Хинд кофир эди ва маккада яшарди,макка эса у пайтда дорул куфр бўлган, сўнгра Хинд иддада бўлган пайтида исломни қабул қилди,макка ахли хам исломни қабул қилишган эди,энди макка дорул исломга айланади ва Сафвон ибни Умайяни ва Икрима ибни Аби Жахлни аёллари хам исломни қабул қилишади ва бу иккови исломда мустахкам бўлишади,аммо уларни эрлари мағлубиятга учраб бахрайн томонга қочиб кетишган эди, у ерлар дорул куфр бўлган, сўнг қайтиб келишади ва исломни қабул қилишади, аммо уларни аёллари иддада ўтиришган эди ва росулуллох саллаллоху алайхи васаллам уларни аввалги никохлари бўйича мустақар қилдилар.[1].

(давоми бор….)

ادامه خواندن Турли –хил исломий мазхаблардаги дорул ислом ва дорул куфрни таърифи.

توُرلِی – هِیل اِسلامِی مَذهَبلَردَگِی دارُ الاِسلام وَ دارُ الکُفرنِی تَعرِیفِی.

(4-قیسم)

اِعتِبارلِی صُورَتدَه اِیگه لِیک قِیلِیش قوُلدَن قوُلگه اوُتَدِی، شَخصدَن شَخصگه قالَدِیگن نَرسَه، باشقَه لَر اوُنِی مِعراث قِیلِیب آلِیش حوُقوُقِیگه اِیگه، اَمّا “عِلم فَرائِض”دَه شَخصنِی عِرث وَ مِعراث مَسَلَه سِیدَه کِیلگن نَرسَه شُوکِی،هَر قَندَی آدَم مِعراثخوُر بوُلِیب کِیتَوِیرمَیدِی، بَلکِی مِعراثگه حَقلِی بُولگن کِیشِیلَرگِینَه اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرگه مُوافِق رَوِیشدَه مِعراثخُور بُولَه آلِیشَدِی.

شوُندَی اِیکَن اَلله تَعالَی نِی نَظَرِی بُویِیچَه هَر قَندَی کِیشِی یِیر یُوزِیگه مِعراثخُور بوُلِیش حَققِیگه اِیگه اِیمَس. مَنَه بُو تَشرِیعِی اَصلدیر، اَمّا واقِیعِیَت وَ “مَوجُود وَضِیعیَت” مَنَه بُو اَصلگه مُوافِق کِیلمَیدِی وَ یِیر مُسُلمانلَر بِیلَن کافِرلَرنِی اوُرتَسِیدَه تَقسِیم بُولگن وَ دارُ الاِسلام وَ دارُ الکُفر، دارُ الشِرک وَ دارُ المُسلِمِین وَ دارُ الفاسِقِین دِیب ناملَنگن.

یِیرنِی مَنَه بُو اِیککِی “دار”گه تَقسِیم بوُلِیشِی هَم قِیلِینِیشِی لازِم بوُلگن اِیشدِیر:

• مادامِیکِی یِیر یُوزِیدَه اَلله نِی دِینِی اوُزِینِی توُرت مَفهُومِی بِیلَن بِیرگه حُکمرانلِیک قِیلِیشِی کِیرَک اِیکَن « کَلِمَةُ اللَّهِ هِيَ الْعُلْيا» (توبه/40) کُفر کَلِیمَه سِی پَست، قِیمَتسِیز قِیلِینِیب یُوقاتِیلِیشِی لازِم.
• مادامِیکِی  یِیر یُوزِیگه رَهبَرِلِیک قِیلِیش اِسلامنِی حَققِی بوُلَر  اِیکَن، کافِرلَر مَنَه بُو حاکِمِیَتنِی قَبوُل قِیلِیشمَیدِی وَ اَلله نِی شَرِیعَتِینِی قانوُنلَرِی یِیر یُوزِیدَه طَتبِیق قِیلِینِیشِیگه قَرشِی مُؤمِنلَر بِیلَن جَنگ قِیلِیشَدِی وَ یِیر یُوزِیگه اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَر حُکمرانلِیک قِیلِیشِیگه توُسقِینلِیک قِیلماقچِی بوُلِیشَدِی.

شوُنگه قَرَمَسدَن مُؤمِنلَر کافِرلَرنِینگ یِیر یُوزِیدَگِی حاکِمِیَتلَرِینِی، اوُلَرنِینگ  دارُ الکُفرلَرِینِی رَسمِی تَن آلِیشگه وَ شَرعِی دِیب سَنَشگه حَقلَرِی یُوق، چُونکِی حاکِمِیَت عِزَّتنِی جِنسِیدَن بوُلَدِی وَ عِزَّت هَم فَقَط تَنها اَلله گه وَ اوُنِی رَسُولِیگه، مُؤمِنلَرگه تِیگِیشلِیدِیر: وَلِلَّهِ الْعِزَّةُ وَلِرَسُولِهِ وَلِلْمُؤْمِنِينَ وَلَٰكِنَّ الْمُنَافِقِينَ لَا يَعْلَمُونَ»(منافقون/8) حالبُوکِی، کوُچ- قُدرَت اَلله نِیکِی، اوُنِینگ پَیغَمبَرِینِیکِی وَ مُؤمِنلَرنِیکِیدِیر. لِیکِن مُنافِقلَر (بوُنِی) بِیلمَسلَر.

بِیر مُؤمِن بوُلِیب اوُتگن مَنَه بُو اِیشگه اِقرار بُولِیشِی موُمکِین،چوُنکِی اوُ مَوجُوددِیر، اَمّا اوُنِی شَرعِی اِیکَنلِیگِیگه وَ کافِرلَرنِی حاکِمِیَتِینِی حَق اِیکَنِیگه اِقرار بُولِیشگه رُحصَتِی یُوق. اِقرار بُولِیش بِیلَن اوُنِی شَرعِی اِیکَنِینِی اِعتِراف قِیلِیشِینِی اوُرتَسِیدَه کَتتَه فَرق بار.

کافِرلَر اِسلامِی حُکوُمَتنِی مَوجُود اِیکَنِیگه اِقرار بُولِیشَدِی، چُونکِی بار؛ اَمّا هَرگِیز اوُنِی یِیر یُوزِیگه حاکِمِیَت قِیلِیشِی کِیرَکلِیگِینِی قَبُول قِیلِیشمَیدِی، بِیر نَرسَه نِی بارلِیگِیگه اِعتِراف قِیلِیش بِیلَن اوُنِی توُغرِی اِیکَنِیگه اِعتِراف قِیلِیشنِی آرَسِیدَه جُودَه کَتتَه فَرق بار.

اِمامِی شافِیعِی هَم کافِرلَرنِی یِیر یُوزِیگه حاکِیمِیَت قِیلِیشلَرِینِی رَسمِی حالَتدَه تَن آلمَیدِیلَر، اَمّا مَنَه بوُندَی اِیستَلمَگن حالَتدَه وُجُودگه کِیلگن شَرائِطدَه وَ وُجُودگه کِیلگن “مَوجُود وَضِیعیَتدَه” اِمامِی شافِیعِی رَحِمَهُ الله اوُمُّ دَه اَیتَدِیکِی: اَبُو سُفیان اِبنِ حَرب دارُ الخُزاعَه دَه (خُزاعَه وادِیسِیدَه) مُسُلمان بوُلَدِی وَ اوُ یِیر دارُ الاِسلام اِیدِی وَ اوُنِی عَیالِی عُتبَه نِی قِیزِی هِند کافِر اِیدِی وَ مَککَه دَه یَشَردِی، مَککَه اِیسَه اوُ پَیتدَه دارُ الکُفر بُولگن، سُونگرَه هِند عِدَّه دَه بُولگن پَیتِیدَه اِسلامنِی قَبُول قِیلَدِی، مَککَه اَهلِی هَم اِسلامنِی قَبُول قِیلِیشگن اِیدِی، اِیندِی مَککَه دارُ الاِسلامگه اَیلَنَدِی وَ صَفوان اِبنِ اوُمَیَّه نِی وَ عِکرِمَه اِبنِ اَبِی جَهلنِی عَیاللَرِی هَم اِسلامنِی قَبُول قِیلِیشَدِی وَ بُو اِیککاوِی اِسلامدَه مُستَحکَم بوُلِیشَدِی، اَمّا اوُلَرنِی اِیرلَرِی مَغلوُبِیَتگه اوُچرَب بَحرَین تامانگه قاچِیب کِیتِیشگن اِیدِی،اوُ یِیرلَر دارُ الکُفر بُولگن، سُونگ قَیتِیب کِیلِیشَدِی وَ اِسلامنِی قَبُول قِیلِیشَدِی، اَمّا اوُلَرنِی عَیاللَرِی عِدَّه دَه اوُتِیرِیشگن اِیدِی وَ رَسُول الله صلی الله عَلَیهِ وَسَلَّم اوُلَرنِی اَوَّلگِی نِکاهلَرِی بُویِیچَه مُستَقَر قِیلدِیلَر.

(دوامی بار…..)