دسته: مطالب به زبان ترکی(اویغوری، اوزبیکی، قزاقی، تورکمن و…)

Исломий хукуматни ташкил қилинишига хужжат борми? Агар бўлса нимага кўрмаганга олинади? Жиходий ташкилотлар мана бу сўзларга қанчалик хамжихат бўлишган? (1)

Текшириб кўрилганда қуръонни кўз-қараши бўйича хукуматни шаръий  келиб чиқиши; қуръондаги очиқ бир неча оятлар шуни кўрсатадики, қуръони карим қонун чиқариш ва хукмронликни аллох таолонинг  махсус сифатларидан,деб билади:

– إِنِ الْحُكْمُ إِلَّا لِلَّهِ يَقُصُّ الْحَقَّ وَهُوَ خَيْرُ الْفَاصِلِينَ. ( انعام/ 57).

Хукм қилиш фақат аллохнинг ўзига хосдир. У фақат хақни сўйлар. У (хақ билан нохақни) ажратгувчиларнинг энг яхшисидир.

– ‏وَهُوَ اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ لَهُ الْحَمْدُ فِي الْأُولَى وَالْآخِرَةِ وَلَهُ الْحُكْمُ وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ‏. ( قصص/ 70)

У (ёлғиз) аллохдир. Хеч қандай илох йўқ, магар унинг ўзигина бордир. аввалу- охирда (яъни дунёйи охиратда) хамду- сано (ёлғиз) унинг учундир. Хукм унинг (хукмидир). Ва (барчаларингиз) ёлғиз унга қайтарилурсизлар.

–  أَلَا لَهُ الْحُكْمُ وَهُوَ أَسْرَعُ الْحَاسِبِينَ‏.( انعام /62)

Огох бўлингизким, хукм қилиш унинг ўзигагина хосдир ва у жуда тез хисоб-китоб қилгувчидир.

– إِنِ الْحُكْمُ إِلَّا لِلَّهِ أَمَرَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ ذَلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ‏. (یوسف/ 40)

Хукм-хокимлик фақат аллохникидир. У зот сизларни фақат ўзигагина ибодат қилишга буюргандир. Энг тўғри дин мана шудир. Лекин одамларнинг кўплари буни билмайдилар.

–  ‏لَهُ مُعَقِّبَاتٌ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَمِنْ خَلْفِهِ يَحْفَظُونَهُ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ لَا يُغَيِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا مَا بِأَنْفُسِهِمْ وَإِذَا أَرَادَ اللَّهُ بِقَوْمٍ سُوءًا فَلَا مَرَدَّ لَهُ وَمَا لَهُمْ مِنْ دُونِهِ مِنْ وَالٍ‏. (رعد/11)

Унинг( яъни хар бир инсоннинг) олдида хам,ортида хам таъқиб қилгувчи (фаришталар) бўлиб, улар аллохнинг амри билан уни сақлаб-мухофаза қилиб турурлар. Аниқки, то бирон қавм ўзларини ўзгартирмагунларича аллох уларнинг ахволини ўзгартирмас. Қачон аллох бирон қавмга ёмонлик –бало юборишни ирода қилса, бас, уни қайтариб бўлмас. Ва улар учун ундан ўзга хоким йўқдир.

Мана бу оятда худованд хукм ва хукмронликни фақат ўзига махсус қилиб таъйинлаган, қайсарга ўхшаш кимсалардан буни нафий қилган, хукм ва қонун чиқариш аллохники, хукуматни бошқариш эса инсон тарафидандир.  

اِسلامِی حُکوُمَتنِی تَشکِیل قِیلِینِیشِیگه حُجَّت بارمِی؟ اَگر بُولسَه نِیمَه گه  کوُرمَگنلِیکگه آلِینَدِی؟ جِهادِی تَشکِیلاتلَر مَنَه بُو سُوزلَرگه قَنچَه لِیک هَمجِهَت بوُلِیشگن؟ (1)

تِیکشِیرِیب کوُرِیلگندَه قُرآننِی کوُز- قَرَشِی بُویِیچَه حُکوُمَتنِی شَرعِی کِیلِیب چِیقِیشِی؛ قُرآندَگِی آچِیق بِیر نِیچَه آیَتلَر شوُنِی کوُرسَتَدِیکِی، قُرآنِی کَرِیم قانُون چِیقَرِیش وَ حُکمرانلِیکنِی اَلله تَعالَی نِینگ مَخصُوص صِیفَتلَرِیدَن ،دِیب بِیلَدِی:   – إِنِ الْحُكْمُ إِلَّا لِلَّهِ يَقُصُّ الْحَقَّ وَهُوَ خَيْرُ الْفَاصِلِينَ. ( انعام/ 57). حُکم قِیلِیش فَقَط اَلله نِینگ اوُزِیگه خاصدِیر. اوُ فَقَط حَقنِی سُویلَر. اوُ (حَق بِیلَن ناحَقنِی) اَجرَتگوُچِیلَرنِینگ اِینگ یَحشِیسِیدِیر.

  – ‏وَهُوَ اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ لَهُ الْحَمْدُ فِي الْأُولَى وَالْآخِرَةِ وَلَهُ الْحُكْمُ وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ‏. ( قصص/ 70)   اوُ (یالغِیز) اَلله دِیر. هِیچ قَندَی اِلاه یُوق، مَگر اوُنِینگ اوُزِیگِینَه باردِیر. اَوَّلوُ- آخِیردَه (یَعنِی دُنیایِی آخِیرَتدَه) هَمدُو- سَنا (یالغِیز) اوُنِینگ اوُچُوندِیر. حُکم اوُنِینگ (حُکمِیدِیر). وَ  (بَرچَه لَرِینگِیز) یالغِیز اوُنگه قَیتَرِیلوُرسِیزلَر.

–  أَلَا لَهُ الْحُكْمُ وَهُوَ أَسْرَعُ الْحَاسِبِينَ‏.( انعام /62)   آگاه بُولِینگِیزکِیم، حُکم قِیلِیش اوُنِینگ اوُزِیگه گِینَه خاصدِیر وَ اوُ جُودَه تِیز حِساب- کِتاب قِیلگوُچِیدِیر.

– إِنِ الْحُكْمُ إِلَّا لِلَّهِ أَمَرَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ ذَلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ‏. (یوسف/ 40)   حُکم- حاکِملِیک فَقَط اَلله نِیکِیدِیر. اوُ ذات سِیزلَرنِی فَقَط اوُزِیگه گِینَه عِبادَت قِیلِیشگه بُویُورگَندِیر. اِینگ توُغرِی دِین مَنَه  شُودِیر. لِیکِن آدَملَرنِینگ کوُپلَرِی بُونِی بِیلمَیدِیلَر.

–  ‏لَهُ مُعَقِّبَاتٌ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَمِنْ خَلْفِهِ يَحْفَظُونَهُ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ لَا يُغَيِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا مَا بِأَنْفُسِهِمْ وَإِذَا أَرَادَ اللَّهُ بِقَوْمٍ سُوءًا فَلَا مَرَدَّ لَهُ وَمَا لَهُمْ مِنْ دُونِهِ مِنْ وَالٍ‏. (رعد/11)   اوُنِینگ (یَعنِی هَر بِیر اِنساننِینگ) آلدِیدَه هَم، آرتِیدَه هَم تَعقِیب قِیلگوُچِی( فَرِیشتَه لَر) بُولِیب، اوُلَر اَلله نِینگ اَمرِی بِیلَن اوُنِی سَقلَب- مُخافَظَه قِیلِیب توُرُورلَر. اَنِیقکِی، تا بِیران قَوم اوُزلَرِینِی اوُزگَرتِیرمَگوُنلَرِیچَه اَلله اوُلَرنِینگ اَحواللَرِینِی اوُزگَرتیِرمَس. قَچان اَلله بِیران قَومگه یامانلِیک – بَلانِی  یُوبارِیشنِی اِرادَه قِیلسَه، بَس، اوُنِی قَیتَرِیب بوُلمَس. وَ اوُلَر اوُچُون اوُندَن اوُزگه حاکِم یُوقدِیر.

مَنَه بُو آیَتدَه خُداوَند حُکم وَ حُکمرانلِیکنِی فَقَط اوُزِیگه مَخصُوص قِیلِیب تَأیِینلَگَن، قَیصَرگه اوُحشَش کِیمسَه لَردَن بُونِی نَفِی قِیلگن، حُکم وَ قانوُن چِیقَرِیش اَلله نِیکِی، حُکُومَتنِی باشقَرِیش اِیسَه اِنسان طَرَفِیدَندِیر.

آیا نصی بر تشکیل حکومت اسلامی هست؟ اگر هست چرا نادید گرفته شده؟ تشکّل های جهادی تا چقدر با این مقوله همجهت بوده اند؟ (1)

 در بررسى منشأ مشروعیت حکومت از دیدگاه قرآن؛ آیات متعدد قرآن مبیّن این امر است که قرآن کریم وضع قانون و حکمرانى را از اوصاف اختصاصى ذات متعال خداوند مى‏داند:

– إِنِ الْحُكْمُ إِلَّا لِلَّهِ يَقُصُّ الْحَقَّ وَهُوَ خَيْرُ الْفَاصِلِينَ. ( انعام/ 57). فرمان جز در دست خدا نيست . خدا به دنبال حق مي‌رود و او بهترين جدا كننده ( ي حق از باطل ) است .

– ‏وَهُوَ اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ لَهُ الْحَمْدُ فِي الْأُولَى وَالْآخِرَةِ وَلَهُ الْحُكْمُ وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ‏. ( قصص/ 70) پروردگار تو الله است و خدائي جز او نيست، و هر گونه سپاس و ستايشي بدو تعلّق دارد چه در اين جهان و چه در آن جهان، و فرماندهي و حکم از آن او است، و بازگشت همه‌ي شما به سوي او خواهد بود.

–  أَلَا لَهُ الْحُكْمُ وَهُوَ أَسْرَعُ الْحَاسِبِينَ‏.( انعام /62) هان !  فرمان و حکم از آن خدا است و بس ، و او سريعترينِ حسابگران است

– إِنِ الْحُكْمُ إِلَّا لِلَّهِ أَمَرَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ ذَلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ‏. (یوسف/ 40) فرمانروائي از آن خدا است و بس .  ( اين ، او است كه بر كائنات حكومت مي‌كند و از جمله عقائد و عبادات را وضع مي‌نمايد ) . خدا دستور داده است كه جز او را نپرستيد . اين است دين راست و ثابتي (كه ادلّه و براهين عقلي و نقلي بر صدق آن رهبرند) ولي بيشتر مردم نمي‌دانند (كه حق اين است و جز اين پوچ و ناروا است) .

 –  ‏لَهُ مُعَقِّبَاتٌ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَمِنْ خَلْفِهِ يَحْفَظُونَهُ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ لَا يُغَيِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا مَا بِأَنْفُسِهِمْ وَإِذَا أَرَادَ اللَّهُ بِقَوْمٍ سُوءًا فَلَا مَرَدَّ لَهُ وَمَا لَهُمْ مِنْ دُونِهِ مِنْ وَالٍ‏. (رعد/11) انسان داراي فرشتگاني است كه به (نوبت عوض مي‌شوند و) پياپي از روبرو و از پشت سر (و از همه‌ي جوانب ديگر، او را مي‌پايند و) به فرمان خدا از او مراقبت مي‌نمايند . خداوند حال و وضع هيچ قوم و ملّتي را تغيير نمي‌دهد (و ايشان را از بدبختي به خوشبختي، از ناداني به دانائي، از ذلّت به عزّت، از نوكري به سروري، و . . . و بالعكس نمي‌كشاند) مگر اين كه آنان احوال خود را تغيير دهند، و (اين سنّت جاري در اسباب و مسبّبات ظاهري است، ولي) هنگامي كه خدا بخواهد بلائي به قومي برساند هيچ كس و هيچ‌چيزي نمي‌تواند آن را (از ايشان) برگرداند، و هيچ كس غير خدا نمي‌تواند ياور و مددكار آنان شود .  ‏

 در این آیات خداوند حکم و حکمرانى را به خود اختصاص داده و از غیر خود مانند قیصرها نفى مى‏کند، حکمى که لازمه‏اش، سلب وضع قانون و حکومت‏دارى از انسان است.

Савол: қуръонда секуляризм билан  ва исломни қонунлардан,хукуматдан ва инсонларни ижтимоий хаётидан ажралишига мухолиф бўлган оят топиладими?

Жавоб: аллох таоло барча пайғамбарларнинг  юборилишидан мақсад, одамларни ўртасида аллохни қонунларини ижро қилиш ва аллохни ахкомларини ижро қилиш учун хукуматни ташкил қилиниши  керак ,деб билади ва мархамат қиладики: 

 فَبَعَثَ اللَّهُ النَّبِيينَ مُبَشِّرِينَ وَمُنْذِرِينَ وَأَنْزَلَ مَعَهُمُ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ لِيحْكُمَ بَينَ النَّاسِ فِيمَا اخْتَلَفُوا»(بقره/213)

Сўнг (ораларида келишмовчиликлар пайдо бўлгач), аллох (мўъминларга) хушхабар элтгувчи ва (кофирларни жаханнам азобидан) қўрқитувчи пайғамбарларни юборди. Ва уларга қўшиб одамлар орасида чиққан тортишувларга хакам бўлсин,деб хақ китобни (таврот,инжилни) нозил қилди.

Аллох таоло холис суратда хотамун набий саллаллоху алайхи васалламга мархамат қиладики:

 إِنَّا أَنْزَلْنَا إِلَيكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ لِتَحْكُمَ بَينَ النَّاسِ بِمَا أَرَاكَ اللَّهُ و َلَاتَكُنْ لِلْخَائِنِينَ خَصِيمًا (نساء/105)

Албатта, биз сизга ушбу хақ китобни (қуръонни) одамлар орасида аллох кўрсатган йўл билан хукм этишингиз учун нозил қилдик. Сиз хоинларни химоя қилувчи бўлманг.

Шундай бўлгач хукм ва қонунлар фақатгина аллох тарафидан бўлиши керак ва ёлғиз аллохни хукми одамларни устида ижро қилиниши лозим, аллох таоло мархамат қиладики:

 إِنِ الْحُكْمُ إِلَّا لِلَّهِ أَمَرَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِياهُ ذَلِكَ الدِّينُ الْقَيمُ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَايعْلَمُونَ (یوسف/40)

Хукм- хокимлик фақат аллохникидир. У зот сизларни фақат ўзигагина ибодат қилишга буюргандир. Энг тўғри дин мана шудир. Лекин одамларнинг кўплари билмайдилар.

Бундан келиб чиқадиган бўлса, ер юзида хокимият қилиш махсус  мўъминлар учундир, бу хукмлар хам аллохни қонунларига асосан олиб борилиши лозим,аллох таоло мархамат қиладики:

وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَيسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَلَيمَكِّنَنَّ لَهُمْ دِينَهُمُ الَّذِي ارْتَضَى لَهُمْ»(نور/55)

Аллох сизлардан иймон келтирган ва яхши амаллар қилган зотларга худди илгари ўтган (иймон- эътиқодли) зотларни (ер юзига) халифа-хукмрон қилганидек, уларни хам ер юзида халифа қилишни ва улар учун ўзи рози бўлган (ислом) динини ғолиб-мустахкам қилишни хамда уларнинг (ахволини маккада кўрган) хавфу –хатарларидан сўнг (мадинада) тинчлик-хотиржамликка айлантириб қўйишни ваъда қилди.

Албатта мана бу хокимиятни ёнида аллохни қонунларидан бошқа нарсалар билан хукм қиладиган кишилар аллох таоло тарафидан рад қилинган, ўзларини мусулмон бўлган,деб ўйлайдиган,аммо исломдан бошқа қонунлар,хокимиятга мурожаъат қиладиган кимсаларга қарата мархамат қиладики:

أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يزْعُمُونَ أَنَّهُمْ آمَنُوا بِمَا أُنْزِلَ إِلَيكَ وَمَا أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ يرِيدُونَ أَنْ يتَحَاكَمُوا إِلَى الطَّاغُوتِ وَقَدْ أُمِرُوا أَنْ يكْفُرُوا بِهِ وَ يرِيدُ الشَّيطَانُ أَنْ يضِلَّهُمْ ضَلَالًا بَعِيدًا»(نساء/60)

(эй Мухаммад), ўзларини сизга нозил қилинган нарсага (қуръонга) ва сиздан илгари нозил қилинган нарсаларга иймон келтирган деб хисоблайдиган (айрим) кимсаларнинг шайтонга хукм сўраб боришни истаётганларини кўрмадингизми? Холбуки,уларга унга ишонмаслик буюрилган эди. (чунки) шайтон уларни бутунлай йўлдан оздиришни истайди.

Мана шу шаклда аллох таоло кофирларнинг мусулмонларни устида хокимият қилишлари учун хеч қандай йўлни қўйгани йўқ, у зот мархамат қиладики:

 وَ لَنْ يجْعَلَ اللَّهُ لِلْكَافِرِينَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ سَبِيلًا (نساء/141)

Ва аллох харгиз кофирлар учун мўъминлар устига йўл бермагай.

Шунга асосан аллох таоло амр қиладики харгиз кофирларга итоат қилманглар, мархамат қиладики:

يا أَيهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تُطِيعُوا الَّذِينَ كَفَرُوا يرُدُّوكُمْ عَلَى أَعْقَابِكُمْ فَتَنْقَلِبُوا خَاسِرِينَ (آل عمران/149)

Эй мўъминлар, агар кофирларга итоат қилсангиз, сизларни кетингизга (куфрга) қайтарадилар. Бас, зиён кўргувчиларга айланиб қоласизлар.

Мана булар секуляризмни  ва аллохни шариатидаги қонунларни ва жамиятдаги ижроий қонунларни  хокимиятдан жудо қилишни рад қилган  ва аллохни қонунларини ижро қилишга хукм қилишга буюрган оятлардан бир намуна бўлади.  

سَوال:قُرآندَه سِکولارِیزم بِیلَن وَ اِسلامنِی قانوُنلَردَن، حُکوُمَتدَن وَ اِنسانلَرنِی اِجتِمائِی حَیاتِیدَن اَجرَلِیشِیگه مُخالِف بوُلگن آیَت تاپِیلَدِیمِی؟

جَواب: اَلله تَعالی بَرچَه پَیغَمبَرلَرنِینگ یُوبارِیلِیشِیدَن مَقصَد، آدَملَرنِی اوُرتَسِیدَه اَلله نِی قانوُنلَرِینِی اِجرا قِیلِیش وَ اَلله نِی اَحکاملَرِینِی اِجرا قِیلِیش اوُچُون حُکوُمَتنِی تَشکِیل قِیلِینِیشِی کِیرَک، دِیب بِیلَدِی وَ مَرحَمَت قِیلَدِیکِی:   فَبَعَثَ اللَّهُ النَّبِيينَ مُبَشِّرِينَ وَمُنْذِرِينَ وَأَنْزَلَ مَعَهُمُ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ لِيحْكُمَ بَينَ النَّاسِ فِيمَا اخْتَلَفُوا»(بقره/213)   سُونگ (آرَلَرِیدَه کِیلِیشماوچِیلِیکلَر پَیدا بوُلگچ)، اَلله (مُؤمِنلَرگه) حُوشخَبَر اِیلتگوُچِی وَ (کافِرلَرنِی جَهَنَّم عَذابِیدَن) قوُرقِیتُوچِی پَیغَمبَرلَرنِی یُوباردِی. وَ اوُلَرگه  قوُشِیب آدَملَر آرَسِیدَه چِیقگن تارتِیشُولَرگه حُکم بُولسِین، دِیب حَق کِتابنِی (تَورات، اِینجِیلنِی) نازِل قِیلَدِی. 

اَلله تَعالی خالِص صوُرَتدَه خاطَمُ النَّبِی صلی الله علیه وسلمگه مَرحَمَت قِیلَدِیکِی:   إِنَّا أَنْزَلْنَا إِلَيكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ لِتَحْكُمَ بَينَ النَّاسِ بِمَا أَرَاكَ اللَّهُ و َلَاتَكُنْ لِلْخَائِنِينَ خَصِيمًا (نساء/105)   اَلبَتَّه، بِیز سِیزگه اوُشبُو حَق کِتابنِی (قُرآننِی) آدَملَر آرَسِیدَه اَلله کوُرسَتگن یُول بِیلَن حُکم اِیتِیشِینگِیز اوُچُون نازِل قِیلدِیک. سِیز خائِنلَرنِی حِمایَه قِیلوُچِی بُولمَنگ.

شُوندَی بُولگچ حُکم وَ قانوُنلَر فَقَطگِینَه اَلله طَرَفِیدَن بُولِیشِی کِیرَک وَ یالغِیز اَلله نِی حُکمِی آدَملَرنِی اوُستِیدَه اِجرا قِیلِینِیشِی لازِم، اَلله تَعالی مَرحَمَت قِیلَدِیکِی:    إِنِ الْحُكْمُ إِلَّا لِلَّهِ أَمَرَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِياهُ ذَلِكَ الدِّينُ الْقَيمُ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَايعْلَمُونَ (یوسف/40)  حُکم- حاکِملِیک فَقَط اَلله نِیکِیدِیر. اوُ ذات سِیزلَرنِی فَقَط اوُزِیگه گِینَه عِبادَت قِیلِیشگه بُویُورگندِیر. اِینگ توُغرِی دِین مَنَه شوُدِیر. لِیکِن آدَملَرنِینگ کوُپلَرِی بِیلمَیدِیلَر.

بُوندَن کِیلِیب چِیقَدِیگن بوُلسَه، یِیر یُوزِیدَه حاکِمِیَت قِیلِیش مَخصُوص مُؤمِنلَر اوُچُوندِیر، بُو حُکملَر هَم اَلله نِی قانُونلَرِیگه اَساساً آلِیب بارِیلِیشِی لازِم، اَلله تَعالی مَرحَمَت قِیلَدِیکِی: 

وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَيسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَلَيمَكِّنَنَّ لَهُمْ دِينَهُمُ الَّذِي ارْتَضَى لَهُمْ»(نور/55)     اَلله سِیزلَردَن اِیمان کِیلتِیرگن وَ یَحشِی عَمَللَر قِیلگن ذاتلَرگه حوُدِّی اِیلگَرِی اوُتگن (اِیمان- اِعتِقادلِی) ذاتلَرنِی (یِیر یُوزِیگه) خَلِیفَه- حُکمران قِیلگنِیدِیک، اوُلَرنِی هَم یِیر یُوزِیدَه خَلِیفَه قِیلِیشنِی وَ اوُلَر اوُچُون اوُزِی راضِی بُولگن ( اِسلام) دِینِینِی غالِیب- مُستَحکَم  قِیلِیشنِی هَمدَه اوُلَرنِینگ (اَحوالِینِی مَکَّه دَه  کوُرگن) خَوفُو- خَطَرلَردَن سوُنگ (مَدِینَه دَه) تِینچلِیک – خاطِر جَمعلِیکگه اَیلَنتِیرِیب قُویِیشنِی وَعدَه  قِیلَدِی.

اَلبَتَّه مَنَه بُو حاکِمِیَتنِی یانِیدَه اَلله نِی قانوُنلَرِیدَن باشقَه نَرسَه لَر بِیلَن حُکم قِیلَدِیگن کِیشِیلَر اَلله تَعالی طَرَفِیدَن رَد قِیلِینگن، اوُزلَرِینِی مُسُلمان بُولگن، دِیب اوُیلَیدِیگن، اَمّا اِسلامدَن باشقَه قانُونلَر، حاکِمِیَتگه مُراجَعَت قِیلَدِیگن کِیمسَه لَرگه قَرَتَه مَرحَمَت قِیلَدِیکِی:     أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يزْعُمُونَ أَنَّهُمْ آمَنُوا بِمَا أُنْزِلَ إِلَيكَ وَمَا أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ يرِيدُونَ أَنْ يتَحَاكَمُوا إِلَى الطَّاغُوتِ وَقَدْ أُمِرُوا أَنْ يكْفُرُوا بِهِ وَ يرِيدُ الشَّيطَانُ أَنْ يضِلَّهُمْ ضَلَالًا بَعِيدًا»(نساء/60)  (ای محمد)، اوُزلَرِینِی سِیزگه نازِل قِیلِینگن نَرسَه گه (قُرآنگه) وَ سِیزدَن اِیلگَرِی نازِل قِیلِینگن نَرسَه لَرگه اِیمان کِیلتِیرگن دِیب حِسابلَیدِیگن (اَیرِیم) کِیمسَه لَرنِینگ شَیطانگه حُکم سُورَب بارِیشنِی اِیستَیاتگَنلَرِینِی کوُرمَدِینگِیزمِی؟ حالبُوکِی، اوُلَرگه اوُنگه اِیشانمَسلِیک بُویُورِیلگن اِیدِی. ( چوُنکِی) شَیطان اوُلَرنِی بُوتُونلَی یُولدَن آزدِیرِیشنِی اِیستَیدِی.

مَنَه شُو شَکلدَه اَلله تَعالی کافِرلَرنِینگ مُسُلمانلَرنِی اوُستِیدَه حاکِمِیَت قِیلِیشلَرِی اوُچُون هِیچ قَندَی یُولنِی قوُیگنِی یُوق، اوُ ذات مَرحَمَت قِیلَدِیکِی:    وَ لَنْ يجْعَلَ اللَّهُ لِلْكَافِرِينَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ سَبِيلًا (نساء/141)  وَ اَلله هَرگِیز کافِرلَر اوُچُون مُؤمِنلَر اوُستِیگه یُول بِیرمَگَی. 

شُونگَه اَساساً اَلله تَعالی اَمر قِیلَدِیکِی هَرگِیز کافِرلَرگه اِطاعَت قِیلمَنگلَر، مَرحَمَت قِیلَدِیکِی: 

يا أَيهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تُطِيعُوا الَّذِينَ كَفَرُوا يرُدُّوكُمْ عَلَى أَعْقَابِكُمْ فَتَنْقَلِبُوا خَاسِرِينَ (آل عمران/149)  اِی مُؤمِنلَر، اَگر کافِرلَرگه اِطاعَت قِیلسَنگِیز، سِیزلَرنِی کِیتِینگِیزگه (کُفرگه) قَیتَرَه دِیلَر. بَس،زِیان کوُرگوُچِیلَرگه اَیلَنِیب قالَه سُیزلر.

مَنَه بَولر سُکولارُیزمنُی وَ اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی وَ جَمِیعَتدَگِی اِجرائِی قانوُنلَرنِی حاکِمِیَتدَن جُودا قِیلِیشنِی رَد قِیلگن وَ اَلله نِی قانُونلَرِینِی اِجرا قِیلِیشگه حُکم قِیلِیشگه بُویُورگن آیَتلَردَن نَمُونَه بُولَدِی.

س: آیا در قرآن آیاتی وجود دارد که با سکولاریسم و جدائی اسلام از قوانین و حکومت و زندگی اجتماعی انسانها مخالف باشد؟

ج: الله تعالی یکی از اهداف ارسال تمام پیامبران را تشکیل حکومت جهت اجرا کردن احکام الله و اجرای قوانین الله بین مردم می داند و می فرماید: فَبَعَثَ اللَّهُ النَّبِيينَ مُبَشِّرِينَ وَمُنْذِرِينَ وَأَنْزَلَ مَعَهُمُ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ لِيحْكُمَ بَينَ النَّاسِ فِيمَا اخْتَلَفُوا»(بقره/213) خداوند، پيامبران را برانگيخت؛ تا مردم را بشارت و بيم دهند و کتاب آسماني، که به سوي حق دعوت مي‌‌‌‌‌‌کرد، با آنها نازل نمود؛ تا در ميان مردم، در آنچه اختلاف داشتند، حکم کند.

الله تعالی به صورت خالص باز خطاب به پیامبر خاتم صلی الله علیه وسلم می فرماید: إِنَّا أَنْزَلْنَا إِلَيكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ لِتَحْكُمَ بَينَ النَّاسِ بِمَا أَرَاكَ اللَّهُ و َلَاتَكُنْ لِلْخَائِنِينَ خَصِيمًا (نساء/105) ما اين کتاب را بحق بر تو نازل کرديم؛ تا به آنچه خداوند به تو آموخته، در ميان مردم حکم کني؛ و از کساني مباش که از خائنان حمايت نمايي.

 در این صورت حکم و قوانین تنها از آن الله است و تنها حکم الله باید بر مردم اجرا شود چنانچه الله تعالی می فرماید: إِنِ الْحُكْمُ إِلَّا لِلَّهِ أَمَرَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِياهُ ذَلِكَ الدِّينُ الْقَيمُ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَايعْلَمُونَ (یوسف/40) حکم تنها از آن خداست؛ فرمان داده که غير از او را عبادت نکنید، اين است دین حق و پا برجا؛ ولي بيشتر مردم نمي‌‌‌‌‌‌دانند.

در این صورت حاکمیت بر زمین مختص مومنین است و حکم کردن باید بر اساس قوانین الله صورت گیرد چنانچه الله تعالی می فرماید: وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَيسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَلَيمَكِّنَنَّ لَهُمْ دِينَهُمُ الَّذِي ارْتَضَى لَهُمْ»(نور/55) خداوند به کساني از شما که ايمان آورده و کارهاي شايسته انجام داده‌اند وعده مي‌‌‌‌‌‌دهد که قطعاً آنان را حکمران روي زمين خواهد کرد، همان گونه که به پيشينيان آنها خلافت روي زمين را بخشيد؛ و دين و آييني را که براي آنان پسنديده، پا برجا و ريشه‌دار خواهد ساخت.

البته در کنار این حاکمیت تمام کسانی که به چیزی غیر از قوانین الله حکم می کنند توسط الله تعالی رد شده است و در مورد آندسته از کسانی که خیال می کنند مسلمان شده اند اما به حاکمیت و قوانین غیر اسلامی مراجعه می کنند می فرماید: أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يزْعُمُونَ أَنَّهُمْ آمَنُوا بِمَا أُنْزِلَ إِلَيكَ وَمَا أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ يرِيدُونَ أَنْ يتَحَاكَمُوا إِلَى الطَّاغُوتِ وَقَدْ أُمِرُوا أَنْ يكْفُرُوا بِهِ وَ يرِيدُ الشَّيطَانُ أَنْ يضِلَّهُمْ ضَلَالًا بَعِيدًا»(نساء/60) آيا نديدي کساني را که گمان مي‌‌‌‌‌‌کنند به آنچه (از کتابهاي آسماني که) بر تو و بر پيشينيان نازل شده، ايمان آورده‌اند، ولي مي‌‌‌‌‌‌خواهند براي داوري نزد طاغوت و حکام باطل بروند؟! با اينکه به آنها دستور داده شده که به طاغوت کافر شوند. اما شيطان مي‌‌‌‌‌‌خواهد آنان را گمراه کند، و به بيراهه‌هاي دور دستي بيفکند.

الله تعالی به این شکل هیچ راهی قرار نداده است که از طریق آن راه کفار بتوانند بر مسلمین حاکمیت داشته باشند و می فرماید: وَ لَنْ يجْعَلَ اللَّهُ لِلْكَافِرِينَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ سَبِيلًا (نساء/141) خداوند هرگز کافران را بر مؤمنان تسلطي نداده است.

بر این اساس الله تعالی امر می کند که هرگز از کفار اطاعت نکنند و می فرماید: يا أَيهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تُطِيعُوا الَّذِينَ كَفَرُوا يرُدُّوكُمْ عَلَى أَعْقَابِكُمْ فَتَنْقَلِبُوا خَاسِرِينَ (آل عمران/149) اي کساني که ايمان آورده‌ايد! اگر از کساني که کافر شده‌اند اطاعت کنيد، شما را به گذشته‌هايتان باز مي‌‌‌‌‌‌گردانند؛ و سرانجام، زيانکار خواهيد شد.

اینها نمونه هائی از آیات متعدد قرآن هستند که آشکارا سکولاریسم و جدا کردن قوانین شریعت الله از حاکمیت و قوانین اجرائی جامعه را رد کرده و به اجرائی کردن قوانین الله و حکم کردن بر اساس قوانین الله دستور می دهند.

Савол:бизлар  бугунги кунда мусулмонларнинг  ўртасида турли-хил мазхаблардан ташқари хилма-хил харакатларга хам гувох бўлиб турибмиз, мусулмонларнинг ўртасида кўп асрлар давомида мавжуд бўлган энг катта харакатлардан бири бўлмиш тасаввуф ахли хақида сизни назарингизни билишни хохлардим. Сизни тасаввуф ахли хақидаги фикрингиз қандай?

Жавоб: бу хақида имоми Шофеъий рохимахуллохни назарлари бор бўлиб, у киши мархамат қиладики:

فقيهاً وصوفياً فكن ليسَ واحداً ………. فَإني وَحَقِّ اللَّهِ إيَّاكَ أَنْصَحُ

فذلك قاسٍ، لم يذق قلبه تقى  ………وهذا جهولٌ، كيف ذو الجهل يصلحُ؟

Фақих хам,суфий хам бўл,фақат уларни бири эмас, аллохга қасамки мени хадафим фақат насихат холос, чунки суфий бўлмаган фақихни қалби қаттиқ бўлиб,дили тақво лаззатини тота олмайди,илми бўлмаган тасаввуф ахли хам жохил бўлиб ислох бўлмайди.

 (ديوان اشعار امام شافعی(رض) ص ۶۴)

Афсуски бизлар хам қалби қаттиқ кишиларнинг қанчалик берахмликлар қилганини  кўрганмиз, фақатгина тасаввуфни исмига эга бўлган суфийнамо ахмоқ,жохил кишиларни хам кўрганмиз ва хозирги пайтда хам кўриб турибмиз, бу кимсаларда шариатга мутобиқ келадиган тазкияга оид амаллар жуда кам кўринади. Байхақий шофеъийнинг   маноқибида келтиришича имоми Шофеъий улар хақида айтадики: мана бу даста тасаввуф ахлидан бўлганлар ахмоқдир. Ёки ибни Жавзийни имоми Шофеъийдан нақл қилишича: “суфийлар билан қирқ кун бирга ўтирган хар қандай кишини ақли ўзини жойида қолмайди.” 

  (تلبيس إبليس ” (ص: 327). ما لزم أحد الصوفية أربعين يوما ، فعاد عقله إليه أبدا)

Яна у кишидан ривоят қилинишича:

 لو انّ رجلاً تصوّف اوّل النهار لایأتی الظهر حتی یکون احمق .

Агар бир киши кунни аввалида суфий бўладиган бўлса, хали пешин бўлмасдан туриб ахмоқ бўлиб қолади.

Имоми Шофеъий рохимахуллохни ўзини девонидаги матлабларга ва имоми Байхақийни кўз-қарашларига суянган холда ,мана бу иккинчи гурухни фирибгар,деса бўлади, саммоъ ахли бўлганларни занодиқа ва мунофиқлар тўдаси ,деб таништирган, у киши мархамат қиладики:

 ترکنا بغداد و قدأ حدث الزنادقه فیها شیأ یسمونه السماع .

Мен Бағдодни тарк қилган вақтимда,зиндиқлар бу шахарда бир нарсани ихтироъ қилган эдилар ва уни саммоъ,деб ном қўйгандилар. Албатта саммоъ ахли қайси гурухдан бўлганлиги тасаввуфданми ё бошқаданми аниқ эмасди.

Хар қандай холатда хам хар икки гурух мавжуд эди:

 عاقل بە خرد نازد و مجنون بە جنون ٭٭ کل حزب بما لدیهم فرحون !!

Бизлар ахли тасаввуфни орасидаги шариатгар ақлли кишилар билан биргамиз, уларнинг исломий хуқуқларини беришни ўзимизни вазифамиз ,деб биламиз.

سَوال: بِیزلَر بُوگوُنگِی کوُندَه مُسُلمانلَرنِینگ اوُرتَسِیدَه تُورلِی- هِیل مَذهَبلَردَن تَشقَرِی هِیلمَه – هِیل حَرَکَتلَرگه هَم گُواه بُولِیب توُرِیبمِیز، مُسُلمانلَرنِینگ اوُرتَسِیدَه کوُپ عَصرلَر دَوامِیدَه مَوجُود بُولگن اِینگ کَتتَه حَرَکَتلَردَن بِیرِی بُولمِیش تَصَوُّف اَهلِی حَقِیدَه سِیزنِی نَظَرِینگِیزنِی بِیلِیشنِی هاحلَردِیم. سِیزنِی تَصَوُّف اَهلِی حَقِیدَه گِی فِکرِینگِیز قَندَی؟

جَواب: بُو حَقِیدَه اِمامِی شافِعِی رَحِمَهُ الله نِی نَظَرلَرِی بار بُولِیب، اوُ کِیشِی مَرحَمَت قِیلَدِیکِی:

فقيهاً وصوفياً فكن ليسَ واحداً ………. فَإني وَحَقِّ اللَّهِ إيَّاكَ أَنْصَحُ

فذلك قاسٍ، لم يذق قلبه تقى  ………وهذا جهولٌ، كيف ذو الجهل يصلحُ؟

فَقِیه هَم، صُوفِی هَم بُول، فَقَط اوُلَرنِی بِیرِی اِیمَس، اَلله گه قَسَمکِی مِینِی هَدَفِیم فَقَط نَصِیحَت حالاص، جُونکِی صُوفِی بُولمَگن فَقِیهنِی قَلبِی قَتتِیق بوُلِیب، دِیلِی تَقوا لَذَّه تِینِی تاتَه آلمَیدِی، عِلمِی بُولمَگن تَصَوُّف اَهلِی هَم جاهِل بُولِیب اِصلاح بوُلمَیدِی.

(ديوان اشعار امام شافعی(رض) ص ۶۴)

اَفسُوسکِی بِیزلَر هَم قَلبِی قَتتِیق کِیشِیلَرنِینگ قَنچَه لِیک بِیرَحملِیکلَر قِیلگنِینِی کوُرگَنمِیز، فَقَطگِینَه تَصَوُّفنِی اِسمِیگه اِیگه بُولگن صُوفِینَما اَحماق، جاهِل کِیشِیلَرنِی هَم کُورگنمِیز وَ حاضِرگِی پَیتدَه هَم کوُرِیب توُرِیبمِیز، بُو کِیمسَه لَردَه  شَرِیعَتگه مُطابِق کِیلَدِیگن تَزکِیَه گه  آئِد عَمَللَر جُودَه کَم کوُرِینَدِی. بَیهَقِی شافِعِینِینگ مَناقِبِیدَه کِیلتِیرِیشِیچَه اِمامِی شافِعِی اوُلَر حَقِیدَه اَیتَدِیکِی: مَنَه بُو دَستَه تَصَوُّف اَهلِیدَن بُولگنلَر اَحماقدِیر. یاکِی اِبنِ جُوزِینِی اِمامِی شافِعِیدَن نَقل قِیلِیشِیچَه: “صُوفِیلَر بِیلَن قِیرق کوُن بِیرگه اوُتِیرگن هَر قَندَی کِیشِینِی عَقلِی اوُزِینِی جایِیدَه قالمَیدِی.”

  (تلبيس إبليس ” (ص: 327). ما لزم أحد الصوفية أربعين يوما ، فعاد عقله إليه أبدا)

یَنَه اوُ کِیشِیدَن رِوایَت قِیلِینِیشِیچَه:    لو انّ رجلاً تصوّف اوّل النهار لایأتی الظهر حتی یکون احمق .

اَگر بِیر کِیشِی کوُننِی اَوَّلِیدَه صُوفِی بُولَدِیگن بُولسَه، حَلِی پِیشِین بُولمَسدَن تُورِیب اَحماق بُولِیب قالَدِی.

اِمامِی شافِعِی رَحِمَهُ الله نِی اوُزِینِی دِیوانِیدَگِی مَطلَبلَرگه وَ اِمامِی بَیهَقِینِی کوُز- قَرَشلَرِیگه سُویَنگن حالدَه، مَنَه بُو اِیککِینچِی گوُرُوهنِی فِیرِیبگر، دِیسَه بُولَدِی، سَمماع اَهلِی بوُلگنلَرنِی زِنادِیقَه وَ مَنافِقلَر توُدَه سِی، دِیب تَنِیشتِیرگن، اوُ کِیشِی مَرحَمَت قِیلَدِیکِی:   ترکنا بغداد و قدأ حدث الزنادقه فیها شیأ یسمونه السماع .  مِین بَغدادنِی تَرک قِیلگن وَقتِیمدَه، زِیندِیقلَر بُو شَهَردَه بِیر نَرسَه نِی اِختِراع قِیلگن اِیدِیلَر وَ اوُنِی سَمماع، دِیب نام قوُیگندِیلَر. اَلبَتّه سَمماع اَهلِی قَیسِی گوُرُوهدَن بُولگنلِیگِی تَصَوُّفدَنمِی یا باشقَه دَنمِی اَنِیق اِیمَسدِی.

هَر قَندَی حالَتدَه هَم هَر اِیککِی گوُرُوه مَوجُود اِیدِی:   عاقل بە خرد نازد و مجنون بە جنون ٭٭ کل حزب بما لدیهم فرحون !!

بِیزلَر اَهلِی تَصَوُّفنِی آرَسِیدَگِی شَرِیعَتگر عَقللِی کِیشِیلَر بِیلَن بِیرگه مِیز، اوُلَرنِینگ اِسلامِی حُقُوقلَرِینِی بِیرِیشنِی اوُزِیمِیزنِی وَظِیفَه مِیز،دِیب بِیلَمِیز.

س. هم اکنون در میان مسلمین علاوه بر مذاهب مختلف ما شاهد جریانات مختلفی هم هستیم، دوست دارم نظر شما را در مورد بزرگترین جریان چند قرنه ی میان مسلمین یعنی اهل تصوف بدانم . نظر شما در مورد اهل تصوف چیه ؟

ج: همان نظر امام شافعی رحمه الله را داریم که می فرماید :

فقيهاً وصوفياً فكن ليسَ واحداً ………. فَإني وَحَقِّ اللَّهِ إيَّاكَ أَنْصَحُ

فذلك قاسٍ، لم يذق قلبه تقى  ………وهذا جهولٌ، كيف ذو الجهل يصلحُ؟

هم فقيه و هم صوفی باش نه فقط يكی از آنها، بخدا قسم كه  هدف من تنها نصيحت است و بس، چراكه فقيهِ غير صوفی قاسیُ القلب است و دلش لذت تقوی را نمی‌چشد و اهل تصوف بدون علم جاهل است و اصلاح نمی گردد. (ديوان اشعار امام شافعی(رض) ص ۶۴)

متاسفانه ما هم قسی القلبها را دیده ایم که چه بی رحمی هائی که نکرده اند و هم جاهلها  و احمقها و تصوف نماها را دیده و داریم می بینیم که تنها اسم تصوف را یدک می کشند و عملی تزکیه شده ی مطابق با شریعت از آنها کمتر دیده می شود که باز بیهقی در مناقب الشافعی آورده است که امام شافعی در موردشان گفته است : هر کس از این دسته از اهل تصوف شود احمق است. یا ابن جوزی از امام شافعی نقل می کند که گفته است: «هر كس چهل روز با صوفيان بنشيند هرگز عقلش به جا نمي ماند». (تلبيس إبليس ” (ص: 327). ما لزم أحد الصوفية أربعين يوما ، فعاد عقله إليه أبدا)

یا از وی روایت است که فرموده است: لو انّ رجلاً تصوّف اوّل النهار لایأتی الظهر حتی یکون احمق . اگر کسی در اول روز صوفی شود هنوز نهار آن روز نرسیده که او احمق گشته است .

که با استناد به سایر مطالب امام شافعی رحمه الله در دیوان خودش و نگرشهای امام بیهقی می توان منظور امام شافعی رحمه الله را این گروه دوم و متقلب دانست و کسانی که اهل سماع بوده اند را جزو زنادقه و دارودسته ی منافقین معرفی کرده و می فرماید: ترکنا بغداد و قدأ حدث الزنادقه فیها شیأ یسمونه السماع . زمانیکه من بغداد را ترک کردم، زندیقها در آن شهر چیزی را اختراع کرده و آن را به نام سماع نامگذاری کرده بودند. البته واضح نیست این اهل سماع چه گروهی بوده اند از متصوفه یا غیره.

در هر صورت هر دو گروه وجود داشته اند: عاقل بە خرد نازد و مجنون بە جنون ٭٭ کل حزب بما لدیهم فرحون !!

و ما با عاقلهای شریعت گرای میان اهل تصوف هستیم و خودمان را موظف به دادن حقوق اسلامی آنها می دانیم.

Савол: рофизийлар билан имомия шиъаларини фарқини қисқа холда хулоса қилиб бера оласизми? Эрондаги умумий одамлар хозирги даврда рофизийми ё шиъами, бу борада далилларингизни хам келтирсангиз? (1)

Жавоб:имоми Табарийни айтишича: Мухаммад ибни Боқирдан сўнг, у кишини фарзанди Жаъфар ибни Мухаммад Боқир тирик пайтида айтишадики: Жаъфар бугун отасидан кейинги бизни имомимиздир, у отасидан сўнг энг муносиб кишидир, Зайд ибни Алига эргашмаймиз, Зайд имом эмас. Зайд хам уларни исмини рофизийлар,деб номлайди.

  «فسماهم زيد الرافضة».

Бугунги кунга келиб уларни исмини муғийрадан ажраган пайтларида муғийра қўйган,деб ўйлашади, яъни имоми Табарий айтадики: улар машхур ғолийлардан бўлган муғийра ибни саъиддан жудо бўлишгани сабабли муғийра хам уларни рофизий ,деб номлаган; уларга мана бу исмни қўйган кимса муғийра. Яъни улар шундай деб ўйлашади,чунки улар муғийрадан жудо бўлган пайтларида муғийра бу исмни уларга қўяди, аслида эса Зайд бу исмни уларга қўйган. Муғийра ибни саъид эса энг хатарли ғуллотлардан бўлган. Улар имоми Табарийни асрида шундай тушунчага эга бўлишган.

Ўша замонни шиъалари хам, бошқалар уларни рофизий ,деганлари боис, бу исмни уларга муғийра қўйган,деб ўйлашган. Муғийра аввал ўзини Боқир алайхиссаломни ноиби,деб таништиради,сўнгра эса Боқир рохимахуллохни худо даражасига етказади ва ўзини пайғамбар ва у киши тарафидан имом сифатида одамларга таништиради. мана бу шахс унинг мана бу куфриётларидан тавба қилган ва уни рад қилган кишиларни рофизий,деб номлаган. Уларга сизлар рофизийсизлар ,дегани сабабли ибни Таймияни асригача хам улар муғийра бу исмни қўйган ва бу сўзни у вужудга келтирган,деб ўйлашган. Хар қандай холатда  хам рофизийлар ўзини амирини ,хизбини,гурухини,хукуматини якка ташлаб қўйган ва уни рад қилган кимсалар эканини хамма яхши биларди, бу ерда амир яхши бўладими ё ёмонми буни фарқи йўқ.

Албатта,Ёфеъийни тарихида хам келтирилишича, Зайд рохимахуллохни олдига бир гурух келади ва у кишига айтишадики: Абу Бакр, Умар розиаллоху анхудан бароат эканингни эълон қил,шунда сенга байъат берамиз. У киши мана бу зотлардан бароат қилмасликларини айтадилар. Шунда улар айтишадики: ундай бўлса, биз сени рад қиламиз, Зайд хам айтадики: кетинглар,сизлар рофизийсизлар.

  اذهبوا فأنتم الرافضة .

Янада бошқачароқ қилиб айтганда, сизлар Жаъфар Содиқни хам ташлаб кетган эдингизлар, энди мени хам ташлаб кетдинглар. Зайд Жаъфар Содиқ алайхиссаломни амакиси бўлган. Яъни у киши айтадиларки: олдинги кишиларни хам ташлаб кетган кимсалар,сизлар бўласизлар, сизлар ана  ўша рофизийларсиз. Худди бугунги кундаги сизнинг бир кишига сен мадхалийчилардан бўласан,деганингизга ўхшайди, яъни уни ўтмиши маълум нарса.

Аксар уламолар куфа ахлининг Зайд ибни Али алайхиссаломни тарк қилишларини мана бу исмни иллати,деб билишади. Аслида эса мана бу тарихий воқеиятга ва зайдийларни кўз-қараши бўйича бўлган рофизийларнинг  ақидасига ва мана бу азизларнинг  тушунчасига мутобиқ келадиган нарса эмас. Имоми Зайд алайхиссаломни даврида куфа ахлини бир гурухига нисбатан бу исм берилган, чунки Зайд алайхиссаломни ўзлари хам шиъа бўлганлар. Энди улар қайси гурухдан бўлишган? Абул Хаттобни гурухиданми?

Хўп, энди мана бу абул хаттоб ўзи ким бўлган? Абул хаттоб аввал бошида Жаъфар Содиқ алайхиссаломни асхобларидан бўлган,лекин бир муддатдан сўнг энг хатарли,мухим ғолийларнинг фирқасини ташкил қилади;  яъни ўзидан олдинги ва ўзидан кейинги барча фирқаларни ўзини таъсири остига олади ва жуда кўп ғуллотлар хозирги пайтгача ўзларини ақидаларини мана бу кишидан олишади.  Муғийра ибни саъидга эргашган холда абул хаттобнинг қилган энг ёмон ишларидан бири шуки, у хадисларни хужжатини ясама қиларди ва уларни шиъаларни китобларига аимма рохимахуллохларнинг  номи билан киргизарди.

Давоми бор……иншааллох.