وَاعْتَصِمُوا

مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.

(11-قیسم)

مَنَه بوُ یِیردَه هَمَّه نَرسَه بوُیِیچَه مُعاوِیَه دَن اوُستوُن بوُلگن خَلِیفَه، فَقَط حُکمرانلِیک مَسَلَه سِیدَه مُشَخِّص دَلِیلگه کوُرَه ناچارلِیک وَ اِضطِرار سَبَبلِی اوُزِینِی جایِینِی مَنَه بوُ شاهگه بِیرَه دِی. مَنَه بُو صَحابَه لَرنِینگ هَمَّه سِی جُملَه دَن حَسَن وَ حُسَین وَ باشقَه لَر بوُندَی حُکوُمَتگه بَیعَت بِیرِیشلَرِیگه سَبَب بوُلگن اِیدِی.

بُو یِیردَه اِنقِلاب صادِر  قِیلِینگن وَ حُکوُمَت اِیلدِیزِیگه چَه اوُزگرگن دِیب تَصَوُّر قِیلِینمَسلِیگِی کِیرَک، یوُق بوُندَی بوُلگن اِیمَس، چوُنکِی اَگر شوُندَی بوُلگه نِیدَه نَه حَسَن وَ نَه حُسَین وَ نَه باشقَه صَحابَه لَر، اَگرچِی جانلَرِی قوُربان بوُلگن تَقدِیردَه هَم بُو اِیشلَرگه رُحصَت بِیرِیشمَسدِی، قَرَمَه – قَرشِی تاماندَه گِیلَر هَم شوُندَی بوُیُوک کِیشِیلَر مَوجُودلِیگِی سَبَبلِی بُو دَرَجَه دَه اوُزگرِیشلَرنِی صادِر قِیلِیشگه جُرعَت قِیلِیشمَسدِی. بُونگه حُسَین رَضِیَ الله عَنهُ نِینگ یَزِیدنِی حاکِمِیَتِیگه قَرشِی چِیقِیشِی دَلِیل بوُلَه دِی، چوُنکِی یَزِیدنِی زَمانِیدَن سُونگ بِیزلر حُکوُمَتگه وَ حَلققَه آئِد تَشکِیلاتلَردَگِی اوُزگه رِیشلَرگه، هَمدَه اَنَه اوُشَنچَه تَفَرُّققَه، تَرتِیبسِیزلِیککَه،توُرغوُنلِیککَه گوُواه بوُلَه مِیز.

 حَه، زَمان اوُتگچ وَ شوُندَی بوُیُوک کِیشِیلَرنِینگ وَفاتِی یا قوُربان بوُلِیشِیدَن سُونگ، بِیزلَر اوُزگه رِیشلَرگه وَ اَساسِی نوُقصانلَرگه گوُواه بوُلَه مِیز، عَبدُ المَلِیک اِبنِ مَرواننِی دَورِیگه کِیلِیب اَکثَر تابِیعِنلَر هَم دُنیادَن اوُتِیب کِیتگچ، بوُندَی نوُقصان یَسَشلَر یَنَدَه کِینگ – کوُلَملِی مِقیاسدَه وُجوُدگه کِیلدِی، اَلبَتَّه بوُ اِیشلَر بِیر شاهدَه باشقَه چَراق بوُلسَه، باشقَه سِیدَه اوُنِیسِیدَن فَرق قِیلَردِی. عُمَر اِبنِ عَبدُ العَزِیز باشقَه بِیر نَرسَه بوُلگن بوُلسَه، مَروان اِبنِ مُحَمَّد هَم باشقَه بِیر نَرسَه بوُلگن اِیدِی.

جَمِیعیَتگه وَ تَرِیخگه نِسبَتاً عِلمِی کوُز- قَرَش بوُیِیچَه اَبُو بَکر طَرطوُشِی اَندَلوُسِیگه اوُحشَه گن کِیشِیلَرنِی یوُلِینِی دَوام اِیتتِیرُوچِیلَرِیدَن بوُلمِیش اِبنِ خُلدوُن – بوُ کِیشِینِی جَمِیعیَتشوُناسلِیکنِی آتَه سِی دِیب هَم ناملَنَه دِی – اوُ کِیشِی مَنَه بُو قُدرَتنِی خِلافَتدَن پادشاهلِیک توُزوُمِیگه اوُزگرگن بوُلسَه هَم، اَمّا مَنَه بوُ اوُزگه رِیش نِهایَتدَه چِیگه رَه لَنگن اِیدِی، اِسلامِی خِلافَتدَگِی جوُدَه کوُپ مِعیارلَر، اِنفرَه توُزِیلمَه لَر پادشاهلِیک توُزُومِیدَه هَم اِجرا قِیلِینگن. [1]  رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلّم مَنَه بوُ بارَه دَه مَرحَمَت قِیلگن اِیدِیلَرکِی:     «ابْنِي هَذَا سَيِّدٌ، وَلَعَلَّ اللَّهَ أَنْ يُصْلِحَ بِهِ بَيْنَ فِئَتَيْنِ مِنَ المُسْلِمِينَ». [2] ” مَنَه بُو فَرزَندِیم، سَروَردوُر، بَلکِی خُداوَند اوُنِی واسِیطَه سِیدَه مُسُلمانلَرنِینگ اِیککِی کَتتَه گوُرُوهِینِی اوُرتَه سِینِی اِصلاح قِیلَه دِی.”  حَسَن اِبنِ عَلِی رَضِیَ الله عَنهُ یوُزَه گه چِیققَن مُشکِلاتنِی شوُ طَرزدَه اِصلاح قِیلَه دِی، اَماّ اوُ کِیشِی مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی: ” اَلبَتَّه مِین هَر قَندَی باشقَه کِیشِیدَن کوُرَه خِلافَتگه سَزاوارراق بوُلسَم هَم، ( اوُندَن اوُزِیمنِی چِیتگه آلدِیم) وَ مُعاوِیَه گه بَیعَت بِیردِیم وَ بِیلمَه دِیم بُو بَیعَتنِی عاقِبَتِی سِیزلَرنِی اوُرتَنگِیزدَه فِتنَه نِی وُجُودگه کِیلِیشِیگه سَبَب بوُلَرمِیکِین یا مَعلوُم مُددَتگه چَه سِیزلَرگه فایدَه لِی بوُلَرمِیکِین.”  [3]

حَسَن اِبنِ عَلِی رَضِیَ الله عَنهُما آتَه سِیگه اوُحشَب مُسُلمانلَرنِینگ قانوُنِی حُکمدارِی اِیدِی وَ آتَه سِیدَن سُونگ حِجازنِی، عِراقنِی، یَمَننِی حُکمرانلِیگِی اوُنِی اِیختِیارِیدَه بوُلگن، اوُ کِیشِی آتَه سِیدِیک قُدرَتلِی اوُرِینگه اِیگه بوُلگن. لِیکِن مُسُلمانلَرنِینگ اِیککِی گوُرُوهِینِی اوُرتَه سِینِی اِصلاح قِیلِیش اوُچُون یامان بِیلَن یامانراقنِی اوُرتَه سِیدَن یاماننِی تَنلَشگه مَجبُور بوُلَه دِی؛ اَمّا شُو یامان کِییِینچَه لِیک یامانراققَه اَیلَندِی وَ یامانراق هَم اوُندَن بَدتَرراق نَرسَه گه اَیلَه نِیب کِیتدِی وَ بوُ جَرَیان حاضِرگِی دَورگه چَه دَوام اِیتِیب کِیلیَپتِی.

 حَسَن اِبنِ عَلِی رَضِیَ الله عَنهُما حُکوُمَتنِی مُعاوِیَه گه تاپشِیرگن پَیتِیدَه اَیتَه دِیکِی: ” اِی مُعاوِیَه! خُداوَند مُحَمَّدنِی اوُمَّتِینِی تِیزگِینِینِی سِینگه تاپشِیردِی، بِیلمَه سَم،سِینِینگ مَنَه بُو مَقامنِی قوُلگه کِیرِیتِیشِینگ سِیندَگِی یَحشِی صِیفَت سَبَبلِیمِیکِین یاکِی بوُنِی تِیسکَه رِیسِی بوُیِیچَه سِیندَگِی یامانلِیک سَبَبلِیمِیکِین.” شُو پَیتدَه تِلاوَت قِیلَه دِی:  «وَإِنْ أَدْرِي لَعَلَّهُ فِتْنَةٌ لَكُمْ وَمَتَاعٌ إِلَى حِينٍ» (انبياء/111)  بِیلمَیمَن، اِیحتِمال بُو ( یَعنِی عَذاب ساعَتِینِینگ کِیچِیکتِیرِیلِیشِی) سِیزلَر اوُچُون بِیر اَلداو- سِیناو وَ بِیر آز وَقتگه چَه (عَجَللَه رِینگِیز یِیتِیب اوُلگوُنِینگِیزگه چَه فایدَه لَه نِیشدِیر[4]. .

دَرحَقِیقَت مُعاوِیَه نِی حُکوُمَتِی  خِلافَتنِی پادشاهلِیککَه اوُزگه رِیشِی اوُچُون باشلَنغِیچ نوُقطَه وَ اوُتِیش مَرحَلَه سِی بوُلگن اِیدِی، حاکِمِیَتنِینگ خِلافَتدَن شاهِیگرلِیککَه اوُزگه رِیشِی اوُزِینِی زَمانِیدَن باشلَه نَه دِی وَ حاکِمِیَتنِینگ مِعراثِی بوُلِیشِی بِیلَن مُستَحکَم لَه نَه دِی،اَبُو الاَعلَی مَودوُدِینِی کوُز- قَرَشِی بُویِیچَه یَزِیدنِی سَیلَه نِیشِی مُعاوِیَه نِینگ آچِیق خَطاسِی وَ خِلافَتدَن مُلوُکِیَتگه،شاهِیگرلِیککَه قَدَم تَشلَش بوُلگن اِیدِی، بوُگوُنگِی کوُندَگِی اَهلِی سُنَّت دِیب مَعرُوف بوُلگن فِرقَه نِینگ کوُز- قَرَشِی بوُیِیچَه اِیسَه، خُلَفایِی راشِیدِیننِینگ قانوُنِیلِیگِینِی اَساسِی بوُلگن نَرسَه، اَهلِی حَل وَ عَقد اِجماعسِی وَ مُسُلمانلَرنِینگ واحِد اوُلِی الاَمر شوُراسِیدوُر. حوُددِی شوُ شُورا اَبُو بَکردَن تارتِیب حَسَن اِبنِ عَلِی رَضِیَ الله عَنهُ مُعاوِیَه گه یازگن نامَه لَرِیدَه اِیسلَه تَه دِی، بُو یِیردَه اوُلِی الاَمر شوُراسِی مُعاوِیَه تامانِیدَن ضَعِیفلَشتِیرِیلَه دِی وَ سوُنگرَه نابوُد بوُلَه دِی.

اَمّا مَنَه بوُلَر خِلافَتنِی مَفهُومِیدَن، هَدَفلَرِیدَن وَ مَقصَدلَرِیدَن اوُزاقلَه شِیب کِیتِیلدِی دِیگه نِی اِیمَسدِی، بَلکِی بُو نَرسَه لَر بَنِی اوُمَیَّه وَ بَنِی عَبّاس وَ عُثمانِیلَرنِینگ شاهِیگرلِیگِیدَه هَم ضَعِیفراق شَکلدَه کوُرِینگن، اوُلَر شَرِیعَت قانوُنلَرِینِی پِیادَه قِیلِیش یوُلِیدَه بار حَرَکَتلَرِینِی قِیلِیشگن، اَمّا خاص تَفسِیر وَ مَذهَبنِی اَساسِیدَه عَمَلگه آشِیرِیشگن، یَعنِی واحِد اِجماعنِی اِرایَه بِیرَه دِیگن واحِد اوُمَّتنِی وَ واحِد جَماعَتنِی رَعیِی اَساسِیدَه بوُلگن اِیمَس، چُونکِی واحِد اوُمَّت وَ واحِد جَماعَتنِی اوُزِی بوُلمَه گن، صَحابَه وَ تابِعِینلَر وَفات قِیلِیب اوُتِیب کِیتگچ اوُلَرنِی اوُرنِیگه بِیر قَنچَه اوُمَّتلَر وَ بِیر قَنچَه جَماعَتلَر وُجُودگه کِیلدِی، اوُرتَه دَه اوُلَرنِی هَمَّه سِینِی بِیر جایدَه جَملَیدِیگن اوُلِی الاَمر شوُراسِی هَم مَوجُود اِیمَسدِی. مَنَه بوُ صُورَتدَه اوُمَوِیلَر،عَبّاسِیلَر، عُثمانِیلَرگه اوُحشَه گن شاهِیگرلِیک توُزوُملَرِینِی خِلافَت توُزُومِینِی تَرکِیبِیدَگِی نَرسَه دِیسَه بوُلُردِی،فَقَط اوُلَر اوُزلَرِینِی رَوِیشلَرِیگه کوُرَه توُرلِی – هِیل نِسبَتلَر بِیلَن اِسلامِی هَدَفلَرنِی وَ مَقصَدلَرنِی عَمَلگه آشِیرِیشگن.

مَنَه بُو یَحلِیط وَ تَرکِیبِی حُکوُمَتلَرنِی رَوِیشِیدَن تَشقَه رِی بِیزلَر مَیدَه شاهلَرگه هَم گوُواه بوُلَه مِیز، حاضِرگِی پَیتدَه اوُلَرنِی شاه، جوُمهُورِیَت رَئِیسِی وَ باشقَه لَر قالِیبِیدَه کوُرَه مِیز، اوُلَرنِینگ تَنها مَقصَدِی هَم اِسلامِی هَدَفلَر وَمَقصَدلَر اِیمَس، بَلکِی شاهِیگرلِیک وَ اوُزلَرِینِی حُکمرانلِیگِی بوُلگن حالاص، اَکثَر حاللَردَه اوُلَر اِسلامنِی هَم شاهِیگرلِیکنِی وَ حُکمرانلِیکنِی وَ اوُزلَرِینِینگ دُنیاوِی مَقصَدلَرِینِی یوُلِیدَه قُربان قِیلِیب یوُبارِیشگن، اِسلامدَن بِیر اَبزار صِیفَتِیدَه فایدَه لَه نِیشَه دِی وَ خِلافَت توُزوُمِینِی قالدِیقلَرِینِی، مَفهُوملَرِینِی وَ شَرِیعَت هَدَفلَرِی وَ مَقصَدلَرِینِی بوُتوُنلَی بِیر چِیتگه سوُرِیب قوُیِیلگن وَ بُو نَرسَه لَرنِی هَمَّه سِی حُکمدارلَرنِینگ حاکِمِیَتگه اِینتِیلِیشِی وَ شُهرَتپَرَستلِیگِینِی قُربانِیگه اَیلَندِی.

حَسَن اِبنِ عَلِی رَضِیَ اَلله  عَنهُمانِینگ خِلافَتِی هَم حوُددِی رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی اِسلامِی حُکوُمَتلَرِیگه اوُحشَب، اَلله مُسُلمانلَرگه بِیرگن اِینگ کَتتَه نِعمَتلَردَن بِیرِی بوُلگن اِیدِی، حَسَن اِبنِ عَلِی رَضِیَ الله عَنهُ نِی ناچارلِیک سَبَبلِی قُدرَتنِی مُعاوِیَه گه تاپشِیرِیشِیگه ، بُو نِعمَتنِی اوُزگه رِیشِیگه وَ بُو نِعمَتنِی مُسُلمانلَر قوُلدَن بای بِیرِیشِیگه مَجبُور قِیلگن نَرسَه نِینگ اَساسِی عِللَتِی، مُسُلمانلَرنِینگ اوُزلَرِیدَه وُجُودگه کِیلگن اوُزگه رِیشلَر اِیدِی، چوُنکِی:   ذَلِکَ بِأَنَّ اللّهَ لَمْ یَکُ مُغَیِّراً نِّعْمَةً أَنْعَمَهَا عَلَى قَوْمٍ حَتَّى یُغَیِّرُواْ مَا بِأَنفُسِهِمْ وَأَنَّ اللّهَ سَمِیعٌ عَلِیمٌ ‏(انفال/53) بوُنگه ( یَعنِی، اوُلَرنِینگ عَذابگه گِیرِیفتار بوُلِیشلَرِیگه) سَبَب – اَلله بِیر قَومگه اِنعام قِیلگن نِعمَتِینِی تا اوُلَر اوُزلَرِینِی اوُزگرتِیرمَگوُنلَرِیچَه اوُزگرتِیرُوچِی اِیمَسلِیگِی وَ اَلله اِیشِیتگوُچِی، بِیلگوُچِی اِیکَنلِیگِیدِیر.

(دوامی بار……..)

---

[1]النظریات  السیاسیۀ، اثر ریس، ص194 به نقل از: المقدمۀ از ابن خلدون.

[2] صحيح البخاري – التوحيد (7109) سنن النسائي – الأذان (644) مسند أحمد – باقي مسند المكثرين (3/6) مسند أحمد – باقي مسند المكثرين (3/35) مسند أحمد – باقي مسند المكثرين (3/43) مستدرك الحاكم : 3 / 174

[3]فضائل الصحابۀ (2/769). سند اين روايت صحيح است.

[4]المعجم الكبير (3/26). سند اين روايت حسن است.

درسهای مقدماتی/درس ششم:  چه باید کرد؟ وحدت آگاهانه، هدفمند و حرکتی

 پیاده شده از نوار صوتی شیخ ابوحمزه المهاجر هورامی حفظه الله

(11-قسمت)

در اینجا یک خلیفه که در همه چیز بر معاویه بر تری داشت، تنها در مسأله ی حکمرانی به دلایلی مشخص و از روی ناچاری و اضطرار جای خودش را به این شاه می دهد.  این یکی از دلایلی بود که صحابه همگی منجمله حسن و حسین و دیگران به چنین حکومتی بیعت دادند.

 در واقع نباید چنین تصور بشود که مثلا یک انقلاب رخ داده است و حکومت از ریشه دگروگون شده است، نه اینطوری نبود، چون اگر اینطوری بود نه حسن و حسین و نه هیچ صحابه ای به قیمت جانشان هم تمام می شد اجازه ی چنین کاری را نمی دادند، اینها هم با وجود چنین بزرگانی جرئت چنین تغییراتی را نداشتند. دلیلش هم قیام حسین رضی الله عنه بر علیه حاکمیت یزید بود، چون از زمان یزید به بعد است که ما با نوساناتی شاهد تغییر در سایر نهادهای حکومتی و مردمی و در نهایت شاهد آنهمه تفرق و نابسامانی و رکود بوده ایم .

بله، به مرور زمان و بر اثر وفات و قربانی شدن این شیر مردان بود که ما شاهد تغییرات و نواقص اساسی هستیم، زمانی که در زمان عبدالملک بن مروان اکثرتابعین هم از دنیا رفته بودند این ناقص سازی گسترش بیشتری پیدا می کند، که اینهم از شاهی به شاه دیگرفرق داشت. عمر بن عبدالعزیز یک چیزی بود مروان بن محمد هم چیز دیگری بود .

 ابن خلدون، که  ادامه دهنده ی راه کسانی چون ابوبکر الطُرطوشی اندلسی در نگرش علمی به جامعه و تاریخ است و از او به عنوان پدر جامعه شناسی هم نام برده می شود، در مورد این انتقال قدرت از خلافت به پادشاهی می گوید: هرچند نظام خلافت به نظامی پادشاهی تغییر یافت، اما این تحول، محدود بود و بسیاری از موازین و زیرساخت‌های خلافت اسلامی همچنان در نظام پادشاهی اجرا مي‌شد.[1] رسول الله صلی الله علیه وسلم قبلا در این زمینه فرموده بود که : «ابْنِي هَذَا سَيِّدٌ، وَلَعَلَّ اللَّهَ أَنْ يُصْلِحَ بِهِ بَيْنَ فِئَتَيْنِ مِنَ المُسْلِمِينَ».[2]«اين فرزندم، آقا و سرور است و چه بسا خداوند، به وسيله‌ي او، ميان دو گروه عظيم از مسلمانان، اصلاح برقرار سازد». و حسن بن علی رضی الله عنهما هم اینطوری این مشکل به وجود آمده را اصلاح کرد اما باز می فرماید: «همانا من، در حالي كه بیش از هر کسی، سزاوار خلافت بودم، (از آن كناره‌گيري کردم) و با معاويه  بيعت کردم و نمي‌دانم كه سرانجام اين بيعت، موجب به وجودآمدن فتنه‌اي ميان شما خواهد شد و يا تا مدتي برايتان سودمند خواهد بود» [3]

حسن بن علی رضی الله عنهما مثل پدرش هم حاکم مشروع مسلمین بود و هم حاکمیت حجاز و عراق و یمن را پس از پدرش در اختیار داشت و در موضع قدرتی بود که پدرش بود. اما مجبور می شود برای اصلاح بین این دو گروه عظیم از مسلمین بین بد و بدتر، بد را انتخاب کند؛ اما همین بده بعدها بدتر و بدترین هم ازآن بیرون آمد که تا الان هم ادامه دارد.

زمانی هم که حسن بن علی رضی الله عنهما حکومت را به معاویه می سپارد می گوید: : «اي معاويه! خداوند، زمام امور امت محمد را به تو سپرد و نمي‌دانم واقعاً رسیدن به این مقام، به خاطر صفت خوبی بود كه در تو وجود داشت و يا اینکه برعكس، به خاطر وجود شری در تو بود». آنگاه این آیه را تلاوت کرد که:«وَإِنْ أَدْرِي لَعَلَّهُ فِتْنَةٌ لَكُمْ وَمَتَاعٌ إِلَى حِينٍ» (انبياء/111) «من نمي‌دانم، شايد اين، آزموني براي شما باشد و (شايد شما را) تا مدتي بهره‌مند سازد (و برایتان مفید باشد)[4]

در واقع حکومت معاویه استارت تغییر خلافت به پادشاهی و یک مرحله ی گذار محسوب می شود، این تغییر حاکمیت از خلافت به شاهیگری از زمان خودش شروع می شود و با موروثی شدن حاکمیت تثبیت می شود، از نگاه ابوالاعلی مودودی انتخاب یزید از اشتباهات فاحش معاویه و قدم گذاشتن حقیقی از خلافت به ملوکیت و شاهیگری بود .  از نگاه فرق کنونی معروف به اهل سنت آن چیزی که بنیاد مشروعیت خلفای راشدین تلقی می شود اجماع اهل حل و عقد و شورای اولی الامر واحد مسلمین است. این شوراست که از ابوبکر تا حسن بن علی رضی الله عنهما را انتخاب می کند و این را علی رضی الله عنه در نامه هایش به معاویه یادآوری می کند و در اینجا این شورای اولی الامراست که توسط معاویه ضعیف و سپس نابود می شود .

 اما می دانیم این هم باز به معنی تهی شدن از مفاهیم و اهداف و مقاصد خلافت نبود، بلکه در نظام شاهیگری بنی امیه و بنی عباس و عثمانیها هم  این اهداف در شکل ضعیفتر و ناقصتری دنبال می شدند، و تمام تلاش اینها هم در مسیر پیاده کردن قوانین شریعت بود اما بر اساس تفسیر و مذهبی خاص نه بر اساس رای امت واحد و جماعت واحدی که اجماع واحدی را ارائه بدهد، چون امت واحد و جماعت واحد نابود شده بود و پس از فوت صحابه و تابعین به جایش امتهای متعدد و جماعتهای متعددی به وجود آمدند و شورای اولی الامری نبود که اینها را دور هم جمع کند .  در این صورت این نظامهای شاهیگری مثل امویان و عباسیان و عثمانیها را می شود ترکیبی از نظام خلافت و شاهیگری دانست که به سبک خودشان و به نسبتهای مختلفی اهداف و مقاصد اسلامی را دنبال می کردند. 

     به دنبال این سبکهای حکومتی یکپارچه و ترکیبی ما شاهد خورده شاهانی بوده ایم و الان هم در قالب شاه و رئیس جمهور و غیره هستیم که هدفشان تنها شاهیگری و حکمرانی خودشان بوده است نه اهداف و مقاصد اسلام، و اکثرا اسلام را هم قربانی شاهیگری و حکمرانی و مقاصد و اهداف دنیوی خودشان کرده اند، و از اسلام به عنوان یک ابزار استفاده کرده اند، و به کلی پس مانده های نظام خلافت و مفاهیم و اهداف و مقاصد شریعت کنار نهاده شد و همگی قربانی قدرت طلبی و جاه طلبی حاکمان شد.

 خلافت حسن بن علی رضی الله عنهما همچون حکومت اسلامی رسول الله صلی الله علیه وسلم یکی از بزرگترین نعمتهائی بود که الله به مسلمین بخشیده بود، علت اساسی که حسن بن علی رضی الله عنهما را از روی ناچاری مجبور به واگذاری قدرت به معاویه و تغییر این نعمت و از دست رفتن این نعمت در میان مسلمین کرد را باید به تغییراتی ربط داد که مسلمین در خودشان به وجود آورده بودند چون: ذَلِکَ بِأَنَّ اللّهَ لَمْ یَکُ مُغَیِّراً نِّعْمَةً أَنْعَمَهَا عَلَى قَوْمٍ حَتَّى یُغَیِّرُواْ مَا بِأَنفُسِهِمْ وَأَنَّ اللّهَ سَمِیعٌ عَلِیمٌ ‏(انفال/53) این بدان خاطر است که خداوند هیچ نعمتی را که به گروهی داده است تغییر نمی‌دهد مگر این که آنان حال خود را تغییر دهند (و دیگر شایستگی نعمت خدا را نداشته باشند و بلکه سزاوار نقمت گردند) و بیگمان خداوند شنوای (اقوال و) آگاه (از افعال مردمان) است .‏

(ادامه دارد…….)

---

[1]النظریات  السیاسیۀ، اثر ریس، ص194 به نقل از: المقدمۀ از ابن خلدون.

[2] صحيح البخاري – التوحيد (7109) سنن النسائي – الأذان (644) مسند أحمد – باقي مسند المكثرين (3/6) مسند أحمد – باقي مسند المكثرين (3/35) مسند أحمد – باقي مسند المكثرين (3/43) مستدرك الحاكم : 3 / 174

[3]فضائل الصحابۀ (2/769). سند اين روايت صحيح است.

[4]المعجم الكبير (3/26). سند اين روايت حسن است.

Дарсхойи муқаддамотий/ дарси шишум : чи бояд кард? Вахдати огохона, хадафманд ва харакатий.

Пиёда шуда аз навори совтийи шайх мужохид : Абу Хамза мухожир  хўромий.

(50- қисмат)

Бале замоники шумо бояд ба ек даъвати шаръий барои ғазо хурдан тавассути ек махлуқ лозим аст посухи мусбат бидихид:

إِذَا دُعِىَ أَحَدُکُمْ إِلَى طَعَامٍ فَلْیُجِبْ فَإِنْ شَاءَ طَعِمَ وَإِنْ شَاءَ تَرَکَ[1]

Хар гох еки аз шумо ба сарфи ғазойи, даъват шуд, онро бипазирад. Агар мейл дошт, бихурад. Ва агар мейл надошт, нахурад. Бисёри аз аимма ва бузургони солихи мо дар гузашта ва хол дар холики рузайи мустахаб доштанд дар чанин даъватхойи шаръий ширкат мекарданд ва аз тарафи сохибхонахо бароишон дуойи хейр мешуд.

Хуб, холо холиқи жахониён моро даъват карда, маъқул аст даъватишро ижобат накунем? Жавоби мусбат надодан ба ин даъвати аллох таоло кори ек инсони мезон ва мутаодил нест. Замоники аллох таоло амр мекунад:

: يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ ذَلِكَ خَيْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِيلًا‏ (نساء/59)

Эй касоники иймон овардаид! Аз худо ( қуръон) ва аз пайғамбар ( суннат) итоат кунид, ва аз мутахассисин ва сохибони амри худ фармонбурдори намойид ва агар дар чизи ихтилоф доштид онро ба худо (бо арза ба қуръон) ва пайғамбари у ( бо ружуъ ба суннат) баргардонид агар  ба худо ва рузи қиёмат иймон дорид. Ин кор барои шумо бехтар ва хуш фаржомтар аст.

Дар ин сурат возих астки аллох таоло моро даъват ба кори карда астки бароимон бехтарин рохкор аст. Замоники чанин ошкоро мухотоб қарор мегирем ва амр мешавем, мо дар мовқеъияти қарор мегиремки:

‏وَمَا كَانَ لِمُؤْمِنٍ وَلَا مُؤْمِنَةٍ إِذَا قَضَى اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَمْرًا أَنْ يَكُونَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ مِنْ أَمْرِهِمْ وَمَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَقَدْ ضَلَّ ضَلَالًا مُبِينًا‏.( احزاب/ 36)

Хеч мард ва зани мўъмини, дар корики худо ва пайғамбариш довари карда бошанд ихтиёри аз худ дар он надоранд. Хар каси хам аз дастури худо ва пайғамбариш сарпичи кунад, гирифтори гумрохийи комилан ошкори мегардад.

Возих аст, шўройики бар асоси ижтиход аст, хатти сейри ташриъи исломий аст. Ва аллох таоло, хар хукмироки ба ин шева ва аз коноли чанон шўройи истихрож ва истинбот бишавад, баунвони дин мепазирад ва онро дар радифи ахкоми илохий ва табайюнхо ва суннати росулуллох саллаллоху алайхи васаллам ба хисоб меоварад.

أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ؛

Далили такрори атиъу баёни ровшан аст барои итоат кардани муслимин аз шўройи улил амрики ташкил доданд. Холо шахси мусалмон дар хар амри ё масалайи чи оромбахш бошад чи тарснок, бояд ба чанин шўройи мурожаъа кунад:

: وَإِذَا جَاءَهُمْ أَمْرٌ مِنَ الْأَمْنِ أَوِ الْخَوْفِ أَذَاعُوا بِهِ وَلَوْ رَدُّوهُ إِلَى الرَّسُولِ وَإِلَى أُولِي الْأَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذِينَ يَسْتَنْبِطُونَهُ مِنْهُمْ…

Дунболи ин паём,тикон диханда астки :

وَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهُ لَاتَّبَعْتُمُ الشَّيْطَانَ إِلَّا قَلِيلًا‏؛

Бале, хатарнок аст, агар ғейри аз коноли шўройи улил амрики аллох таъйин карда аст аз хукм ва барномайи дигари табаъият бишавад мусовий аст бо пейравий аз шайтон. Ва ин хийли хатарнок аст.

Нуктайи мухим дигари инки замоники аллох таоло амр мекунад:

أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ،

Чун медонистаки улил амрхо хам ба далили махлуқ будан холи аз хато ва иштибох нестанд ва мумкин аст руйи масалайи коришон ба мунозаъа кашида бишавад, ва ба натижа нарасанд, ва боиси ижоди тафарруқ дар миёни уммати вохид ва жамоати муслимин бишаванд билофосила рохкори берун рафт аз ин маъзалро нишон медихад:

فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ..

Ва агар дар чизи ихтилоф доштид онро ба худо ( бо арза ба қуръон) ва пайғамбари у ( бо ружуъ ба суннат) баргардонид. Ва ин амрро бо ек шарти хассос ва хатарнок ба поён мерасонад:

إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ.

Агар ба худо ва рузи ростохез иймон дорид.

Холо агар ба фалон шахс ё фалон гурух ва фалон мазхаб ва фалон хизб иймон дорид ин бояд биравад ва мушкилишро бо худиш хал кунад, аммо агар ба аллох ва рузи қиёмат иймон дорад танхо рохкор ин астки аллох нишон дода аст ва бас:

.:”مَا آتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَمَا نَهَاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ شَدِیدُ الْعِقَابِ ‏” (حشر/7).

Чизхоироки пайғамбар барои шумо оварда аст ижро кунид, ва аз чизхоики шуморо аз он боздошта аст, даст бикашид. Аз худо битарсидки худо уқубати сахти дорад.

(идома дорад…….)

---

[1]مسلم/ ۱۴۳۰

Дарсхойи муқаддамотий/ дарси шишум : чи бояд кард? Вахдати огохона, хадафманд ва харакатий.

Пиёда шуда аз навори совтийи шайх мужохид : Абу Хамза мухожир  хўромий.

(49- қисмат)

Исломи халли ихтилоф дар кучактарин мажмуъайи ижтимоий яъни хонувода то бузургтарин находхойи ижтимоий чун находи қазоват ва хукумат ва ғейрихро ба шўро сипорда аст. Ек зан ва шўхарки бо хам дучори ихтилофи мешаванд рохкори халли ихтилофи инонро ба шўройи хориж аз ин ду мунтақил мекунад, чун хар ду муддаъий хастанд. Ихтилофи миёни зан ва шўхар бо онхамма тамойизотики бо хам доранд амри оддий ва ижтиноб нопазири аст, мисли ихтилофи росулуллох саллаллоху алайхи васаллам  бо хамсарониш. Дар инжо мухим равиши халли ин ихтилофот астки мунжар ба тафарруқ ва жудойи нашавад.

Дар масоили ижроий жомеъа ва хукумати замоники аз тарафи баъзи аз тобеъин эълом мешавад ихтилофи уммат рахмат аст, ихтилоф дар баробари иттифоқ аст, яъни адами иттифоқ, на дар баробари тафарруқики натижа манфий аст, ихтилоф дар шўрои улил амр астки он хамма натоижи мусбатро ба бор меоварад. Ороъйи мухталиф дар ин шўро боиси пешрафт ва тараққий ва боиси интихоби бехтарин ва муносибтарин рохи хал мешавад.

Дар ин шўро то замони эъломи раъйи нахоий иттифоқ вужуд надорад ва ихтилоф хоким аст, ва ин адами иттифоқ ва ихтилоф дар масоили мухталиф, табиий ва хамишаги аст. Арз кардемки чун инсонхо то рузи қиёмат аз кофар ва мусалмон шикл гирифтанд инхо ба сурати уммати вохиди дарнамеоянд танхо онони ба сурати уммати вохид дар меояндки аллох ба онон рахм карда бошадки муслимин хастанд, чун аллох бар куффор ғазаб карда аст на рахм. Аллох таоло мефармояд:

وَلَوْ شَاء رَبُّکَ لَجَعَلَ النَّاسَ أُمَّةً وَاحِدَةً وَلاَ یَزَالُونَ مُخْتَلِفِینَ ‏* ‏ إِلاَّ مَن رَّحِمَ رَبُّکَ وَلِذَلِکَ خَلَقَهُمْ ‏(هود/118-119)

Агар парвардигорит мехост мардумонро миллати вохиди мекард ва ле онон хамиша мутафовут ва мухталиф хоханд монд.

.‏« وَلا یَزالُونَ مُخْتَلِفِینَ »

Хамиша мутафовут ва мухталиф мемонанд. Магар касоники худо бадишон рахм карда бошад ва худованд барои хамин ( мухталиф будан) ишонро офарида аст,

‏« لِذالِک خَلَقَهُمْ »

Худо ононро бар тафовут ва танаввуъ офарида аст.

Дар инжо ва дар интихоби хамишаги

«إِلاَّ مَن رَّحِمَ رَبُّکَ»

Ва рахмати аллох бо жамоати вохиди муслимин астки аз ижмоъи вохид ва уммати вохид ва шўройи вохид содир шуда бошад. возих ва ровшан астки бехтарин тазмин барои инки ин ихтилофоти табиий ва хамишагий ва адами иттифоқхо табдил ба тафарруқ нашаванд, танхо ва танхо абзори ба номи шўройи мутахассисин вужуд дорадки дар қуръон ба улил амри минкум маъруфанд.

• Бо тамоми ихтилофотики дар ин шўро вужуд дорад, на танхо мардуми оддийро дар жараёни хабархо ва вақойеъи нохушоянди ихтилофоти бидуни натижайи шўройи мутахассисин улил амр қарор намедихем, балки шанидани ин бугур магухойи мухтасси мутахассисинро хам бароишон мамнуъ эълом мекунем чиро? Чун инхо хаммаги маводди хом ва маводди аввалия хастандки хануз тавассути ошпази мохир ба номи шўро табдил ба хўроки матбуъи нашуданд. Чун тасмим гирифтаемки ихтилофотро хал кунем, на бо ирояи онхо ба ғейри мутахассисин боиси тафарруқ бишавем, чун тасмим гирифтаемки бо такомули шўрохоимон табдил ба уммати вохида ва жамоати вохида бишавем ва қавийтарин абзор яъни шўройи улил амр ва ижмоъи вохидро барои расидан ба ин хадаф интихоб кардаем.

Барои хамин астки агар хар мушкили дар хар заминайи пеш биёяд бояд бидуни шойеъа парокани ва такруйи аблахона ба раъйи вохиди улил амр мурожаъа кард,

، وَإِذَا جَاءَهُمْ أَمْرٌ مِنَ الْأَمْنِ أَوِ الْخَوْفِ أَذَاعُوا بِهِ وَلَوْ رَدُّوهُ إِلَى الرَّسُولِ وَإِلَى أُولِي الْأَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذِينَ يَسْتَنْبِطُونَهُ مِنْهُمْ  (نساء/83)

Хатто бо доштани фикри жадид ва равиши новинки баунвони ек ибдоъйи муфид ва коромад талаққий мешавад боз каси хақ надорад нахла ва гурух ва дору дастайи барои худиш ба вужуд биёварад ва аз шўро жудо бишавад, балки бояд ин дидгохи жадид ва новинро дар шўройи улил амр матрах кунад ва дар нихоят тобеъи раъй ва назари шўро бишавад, хатто агар раъйи шўро бархалофи раъйи у бошад бояд раъйи иштибох шўроро бар раъйи дурусти худиш таржих бидихад, яъни раъйи ғалати шўроро бар раъйи дурусти худиш таржих бидихад хаминтурики росулуллох саллаллоху алайхи васаллам дар шўройи жанги ухуд хамин корро кард.

Ба ин шева аллох таоло дар жохойи мухталифи амр ба шўро мекунад. Дар жойи замоники сифоти

«الَّذِینَ آمَنُوا وَعَلَى رَبِّهِمْ یَتَوَکَّلُونَ»

ро баён мекунад мефармояд:

وَالَّذِینَ اسْتَجَابُوا لِرَبِّهِمْ وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَأَمْرُهُمْ شُورَى بَیْنَهُمْ وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ یُنفِقُونَ ‏(شوری/38)

Ва касонияндки даъвати парвардигоришонро посух мегуянд, ва намозро барпо медоранд, ва коришон ба шева шўроий ва бар пояйи машварат бо екдигар аст, ва аз чизхоики бадишон додаем инфоқ мекунанд. Аллох моро ба чанин умури даъват карда аст ва бояд ба ин даъвати аллох таоло жавоби мусбат дода бишавад:

1 أَقَامُوا الصَّلَاةَ

“ассолах” феъли мозий аст.

أَمْرُهُمْ شُورَى بَیْنَهُمْ

“ шўро” жумла исмия аст ва мезони ахамият ва нақши онро мерасонад

مِمَّا رَزَقْنَاهُمْ یُنفِقُونَ

“юнфиқуна” хам феъли музореъ аст.

(идома дорад…….)

Муқаддамот дарслари / олтинчи дарс: нима қилиш керак? Онгли,мақсадли ва харакатланувчи вахдат.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохнинг аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(10-қисм)

Росулуллох саллаллоху алайхи васалламнинг хадисларини равшан қилиб беришича, мусулмонлар харакат қилаётган йўллари мобайнида , яъни росулуллох саллаллоху алайхи васалламни замонларидан бошлаб нубувват давридан то қиёмат кунигача уч хил хукуматни кўришади: росулуллох саллаллоху алайхи васаллам  мархамат қиладиларки:

    تَكُونُ النُّبُوَّةُ فِيكُمْ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ تَكُونَ، ثُمَّ يَرْفَعُهَا إِذَا شَاءَ أَنْ يَرْفَعَهَا، ثُمَّ تَكُونُ خِلَافَةٌ عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ ، فَتَكُونُ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ تَكُونَ، ثُمَّ يَرْفَعُهَا إِذَا شَاءَ أَنْ يَرْفَعَهَا، ثُمَّ تَكُونُ مُلْكًا عَاضًّا، فَيَكُونُ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَكُونَ ، ثُمَّ يَرْفَعُهَا إِذَا شَاءَ الله ُأَنْ يَرْفَعَهَا ، ثُمَّ تَكُونُ مُلْكًا جَبْرِيّاً ، فَتَكُونُ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ تَكُونَ ، ثُمَّ يَرْفَعُهَا إِذَا شَاءَ أَنْ يَرْفَعَهَا ، ثُمَّ تَكُونُ خِلَافَةٌ عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ ، ُثمَّ سَكَتَ.

1-Росулуллохни манхажларига ва равишларига мувофиқ бўлган хилофат.

 خِلَافَةٌ عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ.

2-Подшохлик даври хам икки катта дастага тақсим бўлади, уларни баъзиси фақат зўравонликка эга бўлсалар, баъзилари эса бунга қўшимча равишда зулм ва диктаторлик билан йўлларини давом эттиришади,

  ثُمَّ تَكُونُ مُلْكًا جَبْرِيّاً

3-Росулуллохни манхажига ва равишига мувофиқ бўлган хилофатни қайтиши,

خِلَافَةٌ عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ

Росулуллох саллаллоху алайхи васалламдан кейинги хулафоларни хукуматида бизлар икки мухим аслга гувох бўламиз: уларни бири хокимнинг ва хукуматнинг ва мусулмонларни давлатининг амниятга ва миллатлараро алоқаларга оид масалалардан ташқари бўлган  ички амалларига хамманинг назорати бўлиб, рахбарларнинг  ўзи бундай назоратга бошқаларни тарғиб қилишган:

Абу Бакр Сиддиқ розиаллоху анху мана бу борада айтадики: “ агар яхши ва тўғри амал қилсам, менга ёрдам беринглар ва агар ёмон ва нотўғри рафтор қилсам, мени ислох қилинглар.” 

Умар Форуқ розиаллоху анху хам айтадики: “ мени наздимдаги энг севимли киши, мени айбларимни менга эслатган кишидур.” У киши яна мархамат қиладиларки: “ мен шу нарсадан қўрқаманки, мен хато қилсам-у, лекин сизларни бирортангиз буни эслатишга журъат қилмасангиз.”      .

Усмон розиаллоху анху хам айтадики: “агар аллохни китобида шундай бир оятни топсангизларки, уни асосида мени боғлаб қамаб қўйиш керак бўлса, албатта бу ишни қилинглар.”  

Али розиаллоху анху хам айтадики: “ бу, сизларни хаққингиз ( яъни сизлар ишларингизни хохлаган кишига топшира оласизлар) ва бу ерда хеч кимни хаққи йўқ, фақатгина сизларни хаққингиз бор, уни ўзингизга бошлиқ қила оласизлар. Мен хам сизларни химоянгизсиз устингизда хеч қандай вилоятга эга бўла олмайман.”       

Нубувват манхажига асосланган хилофатдаги бошқа мухим асл улил амр шўросидур.  Мана бундай системада ижтиход қилинадиган ишлар вохид шўрони ва вохид ижмоъни канали орқали ироя берилади, шу сабабли хам бизлар мана бу даврда мазхаб номли нарсани кўрмаймиз, бу ердаги бор нарса фақат ислом, у даврда ана ўшанча олим ва донишманд сахобалар, тобеъинлар бўлишига қарамасдан бани умайя ва бани аббос ва бошқа подшохликлар асрида  мазхабларни кўрмаймиз.

Росулуллох саллаллоху алайхи васалламнинг вафотларидан кейинги нубувват манхажига асосланган хилофатни умри хақида у киши мархамат қилганларки:

خِلافَةُ النُّبُوَّةِ ثَلاثُونَ سَنَةً ثُمَّ يُؤْتِي اللَّهُ الْمُلْكَ أَوْ مُلْكَهُ مَنْ يَشَاءُ

“нубувват хилофати 30 йил, ва ундан сўнг худованд подшохликни хохлаган кишига беради.” Ёки мархамат қилганлар:

الْخِلاَفَةُ فِي أُمّتِي ثَلاَثُونَ سَنَةً، ثُمّ مُلْكٌ بَعْدَ ذَلِكَ.

Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам хижрий 11 йилни робиъул аввалида вафот этганларини биламиз ва Абу Бакр Сиддиқ халифа бўлади ва Хасан ибни Али розиаллоху анхума хам хижрий 41 йилни робиъул аввалида, яъни қахатчилик йили деб машхур бўлган йилда, мажбур холда хилофатдан бош тортади ва хукумат қудратини муовияга топширади ва хилофат аниқ 30 йил  давом этади; мана бу росулуллох саллаллоху алайхи васалламнинг нубувватини инкор қилиб бўлмайдиган нишонаси ва аллох таоло росулини забони орқали кўрсатган яшириб бўлмайдиган мўъжизасидур.

Хасан ибни Али розиаллоху анхума фақат хукумат қудратидан қўлларини тортади, хукуматнинг бошқа ташкилотлари муовия хоким бўлгандан сўнг хануз мустақил равишда ўзини хаётини давом эттирар эди, закот системаси ва фиқхий масалаларни хал қилиш системаси, қазоват системаси ва бошқалар Хасанни хилофати пайтида бўлганидек давом этарди. Хатто Хасан ибни Али розиаллоху анхуни муовияга қўйган шартларидан бири хам шу бўлган эдики, муовия ўзининг хукуматини  қуришда аллохни китобига ва пайғамбаримиз саллаллоху алайхи васалламни суннатларига мувофиқ, хамда хулафойи рошидинни равишига кўра амал қилиши керак эди. Айтилишича Хасан ибни Алининг муовия билан тузган сулхини шартларидан бири, муовиядан сўнг Хасан ибни Али рахбарликни қўлга олиши керак бўлган. Муовия хам мусулмонларга рахбарлик қилишга қодир бўлмаган пайтида рахбарликни Хасан розиаллоху анхуга топширишга сўз беради. Ёки ибни Хажар Хайтамийни айтишича: сулхни паймони бўйича муовиядан кейинги рахбар мусулмонларнинг шўроси тарафидан таъйин қилиниши керак эди. Шу сабабли хам бу вазиятга  ва айтилган шартларга кўра кўриб турганимиздек муовия айтадики: “ мен охирги халифа ва аввалги подшох бўламан!?”   ..

(давоми бор……..)

مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.

(10- قیسم)

رَسُول الله صلی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِینگ حَدِیثلَرِینِی رَوشَن قِیلِیب بِیرِیشِیچَه، مُسُلمانلَر حَرَکَت قِیلَه یاتگن یوُللَرِی مابَینِیدَه، یَعنِی رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی زَمانلَرِیدَن باشلَب نُبُوَّت دَورِیدَن تا قِیامَت کوُنِیگه چَه اوُچ هِیل حُکوُمَت کوُرِیشَه دِی: رَسُول الله صلی الله عَلَیهِ وَسَلَّم مَرحَمَت قِیلَه دِیلَرکِی:    

   تَكُونُ النُّبُوَّةُ فِيكُمْ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ تَكُونَ، ثُمَّ يَرْفَعُهَا إِذَا شَاءَ أَنْ يَرْفَعَهَا، ثُمَّ تَكُونُ خِلَافَةٌ عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ ، فَتَكُونُ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ تَكُونَ، ثُمَّ يَرْفَعُهَا إِذَا شَاءَ أَنْ يَرْفَعَهَا، ثُمَّ تَكُونُ مُلْكًا عَاضًّا، فَيَكُونُ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَكُونَ ، ثُمَّ يَرْفَعُهَا إِذَا شَاءَ الله ُأَنْ يَرْفَعَهَا ، ثُمَّ تَكُونُ مُلْكًا جَبْرِيّاً ، فَتَكُونُ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ تَكُونَ ، ثُمَّ يَرْفَعُهَا إِذَا شَاءَ أَنْ يَرْفَعَهَا ، ثُمَّ تَكُونُ خِلَافَةٌ عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ ، ُثمَّ سَكَتَ. [1]

• رَسُول الله نِی مَنهَجلَرِیگه وَ رَوِیشلَرِیگه مُوافِق بوُلگن خِلافَت. خِلَافَةٌ عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ.
• پادشاهلِیک دَورِی هَم اِیککِی کَتتَه دَستَه گه تَقسِیم بُولَه دِی، اوُلَرنِی بَعضِیسِی فَقَط زُورَوانلِیککَه اِیگه بوُلسَه لَر، بَعضِیلَرِی اِیسَه بوُنگه قوُشِیمچَه رَوِیشدَه ظُلم وَ دِیکتَه تارلِیک بِیلَن یُوللَرِینِی دَوام اِیتتِیرِیشَه دِی،   ثُمَّ تَكُونُ مُلْكًا جَبْرِيّاً
• رَسُول الله نِی مَنهَجِیگه وَ رَوِیشِیگه مُوافِق بوُلگن خِلافَتنِی قَیتِیشِی،  خِلَافَةٌ عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ

رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمدَن کِییِینگِی خُلَفالَرنِی حُکوُمَتِیدَه بِیزلَر اِیککِی مُهِم اَصلگه گوُواه بوُلَه مِیز: اوُلَرنِی بِیرِی حاکِمنِینگ وَ حُکوُمَتنِینگ وَ مُسُلمانلَرنِی دَولَتِینِینگ اَمنِیَتگه وَ مِللَتلَراَرا عَلاقَه لَرگه آئِد مَسَلَه لَردَن تَشقَه رِی بوُلگن اِیچکِی عَمَللَرِیگه هَمَّه نِینگ نَظارَتِی بوُلِیب،رَهبَرلَرنِینگ اوُزِی بوُندَی نَظارَتگه باشقَه لَرنِی تَرغِیب قِیلِیشگن:

اَبُو بَکر صِدِّیق رَضِیَ الله عَنهُ مَنَه بُو بارَه دَه اَیتَه دِیکِی: “اَگر یَحشِی وَ توُغرِی عَمَل قِیلسَم، مِینگه یاردَم بِیرِینگلَر وَ اَگر یامان وَ ناتوُغرِی رَفتار قِیلسَم، مِینِی اِصلاح قِیلِینگلَر.  [2]

عُمَر فارُوق رَضِیَ الله عَنهُ هَم اَیتَه دِیکِی: ” مِینِی نَزدِیمدَگِی اِینگ سِیوِیملِی کِیشِی، مِینِی عَیبلَرِیمنِی مِینگه اِیسلَتگن کِیشِیدوُر. [3]” اوُ کِیشِی یَنَه مَرحَمَت قِیلَه دِیلَرکِی: ” مِین شُو نَرسَه دَن قوُرقَه مَنکِی، مِین خَطا قِیلسَم- اوُ، لِیکِن سِیزلَرنِی بِیرارتَنگِیز بوُنِی اِیسلَه تِیشگه جُرعَت قِیلمَه سَنگِیز”.       . [4]

عُثمان رَضِیَ عَنهُ هَم اَیتَه دِیکِی: “اَگر اَلله نِی کِتابِیدَه شوُندَی بِیر آیَتنِی تاپسَنگِیزلَرکِی، اوُنِی اَساسِیدَه مِینِی باغلَب قَمَب قوُیِیش کِیرَک بوُلسَه، اَلبَتَّه بوُ اِیشنِی قِیلِینگلَر.”   [5]

عَلِی رَضِیَ الله عَنهُ هَم اَیتَه دِیکِی: ” بُو، سِیزلَرنِی حَققِینگِیز ( یَعنِی سِیزلَر اِیشلَرِینگِیزنِی هاحلَه گن کِیشِیگه تاپشِیرَه آلَه سِیزلَر) وَ بُو یِیردَه هِیچ کِیمنِی حَققِی یوُق، فَقَطگِینَه سِیزلَرنِی حَققِینگِیز بار، اوُنِی اوُزِینگِیزگه باشلِیق قِیلَه آلَه سِیزلَر. مِین هَم سِیزلَرنِی حِمایَنگِیزسِیز اوُستِینگِیزدَه هِیچ قَندَی وِلایَتگه اِیگه بوُلَه آلمَیمَن.”        [6]

نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن خِلافَتدَگِی باشقَه مُهِم اَصل اوُلِی الاَمر شوُراسِیدوُر. مَنَه بوُندَی سِیستِیمَه دَه اِجتِهاد قِیلِینَه دِیگن اِیشلَر واحِد شوُرانِی وَ واحِد اِجماعنِی کَنَلِی آرقَه لِی اِرایَه بِیرِیلَه دِی، شُو سَبَبلِی هَم بِیزلَر مَنَه بوُ دَوردَه مَذهَب ناملِی نَرسَه نِی کوُرمَیمِیز، بُو یِیردَگِی بار نَرسَه فَقَط اِسلام، اوُ دَوردَه اَنَه اوُشَنچَه عالِم وَ دانِیشمَند صَحابَه لَر، تابِیئِنلَر بوُلِیشِیگه قَرَمَسدَن بَنِی اوُمَیَّه وَ بَنِی عَبّاس وَ باشقَه پادشاهلِیکلَر عَصرِیدَه مَذهَبلَرنِی کوُرمَیمِیز.

رِسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِینگ وَفاتلَرِیدَن کِییِینگِی نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن خِلافَتنِی عُمرِی حَقِیدَه اوُ کِیشِی مَرحَمَت قِیلگنلَرکِی:  خِلافَةُ النُّبُوَّةِ ثَلاثُونَ سَنَةً ثُمَّ يُؤْتِي اللَّهُ الْمُلْكَ أَوْ مُلْكَهُ مَنْ يَشَاءُ [7] “نُبُوَّت خِلافَتِی 30 یِیل وَ اوُندَن سُونگ خُداوَند پادشاهلِیکنِی هاحلَه گن کِیشِیگه بِیرَه دِی.”  یاکِی مَرحَمَت قِیلگنلَر: الْخِلاَفَةُ فِي أُمّتِي ثَلاَثُونَ سَنَةً، ثُمّ مُلْكٌ بَعْدَ ذَلِكَ. [8]

رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم هِجرِی 11 یِیلنِی رَبِیعُ الاَوَّلِیدَه وَفات اِیتگنلَرِینِی بِیلَه مِیز وَ اَبُو بَکر صِیدِّیق خَلِیفَه بوُلَه دِی وَ حَسَن اِبنِ عَلِی رَضِیَ الله عَنهُما هَم هِجرِی 41 یِیلنِی رَبِیعُ الاَوَّلِیدَه، یَعنِی قَحَتچِیلِیک یِیلِی دِیب مَشهُور بوُلگن یِیلدَه، مَجبُور حالدَه خِلافَتدَن باش تارتَه دِی وَ حُکوُمَت قُدرَتِینِی مُعاوِیَه گه تاپشِیرَه دِی وَ خِلافَت اَنِیق 30 دَوام اِیتَه دِی؛ مَنَه بوُ رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلّمنِینگ نُبُوَّتِینِی اِنکار قِیلِیب بوُلمَیدِیگن نِشانَه سِی وَ اَلله تَعالَی رَسُولِینِی زَبانِی آرقَه لِی کوُرسَتگن یَشِیرِیب بوُلمَیدِیگن مُعجِیزَه سِیدوُر.

حَسَن اِبنِ عَلِی رَضِیَ الله عَنهُما فَقَط حُکوُمَت قُدرَتِیدَن قوُللَرِینِی تارتَه دِی، حُکوُمَتنِینگ باشقَه تَشکِیلاتلَرِی مُعاوِیَه حاکِم بوُلگندَن سُونگ هَنوُز مُستَقِیل رَوِیشدَه اوُزِینِی حَیاتِینِی دَوام اِیتتِیرَر اِیدِی، زَکات سِیستِیمَه سِی وَ فِقهِی مَسَلَه لَرنِی حَل قِیلِیش سِیستِیمَه سِی، قَضاوَت سِیستِیمَه سِی وَ باشقَه لَر حَسَننِی خِلافَتِی پَیتِیدَه بوُلگه نِیدِیک دَوام اِیتَردِی. حَتَّی حَسَن اِبنِ عَلِی رَضِیَ الله عَنه ُنِی مُعاوِیَه گه قوُیگن شَرطلَرِیدَن بِیرِی هَم شُو بوُلگن اِیدِیکِی، مُعاوِیَه اوُزِینِینگ حُکوُمَتِینِی قوُرِیشدَه اَلله نِی کِتابِیگه وَ پَیغَمبَرِیمِیز صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلّمنِی سُنَّتلَرِیگه مُوافِق، هَمدَه خُلافایِی راشِیدِیننِی رَوِیشِیگه کوُرَه عَمَل قِیلِیشِی کِیرَک اِیدِی. اَیتِیلِیشِیچَه حَسَن اِبنِ عَلِینِینگ مُعاوِیَه بِیلَن توُزگن صُلحِینِی شَرطلَرِیدَن بِیرِی، مُعاوِیَه دَن سوُنگ حَسَن اِبنِ عَلِی رَهبَرلِیکنِی قوُلگه آلِیشِی کِیرَک بوُلگن. [9] مُعاوِیَه هَم مُسُلمانلَرگه رَهبَرلِیک قِیلِیشگه قادِر بُولمَه گن پَیتِیدَه رَهبَرلِیکنِی حَسَن رَضِیَ الله عَنهُگه تاپشِیرِیشگه سوُز بِیرَه دِی. [10] یاکِی اِبنِ حَجَر هَیتَمِینِی اَیتِیشِیچَه: صُلحنِی پَیمانِی بُویِیچَه مُعاوِیَه دَن کِییِینگِی رَهبَر مُسُلمانلَرنِینگ شوُراسِی تَرَفِیدَن تَعیِین قِیلِینِیشِی کِیرَک اِیدِی. [11]  شوُ سَبَبلِی هَم بُو وَضِیعیَتگه وَ اَیتِیلگن شَرطلَرگه کوُرَه کوُرِیب توُرگه نِیمِیزدِیک مُعاوِیَه اَیتَه دِیکِی: “مِین آخِیرگِی خَلِیفَه وَ اَوَّلگِی پادشاه بُولَه مَن!؟”  .. [12]

(دوامی بار…….)

---

[1] روى الإمام أحمد عن النعمان بن بشير/ وروى الحديث أيضًا الطيالسي والبيهقي في منهاج النبوة، والطبري ، والحديث صححه الألباني في السلسلة الصحيحة، وحسنه الأرناؤوط

[2]البداية و النهاية (6/306).

[3]البداية و‌النهاية (6/305).

[4]الشيخان ابوبكر و عمر، ص231.

[5]الشيخان ابوبكر و عمر ص231 و نظام‌ الحكم في عهد الخلفاء ‌الراشدين ص 198.

[6]مسند احمد (524).

[7]سنن‌ابي‌داود، شرح عون‌المعبود (12/259) و صحيح سنن‌ (3/879). صححه آلبانی

[8] الترمذي عن سعيد بن جمهان

[9]فتح الباري (13/70).

[10]سير‌اعلام‌النبلاء (3/264).

[11]الصواعق ‌المحرقه (2/299)

[12]البدایة والنهایة : ج 8 ص 16

درسهای مقدماتی/درس ششم:  چه باید کرد؟ وحدت آگاهانه، هدفمند و حرکتی

 پیاده شده از نوار صوتی شیخ ابوحمزه المهاجر هورامی حفظه الله

(10- قسمت)

احادیث رسول الله صلی الله علیه وسلم روشن می کنند که مسلمین در مسیر حرکت خودشان بعد از زمان رسول الله صلی الله علیه وسلم و دوران نبوت تا روز قیامت 3 گونه حکومت را خواهند دید: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم :

تَكُونُ النُّبُوَّةُ فِيكُمْ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ تَكُونَ، ثُمَّ يَرْفَعُهَا إِذَا شَاءَ أَنْ يَرْفَعَهَا، ثُمَّ تَكُونُ خِلَافَةٌ عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ ، فَتَكُونُ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ تَكُونَ، ثُمَّ يَرْفَعُهَا إِذَا شَاءَ أَنْ يَرْفَعَهَا، ثُمَّ تَكُونُ مُلْكًا عَاضًّا، فَيَكُونُ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَكُونَ ، ثُمَّ يَرْفَعُهَا إِذَا شَاءَ الله ُأَنْ يَرْفَعَهَا ، ثُمَّ تَكُونُ مُلْكًا جَبْرِيّاً ، فَتَكُونُ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ تَكُونَ ، ثُمَّ يَرْفَعُهَا إِذَا شَاءَ أَنْ يَرْفَعَهَا ، ثُمَّ تَكُونُ خِلَافَةٌ عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ ، ُثمَّ سَكَتَ.[1]

1. خلافت مطابق منهج و روش رسول الله . خِلَافَةٌ عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ.
2. دوران پادشاهی که به دو دسته ی کلان تقسیم می شود، که بعضی تنها با خشونت همراه بودند، ثُمَّ تَكُونُ مُلْكًا عَاضًّا، و بعضی ها علاوه بر آن با استبداد و خودکامگی هم به مسیر خودشان ادامه دادند، ثُمَّ تَكُونُ مُلْكًا جَبْرِيّاً
3.  بازگشت خلافت مطابق منهج و روش رسول الله .خِلَافَةٌ عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ

در حکومت خلفای پس از رسول الله صلی الله علیه وسلم خِلَافَةٌ عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ ما شاهد دو اصل مهم هستیم یکی: اصل مهم نظارت همگانی بر عملکرد داخلی حاکم  و حکومت و دولت مسلمین، غیر از مسائل امنیتی و روابط بین الملل که خود رهبران مشوق چنین نظارتی بودند چنانچه:

·       ابوبكر صديق رضی الله عنه در این زمینه می گوید : ««اگر نيك و درست عمل كردم، مرا ياري کنید و اگر بد و نادرست رفتار نمودم، اصلاحم نمایید» [2]

·        عمر فاروق رضی الله عنه هم می گوید : «محبوب‌ترين مردم، نزد من كسي است كه عيوب مرا به من متذكر ‌شود». [3]و نیز فرموده است: «از آن مي‌ترسم كه خطايي از من سر زند، اما هيچ‌یک از شما جرأت نكند به من تذكر دهد». [4]

·        عثمان  رضی الله عنه  هم می گوید: «اگر در كتاب خدا آيه‌اي يافتيد كه بر اساس آن، باید مرا در قيد و بند نمایيد، پس حتماً اين كار را انجام دهيد».[5]

·        علي  رضی الله عنه  هم می گوید: «اين، حق شماست (که خود، زمام امورتان را به هر کس که بخواهید، بسپارید) و هيچ‌كس در آن حقي ندارد مگر اينكه خودتان، او را زمامدار خویش قرار دهید. من نيز بدون (خواست و پشتوانه‌ي) شما هیچ ولایتی بر شما ندارم».[6]

و اصل مهم دیگر در خِلَافَةٌ عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ شورای اولی الامراست.  در چنین سیستمی  امور قابل اجتهاد هم از کانال شورای واحد و اجماع واحد ارائه می شود برای همین است که ما در این دوران چیزی به نام مذهب نمی بینیم و هر چه هست اسلام است و با وجود آنهمه صحابی و تابعین عالم و دانشمند ما شاهد پیدایش مذاهب به سبک عصر شاهیگری بنی امیه و بنی عباس و غیره نیستیم .

در مورد طول عمر این خِلَافَةٌ عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ پس از فوت رسول الله صلی الله علیه وسلم خود ایشان می فرماید: خِلافَةُ النُّبُوَّةِ ثَلاثُونَ سَنَةً ثُمَّ يُؤْتِي اللَّهُ الْمُلْكَ أَوْ مُلْكَهُ مَنْ يَشَاءُ[7]«خلافت نبوت، سي سال است و پس از آن، خداوند، پادشاهي را به هر كس كه بخواهد، مي‌دهد». یا می فرماید: الْخِلاَفَةُ فِي أُمّتِي ثَلاَثُونَ سَنَةً، ثُمّ مُلْكٌ بَعْدَ ذَلِكَ.[8]

می دانیم که  رسول الله صلی الله علیه وسلم در ربیع الاول سال 11 هجری وفات کردند و ابوبکر صدیق خلیفه شدند  و حسن بن علی رضی الله عنهما هم در ربیع الاول سال 41 هجری، سالی که به سال قحطی شهرت یافته بود، اجبارا دست از خلافت کشید و قدرت حکومتی را به معاویه واگذار کرد، و خلافت دقیقا 30 سال طول کشید؛ اینهم یکی از نشانه های غیر قابل انکار نبوت رسول الله صلی الله علیه وسلم و معجزه ای غیر قابل کتمان است که الله تعالی از زبان رسولش آن را نشان داده  است.   

حسن بن علی رضی الله عنهما تنها از قدرت حکومتی دست کشید و سایر نهادهای حکومتی پس از حاکم شدن معاویه هنوز به صورت مستقل به حیات خودشان ادامه می دادند، سیستم زکات، سیستم حل مسائل فقهی، سیستم قضاوت و غیره همانی بود که در خلافت حسن وجود داشت.  حتی یکی از شروط حسن بن علي رضی الله عنه  با معاویه این است که  معاويه در ساختار حکومتی خودش، مطابق كتاب خدا و سنت پيامبر اکرم صلی الله علیه وسلم  و روش خلفاي راشدين عمل کند. گفته شده است یکی دیگراز شرایط صلح حسن بن علي با معاويه این بود كه پس از معاويه، حسن بن علي زمام امور را به‌دست گيرد.[9] و معاويه هم قول داد که چنانچه زمانی توان رهبری مسلمانان را نداشته باشد، زمام امور را به حسن رضی الله عنه بسپارد.[10] یا ابن حجر هيتمي مي‌گوید: در پیمان صلح، قرار بر آن شد که جانشين معاويه، توسط شوراي مسلمانان تعيين گردد.[11]برای همین وضعیت و چنین شروطی بود که می بینیم معاویه می گوید: «من آخرین خلیفه و اوّلین پادشاه هستم!؟»[12]

(ادامه دارد……)

---

[1] روى الإمام أحمد عن النعمان بن بشير/ وروى الحديث أيضًا الطيالسي والبيهقي في منهاج النبوة، والطبري ، والحديث صححه الألباني في السلسلة الصحيحة، وحسنه الأرناؤوط

[2]البداية و النهاية (6/306).

[3]البداية و‌النهاية (6/305).

[4]الشيخان ابوبكر و عمر، ص231.

[5]الشيخان ابوبكر و عمر ص231 و نظام‌ الحكم في عهد الخلفاء ‌الراشدين ص 198.

[6]مسند احمد (524).

[7]سنن‌ابي‌داود، شرح عون‌المعبود (12/259) و صحيح سنن‌ (3/879). صححه آلبانی

[8] الترمذي عن سعيد بن جمهان

[9]فتح الباري (13/70).

[10]سير‌اعلام‌النبلاء (3/264).

[11]الصواعق ‌المحرقه (2/299)

[12]البدایة والنهایة : ج 8 ص 16

Дарсхойи муқаддамотий/ дарси шишум : чи бояд кард? Вахдати огохона, хадафманд ва харакатий.

Пиёда шуда аз навори совтийи шайх мужохид : Абу Хамза мухожир  хўромий.

(48- қисмат)

Еки аз ин рохкорхоишон ин будки аз тақлиди куркурона аз худишон нахий мекарданд. Ё мегуфтанд:

إذا صحّ الحديثُ فهوَ مذهبي

Хар гох хадис сахих буд, мазхаби ман аст. Ё касони чун Абу Ханифа рохимахуллох мегуфтанд: мусалмонон бояд жонибдори аз қиёми шиъа Нафси Закия рохимахуллох кунанд то хукумати салтанати ва мурисий аббосиёнро мунхадим кунанд ва дубора хукумати исломий ала минхажин нубувват барқарор бишавад. Хатто барои мезони пойбанд будани худиш ба ин асли мухим мегуяд: агар Мансур аббосий масжидиро бисозад,агар бигуяд биёйид дархойи масжидро бишморид харгиз кўмакиш нахохем кард ва агар пулхояшки дар рохи масжид харж шуда астро нез бихохадки бишморам харгиз нахохам шуморд ва ….. бале ин имоми бузургвор  рохимахуллох дар нихоят дар зиндони хамин хукумати аббосиён масмум мешавад ва жонишро дар рохи бозгашти хукумати исломий ала минхажин нубувват медихад ва барояш мухим набуд ин хукумат тавассути ек шахси шиъа мисли Нафси Закия боз мегардад ё хар шахси дигари бошад.

Имоми Молик рохимахуллох алайх хам дар мухолифат бо хукумати бадили изтирорий исломий аббосиён ва барои тазъифи ин хукумат ба нафъи мужохидоники хохони бозгашти хукумати исломий ала минхажин нубувват буданд мефармояд: талоқи икрох дуруст нест. Ва ин зарбайи бар дастгохи хокима Абдулмолик аббосий буд. Аз замони хамин шох аббосиён будки талоқи қасамий бавужуд омадаки мегуфтанд талоқам офтода бошадки аз зери байъати шумо хориж намешавам. Ва имоми Молик меояд ва хадиси адами талоқи икрохро меоварад ва ба хотири ин кориш чанон уро зери шаллоқ мегирандки , дар торих машхур аст. Имоми Ахмад рохимахуллох хам ба хамин шева буд, имоми Шофеъий  рохимахуллох алайх хам бо вужуди муборизоти пейгири иқдом ба хижрат ва фарор мекунад. Куллияйи аиммаи шиъа хам қуръонро меъёри хамма чиз қарор дода буданд. Аз имоми Содиқ рохимахуллох ривоят кардандки фармуда аст:

• مَا أَتَاكُمْ عَنَّا مِنْ حَدِيثٍ لَا يُصَدِّقُهُ كِتَابُ اللهِ فَهُوَ زُخْرُفٌ[1]
• لَا تُصَدِّقْ عَلَيْنَا إِلَّا مَا وَافَقَ كِتَابَ اللهِ وَ سُنَّةَ نَبِيِّهِ[2]

كُلُّ شَيْ ءٍ مَرْدُودٌ إِلَى الْكِتَابِ وَ السُّنَّةِ وَ كُلُّ حَدِيثٍ لَا يُوَافِقُ كِتَابَ اللَّهِ فَهُوَ زُخْرُفٌ.

• Хар хукми дар нихоят бояд ба китоби худо ва суннати пайғамбар бозгардонда шавад ва хар хадисики мувофиқи китоби худо набошад он хадис музахраф аст. [3]

Тамоми ин бузургворон ва сармазхабхо дарёфта будандки раванди табиий дини ислом набояд қурбонийи раъй ва ижтиходи иштибохи ашхос бишавад ва худишонро хам маъсум ва холи аз иштибох намедонистанд. Инон медонистандки дар қазияйи саййидина Довуд ва масалайи қазоват, саййидина Нух ва масалайи дуо дар мовриди фарзандиш, саййидина Иброхим ва масалайи дуо барои падариш, росулуллох ва турушруйи ва ғейрих чигуна аллох таоло бидуни кучактарин мудохина ва хатто кучактарин муроъот ва мудороий аз ин мавориди иштибох нагузошта аст, ва то охари дунё бояд кулли башарият дар мовриди он бохабар бошад,ва равиши бошад барои сармашқ гирифтан ва ибрати барои хамма инсонхоки аллох таоло аз азизтарин бандахояш хам сарфиназар намекунад.

Аллох таоло ба унвони қозийи аслий раъй ва ижтиходи иштибохи ин азизонро баён карда аст, холо барои муслимин пас аз рафтани ин бузургворон итоат аз шўройи улил амри минкумро вожиб карда аст ва шўройи улил амри минкумро ба унвони қози маърифий карда аст.

Замоники шўройи улил амр вужуд надорад бояд хаддиақал инро бидонемки бо вужуди ин хамма тафарруқ ва ошуфтагийи ба вужуд омада ин ташхиси худи мостки мегуем равиши мо ба ислом наздиктар аст. Қози( яъни шўро) номида аст сихати ин ташхиси моро таъйид кунад, хамма муддаъиянд ва хамма худишон шокиянд, ва чун қози вужуд надорад хечкудом набояд худишро сад дар сад бар хақ бидонад ва мухолифро сад дар сад бар ботил. Инжостки қовли имоми Шофеъий рохимахуллох ахамияти худишро нишон медихадки мегуяд: раъйи ман сахих аст аммо эхтимоли иштибох хам дар он хаст ва раъйи мухолифи ман иштибохий аммо эхтимоли сахих буданиш хам хаст.

Ба дур аз инсоф ва айни жахолат астки дар бархурд бо ек фирқайи ахли қибла бигуйи хар ончи фирқайи ман мегуяд ислом аст ва хар ончи фирқайи ту мегуяд ғейри исломий. Хам мо муддаъий хастемки исломи ноби пеши мост хам тарафи муқобил. Ду муддаъий нисбат ба хам хақ надоранд еки аз онон қози бишавад. Дар дунё хам муддаъий ва хам қози буданро хеч инсони солими намепазирад.

Дар ин тафарруқики ба вужуд омада аст танхо шўройи улил амрки метавонад бейни инхамма фирқа ва мазхаби мутафарриқ ва муддаъий қазоват кунад. Теъдоди ижтиходоти фардий боиси теъдоди мазохиб ва ахзоби мухталиф шуда аст. Вахдати ижтиходхо танхо дар мажлиси шўройи улил амр мутахаққиқ мешавад ва танхо ин шўроистки бо ижмоъи вохидиш таъйин мекунад кудом раъй ва ижтиход сахихтар аст. Танхо дар ин сурат астки мешавад иддао кардки ончи аз он пейравий мекунем ижтиходи ноб ва они астки тамоми пайғамбарон салавотуллохи алайхим ажмаъин мубаллиғиш буданд.

(идома дорад……..)

---

[1]مستدرك الوسائل للنوري الطبرسي، الطبعة الجديدة، ج 17، ص 304 – 305.

[2]وسائل الشيعة، ج 18، ص 89، حديث 47. 

[3]و افي كتاب العقل و العلم باب ماخذ بالسنة و شواهدالكتاب

Дарсхойи муқаддамотий/ дарси шишум : чи бояд кард? Вахдати огохона, хадафманд ва харакатий.

Пиёда шуда аз навори совтийи шайх мужохид : Абу Хамза мухожир  хўромий.

(47- қисмат)

Дар инжо ва дар аксари жохойи қуръон аллох таоло возих ва ровшан баён кардаки инсонхо ва дар миёнишон хам мўъмин хаст мунофиқ ва кофар, пас инсонхо харгиз уммати вохиди намешаванд ва хамиша то рузи қиёмат хаминтури мутафарриқ ва мухталиф боқий мемонанд, аммо муслимин метавонанд ва бояд барои инки дар инхамма гумрохий хотима бидиханд ва ваъда аллох бар росулуллох саллаллоху алайхи васаллам тахуққуқ бахшанд

(وَلَا يَجْمَعُهُمْ عَلَى ضَلَالَةٍ)

Ва гурснагиро аз бейн бибаранд

(لا يَجُوعُوا) 

Ва илова бар ин тасаллути душманонро аз бейн бибаранд

(وَلَا يَسْتَأْصِلُهُمْ عَدُوٌّ)،

Бояд уммати вохид ва жамоати вохид бошанд чун тамоми ин ваъдахо моли уммати вохид аст ва ин бо

«وَلَوْ شَاءَ رَبُّكَ لَجَعَلَ النَّاسَ أُمَّةً وَاحِدَةً وَلَا يَزَالُونَ مُخْتَلِفِينَ»

Фарқи асосий ва ришаий дорад.

Замоники аллох таоло дар каломи худиш ба хоким кардани муслимин дар замин

« لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْض»

Ваъда медихад ва пируз кардани муслимин бар куффорро бар худиш вожиб карда аст

«وَكانَ حَقًّا عَلَينا نَصرُ المُؤمِنينَ»

Ва ба росулуллох саллаллоху алайхи васаллам замонатхо ва ваъдахойи чун гумрох нашудани муслимин

(وَلَا يَجْمَعُهُمْ عَلَى ضَلَالَةٍ)

Ва гурсна нашудан

 (لا يَجُوعُوا)

Ва мусаллат нашудани душманон бар онхоро дода аст

(وَلَا يَسْتَأْصِلُهُمْ عَدُوٌّ)

Тамоми ин ваъдахо танхо бар “ уммати вохиди” муслимин нозил мешавандки жамоати вохидиро ба вужуд оварда аст. Яъни барои нузули ин ваъдахойи аллохки рахмати бар муслимин хастанд бояд асбоби ба номи “ уммати вохид” ва “ жамоати вохид” фарохам шуда бошад ва бидуни ин асбоб ин ваъдахо нозил намешаванд балки ба далили вужуди тафарруқ азоб жойгузини ин рахматхоро мегирад. Барои хамин астки росулуллох саллаллоху алайхи васаллам ба сирохат мефармояд:

«الْجَمَاعَةُ رَحْمَةٌ، وَالْفُرْقَةُ عَذَابٌ».

Дар замоники хукумати исломий ала минхажин нубувват буд ва дар торих ба замони хулафойи рошида машхур шуда аст танхо раъйи шўро хужжат буд ва хукм ва ижтиходи шахсий вужуд надошт барои хамин мазхаб хам вужуд надошт. Чун аллох таоло раъйи жамоатро интихоб карда буд на раъйи шахси вохидро, ва хеч жо раъйи шахси вохидро дар баробари раъйи жамоати муслимин  ба расмият намешносад, балки раъйи шўроро интихоб мекунадки зомини уммати вохид ва жамоати вохид аст. Холо замоники мо ба

«اتَّبَعُوهُمْ بِإِحْسَانِ  السَّابِقُونَ الأَوَّلُونَ»

Даъват шудаем:

:  وَالسَّابِقُونَ الأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالأَنْصَارِ وَالَّذِينَ اتَّبَعُوهُمْ بِإِحْسَانٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ (توبه/100)

Ижтиходоти фардий ин бузургворон бар мо фарз нашуда аст балки табаъият аз ижмоъи улил амри онхо ва аксул амали зебойи онон дар баробари шўройи улил амр астки қуръон моро бар он амр фармуда аст.

Инро медонемки ин аъзойи шўройи улил амри асри хулафойи рошидин хам хар кудом дар чизи мутахассис буданд ва мажмуъайи тахассусхойи онхо будки позулро такмил мекард. Масалан Али ибни Аби Толиб розиаллоху анху дар амри қазоват мутахассис буд, Муоз ибни Жабал розиаллоху анху дар амри халол ва харом, Абдуррохман ибни Авф розиаллоху анху дар замони росулуллох саллаллоху алайхи васаллам хам мутахассис ва ахли раъй буд, Абу Бакр ва Умар ва Усмон хам хар кудом дар чизи тахассус доштанд.

Мебинемки теъдоди ин мутахассисин маъдуд буданд, замоники аллох таоло мефармояд:

:«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ»

Улил амри минкум яъни хамма мужтахид ва мутахассис набуданд, балки теъдоди аз инонки дар шўро ширкат доштанд ва раъйи инон бар шўрохойи жузъий ва шўройи улил амр ироя мешуд мутахассисини амр буданд. Аммо мазохиб ва ижтиходоти фардий ба жойи ижтиходоти шўро ва ижмоъи вохиди шўро чизхойи хастандки ночоран ба хотири набуди хукумати исломий ала минхажин нубувват ва набуди шўро ва ижмоъи вохид дар холати изтирор ба вужуд омаданд. Мисли хурдани гушти мурдор дар сурати заруратки бояд дар сурати лузум барои хифзи жон хурда шавад. Мазхаб хам дар холати изтирор барои хифзи ислом ва жиловгири аз тафарруқи бештар бояд то рафъ нашудани холати изтирор ба он пойбанд буд.

Имомон ва сармазхабхо бархалофи бисёри аз пейравони ноогохишон хамиша талош доштандки ин холати изтирорро барои расидан ба шўройи вохид ва ижмоъи вохид аз бейн бибаранд ва роххоиро пешниход медодандки ба ташкили мужаддади хукумати исломий ала минхажин нубувват ва бозгашти мужаддад шўройи улил амр ва ижмоъи вохид ва уммати вохид ва жамоати вохид мунтахий бишавад.

(идома дорад……….)

Муқаддамот дарслари / олтинчи дарс: нима қилиш керак? Онгли,мақсадли ва харакатланувчи вахдат.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохнинг аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(9-қисм)

Мана бу қулоқ солиш ва итоатда – буйруқ вахдатини ва амал вахдатини сақлаб қолиш  ва тафарруқдан пархез қилиш учун- узоқ ва яқин стеротегияга хизмат қиладиган зарурий тактикаларни назарга олиш ( худайбия сулхини  фойдаси, имтиёз беришлар, ортга чекинишлар ва бошқалар ) нихоятда мухим ва хаётий хисобланади. Мана бундай ўринларда фақат рахбарият ва харбий,амниятий, дипломатик  шўрогина булардан хабардор бўлиши мумкин ва мутахассислар, фуқахолардан иборат улил амр шўроси эса бундай рахбарлик  фаолиятларини назорат қилади, мусулмон кишининг хар қандай якка холда харакати уни ўзига ва мусулмонларни жамоатига нисбатан ошкор зулмдур.

4-Бизларни бу дарсимиздаги тўртинчи ўрин: умум мусулмонларни жон ва мол ва забон ва қалб билан химоя қилишликдур.

Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қиладиларки:  

مَثَلُ الْمُؤْمِنِينَ فِي تَوَادِّهِمْ، وَتَرَاحُمِهِمْ، وَتَعَاطُفِهِمْ کمَثَلُ الْجَسَدِ إِذَا اشْتَكَى مِنْهُ عُضْوٌ تَدَاعَى لَهُ سَائِرُ الْجَسَدِ بِالسَّهَرِ وَالْحُمَّى.

Мўъминларнинг дўстликдаги,мехрибонликдаги,бир-бирларига эътибор бериш туйғуларидаги сифати худди баданни сифатига ўхшайди. Бадандаги бир аъзо нола қилиб оғриса бошқа андомларни хаммаси унга  хамдард бўлишади ва кечаси бедор туриш,харорат,қалтироқ билан унга хамрох бўлишади.

Бунга мусулмон синглисини хақорат қилганлиги сабабли бани қайнақоъ қабиласидаги яхудийни ўлдиргач, ўзи хам бозорда ўлдирилган мусулмон киши мисол бўла олади, албатта уни ўзи хам яхудийлар томонидан шахид қилинди ва росулуллох саллаллоху алайхи васаллам хам мана бу жиноятчини хамоя қилган бани қайнақоъни хаммасига қарши жанг эълон қиладилар ва оқибатда хаммани чиқариб юборадилар. Нима учун? Чунки  мусулмонларнинг динини,жонини,номусини, обрўсини, молини ва бошқа хуқуқларини дифоъ қилиш хамманинг  зиммасидаги вазифа. Махсусан агар бу хуқуқ бир кофир кимса томонидан поймол қилинган бўлса.

 وَالْمُؤْمِنُونَ وَالْمُؤْمِنَاتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ (توبه/71)

Мўъмин ва мўъминалар бир-бирларига дўстдирлар.

Бу ерда мусулмонларни  химоя қилиш масаласидаги бир мустасно холат мавжуд бўлиб, бу дорул куфрдан дорул исломга хижрат қилмаган мусулмонларни химоя қилишга бориб тақалади. Мана бу холатда, агар бизлар ўша куфр хукумат ё хизб ё дорул куфр билан паймон тузмаган тақдиримиздагина мусулмонларни дини учун  химоя қила оламиз. Яъни хижрат қилмаган ва дорул куфрда сокин бўлиб яшаётган мусулмонларни агар бу химоя қилиш бизлар паймон тузган кофирларга қарши бўлмаган тақдирдагина, дин сабабли харбий ва моддий химоя қила оламиз, бизлар ўзини жуда кўп нарсалардан ва мусулмонларни химоятидан махрум қилган ва хижрат хам қилмаган бир мусулмон сабабли паймонимизни буза олмаймиз: 

 إِنَّ الَّذِینَ آمَنُواْ وَهَاجَرُواْ وَجَاهَدُواْ بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنفُسِهِمْ فِی سَبِیلِ اللّهِ وَالَّذِینَ آوَواْ وَّنَصَرُواْ أُوْلَئِکَ بَعْضُهُمْ أَوْلِیَاء بَعْضٍ وَالَّذِینَ آمَنُواْ وَلَمْ یُهَاجِرُواْ مَا لَکُم مِّن وَلاَیَتِهِم مِّن شَیْءٍ حَتَّى یُهَاجِرُواْ وَإِنِ اسْتَنصَرُوکُمْ فِی الدِّینِ فَعَلَیْکُمُ النَّصْرُ إِلاَّ عَلَى قَوْمٍ بَیْنَکُمْ وَبَیْنَهُم مِّیثَاقٌ وَاللّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِیرٌ (انفال/72)

Албатта, иймон келтирган, хижрат қилган ва молу-жонлари билан аллох йўлида курашган зотлар ва (маккадан хижрат қилиб  келган мухожирларга) уй- жой бериб , ёрдам қилган зотлар – ана ўшалар бир-бирларига дўстдирлар. (Яъни, тириклари бир-бирига хамкор, ўрталарида ўлим бўлса, бир-бирларига меъросхўрдирлар.) иймон келтирган, аммо хижрат қилмаган (яъни хали- хануз маккада яшаб турган) кишилар эса то хижрат қилмагунларича сизлар уларга дўстлик қила олмайсизлар (яъни бир-бирларингизга хамкор,меъросхўр бўла олмайсизлар). Агар улар дин йўлида сизлардан ёрдам сўрасалар, ёрдам қилиш зиммангиздадир. магар уларга ўрталарингизда (урушмаслик хақида) ахд- паймон бўлган қавмга зарар етказиш билан ёрдам қилмайсизлар. Аллох қилаётган амалларингизни кўргувчидир.

Мана бу мухтасар изохлар билан 

‏«بُنْيَانِ الْمَرْصُوصِ يَشُدُّ بَعْضُهُ بَعْضًا»

қўрғошиндан қурилган бино ёки бизларни сўзимиз билан айтганда пўлатдан бўлган бино бўлиб, уни бир қисми бошқа қисматини махкам ушлаб туради, шу ерда дорул исломни турларига ва уни жойгохига ва бу бинони баробаридаги  мусулмонларнинг  вазифасига ишора қилиб ўтмоқчимиз.

Дорул исломлар икки турга тақсим бўлади, исломий шўро хукумати бўлиб, у нубувват манхажига асосланган хилофатдур, иккинчиси эса пастроқдаги мартабадаги нубувват манхажига асосланган бадал изтирорий хилофатдир.

Нубувват манхажига асосланган хилофат хақида сухбатлашишдан олдин бир нуқтани эслатиб ўтиш лозим деб биламан, бу ахли суннат имомларининг катта кишилар билан муомала қилиш равиши ва уларнинг хатоларидур, бу  араб бўлмаганларни ўртасида нотаниш нарса.

Гохида бизларнинг кундалик эхтиёжларимизга жавоб бўла оладиган  бир сўзни ёки бир тарихий воқеани  тафсири,тахлили, айбларини текширилиши- агарчи барча шаръий меъёрларга мувофиқ бўлса хам-  баъзи бир азизлар учун хақорат бўлиб хисобланади; бўлиб хам агар ўзимиз бу масалаларни керакли суратда шархлаб бермайдиган бўлсак, шарқшуносларга ва мунофиқларга ва секулярзадаларга, муртадларга ўхшаган  душманларимиз ўзлари хохлаган шева билан шархлаб ташлашади ва улар  шархлаб беришган хам, бизлар мавжуд нарсаларни ошкор қилиш ва равшанлаштириш орқали ошкор ва пинхон душманларга йўлни ёпишимиз керак. Мана бу ўринлардан бири росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мусулмонларни жамияти учун  ироя берган уч томонлама ривожланиш йўлидир.

(давоми бор…….)