Дорул исломни дорул куфр билан бўлган алоқаларига хоким бўлган усуллар. (12 бўлим)
(1-қисм)
Мана бу мушаххас замина борасида “ислом ва секуляризм динини ўзаро алоқалари” китобини иккинчи ва учинчи жилдида муфассал сухбат қилинган, бу ерда хам мухтасар суратда мана бу усулларга ишора қилмоқчимиз. Иншааллох.
Дорул ислом ва дорул куфрлардаги мавжуд хукуматларни ичида шундай ташкилотлар борки, башарни зехнини қурилмаси ва инсонни моддий илмини,тажрибаларини самараси бўлади, мана бу ташкилотлар одатда ижтимоъий муносабатларни енгиллаштириш ва қонунларни тахким қилиш ва такомуллашиш томонга кетаётган улар учун яратилган мақсадларни пиёда қилишда ишлатилади.
Мисол тариқасида келтирилса, иқтисодий масалаларда девон ташкилоти эронликлар томонидан вужудга келтирилган нарса бўлиб, Умар ибни Хаттоб розиаллоху анху томонидан қабул қилинади ва уни айбларини йўқотиш учун комил холатга келтирилади ва шу тартибда мана бу иқтисодий ташкилот хозирги замонга етиб келгунига қадар жуда кўп ўзгаришларга дучор бўлган.
Мана бу холатда бу хавфсизлик,қазоий,санъатий,харбий, таълим-тарбияга оид,рифохий,хизмат кўрсатувчи, тозалик, қурилиш, таблиғот,тижоратга ва……..оид хукуматни ичидаги ташкилотларни худди бошқа абзорларга ўхшаш ўзгартирса бўлади ва агар нотўғри асарлари мавжуд бўлса аллохни шариатидаги қонунларга муносиб равишда уни нотўғри ёқмайдиган асарларини олиб ташласа бўлади. Агар ундан кўра яхшироқ асарларни хохласак унга бизларни аллохни шариатини кўз-қараши бўйича мақсадларга етказадиган бошқа нарсаларни қўша оламиз; албатта барча давлатларда ташкилотларни қонунлари бўйича ислохотлар амалга оширилади, албатта мана бундай моделлардан фойдаланган давлатларни тажрибаларидан фойдаланиш қийматли,қадрли иш хисобланади.
Мана бу холатда, бу ташкилотлар башарни қўли билан ясалган машина,аслахага ўхшаб ўзгариб такомуллашишда давом этади ва бир тафаккурни,фикрни,ақидани ихтиёрида бўла олади ва бу ақида,фикр ундан худди бир абзордек фойдаланади.
Дорул исломни намояндаси бўлган ва “аллохни шариатидаги қонунларни” олиб борувчиси ва ўзини ичида мана шунча ташкилотларга жой берган исломий хукуматни ўзини хам турли-хил қолиблари бор. Яъни суннат бўлмиш “нубувват манхажига асосланган хилофат” шўролик хукумат бўлиши мумкин ёки бундан бошқа бидъатга асосланган подшохликлар бўлиши мумкин, “меърос бўлиб қоладиган” ,”мустабид” ва ……умавийларни,аббосийларни,усмонийларни……. шохларига ёки конституцияни монархиясига ёки бугунги кунда либирал демократ,социалист,коммунист хукуматларига хоким бўлган конституциявий монархияга,аристокрация,алигархияга ёки турли-хил жумхуриятларга,феодализм, федерализм,конфедерализм ва уларни ичига турли-туман ақидаларни қуйса бўладиган бошқа ўнлаб хукумат қолибларига ўхшайди. Масалан: франция ё германия федерал жумхурини ичига секуляризм ва уни турли-хил либирал навлари қуйилган ёки хитой халқ жумхуриятини ичига ёки карея халқ жумхуриятини ичига социалистлар,чап секуляризмни навлари қуйилган. Демак бу ерда қолиб ё стакан мухим эмас,балки қолиб ни ичига қуйилган нарса мухимдир. [1][2]
(давоми бор…..)
[1] رنی آستین ، آشنایی با حکومت، ترجمه، لیلا سازگار ،تهران ،مرکز نشر دانشگاهی، 1374ص 113 115
[2]کیوان عقیل پور ،آشنایی با علم سیاست،تهران ، اخوان ، 1389 ،ص 56 .61