دسته: مطالب به زبان ترکی(اویغوری، اوزبیکی، قزاقی، تورکمن و…)

دشمنلرنینگ درجه لری.

سکولاریستلرنی اَهلی کتاب و شِبهی اَهلی کِتاب کافرلریدَن فرقی بار، بولرنینگ هَر بیرینی اُوزیگه حاص قانونی مَوجُود، شونینگدیک آلدین هَم اَیتیب اوتگه نِیمیزدیک، مُشریک یا سکولاریستلرنینگ مَجمُوعَه سینی هَمّه سی هَم بیر هیل ایمَس. لیکن اولرنی بَرچه سی، قانون بارَسیده الله نینگ شَریعَتیدگی قانون بولمَسلیگی کیرَک، دیگن فکرده مُوشترَکدیر.

قانون چیقه ریش اِنساندن تارتیب آلینیب بُوتُونلی الله نی اِحتیاریگه بیریب قوییلیشینی حَذم قیله آلیشمیدی، شو سَبَبلی هم اولرنی هَمّه سی الله نی شَریعَتینی قانونلریگه قرشی مُبارَزَده بیر-بیرلری بیلن بیرله شِشگن. حاضیرگی پَیتده هَم اوزلرینینگ قوپال، هَمّه نَرسه نی فقط اوزیگه بولیشینی حاحلیدیگن، بیرَحم، قورالّی تشکیل قیلینگن دِکته تارلیکنی واسیطه سی بیلن الله نینگ شَریعَتینی قانونلرینی قرشیسیده بیر یاقه دَن باش چیقه ریب بیرله شِشگن. اولر الله نینگ شَریعَتینی قانونلرینی اِجرا قیلماقچی بولگن هَر قندَی حَرَکتنی، اینگ قه تِّیق اوُصُولّری  بیلن ییر بیلن یَکسان قیلیشگه مَشغُول بولیب یوریشیبدی.

الله تعالی دُشمَنلرنی ته نیش واولرنی دَرَجَه لرگه اَجرتیش بارسیده، سکولاریستلرنی یهودیلر بیلن بیر قه تارده بیرینچی دَرَجه لی دُشمَن صیفتیده ته نیشتیرَدی. نَصارالرنی ایسه اوزی کیلتیرگن دلیلّرگه بِناأن پَستراقدگی درَجه ده آلیب کیلگن. الله تعالی مَرحَمَت قیله دی:

لَتَجِدَنَّ أَشَدَّ النَّاسِ عَدَاوَةً لِّلَّذِينَ آمَنُواْ الْيَهُودَ وَالَّذِينَ أَشْرَكُواْ وَلَتَجِدَنَّ أَقْرَبَهُمْ مَّوَدَّةً لِّلَّذِينَ آمَنُواْ الَّذِينَ قَالُوَاْ إِنَّا نَصَارَى (مائده /۸۲)

ایمان کیلتیرگن ذاتلرگه اینگ قه تّیق عَداوت قیلگوچی آدَملر یَهودیلر و مُشریک بولگن کیمسه لر ایکه نینی کورَسیز. ایمان کیلتیرگن ذاتلرگه اینگ یَقین دُوست بولگوچیلر ایسه: ” بیز نَصرانیلرمیز” ، دیگن کیشیلر ایکه نینی کورسیز.

بو ییرده یهود و مُشریکلر بیرینچی اوریندگی دُشمَن صیفتیده توریبدی، حُودّی شو مُشریکلر و سکولاریستلر مَکّه دَوریده مُسُُلمانلرنینگ بیرینچی سانلی دُشمَنی بولیشگن. مدینه ده مسلمانلر قدرتگه کیلیب حوکومت ته شکیل قیلیشگن پَیتده هم اولر بیرینچی اورینده گی دُشمَنی  بولیب قالدی. عُمُومی قیلیب ایتگنده قرآنّی حُکمی بیلن قیامت کونیگه چه  مُسُلمانلرنی بیرینچی دَرَجه لی دُشمَنی بولیب قاله دی، مُسُلمانلرنی توتگن اورنی و قدرَتلرینی  میقداری و قندَی مُعامَله قیلشلریگه قه رَب، او بیلن بیرگه پَیمان اَهلی بولسه بُوله دیمی یا جَنگ قیلیندیگن دُشمَن بولیشی اَنیقله نَدی. چُونکی عُمُومی قیلیب ایتگنده اِستثنا بولگن حالتلرنی نَظرگه آلمَگن حالده، قیامت کونیگه چه، سکولاریستلرنینگ مسلمانلر بیلن اوزَرا سوزله شَدیگن تیلی و دِیپله مَتیکه سی فقط جَنگ، قورالّی تیل بولیب قاله دی. مادامیکی مسلمانلر دینّی 4 مَعناسی، مَفهُومی و مَغذی یَعنی قدرَت وحاکمیت، قانون و شَریعَت، منه شو قانون و حوکومتگه اطاعت قیلیش، و نِهایت آخیرگی اورینده الله نینگ شریعتی و قانونلریدَن وُجُودگه کیلگن قانون و شریعتگه بِناأن جَزاله ش و مُکافاتله شدَن اوزلرینی تییشمَس ایکن، سکولاریستلر بو مُعامله ده دَوام ایتیشه دی.

 وَلاَ يَزَالُونَ يُقَاتِلُونَكُمْ حَتَّىَ يَرُدُّوكُمْ عَن دِينِكُمْ إِنِ اسْتَطَاعُواْ .

بیز اولرنینگ حوکومت و قانونلری، جَزالش و مُکافات تِیزیمیگه تابِع بولیب ایرگشمَگونیمیزچه و اولرگه اِطاعَت قیلمگونیمیزچه اوریشیب جَنگ قیلیشده دَوام ایتیشه دی. اگر بیزلر اسلامی حوکومت قدرَتی ،الله نی شَریعَتینی قانونی و الله نی شریعتینی قانونلریگه اطاعت قیلیش، هَمده الله نی شریعتینی قانونلریگه مُوافیق رَویشده جَزالش و مُکافات بیریشدَن قولیمیزنی تارتسَک، اولر بیز بیلن جَنگ قیلیشدَن تُوحته شَدی. چُونکی بو حالتده اولر بیزلرنی اوزلریگه اوحشَگن بیر نَرسه گه ایلنتیریشگن ، یَعنی اوزلرینی قانون و حوکومتلریگه تابع قیلیشگن و ایچی بُوم-بُوش بیر اِسلامنی بیزلرگه قالدیریشگن بوله دی.

الله تعالی مَنه بو رویش بیلن بیزلرگه بیرینچی سانلی دُشمَنیمیزنی ته نیشتیریپتی و بیزلرنی بیرینچی سانلی دُشمَنلریمیزنینگ بیر دَسته سی بولگن سکولاریستلر مُسُلمانلر بیلن مودام جنگ قیلیشلرینی هم بیان قیلیب بیریَپتی. یَعنی جَنگ، اُولیم، اُولدیریش ، قچانگه چه؟ مُسُلمانلر دیننینگ توُرتّه لیک توشونچه سی یاکی دیننینگ مَغذیدن قولّرینی تارتگن حالده، ایچی بوشَتیلگن ظاهرده بوتونگه اوحشَب توردیگن اَنارگه ایگه بولیشگونچه دَوام ایته دی. مَنه بو بیز دیقّت قیلیشیمیز لازم بولگن، بیزلرنینگ بیرینچی اورینده گی دشمنلریمیزنی اساسی فرقلریدن بیری حِسابله نَدی.

ایتیب اوتگه نیمیزدیک منه بو سکولاریستلرنی اوزلری هَم بیر نیچه بولکلرگه تقسیم بولیشَدی، منه بو هیلمه-هیلّیکلریگه و مُسُلمانلرگه ییتکه زیاتگن ضَرَرلریگه قه رَب هم، رَهبَریَت و مسلمانلرنی شُوراسی تامانیدَن دَرَجه لرگه تقسیم قیلینه دی. ایتیب اوتیلگندیک منه بو سکولاریستلرنی هَمَّه سی بیر هیل ایمس، نِهایتده هیلمه-هیل بولیب، آرَلریده کامّونیست هم، دَهری هَم بار. بو کامّونیست و دَهرینی اوزی یوزلب گوروه و فرقه لرگه بولینیب کیتیشگن، بولر بیلن بیرگه لیبیرل گوروهلر بارکی، اولرنی اوزی هم یوزلب تورلی-هیل، بیر-بیریگه قرشی گوروهلرگه بولینیشگن. بولر مسلمانلرگه ییتکه زَدیگن حَطرلرینی مِیزانیگه قه رَب دَرَجه لرگه تقسیم قیلینه دی و اولرگه قندَی مُعامَله قیلینیشی لازم ایکنی هم درجه لرگه بولیب چیقیله دی. رسول الله صلی الله علیه وسلم نینگ دِیپلامَتیه سیگه اوحشَش بولیشی کیرَک، او کیشی سکولاریستلرنینگ بیر دَسته سیگه قرشی اولرنی باشقه بیر دَسته سی بیلن عَهد-پَیمان توزگن ایدیلر، بو دِیپله مَتیه نینیگ نَتیجه سیده ایسه مَکّه فتحی عَمَلگه آشگن.

اَلبتّه مسلمانلرنی آرَسیده بیر مَرحَله گه ییتیب بارگن پَیتیده اِسلامدَن آرقه گه قه یتیب کیتیشگه قرار قیله دیگن کیمسه لر هم تاپیله دی. منه بو مُرتدلر هم سکولاریستلرنینگ قه تاریدَن جای آلیشه دی و اولرین حُکمیگه کیریشه دی، امّا توبه و باشقه مَسَله لرده یَنه ده کُوچراق باسیمنی آستیگه آلینه دی. اولر مسلمانلرنینگ بیرینچی درجه دگی دشمنلرینی درجه سیگه قوییله دی.

Душманларнинг даражалари.

Секуляристларни ахли китоб ва шибхи ахли китоб кофирларидан фарқи бор, буларнинг  хар бирини ўзига хос қонуни мавжуд, шунингдек олдин айтиб ўтканимиздек,мушрик ё секуляристларнинг мажмуъасини хаммаси хам бир хил эмас. Лекин уларни барчаси, қонун борасида  аллохнинг  шариатидаги  қонун бўлмаслиги керак ,деган фикрда муштаракдир.

Қонун чиқариш инсондан тортиб олиниб бутунлай аллохни ихтиёрига бериб қўйилишини хазм қила олишмайди, шу сабабли хам уларни хаммаси аллохни шариатини қонунларига қарши муборазада бир-бирлари билан бирлашишган. Хозирги пайтда хам ўзларининг   қўпол,хамма нарсани фақат ўзига бўлишини хохлайдиган, берахм, қуролли ташкил қилинган  диктаторликни воситаси билан аллохнинг  шариатини қонунларини  қаршисида бир ёқадан бош чиқариб бирлашишган. Улар аллохнинг  шариатини қонунларини ижро қилмоқчи бўлган хар қандай харакатни , энг қаттиқ усуллар  билан ер билан яксон қилишга  машғул бўлиб юришибди.

Аллох таоло душманларни таниш ва уларни даражаларга ажратиш борасида, секуляристларни яхудийлар билан бир қаторда биринчи даражали душман сифатида таништиради. Насороларни эса ўзи келтирган далилларга биноан пастроқдаги даражада олиб келган. Аллох таоло мархамат қилади:

 :لَتَجِدَنَّ أَشَدَّ النَّاسِ عَدَاوَةً لِّلَّذِينَ آمَنُواْ الْيَهُودَ وَالَّذِينَ أَشْرَكُواْ وَلَتَجِدَنَّ أَقْرَبَهُمْ مَّوَدَّةً لِّلَّذِينَ آمَنُواْ الَّذِينَ قَالُوَاْ إِنَّا نَصَارَى (مائده /۸۲)

Иймон келтирган зотларга энг қаттиқ адоват қилгувчи одамлар яхудийлар ва мушрик бўлган кимсалар эканини кўрасиз. Иймон келтирган зотларга энг яқин дўст бўлгувчилар эса: “ биз насронийлармиз”, деган кишилар эканини кўрасиз.

Бу ерда яхуд ва мушриклар биринчи ўриндаги душман сифатида турибди, худди шу мушриклар ва секуляристлар Макка даврида мусулмонларнинг биринчи сонли душмани бўлишган. Мадинада мусулмонлар қудратга келиб хукумат ташкил қилишган пайтда хам улар биринчи ўриндаги душман бўлиб қолди. Умумий қилиб айтганда қуръонни хукми билан қиёмат кунигача мусулмонларни биринчи даражали душмани бўлиб қолади,мусулмонларни тутган ўрни ва қудратларини миқдори ва қандай муомала қилишларига қараб ,улар билан бирга паймон ахли бўлса бўладими  ё жанг қилинадиган душман бўлиши аниқланади. Чунки умумий қилиб айтганда истисно бўлган холатларни назарга олмаган холда, қиёмат кунигача , секуляристларнинг мусулмонлар билан ўзаро сўзлашадиган тили ва дипламатикаси фақат  жанг , қуролли тил бўлиб қолади. Модомики мусулмонлар динни 4 маъноси, мафхуми ва мағзи яъни қудрат ва хокимият, қонун ва шариат, мана шу қонун ва хукуматга итоат қилиш, ва нихоят охирги ўринда аллохнинг шариати ва қонунларидан вужудга келган қонун ва шариатга биноан  жазолаш ва мукофотлашдан ўзларини тийишмас экан ,, секуляристлар бу муомалада давом этишади.  

. وَلاَ يَزَالُونَ يُقَاتِلُونَكُمْ حَتَّىَ يَرُدُّوكُمْ عَن دِينِكُمْ إِنِ اسْتَطَاعُواْ .

Биз уларнинг хукумат ва қонунлари, жазолаш ва мукофот тизимига тобеъ бўлиб эргашмагунимизча ва уларга итоат қилмагунимизча урушиб жанг қилишда давом этишади. Агар бизлар исломий хукумат қудрати, аллохни шариатини қонуни, ва аллохни шариатини қонунларига итоат қилиш, хамда аллохни шариатини қонунларига мувофиқ равишда жазолаш ва мукофот беришдан қўлимизни тортсак, улар биз билан жанг қилишдан тўхташади. Чунки бу холатда улар бизни ўзларига ўхшаган бир нарсага айлантиришган , яъни ўзларини қонун ва хукуматларига тобеъ қилишган ва ичи бўм-бўш бир исломни бизга қолдиришган бўлади.

Аллох таоло мана бу равиш билан бизларга биринчи сонли душманимизни таништиряпти ва бизларни биринчи сонли душманларимизнинг бир дастаси бўлган секуляристлар мусулмонлар билан мудом жанг қилишларини хам баён қилиб беряпти. Яъни жанг,ўлим ,ўлдириш; қачонгача? Мусулмонлар  диннинг тўртталик тушунчаси ёки диннинг мағзидан қўлларини тортган холда, ичи бўшатилган зохирда бутунга ўхшаб турадиган анорга  эга бўлишгунча давом этади. Мана бу биз  диққат қилишимиз лозим  бўлган,    бизларнинг биринчи ўриндаги  душманларимизни асосий фарқларидан бири хисобланади.

Айтиб ўтганимиздек мана бу секуляристларни ўзлари хам бир неча бўлакларга тақсим бўлишади, мана бу хилма-хилликларига ва мусулмонларга етказаётган зарарларига қараб хам, рахбарият ва мусулмонларни шўроси томонидан даражаларга тақсим қилинади. Айтиб ўтилгандек мана бу секуляристларни хаммаси бир хил эмас,нихоятда хилма-хил бўлиб, ораларида коммунист хам ,дахрий хам бор. Бу коммунист ва дахрийни ўзи   юзлаб гурух ва фирқаларга бўлиниб кетишган, булар билан бирга либирал гурухлар борки, уларни ўзи хам юзлаб турли-хил , бир-бирига қарши гурухларга бўлинишган.  Булар мусулмонларга етказадиган хатарларини  мезонига қараб даражаларга тақсим қилинади, ва уларга қандай муомала қилиниши лозим экани хам даражаларга бўлиб чиқилади . Росулуллох саллаллоху алайхи васалламнинг дипламатиясига ўхшаш бўлиши керак ,у киши секуляристларнинг бир дастасига қарши уларни бошқа бир дастаси билан ахд-паймон тузган эдилар,бу дипламатиянинг  натижасида эса Макка фатхи амалга ошган .

Албатта мусулмонларни орасида бир мархалага етиб борган пайтида исломдан орқага қайтиб кетишга қарор қиладиган кимсалар хам топилади. Мана бу муртадлар хам секуляристларнинг қаторидан жой олишади ва уларни хукмига киришади, аммо тавба ва бошқа масалаларда янада кўпроқ  босимни остига олинади. Улар мусулмонларнинг  биринчи даражадаги душманларини даражасига қўйилади.

Душманни тўғри ташхис бериш.

Аллох таоло уларни мусулмонларнинг энг қаттиққўл душманлари деб таништирган яхудлар, секуляристлардан яъни мусулмонларни биринчи даражали душманларидан сўнг, муртадлар хам ўзларини ихтиёрлари  билан мана бу гурухга эргашишади. Мана булардан сўнг биз аллох таоло рум сурасини аввалги оятларида унга ишора қилган, бошқа бир гурухни кўрамиз. Оятни кўриб чиқишдан олдин шуни айтиб ўтмоқчиманки: шибхи ахли китоб бўлган Шохпур мажус ,насроний ахли китоб бўлмиш румни хокими Хирақл ё Хираклиюсни мағлуб қилган пайтида, мусулмонлар хам мушриклар, қурайшни секуляристлари бетараф бўлиб бизга нима? -,деб бепарво ўтиришмаган. Балки ўзларини ақидаларига мувофиқ равишда муносабатда бўлишган, мусулмонлар мана бу миллатлар аро, ақидага оид  ходисага шаръий муносиб ўринда турган холда муносабат билдиришган.

Абдуллох ибни Масъуд розиаллоху анху айтади:

  كَانَتْ فَارِس ظَاهِرَة عَلَى الرُّوم وَكَانَ الْمُشْرِكُونَ يُحِبُّونَ أَنْ تَظْهَر فَارِس عَلَى الرُّوم. وَكَانَ الْمُسْلِمُونَ يُحِبُّونَ أَنْ تَظْهَر الرُّوم عَلَى فَارِس لِأَنَّهُمْ أَهْل كِتَاب . وَهُمْ أَقْرَب إِلَى دِينهمْ

“форслар румликларни устидан ғалаба қозонган эди, мушриклар эронликларни румликларни устидан ғалаба қозонишини яхши кўришарди, мусулмонлар хам румликлар форсларни мағлубиятга учратишини хохлашарди. Чунки румликлар ахли китоб бўлиб мусулмонларни динига яқинроқ бўлишган. Мана шу мазмун ибни Аббос ва бошқалардан хам ривоят қилинган.

Мана бу ерга бир диққат қилинглар, исломни аввалидаги мусулмонларнинг  аксари бесавод бўлишларига  қарамасдан, нихоятда  аниқ душманга  ташхис бериш илмига эга бўлишган. Миллатлар аро воқеаларни нихоятда диққат ва эътибор билан кузатиб боришган  ва ўзларини вазияти, шодлиги, хавотирланишларига биноан   душманга  шаръий ташхис бериш ва уларни шаръан даражаларга ажратишни тартибга келтиришган. Уларни меъёрлари қуйидагича эди: агарчи кофир бўлса хам, бизларга яқинроқ бўлганларни ғалабаси билан хурсанд бўламиз.  

دشمنّی توغری تشخیص بیریش.

الله تعالی اولرنی مُسُلمانلرنینگ اِینگ قه تّیق قوُل  دُشمَنلری دیب ته نیشتیرگن یَهُودلر، سکولاریستلردَن یَعنی مُسُلمانلرنی بیرینچی دَرَجه لی دُشمَنلریدَن سُونگ، مُرتدلر هَم اوزلرینی اِحتیارلری بیلن مَنه بو گوروه گه ایرگه شَدی. مَنه بُولردَن سُونگ بیز الله تعالی روم سوره سینی اوّلگی آیتلریده اونگه اِشاره قیلگن، باشقه بیر گوروه نی کورَمیز. آیَتنی کُوریب چیقیشدَن آلدین شونی اَیتیب اوُتماقچیمنکی: شِبهی اَهلی کِتاب بُولگن شاهبُور مَجُوس، نَصرانی اَهلی کتاب بُولمیش رومنی حاکیمی حِرَقل یا حِرَکلِیوسنی مَغلوب قیلگن پَیتیده، مُسُلمانلر هَم مُشریکلر، قرَیشنی سکولاریستلری بِیطرَف بولیب بیزگه نیمه؟،-دیب بِیپروآ  اوُتیریشمَگن. بلکی اوزلرینی عَقیده لریگه مُوافیق رَویشده مُناسَبَتده بُولیشگن، مُسُلمانلر مَنه بو مِیلّتلر اَرا، عَقیدَه گه آيِد حادِیثه گه  شَرعِی مُناسِیب اورینده تورگن حالده مُناسَبَت بیلدیریشگن.

 عبدالله ابن مَسعود رضی الله عنه اَیته دی:

   كَانَتْ فَارِس ظَاهِرَة عَلَى الرُّوم وَكَانَ الْمُشْرِكُونَ يُحِبُّونَ أَنْ تَظْهَر فَارِس عَلَى الرُّوم. وَكَانَ الْمُسْلِمُونَ يُحِبُّونَ أَنْ تَظْهَر الرُّوم عَلَى فَارِس لِأَنَّهُمْ أَهْل كِتَاب . وَهُمْ أَقْرَب إِلَى دِينهمْ

“فارسلر  رُوملیکلرنی اوُستِیدَن غَلبَه قاذانگن اِیدی، مُشریکلر اِیرانلیکلرنی رُوملیکلرنی اوستِیدَن غَلبَه  قاذانیشینی یَحشی کوریشَردی، مُسُلمانلر هَم روملیکلر فارسلرنی مَغلوبِیَتگه اوچرَتِیشِینی حاحله شَردی. چونکی روملیک اهلی کتاب بولیب مُسُلمانلرنی دینیگه یقینراق بولیشگن. مَنه شو مَضمُون ابن عبّاس و باشقه لردَن هَم رِوایَت قیلینگن.

مَنه بو ییرگه بیر دِقّّت قیلینگلر، اِسلامنی اَوّلیده گی مُسُلمانلرنینگ اَکثری بِیسَواد بولیشلریگه  قه رَمَسدَن، نِهایتده اَنیق دُشمَنگه تشحِیص بیریش عِلمِیگه اِیگه بولیشگن. مِلّتلر اَرآ  واقیعَه لرینی  نِهایَتده دِقّّت و اِعتِبار بیلن کوزَتیب باریشگن و اوزلرینی وَضِیعَتی، شادلیگی، حَواتیرلنیشلریگه بِناأن دُشمَنگه شَرعِی تشحِیص بیریش و اولرنی شَرعاً دَرَجه لرگه اَجرتیب  ته رتِبگه کیلتیریشگن. اولرنی مِعیارلری قوییده گیچه ایدی: اگرچی کافر بولسه هَم، بیزلرگه یقینراق بولگنلرنی غَلبَه سی بیلن حُورسَند بوله میز.

Мушриклар ва уларнинг ислом шариатидаги таъвил ахлини ўзаро сўзлашув адабиётидаги хукмлари.

Бисмиллах валхамдуллах.

Аммо баъад: ассаламу алайкум ва рохматуллохи ва барокатух.

Савол.

Бизларнинг яхудий кофирларига ё насронийларни кофирларига кофир дейишимиз уларни аччиғини чиқаради ва ба аллохни буйруғидир. Ва аллохни буйруғини ижро қилиш хам ибодат бўлади. яхудий ва насронийларни мушрик дейиш ибодат эмасми?

Ж: баъзи бир кишилар кофирларнинг  аччиғини чиқариш учун шаръий бўлмаган сўзлар таркибини ишлаб чиқаради ва хатто уларни шахсиятини хақорат қилишга хам боришади. Бу ерда кофирларни аччиғини чиқаришни ибодат деб далил қилиб олишган. Аллох таоло мархамат қилиб айтадики:

 لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ (فتح/29)

Улар сабабли кофирларни хафа қилиш учундир.

Агар мана бу оятни диққат билан тахлил қилиб чиқадиган бўлсак, кофирларни хафа қилишдаги мухим нуқталарни тушуниб етамиз. Аллох таоло айтадики:

مُّحَمَّدٌ رَّسُولُ اللَّهِ ۚ وَالَّذِينَ مَعَه:

Мухаммад аллохнинг пайғамбаридир. У билан бирга бўлган ( мўъмин) лар.

أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ

Кофирларга қахрли

 رُحَمَاءُ بَيْنَهُمْ ۖ:

Ўз ораларидаги ( мўъминлар) билан эса рахм- шафқатлидирлар.

يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِّنَ اللَّهِ وَرِضْوَانًا:

Уларни ( мудом) аллохдан фазл-мархамат ва ризолик  тилаб рукуъ, сужуд қилаётган холларида кўрасиз.

سِيمَاهُمْ فِي وُجُوهِهِم مِّنْ أَثَرِ السُّجُودِ ۚ

Уларнинг юзларида сажда изидан ( қолган) белги аломатлар бордир.

لِكَ مَثَلُهُمْ فِي التَّوْرَاةِ ۚ :

мана шу уларнинг тавротдаги мисолларидир.

وَمَثَلُهُمْ فِي الْإِنجِيلِ:

уларнинг инжилдаги мисоллари эса

كَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ فَآزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوَىٰ عَلَىٰ سُوقِهِ يُعْجِبُ الزُّرَّاعَ

худди бир шохлар чиқариб, қувватга киргач, йўғонлашиб, ўзини новдасида тик турган, дехқонларни лол қолдирадиган ўсимликга ўхшайди.

لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ ۗ  

улар сабабли кофирларни хафа қилиш учундир.

وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ مِنْهُم مَّغْفِرَةً وَأَجْرًا عَظِيمًا ‏(فتح/29)

Аллох иймон келтириб, яхши амаллар қилган зотларга мағфират ва улуғ ажр-мукофот ваъда қилгандир.

Имоми Бағавий рохимахуллох мана бу оятни тафсирида айтадики: аллох сахобаларни кўпайтириб уларга қудрат берди ва бу нарса кофирларни ғазабига сабаб бўлди. Мана шунга ўхшаш аллох таоло мархамат қиладики:

لايَصِيبُهُمْ ظَمَأٌ وَلَا نَصَبٌ وَلَا مَخْمَصَةٌ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلَا يَطَئُونَ مَوْطِئًا يَغِيظُ الْكُفَّارَ وَلَا يَنَالُونَ مِنْ عَدُوٍّ نَيْلًا إِلَّا كُتِبَ لَهُمْ بِهِ عَمَلٌ صَالِحٌ ۚ (توبه/120)

Зеро аллох йўлида уларга бирон ташналик, машаққат, очлик етса ва кофирларни ғазаблантирадиган бирон қадам боссалар душманга бирон зиён етказсалар, албатта улар учун бу ишлари сабабли яхши амал ёзилур.

Шу билан бирга сийрат китобларида келтирилишича росулуллох саллаллоху алайхи васаллам худайбия воқеасида Абу Жахлдан ғанимат қилиб олинган туяни қурбонлик қилдилар, чунки қийматлик , эгаси машхур бўлган туяни ушлаб турмасдан ,худди оддий туядай суйиб юборишлик ўша  шахсга нисбатан хақорат хисобланар эди . ибни Қоййим рохимахуллох мана бу воқеани хужжат қилиб айтадики: худайбия қиссасида  қуйидаги нуқтага диққат қилинса ўринли бўлар эди. Аллохнинг  душманларини ғазабини келтириш  мустахабдир. Аллохнинг  душманини ғазабини келтирган холатда аллохга ибодат қилган киши сиддиқлар мақомидан жуда катта насибага эга бўлади.

Очиқ ва равшан кўриниб турганидек, аллохни шариатини манзури ва илм ахлининг кофирларни ғазабини келтириш борасидаги ишлардан қилган хулосаси уларни хақорат қилиш, ёмон сўзлар билан сўкиш эмас, балки ўзига хос ибодатларни махсус қилиш ва умумий маънода шариатга мувофиқ равишда аллох учун уларни хафа қилишдир.

Кофирларни намоз , рўза, хаж , жиходни кўриш ва аллохни шариатини йўлга қўйиш ва бу йўлда ислом диёрини тараққиётга эришишини кўриш ва мана бунга ўхшаш масалалар уларни хафа қилади.  Мўъминларни тараққиётга эришиб ўсишларини кўришга тоқатлари йўқ, шу сабабли хам рухий  ва қуролли жангларни йўлга қўйиш билан ўзларини ғазабларини эълон қилишади ва кўриб турганимиздек мўъминларни  махсусан ислом диёрларини тараққиёти ва ўсишига тўсқинлик қилишга харакат қилишади.

مُشرِکلر و اولرنینگ اسلام شریعتده گی تَعویل اهلینی اوزارا سوزلشُو آدبیاتِده گی حُکملری.

بسم الله و الحمد الله .

اما بعد: السلام علیکم و رحمة الله و برکته.

سوال .

بیزلرنینگ یَهودی کافرلرگه یا نَصرانی لرنی کافرلریگه کافر دِییشیمیز اولرنی اچّیغینی چِقَرَدی و بو الله نی بویروغی. و الله نی بویروغینی اِجرا قِلِش هَم عِبادت بُولادی. یهودی و نصرانی لرنی مُشرک دِییش عِبادت ایمسمی؟

ج: بعضی بیر کیشی لر کافرلرنی اچّیغینی چیقَریش اوچون شرعی بولمَگن سوزلر تَرکیبینی اِشلَب چِقرشَدی و حَتی اولرنی شَخصیاتنی حَقارَت قِلِشگه هم باریشَدی. بو یِیرده کافرلرنی اچّیغینی چیقریشنی عبادت دیب دلیل قِلِب آلِشگن.

الله تعالی مَرحَمَت قِلِب ایتدیکی:

 لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ (فتح/29)

اولر سببلی کافرلرنی حَفه قیلیش اوچوندیر.

اگر منه بو آیَتنی دِقّت بیلن تَحلیل قِلِب چِقه دِگن بولسَک، کافرلرنی حَفه قیلیشدَگی مُهم نُقته لرنی توشونیب ییِتَه میز. الله تعالی ایتدکی:

مُّحَمَّدٌ رَّسُولُ اللَّهِ ۚ وَالَّذِينَ مَعَهُ:

محمد الله نینگ پَیغَمبَریدیر. او بیلن بیرگه بولگن( مؤمن) لر.

أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ: کافرلرگه قَهرلی

رُحَمَاءُ بَيْنَهُمْ ۖ:  اوز آره لریده ( مؤمنلر بیلن) ایسه رَحم- شَفقَتلی دیرلر.

يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِّنَ اللَّهِ وَرِضْوَانًا : اولرنی ( مودام) الله دَن فَضل-مَرحَمت و رِضالیک تیلب رُکُوع،سُجُود قلیاتگن حالّریده کُورورسیز.

سِيمَاهُمْ فِي وُجُوهِهِم مِّنْ أَثَرِ السُّجُودِ ۚ: اولرنینگ یوزلرده سَجده ایِزیدن ( قالگن) بیلگی الامتلر باردیر.

ٰلِكَ مَثَلُهُمْ فِي التَّوْرَاةِ ۚ :  منه شو اولرنینگ تَوراتده گی مِسال لردیر.

وَمَثَلُهُمْ فِي الْإِنجِيلِ:   اولرنینگ انجیلده گی مِسال لر ایسه

كَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ فَآزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوَىٰ عَلَىٰ سُوقِهِ يُعْجِبُ الزُّرَّاعَ

حُودّی بیر شاهلر چقریب، قوّتگه کیرگچ، یُوغانلشیب، اوُز ناوده سیده تیک تورگن، دِحقان لرنی لال قالدردیگن اوُسِیملیک گه اوحشیدی.

لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ ۗ   : اولر سَبَبلی کافرلرنی حَفه قیلیش اوچون دیر.

وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ مِنْهُم مَّغْفِرَةً وَأَجْرًا عَظِيمًا ‏(فتح/29)

الله ایمان کیلتیریب، یَحشی عَمَل لر قیلگن ذاتلرگه مَغفرَت و اولوغ آجر- مُکافات وَعده قیلگندیر.

امامی بَغَوی رَحمَه الله مَنه بو آیاتنی تَفسیریده ایتدکی: الله صحابه لرنی کوپَیتریب اولرگه قُدرَت بیردی و بو نَرسه کافرلرنی غَضَبیگه سَبَب بولدی. مَنه شونگه اوحشَش الله تعالی مرحمت قیلدکی:

لَا يُصِيبُهُمْ ظَمَأٌ وَلَا نَصَبٌ وَلَا مَخْمَصَةٌ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلَا يَطَئُونَ مَوْطِئًا يَغِيظُ الْكُفَّارَ وَلَا يَنَالُونَ مِنْ عَدُوٍّ نَيْلًا إِلَّا كُتِبَ لَهُمْ بِهِ عَمَلٌ صَالِحٌ ۚ (توبه/120)

زیرا الله یولیده اولرگه بیران تَشنه لیک، مَشَقّت، آچلیک یِیتسه و کافر لرنی غَضَبلنتیرَدِگن بِران قَدَم باسَّه لر دُشمن گه بیران زیان یتگز سه لر ، البته اولر اوچون بو ایشلر سَبَب لی یَخشی عَمَل یازلور.

شوبیلن بِیرگه سیرَت کتاب لریده کیلتیریلیشیچه رسول الله صلی علیه وسلم حُدیبیه واقِعَسِ ده ابو جهل دَن غَنیمَت قیلیب آلینگن تویه نی قربان لیک قیلدی لر، چونکی قیمتلیک، ایگه سی مَشخور بولگن تویه نی اوشلب تورمَسدَن خُودّی عادّی بر تویه دَی سویِیب یوباریشلیک اوشه شخص گه نِسبَتا حَقارَت حِسابلنَر ایدی ابن قایم رحمه الله منه بو واقعنی حُجّت قیلیب ایتدکی :حدیبیه قِصّه سِده قویدَگی نُقته گه دِقّت قیلینسه اورینلی بولر ایدی. الله نی دشمنلرینی غَضَبنی کیلتیریش مُستَحَب دیر. الله نی دشمنینی غضبنی کیلترگن حالتده الله گه عبادت قیلگن کیشی صیدّیق لر مَقامِدَن جوده کتّه نَصِیبه گه ایگه بولادی.

آچیق و روشن کورینیب تورگنیدیک، الله نی شریعتینی منضوری و علم اهلینینگ کافرلرنی غضبنی کیلتیریش باره سیده گی ایشلریدن قیلینگن خُلاصه سی اولرنی حَقارَت قیلیش، یامان سوزلر بیلن سوکیش ایمس، بلکی اوزیگه خاص عبادتلرنی مخصوص قیلیش و عُمومی مَعناده شریعتگه مُوافق رَوشده الله اچون اولرنی حَفه قلشدیر.

کافرلرنی نماز،  روزه، حج، جهادنی کورش و الله نی شَریعَتینی یولگه قوییش و بو یولده اسلام دیارینی مُوفّقیَتلَرگه ایریشییشلرینی کوریش اولرنی حَفه قیلدی.  مؤمنلرنی تَرَقّیاتگه ایریشیب اوسیشلرینی کوریشگه تاقَه تلری  یوق. شو سَبَبلی هم روحی و قورالّی جنگلر آرقه لی مؤمِنلرنی تَرَقّّیاتگه ایرشیشیگه توسقینلیک قیلیب مخصوصا اسلام دِیارینی اوسیشیگه مانِع بولشگه حَرَکت قیلیشَدی.

Шиъа- сунний ва уларнинг тарихдаги ўрни

Холид хўромий

“Шиъа” аслида эргашганлар маъносини билдиради, масалан Иброхим шиъалари,яъни Иброхимга эргашганлар ёки алини шиъалари хам алига эргашганлар маъносида келади ёки бўлмасам фиръавн шиъалари хам фиръавнга эргашганлар маъносини билдиради ва ……..хаказо. “Ахли суннат” хам пайғамбаримиз саллалллоху алайхи васалламни суннатларига  эргашганлар маъносида келган.

Энди бу ерда диққат қиладиган бўлсак,хар икки таърифда хам бир-бирига қарама-қаршиликни кўрмаймиз,алини шиъаси яъни қуръон ва росулуллох саллаллоху алайхи васалламни суннатига ва Али розиаллоху анхуни хукумат бошқаруви шевасига  эргашадиган мусулмонлар дегани бўлади.

Шундай бўлгач бир мусулмон хам Али шиъаси бўлиши хам мумкин ва хам росулуллох саллаллоху алайхи васалламни суннатларига эргашувчилардан бўлиши хам мумкин, хам пайғамбарни ахли байтини яхши кўради ва хам росулуллох саллаллоху алайхи васалламни суннатларига амал қилади, бундай шахс хам шиъа ва хам сунний бўлади ва комил мусулмон хам  бўла олади. Бундан хулоса чиқарадиган бўлсак,шиъа ва суннийни ўртасида хеч қандай қарама-қаршилик мавжуд эмас ва хеч ким бу икковини бир-бирига қарши қўя олмайди.

Ахли суннат деб маъруф бўлган фирқалардаги имомларни барчаси бир кўринишда Али шиъаларидан бўлишган. Уларнинг шиъа гурухларидан қилган химоятлари ва аббосий, умавий хукуматларидан ўзларини узоқ тутишларини ўзи, қилган иддаоларига содда ва энг яхши далил бўла олади.

Мана бу хақиқатга яқин ва жохилий таъассубдан узоқ бўлган кўз-қарашдаги исм эмас ,балки ундаги аслий мазмун мухимдир; ўзини фирқаларни бирига нисбатлаган хар қандай мусулмон, пайғамбаримиз саллаллоху алайхи васалламни канали орқали тоғутга куфр  келтириб аллохга иймон келтирадиган ва шаходатайнни айтадиган ва доим қуръон ва суннат бўйича иш олиб борадиган, хамда ихтилоф қилишдан нафратланадиган бўлса, бундай мусулмон бошқа фирқалардаги ўзини биродарларидан хеч қандай фарқи йўқ,уммат ва ижмоъи вохид ташкил бўлиши учун  минтақа бўйича ёки жахон миқёсидаги улил амр шўроси ташкил бўлгунича, хар бир шахс фиқхий масалалар бўйича ўзи яхши кўрган мазхабига сахих далиллар билан таъассубга берилмасдан эргашишга хаққи бор. Бу ердаги энг мухим нарса, муштарак динни асоси бўйича вужудга келган муштарак нуқталар ва муштарак манфаъатлар доирасидаги вахдат йўлини махкам ушлаш керак бўлади.

 Биз мана бу услубни қўллаш орқали исломни махкам ушлаймиз ва  мана шу исломда барча фирқалар, мазхаблар душманчилик, кина,тахқир,лаънат, нифоқ, ёлғон, ширк, хурофот, бидъат,суннатдан безор қилиш, ёмон гумон ва ……лардан узоқлашган холатда жойлашиш имконига эга бўлади. Худди шу ислом ўзига эргашган мусулмонларга вахдат, мухаббат, хурмат, садоқат, тавхидни яхши кўриш,суннат, ширк ва бидъатни ёмон кўришни, жамиятни  ислох қилиш,тозалаш йўлида тўхтовсиз харакат қилиш, масъулиятларни бажаришни юклайди, сахоба розиаллоху анхум ва ахли байт алайхиссаломни барчалари мана шу йўлда жон беришган эди.

Шундай экан агар бир “мусулмон” шахс ахли байт ёки Али шиъаларини аиммаларига нисбатан кина-қудурат сақлайдиган бўлса, у сунний эмас, балки носибий хисобланади; агар бир “мусулмон” мўъминларни оналарига –розиаллоху анхум- нисбатан дилида кина-қудурат сақлайдиган бўлса, у хам шиъа эмас, балки мусулмонларни вахдатини душмани хисобланади. Хар икки холатда хам шахс “мусулмон” холида қолади, аммо адашган ва жиноятчи мусулмон хисобланади.

شِیعَه –سُنِّی وَ اوُلَرنِینگ تَرِیخدَگِی اوُرنِی

خالِد هُورامِی

“شِیعَه اَصلِیدَه اِیرگشگنلَر مَعناسِینِی بِیلدِیرَدِی، مَثَلاً اِبراهِیم شِیعَه لَرِی،یَعنِی اِبراهِیمگه اِیرگشگنلَر یاکِی عَلِینِی شِیعَه لَرِی هَم عَلِیگه اِیرگشگنلَر مَعناسِیدَه کِیلَدِی یاکِی بُولمَسَم فِرعَون شِیعَه لَرِی هَم فِرعَونگه اِیرگشگنلَر مَعناسِینِی بِیلدِیرَدِی وَ ……هَکَذا. “اَهلِی سُنَّت” هَم پَیغَمبَرِیمِیز صَلی الله علیه وسلمنی سُنَّتلَرِیگه اِیرگشگنلَر مَعناسِیدَه کِیلگن.

 اِیندِی بُو یِیردَه دِقَّت قِیلَدِیگن بُولسَک، هَر اِیکِّی تَعرِیفدَه هَم بِیر-بِیرِیگه قَرَمَه- قَرشِیلِیکنِی کوُرمَیمِیز، عَلِینِی شِیعَه سِی یَعنِی قُرآن وَ رَسول الله صلی الله علیه وسلّمنِی سُنَّتیِگه وَ عَلِی رَضی الله عَنهُ نِی حُکوُمَت باشقَرُوِی شِیوَه سِیگه اِیرگشَدِیگن مُسُلمانلَر دِیگنِی بُولَدِی.

شُوندَی بُولگچ بِیر مُسُلمان هَم عَلِی شِیعَه سِی بُولِیشِی هَم مُومکِین وَ هَم رسول الله صلی الله علیه وسلمنی سُنَّتلَرِیگه اِیرگشُوچِیلَردَن بُولِیشِی هَم مُومکِین، هَم پَیغَمبَرنِی اَهلِی بَیتِینِی یَحشِی کوُرَدِی وَ هَم رسول الله صلی الله علیه وسلمنِی سُنَّتلَرِیگه عَمَل قِیلَدِی، بُوندَی شَخص هَم شِیعَه وَ هَم سُنِّی بُولَدِی و کامِل مُسُلمان هَم بُولَه آلَدِی. بُوندَن حُلاصَه چِیقَرَدِیگن بُولسَک، شِیعَه وَ سُنِّینِی اوُرتَسِیدَه هِیچ قَندَی قَرَمَه- قَرشِیلِیک مَوجُود اِیمَس وَ هِیچ کِیم بُو اِیکّاوِینِی بِیر- بِیرِیگه قَرشِی قوُیَه آلمَیدِی.

اَهلِی سُنَّت دِیب مَعرُوف بُولگن فِرقَه لَردَگِی اِماملَرنِی بَرچَه سِی بِیر کوُرِینِیشدَه عَلِی شِیعَه لَرِیدَن بُولِیشگن. اوُلَرنِینگ شِیعَه گوُرُوهلَرِیدَن قِیلگن حِمایَتلَرِی وَ عَبَّاسِی، اوُمَوِی حُکوُمَتلَرِیدَن اوُزلَرِینِی  اوُزاق توُتِیشلَرِینِی اوُزِی،قِیلگن اِدَّعالَرِیگه سَادَّه وَ اِینگ یَحشِی دَلِیل بُوله آلَدِی.

  مَنَه بُو حَقِیقَتگه یَقِین وَ جاهِلِی تَعَصُّبدَن اوُزاق بُولگن کوُز- قَرَشدَگِی اِسم اِیمَس، بَلکِی اوُندَگِی اَصلِی مَضموُن مُهِمدِیر؛ اوُزینِی فِرقَه لَرنِی بِیرِیگه نِسبَتلَگن هَر قَندَی مُسُلمان، پَیغَمبَریِمِیز صلی الله علیه وسلمنِی کَنَلِی آرقَلِی طاغُوتگه کُفر کِیلتِیرِیب الله گه اِیمان کِیلتِیرَدِیگن وَ شَهادَتَین نِی اَیتَدِیگن وَ دائِم قُرآن وَ سُنَّت بُویِیچَه اِیش آلِیب بارَدِیگن، هَمدَه اِختِلاف قِیلِیشدَن نَفرَتلَنَدِیگن بُولسَه، بُوندَی مُسُلمان باشقَه فِرقَه لَردَگِی اوُزِینِی بِرادَرلَرِیدَن هِیچ قَندَی فَرقِی یُوق، اوُمَّت وَ اِجماعِ واحِد تَشکِیل بُولِیشِی اوُجُون مِنطَقَه بُویِیچَه یاکِی جَهان مِقیاسِیدَگِی اوُلِی الاَمر شُوراسِی تَشکِیل بُولگوُنِیچَه، هَر بِیر شَخص فِقهِی مَسَلَه لَر بُویِیچَه اوُزُی یَحشِی کوُرگن مَذهَبِیگه صَحِیح دَلِیل لَر بِیلَن تَعَصُّبگه بِیرِیلمَسدَن اِیرگشِیشگه حَقِّی بار. بُو یِیردَگِی اِینگ مُهِم نَرسَه، مُشتَرَک دِینِّی اَساسِی بُویِیچَه وُجُودگه کِیلگن مُشتَرَک نُقتَه لَر وَ مُشتَرَک مَنفَعَتلَر دائِرَسِیدَگِی وَحدَت یُولِینِی مَحکَم اوُشلَش کِیرَک بُولَدِی.

بِیز مَنَه بُو اوُصلوُبنِی قوُلَّش آرقَلِی اِسلامنِی مَحکَم اوُشلَیمِیز وَ مَنَه شُو اِسلامدَه بَرچَه فِرقَه لَر، مَذهَبلَر دُشمَنچِیلِیک،کِینَه، تَحقِیر،لَعنَت،نِفاق،یالغان،شِرک، خُرافات، بِدعَت،سُنَّتدَن بِیزار قِیلِیش، یامان گوُمان وَ …….لَردَن اوُزاقلَشگن حالَتدَه جایلَشِیش اِمکانِیگه اِیگه بُولَدِی. حُودِّی شوُ اِسلام اوُزِیگه اِیرگشگن مُسُلمانلَرگه وَحدَت،مُحَبَّت،حُرمَت، صَداقَت،تَوحِیدنِی یَحشِی کوُرِیش، سُنَّت، شِرک وَ بِدعَتنِی یامان کوُرِیشنِی، جَمِیعَتنِی اِصلاح قِیلِیش تازَلَش یُولِیدَه تُوحتاوسِیز حَرَکَت قِیلِیش، مَسؤُلِیَت لَرنِی بَجَرِیشنِی یُوکلَیدِی ،صَحابَه رضی الله عَنهُم وَ اَهلِی بَیت عَلَیهِ السّلامنِی بَرچَه لَرِی مَنَه شُو یُولدَه جان بِیرِیشگن اِیدِی.

شُوندَی اِیکن اَگر بِیر “مُسُلمان” شَخص اَهلِی بَیت یاکِی عَلِی شِیعَه لَرِینِی اَئِمَّه لَرِیگه نِسبَتاً کِینَه- قُدُرَت سَقلَیدِیگن بُولسَه، اوُ سُنِّی اِیمَس، بَلکِی ناصِبِی حِسابلَنَدِی؛ اَگر بِیر “مُسُلمان” مُؤمِنلَرنِی آنه لَرِیگه – رَضِیَ الله عَنهُم- نِسبَتاً دِیلِیدَه کِینَه – قُدُرَت سَقلَیدِیگن بُولسَه، اوُ هَم شِیعَه اِیمَس، بَلکِی مُسُلمانلَرنِی وَحدَتِینِی دُشمَنِی حِسابلَنَدِی. هَر اِیکِّی حالَتدَه هَم شَخص “مُسُلمان” حالِیدَه قالَدِی، اَمّا اَدَشگن وَ جِنایَتچِی مُسُلمان حِسابلَنَدِی.

Савол: хозирда наж дий Айман Аззавохирий Бағдодийнинг довла партиясини  Ямандаги умумий маконларга қилган хамлаларини  қоралаб чиқяпти ва мана бу хамлалардан ўзини поклигини изхор қилган, сизни назарингизда мана бу қоралашлар манхажий, илдизларга боғлиқми ё фақат таблиғот ва оммавий ахборот  воситалари учунми?

Алқоида ихвонул муслиминдаги Саййид Қутб манхажининг  эргашувчилари бўлган доктор Абдуллох Изом ва Усома бир Лодин  томонидан ташкил қилинган замондан ,то Айман Аззавохирий ва Абу Мусъаб Зарқовий унга аъзо бўлгунича бўлган даврда  хам, уларнинг биринчи даражаги  мақсадлари бутун дунё секуляр кофирлари, махсусан американинг исломий диёрларга қилаётган босқинчилик ва хамлаларини тўхтатиш ва бу босқинчиларни қувиб чиқариш бўлган. Сўфийлар ё шиъалар ё бошқа фирқалар ёки исломий мазхабларга диққатни қаратиш , мана бу бирлашган миллатли  жамоатнинг  иш режасида умуман бўлган эмас.

Шундай бўлгач довла Завохирий ва Абу Мусъаб Зарқовийни наждий ақидаларининг бошқаруви остида алқоидани қорнидан туғилди , довла мана бу икковининг наждият ақидаларини антитезидан чиқиб келган синтез  эди.

Яъни сизлар кўриб турганингиздек 1393 йил 29 исфанд ойида довланинг Ямандаги наждийлар  жамоати икки масжидни портлатишди. Бу ерда зайдийлар ва шофеъийлар намоз ўқиш ва мавлуд маросимини учун хозир бўлишган эди, бу портлатишни оқибатида 140 нафар ўлди ва 345 нафар захмий бўлди.  Мана бу талафот аёллар, болалар, қариялар ва ёшлардан иборат мусулмонларни ташкил қилар эди, алқоида буни қоралаб чиқди. Аммо бу қоралаш уларнинг сўфийлар ва шиъа зайдийларини мушрик дейишликдаги ихтилофлари натижасига боғлиқ эмас, балки шайх Усома бин Лодин ва ибни Таймия ( иккинчи навли салафиятни намояндаси) нинг  қолдиқларини борлиги , мудофаъа қилишни тушуниш ва мусулмонларни масжидлар, бозорлар ва умумий маконларда ўлдиришдан  четланиш хақидаги тафаккурлари сабаб бўлган. Албатта довла мана бу ерда ўзини наждият манхажини сидқидилдан татбиқ қилди.

Мана бу ерда алқоида ўзининг оммавий ахборот воситалари ва рухий жангларида довлани тизгини йўқлиги, хаддидан ошиб кетишда муттахам қилиб, ибни Таймиянинг мудофаъа масаласидаги фикрларига уларни қайтишга чақирса хам ,аммо воқеиятда уларнинг икковини хам  манхажи наждийдир. Алқоида хам ўзини вақтида Саъда, Санъо, Умрон ва Абиннинг умумий маконларида зайдийларни хадафга олган, буни натижасида юзлаб бегунох  мусулмонлар ўлдирилди , шу сабабли Аззавохирий наждийни алқоидаси билан наждий довлани жамоатини орасига фарқ қўйиб бўлмайди. Мана бу суратда Айман Аззавохирий наждийни алқоидасининг  мусулмонлар деган  жумладан бўлган манзури ,сўфий ва шиъа бўлмаган ахли суннатдан иборат эди .

Наждий Айман Аззавохирийнинг алқоидасини  ташқи кўринишдаги фарқи,яъни  бугунги кундаги алқоида мана бу заминада  ахли суннатни авом халқига  нисбатан салафиятни учинчи навига эргашмайди. Аммо довла бизнинг замонамиздаги наждият манхажини комил айни ўзидир;  шу сабабли баъзилар мана бу икки наждий партияни  фарқи,уларни сиёсий хилма-хиллигида ё идорий ишларига боғлиқ деб ўйлашади. Агарчи нихоятда жузъий, илтиқотий  бўлса хам ,воқеият мана бу икки жараённи манхажий ихтилофларига ишора қилиб турибди.

Мана бу суратда бугунги кундаги Завохирий наждий алқоида билан  наждий довлани орасидаги  ўзига мухолиф мусулмонлар , махсусан сўфийлар ахли ва шиъалар борасидаги ихтилофлари нихоятда илдиз отиб кетган келишмовчилик эмас, балки уларни ихтилофи биринчи даражали ишлар, сиёсий ва идорий манфаъатлар , алқоида партиясини илтиқотий  бўлишлигидадир. Чунки Усома бин Лодиндан кейинги алқоида жамоат холидан мазхаб ва партия  томонга интилаётган , ўртадаги муштарак душман яъни америкага қарши  жангларда барча тафсирлар ва исломий мазхабларга нисбатан битта бошпана вазифасини ўтайдиган ,”уч абзор”дан  бири хисобланган жамоат, Айман Аззавохирий ишини бошлагандан сўнг,  фақат ўзини хохиш-истакларини  орқасидан юрган бошқа партияларга ўхшаш бир наждий партияга айланган.

سوال: حاضرده نَجدی اَیمن الظواهری بَغدادینینگ دَوله پَرتیَه سینی یَمَن ده گی عُمومی مَکانلرگه قیلگن حَمله لرینی قارَلب چیقیاپتی و مَنه بو حَمله لردَن اوزینی پاکلیگینی اِضحار قیلگن، سیزنی نَظرینگیزده مَنه بو قارَلشلر مَنهَجی، اِلدِیزلرگه باغلیقمی یا فقط تبلیغات و عامّه وی  اَخبارات واسیطه لری اوچُونمی؟

اَلقایده اِخوانُ المُسلمِینده گی  سَیّد قطب مَنهَجینینگ ایرگه شوچیلری بولگن دَکتر عبدالله عِظام واسامه بن لادن تامانیدن تشکیل قیلینگن زَماندَن تا اَیمَن الظواهری و مُصعَب زَرقاوی اونگه اَعضَی بولگونیچه بولگن دَورده هم، اولرنینگ بیرینچی دَرَجه ده گی   مَقصَدلری بُوتون دُنیا سکولار کافرلری،مَحصُوصًا اَمیریکه نینگ اِسلامی دِیارلرگه قیله یاتگن باسقینچیلیک و حَمله لرینی توحته تیش و بو باسقینچیلرنی قُوویب چیقه ریش بولگن. صُوفیلر یا شیعه لر یا باشقه فِرقه لر یاکی اِسلامی مَذهَبلرگه دیقّت نی قه رَ تیش مَنه بو بیرلشگن میلّتلی  جَماعَتینینگ ایش  ریجه سیده  عُمومًا بولگن ایمَس.

شوندَی بولگچ دَوله ظواهری و ابو مُصعَب زَرقاوینی نَجدی عَقیده لرینینگ باشقه رُووِی آستیده اَلقایده نی قارنیدَن توغیلدی، دَوله منه بو اِیکّاوینینگ نَجدیَت عَقیده لرینی اَنتیتیزی دَن  چیقیب  کیلگن سِینتِیز ایدی.

یَعنی سیزلر کوریب تورگه نینگیزدیک 1393 ییل اِسفند آییده دَوله نینگ یَمَن دَگی نَجدی لر جَماعتی ایکّی مَسجِیدنی پارتله تیشدی. بو ییرده زَیدیلر و شافعیلر نَماز اوقیش و مَولود مَراسیمی اوچون حاضر بولیشگن ایدی، بو پارتله تیشنی عاقیبتیده 140 نَفَر اولدی و 345 نفر یَرَدار بولدی. منه بو تلفات عَیال لر، باله لر، قرییه لر و یاشلردن عِبارت مُسُلمانلرنی تشکیل قیله ر  ایدی، القایده بونی قارَلب چیقدی. امّا بو قاره لش اولرنینگ صُوفیلر و شیعه زَیدیلرینی مُشرک دِییشلیک دَگی اِحتلاف لری  نَتیجه سیگه باغلیق ایمَس، بَلکی شَیخ اسامه بن لادن و اِبن تَیمیَه ( ایکّینچی نَولی سَلفیَتنی نَمایَنده سی)نینگ قالدیق لرینی بارلیگی، مُدافعه قیلیشنی توشونیش و مُسُلمانلرنی مَسجید لر، بازارلر و عُمومی مَکانلرده اولدیریشدَن چیتله نیش حَقیده گی تفَکّورلری سَبب بولگن. البتّه دَوله مَنه بو ییرده اوزینی نَجدیت مَنهَجینی صِیدقیدیل دَن تطبیق قیلدی.

منه بو ییرده اَلقایده اوزینینگ عامّه وی  اَخبارات واسیطه لری و رُحی جَنگلریده دَوله نی تیزگینی یوقلیگی،حَدّیدَن آشیب کیتیشده مُتّهم قیلیب، ابن تیمیه نینگ مُدافعه مَسَله سیدَگی فِکرلریگه اولرنی قیتیشگه چَقیرسه هَم، امّا واقعیتده اولرنینگ ایکّاوینی هم مَنهَجی نَجدیدیر. القایده هَم اوزینی وَقتیده صَعده، صَنعا، عُمران و آبیننینگ عُمومی مَکان لریده زَیدیلرنی حَدَفگه آلگن، بونی نَتیجه سیده یُوزلب بیگوناه مُسُلمانلر اولدیریلدی، شو سَبَبلی الظواهری نَجدینی اَلقایده سی بیلن نَجدی دَوله نی جَماعتینی آرَسیگه فرق قوییب بولمیدی. منه بو صُورَت ده   اَیمن الظواهری نَجدینی اَلقایده سینینگ مُسُلمانلر دیگن جُومله دَن بولگن مَنظُوری صُوفی و شیعه بولمه گن اهلی سُنّت دَن عِبارَت ایدی.

 نَجدی اَیمن الظواهرینینگ اَلقایده سینی  تشقی کورینیشدَگی  فرقی، یَعنی بُوگونگی کونده گی   بو القایده مَنه بو زَمینه ده  اهلی سُنّتنی عَوام حَلقیگه نِیسبَتا سَلفیَتنی اُوچینچی نَویگه ایرگشمَیدی. امّا دَوله بیزنینگ زَمانه میزدَگی   نَجدیَت مَنهَجینی کامل عَین  اوزیدیر، شو سَبَبلی بَعضیلر منه بو اِیکَی نَجدی پَرتیَه نی فرقی ، اولرنی سِیاسی هیلمه- هیل لیگیده  یا اِداری  ایشله ریگه  باغلیق دیب اویله شَدی. اگرچی نِهایت ده جُوزعِی ، اِلتقاطِی  بولسه هم ،واقعیت منه بو ایکّی جَرَیانّی مَنهَجی اِختلافلریگه اِشاره قیلیب توریبدی.

منه بو صُورتده بوگونگی کونده گی ظواهری نَجدی اَلقایده بیلن نَجدی دَوله نی آرَسیده گی اوزیگه مُحالِف مُسُلمان لر، مَحصُوصًا صُوفیلر اَهلی و شیعه لر بارَسیدَگی  اِحتلافلری نِهایتده  اِیلدیز آتیب کیتگن کیلیشماوچیلیک ایمَس، بَلکی اولرنی اِحتلافی بیرینچی دَرَجه لی  اِیشلر، سِیاسی و اِداری مَنفعَتلر، اَلقایده  پَرتیَه سینی اِلتقاطِی  بُولیشلیگیده دیر. چونکی اسامه بن لادن کیینگی اَلقایده جَماعَت حالیدَن مَذهَب و پَرتیَه تامانگه اِینتیله یاتگن،اورته دَگی  مُشترَک دُشمَن یَعنی اَمیریکه گه  قرشی جَنگلرده  بَرچه  تفسیرلر و اسلامی مَذهَبلرگه نییبتا بیتّه باشپَنه  وَظیفه سینی  اوتَه یدیگن، ” اُوچ اَبزاردَن” بیری حِسابلنگن جَماعَت، اَیمَن الظواهری ایشینی باشله گندن سُونگ، فقط اوزینی حاحیش – اِستکلرینی آرقه سیدَن یورگن باشقه پَرتیَه لرگه اُوحشَش بیر نَجدی پَرتیَه گه ایلنگن.