دسته: مطالب به زبان ترکی(اویغوری، اوزبیکی، قزاقی، تورکمن و…)

سَوال: اَگر بِیر کِیشِی بِیر شَخصگه بَیعَت بِیرگن بُولسَه وَ اَهلِی بَغِی،قوُزغَلانچِیلَرِی جَنگِیدَه اوُنگه یاردَم بِیرمَسَه وَ مَنَه بُو فِتنَه لِی جَنگدَه اِیشتِراک اِیتمَسَه، بُو کِیشِینِی قِیلگن اِیشِی حَطا حِسابلَنَدِیمِی؟ بُو یِیردَگِی مَنضُورِیم شوُکِی، اَگر سَیِّیدِیمِیز عَلِی رَضِیَ الله عَنهُ وَ اَمِیر مُعاوِیَه نِی اوُرتَسِیدَگِی جَنگدَگِی اِبنِ عُمَر رَضِیَ الله عَنهُ نِینگ اوُرنِینِی توُتَه دِیگن بوُلسَه، بُو کِیشِینِی اِیشِی حَطا بُولَدِیمِی؟

(4 –قیسم)

مُعاوِیَه اَیتَردِیکِی: عُثمان مِینِی عَمَکِیمنِی اوُغلِی، عَلِی اوُنِی قاتِللَرِینِی مِینگه تاپشِیرِیشِی کِیرَک وَ عَلِی دارُ الاِسلامنِی رَهبَرِی صِیفَتِیدَه بُونِی قَبوُل قِیلمَدِی، چُونکِی عُمُوماً آلگندَه عُثماننِی قانِینِی طَلَب قِیلَدِیگن فَرزَندلَرِی جُودَه کوُپ اِیدِی، اوُنِی قِیزلَرِی، اوُغِیللَرِی مَدِینَه دَه اَمِیرَالمؤُمِنِینگه تابِع اِیدِیلَر، حَتّی عُثماننِی فَرزَندِی عَبدُالله حُسَین اِبنِ عَلِینِی کوُیاوِی اِیدِی، بُوندَن تَشقَرِی قاتِللَر توُرلِی- هِیل طائِفَه لَردَن تَشکِیل تاپگن بِیر مَجمُوعَه بُولِیشگن اِیدِی، اوُلَرنِی جُودا قِیلِیب مُحاکَمَه قِیلِیش، قَصاص آلِیش اوُچُون حاکِمِیَتنِی اوُرنَشِیب قَرار تاپِیشِیگه اِیختِیاج بار اِیدِی، دارُ الاِسلامگه حاکِم بُولگن اَمِیرَالمُؤمِنِیننِی رَعیِی هَم قاتِللَردَن قَصاص آلِیش بوُلگن، اَمّا “زَماننِی” مُناسِب اِیمَس، دِیب فِکرلَردِی؛ لِیکِن مُعاوِیَه عَلِی وَ حَسَندَن سُونگ اِسلامِی دِیارلَرنِی بَرچَه سِینِی حاکِمِیَتِیگه اِیگه بوُلگچ هَم عُثماننِی قاتِللَرِیدَن قَصاص آلگنِی یُوق. ^[1][2]

اَصلِینِی آلگندَه مُعاوِیَه عَلِینِی رَهبَرِیَتِینِی ،اَهلِی حَل وَ عَقدنِی خاص بَیعَتِینِی،اوُزِینِی طَرَفدارلَرِیدَن باشقَه مُؤمِنلَرنِی عُمُومِی بَیعَتِینِی قَبُول قِیلمَسدِی، اِیندِی دَستوُرلَرِینِی قَبُول قِیلِیش حَقِیدَه گپ هَم بوُلِیشِی موُمکِین اِیمَس اِیدِی. حُکم بارَسِیدَه یازَیاتگن کِیشِی شوُندَی دِیب یازَدِی: مَنَه بُو اَمِیرَالمُؤمِنِین عَلِینِی مُعاوِیَه اِبنِ اَبِی سُفیان بِیلَن توُزگن عَهدِیدِیر، شوُندَه مُعاوِیَه اَیتَدِیکِی: اَمِیرَ المُؤمِنِین دِیب یازمَه، اَگر سِینِی اَمِیرَ المُؤمِنِین دِیب بَیعَت قِیلگنِیمدَه سِینگه قَرشِی جَنگ قِیلمَسدِیم، فَقَط اوُزِینگنِی اِسمِینگ وَ مِینِی اِسمِیمنِی یاز حالاص. اِمامِی ذَهَبِی رَحِمَهُ الله نِی سُوزِیگه کوُرَه، مُعاوِیَه تامانِیدَن حُکم جَرَیانِی پَیتِیدَه اَبُو مُوسَی اَشعَرِیگه مَنصَب وَ مَقام تَکلِیف قِیلِینَدِی، مُعاوِیَه عَبدُالله اِبنِ عُمَرنِی هَم ساتِیب آلِیشگه حَرَکَت قِیلَدِی، کِییِینراق دوُمَةُ الجَندَل کوُنِیدَه مُعاوِیَه عَبدُالله اِبنِ عُمَر وَ عُمَر اِبنِ خَطّابگه کِینایَه قِیلَدِی، بُو حَقِیدَه اِمامِی بُخارِی رِوایَت قِیلَدِی، مُعاوِیَه اِبنِ عُمَرگه اَیتَدِیکِی: بِیز اوُ وَ اوُنِی آتَه سِیدَن کوُرَه حاکِمِیَتگه سَزاوارراقمِیز، مَنَه بوُنگه اوُحشَگن حادِیثَه لَر شوُنِی کوُرسَتَدِیکِی، مُعاوِیَه هَر قَندَی یُول بِیلَن بُولسَه هَم حاکِمِیَتنِی عَلِی وَ حُسَیندَن آلِیشنِی هاحلَگن………^{[3] [4][5][6]}

اِبنِ عَبدُالبِرنِی سُوزِیگه کوُرَه، اِسلامِی حُکوُمَت لَشکَرِی بِیلَن قوُزغَلانچِیلَرنِی اوُرتَسِیدَگِی بُو جَنگدَه مَشهُور صَحابَه لَردَن توُرت کِیشِی وَ تابِیعِنلَردَن اوُچ کِیشِی قَتنَشمَگن. یَعنِی مَشهُور صَحابَه لَردَن بُولمِیش عَبدُالله اِبنِ عُمَر، سَعَد اِبنِ اَبِی وَقّاص، اُسامَه اِبنِ زَید وَ مُحَمَّد اِبنِ مَسلَمَه، مَنَه بُو یِیتتِی کِیشِیلِیک گوُرُوهدَن اِبنِ عُمَر وَ سَعَد اِبنِ اَبِی وَقّاص وَ مَسرُوق اَمِیرَالمُؤمِنِین عَلِی بِیلَن بِیرگه جَنگدَه اِیشتِراک اِیتمَگنلَرِیگه پوُشَیمان بوُلِیشَدِی.

اِمامِی حاکِم وَ بَیهَقِی اِبنِ عُمَردَن رِوایَت قِیلِیب اَیتِیشَدِیکِی: قوُیِیدَگِی آیَتچَه لِیک هِیچ نَرسَه بِیزنِی بوُنچَه لِیک تَأثِیرلَنتِیرمَگن اِیدِی:^[7][8]

وَإِنْ طَائِفَتَانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا ۖ فَإِنْ بَغَتْ إِحْدَاهُمَا عَلَى الْأُخْرَىٰ فَقَاتِلُوا الَّتِي تَبْغِي حَتَّىٰ تَفِيءَ إِلَىٰ أَمْرِ اللَّهِ ۚ … (حجرات/9)ّ  چُونکِی بِیز اَلله فَرمان بِیرگن بَغِی گوُرُوهگه قَرشِی جَنگدَه اِیشتِراک اِیتمَگن اِیدِیک، بُو یِیردَگِی بَغِی گوُرُوهدَن مَقصَد مُعاوِیَه وَ اوُنِی یارانلَرِی اِیدِی، اوُلَر حَدلَرِیدَن آشگن اِیدِیلَر. اِبن عَبدُالبِرنِی رِوایَت قِیلِیشِیچَه: اِبنِ عُمَردَن بِیر نِیچَه صَحِیح یُولگه کوُرَه رِوایَت قِیلِینَدِی وَ اوُ اَیتدِیکِی: باشقَه هِیچ قَیسِی بِیر اِیشدَه بَغِیلَرگه قَرشِی جَنگدَه عَلِینِی یانِیدَه توُرِیب اِیشتِراک اِیتمَگنِیمگه پُوشَیمان بُولگنِیمدِیک اَفسُوس چِیککَن اِیمَسمَنا. اِبراهِیم نَخعِینِی سوُزِیگه کوُرَه، مَسرُوق هَم دُنیادَن اوُتِیشِیدَن آلدِین اِمامِی عَلِی بِیلَن جَنگدَه قَتنَشمَی قالگنِیگه تَوبَه قِیلگن اِیدِی. ^[9][10]

(دوامی بار…..)

ادامه خواندن سَوال: اَگر بِیر کِیشِی بِیر شَخصگه بَیعَت بِیرگن بُولسَه وَ اَهلِی بَغِی،قوُزغَلانچِیلَرِی جَنگِیدَه اوُنگه یاردَم بِیرمَسَه وَ مَنَه بُو فِتنَه لِی جَنگدَه اِیشتِراک اِیتمَسَه، بُو کِیشِینِی قِیلگن اِیشِی حَطا حِسابلَنَدِیمِی؟ بُو یِیردَگِی مَنضُورِیم شوُکِی، اَگر سَیِّیدِیمِیز عَلِی رَضِیَ الله عَنهُ وَ اَمِیر مُعاوِیَه نِی اوُرتَسِیدَگِی جَنگدَگِی اِبنِ عُمَر رَضِیَ الله عَنهُ نِینگ اوُرنِینِی توُتَه دِیگن بوُلسَه، بُو کِیشِینِی اِیشِی حَطا بُولَدِیمِی؟

س: اگر کسی به یکی بیعت بدهد و در جنگ اهل بغی و شورشگران به او کمک نکند و در این جنگ فتنه شرکت نکند آیا کارش اشتباه است. منظورم این است اگر موضعی مثل موضع ابن عمر رضی الله عنهما در جنگ بین سیدنا علی رضی الله عنه و امیر معاویه رضی الله عنه بگیرد کارش اشتباه است؟

( 4 – قسمت)

معاویه می گفت که عثمان پسر عموی من است و علی باید قاتلان را تحویل من بدهد و علی به عنوان رهبر دارالاسلام قبول نکرد^[1]چون در اساس عثمان خودش اولیای دم و فرزندان زیادی از دختر و پسر داشت و در مدینه و تابع امیر المومنین بودند و حتی عبدالله فرزند عثمان داماد حسین بن علی شد^[2] و علاوه بر آن قاتلین جمعی بودند از مناطق و طوائف مختلف و جداکردن و محاکمه و قصاص آنها نیاز به استقرار حاکمیت داشت و رای امیر المومنین حاکم بر دارالاسلام هم قصاص قاتلین بود اما «زمان» را مناسب نمی دید؛ حتی زمانی که معاویه بعد از علی و حسن حکم تمام سرزمینهای اسلامی را در دست گرفت این قاتلین عثمان را قصاص نکرد.  

معاویه اصلاً رهبریت علی و بیعت خاص اهل حل و عقد و بیعت عام مومنین غیر طرفدار خودش را قبول نداشت تا اینکه دستوراتش را قبول کند و در مساله ی حکمیت هم نویسنده نوشت این عهدی است که امیر المؤمنین علی با معاویه بن ابی سفیان می‌بندد، معاویه گفت: امیر المؤمنین ننویس، اگر با تو بیعت می‌کردم که تو امیر المؤمنین هستی با تو نمی‌جنگیدم، و بلکه فقط اسم من و اسم خودت را بنویس.^[3] به قول امام ذهبی رحمه الله پیشنهاد مقام و منصب از سوی معاویه به ابوموسی اشعری در حین قضیه حکمیت،^[4] تلاش معاویه برای خرید عبدالله بن عمر^[5] و بعدها کنایه معاویه به عبدالله بن عمر و عمر بن خطاب در روز دومة الجندل که امام بخاری روایت می کند که معاویه به ابن عمر گفت: ما از او و پدرش برای حکومت سزاوارتریم ^[6] و اتفاقاتی از این دست نشان می دهند که معاویه تلاش داشت از هر کانالی که شده حاکمیت را از علی و حسن بگیرد …..

به قول ابن عبدالبر در این جنگ بین ارتش حکومت اسلامی با شورشیان صفین تنها 4 صحابی معروف و 3 نفر از تابعین شرکت نکردند. یعنی از اصحاب مشهور عبدالله بن عمر و سعد بن ابی وقاص و اسامه بن زید و محمد بن مسلمه ^[7] و از این جمع هفت نفره، ابن عمر و سعد بن ابی وقاص و مسروق اظهار پشیمانی و ندامت کردند که چرا همراه امیر المومنین علی نشدند.^[8]

امام حاکم و بیهقی از ابن عمر روایت کرده اند که گفت: هیچ چیز مرا آن گونه که این آیه ی: وَإِنْ طَائِفَتَانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا ۖ فَإِنْ بَغَتْ إِحْدَاهُمَا عَلَى الْأُخْرَىٰ فَقَاتِلُوا الَّتِي تَبْغِي حَتَّىٰ تَفِيءَ إِلَىٰ أَمْرِ اللَّهِ ۚ … (حجرات/9) تحت تأثیر قرار داد، دگرگون نکرد، که چرا من با این گروه باغی که الله به من فرمان جنگ با آنها را داده، نجنگیدم. منظور وی معاویه و یارانش است که علیه علی (کرّم الله تعالی وجهه) بغی و تعدی کردند.^[9] ابن عبدالبر باز روایت می کند که از چند طریق صحیح از ابن عمر روایت شده که او گفت درباره هیچ کاری آن اندازه که نسبت به نجنگیدن با باغی ها در کنار علی پشیمان شدم، تأسف نخوردم. طبق قول ابراهیم نخعی، مسروق هم از دنیا نرفت مگر آنکه از تخلف از امام علی (کرّم الله وجهه) توبه کرد.^[10]

(ادامه دارد…..)

ادامه خواندن س: اگر کسی به یکی بیعت بدهد و در جنگ اهل بغی و شورشگران به او کمک نکند و در این جنگ فتنه شرکت نکند آیا کارش اشتباه است. منظورم این است اگر موضعی مثل موضع ابن عمر رضی الله عنهما در جنگ بین سیدنا علی رضی الله عنه و امیر معاویه رضی الله عنه بگیرد کارش اشتباه است؟

Савол: агар бир киши бир шахсга байъат берган бўлса ва ахли бағий,қўзғалончилар жангида унга ёрдам бермаса ва мана бу фитнали жангда иштирок этмаса, бу кишини қилган иши хато хисобланадими? Бу ердаги манзурим шуки, агар  саййидимиз Али розиаллоху анху ва амир муовияни ўртасидаги жангдаги ибни Умар розиаллоху анхунинг ўрнини тутадиган бўлса,бу кишини иши хато бўладими?

( 3- қисм)

Ахли хал ва ақд ва улил амр шўроси, рахбарни ва мусулмонларни амирини сайлагач ва унга байъат бергач, бу ерда хос байъат берилган бўлади, шунда бошқаларга хам мана бу амирга байъат беришлиги ва шаръий ишда ўзларини итоатларини беришлари вожиб бўлади. Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қиладиларки:

مَنْ بَایعَ إِمَامًا فَأَعْطَاهُ صَفْقَةَ یدِهِ، وَثَمَرَةَ قَلْبِهِ، فلْیُطِعْهُ ما اسْتَطَاعَ، فَإِنْ جَاءَ أحدٌ ینَازِعُهُ فَاضْرِبُوا رقبةَ الْآخَرِ.^[1]

-Имомга байъат қилган ва қўлини (байъатни аломати сифатида) уни қўлига қўйган ва дилини хам унга берган( яъни байъат фақат тил ва қўл билан эмас,балки қалбда хам бўлиши керак) хар қандай киши, қўлидан келганча мана бу имомга итоат қилиш керак, агар бошқа бир киши келиб у (аввалги хоким) билан бу борада бахслашадиган бўлса, кейингисини бўйнига уринглар.

أَيُّمَا رَجُلٍ خَرَجَ يُفَرِّقُ بَيْنَ أُمَّتِي فَاضْرِبُوا عُنُقَهُ.^[2]

-Қиём ва қўзғалон қилиб хокимиятга қарши чиққан хар қандай киши мени умматимни ўртасида тафрақа келтириб чиқарадиган бўлса, уни буйнига уринглар.

إنَّه سَتَكُونُ هَناتٌ وهَناتٌ، فمَن أرادَ أنْ يُفَرِّقَ أمْرَ هذِه الأُمَّةِ وهي جَمِيعٌ، فاضْرِبُوهُ بالسَّيْفِ كائِنًا مَن كانَ.^[3]یا (فَاقْتُلوهُ)^[4]

 -Хамма нарса бўлади (яъни турли-хил ходисалар содир бўлади) бир кишига кўра жамланган мана бу “уммат”ни бир киши  фирқа-фирқа қилишни хохласа, бу киши ким бўлишидан қатъий назар уни қилич билан уринглар ёки уни ўлдиринглар.

Ибни Саъадни айтишича: мадинадаги барча сахобалар ва тобеъинлар хижратни 35 йилини 18 зулхижжасида Усмонни ўлимидан сўнг Алига халифа сифатида байъат беришди. У киши мусулмонларни шаръий халифаси эди. Энди агар  ўлим масаласига дуч келинса ё  ўғирлик қилинса ёки дорул исломни ички ва ташқи алоқаларида хар қандай ходиса содир бўладиган бўлса ва амирал мўъминин ўзини раъйини содир қилса, шахс ўзини шахсий ё қавмий бахоналари билан амирал мўъмининни хукмига қарши тура олмайди.  ^[5]

Мана хозирги пайтда афғонистон исломий иморати ташкил бўлган вақтда келиб мен байъат бермаганман ва агар исломий иморат бизларни фарзандларимиз,аёлларимиз, гўдакларимизни ўлдирилишига боис бўлган хоин арбакийларни ё карзайни, абдуллох абдуллохни, хоин ғанийни ва бошқа хоинларни бизларни қўлимизга топширмаса ва бизлар улардан қасос олмагунимизча исломий иморатга байъат бермаймиз, балки аскар жамлаймиз ва исломий иморатга қарши жанг қиламиз,деса унга қандай муносабатда бўлган бўлардингиз? Шахс ё шахсларнинг   исломий иморатни қаршисида туриб қилаётган  мана бу ишлари тўғрими? Ички жангларни вужудга келтириш афғонистонни мусулмон миллатига ва дорул исломга ёрдам берадими? Бутун дунё бўйича рахбарни ва жамиятни масъулларини қарорига хилоф равишда хар ким ўзича қуролли гурух ташкил қила оладиган ва ўзини равиши орқали адолатни ижро қиладиган ва нимани кўнгли хохласа шуни қиладиган давлат топиладими?

(давоми бор…..)

ادامه خواندن Савол: агар бир киши бир шахсга байъат берган бўлса ва ахли бағий,қўзғалончилар жангида унга ёрдам бермаса ва мана бу фитнали жангда иштирок этмаса, бу кишини қилган иши хато хисобланадими? Бу ердаги манзурим шуки, агар  саййидимиз Али розиаллоху анху ва амир муовияни ўртасидаги жангдаги ибни Умар розиаллоху анхунинг ўрнини тутадиган бўлса,бу кишини иши хато бўладими?

( 3 – قیسم)

اَهلِی حَل وَ عَقد وَ اوُلِی الاَمر شُوراسِی، رَهبَرنِی وَ مُسُلمانلَرنِی اَمِیرِینِی سَیلَگن وَ اوُنگه بَیعَت بِیرگچ، بُو یِیردَه خاص بَیعَت بِیرِیلگن بُولَدِی، شوُندَه باشقَه لَرگه هَم مَنَه بُو اَمِیرگه بَیعَت بِیرِیشلِیگِی وَ شَرعِی اِیشدَه اوُزلَرِینِی اِطاعَتلَرِینِی بِیرِیشلَرِی واجِب بوُلَدِی. رسول الله صلی الله علیه وسلم مَرحَمَت قِیلَدِیلَرکِی:

– مَنْ بَایعَ إِمَامًا فَأَعْطَاهُ صَفْقَةَ یدِهِ، وَثَمَرَةَ قَلْبِهِ، فلْیُطِعْهُ ما اسْتَطَاعَ، فَإِنْ جَاءَ أحدٌ ینَازِعُهُ فَاضْرِبُوا رقبةَ الْآخَرِ.^[1]  اِمامگه بَیعَت قِیلگن وَ قوُلِینِی (بَیعَتنِی عَلامَتِی صِیفَتِیدَه) اوُنِی قوُلِیگه قوُیگن وَ دِیلِینِی هَم اوُنگه بِیرگن ( یَعنِی بَیعَت فَقَط تِیل وَ قوُل بِیلَن اِیمَس، بَلکِی قَلبدَه هَم بُولِیشِی کِیرَک) هَر قَندَی کِیشِی، قوُلِیدَن کِیلگنچَه مَنَه بُو اِمامگه اِطاعَت قِیلِیشِی کِیرَک، اَگر باشقَه بِیر کِیشِی کِیلِیب اوُ ( اَوَّلگِی حاکِم) بِیلَن بُو بارَدَه بَحثلَشَدِیگن بُولسَه، کِییِینگِیسِینِی بوُینِیگه اوُرِینگلَر.    أَيُّمَا رَجُلٍ خَرَجَ يُفَرِّقُ بَيْنَ أُمَّتِي فَاضْرِبُوا عُنُقَهُ.^[2]     قِیام وَ قوُزغَلان قِیلِیب حاکِیمِیَتگه قَرشِی چِیققَن هَر قَندَی کِیشِی مِینِی اوُمَّتِیمنِی اوُرتَسِیدَه تَفرَقَه کِیلتِیرِیب چِیقَرَدِیگن بوُلسَه، اوُنِی بوُینِیگه اوُرِینگلَر. 

– إنَّه سَتَكُونُ هَناتٌ وهَناتٌ، فمَن أرادَ أنْ يُفَرِّقَ أمْرَ هذِه الأُمَّةِ وهي جَمِيعٌ، فاضْرِبُوهُ بالسَّيْفِ كائِنًا مَن كانَ.^[3]یا (فَاقْتُلوهُ)^[4] هَمَّه نَرسَه بوُلَدِی (ِتوُرلِی- هِیل حادِیثَه لَر صادِر بُولَدِی) بِیر کِیشِیگه کوُرَه جَمعلَنگن مَنَه بُو “اوُمَّت” نِی بِیر کِیشِی فِرقَه- فِرقَه قِیلِیشنِی هاحلَسَه، بُو کِیشِی کِیم بُولِیشِیدَن قَطعِی نَظَر اوُنِی قِیلِیچ بِیلَن اوُرِینگلَر یاکِی اوُنِی اوُلدِیرِینگلَر. اِبنِ سَعَدنِی اَیتِیشِیچَه: مَدِینَه دَگِی بَرچَه صَحابَه لَر وَ تابِیعِنلَر هِجرَتنِی 35 یِیلِینِی 18 ذوُالحِجَّه سِیدَه عُثماننِی اوُلِیمِیدَن سُونگ عَلِیگه خَلِیفَه صِیفَتِیدَه بَیعَت بِیرِیشَدِی. اوُ کِیشِی مُسُلمانلَرنِی شَرعِی خَلِیفَه سِی اِیدِی. اِیندِی اَگر اوُلِیم مَسَلَه سِیگه دوُچ کِیلِینسَه یا اوُغِیرلِیک قِیلِینسَه یاکِی دارُ الاِسلامنِی اِیچکِی وَ تَشقِی عَلاقَه لَرِیدَه هَر قَندَی حادِیثَه صادِر بوُلَدِیگن بوُلسَه وَ اَمِیرَالمُؤمِنِین اوُزِینِی رَعیِینِی صادِر قِیلسَه، شَخص اوُزِینِی شَخصِی یا قَومِی بَهانَه لَرِی بِیلَن اَمِیرَالمُؤمِنِیننِی حُکمِیگه قَرشِی توُرَه آلمَیدِی. ^[5]

مَنَه حاضِرگِی پَیتدَه اَفغانِستان اِسلامِی اِمارَتِی تَشکِیل بُولگن وَقتدَه کِیلِیب مِین بَیعَت بِیرمَگنمَن وَ اَگر اِسلامِی اِمارَت بِیزلَرنِی فَرزَندلَرِیمِیز، عَیاللَرِیمِیز، گوُدَکلَرِیمِیزنِی اوُلدِیرِیشِیگه بائِث بُولگن خائِن عَربَکِیلَرنِی یا کَرزَینِی، عَبدُ الله عَبدُالله نِی، خائِن غَنِینِی وَ باشقَه خائِنلَرنِی بِیزلَرنِی قوُلِیمِیزگه تاپشِیرمَسَه وَ بِیزلَر اوُلَردَن قَصاص آلمَگوُنِیمِیزچَه اِسلامِی اِمارَتگه قَرشِی جَنگ قِیلَمِیز، دِیسَه اوُنگه قَندَی مُناسَبَتدَه بوُلگن بوُلَردِینگِیز؟ شَخص یا شَخصلَرنِینگ اِسلامِی اِمارَتنِی قَرشِیسِیدَه توُرِیب قِیلَیاتگن مَنَه بُو اِیشلَرِی توُغرِیمِی؟ اِیچکِی جَنگلَرنِی وُجُودگه کِیلتِیرِیش اَفغانِستاننِی مُسُلمان مِیللَتِیگه وَ دارُ الاِسلامگه یاردَم بِیرَدِیمِی؟ بُوتوُن دُنیا بُویِیچَه رَهبَرنِی وَ جَمِیعَتنِی مَسئوُللَرِینِی قَرارِیگه خِلاف رَوِیشدَه هَر کِیم اوُزِیچَه قوُراللِی گوُرُوه تَشکِیل قِیلَه آلَدِیگن وَ اوُزِینِی رَوِیشِی آرقَلِی عَدالَتنِی اِجرا قِیلَدِیگن وَ نِیمَه نِی کوُنگلِی هاحلَسَه شوُنِی قِیلَدِیگن دَولَت تاپِیلَدِیمِی؟

(دوامی بار…..)

ادامه خواندن سَوال: اَگر بِیر کِیشِی بِیر شَخصگه بَیعَت بِیرگن بُولسَه وَ اَهلِی بَغِی،قوُزغَلانچِیلَرِی جَنگِیدَه اوُنگه یاردَم بِیرمَسَه وَ مَنَه بُو فِتنَه لِی جَنگدَه اِیشتِراک اِیتمَسَه، بُو کِیشِینِی قِیلگن اِیشِی حَطا حِسابلَنَدِیمِی؟ بُو یِیردَگِی مَنضُورِیم شوُکِی، اَگر سَیِّیدِیمِیز عَلِی رَضِیَ الله عَنهُ وَ اَمِیر مُعاوِیَه نِی اوُرتَسِیدَگِی جَنگدَگِی اِبنِ عُمَر رَضِیَ الله عَنهُ نِینگ اوُرنِینِی توُتَه دِیگن بوُلسَه، بُو کِیشِینِی اِیشِی حَطا بُولَدِیمِی؟

س: اگر کسی به یکی بیعت بدهد و در جنگ اهل بغی و شورشگران به او کمک نکند و در این جنگ فتنه شرکت نکند آیا کارش اشتباه است. منظورم این است اگر موضعی مثل موضع ابن عمر رضی الله عنهما در جنگ بین سیدنا علی رضی الله عنه و امیر معاویه رضی الله عنه بگیرد کارش اشتباه است؟

( 3 – قسمت)

دقت کنیم زمانی که اهل حل و عقد و شورای اولی الامر، رهبر و امیر المومنین را انتخاب می کنند و به او بیعت میدهند و بیعت خاص صورت می گیرد بر سایرین هم واجب است که 1- به این امیر بیعت عام بدهند 2- اطاعت خود را در امور شرعی به آن بدهند. این منهج اهل سنت است. رسول الله صلی الله علیه وسلم می فرماید:

•  مَنْ بَایعَ إِمَامًا فَأَعْطَاهُ صَفْقَةَ یدِهِ، وَثَمَرَةَ قَلْبِهِ، فلْیُطِعْهُ ما اسْتَطَاعَ، فَإِنْ جَاءَ أحدٌ ینَازِعُهُ فَاضْرِبُوا رقبةَ الْآخَرِ.^[1]  هرکس که با امامی ‌بیعت کرد و دست خود را (به علامت بیعت) در دست او گذاشت و دل خود را به او داد (یعنی بیعتی که تنها در زبان و دست نباشد، بلکه در قلب هم باشد)، باید تا آنجایی که توانایی دارد، از او اطاعت کند و اگر یکی دیگر آمد و با او (حاکم اول) در این مورد نزاع کرد، گردن دیگری را بزنید.
• أَيُّمَا رَجُلٍ خَرَجَ يُفَرِّقُ بَيْنَ أُمَّتِي فَاضْرِبُوا عُنُقَهُ.^[2] هر آن شخصی که (قیام و شورش کند و از حاکمیت) خارج شود تا بین امت من تفرقه به وجود بیاورد،‌ پس گردنش را بزنید.
• إنَّه سَتَكُونُ هَناتٌ وهَناتٌ، فمَن أرادَ أنْ يُفَرِّقَ أمْرَ هذِه الأُمَّةِ وهي جَمِيعٌ، فاضْرِبُوهُ بالسَّيْفِ كائِنًا مَن كانَ.^[3]یا (فَاقْتُلوهُ)^[4]همه چیز می‌آید(یعنی اتفاقات مختلفی رخ می دهد) پس هرکس که  این «امت» را که بر یک شخص جمع شده است (وأَمْرُكُمْ جَمِيعٌ علَى رَجُلٍ واحِدٍ) می‌خواست فرقه فرقه کند با شمشیر او را بزنید (یعنی به قتل برسانیدش) هرکس که باشد. یا او را بکشید.

 ابن سعد می گوید: تمامی صحابه مدینه و تابعین بعد از قتل عثمان در 18 ذی الحجه سال 35 با علی   به عنوان خلیفه بیعت کردند. بنابراین ایشان خلیفۀ شرعی مسلمانان بود.^[5] حالا اگر مساله ی قتلی پیش بیاید یا دزدی بشود یا هر امر دیگری در روابط داخلی یا خارجی دارالاسلام اتفاق بیافتد و امیر المومنین یک رای شرعی بدهد شخص نمی تواند به بهانه های شخصی یا قومی در برابر حکم امیرالمومنین بایستد.

شما همین الان که امارت اسلامی افغانستان تشکیل شده اگر کسی سر خود بیاید و بگوید من که بیعت نداده ام و اگر امارت اسلامی این اربکی های خائن و یا همین کرزای و عبدالله عبدالله  و غنی خائن و سایر خائنین را که باعث کشته شدن فرزندان و زنان و کودکان ما شده اند را تحویل ما ندهد تا ما آنها را قصاص کنیم ما به امارت اسلامی بیعت نمی دهیم بلکه ارتش جمع می کنیم و با امارت اسلامی وارد جنگ می شویم چه واکنشی نشان می دهید؟ آیا کار این شخص یا اشخاص در برابر امارت اسلامی صحیح است؟ آیا تولید جنگ داخلی به ملت مسلمان افغانستان و دارالاسلام کمکی می کند؟ آیا همین الان هم کشوری در دنیا وجود دارد که اینگونه به دیگران اجازه بدهد که بر خلاف تصمیمات رهبر و مسئولین جامعه هر کسی برای خودش گروه مسلحی تشکیل دهد و به سبک خودش عدالت را اجرا کند و هر کاری خواست انجام بدهد؟

(ادامه دارد……)

ادامه خواندن س: اگر کسی به یکی بیعت بدهد و در جنگ اهل بغی و شورشگران به او کمک نکند و در این جنگ فتنه شرکت نکند آیا کارش اشتباه است. منظورم این است اگر موضعی مثل موضع ابن عمر رضی الله عنهما در جنگ بین سیدنا علی رضی الله عنه و امیر معاویه رضی الله عنه بگیرد کارش اشتباه است؟

Савол: агар бир киши бир шахсга байъат берган бўлса ва ахли бағий,қўзғалончилар жангида унга ёрдам бермаса ва мана бу фитнали жангда иштирок этмаса, бу кишини қилган иши хато хисобланадими? Бу ердаги манзурим шуки, агар  саййидимиз Али розиаллоху анху ва амир муовияни ўртасидаги жангдаги ибни Умар розиаллоху анхунинг ўрнини тутадиган бўлса,бу кишини иши хато бўладими?

( 2 қисм)

Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мана бу фасодни онаси хақида мархамат қиладиларки:

لَتُنْقَضَنَّ عُرَى الْإِسْلَامِ عُرْوَةً عُرْوَةً، فَكُلَّمَا انْتَقَضَتْ عُرْوَةٌ تَشَبَّثَ النَّاسُ بِالَّتِي تَلِيهَا، فَأَوَّلُهُنَّ نَقْضًا الْحُكْمُ ، وَآخِرُهُنَّ الصَّلَاةُ.^[1]

Ислом дасталари битта-битта синдирилади, қачонки бир даста нобуд бўлса, одамлар унга яқинроқ бўлганига чанг солишади, уларни биринчиси хукмни синдирилишидир ( аллохни қонуни асосида хукм қилишни четга суриб қўйишади) ва уларни охири намоздир ( намозни тарк қилишади).

Ханафийлар ушлаб қолувчи омил ва тазир сифатида бундай деб ўйлашади, одил имомга ва мусулмонларни жамоатига қарши нохақ бағийлик қилган шахс агар мана бу холатида ўладиган бўлса, уни ғусл қилинмайди; ханафий мазхабидаги имоми Абу Бакр косоний Амморни достонини истинод қилган холда баён қиладики, бағийларга қарши жангда ўлдирилган кишилар шахиддир,албатта шофеъий мазхабидаги фуқахолар хам ахли бағийга қарши жангда ўлдирилганлар хақида мана шундай назарга эга. ^[2][3][4] 

Мана бу ички бузғунчи вайронгар офатни қарама-қаршисида, аллохни шариатидаги қонунлар асосида золим хокимга қарши турганлар ва амри маъруф ва нахий аз мункар йўлида, хокимиятни такомуллашиши йўлида харакат қилаётган хам мавжуд, язидни шохигарлигини қаршисида қиём қилган саййидимиз Хусайн ибни Алига ўхшаган кишилар бунга мисол бўла олади, бундай кишилар ахли бағий бўлмайди,балки улар “уч абзорни” такомуллашиш йўлида шаръий харакат қилган кишилардир.

Байъат масаласида хам, байъат берилаётган кишини ким эканлиги жуда мухим. Соффайн жанги Али ва муовия номли икки кишини ўртасидаги жанг бўлмаган,балки бу жанг дорул исломни рахбарияти яъни мусулмонларни лашкарини қўзғалончилар дастаси ахли бағийга қарши жанг бўлган, муовия мана бу ахли бағийга рахбарлик қилган, 110 кун давом этган жангда 70000 га яқин мусулмон хар икки тарафдан ўлдирилган,бу рақам  америкага муттахид  бўлган давлатларнинг ва американинг 20 йил мобайнида афғонистонда ўлдирилган мусулмонларни сонидан хам кўпроқ, имоми Хокимни сўзига кўра, дорул исломни лашкарини сафида бадр ғазотида қатнашган 70 дан ошиқ кишилар мавжуд эди,бундан ташқари байъати ризвонда иштирок этганлардан 150 киши хам шу лашкарни ичида бўлган.   ^[5]

(давоми бор……)

ادامه خواندن Савол: агар бир киши бир шахсга байъат берган бўлса ва ахли бағий,қўзғалончилар жангида унга ёрдам бермаса ва мана бу фитнали жангда иштирок этмаса, бу кишини қилган иши хато хисобланадими? Бу ердаги манзурим шуки, агар  саййидимиз Али розиаллоху анху ва амир муовияни ўртасидаги жангдаги ибни Умар розиаллоху анхунинг ўрнини тутадиган бўлса,бу кишини иши хато бўладими?

س: اگر کسی به یکی بیعت بدهد و در جنگ اهل بغی و شورشگران به او کمک نکند و در این جنگ فتنه شرکت نکند آیا کارش اشتباه است. منظورم این است اگر موضعی مثل موضع ابن عمر رضی الله عنهما در جنگ بین سیدنا علی رضی الله عنه و امیر معاویه رضی الله عنه بگیرد کارش اشتباه است؟

 (2  – قسمت)

رسول الله صلی الله علیه وسلم در مورد این ام الفساد می فرماید: لَتُنْقَضَنَّ عُرَى الْإِسْلَامِ عُرْوَةً عُرْوَةً، فَكُلَّمَا انْتَقَضَتْ عُرْوَةٌ تَشَبَّثَ النَّاسُ بِالَّتِي تَلِيهَا، فَأَوَّلُهُنَّ نَقْضًا الْحُكْمُ ، وَآخِرُهُنَّ الصَّلَاةُ.^[1] دستگیره های اسلام یک به یک شکسته می شود، هرگاه یک دستگیره نابود شود مردم به آنچه نزدیک آن است چنگ می زنند، اول آنها شکستن حکم است (حکم بر اساس قانون الله را رها می کنند) و آخر آنها نمازاست (نماز را ترک می کنند).

حنفی ها به عنوان یک عامل بازدارنده و تعزیر بر این باورند که شخص باغی که به ناحق بر علیه امام عادل و جماعت مسلمین شورش کرده و در این حالت مرده است را نباید غسل داد؛^[2] و امام ابوبکر کاسانی حنفی با استناد به داستان عمار بیان می کند كسی كه در جنگ با اهل بغی به قتل رسیده باشد، شهید است^[3] البته فقهای مذهب شافعی هم چنین دیدگاهی در مورد کشته شده ها در جنگ با اهل بغی دارند.^[4] 

در برابر این آفت ویرانگر و تخریبگر داخلی، کسانی که بر اساس قانون شریعت الله در برابر حاکم ظالم قرار گرفته باشند و در مسیر امر به معروف و نهی از منکر و تکامل حاکمیت درحرکت باشند مثل قیام سیدنا حسین بن علی در برابر شاهیگری یزید، جزو اهل بغی محسوب نمی شوند بلکه تلاشی شرعی است جهت تکامل «3ابزار». 

در مساله ی بیعت هم، شخصی که به او بیعت داده شده خیلی مهم است که چه کسی باشد. جنگ صفین جنگ بین دو نفر به نام علی و معاویه نبود بلکه جنگ بین رهبریت دارالاسلام و ارتش مسلمین با دسته ای شورشی و اهل بغی بود که معاویه این شورشی ها را رهبری می کرد که طی حدود 110 روز جنگ و درگیری نزدیک به 70هزار مسلمان از طرفین کشته شدند یعنی بیشتر از تعداد مسلمینی که در عرض 20 سال جهاد با آمریکا و بیش از 40 کشور متحد با آمریکا در افغانستان از مسلمین کشته شدند. به قول امام حاکِم  در صف سربازان دارالاسلام تحت رهبریت علی 70 نفر از کسانی که در غزوه بدر شرکت داشتند و 150 نفر از افراد بیعت رضوان، حضور داشتند.^[5]

(ادامه دارد…..)

ادامه خواندن س: اگر کسی به یکی بیعت بدهد و در جنگ اهل بغی و شورشگران به او کمک نکند و در این جنگ فتنه شرکت نکند آیا کارش اشتباه است. منظورم این است اگر موضعی مثل موضع ابن عمر رضی الله عنهما در جنگ بین سیدنا علی رضی الله عنه و امیر معاویه رضی الله عنه بگیرد کارش اشتباه است؟

سَوال: اَگر بِیر کِیشِی بِیر شَخصگه بَیعَت بِیرگن بُولسَه وَ اَهلِی بَغِی،قوُزغَلانچِیلَرِی جَنگِیدَه اوُنگه یاردَم بِیرمَسَه وَ مَنَه بُو فِتنَه لِی جَنگدَه اِیشتِراک اِیتمَسَه، بُو کِیشِینِی قِیلگن اِیشِی حَطا حِسابلَنَدِیمِی؟ بُو یِیردَگِی مَنضُورِیم شوُکِی، اَگر سَیِّیدِیمِیز عَلِی رَضِیَ الله عَنهُ وَ اَمِیر مُعاوِیَه نِی اوُرتَسِیدَگِی جَنگدَگِی اِبنِ عُمَر رَضِیَ الله عَنهُ نِینگ اوُرنِینِی توُتَه دِیگن بوُلسَه، بُو کِیشِینِی اِیشِی حَطا بُولَدِیمِی؟

( 2 – قیسم)

رَسُول الله صلی الله علیه وسلم مَنَه بُو فَسادنِی آنَه سِی حَقِیدَه مَرحَمَت قِیلَدِیلَرکِی:

لَتُنْقَضَنَّ عُرَى الْإِسْلَامِ عُرْوَةً عُرْوَةً، فَكُلَّمَا انْتَقَضَتْ عُرْوَةٌ تَشَبَّثَ النَّاسُ بِالَّتِي تَلِيهَا، فَأَوَّلُهُنَّ نَقْضًا الْحُكْمُ ، وَآخِرُهُنَّ الصَّلَاةُ.^[1] اِسلام دَستَه لَرِی بِیتتَه –بِیتتَه سِیندِیرِیلَدِی، قَچانکِی بِیر دَستَه نابُود بُولسَه، آدَملَر اوُنگه یَقِینراق بوُلگنِیگه چَنگ سالِیشَدِی، اوُلَرنِی بِیرِینچِیسِی حُکمنِی سِیندِیرِیلِیشِیدِیر ( اَلله نِی قانوُنِی اَساسِیدَه حُکم قِیلِیشنِی چِیتگه سُورِیب قوُیِیشَدِی) وَ اوُلَرنِی آخِیرِی نَمازدِیر( نَمازنِی تَرک قِیلِیشَدِی).

حَنَفِیلَر اوُشلَب قالوُچِی عامِل وَ تَعذِیر صِیفَتِیدَه بُوندَی دِیب اوُیلَشَدِی، عادِل اِمامگه وَ مُسُلمانلَرنِی جَماعَتِیگه قَرشِی ناحَق بَغِیلِیک قِیلگن شَخص اَگر مَنَه بُو حالَتِیدَه اوُلَدِیگن بوُلسَه، اوُنِی غُسل قِیلِینمَیدِی؛ حَنَفِی مَذهَبِیدَگِی اِمامِی اَبُو بَکر کاسانِی عَمّارنِی داستانِینِی اِستِناد قِیلگن حالدَه بَیان قِیلَدِیکِی، بَغِیلَرگه قَرشِی جَنگدَه اوُلدِیرِیلگن کِیشِیلَر شَهِیددِیر، اَلبَتَّه  شافِعِی مَذهَبِیدَگِی فُقَهالَر هَم اَهلِی بَغِیگه قَرشِی جَنگدَه اوُلدِیرِیلگنلَر حَقِیدَه مَنَه شوُندَی نَظَرگه اِیگه. ^[2][3][4] 

مَنَه بُو اِیچکِی بوُزغوُنچِی وَیرانگر آفَتنِی قَرَمَه- قَرشِیسِیدَه، اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَر اَساسِیدَه ظالِم حاکِمگه قَرشِی توُرگنلَر وَ اَمر مَعرُوف وَ نَهِی اَز مُنکَر یوُلِیدَه، حاکِمِیَتنِی تَکاموُلَّه شِیشِی یوُلِیدَه حَرَکَت قِیلَیاتگن هَم مَوجُود، یَزِیدنِی شاهِیگرلِیگِینِی قَرشِیسِیدَه قِیام قِیلگن سَیِّیدِیمِیز حُسَین اِبنِ عَلِیگه اوُحشَگن کِیشِیلَر بوُنگه مِثال بُولَه آلَدِی، بوُندَی کِیشِیلَر اَهلِی بَغِی بوُلمَیدِی، بَلکِی اوُلَر “اوُچ اَبزارنِی” تَکاموُلّه شِیش یوُلِیدَه شَرعِی حَرَکَت قِیلگن کِیشِیلَردِیر.

بَیعَت مَسَلَه سِیدَه هَم، بَیعَت بِیرِیلَیاتگن کِیشِینِی کِیم اِیکَنلِیگِی جُودَه مُهِم. صافَّین جَنگِی عَلِی وَ مُعاوِیَه ناملِی اِیککِی کِیشِینِی اوُرتَسِیدَگِی جَنگ بوُلمَگن، بَلکِی بُو جَنگ دارُ الاِسلامنِی رَهبَرِیَتِی یَعنِی مُسُلمانلَرنِی لَشکَرِینِی قوُزغَلانچِیلَر دَستَه سِی اَهلِی بَغِیگه قَرشِی جَنگِی بُولگن، مُعاوِیَه مَنَه بُو اَهلِی بَغِیگه رَهبَرلِیک قِیلگن، 110 کوُن دَوام اِیتگن جَنگدَه 70000گه یَقِین مُسُلمان هَر اِیککِی طَرَفدَن اوُلدِیرِیلگن، بُو رَقَم اَمِیرِکَه گه مُتَّحِد بوُلگن دَولَتلَرنِینگ وَ اَمِیرِکَه نِینگ 20 یِیل مابَینِیدَه اَفغانِستاندَه اوُلدِیرِیلگن مُسُلمانلَرنِی سانِیدَن هَم کوُپراق، اِمامِی حاکِمنِی سوُزِیگه کوُرَه، دارُ الاِسلامنِی لَشکَرِینِی صَفِیدَه بَدر غَزاتِیدَه قَتنَشگن 70 دَن آشِیق کِیشِیلَر مَوجُود اِیدِی، بُوندَن تَشقَرِی بَیعَتِی رِضواندَه اِیشتِراک اِیتگنلَردَن 150 کِیشِی هَم شُو لَشکَرنِی اِیچِیدَه بوُلگن. ^[5]

(دوامی بار…..)

ادامه خواندن سَوال: اَگر بِیر کِیشِی بِیر شَخصگه بَیعَت بِیرگن بُولسَه وَ اَهلِی بَغِی،قوُزغَلانچِیلَرِی جَنگِیدَه اوُنگه یاردَم بِیرمَسَه وَ مَنَه بُو فِتنَه لِی جَنگدَه اِیشتِراک اِیتمَسَه، بُو کِیشِینِی قِیلگن اِیشِی حَطا حِسابلَنَدِیمِی؟ بُو یِیردَگِی مَنضُورِیم شوُکِی، اَگر سَیِّیدِیمِیز عَلِی رَضِیَ الله عَنهُ وَ اَمِیر مُعاوِیَه نِی اوُرتَسِیدَگِی جَنگدَگِی اِبنِ عُمَر رَضِیَ الله عَنهُ نِینگ اوُرنِینِی توُتَه دِیگن بوُلسَه، بُو کِیشِینِی اِیشِی حَطا بُولَدِیمِی؟

Савол: агар бир киши бир шахсга байъат берган бўлса ва ахли бағий,қўзғалончилар жангида унга ёрдам бермаса ва мана бу фитнали жангда иштирок этмаса, бу кишини қилган иши хато хисобланадими? Бу ердаги манзурим шуки, агар  саййидимиз Али розиаллоху анху ва амир муовияни ўртасидаги жангдаги ибни Умар розиаллоху анхунинг ўрнини тутадиган бўлса,бу кишини иши хато бўладими?

(1 қисм)

Жавоб: бу ерда бағий истелохда ситам,хаддидан ошиш, тажовуз, мўъминларнинг  бир дастаси томонидан бошқа бир дастага нисбатан  хақни четга суриб қўйишдир, аллох таоло мархамат қиладики:

 وَإِنْ طَائِفَتَانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا ۖ فَإِنْ بَغَتْ إِحْدَاهُمَا عَلَى الْأُخْرَىٰ فَقَاتِلُوا الَّتِي تَبْغِي حَتَّىٰ تَفِيءَ إِلَىٰ أَمْرِ اللَّهِ ۚ فَإِنْ فَاءَتْ فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا بِالْعَدْلِ وَأَقْسِطُوا ۖ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ (حجرات/9)

(эй мўъминлар), агар мўъминлардан бўлган икки тоифа (бир-бирлари билан) урушиб қолсалар дархол уларнинг ўртасини ўнглаб қўйинглар! Энди агар улардан бирови иккинчисининг устига тажовуз қилса, бас то (тажовузкор тоифа) аллохнинг амрига қайтгунича сизлар тажовуз қилган (тоифа) билан урушинглар! Энди агар у (тоифа тажовузкорликдан) қайтса, сизлар дархол уларнинг ўртасини адолат билан ўнглаб қўйинглар. (мудом) адолат қилинглар! Зеро, аллох адолат қилгувчиларни суюр.

Мана бу оят ахли бағий мусулмонлари бахсида асос вазифасини ўтаган. Бунга қўшимча, росулуллох саллаллоху алайхи васаллам хам мархамат қилганларки:  ^[1]

 ويْحَ عَمَّارٍ، تَقْتُلُهُ الفِئَةُ البَاغِيَةُ، يَدْعُوهُمْ إلى الجَنَّةِ، ويَدْعُونَهُ إلى النَّارِ.^[2]

Аллох Амморга яхшилик берсин! Бағийлар,тажовузкор,қайсар гурух уни ўлдиради, Аммор уларни жаннатга чақирса, улар Амморни жаханнамга чақиришади.

Шундай экан қуръон ва хадисни кўз-қараши билан қараганда, бағий зулм,ситам,хаддидан тажовуз қилиш, аллох таъйин қилган хақни қабул қилишдан бош тортиш маъноларида келган, умуман айтганда манфий маънода келади

«حَتَّىٰ تَفِيءَ إِلَىٰ أَمْرِ اللَّهِ»

Хатто шахс ёки қайсар гурух аллохни фармонига итоат қилишга қайтади ва аллохни хукмини қабул қилади.

Мана бу ахли бағий хато ижтиход асосида қиём қилган бўлиши хам мумкин, ахли нахравондаги дасталарга ўхшаш ёки қудрат касб қилиш ва дунёвий манфаъатлар учун қўзғалон қилган бўлиши хам мумкин, ёки росулуллох саллаллоху алайхи васалламни вафотлардан сўнг мўъминларни умумий хақларини дорул исломга беришдан бош тортиб дорул исломни рахбарига закотни бермаган, хамда дорул исломни рахбарига итоатсизлик қилган  кишиларга ўхшашлари хам мумкин, ридда жангларида закотдан манъ қилувчиларга қарши олиб борилган жанг ахли бағийга қарши олиб борилган эди. Улар закотни инкор қилувчилар эмас,балки закотдан манъ қилувчилар бўлишган. Аллох таоло таъйин қилган дорул исломдаги ахолини умумий хаққидан манъ қилишган, шунинг учун хам уларга қарши жанг қилинган. ^[3][4][5]

 «حَتَّىٰ تَفِيءَ إِلَىٰ أَمْرِ اللَّهِ».

Бундан келиб чиқадики ахли бағий аллохни шариатидаги қонунларга қарши чиқадиган ва қуролланган холда амирга қарши харакат қиладиган кишилардир, улар ўзларини харакатлари билан дорул исломга зарба уришади ёки уни орқага қайтаришади, нубувват манхажидаги исломий хукуматни катта бидъат шохигарлигига айлантиришга ўхшайди. Бундай холатда мана бу ахли бағийни жинояти- сиёсий бўлиб мусулмонларни умумий манфаъатларига,хуқуқларига тажовуз қилиш ва ички жангларни кенгайтиришга харакат қилиш ва хукуматга,умумий хавфсизликка  зарба уриш орқали дорул исломни ва мўъминларни заъифлаштиришдир, амирни ёнида туриб мана бу тажовузкор кишиларга қарши туриш ва мана бу бузғунчи харакатни тўхтатиш мўъминларни вазифасидир; хатто шахс ўзи якка суратда хам бағийлик қилаётганларга қаршилик қилиш  бўйича шаръий хуқуқга эга, ижтимоъий вазифа ва таклифлар эса гохида фарзи аъйнга айланади, бағийларнинг умумий хуқуқларга  еткизган зарарлари гохида йиллар эмас,балки асрлар давомида кейинги наслларга ўзини манфий таъсирини кўрсатади, катта шохигарлик бидъати хозирга кунгача мана шунча ақидавий,ижтимоъий фасодларга ва ер юзини озод қилиш бўйича  мўъминларни олдинга харакат қилишига нисбатан монеъликка айланиб  турибди.   ^{[6] [7][8]}

(давоми бор…….)

ادامه خواندن Савол: агар бир киши бир шахсга байъат берган бўлса ва ахли бағий,қўзғалончилар жангида унга ёрдам бермаса ва мана бу фитнали жангда иштирок этмаса, бу кишини қилган иши хато хисобланадими? Бу ердаги манзурим шуки, агар  саййидимиз Али розиаллоху анху ва амир муовияни ўртасидаги жангдаги ибни Умар розиаллоху анхунинг ўрнини тутадиган бўлса,бу кишини иши хато бўладими?

سَوال: اَگر بِیر کِیشِی بِیر شَخصگه بَیعَت بِیرگن بُولسَه وَ اَهلِی بَغِی،قوُزغَلانچِیلَرِی جَنگِیدَه اوُنگه یاردَم بِیرمَسَه وَ مَنَه بُو فِتنَه لِی جَنگدَه اِیشتِراک اِیتمَسَه، بُو کِیشِینِی قِیلگن اِیشِی حَطا حِسابلَنَدِیمِی؟ بُو یِیردَگِی مَنضُورِیم شوُکِی، اَگر سَیِّیدِیمِیز عَلِی رَضِیَ الله عَنهُ وَ اَمِیر مُعاوِیَه نِی اوُرتَسِیدَگِی جَنگدَگِی اِبنِ عُمَر رَضِیَ الله عَنهُ نِینگ اوُرنِینِی توُتَه دِیگن بوُلسَه، بُو کِیشِینِی اِیشِی حَطا بُولَدِیمِی؟

(1 – قیسم)

جَواب: بُو یِیردَه بَغِی اِصطِلاحدَه سِیتَم، حَددِیدَن آشِیش، تَجاوُز، مُؤمِنلَرنِینگ بِیر دَستَه سِی تامانِیدَن باشقَه بِیر دَستَه گه نِسبَتاً حَقنِی چِیتگه سُورِیب قوُیِیشدِیر، اَلله تَعالی مَرحَمَت قِیلَدِیکِی: 

وَإِنْ طَائِفَتَانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا ۖ فَإِنْ بَغَتْ إِحْدَاهُمَا عَلَى الْأُخْرَىٰ فَقَاتِلُوا الَّتِي تَبْغِي حَتَّىٰ تَفِيءَ إِلَىٰ أَمْرِ اللَّهِ ۚ فَإِنْ فَاءَتْ فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا بِالْعَدْلِ وَأَقْسِطُوا ۖ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ (حجرات/9)

(اِی مُؤمِنلَر)، اَگر مُؤمِنلَردَن بوُلگن اِیککِی طائِفَه ( بِیر-بِیرلَرِی بِیلَن) اوُرِیشِیب قالسَه لَر دَرحال اوُلَرنِینگ اوُرتَسِینِی اوُنگلَب قوُیِینگلَر! اِیندِی اَگر اوُلَردَن بِیراوِی اِیککِینچِسِینِینگ اوُستِیگه تَجاوُز قِیلسَه، بَس تا (تَجاوُزکار طائِفَه) اَلله نِینگ اَمرِیگه قَیتگوُنِیچَه سِیزلَر تَجاوُز قِیلگن (طائِفَه) بِیلَن اوُرِیشِینگلَر! اِیندِی اَگر اوُ (طائِفَه تَجاوُزکارلِیکدَن) قَیتسَه، سِیزلَر دَرحال اوُلَرنِینگ اوُرتَسِینِی عَدالَت بِیلَن اوُنگلَب قوُیِینگلَر. (مُدام) عَدالَت قِیلِینگلَر! زِیرا، اَلله عَدالَت قِیلگوُچِیلَرنِی سوُیُور.

مَنَه بُو آیَت اَهلِی بَغِی مُسُلمانلَرِی بَحثِیدَه اَساس وَظِیفَه سِینِی اوُتَگن. بوُنگه قوُشِیمچَه، رَسُول الله صلی الله علیه وسلم هَم مَرحَمَت قِیلگنلَرکِی:  ^[1]

 ويْحَ عَمَّارٍ، تَقْتُلُهُ الفِئَةُ البَاغِيَةُ، يَدْعُوهُمْ إلى الجَنَّةِ، ويَدْعُونَهُ إلى النَّارِ.^[2] اَلله عَمّارگه یَحشِیلِیک بِیرسِین! بَغِیلَر، تَجاوُزکار، قَیصَر گوُرُوه اوُنِی اوُلدِیرَدِی، عَمّار اوُلَرنِی جَنَّتگه چَقِیرسَه، اوُلَر عَمّارنِی جَهَنَّمگه دَعوَت قِیلِیشَدِی.

شوُندَی اِیکَن قُرآن وَ حَدِیثنِی کوُز- قَرَشِی بِیلَن قَرَگندَه، بَغِی ظُلم، سِیتَم، حَددِیدَن تَجاوُز قِیلِیش، اَلله تَعیِین قِیلگن حَقنِی قَبُول قِیلِیشدَن باش تارتِیش مَعنالَرِیدَه کِیلگن، عُمُوماً اَیتگندَه مَنفِی مَعنادَه کِیلَدِی  «حَتَّىٰ تَفِيءَ إِلَىٰ أَمْرِ اللَّهِ» حَتّی شَخص یاکِی قَیصَر گوُرُوه اَلله نِی فَرمانِیگه اِطاعَت قِیلِیشگه قَیتَدِی وَ اَلله نِی حُکمِینِی قَبُول قِیلَدِی.

مَنَه بُو اَهلِی بَغِی خَطا اِیجتِهاد اَساسِیدَه قِیام قِیلگن بوُلِیشِی هَم مُومکِین، اَهلِی نَهرَواندَگِی دَستَه لَرگه اوُحشَش یاکِی قُدرَت کَسب قِیلِیش وَ دُنیاوِی مَنفَعَتلَر اوُچُون قوُزغَلان قِیلگن بُولِیشِی هَم مُومکِین، یاکِی رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّمنِی وَفاتلَرِیدَن سُونگه مُؤمِنلَرنِی عُمُومِی حَقلَرِینِی دارُ الاِسلامگه  بِیرِیشدَن باش تارتِیب دارُ الاِسلام رَهبَرِیگه زَکات بِیرمَگن، هَمدَه دارُ الاِسلامنِی رَهبَرِیگه اِطاعَتسِیزلِیک قِیلگن کِیشِیلَرگه اوُحشَشلَرِی هَم مُومکِین، رِدَّه جَنگلَرِیدَه زَکاتدَن مَنع قِیلوُچِیلَرگه قَرشِی آلِیب بارِیلگن جَنگ اَهلِی بَغِیگه قَرشِی آلِیب بارِیلگن اِیدِی. اوُلَر زَکاتنِی اِنکار قِیلوُچِیلَر اِیمَس، بَلکِی زَکاتدَن مَنع قِیلوُچِیلَر بُولِیشگن. اَلله تَعالی تَعیِین قِیلگن دارُ الاِسلامدَگِی اَهالِینِی عُموُمِی حَققِیدَن مَنع قِیلِیشگن، شُونِینگ اوُچُون هَم اوُلَرگه قَرشِی جَنگ قِیلِینگن. ^[3][4][5]   «حَتَّىٰ تَفِيءَ إِلَىٰ أَمْرِ اللَّهِ».

بُوندَن کِیلِیب چِیقَدِیکِی اَهلِی بَغِی اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرگه قَرشِی چِیقَدِیگن وَ قوُراللَنگن حالدَه اَمِیرگه قَرشِی حَرَکَت قِیلَدِیگن کِیشِیلَردِیر، اوُلَر اوُزلَرِینِی حَرَکَتلَرِی بِیلَن دارُ الاِسلامگه ضَربَه اوُرِیشَدِی یاکِی اوُنِی آرقَگه قَیتَرِیشَدِی، نُبُوَّت مَنهَجِیدَگِی اِسلامِی حُکوُمَتنِی کَتتَه بِدعَت شاهِیگرلِیگِیگه اَیلَنتِیرِیشگه اوُحشَیدِی. بُوندَی حالَتدَه مَنَه بُو اَهلِی بَغِینِی  جِنایَتِی- سِیاسِی بوُلِیب مُسُلمانلَرنِی عُمُومِی مَنفَعَتلَرِیگه، حُقُوقلَرِیگه تَجاوُز قِیلِیش وَ اِیچکِی جَنگلَرنِی کِینگیتِیرِیشگه حَرَکَت قِیلِیش وَ حُکوُمَتگه، عُمُومِی خَوفسِیزلِیککَه ضَربَه اوُرِیش آرقَلِی دارُ الاِسلامنِی وَ مُؤمِنلَرنِی ضَعِیفلَشتِیرِیشدِیر، اَمِیرنِی یانِیدَه توُرِیب مَنَه بُو تَجاوُزکار کِیشِیلَرگه قَرشِی توُرِیش وَ مَنَه بُو بوُزغوُنچِی حَرَکَتنِی توُختَه تِیش مُؤمِننِی وَظِیفَه سِیدِیر؛ حَتّی شَخص اوُزِی یَککَه صُورَتدَه هَم بَغِیلِیک قِیلَیاتگنلَرگه قَرشِیلِیک قِیلِیش بوُیِیچَه شَرعِی حُقوُقگه اِیگه، اِجتِمائِی وَظِیفَه وَ تَکلِیفلَرنِی اِیسَه گاهِیدَه فَرضِی عَینگه اَیلَنَدِی، بَغِیلَرنِینگ عُمُومِی حُقوُقلَرگه یِیتکِیزگن ضَرَرلَرِی گاهِیدَه یِیللَر اِیمَس، بَلکِی عَصرلَر دَوامِیدَه کِییِینگِی نَسلگه اوُزِینِی مَنفِی تَأثِیرِینِی کوُرسَتَدِی، کَتتَه شاهِیگرلِیک بِدعَتِی حاضِرگِی کوُنگه چَه مَنَه شوُنچَه عَقِیدَه وِی، اِجتِمائِی فَسادلَرگه وَ یِیر یوُزِینِی آزاد قِیلِیش بوُیِیچَه مُؤمِنلَرنِی آلدِینگه حَرَکَت قِیلِیشِیگه نِسبَتاً مانِعلِیککَه اَیلَنِیب توُرِیبدِی.   ^{[6] [7][8]}

(دوامی بار…..)

ادامه خواندن سَوال: اَگر بِیر کِیشِی بِیر شَخصگه بَیعَت بِیرگن بُولسَه وَ اَهلِی بَغِی،قوُزغَلانچِیلَرِی جَنگِیدَه اوُنگه یاردَم بِیرمَسَه وَ مَنَه بُو فِتنَه لِی جَنگدَه اِیشتِراک اِیتمَسَه، بُو کِیشِینِی قِیلگن اِیشِی حَطا حِسابلَنَدِیمِی؟ بُو یِیردَگِی مَنضُورِیم شوُکِی، اَگر سَیِّیدِیمِیز عَلِی رَضِیَ الله عَنهُ وَ اَمِیر مُعاوِیَه نِی اوُرتَسِیدَگِی جَنگدَگِی اِبنِ عُمَر رَضِیَ الله عَنهُ نِینگ اوُرنِینِی توُتَه دِیگن بوُلسَه، بُو کِیشِینِی اِیشِی حَطا بُولَدِیمِی؟