دسته: مطالب به زبان ترکی(اویغوری، اوزبیکی، قزاقی، تورکمن و…)

Дорул исломни дорул куфр билан бўлган алоқаларига хоким бўлган усуллар. (12 бўлим)

(2-қисм)

Мана бу холатда “хукумат” тартибли,бирлашган қудрат бўлиб, мана бу қолибларни бирини ўзига танлаб олади ва ўзини ақидасига муносиб хос қонунларни хам мана бу қолибга қуяди ва ўзини ихтиёрида бўлган хилма-хил ташкилотлар тадбирини  қилади ва сиёсатини,йўлини мушаххас қилади ва ижтимоъий рафторларни йўлга солади ва бу рафторларни назорат қилиб боради ва жамиятга хоким бўлган қонунларга мутобиқ амр ва нахий қилади.

Бу ердаги энг мухим ва асосий нуқта шуки, барча хукуматларни мохияти хам итоатга,буйинсунишга асослангандир, бу хукумат қудрати ва қонун,дастурлардан кейинги  динни учинчи маъноси,мафхуми бўлади. Энди агар одамлар қонунга итоат қилишмаса, хукумат ўзини ихтиёридаги хукумат қудрати ва харбий қудрат билан одамларни жазолайди ва уларни аслахани кучи билан жамиятни асосий қонунларида таъйинланган йўлдан харакат қилишга мажбур қилади.  Мана бу динни тўртинчи маъно ва мафхуми яъни жазолаш ва мукофот беришдир.

 Дорул исломдаги исломий давлатни мана бу хокимияти,ўзини ихтиёридаги хукуматни каналлари, ижтиходни қабул қиладиган ўзгарувчан ташкилотлари орқали ўзини замон ва маконни эхтиёжларига муносиб татбиқ бера олади, бу жамиятда  учта асосий йўналишга эга:

 أَطْعَمَهُمْ مِنْ جُوعٍ-1

(Очликни йўқотиш ва дорул исломда иқтисодий фаровонликни таъминлаш). Мана бу исломий давлатни собит иқтисодий вазифаси бўлиб, одатда у холатга даражама-даража етиб боради, аммо энди “кундалик эхтиёжларга” ва  “мавжуд вазиятга” муносиб равишда қайси система билан мана бу асос пиёда қилиниши ўзгарувчандир, хамиша ва хамма жойда ягона қолибни,шаклни, тузилишни таклиф қилиб бўлмайди. Бу ерда уни мухтавосини эмас, масалан хукумат қолибларини,системани қолибларини, иқтисодий равишларни бир-бири билан муқояса қилса бўлади. Зеро мана бу системаларга қуйиладиган мухтаво, жамиятда хоким бўлган қонунлардан ва хокимият мақсадларидан жудо бўлмайди.

     وَآمَنَهُمْ مِنْ خَوْفٍ-2

(қўрқувни йўқотиш ва дорул исломни аъзоларини хавфсизлигини таъминлаш) мана бу хам исломий давлатни собит хавфсизлик вазифаси бўлиб, инқилобий суратда ўзини кўрсатади, аммо энди “хозирги мавжуд вазиятда” ва “кундалик эхтиёжлар” асосида қандай ва қайси абзорлар билан дорул исломдаги хавфсизликни катта шаклида уни таъминланиши ўзгарувчан,мослашувчандир.

فَلْيَعْبُدُوا رَبَّ هَذَا الْبَيْتِ-3

(дорул исломни аъзолари учун “аллох таолони ибодатларини” бажариш бўйича  комилан озод шароитларни енгиллаштириш ва заминани мухайё қилиш)

« أَطْعَمَهُمْ مِنْ جُوعٍ »« وَآمَنَهُمْ مِنْ خَوْفٍ »

Дорул исломда шароит яратиш,йўқ-йўриқлар учун ўрта муддатли мақсадларни, барча қирраларда аллох таолони ибодатларини озод холда бажариш учундир. Ибодат яъни аллох таоло унга рози бўладиган ички ва зохирий нарсалар бўлиб, эътиқодий ибодатлар ( аллохга,малоикаларга, олдинги китобларга, қуръонга, аллохни шариатидаги қонунларга, қиёматга,қазо ва қадарга иймон келтиришдир), қалбий ( қўрқув, рижоъ – хавотир, умид- қўрқув, яхши кўриш, буғз, кина ва…..) ,забонга оид (дуо, даъват, тасбех, маъруфга буюриб мункардан нахий қилиш….) баданга оид ( намоз, хижрат, жиход, рўза, ишлар, хаж, аллохни худудларини татбиқ қилиш ва…..) молиявий ( закот,инфоқ ва……)дан иборат. Бу ерда

 «فَلْيَعْبُدُوا رَبَّ هَذَا الْبَيْتِ»

Дорул исломдаги узоқ муддатли, нахоий,энг чўққидаги мақсад хисобланади, иқтисодий ва хавфсизлик масалалари  эса дунёда мана бу нахоий мақсадга етиш учун бир абзор бўлиб, инсон ва жинни яратилишидан бўлган мақсад хам шудир:

  وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ (ذاریات/56)

Мен инсон ва жинни фақат ўзимга ибодат қилишлари учун яратдим.

(давоми бор……)

دار الاِسلامنِی دارُ الکُفر بِیلَن بُولگن عَلاقَه لَرِیگه حاکِم بُولگن اوُصُوللَر. ( 12- بُولِیم)

(2-قیسم)

مَنَه بُو حالَتدَه “حُکوُمَت” تَرتِیبلِی، بِیرلَشگن قُدرَت بوُلِیب، مَنَه بُو قالِبلَرنِی بِیرِینِی اوُزِیگه تَنلَب آلَدِی وَ اوُزِینِی عَقِیدَه سِیگه مُناسِب خاص قانوُنلَرنِی هَم مَنَه بُو قالِیبدَه قوُیَه دِی وَ اوُزِینِی اِیختِیاریدَه بوُلگن هِیلمَه – هِیل تَشکِیلاتلَر تَدبِیرِینِی قِیلَدِی وَ سِیاسَتِینِی، یُولِینِی مُشَخَّص قِیلَدِی وَ اِجتِمائِی رَفتارلَرنِی یُولگه سالَدِی وَ بُو رَفتارلَرنِی نَظارَت قِیلِیب بارَدِی وَ جَمِیعیَتگه  حاکِم بُولگن قانوُنلَرگه مُطابِق اَمر وَ نَهِی قِیلَدِی. 

بُو یِیردَگِی اِنیگ مُهِم وَ اَساسِی نوُقطَه شوُکِی، بَرچَه حُکوُمَتلَرنِی ماهِیَتِی هَم اِطاعَتگه، بُویِینسُونِیشگه اَساسلَنگندِیر، بُو حُکوُمَت قُدرَتِی وَ قانوُن، دَستوُرلَردَن کِییِینگِی دِیننِی اوُچِینچِی مَعناسِی، مَفهُومِی بُولَدِی. اِیندِی اَگر آدَملَر قانوُنگه اِطاعَت قِیلِیشمَسَه، حُکوُمَت اوُزِینِی اِیختِیارِیدَگِی حُکوُمَت قُدرَتِی وَ حَربِی قُدرَت بِیلَن آدَملَرنِی جَزالَیدِی وَ اوُلَرنِی اَسلَحَه نِی کوُچِی بِیلَن جَمِیعیَتنِی اَساسِی قانوُنلَرِیدَه تَعیِینلَگن یوُلدَن حَرَکَت قِیلِیشگه مَجبُور قِیلَدِی. مَنَه بُو دِیننِی توُرتِینچِی مَعنا وَ مَفهُومِی یَعنِی جَزالَش وَ مُکافات بِیرِیشدِیر.

دارُ الاِسلامدَگِی اِسلامِی دَولَتنِی مَنَه بُو حاکِمِیَتِی، اوُزِینِی اِیختِیارِیدَگِی حُکوُمَتنِی کَنَللَرِی، اِجتِهادنِی قَبوُل قِیلَدِیگن اوُزگرُوچَن تَشکِیلاتلَرِی آرقَلِی اوُزِینِی زَمان وَ مَکاننِی اِیختِیاجلَرِیگه مُناسِب طَتبِیق بِیرَه آلَدِی، بُو جَمِیعیَتدَه اوُچتَه اَساسِی یوُنَلِیشگه اِیگه:

1-أَطْعَمَهُمْ مِنْ جُوعٍ ( آچلِیکنِی یُوقاتِیش وَ دارُالاِسلامدَه اِقتِصادِی فَراوانلِیکنِی تَعمِینلَش). مَنَه بُو اِسلامِی دَولَتنِی ثابِت اِقتِصادِی وَظِیفَه سِی بُولِیب، عادَتدَه اوُ حالَتگه دَرَجَمَه – دَرَجَه یِیتِیب بارَدِی، اَمّا اِیندِی “کوُندَه لِیک اِیختِیاجلَرگه” وَ “مَوجُود وَضِیعیَتگه” مُناسِب رَوِیشدَه قَیسِی سِیستِیمَه بِیلَن مَنَه بُو اَساس پِیادَه قِیلِینِیشِی اوُزگروُچَندِیر، هَمِیشَه وَ هَمَّه جایدَه یَگانَه قالِیبنِی، شَکلنِی،توُزِیلِیشنِی تَکلِیف قِیلِیب بُولمَیدِی. بُو یِیردَه اوُنِی مُحتَواسِی اِیمَس، مَثَلاً حُکوُمَت قالِیبلَرِینِی، سِیستِیمَه سِینِی قالِیبلَرِینِی، اِقتِصادِی رَوِیشلَرنِی بِیر- بِیرِی بِیلَن مُقایَسَه قِیلسَه بُولَدِی. زِیرا مَنَه بُو سِیستِیمَه لَرگه قوُیِیلَدِیگن مُحتَوا، جَمِیعیَتدَه حاکِم بُولگن قانوُنلَردَن وَ حاکِمِیَت مَقصَدلَرِیدَن جوُدا بوُلمَیدِی.

    2- وَآمَنَهُمْ مِنْ خَوْفٍ  (قوُرقوُنِی یُوقاتِیش وَ دارُ الاِسلامنِی اَعضالَرِینِی حَوفسِیزلِیگِینِی تَعمِینلَش) مَنَه بُو هَم اِسلامِی دَولَتنِی ثابَت حَوفسِیزلِیک وَظِیفَه سِی بُولِیب،اِنقِلابِی صُورَتدَه اوُزِینِی کوُرسَتَدِی، اَمّا اِیندِی “حاضِرگِی مَوجُود وَضِیعیَتدَه” وَ کوُندَه لِیک اِیختِیاجلَر” اَساسِیدَه قَندَی وَ قَیسِی اَبزارلَر بِیلَن دارُ الاِسلامدَگِی حَوفسِیزلِیکنِی کَتتَه شَکلِیدَه اوُنِی تَعمِینلَنِیشِی اوُزگرُوچَن، ماسلَشوُچَندِیر.

3- فَلْيَعْبُدُوا رَبَّ هَذَا الْبَيْتِ (دارُ الاِسلامنِی اَعضالَرِی اوُچُون “اَلله نِی عِبادَتلَرِینِی” بَجَرِیش بُویِیچَه کامِلاً آزاد شَرائِطلَرنِی یِینگِیللَشتِیرِیش وَ زَمِینَه نِی مُهَیّا قِیلِیش)   « أَطْعَمَهُمْ مِنْ جُوعٍ »« وَآمَنَهُمْ مِنْ خَوْفٍ » دارُ الاِسلامدَه شَرائِط یَرَتِیش، یُول- یُورِیقلَر اوُچُون اوُرتَه مُددَتلِی مَقصَدلَرنِی، بَرچَه قِیررَه لَردَه اَلله تَعالَی نِی عِبادَتلَرِینِی آزاد حالدَه بَجَرِیش اوُچُوندِیر. عِبادَت یَعنِی اَلله تَعالَی اوُنگه راضِی بوُلَدِیگن اِیچکِی وَ ظاهِرِی نَرسَه لَر بوُلِیب، اِعتِقادِی عِبادَتلَر ( الله گه، مَلائِکَه لَرگه، آلدِینگِی کِتابلَرگه، قُرآنگه، اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرگه، قِیامَتگه، قَضا وَ قَدَرگه اِیمان کِیلتِیرِیشدِیر)، قَلبِی ( قوُرقُو، رِجاء- حَواطِر، اوُمِید- قوُرقوُ، یَحشِی کوُرِیش، بُوغض، کِینَه وَ…..)، زَبانگه آئِد (دُعا، دَعوَت، تَسبِیح، مَعرُوفگه بُویُورِیب مُنکَردَن نَهِی قِیلِیش…..) بَدَنگه آئِد (نَماز،هِجرَت، جِهاد، رُوزَه، اِیشلَر، حَج، اَلله نِی حُدوُدلَرِینِی طَتبِیق قِیلِیش وَ…..) مالِیَه وِی (زَکات، اِنفاق وَ ……) دَن عِبارَت. بُو یِیردَه  «فَلْيَعْبُدُوا رَبَّ هَذَا الْبَيْتِ» دارُ الاِسلامدَگِی اوُزاق مُددَتلِی، نَهائِی، اِینگ چُوققِیدَگِی مَقصَد حِسابلَنَدِی، اِقتِصادِی وَ حَوفسِیزلِیک مَسَلَه لَرِی اِیسَه دُنیادَه مَنَه بُو نَهائِی مَقصَدگه یِیتِیش اوُچُون بِیر اَبزار بُولِیب، اِنسان وَ جِیننِی یَرَتِیلِیشِیدَن بوُلگن مَقصَد هَم شوُدِیر:  

 وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ (ذاریات/56) مِین اِنسان وَ جِیننِی فَقَط اوُزِیمگه عِبادَت قِیلِیشلَرِی اوُچُون یَرَتدِیم. (دوامی بار……)

(2-قسمت)

در این صورت «حکومت» قدرت سازمان یافته و منسجمی است که یکی از این قالبها را برای خودش انتخاب کرده و قوانین خاص متناسب با عقایدش را نیز در این قالبها ریخته است و با این نهادهای مختلفی که در اختیار دارد هم تدبیر می کند و سیاستها و راهبردها را مشخص می کند و هم به رفتارهای اجتماعی جهت می دهد و بر این رفتارها نظارت می کند و مطابق با قوانین حاکم بر جامعه امر و نهی می کند.

نکته ی خیلی مهم و اساسی این است که ماهیت تمام حکوتها هم مبتنی بر اطاعت و فرمانبرداری است که معنی و مفهوم سوم دین است بعد از قدرت حکومتی و قانون و برنامه. حالا اگر مردم از قوانین اطاعت نکردند حکومت با قدرت حکومتی و نظامی که در اختیار دارد مردم را مجازات می کند و آنها را با زور اسلحه مجبور می کند که در مسیری که قانون اساسی جامعه تعیین کرده حرکت کنند. اینهم معنی و مفهوم چهارم دین که مجازات کردن و پاداش دادن است.

این حاکمیت دولت اسلامی در دارالاسلام از کانال حکومت و نهادهای اجتهاد پذیر و متغییری که در اختیار دارد و می توانند خود را متناسب با نیازها و زمان و مکان تطبیق دهند،3 کارکرد اساسی در جامعه دارد:

1.   أَطْعَمَهُمْ مِنْ جُوعٍ (از بین بردن گرسنگی و تامین رفاه اقتصادی  دارالاسلام) . این کارکرد ثابت اقتصادی دولت اسلامی است که معمولاً رسیدن به آن حالت تدریجی دارد، اما اینکه چه سیستمی متناسب با «وضع موجود» و «نیازهای روز» می تواند این اساس را پیاده کند متغیر است و نمی توان شکل و قالب و ساختار واحدی را برای‌ همیشه‌ و همه‌ جا توصیه‌ کرد. در اینجا مثلاً می توان مثل قالبهای حکومتی، قالب سیستمها و روشهای اقتصادی را با هم مقایسه کرد اما از جهت محتوایی نه. زیرا محتوائی که در این سیستمها ریخته می شود جدای از قوانین حاکم بر جامعه و اهداف حاکمیتها نیست.
2. وَآمَنَهُمْ مِنْ خَوْفٍ (از بین بردن ترس و تامین امنیت اعضای دارالاسلام) این هم کارکرد ثابت امنیتی دولت اسلامی است که به صورت انقلابی خودش را نشان می دهد، اما اینکه در «وضع موجود» و بر اساس «نیازهای روز» چگونه و با چه ابزارهائی می توان امنیت دارالاسلام را در شکل کلان و فردی آن تامین کرد متغییر و انعطاف پذیر است.
3. فَلْيَعْبُدُوا رَبَّ هَذَا الْبَيْتِ (فراهم کردن و تسهیل زمینه های کاملاً آزاد «عبادت الله تعالی» برای اعضای دارالاسلام)

« أَطْعَمَهُمْ مِنْ جُوعٍ »« وَآمَنَهُمْ مِنْ خَوْفٍ » اهداف میان مدتی جهت بسترسازی و هدایتگری در دارالاسلام برای عبادت آزادانه ی الله تعالی در تمام ابعاد عبادت است. عبادت هم یعنی هر چیز درونی یا ظاهری که الله تعالی به آن راضی باشد مثل عبادتهای اعتقادی [ایمان به الله و ملائکه و کتابهای قبلی و قرآن و قانون شریعت الله و  قیامت و قضا و قدر و…]، قلبی [خوف و رجاء – بیم و امید-، ترس، ولاء، بغض، کینه و…]، زبانی[دعا، دعوت، تسبیح و دعوت، امر به معروف و نهی از منکر… ] ، بدنی[نماز، هجرت، جهاد، روزه، کار، حج، تطبیق حدود الله تعالی و.. ]، مالی[زکات، انفاق و…]) . در اینجا «فَلْيَعْبُدُوا رَبَّ هَذَا الْبَيْتِ» هدف بلند مدت و غائی حاکمیت در دارالاسلام است و مسائل اقتصادی و امنیتی ابزارهائی جهت رسیدن به این هدف نهائی در دنیا هستند که هدف خلقت انسان و جن هم هست:  وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ (ذاریات/56) من جنها و انسانها را جز برای پرستش خود نیافریده‌ام .‏

(ادامه دارد……)

Дорул исломни дорул куфр билан бўлган алоқаларига хоким бўлган усуллар. (12 бўлим)

(1-қисм)

Мана бу мушаххас замина борасида “ислом ва секуляризм динини ўзаро алоқалари” китобини иккинчи ва учинчи жилдида муфассал сухбат қилинган, бу ерда хам мухтасар суратда мана бу усулларга ишора қилмоқчимиз. Иншааллох.

Дорул ислом ва дорул куфрлардаги мавжуд хукуматларни ичида шундай ташкилотлар борки, башарни зехнини қурилмаси ва инсонни моддий илмини,тажрибаларини самараси бўлади, мана бу ташкилотлар одатда ижтимоъий муносабатларни енгиллаштириш ва қонунларни тахким қилиш ва такомуллашиш томонга кетаётган улар  учун яратилган мақсадларни пиёда қилишда ишлатилади.

 Мисол тариқасида келтирилса, иқтисодий масалаларда девон ташкилоти эронликлар томонидан вужудга келтирилган нарса бўлиб, Умар ибни Хаттоб розиаллоху анху томонидан қабул қилинади ва уни айбларини йўқотиш учун комил холатга келтирилади ва  шу тартибда мана бу иқтисодий ташкилот хозирги замонга етиб келгунига қадар жуда кўп ўзгаришларга дучор бўлган.

Мана бу холатда бу хавфсизлик,қазоий,санъатий,харбий, таълим-тарбияга оид,рифохий,хизмат кўрсатувчи, тозалик, қурилиш, таблиғот,тижоратга  ва……..оид хукуматни ичидаги   ташкилотларни худди бошқа  абзорларга ўхшаш ўзгартирса бўлади ва агар нотўғри асарлари мавжуд бўлса аллохни шариатидаги қонунларга муносиб равишда уни нотўғри ёқмайдиган асарларини олиб ташласа бўлади. Агар ундан кўра яхшироқ асарларни хохласак унга бизларни аллохни шариатини кўз-қараши бўйича мақсадларга етказадиган  бошқа нарсаларни қўша оламиз; албатта барча давлатларда ташкилотларни қонунлари бўйича ислохотлар амалга оширилади, албатта мана бундай моделлардан фойдаланган давлатларни тажрибаларидан фойдаланиш қийматли,қадрли иш хисобланади.

Мана бу холатда, бу ташкилотлар башарни қўли билан ясалган машина,аслахага ўхшаб ўзгариб такомуллашишда давом этади ва бир тафаккурни,фикрни,ақидани ихтиёрида бўла олади ва бу ақида,фикр ундан худди бир абзордек фойдаланади.

 Дорул исломни намояндаси бўлган ва “аллохни шариатидаги қонунларни” олиб борувчиси ва ўзини ичида мана шунча ташкилотларга жой берган исломий хукуматни ўзини хам турли-хил қолиблари бор. Яъни суннат бўлмиш “нубувват манхажига асосланган хилофат” шўролик хукумат бўлиши мумкин ёки бундан бошқа бидъатга асосланган подшохликлар бўлиши мумкин, “меърос бўлиб қоладиган” ,”мустабид” ва ……умавийларни,аббосийларни,усмонийларни……. шохларига ёки конституцияни  монархиясига ёки бугунги кунда либирал демократ,социалист,коммунист хукуматларига хоким бўлган конституциявий монархияга,аристокрация,алигархияга ёки турли-хил жумхуриятларга,феодализм, федерализм,конфедерализм ва уларни ичига турли-туман ақидаларни қуйса бўладиган бошқа ўнлаб хукумат қолибларига ўхшайди. Масалан: франция ё германия федерал жумхурини ичига секуляризм ва уни турли-хил либирал навлари қуйилган ёки хитой халқ жумхуриятини ичига ёки карея халқ жумхуриятини ичига социалистлар,чап секуляризмни навлари қуйилган. Демак бу ерда қолиб ё стакан мухим эмас,балки қолиб ни ичига қуйилган нарса мухимдир.     ^[1][2]

(давоми бор…..)

ادامه خواندن Дорул исломни дорул куфр билан бўлган алоқаларига хоким бўлган усуллар. (12 бўлим)

دار الاِسلامنِی دارُ الکُفر بِیلَن بُولگن عَلاقَه لَرِیگه حاکِم بُولگن اوُصُوللَر. ( 12- بُولِیم)

(1-قیسم)

مَنَه بُو مُشَخَّص زَمِینَه بارَسِیدَه “اِسلام وَ سِکوُلارِیزم دِینِینِی اوُزَرا عَلاقَه لَرِی” کِتابِینِی اِیککِینچِی وَ اوُچِینچِی جِیلدِیدَه مُفَصَّل صُحبَت قِیلِینگن، بُو یِیردَه هَم مُختَصَر صُورَتدَه مَنَه بُو اوُصُوللَرگه  اِیشارَه قِیلماقچِیمِیز. اِنشاءَالله.

دارُ الاِسلام وَ دارُ الکُفرلَردَگِی مَوجُود حُکوُمَتلَرنِی اِیچِیدَه شوُندَی تَشکِیلاتلَر بارکِی، بَشَرنِی ذِهنِینِی قوُرِیلمَسِی وَ اِنساننِی ماددِی عِلمِینِی، تَجرِیبَه لَرِینِی ثَمَرَه سِی بُولَدِی، مَنَه بُو تَشکِلاتلَر عادَتدَه اِجتِمائِی مُناسَبَتلَرنِی یِینگِیللَشتِیرِیش وَ قانوُنلَرنِی تَحکِیم قِیلِیش وَ تَکاموُلَّه شِیش تامانگه کِیتَیاتگن اوُلَر اوُچُون یَرَتِیلگن مَقصَدلَرنِی پِیادَه قِیلِیشدَه اِیشلَتِیلَدِی.

مِثال طَرِیقَه سِیدَه کِیلتِیرِیلسَه، اِقتِصادِی مَسَلَه لَردَه دِیوان تَشکِیلاتِی اِیرانلِیکلَر تامانِیدَن وُجُودگه کِیلتِیرِیلگن نَرسَه بُولِیب، عُمَر اِبنِ خَطّاب رَضِیَ الله عَنهُ تامانِیدَن قَبوُل قِیلِینَدِی وَ اوُنِی عَیبلَرِینِی یُوقاتِیش اوُچُون کامِل حالَتگه کِیلتِیرِیلَدِی وَ شُو تَرتِیبدَه مَنَه بُو اِقتِصادِی تَشکِیلات حاضِرگِی زَمانگه یِیتِیب کِیلگوُنِیگه قَدَر جُودَه کوُپ اوُزگرِیشلَرگه دوُچار بُولگن.

مَنَه بُو حالَتدَه بُو حَوفسِیزلِیک، قَضائِی، صَنعَتِی، حَربِی، تَعلِیم- تَربِیَه گه آئِد، رِفاهِی، حِذمَت کوُرسَتوُچِی، تازَه لِیک، قوُرِیلِیش، تَبلِیغات، تِجارَتگه وَ …..آئِد حُکوُمَتنِی اِیچِیدَگِی تَشکِیلاتلَرنِی حوُددِی باشقَه اَبزارلَرگه اوُحشَش اوُزگرتِیرسَه بوُلَدِی وَ اَگر ناتوُغرِی اَثَرلَرِی مَوجُود بُولسَه اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرگه مُناسِب رَوِیشدَه اوُنِی ناتوُغرِی یاقمَیدِیگن اَثَرلَرِینِی آلِیب تَشلَسَه بوُلَدِی. اَگر اوُندَن کوُرَه یَحشِیراق اَثَرلَرنِی هاحلَسَک اوُنگه بِیزلَرنِی اَلله نِی شَرِیعَتِینِی کوُز- قَرَشِی بُویِیچَه مَقصَدلَرگه یِیتکَزَدِیگن باشقَه نَرسَه لَرنِی قوُشَه آلَمِیز؛ اَلبَتَّه بَرچَه دَولَتلَردَه تَشکِیلاتلَرنِی قانوُنلَرِی بُویِیچَه اِصلاحاتلَر عَمَلگه آشِیرِیلَدِی، اَلبَتَّه مَنَه بُوندَی مادِیللَردَن فایدَلَنگن دَولَتلَرنِی تَجرِیبَه لَرِیدَن فایدَلَنِیش قِیمَتلِی، قَدرلِی اِیش حِسابلَنَدِی.

مَنَه بُو حالَتدَه، بُو تَشکِیلاتلَر بَشَرنِی قوُلِی بِیلَن یَسَلگن مَشِینَه، اَسلَحَه گه اوُحشَب اوُزگرِیب تَکاموُللَشِیشدَه دَوام اِیتَدِی وَ بِیر تَفَکُّرنِی، فِکرنِی، عَقِیدَه نِی اِیختِیارِیدَه بوُلَه آلَدِی وَ بُو عَقِیدَه، فِکر اوُندَن حُوددِی بِیر اَبزاردِیک فایدَلَنَدِی.

دارُ الاِسلامنِی نَمایَندَه سِی بُولگن وَ “اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی” آلِیب بارُوچِیسِی وَ اوُزِینِی اِیچِیدَه مَنَه شوُنچَه تَشکِیلاتلَرگه جای بِیرگن اِسلامِی حُکوُمَتنِی اوُزِینِی هَم توُرلِی- هِیل قالِبلَرِی بار. یَعنِی سُنَّت بوُلمِیش “نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن خِلافَت” شوُرالِیک حُکوُمَت بوُلِیشِی مُومکِین یاکِی بوُندَن باشقَه بِدعَتگه اَساسلَنگن پادشاهلِیکلَر بُولِیشِی موُمکِین، “مِعراث بُولِیب قالَدِیگن”، “مُستَبِد” وَ……اوُمَوِیلَرنِی، عَبّاسِیلَرنِی، عُثمانِیلَرنِی …….شاهلَرِیگه یاکِی کانستِیتوُسِیَه نِی مانَرهِیَه سِیگه یاکِی بوُگوُنگِی کوُندَه لِیبِیرَل دِیماکرَت ساسِیالِیست، کامُّونِیست حُکوُمَتلَرِیگه حاکِم بُولگن کانستِیتوُسِیَه وِی مانَرهِیَه گه، اَرِیستاکرَسِیَه، اَلِیگرهِییَه گه یاکِی توُرلِی- هِیل جوُمهُورِیَتلَرگه فِییادالِیزم، فِیدِیرالِیزم، کانفِیدِیرالِیزم وَ اوُلَرنِی اِیچِیگه  توُرلِی – هِیل عَقِیدَه لَرنِی قوُیسَه بوُلَدِیگن باشقَه اوُنلَب حُکوُمَت قالِیبلَرِیگه اوُحشَیدِی. مَثَلاً: فرَنسِیَه یا گِیرمَنِیَه فِیدِیرَل جُومهُورِینِی اِیچِیگه سِکوُلارِیزم وَ اوُنِی توُرلِی- هِیل لِیبِیرَل نَوعلَرِی قوُیِیلگن یاکِی حِتای حَلق جوُمهُورِیَتِینِی اِیچِیگه یاکِی کَرِییَه حَلق جوُمهُورِیَتِینِی اِیچِیگه ساسِیالِیستلَر، چَپ سِکوُلارِیزمنِی نَوعلَرِی قوُیِیلگن. دِیمَک بُو یِیردَه قالِیب یا ستَکَن مُهِم اِیمَس، بَلکِی قالِیبنِی اِیچِیگه قوُیِیلگن نَرسَه مُهِمدِیر.        ^[1][2]

(دوامی بار…….)

ادامه خواندن دار الاِسلامنِی دارُ الکُفر بِیلَن بُولگن عَلاقَه لَرِیگه حاکِم بُولگن اوُصُوللَر. ( 12- بُولِیم)

اصول حاکم بر روابط بین دارالاسلام با دارالکفر (بخش 12)

(1-قسمت)

در این زمینه ی مشخص به صورت مفصل در جلد دوم و سوم کتاب «روابط متقابل اسلام و دین سکولاریسم» صحبت شده و در اینجا به صورت مختصر به این اصول اشاره می کنیم . ان شاء الله.

در داخل حکومتهای موجود در دارالاسلام و دارالکفر نهادهائی وجود دارند که ساخته ی ذهن بشر و ثمره ی تجربیات و علم مادی انسان هستند و این نهادها نیز معمولاً جهت تسهیل مناسبتهای اجتماعی و تحکیم قوانین و پیاده کردن اهدافی که برای آن ساخته شده اند رو به تکامل بوده اند.

به عنوان مثال در مسائل اقتصادی نهاد دیوان به عنوان یک ابزار توسط ایرانیها ساخته می شود و توسط عمر بن خطاب رضی الله عنه پذیرفته شده و ضمن رفع معایب آن تکامل داده می شود و به همین ترتیب این نهاد اقتصادی تغییر و تحولات زیادی را به خود دیده تا به زمان حاضر رسیده است .

در این صورت این نهادهای امنیتی، قضائی، صنعتی، نظامی، آموزشی، رفاهی، خدماتی، بهداشتی، شهرسازی، تبلیغی، کشاورزی، تجاری و… داخل حکومتی را به راحتی می توان همچون تمام ابزارهای دیگر دستکاری کرد، و متناسب با قوانین شریعت الله اگر آثار نامطلوبی دارند این آثار نامطلوب را برداشت، و اگر خواهان آثار بهتری هستیم می توانیم به آنها چیزهائی را اضافه کنیم که ما را به آثار و اهداف مورد نظر شریعت الله برساند؛ البته در تمام کشورها اصلاحات قوانین نهادها انجام می گیرد و استفاده از تجربیات کشورهائی که این مدلها را به کار گرفته اند بسیار ارزشمند است.

در این صورت این نهادها مثل اسلحه یا ماشین و هر وسیله ای که توسط بشر ساخته می شوند در حال تغییر و  تکامل هستند، و می توانند در اختیار یک تفکر و عقیده قرار گیرند، و این عقیده و فکر همچون یک ابزار از آنها استفاده می کند.

حالا این حکومت اسلامی که نماینده ی «دارالاسلام» و مجری «قانون شریعت الله» بوده و اینهمه نهادهای مختلف را در درون خود شجای داده است خود آن هم قالبهای مختلفی دارد. یعنی ممکن است حکومتی شورائی «خِلَافَةٌ عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ » باشد که «سنت» است یا ملوکیتهائی غیر از این که «بدعت» هستند، مثل ملوکیت «موروثی»، «استبدادی»، و … شاهان اموی و عباسی و عثمانی و… یا ملوکیت «مشروطه»، اریستوکراسی و الیگارشی طبقاتی مثل آنچه که بر حکومتهای دموکرات لیبرال و سوسیالیست و کمونیست کنونی حاکم است، یا مثل انواع جمهوری ها^[1][2]، فدرالیسم، کنفدرالیسم، فئودالیسم و دهها قالب حکومتی دیگر که می توان عقاید مختلفی را در درون آنها ریخت. مثلا در داخل : جمهوری فرانسه یا جمهوری فدرال آلمان سکولاریسم از نوع لیبرال آن ریخته شده یا در داخل جمهوری خلق چین یا جمهوری خلق کره ی شمالی سکولاریسم از نوع سوسیالیستی و چپ آن ریخته شده و یا در داخل جمهوری اسلامی ایران اسلام از نوع تشیع و در امور محلی سایر مذاهب اسلامی ریخته شده است. پس مهم قالب و لیوان نیست بلکه مهم این است چه چیزی در داخل آن ریخته شده است.

(ادامه دارد…….)

ادامه خواندن اصول حاکم بر روابط بین دارالاسلام با دارالکفر (بخش 12)

Бисмиллах валхамдулиллах, аммо баъад: ассаламу алайкум ва рохматуллох ва барокатух / 11 бўлим:

Дорул куфрларни навлари ва дорул исломни дорул куфрга айланиши(2)

(матлабни комил матни)  

Шофеъийлар:

Ибни Қуддома рохимахуллох имоми Шофеъий рохимахуллохни ўзидан нақл қиладики: бир диёрни ахли муртад бўлса ва аллохни шариатидаги ахкомларни ўрнига жамиятда ўзларини ахкомларини пиёда қилишса, мана бу диёр дорул харбга айланади…..уларни  молларини ғаниматга олиш бўйича ва………Абу Бакр Сиддиқ улар билан жанг қилган мусайламайи каззобни диёрига ўхшаш бўлади…..шу ерда айтадики: Шофеъий шундай деди. [1]

Ибни Хажар Хайтамий рохимахуллох айтадики: бир диёрни исломий ёки харбий деб номлашлик, сифатлаш оъризий сифат бўлиб бу диёрга хоким бўлган ахкомларни ўзгариши  билан ўзгариб туради, аммо мана бу сифатни ўзгармайди собит дейдиган кишиларни сўзлари тўғри эмас. [2]

 Бу андалусга ўхшайди аввалда дорул куфр  эди,сўнг фатх қилингач  дорул исломга айланди, ундан кейин кофирлар томонидан босиб олингандан сўнг яна дорул куфр бўлди. Албатта ибни Хажар Хайтамий рохимахуллох “Тухфатул мухтаж”да мана бу жумлаларни фақат бир қисмига эътиқод қилади холос, у кишини эътиқоди бўйича, дорул куфр дорул исломга ўзгара олади,аммо дорул ислом дорул куфрга айланмайди, у киши айтадики:  хар қандай диёрга дорул ислом хукми берилгандан сўнг, у мутлақо дорул куфрга айланмайди.  [3]

Баъзи бир шофеъийларни сўзларидаги икки хилликни сабаби, уларнинг росулуллох саллалоху алайхи васалламни сўзларидан чиқарган тушунчаларидир, пайғамбаримиз мархамат қиладиларки:

«الإسلامُ يَعْلُو و لايُعْلَى»

улар бундан шундай хулоса чиқаришганки, олдин дорул ислом бўлган хар қандай диёр дорул куфрга айланмайди. Шофеъий мазхабидаги Шарбиний рохимахуллохга ўхшаганлар айтадики: хатто агар кофирлар Тарсусга ўхшаган ундаги сокин ахоли мусулмон бўлган диёрларни босиб олишса хам, бу диёр дорул харбга айланмайди.

[4][5]

Мана бу тушунча бўйича, кофирлар томонидан ишғол қилиб олинган диёр агарчи мана бу озод қилиниш узоқ муддатга чўзилса хам,яна қайтадан мусулмонларга,аллохни шариатидаги қонунларга қайтарилиши керак. Мана бу ишларни барчаси шунинг учунки, бир пайтлар аллохни шариатидаги қонунларни хокимияти остида бўлган ,уни хокимияти мусулмонларни қўлида бўлган диёр харгиз кофирларни мулкига айланиб қолмайди,балки босиб олинган  ва бир кун келиб мусулмонларга қайтарилиши ва бир кун яна мусулмонларга қайтарилиб у ерда аллохни шариатидаги қонунлар ижро  қилиниши  керак бўлган диёр хисобланади, бу диёрни хукми ўша “олдинги хукмга” кўра яъни хануз кофирларни қўлига тушмаган ва унда куфр ахкомлари хам ижро қилинмаган холати бўйича бўлади. [6]

Мана бу суратда: шофеъийларни баъзиси қуйидаги хадисни истинод қилган холда:

الإسلامُ يَعْلُو ولا يُعْلى^[7]،

Улар шунга эътиқод қилишадики, дорул ислом хар қандай шароитда дорул куфр ё дорул харбга айланмайди, улар исломни хеч қачон мағлуб бўлмайдиган ғолиб деб билишади; хатто баъзилар мана бу хадисга асосланган холда айтишганки: агар кофирлар мусулмонларни шахарларидан бирини эгаллаб олишса ва у ерда мусулмонлар мавжуд бўлмаса, мана бу минтақа барибир дорул куфрга айланиб қолмайди; чунки бу ердаги  хукм истийло  олдинги ғалабага кўра чиқарилади.  [8]

Имоми Нававий рохимахуллох “лақитни” ахкомларини баён қилмоқчи бўлганда дорул ислом учун уч холатни келтиради, учинчи холатда айтадики: мусулмонлар яшаб сўнг у ерни тарк қилинган ва улардан кейин кофирлар эгаллаб олган диёр.  ^[9]

Буни кетидан имоми Нававий рохимахуллох ўзини мана бу сўзига изох бериб айтишича, шофеъийларни баъзиси мана шу далилга кўра диёрларни дорул исломни жумласидан деб хисоблашади, чунки мусулмонларни қадимдаги хукмронликлари хукмни давом этиши учун кифоя қилади, энг охирги шофеъий мазхабидагиларни баъзиси айтадики, мана бу хукм мусулмонларни маън қилишмагунича ўз кучида туради, агар мусулмонларни маън қиладиган бўлишса дорул куфрга айланади.^[10]

ادامه خواندن Дорул куфрларни навлари ва дорул исломни дорул куфрга айланиши(2

بِسمِ الله وَالحَمدُ لِله، اَمّا بَعَد: اَلسَّلامُ عَلَیکُم وَ رَحمُةُ الله وَ بَرکاتُه / 11 بوُلِیم:

دارُ الکُفرلَرنِی نَوعلَرِی وَ دارُ الاِسلامنِی دارُ الکُفرگه اَیلَنِیشِی (2)

(مطلبنی کامل متنی )

شافِیعِیلَر:

اِبنِ قُدَّامَه رَحِمَهُ الله اِمامِی شافِیعِی رَحِمَهُ الله نِی اوُزِیدَن نَقل قِیلَدِیکِی: بِیر دِیارنِی اَهلِی مُرتَد بوُلسَه وَ اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی اَحکاملَرنِی اوُرنِیگه جَمِیعَتدَه اوُزلَرِینِی اَحکاملَرِینِی پِیاده قِیلِیشسَه، مَنَه بُو دِیار دارُ الحَربگه اَیلَنَدِی….اوُلَرنِی ماللَرِینِی غَنِیمَتگه آلِیش بُویِیچَه وَ …….اَبُو بَکر صِیدِّیق اوُلَر بِیلَن جَنگ قِیلگن مُسَیلَمَه یِی کَذّابنِی دِیارِیگه اوُحشَش بوُلَدِی……شُو یِیردَه اَیتَدِیکِی:  شافِیعِی شوُندَی دِیدِی.   [1]

اِبنِ حَجَر الهَيتَمِي  رَحِمَهُ الله اَیتَدِیکِی: بِیر دِیارنِی اِسلامِی یاکِی حَربِی دِیب ناملَشلِیک، صِیفَتلَش عارِضِی صِیفَت بُولِیب بُو دِیارگه حاکِم بُولگن اَحکاملَرنِی اوُزگرِیشِی بِیلَن اوُزگرِیب توُرَدِی، اَمّا مَنَه بُو صِیفَتنِی اوُزگرمَیدِی ثابِت دِییدِیگن کِیشِیلَرنِی سُوزلَرِی توُغرِی اِیمَس. [2]

بُو اَندَلوُسگه اوُحشَیدِی اَوَّلدَه دارُ الکُفر اِیدِی، سُونگ فَتح قِیلِینگچ دارُ الاِسلامگه اَیلَندِی، اوُندَن کِییِین کافِرلَر تامانِیدَن باسِیب آلِینگندَن سُونگ یَنَه دار ُالکُفر بوُلَدِی.  اَلبَتَّه اِبنِ حَجَر هَیتَمِی رَحِمَهُ الله “تخفة المهتاج” دَه مَنَه بُو جُملَه لَرنِی فَقَط بِیر قِیسمِیگه اِعتِقاد قِیلَدِی حالاص، اوُ کِیشِینِی اِعتِقادِی بُویِیچَه، دارُ الکُفر دارُ الاِسلامگه اوُزگرَه آلَدِی، اَمّا دارُ الاِسلام دارُ الکُفرگه اَیلَنمَیدِی، اوُ کِیشِی اَیتَدِیکِی: هَر قَندَی دِیارگه دارُ الاِسلام حُکمِی بِیرِیلگندَن سُونگ، اوُ مُطلَقا دارُ الکُفرگه اَیلَنمَیدِی.   [3]

بَعضِی بِیر شافِیعِیلَرنِی سوُزلَرِیدَگِی اِیککِی هِیللِیکنِی سَبَبِی، اوُلَرنِینگ رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّمنِی سُوزلَرِیدَن چِیقَرگن توُشوُنچَه لَرِیدِیر، پَیغَمبَرِیمِیز مَرحَمَت قِیلَدِیلَرکِی:  «الإسلامُ يَعْلُو و لايُعْلَى» اوُلَر بوُندَن شوُندَی حُلاصَه چِیقَرِیشگنکِی، آلدِین دارُ الاِسلام بُولگن هَر قَندَی دِیار دارُ الکُفرگه اَیلَنمَیدِی. شافِیعِی مَذهَبِیدَگِی شَربِینِی رَحِمَهُ الله گه اوُحشَگنلَر اَیتَدِیکِی: حَتّی اَگر کافِرلَر طَرسُوسگه اوُحشَگن اوُندَگِی ساکِن اَهالِی مُسُلمان بوُلگن دِیارلَرنِی باسِیب آلِیشسَه هَم، بُو دِیار دارُ الحَربگه اَیلَنمَیدِی.  [4][5]

مَنَه بُو توُشوُنچَه بُویِیچَه، کافِرلَر تامانِیدَن اِیشغال قِیلِیب آلِینگن دِیار اگرچِی مَنَه بُو آزاد قِیلِینِیش اوُزاق مُدَّتگه چوُزِیلسَه هَم، یَنَه قَیتَه دَن مُسُلمانلَرگه، اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرگه قَیتَرِیلِیشِی کِیرَک. مَنَه بُو اِیشلَرنِی بَرچَه سِی شوُنِینگ اوُچوُنکِی، بِیر پَیتلَر اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی حاکِیمِیَتِی آستِیدَه بُولگن، اوُنِی حاکِمِیَتِی مُسُلمانلَرنِی قوُلِیدَه بُولگن دِیار هَرگِیز کافِرلَرنِی موُلکِیگه اَیلَنِیب قالمَیدِی، بَلکِی باسِیب آلِینگن وَ بِیر کوُن کِیلِیب مُسُلمانلَرگه قَیتَرِیلِیشِی وَ بِیر کوُن یَنَه مُسُلمانلَرگه قَیتَرِیلِیب اوُ یِیردَه اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَر اِجرا قِیلِینِیشِی کِیرَک بوُلگن دِیار حِسابلَنَدِی، بُو دِیارنِی حُکمِی اوُشَه “آلدِینگِی حُکمگه” کوُرَه یَعنِی هَنُوز اِجرا قِیلِینمَگن حالَتِی بُویِیچَه بُولدِی. [6]

 مَنَه بُو صُورَتدَه: شافِیعِیلَرنِی بَعضِیسِی قوُیِیدَگِی حَدِیثنِی  اِستِناد قِیلگن حالدَه:   الإسلامُ يَعْلُو ولا يُعْلى^[7]،  اوُلَر شوُنگه اِعتِقاد قِیلِیشَدِیکِی، دارُ الاِسلام هَر قَندَی شَرائِطدَه دارُ الکُفر یا دارُ الحَربگه اَیلَنمَیدِی، اوُلَر اِسلامنِی هِیچ قَچان مَغلوُب بوُلمَیدِیگن غالِب دِیب بِیلِیشَدِی؛ حَتّی بَعضِیلَر مَنَه بُو حَدِیثگه اَساسلَنگن شَهَرلَرِیدَن بِیرِینِی اِیگللَب آلِیشسَه وَ اوُ یِیردَه مُسُلمانلَر مَوجُود بُولمَسَه، مَنَه بُو مِنطَقَه بَرِیبِیر دارُ الکُفرگه اَیلَنِیب قالمَیدِی؛ چوُنکِی بُو یِیردَگِی حُکمِی اِستِیلا آلدِینگِی غَلَبَه گه کوُرَه چِیقَرِیلَدِی.   [8]

اِمامِی نَوَوِی رَحِمَهُ الله “لَقِیطنِی” اَحکاملَرِینِی بَیان قِیلماقچِی بوُلگندَه دارُ الاِسلام اوُچُون اوُچ حالَتنِی کِیلتِیرَدِی، اوُچِینچِی حالَتدَه اَیتَدِیکِی: مُسُلمانلَر یَشَب سُونگ اوُ یِیرنِی تَرک قِیلِینگن وَ اوُلَردَن کِییِین کافِرلَر اِیگللَب آلگن دِیار.   ^[9]

بُونِی کِیتِیدَن اِمامِی نَوَوِی رَحِمَهُ الله اوُزِینِی مَنَه بُو سوُزِیگه اِیضاح بِیرِیب اَیتِیشِیچَه، شافِیعِیلَرنِی بَعضِیسِی مَنَه شُو دَلِیلگه کوُرَه دِیارلَرنِی دارُ الاِسلامنِی جُملَه سِیدَن دِیب حِسابلَشَدِی، چوُنکِی مُسُلمانلَرنِی قَدِیمدَگِی حُکمرانلِیکلَرِی حُکمنِی دَوام اِیتِیشِی اوُچُون کِفایَه قِیلَدِی، اِینگ آخِیرگِی شافِیعِی مَذهَبِیدَگِیلَرنِی بَعضِیسِی اَیتَدِیکِی، مَنَه بُو حُکم مُسُلمانلَرنِی مَنع قِیلِیشمَگوُنِیچَه اوُز کوُچِیدَه توُرَدِی، اَگر مُسُلمانلَرنِی مَنع قِیلَدِیگن بوُلِیشسَه دارُ الکُفرگه اَیلَنَدِی.  ^[10]

شوُنگه قَرَمَسدَن شافِیعِی مَذهَبِیدَگِی ماوَردِی رَحِمَهُ الله “دارُ الشِّرک” نِی اوُچ دَستَه گه تَقسِیم قِیلَدِی وَ اوُچِینچِی دَستَه حَقِیدَه اَیتَدِیکِی: “طَرسُوس وَ اَنطاکِیَه گه اوُحشَش مُشرِکلَر غالِب بُولگن اِسلام دِیارلَرِیدِیر.” مَنَه بُو شافِیعِی مَذهَبِیدَگِیلَر نَقل قِیلَیاتگن نَرسَه نِی خِلافِی بُولِیب اِمامِی شافِیعِی رَحِمَهُ الله نِی وَ باشقَه اِسلامِی مَذهَبلَرنِی هَمدَه شافِیعِی مَذهَبِیدَگِی اوُلامالَرنِی نَظَرِیگه مُوافِق کِیلَدِی.  ^[11][12]

اَگر دِققَت قِیلَدِیگن بُولسَک، دارُ الاِسلام دارُ الکُفرگه اَیلَنمَیدِی دِییدِیگن کِیشِیلَرنِی سوُزلَرِیدَه بِیر نَوع قَرَمَه – قَرشِیلِیک بار، شوُ سَبَبلِی هَم اِبنِ حَجَر هَیتَمِی رَحِمَهُ الله اَیتَدِیکِی، دارُ الاِسلام «صورة لا حكما» دارُ الحَربگه اَیلَنگن. یَعنِی حُکم جِهَتِیدَن اِیمَس، بَلکِی ظاهِر جِهَتِیدَن دارُ الحَربگه اَیلَنَدِی. ^[13]

ادامه خواندن دارُ الکُفرلَرنِی نَوعلَرِی وَ دارُ الاِسلامنِی دارُ الکُفرگه اَیلَنِیشِی (2)

بسم الله و الحمد لله ، اما بعد: السلام علیکم و رحمه الله و برکاته / بخش 11 :

انواع دارالکفر و تبدیل دارالاسلام به دارالکفر (2)

(متن کامل مطلب)

شافعی ها:

ابن قدامه رحمه الله از خود امام شافعی رحمه الله نقل می کند که : زمانی که اهل سرزمینی مرتد شوند و احکام خودشان به جای احکام شریعت الله در جامعه پیاده شود چنین سرزمینی تبدیل به دارالحرب می شود .. در غنیمت گرفتن اموالشان و .. مثل سرزمین مسلیمه ی کذاب که ابوبکر صدیق با آنها وارد جنگ شد…تا انجا که می گوید : و شافعی چنین گفت[1]

ابن حجر الهيتمي  رحمه الله می گوید:  و این وصف و نامیدن  سرزمینی به اینکه اسلامی است یا حربی وصفی عارضی است که با تغییر تسلط احکامی که در آن اجرا می شوند تغییر می کند، و اما سخن کسی که می گوید که این وصف ثابت است و تغییر نمی کند صحیح نیست.[2]

 مثل اندلس که ابتدا دارالکفر بود اما بعد از فتح تبدیل به دارالاسلام شد و بعد از تسخیر آن توسط کفار دوباره تبدیل به دارلکفر شد .البته ابن حجر الهيتمي  رحمه الله در «تحفة المحتاج» خودش تنها معتقد به بخشی از این سخن است، و بر این باور است که دارالکفر به دارالاسلام تغییر پیدا می کند و دارالاسلام به دارالکفر تبدیل نمی شود و می گوید: هر سرزمینی که حکم دارالاسلام بودن بر آن داده شد بعد از آن مطلقاً تبدیل به دارالکفر نمی شود.[3]

این دوگانگی اقوال عده ای از شافعی ها به دلیل برداشت از قول رسول الله صلی الله علیه وسلم است که می فرماید:«الإسلامُ يَعْلُو و لايُعْلَى»و چنین برداشت کرده اند که  در هیچ صورتی سرزمینی که قبلا دارالاسلام بوده تبدیل به دارالکفر نمی گردد. [4] مثل الشربيني الشافعي رحمه الله  که می گوید : حتی اگر کفار بر سرزمینی مثل طرسوس که ساکنان آن مسلمان هستند تسلط پیدا کنند باز تبدیل به دارالحرب نمی شود .[5]

در این برداشت، سرزمینی که توسط کفار اشغال شده باید دوباره به مسلمین و قانون شریعت الله برگردد هر چند که این آزادسازی مدتها طول بکشد.تمام این کارها برای این است سرزمینی که زمانی در حاکمیت قانون شریعت الله بوده و حاکمیت آن در دست مسلمین بوده هرگز به ملکیت کفار در نمی آید بلکه سرزمین غصب شده ای است که باید روزی دوباره به مسلمین بر گردد و بار دیگر قانون شریعت الله در آن به اجرا در آمده و تحت حاکمیت مسلمین قرار گیرد و حکم این سرزمین بر همان «حکم قبلی» آن است که هنوز به تسلط کفار در نیامده بود و احکام کفری در آن اجرا نمی شد.[6]

در این صورت: بعضی از شافعی مذهبها با استناد به: الإسلامُ يَعْلُو ولا يُعْلى^[7]، بر این باورند که دارالاسلام تحت هیچ شرایطی دوباره تبدیل به دارالکفر و دارالحرب نمی شودو اسلام را غالبی می دانند که هیچ گاه مغلوب نمی شود؛ حتی برخی براساس این حدیث گفته اند: اگر کفار بر منطقه ای از بلاد مسلمین سیطره پیدا کنند و مسلمانی هم در آن یافت نشود، بازهم آن منطقه به دارالکفر تبدیل نمی شود؛ چراکه حکم به استیلا و غلبه‎ی قبلی آنان می شود. [8]

امام نووی  رحمه الله هم زمانی که می خواهد احکام «لَقِيط» را بیان کند برای دارالاسلام سه حالت می آورد، در حالت سوم می گوید: دار و سرزمینی که مسلمین در آن سکونت داشتند سپس آنجا را ترک کردند و کفار بر آن سرزمین غلبه پیدا کرده اند. ^[9]

به دنبال این امام نووی رحمه الله تعلیقی بر همین سخن خود می زند و می گوید که بعضی از شافعی ها به این دلیل چنین سرزمینی را باز جزو دارالاسلام محسوب می کنند چون تسلط قدیم مسلمین برای ادامه و استمرا حکم کافی است و بعضی از متاخرین شافعی مذهب هم می گویند که این حکم تا زمانی است که مسلمین را منع نکنند و چنانچه مسلمین را منع کنند تبدیل به دارالکفر می شود.^[10]

با این وجود ماوردی شافعی رحمه الله «دار الشرك» را به سه دسته تقسیم می کند و در مورد سوم می گوید:  ” سرزمین اسلام که مشرکین بر آن غلبه پیدا کرده اند مثل طرسوس و انطاکیه.” ^[11] این برخلاف آن چیزی است که از بعضی از شافعی مذهبها نقل می شود و موافق دیدگاه امام شافعی رحمه الله ^[12]و سایر مذاهب اسلامی و علمای شافعی مذهب است.

اگر دقت کنیم در سخن کسانی که می گویند دارالاسلام تبدیل به دارالکفر نمی شود نوعی تناقض وجود دارد به همین دلیل ابن حجر هیتمی رحمه الله می گوید که دارالاسلام «صورة لا حكما» تبدیل به دارالحرب می شود.^[13]یعنی از نظر ظاهری تبدیل به دارالحرب شده نه از نظر حکم.

ادامه خواندن انواع دارالکفر و تبدیل دارالاسلام به دارالکفر (2)

Бисмиллах валхамдулиллах, аммо баъад: ассаламу алайкум ва рохматуллох ва барокатух / 11 бўлим:

Дорул куфрларни навлари ва дорул исломни дорул куфрга айланиши(2)

(5-қисм)

Бизлар шаръий манбаъларга истинод қилиш билан шуни тушуниб етдикки, меъёр яъни: бир диёрга дорул ислом ё дорул куфр деб хукм берилишини иллати,асоси,меъёри,мезони мана бу давлатга хоким бўлган “қонун ва хукм”дан иборат, хукмни хақиқий иллати: хукм унга осилиб олган ва хукмни ушлаб турган ва хукм унга боғланган нарса “қонун ва хукм”дир.

Агар “тахрижул манат”ни  истасак,яъни аслда хукмни иллатини таъйин қилмоқчи бўлсак шуни тушуниб етамизки: “қонун ва хукм”  бир диёрни дорул ислом ё дорул куфр экани унга осилган ва хукмни ушлаб турган нарса бўлади; ва агар бир диёрга дорул ислом ё дорул куфр деб хукм беришда таъсир қилмайдиган сифатларни бир четга суриб қўйишни хохласак ва “танқихул манот”га қўл урсак хам, турли-хил белгилар,сифатларни орасида “қонун ва хукм” аслий,таъсир қилувчи сифат эканини тушуниб етамиз.

Мисол тариқасида келтирадиган бўлсак шароб турли-туман сифатларга,белгиларга эга: суюқ бўлиши, рангли ё рангсиз бўлиши, турли-хил мазаларда бўлиши, маст қилиши, энди мана шунча белгиларни орасида шаробни харом бўлишидаги хукмда аслий иллат,белги қайсиниси бўлади? Маст қилиши. Демак маст қилишлик, шаробни харом бўлиши борасидаги хукмда танилган,машхур белги хисобланади.

Дорул исломни хилма-хил белгиларидан бўлган масжидни, азонни ва жумъа намози,жамоат намозлари ва ийд фитр ,ийди қурбон намозларини бажаришдаги  хавфсизликни  мавжуд бўлиши, хажга бориш, қурбонлик қилиш ва “аллохни шариатидаги қонун ва хукмлар асосида хукм қилиш” ва масжидларга эътикоф ўтириш ва бундан бошқа юзлаб белгиларни орасида, бу диёрни дорул ислом деб номланишини иллати нима? “Аллохни шариатидаги қонун ва хукмлар асосида хукм қилинишидир” . Иллатдаги асл фаръдаги иллатга баробар эмас. Демак “қонун ва хукм” диёрни устида хукм чиқаришни аслий воситаси, машхур белгиси хисобланади.

Албатта шуни хам билишимиз лозимки, уламолар шиорларни бажаришдаги озодлик,хавфсизлик хақида гапирган пайтларида, “аллохни шиорлари” қуръонни таъбири бўйича яъни барча аломатларни кўрсатиши лозим, мана бу шахс ёки исломий жамият ибодатларни барча қисмларини қамраб олади, аллох таоло мархамат қилган пайтида:  

وَ مَنْ يُعَظِّمْ شَعائِرَ اللَّهِ فَإِنَّها مِنْ تَقْوَى الْقُلُوبِ (حج/32)

“Аллохни шиорлари” намоз ,рўза,икки ийд, жумъа,жамоат,хажга чегараланиб қолмайди, балки худудларни ижро қилиш хам “аллохни шиорларига” киради, жиход хам “аллохни шиорлари”дандир, хижоб ва бошқа исломни  маънавий,зохирий ахкомлари  хам “аллохни шиорларига” киради.

Хозирда хам  бир диёрни дорул ислом ё дорул куфр деб номлашдаги хукмда таъсири бўлмаган “хозирги замондаги” ва “мавжуд вазиятдаги” белгилар ва сифатларни бир четга сурилса хам, аммо улар аслий сабаблар билан бирга фуруъларга ўхшаб мавжуддирлар – яъни мана бу фаръий белгилар баён қилинган, аммо аслий хукмга таъсир қилмайди- шуни тушуниб етамизки, “қонун ва хукм” ер юзида “икки дар”ни ташхис бериш бўйича меъёр,мезон, ўлчов бўлиб қолади. 

Бир неча марта айтиб ўтилганидек, шаръий кўз-қараш билан қараганда барча исломий мазхаблар иттифоқ қилган нарса шуки, дорул куфрни дорул исломга айланиши учун меъёр,мезон,ўлчов “қонун ва хукм”дир, ислом фуқахоларини назарларига асосан, давлатларни дорул куфр бўлиши борасидаги хукм, бу минтақада кофирларни ғолиб бўлишлари ва уларни қонунларини ривожланишига қараб чиқарилади; шу билан бирга диёрнинг,минтақанинг хукмини унда сокин бўлган одамларни  устидаги хукмдан фарқи бор, масалан шарқий румни бир қисмида мусулмонлар яшашига қарамасдан бу диёр дорул куфр хисобланарди, аммо мусулмонлар томонидан фатх бўлгандан сўнг дорул исломга айланади, энди агар яна қайтадан кофирлар томонидан ишғол қилинса, фатхдан олдинги румдан нимаси билан фарқ қилади? Хеч қандай фарқи йўқ.

(давоми бор……)