دسته: осори мактуби тожики шайх мужохид Абу Хамза хўромий

Усули хоким бар равобити бейни дорул ислом бо дорул куфр.

Шайхул мужохид: Абу Хамза мухожир хўромий хафизахуллох

(3- қисмат)

Дарул ислом ва довлати исломийки аз чохор унсури жамият, сарзамин, хукумат ва хокимият, таркиб ёфта аст бо ин се асос ва зерсохтхойи мушаххас, ва бахусус бо хадафи дироз муддат ва ғоийи он аз дорул куфрхо жудо мешавад.

Нуктайики лозим аст ба он ишора шавад тафовут бейни довлат ва хукумат аст. Хукуматхо абзор ва дастгох пиёда кардани коркардхо ва усули довлатхо хастанд ва жойгохи шабихи пеймонкор ё мошинро дорандки хам мутағаййир хастанд ва хам доройи умри махдуди хастанд, аммо довлатхо собит ва доройи собиқа ва умри тулоний хастанд.

Масалан барои тўвсифи дастгохи идорийи Абу Бакр сиддиқ ва Умар ибни Хаттоб ва Усмон ибни Афвон аз истелохи ” хукумат” истефода мекунем ва на довлат. Хукумати ин бузургворон рафт;  аммо довлати исломий хам чанон тавассути хукумати Али ибни Аби Толиб ва Хасан ибни Али ба хаёти худиш идома дод.

Ин хокимияти довлати дорул ислом незки тавассути хукуматхойи мутағаййир ва находхойи инъитофпазири он дар замини  воқеъ мешавад доройи ду жанбайи дохилий ва хорижий аст:

-Хокимияти дохилий: яъни дар даруни дорул ислом манбаъи қудрати инсонийи дигари болотар аз довлати исломий вужуд надорад ва аъзойи дорул ислом наметавонанд алайхи довлати исломийи худ ба хеч манбаъ иқтидори инсонийи дигари шикоят кунанд.

-Хокимияти хорижий ё истиқлол хам: ба ин маъностки довлати исломий намояндайи мардумони дорул ислом аст ва метавонад дар арсайи бейнал милалий аз суйи мардумони сокин дар дорул ислом сухани бигуяд ё амалиро анжом дихад.

Аввалин истелохики дар хокимияти хорижий ва равобити бейнал милал бо он бархурд мекунем дипломосий ё фанни идорийи сиёсати хорижий ва ё танзими сиёсатхойи хорижий астки нозир бар равобити хорижий аст ва ин дипломосий дар дорул ислом се  хадафи куллийро дунбол мекунад:

1-Хифзи ислом ва киёни исломий.

2-Хифзи манобеъи дорул ислом.

3-Тағйири мавозених ба самти манобеъи муслимин ва озодсозийи сарзаминхойи тахти ишғоли куффор.

Жихати расидан ба се хадафи мухимми хорижий усули бар хунари дипломосий ва сиёсати хорижийи муслимин хоким хастандки ин усул гох мужриёни дорул исломро ба музокара ва тафохум ва сулх наздик мекунанд ва гох ба жанги мусаллахона .

Бо онки ба сурати мовридий метавон ба оёт ва аходиси зиёдий ишора кард аммо ба сурати “мовзуъий” ва дар ек жамъбандий метавон усул ва хутути куллийи дипломосий ва рафтори сиёсати хорижий дар исломро дар 7 асли куллий баён кард:

1-Асли тўвхид ва даъват.

2-Асли хокимияти қонуни шариати аллох.

3-Асли риояти эхтироми мутақобил ва назокати бейнал милалий.

4-Асли рафтори мутақобил.

5-Асли вафойи ба ахд ва эхтиром ба қарордодхо ва пеймонхо.

6-Асли нафийи сабил ва иззат ва сиёдати исломий.

7-Асли таъмини амният.

(идома дорад……..)

Усули хоким бар равобити бейни дорул ислом бо дорул куфр.

Шайхул мужохид: Абу Хамза мухожир хўромий хафизахуллох

(2- қисм)

Дар ин сурат ” хукумат” қудрати созмон ёфта ва мунсажим астки еки аз ин қолибхоро барои худиш интихоб карда ва қавонини хос мутаносиб бо ақоидишро нез дар ин қолибхо рехта аст ва бо ин находхойи мухталифики дар ихтиёр дорад хам тадбир мекунад ва сиёсатхо ва рахбурдхоро мушаххас мекунад ва хам ба рафторхойи ижтимоий жихат медихад ва бар ин рафторхо назорат мекунад ва мутобиқ бо қавонини  хоким бар жомеъа амр ва нахий мекунад.

Нуктайи хийли мухим ва асосий ин астки мохияти тамоми хукуматхо хам мубтани бар итоат ва фармонбурдорий астки маъни ва мафхуми севуми дин аст баъди аз қудрати хукуматий ва қонун ва барнома. Холо агар мардум аз қавонин итоат накарданд хукумат бо қудрати хукуматий ва низомийки дар ихтиёр дорад мардумро мужозот мекунад ва онхоро бо зури аслаха мажбур мекунадки дар масирики қонуни асосийи жомеъа таъйин карда харакат кунанд. Инхам маъни ва мафхуми чохоруми динки мужозот кардан ва подош додан аст.

Ин хокимияти довлати исломий дар дорул ислом аз коноли хукумат ва находхойи ижтиходпазир ва мутағаййирики дар ихтиёр дорад ва метавонанд худро мутаносиб бо ниёзхо ва замон ва макон татбиқ диханд, се коргарди асосий дар жомеъа дорад:

       أَطْعَمَهُمْ مِنْ جُوعٍ -1

( аз бейн бурдани гурснагий ва таъмини рифохи иқтисодийи дорул ислом). Ин коргарди собити иқтисодийи довлати исломий астки маъмулан расидан ба он холати тадрижий дорад, аммо инки чи системи мутаносиб бо ” вазъи мовжуд” ва ” ниёзхойи руз” метавонад ин асосро пиёда кунад мутағаййир аст ва наметавон шикл ва қолиб ва сохтори вохидиро барои хамиша ва хамма жо тўвсия кард. Дар инжо масалан метавон мисли қолибхойи хукуматий, қолиби системхо ва равишхойи иқтисодийро бо хам муқояса кард аммо аз жихати мухтавоий на. Зеро мухтавойики дар ин системхо рехта мешавад жудоий аз қавонини хоким бар жомеъа ва ахдофи хокимиятхо нест.

 وَآمَنَهُمْ مِنْ خَوْفٍ-2

( аз бейн бурдани тарс ва таъмини амнияти аъзойи дорул ислом) ин хам коргарди собити амниятийи довлати исломий астки ба сурати инқилобийи худишро нишон медихад, аммо инки дар ” вазъи мовжуд” ва бар асоси ” ниёзхойи руз” чигуна ва бо чи абзорхойи метавон амнияти дорул исломро дар шикли калон ва фардийи он таъмин кард мутағаййир ва инъитоф пазир аст.

 فَلْيَعْبُدُوا رَبَّ هَذَا الْبَيْتِ

( фарохам кардан ва тасхили заминахойи комилан озод ” ибодатуллохи таоло” барои аъзойи дорул ислом)

« أَطْعَمَهُمْ مِنْ جُوعٍ »« وَآمَنَهُمْ مِنْ خَوْفٍ »

Ахдоф миён муддатий жихати бастарсозий ва хидоятгарий дар дорул ислом барои ибодоти озодонайи аллох таоло дар тамоми абъоди ибодат аст. Ибодат хам яъни хар чизи даруний ё зохирийки аллох таоло ба он рози бошад мисли ибодатхойи эътиқодий ( иймон ба аллох ва малоика ва китобхойи қаблий ва қуръон ва қонуни шариати аллох  ва қиёмат ва қазо ва қадар ва …….), қалбий ( ховф ва рижоъ – бим ва умид- тарс ва валоъ, буғз, кина ва …….) забоний (дуо, даъват, тасбех ва даъват , амр ба маъруф ва нахий аз мункар……) , баданий ( намоз,хижрат, жиход, руза, кор, хаж, татбиқи худудуллохи таоло ва …..), молий ( закот, инфоқ ва …..). дар инжо

 «فَلْيَعْبُدُوا رَبَّ هَذَا الْبَيْتِ»

Хадафи боланд муддат ва ғоийи  хокимият дар дорул ислом аст ва масоили иқтисодий ва амниятий абзорхойи жихати расидан ба ин хадафи нахоий дар дунё хастандки хадафи хилқати инсон ва жин хам хаст:

وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ (ذاریات/56)

Ман жинхо ва инсонхоро жуз барои парастиши худ наёфаридам.

(идома дорад………)

Усули хоким бар равобити бейни дорул ислом бо дорул куфр.

Шайхул мужохид: Абу Хамза мухожир хўромий хафизахуллох

(1-қисмат)

( бахши 12).

Дар ин заминайи мушаххас ба сурати муфассал дар жилди дувум ва севум китоби “равобити мутақобили ислом ва дини секуляризм” сухбат шуда ва дар инжо ба сурати мухтасар ба ин усул ишора мекунем. Иншааллох.

Дар дохили хукуматхойи мовжуд дар дорул ислом ва дорул куфр находхойи  вужуд дорандки сохтайи зехни башар ва самарайи тажрубиёт ва илми моддийи инсон хастанд ва ин находхо нез маъмулан жихати тасхили муносабатхойи ижтимоий ва тахкими қавонин ва пиёда кардани ахдофики барои он сохта шуданд руба такомул буданд.

Ба унвони мисол дар масоили иқтисодий находи девон ба унвони ек абзор тавассути эронийхо сохта мешавад ва тавассути Умар ибни Хаттоб розиаллоху анху пазирофта шуда ва зимни рафъи маъойиби он такомул дода мешавад ва ба хамин тартиб ин находи иқтисодий тағйир ва тахаввулоти зиёдийро ба худ дида то ба замони хозир расида аст.

Дар ин сурат ин находхойи амниятий, қазоий, санъатий, низомий, омузиший, рифохий, хадамотий, бехдоштий, шахрисозий, таблиғий, кишоварзий, тужжорий ва ……. дохили хукуматийро ба рохати метавон хамчун тамоми абзорхойи дигар дасткорий кард, ва мутаносиб бо қавонини шариати аллох агар осори номатлуби доранд ин осори номатлубро бардошт, ва агар хохони осори бехтари хастем метавонем ба онхо чизхойиро изофа кунемки моро ба осор  ва ахдофи мовриди назари шариати аллох бирасонад; албатта дар тамоми кишвархо ислохоти қавонини находхо анжом мегирад ва истефода аз тажрубиёти кишвархойики ин моделхоро ба кор гирифтанд бисёр арзишманд аст.

Дар ин сурат ин находхо мисли аслаха ё мошин ва хар василайики тавассути башар сохта мешаванд дар холи тағйир ва такомул хастанд, ва метавонанд дар ихтиёри ек тафаккур ва ақида қарор гиранд, ва ин ақида ва фикр хамчун ек абзор аз онхо истефода мекунад.

Холо ин хукумати исломийки намояндайи ” дорул ислом” ва мужрийи ” қонуни шариати аллох” буда ва инхамма находхойи мухталифро дар даруни худ жой дода аст худи он хам қолибхойи мухталифи дорад. Яъни мумкин аст хукумати шўроийи ” хилафату ала минхажин нубувват” бошадки ” суннат”  аст ё мулукиятхойи ғейри аз инки ” бидъат” хастанд,мисли мулукияти ” мурисий”, ” истибдодий” ва ….. шохони уммавий ва аббосий ва усмоний ва …… ё мулукияти ” машрута”, ористукросий ва алигарший табақотий мисли ончики бар хукуматхойи демократи либирал ва социалист ва коммунисти кунуний хоким аст, ё мисли анвоъи жумхурийхо , федерализм,  канфедерализм, феодализм ва даххо қолиби хукуматийи дигарки метавон ақоиди мухталифиро дар даруни онхо рехт. Масалан дар дохил: жумхурийи фаранса ё жумхурийи федерали олмон ( герман) секуляризм аз новъи либирали он рехта шуда ё дар дохили жумхурийи халқи курайи шимолий секуляризм аз новъи социалистий ва чапи он рехта шуда ва ё дар дохили жумхурийи исломийи Эрон ислом аз новъи ташайюъ ва дар умури махаллийи соири мазохиби исломий рехта шуда аст. Пас мухим қолиб ва ливон нест балки мухим ин аст чи чизи дар дохили он рехта шуда аст.

(идома дорад……….)

Анвоъи дорул куфр ва табдили дорул ислом ба дорул куфр.

Шайхул мужохид: Абу Хамза мухожир хўромий хафизахуллох

Анвоъи дорул куфр ва табдили дорул ислом ба дорул куфр.

Шайхул мужохид: Абу Хамза мухожир хўромий хафизахуллох

(13- қисмат  

Аммо инки мо бихохем бо онки ба далили ғазаби дорул ислом ва ишғоли сарзаминхойи исломий бо онхо вориди жиходи озодийсозий ва дафъ шавем ва бо муслимин сокини дар онжо хамчун муслимини дар дорул ислом бархурд кунем ва ….. ин масала ва боби жудогонайи аст.

Яъни бо онки Андалус наздик ба 8 қарн тахти хокимияти муслимин буда ва алъон қарнхостки тахти хокимияти куффор қарор гирифта ба нахвики хатто ек нафар хам ёфт нашудки шаходатайн бар забон жорий кунад ва хам акнун табдил ба ду кишвари испания ва португал  шуда чи фарқи бо англиз ва амрико ва герман ва соири дорул куфрхо дорад? Холо ин дуруст астки бигуем испания ва партугал дорул ислом хастанд аммо амрико ва англиз дорул куфр? Хам акнун фарқи бейни инхо дар чист?

Чизики маноти хукм набошад ва хукм бар мадори он начархад боиси тағйири хукм намешавад. Имруза дар бисёри аз дорул куфрхойи жахон мо шохиди азон ва масожиди мухталиф ва иқомайи намоз ва баргузорийи жумъа ва жамоат ва ийдайн ба сурати ошкор ва хатто шохиди садхо муассаса ва гурух ва жамоат аз муслимин хастемки ошкоро дар чорчуби қавонини секуляристий ва демокрасийи хоким бар ин кишвархо фаолият мекунанд ва гох амнияти онхо аз сарзаминхойики тавассути муслимин фатх шуданд бештар аст бо ин вужуд ин маворид маноти ва меъёри хукм бар дор ва сарзамини нестанд ва ин маворид боиси дорул ислом шудани ин дорул куфрхо намешавад. Пас набояд фариби анжоми корхойи дар дорул куфрхоро хурдки барои қавонини секуляристий ва хуккоми секуляр зарари надорад.

Шахс бо шароитики вориди ислом ва иймон мешавад ва бо шароити боз аз ислом ва иймон хориж мешавад ва ингуна нест бигуем чун шахс ибтидо мусалмон буда пас харгиз дубора кофар намегардад.

Дар хар сурат хамчунонки шахс бо яқин вориди ислом мешавад бо шак аз ислом хориж намегардад. Сарзамин хам ба хамин шикл аст замоники бо яқин табдил ба дорул ислом шуда бо шак табдил ба дорул куфр намешавад, ва бо дар назар гирифтани тамоми ончи баён шуд, агар дар табдили билоди исломий ба билоди куфр шак кунем, боз хам бояд хукм ба исломий будани кишвархо бидихим; чироки қабли аз ин , дар исломий будани ин билод яқин доштем ва акнун бо шак наметавон яқини қаблийро кинор гузошт.  [1]

Косоний ханафий рохимахуллох дар ” бадаъиус санаъи” мегуяд:

فلا تصيرُ دارُ الإسلامِ بيقينٍ: دارَ الكفرِ بالشّكِّ والاحتمالِ، على الأصلِ المعهود: أنّ الثّابتَ بِيَقينٍ لا يزولُ بالشّكِّ والاحتمالِ”.

Дар ин сурат лозим ва зарурий астки дар мовриди ин даста аз хукуматхойи бадили изтирорийи исломий бо диққат ва хассосияти вижайи нигох кард, бо ин вужуд, бо таважжух ба манот ва меъёр ва маллокики дар қуръон ва суннати сахих ва ақволи асхоби росулуллох саллаллоху алайхи васаллам ва оройи тамоми мазохиби исломий барои  ташхиси дорул ислом аз дорул куфри таъйин шуда бо тағйири ” қонун ва хукм” хеч монеъи барои тағйири ” дор” вужуд надорад.

 سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ، أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ

Вассаламу алайкум ва рохматуллохи ва барокатух.

---

[1] كاسانی، علا الدین، بدائع الصنائع، ج7، ص131.

Анвоъи дорул куфр ва табдили дорул ислом ба дорул куфр.

Шайхул мужохид: Абу Хамза мухожир хўромий хафизахуллох

(12- қисмат)

Пас агар бихохем ба ” тахрижи манот” яъни таъйини иллати хукм дар асл бипардозем мутаважжих хохем шудки: ” қонун ва хукм” чизи астки хукми дорул ислом ва  дорул куфр будани сарзамини ба он овизон аст ва хукмро нигах дошта аст: ва агар боз бихохем авсофи ғейри муассир дар хукм додан бар сарзамини ба дорул ислом ё дорул куфрро кинор бигузорем ва ба ” танқихи манот” даст бизанем боз мутаважжих хохем шудки аз миёни авсоф ва вижагихойи мухталиф, ” қонун ва хукм” васфи муассир ва аслий аст.

Ба унвони мисол медонемки хамр ( ва ба истелохи роижи мо машруботи алкулий) доройи вижагихо ва сифатхойи мухталифи чун: мойеъ будан, доройи ранг ё беранг, доройи таъмхойи мухталиф ва масти овар хастанд, холо аз миёни инхамма вижагий, кудом вижагий иллати аслий ва иллати нахўфта дар хукми харом шудани хамр аст? Масти. Пас масти вижагийи маъруф ва василайи шинохти далили хукм ба харом будани хамр аст.

Дар вижагихойи  мухталифи дорул ислом мисли вужуди масжид ва азон ва амният дар анжоми шаъоири чун намози жумъа ва намозхойи жамоат ва баргузорийи ийдхойи фитр ва қурбон ва рафтан ба хаж ва қурбоний кардан ва ” хукм кардан бар асоси қонун ва хукми шариати аллох” ва эътикоф дар масжид ва садхо вижагийи дигар кудом вижагий иллати аслий ва иллати нахўфта дар дорул ислом номидани сарзамини аст? ” хукм кардан бар асоси қонун ва хукми шариати аллох”. Иллат дар асл, мусовий бо иллат дар фаръ нест. Пас ” қонун ва хукм” вижагийи маъруф ва василайи аслийи шинохти далили хукм бар дор ва сарзамин аст.

Албатта бояд бидонем замоники уламо аз озодий ва амният дар анжоми шаъоир  сухани гуфтанд, ” шаъоири аллох” бар асоси таъбири қуръоний яъни тамоми аломатхойики нишон медиханд ин шахс ё ин жомеъа исломий аст ва тамоми бахшхойи ибодатро дарбар мегирад ва замоники аллох таоло мефармояд:

 وَ مَنْ يُعَظِّمْ شَعائِرَ اللَّهِ فَإِنَّها مِنْ تَقْوَى الْقُلُوبِ (حج/32)

“шаъоири аллох” танхо мунхасир ба намоз ва руза ва ийдайн ва жумъа ва жамоат ва хаж нест, ижройи худуд хам ” шаъоири аллох” хастанд жиход хам ” шаъоири аллох” аст. Хижоб ва тамоми ахкоми маънавий ва зохирийи ислом ” шаъоири аллох” хастанд.

Хам акнун нез бо кинор задани вижагихо ва сифатхойики дар ” вазъи мовжуд” ва ” замони хозир” дахли дар хукми бар ” дор” ва номидани сарзамини ба дорул ислом ё дорул куфр надоранд, аммо хамчун фуруъий ба хамрох сабаби аслий вужуд доранд – яъни ин вижагихойи фаръий баён шуданд  аммо дахолати дар хукми аслий надоранд – мутаважжих мешавемки ” қонун ва хукм” манот, меъёр ва маллоки ташхиси ” дорайн” бар райи замин аст.

Борхо арз шудки аз нигохи шаръий ва ончи тамоми мазохаби исломий бар он иттифоқ доранд манот ва меъёр ва маллоки табдили дорул куфр ба дорул ислом ” қонун ва хукм” аст ва бар асоси назароти фуқахойи ислом, хукм бар дорул куфр будани кишвархо, ғалаба куффор бар он мантақа ва ривожи қавонини онон аст; ва алова бар он хукм бар дор ва сарзамин бо хукм бар сокинон фарқ дорад,сарзамини мисли бахшхойи аз руми шарқийки дар он муслимини зиндагий мекарданд аммо хамчунон дорул куфр буд бо фатхи он тавассути муслимин табдил ба дорул ислом мешавад холо агар бори дигар тавассути куффор  ишғол шавад бо дорул куфрики қабли аз фатх буд чи фарқи дорад? Хеч фарқи надорад.

(идома дорад………)

Анвоъи дорул куфр ва табдили дорул ислом ба дорул куфр.

Шайхул мужохид: Абу Хамза мухожир хўромий хафизахуллох

(11- қисмат)

Тағйири дар назди шиъаёни 12 имомий:

Иддайи аз шиъаёни жаъфарий бар ин боварандки дорул ислом табдил ба дорул куфр намешавад ва хамон дидгохи бархи аз шофеъийхоро доранд. Ба унвони мисол шайх Тусий дар мабхаси ” лақит” дар мовриди махдудайи севуми дорул ислом мегуяд: дар ва сарзаминики мутаъаллиқ ба муслимин буда аммо мушрикин бар он тасаллут пейдо карданд мисли Торсус. .[1]

Бар асоси ин дидгох, дорул ислом назди ин даст аз шиъаёни жаъфарий шомили се сарзамин аст:

1-Сарзаминхойики ба дасти худи мусалмонон сохта шуда аст: мисли Бағдод ва Басра;

2-Сарзаминхойики мутаъаллиқ ба куффор буда ва мусалмонон онро фатх карданд;

3-Сарзаминхойики мутаъаллиқ ба мусалмонон буда ва куффор онхоро ишғол карданд.

Ин дидгохи шиъаёни жаъфарий, сарзаминхойики мисли Андалус ва ….. моли мусалмонон буда , агарчи акнун тахти сайтарайи куффор бошандро, жузъи аз дорул ислом медонад.

Дастайи дигар аз шиъаён бар ин боварандки дорул ислом табдил ба дорул куфр  мешавад хамчунонки мумкин аст шахси мусалмон хам табдил ба шахси кофар шавад. Ба унвони мисол Халлий мегуядки: сарзамини мусалмононики куффор бар он ғалаба карданд жузви дорул куфр махсуб мешавад.   [2]

Чун салата ва хокимият ба дунболи худиш кинор задани қавонини ислом ва татбиқи қавонини куффорро ба дунбол дорад.

Дар кул ва дар миёни фуқахойи мухталифи мазохиби исломий 4 нигариш дар мовриди тағйири дорул ислом ба дорул куфр вужуд дорад:

1-Дар ва сарзамин бамужарради ғалабайи куффор ва ижро шудани ахкоми куффор бар он табдил ба дорул куфр мегардад.

2- Дорул ислом имкон надорад тахти хеч шароити табдил ба дорул куфр шавад хатто агар куффор бар он мусаллат шаванд ва муслимин хам онхоро холий кунанд ва фарорий шаванд ва ахкоми куффор бар он ижро шавад ва агар исми дорул харб бар ин сарзамин гузошта шавад ” суратун ла хукман” аст.

3-Агар ” дорул ислом” тавассути куффор ишғол шавад ва хокимият мутаъаллиқ ба куффор шавад аммо модомики муслимин дар он боқий мемонанд  ва шаъоири исломийро ижро мекунанд  дар ин холат ” дорул ислом” табдил ба дорул куфр намешавад.

4-Дорул ислом табдил ба дорул куфр мешавад агар се шартро доро бошадки қовли имом Абу Ханифа рохимахуллох аст.

Мо ба истинод ба манобеъи шаръий мутаважжих шудемки манот яъни: маллок, меъёр, мабно ва иллати хукм додан бар сарзамини ба дорул ислом ё дорул куфр будани ” қонун ва хукм” хоким бар он кишвар аст, ва иллати хақиқийи хукм: яъни чизики хукм ба он овизон шуда ва чизики хукмро нигах дошта ва хукм вобаста ба он ва доирмадори он аст ” қонун ва хукм” аст.

(идома дорад……..)

---

[1] محمدبن الحسن الطوسی، المبسوط فی فقه الامامیه، تهران، المکتبة المرتضویة لاحیاء التراث الآثار الجعفریه، بی تا، ج 3، ص 343. / «دارالاسلام علی ثلاثة اضرب: بلد بنی فی الاسلام و لم یقهر بها المشرکون کبغداد و البصرة…؛ و الثانی کان دار کفر فغلب علیها المسلمون و اخذوه صلحا و اقرّوهم علی ما کانوا علیه علی أن یؤدّوا الجزیه…؛ و الثالث دار کانت للمسلمین و تغلّب علیها المشرکون مثل الطرطوس.»

[2] جمال الدین حسن بن یوسف حلّی، تذکرة الفقها، تهران، مکتبة الرضویه لاحیاء آثار الجعفریه، بی تا، ج 2، ص 275. / «اما دارالکفر… بلد کان للمسلمین فغلب الکفّار علیه.»

Анвоъи дорул куфр ва табдили дорул ислом ба дорул куфр.

Шайхул мужохид: Абу Хамза мухожир хўромий хафизахуллох

(10- қисмат)

Ин шахс дар чанин холати дигар доройи самти шаръий дар дорул ислом нест ва хамчун ек мужрими оддий сокин дар дорул ислом бо вай муомала мешавад на хамчун хоким ва рахбар ва намояндайи ижроийи қонуни шариати аллох ва намояндайи муслимин.

Дар чанин вазиати изтирорийки пеш омада дорул ислом бо куфри хоким табдил ба дорул куфр намешавад, чун муслимин дар холи мубораза бо чанин хокими кофари хастанд ва қавонини чанин хокими кофариро напазирофтанд. Дар чанин холати метавон сухани Дисуқий моликийро нез бо сухани ин даст аз шофеъийхо наздик кардки мегуяд: ” агар билоди исломий ба тасарруфи куффор дар ояд, то замоники шаъоири исломий дар он побаржо бошад, ба дорул куфр табдил намегардад.” Мисли кишвари Яман, Хиндустон, ва Ироқ ва ^[1]

Сурия ва Иордания ва Миср ва Алжазоир ва Либий ва Туркистони шарқий ва Узбакистон ва Тожикистон ва ……..ки мустаъмарайи куффори секуляр буданд ва хамиша дар холи жиход ба сар бурданд. Аз дигар маворидики метавон ном бурд, дўврайи астки муғулхо, сарзамини исломийро ишғол карданд ва куффор бар муслимин хоким шуданд; аммо уламойи ислом дар он замон хам ба сарзаминхойи ишғолий , билоди куфр нагуфтанд чун муслимин хамиша ба нисбатхойи мухталифи дар холи жиход бо ишғолгарон буданд.

Дар ин сурат дар мазхаби шофеъий чи ба дидгохи имоми шофеъий рохимахуллохки ибни Қуддома рохимахуллох онро нақл карда истинод кунем ва чи ба дидгохи ондаста аз уламойи бузургворики мўътақид хастандки дорул ислом “суратун ла хукман” табдил ба дорул харб мешавад, дар хар ду холат манот ва меъёри  тағйирдор ва сарзамин  ” қонун ва хукм” ва салатайи астки бар сарзамин хокимият пейдо карда аст. Агар салата ва қонун моли ислом бошад сарзамин хам дорул ислом ва агар ин салата ва қонун тасаллути куффор аваз шавад сарзамин хам табдил ба сарзамини дорул харб мешавад.

Ханбалийхо:

Ибни Қуддома ханбалий рохимахуллох дар нақди  бар сари се шартики иддайи аз уламойи мазхаби ханафий жихати тағйири ” дорул ислом” ба ” дорул куфр” қоил буданд мегуяд:

  وَلَنَا، أَنَّهَا دَارُ كُفَّارٍ، فِيهَا أَحْكَامُهُمْ، فَكَانَتْ دَارَ حَرْبٍ – كَمَا لَوْ اجْتَمَعَ فِيهَا هَذِهِ الْخِصَالُ -، أَوْ دَارَ الْكَفَرَةِ الْأَصْلِيِّينَ .

Назди мо сарзаминики ахкоми куффор ижро шавад чанин сарзамини дорул харб аст  хар чандки доройи ин се шарт бошад ё инки дар ва сарзамини куффори аслий бошад. Ва дурий ва наздикийи ^[2]

сарзаминики ахкоми куффор бар он жорий мешавад таъсири дар дорул куфр ё дорул ислом шудани сарзамини надорад. Чунончи баён шуд ибни Қуддома ханбалий рохимахуллох мегуяд ин раъйи имоми Шофеъий рохимахуллох хам хаст. Ва ба ин шикл мазхаби ханбалий хам боз манот ва маллок ва меъёри хукм додан бар сарзаминиро новъи ахкоми жорий бар он сарзамин медонад.   .[3]

(идома дорад…….)

---

[1] حاشیه دسوقی، دسوقی مالکی، دارالفکر، بیروت، لبنان، ج2 ص188.

[2]المغني مع الشرح الكبير) 10/ 95./  لنا أنها دار كفار فيها أحكامهم فكانت دار حرب كما لو اجتمع فيها هذه الخصال أو دار الكفرة الأصليين/

[3] المغني مع الشرح الكبير 10/ 95. (ومتــى ارتد أهــل بلد وجــرت فيه أحكامـهم صاروا دار حرب في اغتنام أموالهم وسبي ذراريهم الحادثين بعد الردة، وعلى الإمام قتالهم فإن أبابكر الصديق رضي الله عنه قاتل أهل الردة بجماعة الصحابة، ولأن الله تعالى قد أمر بقتال الكفار في مواضع من كتابه وهؤلاء أحقهم بالقتال لأن تركهم ربما أغرى أمثالهم بالتشبه بهم والارتداد معهم فيكثر الضرر بهم، وإذا قاتلهم قتل من قدر عليه ويُتبع مدبرهم ويُجاز على جريحهم وتغنم أموالهم، وبهذا قال الشافعي. وقال أبو حنيفة: لاتصير دار حرب حتى تجتمع فيها ثلاثة أشياء: أن تكون متاخمة لدار الحرب لاشيء بينهما من دار الإسلام (الثاني) أن لايبقى فيها مسلم ولاذمي آمن (الثالث) أن تجري فيها أحكامهم. ــ قال ابن قدامة ــ ولنا أنها دار كفار فيها أحكامهم فكانت دار حرب) (

Анвоъи дорул куфр ва табдили дорул ислом ба дорул куфр.

Шайхул мужохид: Абу Хамза мухожир хўромий хафизахуллох

(9- қисмат)

Дар жамъ бейни нигариши ин даста аз уламоёни шофеъий метавонем бигуемки : бале, росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мефармояд:

 «الإسلامُ يَعْلُو ولا يُعْلَى»

” ислом чийра мешавад ва сайтара пейдо мекунад ва бар он чийрагий ва сайтара нест.” Аммо агар дар дили инсони ислом чийра шуд ва ин инсон дубора куфрро ба жойи иймон ба ислом бар дилиш чийра кард чи?

Ин воқеият астки хокимияти исломий ва дорул ислом улув ва боландий аст, пас раво нест кофар бар мусалмон бартарий ва сайтара пейдо кунад ва дорул куфр жойгузини дорул ислом шавад. Хамчунонки раво нест бори дигар куфр бар дили инсон жойи иймон ба исломро бигирад; аллох таоло нез мефармояд:

وَجَعَلَ كَلِمَةَ الَّذِينَ كَفَرُوا السُّفْلَى وَكَلِمَةُ اللَّهِ هِيَ الْعُلْيَا ( توبه/ 40)،

Ва саранжом сухани кофаронро фурукашид ва сухани илохий пейваста боло буда аст.

Аммо агар дар ” дил” и ё дар ” сарзамин”и бори дигар куфр хоким шуд чи? Раво  нест, аммо агар иттифоқ офтод чи? Хийли аз умур хастандки раво нестанд ва набояд иттифоқ биёфтанд аммо иттифоқ меофтанд. Хукми чанин холати чист?

Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам сифориш мекунадки агар амир ва хокими куфри бавохий анжом дод ва муртад шуд бояд бар алайхи вай қиём шавад ва бардошта шавад чун чанон худишро кучак ва беарзиш карда астки дигар шойистагийи хокимият бар дорул ислом ва мўъмининро надорадки бузург ва арзишманд хастанд. Ва аллох таоло хеч рохи қарор надодаки кофари бар муслимин хокимият ва тасаллут пейдо кунад:

  «وَلَنْ يَجْعَلَ اللَّهُ لِلْكَافِرِينَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ سَبِيلًا» (نساء/141)

Убодату ибни Сомит розиаллоху анху еки аз муфод ва мавориди байъатики бо росулуллох саллоллоху алайхи васаллам баста будандро ингуна баён мекунад:

 وَأَنْ لَا نُنَازِعَ الْأَمْرَ أَهْلَهُ إِلَّا أَنْ تَرَوْا كُفْرًا بَوَاحًا عِنْدَكُمْ مِنَ اللَّهِ فِيهِ بُرْهَانٌ ^[1]

Ва инки бо хокимон ва амирон даргир нашавем, ва фармуд: магар инки худитон аз онон куфри ошкор ва возихиро мушохада кунидки барои он дар назди худованд далили қотиъи вужуд дорад.

Тўвзих инки:

Рахбарият ва хоким яъни намоянда ва мужрийи қонуни хоким бар жомеъа. замоники ин шахс ин қонунро рад кард ва масалан муртад шуд дар воқеъ худро аз намояндагийи чанин қонуни халъ ва барий карда астки боиси сарояти ин иртидод  ва куфр ба зери мажмуъахойики тобеъи ун нестанд намегардад.  Дар чанин шароити хуруж ва жиход бар алайхи чанин муртадди золим мутаносиб бо қудрати муслимин лозим мегардад ва бо муртад шудани чанин шахси ва бо вужуди қиём бар алайхи чанин муртадди тавассути мардуми он сарзамин хукми ” дор” ва сарзамин аваз намешавад, чун намоянда ва мужрийи қонуни хоким бар чанин сарзамини нест; балки шахси оддий мисли соири ашхоси жомеъа мешавад аммо мумкин аст бо қудрати бештар.

(идома дорад……..)

---

[1] بخاري/ 7056 / دَعَانَا النَّبِيُّ فَبَايَعْنَاهُ، فَكَانَ فِيمَا أَخَذَ عَلَيْنَا: أَنْ بَايَعَنَا عَلَى السَّمْعِ وَالطَّاعَةِ فِي مَنْشَطِنَا وَمَكْرَهِنَا، وَعُسْرِنَا وَيُسْرِنَا، وَأَثَرَةٍ عَلَيْنَا، وَأَنْ لَا نُنَازِعَ الْأَمْرَ أَهْلَهُ إِلَّا أَنْ تَرَوْا كُفْرًا بَوَاحًا عِنْدَكُمْ مِنَ اللَّهِ فِيهِ بُرْهَانٌ / رسول الله صلی الله علیه وسلم ما را فراخواند وبا ایشان بیعت کردیم و مضمون عهدی که از ما گرفت این بود که: در خوشی و ناخوشی و سختی وراحتی وترجیح دادن دیگران بر ما اطاعت و پیروی کنیم و اینکه با حاکمان و امیران در گیر نشویم، و فرمود: مگر اینکه خودتان از آنان کفر آشکار و واضحی را مشاهده کنید که برای آن در نزد خداوند دلیل قاطعی وجود دارد.

Анвоъи дорул куфр ва табдили дорул ислом ба дорул куфр.

Шайхул мужохид: Абу Хамза мухожир хўромий хафизахуллох

(8- қисмат)

Имом Нававий рохимахуллох хам замоники мехохад ахкоми ” лақит” ро баён кунад барои дорул ислом се холат меоварад, дар холати севум мегуяд: дор ва сарзаминики муслимин дар он сукунат доштанд сипас онжоро тарк карданд ва куффор бар он сарзамин ғалаба пейдо карданд .  ^[1]

Ба дунболи ин имоми Нававий рохимахуллох таълиқи бар хамин сухани худ мезанад ва мегуядки баъзи аз шофеъийхо ба ин далил чанин сарзаминиро боз жузви дорул ислом махсуб мекунанд чун тасаллути қадимийи  муслимин барои идома ва истимрори  хукм кофий аст ва баъзи аз мутаъаххирини шофеъий мазхаб хам мегуяндки ин хукм то замони астки муслиминро манъ накунанд ва чунончи муслиминро манъ кунанд табдил ба дорул куфр мешавад. .^[2] 

Бо ин вужуд Мовардий шофеъий рохимахуллох ” доруш ширк” ро ба се даста тақсим мекунад ва дар мовриди севум мегуяд: ” сарзамини исломки мушрикин бар он ғалаба пейдо кардан мисли Торсус ва Антокия.” Ин бархалофи он чизи астки аз баъзи аз шофеъий мазхабхо нақл мешавад ва мувофиқи дидгохи имоми шофеъий рохимахуллох ва соири мазохиби исломий ва уламойи шофеъий мазхаб аст. ^{[3] [4]}

Агар диққат кунем дар сухани касоники мегуянд дорул ислом табдил ба дорул куфр намешавад новъи таноқиз вужуд дорад ба хамин далил ибни Хажар Хайтамий рохимахуллох мегуядки дорул ислом ” суратун  ла хукман” табдил ба дорул харб мешавад. Яъни аз назари зохирий табдил ба дорул харб шуда на аз назари хукм.  .^[5]

Рофеъий шофеъий рохимахуллох нез мегуяд: агар куффор бар сарзамини аз дорул ислом тасаллут пейдо кунанд ” баъзи аз мутаъаххирин мегуянд агар муслиминро дар он манъ накунанд хамчунон дорул ислом  боқий мемонад ва гарна чанин сарзамини дорул куфр аст” . .^[6]

Албатта хамчунонки имоми Ромлий шофехий рохимахуллох дар мовриди муслимини мовжуд дар ” Оргун” бахши аз Андалуски тавассути насоро ишғол шуда буд фатво медихадки хижрат бар онхо вожиб нест, чун бар асоси харрожики медиханд бидуни онки дар жон ва амвол ба онхо зулм шавад 1. Динишонро ошкор мекунанд 2. Ва шариати аллохро аланан ба мархала ижро дар меоваранд. Дар назари имом Ромлий рохимахуллох ин сарзамини дорул ислом аст ва агар ин муслимин аз он хориж шаванд табдил ба дорул харб мегардад. ^[7]

Ромлий шофеъий рохимахуллох хам мегуяд: табдили дорул ислом ба дорул куфр ва дорул харб ” сурутун ла хукман” ба сурати зохирий аст на хукмий. Ижлий шофеъий рохимахуллох нез мегуяд: ин ^[8]

 табдил шудани дорул ислом ба дорул харб ” суратун ла хукман” аст ва хенгомики бар сарзамини хукм дода мешавад ба инки дорул ислом аст баъди аз он мутлақан табдил ба дорул куфр намешавад.  .^[9]

(идома дорад……)

---

[1] العزيز شرح الوجيز (الشرح الكبير) 1-14 ج7 / کتاب القطی – احکام القیط ص 403 /  أحدها : دار يسكنها المسلمون فاللقيط الموجود فيها مسلم وإن كان فيها أهل ذمة تغليباً للإسلام. الثاني : دار فتحها المسلمون وأقروها في يد الكفار بجزية فقد ملكوها أو صالحوهم ولم يملكوها ، فاللقيط فيها مسلم إن كان فيها مسلم واحد فأكثر، وإلا فكافر على الصحيح . الثالث : دار كان المسلمون يسكنونها ثم جلوا عنها وغلب عليها الكفار

[2] وأما عد الأصحاب الضرب الثالث دار إسلام فقد يوجد في كلامهم ما يقتضي أن الاستيلاء القديم يكفي لاستمرار الحكم ، ورأيت لبعض المتأخرين تنزيل ما ذكروه على ما إذا كانوا لا يمنعون المسلمين منها فإن منعوهم فهي دار كفر

[3] فصل ومتى ارتد أهل بلد وجرت فيه أحكامهم صاروا دار حرب في اغتنام أموالهم وسبي ذراريهم الحادثين بعد الردة – إلى أن قال – وبهذا قال الشافعي

[4] كان من بلاد الإسلام التي غلب عليها المشركون حتى صارت دار شرك كطرسوس وإنطاكية ، وما جرى مجرى ذلك من الثغور المملوكة على المسلمين

[5] فقولهم لصار دار حرب المراد به صيرورته كذلك “صورة لا حكما” وإلا لزم أن ما استولوا عليه من دار الإسلام يصير دار حرب ، ولا أظن أصحابنا يسمحون بذلك

[6] ، ورأيت لبعض المتأخرين أن محله إذا لم يمنعوا المسلمين منها وإلا فهي دار كفر

[7] ما أجاب به الإمام الرملي عندما سئل عن “أراغون” وهي في الأندلس وقد تغلب عليها النصارى ، وأقروا المسلمين فيها ، وضربوا عليهم خراج الأرض يؤخذ منهم بقدر ما يستخرجونه منها ، ولم يظلموا في أموالهم ولا في أنفسهم ، ويقيمون الصلوات في المساجد ، ويظهرون شعائر الإسلام جهرةً ، ويقيمون شريعة الله علنا فهل تجب عليهم الهجرة أم لا ؟ فأجاب الإمام الرملي : ( بأنه لا تجب الهجرة على هؤلاء المسلمين من وطنهم ، لقدرتهم على إظهار دينهم به ، ولأنه صلى الله عليه وسلم بعث عثمان يوم الحديبية إلى مكة لقدرته على إظهار دينه بها ، بل لا تجوز الهجرة منه ، لأنه يرجى بإقامتهم به إسلام غيرهم ، ولأنه دار إسلام ، فلو هاجروا منه صار دار حرب)

[8] فقولهم لصار دار حرب المراد به صيرورته كذلك “صورة لا حكماً”

[9] وقوله فيحرم أن يصيره باعتزاله عنه دار حرب أي : “صورة لا حكما” إذ ما حكم بأنه دار إسلام لا يصير بعد ذلك دار كفر مطلقاً