دسته: مطالب به زبان ترکی(اویغوری، اوزبیکی، قزاقی، تورکمن و…)

رهبریت در دارالاسلام

(13-قسمت)

تمام آنچه از آیات و احادیث و سخن اصحاب و ائمه ی مسلمین و علمای صالح مومنین در مورد «وحدت آگاهانه، هدفمند و حرکتی» گفته ایم تنها زمانی متحقق می گردد که همه ی مسلمین دارای یک رهبر باشند و کسی در این زمینه همسان و رقیبش نباشد؛ وجود چند رهبر در یک جامعه بدون شک منجر به تفرق خواهد شد. به همین دلیل است که رسول الله صلی الله علیه وسلم به صراحت می فرماید:

• إِذَا بُويِعَ لِخَلِيفَتَيْن،ِ فَاقْتُلُوا الآخَرَ مِنْهُمَا ^[1]زماني كه با دو خليفه بيعت شد خليفه دوم از ايشان را بكشيد .
• مَنْ بَايَعَ إِمَامًا فَأَعْطَاهُ صَفْقَةَ يَدِهِ وَثَمَرَةَ قَلْبِهِ فَلْيُطِعْهُ إِنِ اسْتَطَاعَ فَإِنْ جَاءَ آخَرُ يُنَازِعُهُ فَاضْرِبُوا عُنُقَ الآخَرِ ^[2] هر کس با امام و رهبری بیعت کند و با رضایت قلبی دستش را در دستش نهد، تا آن‌جا که بتواند باید از او اطاعت کند و اگر کس دیگری آمد و در این امر نزاع کرد گردنش را بزنید.
• مَنْ أَتَاكُمْ وَأَمْرُكُمْ جَمِيعٌ عَلَى رَجُلٍ وَاحِدٍ يُرِيدُ أَنْ يَشُقَّ عَصَاكُمْ أَوْ يُفَرِّقَ جَمَاعَتَكُمْ فَاقْتُلُوهُ ^[3]«در آن حال كه زمام كارتان به صورت يكپارچه به دست يكي از شماست، هركس نزد شما بيايد و قصد ايجاد اختلاف يا تفرقه افكني در ميان جماعت يكپارچه ي شما را داشته باشد، او را بكشيد»

در اینجا فرق ندارد این اهل تفرقی که باید کشته شود انسان جائر و فاسقی است یا انسان عادلی . امام نووی رحمه الله  در شرح حدیث «سَتَكُونُ خُلَفَاءُ فَتَكْثُرُ، قَالُوا: فَمَا تَأْمُرُنَا؟ قَالَ: فُوا بِبَيْعَةِ الْأَوَّلِ، فَالْأَوَّلِ، وَأَعْطُوهُمْ حَقَّهُمْ » ^[4] می گوید : در این حدیث معجزه ای از رسول الله صلی الله علیه وسلم  ظاهر شده است و معنی حدیث اینست که هرگاه بعد از یک خلیفه به خلیفه ای دیگر بیعت داده شد، پس بیعت اول صحیح است و واجب است به آن وفا شود. و بیعت دوم باطل است و وفای به آن حرام است. و بر او حرام است که آن را طلب کند، و یکسان است که نفر دومی که منعقد شده است از تعیین نفر اول به عنوان امام، آگاهی داشته باشد یا نسبت به آن جاهل باشد. و فرقی نمی کند که آنها در دو سرزمین جدا باشند یا در یک سرزمین، یا یکی از آنها در سرزمین امام باشد و دیگری در جایی دیگر، این همان رأی درستی است که اصحاب ما (یعنی شافعی ها) و جماهیرعلما برآن هستند^[5]… وعلما اتفاق نظر دارند بر اینکه جایز نیست در یک زمان با دو خلیفه بیعت داده شود، فرقی نمیکند دارالاسلام وسیع باشد یا نه.» ^[6]

در روایت دیگری آمده است که : قيلَ: يا رسولَ اللهِ، مَن نؤَمِّرُ بَعدَكَ؟ گفته شد یا رسول الله چه کسی بعد از شما أمير خواهد شد؟  قال: إنْ تؤَمِّروا أبا بكرٍ تَجِدوه أَمينًا زاهِدًا في الدُّنيا راغِبًا في الآخِرةِ، پیامبر فرمود: اگر ابوبكر را امير خود قرار دهيد او را پارسا در امر دنيا و مشتاق آخرت خواهيد يافت . وإنْ تؤَمِّروا عُمرَ تَجِدوه قَويًّا أَمينًا لا يَخافُ في اللهِ لَومةَ لائِمٍ، واگر عمر را امير خود قرار دهيد او را قوی و امين خواهيد يافت كه در راه خدا از سرزنش هيچ سرزنش گری نمی ترسد وإنْ تؤَمِّروا عليًّا – ولا أُراكُم فاعِلينَ- تَجِدوه هاديًا مَهديًّا يَأخُذُ بكُم الطَّريقَ المُستقيمَ.^[7]

(ادامه دارد……)

ادامه خواندن رهبریت در دارالاسلام

Дорул исломдаги рахбарият.

(12-қисм)

Мана бу асосга ва қуйидаги хадисга асосан:

«بُؤْسَ ابْنِ سُمَيَّةَ تَقْتُلُكَ فِئَةٌ بَاغِيَةٌ»^[1]

Бағий гурух уни ўлдирадиган Сумайяни ўғлига оғирдир.

«تَقْتُلُ عَمَّارًا الْفِئَةُ الْبَاغِيَةُ‏»

Амморни бағий гурух ўлдиради; мана бу хадис очиқ-ойдин кўрсатиб турганидек, Усмондан кейинги мусулмонларнинг  бархақ рахбари Али бўлган,

  «تَقْتُلُهُمْ أَدْنَى الطَّائِفَتَيْنِ إِلَى الْحَقِّ »^[2]

Хақга энг яқин бўлган тоифа улар билан жанг қилади. Ва қолганлар боғийлар бўлишган ва дорул ислом қабул қилган рахбарга қарши мана бу гурухларни хатосига дучор бўлган хар қандай киши хам хатокор , ахли бағий бўлади, уни қайси маконда ва қайси замонда бўлишидан қатъий назар. ^[3]

Зайдия

Азидиддин Ийъжий рохимахуллох бир неча рахбарни тўғри дейилишини зайдия фирқасига нисбатлаган ва айтадики: зайдийянинг жорудия фирқаси шунга  эътиқод қилишадики, Хасан ва Хусанни болаларидаги иморат шўродир, агар у фотимани невараларидан бўлиб олим ва шижоатли бўлса ва қилич билан қиём қилиб хақга даъват қилса, у имомдир; улар мана шу шаклда бир неча рахбар ва имомга рухсат беришган ва мана бундай рухсат ижмоъга хилофдур.^[4]

Албатта имоми Ашъарий рохимахуллохга ўхшаш баъзи ахли суннатдагилар шунга ишонишадики, шиъалар нотиқ ва сомит бўлган икки рахбарга эътиқод қилишади, мана шу сўзларни истинод қилиб баъзилар жаъфарий шиъаларини бир неча рахбарга эътиқод қиладиган мазхаблар қаторига қўшишади. Аммо шуни билишимиз лозимки, 12 имомлик шиъаларни наздида “итоат қилиниши вожиб” бўлган рахбар буйруқ беради ва уни фармонига итоат қилиниши керак ва у ягонадир ва хамиша битта бўлган. ^[5]

Мана шу асосга кўра хулоса чиқарсак бўладики, ханафийлар,моликийлар, шофеъийлар, ханбалийлар, зохирийлар ва жаъфарий шиъалари итоат қилиниши керак бўлган  имом ва рахбар хақида мана шундай назарга эга ва бу назар бўйича ижмоъ қилишган. Мана бу мазхабларни келтирган истидлоллари хам шундай оятлар ва хадисларга кўра бўлиб, унда аллох таоло ва росули мўъминларни вахдатга, тафарруқдан пархез қилишга, ахли тафарруқ билан қандай муомала қилишга даъват қилган,  бу борада “ислом ва секуляризм динининг ўзаро алоқалари” номли китобида ва саккизинчи муқаддамот дарсларида батафсил мана бу оятлар ва хадислар хақида  сухбат қилганмиз ва фақат эслатиш учун бир неча ўринларга ишора қилиб ўтамиз. Иншааллох.  ^{[6][7][8][9][10]}

Аллох таоло мархамат қиладики:

وَأَطِیعُواْ اللّهَ وَرَسُولَهُ وَلاَ تَنَازَعُواْ فَتَفْشَلُواْ وَتَذْهَبَ رِیحُکُمْ وَاصْبِرُواْ إِنَّ اللّهَ مَعَ الصَّابِرِینَ ‏(انفال/46)

Ва аллохга хамда унинг пайғамбарига итоат қилингиз ва (ўзаро) талашиб-тортишмангизки, у холда сустлашиб, куч-қувватингиз кетур. Сабр – тоқат қилингиз! Албатта, аллох сабр қилувчилар билан биргадир.

• وَلاَ تَکُونُواْ کَالَّذِینَ تَفَرَّقُواْ وَاخْتَلَفُواْ مِن بَعْدِ مَا جَاءهُمُ الْبَیِّنَاتُ وَأُوْلَئِکَ لَهُمْ عَذَابٌ عَظِیمٌ ‏(آل عمران/105)

Аниқ хужжатлар келганидан кейин бўлиниб кетган ва бир-бирлари билан ихтилоф қилиб, талашиб-тортишган кимсалар каби бўлмангиз! Ана ундайлар учун улуғ азоб бордир.

(давоми бор……..)

ادامه خواندن Дорул исломдаги рахбарият.

دارُ الاِسلامدَگِی رَهبَرِیَت.

(12-قیسم)

مَنَه بُو اَساسگه وَ قوُیِیدَگِی حَدِیثگه اَساساً:  «بُؤْسَ ابْنِ سُمَيَّةَ تَقْتُلُكَ فِئَةٌ بَاغِيَةٌ»^[1] بَغِی گوُرُوه اوُنِی اوُلدِیرَدِیگن سُمَیَّه نِی اوُغلِیگه آغِیردِیر.  «تَقْتُلُ عَمَّارًا الْفِئَةُ الْبَاغِيَةُ‏» عَمّارنِی بَغِی گوُرُوه اوُلدِیرَدِی؛ مَنَه بُو حَدِیث آچِیق- آیدِین کوُرسَتِیب توُرگنِیدِیک، عُثماندَن کِییِینگِی مُسُلمانلَرنِینگ بَرحَق رَهبَرِی عَلِی بُولگن،   «تَقْتُلُهُمْ أَدْنَى الطَّائِفَتَيْنِ إِلَى الْحَقِّ »^[2]  حَقگه اِینگ یَقِین بُولگن طائِفَه اوُلَر بِیلَن جَنگ قِیلَدِی. وَ قالگنلَر باغِیلَر بوُلِیشگن وَ دارُ الاِسلام قَبوُل قِیلگن رَهبَرگه قَرشِی مَنَه بُو گوُرُوهلَرنِی خَطاسِیگه دوُچار بوُلگن هَر قَندَی کِیشِی هَم خَطاکار، اَهلِی بَغِی بوُلَدِی، اوُنِی قَیسِی مَکاندَه وَ قَیسِی زَماندَه بوُلِیشِیدَن قَطعِی نَظَر. ^[3]

1. زَیدِیَه :

عَضُدِالدِّین الإِيجِي رَحِمَهُ الله بِیر نِیچَه رَهبَرنِی توُغرِی دِییِیلِیشِینِی زَیدِیَه فِرقَه سِیگه نِسبَتلَگن وَ اَیتَدِیکِی: زَیدِیَه نِینگ جاروُدِیَه فِرقَه سِی شوُنگه اِعتِقاد قِیلِیشَدِیکِی، حَسَن وَ حُسَیننِی بالَه لَرِیدَگِی اِمارَت شوُرادِیر، اَگر اوُ فاطِمَه نِینگ نِیوَرَه لَرِیدَن بُولِیب عالِم وَ شِجاعَتلِی بُولسَه وَ قِیلِیچ بِیلَن قِیام قِیلِیب حَقگه دَعوَت قِیلسَه ، اوُ اِمامدِیر؛ اوُلَر مَنَه شوُ شَکلدَه بِیر نِیچَه اِمامگه وَ رَهبَرگه رُحصَت بِیرِیشگن وَ مَنَه بوُندَی رُحصَت اِجماعگه خِلافدِیر.  ^[4]

اَلبَتَّه اِمامِی اَشعَرِی رَحِمَهُ اَلله گه اوُحشَش بَعضِی اَهلِی سُنَّتدَگِیلَر شوُنگه اِیشانِیشَدِیکِی، شِیعَه لَر ناطِق وَ صامِت بوُلگن اِیککِی رَهبَرگه اِعتِقاد قِیلِیشَدِی، مَنَه شوُ سُوزلَرنِی اِستِناد قِیلِیب بَعضِیلَر جَعفَرِی شِیعَه لَرِینِی بِیر نِیچَه رَهبَرگه اِعتِقاد قِیلَدِیگن مَذهَبلَر قَطارِیگه قوُشِیشَدِی. اَمّا شوُنِی بِیلِیشِیمِیز لازِمکِی، 12 اِماملِیک شِیعَه لَرنِی نَزدِیدَه “اِطاعَت قِیلِینِیشِی واجِب” بُولگن رَهبَر بوُیرُوق بِیرَدِی وَ اوُنِی فَرمانِیگه اِطاعَت قِیلِینِیشِی کِیرَک وَ اوُ یَگانَه دِیر وَ هَمِیشَه بِیتتَه بوُلگن. ^[5]

مَنَه شُو اَساسگه کوُرَه حُلاصَه چِیقَرسَک بُولَدِیکِی، حَنَفِیلَر، مالِیکِیلَر، شافِیعِیلَر، حَنبَلِیلَر، ظاهِرِیلَر وَ جَعفَرِی شِیعَه لَرِی اِطاعَت قِیلِینِیشِی کِیرَک بوُلگن اِمام وَ رَهبَر حَقِیدَه مَنَه شوُندَی نَظَرگه اِیگه وَ بُو نَظَر بُویِیچَه اِجماع قِیلِیشگن. مَنَه بُو مَذهَبلَرنِی کِیلتِیرگن اِستِدلاللَرِی هَم شوُندَی آیَتلَر وَ حَدِیثلَرگه کوُرَه بوُلِیب، اوُندَه اَلله تَعالَی وَ رَسُولِی مُؤمِنلَرنِی وَحدَتگه، تَفَرُّقدَن پَرهِیز قِیلِیشگه، اَهلِی تَفَرُّق بِیلَن قَندَی مُعامَلَه قِیلِیشگه دَعوَت قِیلگن، بُو بارَدَه “اِسلام وَ سِکوُلارِیزم دِینِینِینگ اوُزَرا عَلاقَه لَرِی” ناملِی کِتابِیدَه سَکِّیزِینچِی مُقَدَّمات دَرسلَرِیدَه بَتَفصِیل مَنَه بُو آیَتلَر وَ حَدِیثلَر حَقِیدَه صُحبَت قِیلگنمِیز وَ فَقَط اِیسلَتِیش اوُچُون بِیر نِیچَه اوُرِینلَرگه اِیشارَه قِیلِیب اوُتَمِیز. اِنشاءَالله. ^{[6][7][8][9][10]}

 اَلله تَعالَی مَرحَمَت قِیلَدِیکِی:  وَأَطِیعُواْ اللّهَ وَرَسُولَهُ وَلاَ تَنَازَعُواْ فَتَفْشَلُواْ وَتَذْهَبَ رِیحُکُمْ وَاصْبِرُواْ إِنَّ اللّهَ مَعَ الصَّابِرِینَ ‏(انفال/46)  وَ اَلله گه هَمدَه اوُنِینگ پَیغَمبَرِیگه اِطاعَت قِیلِینگِیز وَ (اوُزَرا) تَلَشِیب- تارتِیشمَنگِیزکِی، اوُ حالدَه سُوستلَشِیب، کوُچ- قُوَّتِینگِیز کِیتوُر. صَبر- طاقَت قِیلِینگِیز! اَلبَتَّه، اَلله صَبر قِیلوُچِیلَر بِیلَن بِیرگه دِیر. وَلاَ تَکُونُواْ کَالَّذِینَ تَفَرَّقُواْ وَاخْتَلَفُواْ مِن بَعْدِ مَا جَاءهُمُ الْبَیِّنَاتُ وَأُوْلَئِکَ لَهُمْ عَذَابٌ عَظِیمٌ ‏(آل عمران/105) اَنِیق حُجَّتلَر کِیلگنِیدَن کِییِین بوُلِینِیب کِیتگن وَ بِیر- بِیرلَرِی بِیلَن اِیختِلاف قِیلِیب، تَلَشِیب – تارتِیشگن کِیمسَه لَر کَبِی بُولمَنگِیز! اَنَه اوُندَیلَر اوُچُون اوُلوُغ عَذاب باردِیر.

(دوامی بار……)

ادامه خواندن دارُ الاِسلامدَگِی رَهبَرِیَت.

رهبریت در دارالاسلام

(12-قسمت)

بر این اساس و بر اساس حدیث : «بُؤْسَ ابْنِ سُمَيَّةَ تَقْتُلُكَ فِئَةٌ بَاغِيَةٌ»^[1]سخت است بر پسر سميه كه گروه باغي او را به قتل مي رسانند. و حدیث:«تَقْتُلُ عَمَّارًا الْفِئَةُ الْبَاغِيَةُ‏» عمار را گروه باغي به قتل مي رسانند ؛ این احادیث به صراحت می رسانند که رهبر برحق مسلمین بعد از عثمان، علی بود «تَقْتُلُهُمْ أَدْنَى الطَّائِفَتَيْنِ إِلَى الْحَقِّ »^[2] نزديك ترين طايفه به حق با آنها مي جنگند. و  بقیه بغاة بودند^[3] و هر کسی بر علیه رهبر مورد پذیرش دارالاسلام دچار خطای این گروهها شود باز خطاکار است و اهل بغی است و  فرق ندارد در چه زمان و مکانی باشد. 

1. زیدیه

عضد الدين الإيجي رحمه الله  هم  تفکر درست بودن تعدد رهبر را به فرقه ای از زیدیه نسبت می دهد و می گوید:  فرقه ی جارودیه از زیدیه بر این باور است که امارت در اولاد حسن و حسین شوری است هر کسی از نوادگان فاطمه که عالم و شجاع باشد و با شمشیر قیام کند و دعوتگر به سوی حق باشد او امام است؛ به این شکل به تعدد امامان و رهبران اجازه دادند و  چنین اجازه ای خلاف اجماع است .^[4]

البته عده ای از اهل سنت مثل امام اشعری رحمه الله بر این باور است که شیعیان هم  معتقد به دو رهبر صامت و ناطق هستند و با استناد به این سخن عده ای می خواهند تشیع جعفری را در ردیف مذاهبی قرار دهند که معتقد به تعدد رهبریت است^[5] اما لازم است بدانیم  همچنانکه عرض شد نزد تشیع 12 امامی رهبر «واجب‌الطاعه» ای که دستور می دهد و باید فرمانش مورد پذیرش قرار گیرد تنها یکی است و همیشه یکی بوده .

بر این اساس متوجه شدیم که حنفی ها، ^[6] مالکی ها، ^[7] شافعی ها ^[8] و حنبلی ها ^[9] و ظاهری ها^[10] و شیعیان جعفری در مورد امام و رهبر واجب الاطاعه چنین دیدگاهی دارند و بر این نگرش اجماع دارند. استدلال این 6 مذهب به تمام آیات و احادیثی است که الله تعالی  و رسولش مومنین را به وحدت و پرهیز از تفرق و چگونگی برخورد با اهل تفرق دعوت کرده است  که در کتاب «روابط متقابل اسلام و دین سکولاریسم» و درس هشتم مقدماتی به تفصیل در مورد این آیات و احادیث صحبت کرده ام و تنها جهت یادآوری به چند مورد اشاره می کنم . ان شاء الله.

الله تعالی می فرماید:

• وَأَطِیعُواْ اللّهَ وَرَسُولَهُ وَلاَ تَنَازَعُواْ فَتَفْشَلُواْ وَتَذْهَبَ رِیحُکُمْ وَاصْبِرُواْ إِنَّ اللّهَ مَعَ الصَّابِرِینَ ‏(انفال/46)و از خدا و پیغمبرش اطاعت نمائید و ( در میان خود اختلاف و) کشمکش مکنید ، ( که اگر کشمکش کنید ) درمانده و ناتوان می‌شوید و شکوه و هیبت شما از میان می‌رود ( و ترس و هراسی از شما نمی‌شود) . صبر کنید که خدا با صابرین است .‏
• وَلاَ تَکُونُواْ کَالَّذِینَ تَفَرَّقُواْ وَاخْتَلَفُواْ مِن بَعْدِ مَا جَاءهُمُ الْبَیِّنَاتُ وَأُوْلَئِکَ لَهُمْ عَذَابٌ عَظِیمٌ ‏(آل عمران/103) و مانند کسانی نشوید که پراکنده شدند و اختلاف ورزیدند (آن هم) پس از آن که نشانه‌های روشن ( پروردگارشان) به آنان رسید، و ایشان را عذاب بزرگی است .‏

(ادامه دارد…….)

ادامه خواندن رهبریت در دارالاسلام

Дорул исломдаги рахбарият.

(11-қисм)

Мана бу исломий мазхабларни ёнида шундай кишилар хам борки, бир неча рахбарни бўлишини мутлақо тўғри деб билишади:

1-Каромия:

Ибни Хазм Андалусий рохимахуллох ислом дунёсида икки рахбарни мавжуд бўлиши тўғрилигини Мухаммад ибни Каром Сажистоний ва Абил Сабох Самарқандий ва уларни тарафдорларига нисбатлайди ва Шахристоний хам айтадики, мана бу назар каромиялар ( Мухаммад ибни Каром Сажистонийни тарафдорлари)га тегишлидир, айтадики: улар икки диёрда икки имомга байъат қилинишини жоиз деб билишарди, уларни манзури Муовияни бир қисм сахобалар билан бирга шомдаги имомати, хамда амирал мўъминин Алини мадинадаги имомати сахобаларни бир жамоатини иттифоқига кўра бўлган эди.  ^[1]

Мана бу кўз-қараш борасида шуни мухтасар суратда айтмоқчиманки, росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қиладиларки:

تَمْرُقُ مَارِقَةٌ عِنْدَ فُرْقَةٍ مِنَ الْمُسْلِمِينَ ، يَقْتُلُهَا أَوْلَى الطَّائِفَتَيْنِ بِالْحَقِّ^[2]

Мусулмонлар тафрақага дучор бўлишган пайтида мориқинлар, хаворижлар хукумат қудратидан чиқиб кетишади, мана бу вақтда хақга шойиста бўлган тоифа улар билан жанг қилади, яъни хақга шойистароқ бўлганлар улар билан жанг қилишади.

Аммо росулуллох саллаллоху алайхи васаллам огохлантирадиларки, бир гурух бошқа бир гурухга қарши қўзғалон қилади ва қўзғалончи гурух билан Али розиаллоху анху хақда бўлиб туриб жанг қилади, шуни хам эслатиб ўтадиларки, Аммор розиаллоху анху исломий хукуматда бўлиб туриб  бағий,бош тортган  гурух томонидан ўлдирилади, мутавотир хадисда бу хабар бизларга етиб келгандур, мархамат қиладики:

  وَيْحَ عَمَّارٍ، تَقْتُلُهُ الفِئَةُ البَاغِيَةُ، يَدْعُوهُمْ إِلَى الجَنَّةِ، وَيَدْعُونَهُ إِلَى النَّارِ .

“Худо Амморга яхшилик берсин! Уни бағий (мусулмонларни имомидан бош тортган) гурух ўлдиради , у уларни жаннатга даъват қилади ,аммо улар уни жаханнамга чақирадилар.”

  قَالَ: يَقُولُ عَمَّارٌ: ” أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الفِتَنِ^[3]

Аммор айтдики: мен фитналарни дастидан аллохдан панох сўрайман.^[4].

Ибни Асқалоний рохимахуллохни сўзи бўйича, Аммор розиаллоху анху ва у кишини гурухи жаннат томонга даъват қилишади, аммо Муовиянинг  жаханнамга ва азобга даъват қиладиган  бағий гурухи томонидан шаходатга етказилади. Ибни Хажар сахих Бухорийни шархида айтадики: (Амморни ўлдирган бағий гурухнинг) хадиси шунга далолат қиладики,Али мана бу жангда хақ бўлган; зеро Муовияни асхоблари Амморни ўлдиришади.” Ибни Таймия исломий мазхабдаги фуқахоларни раъйларини истинод қилиб айтадики, муовиянинг боғий ва ахли бағий эканлигини  асослаб ўтиришга хожат йўқ.  ^[5][6][7][8]

Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қиладиларки:

“إنَّ منكم مَن يُقاتِلُ على تَأْويلِه، كما قاتَلتُ على تَنزيلِه”، قال: فقام أبو بكْرٍ، وعمرُ فقال: “لا، ولكنَّه خاصِفُ النَّعلِ”، وعليٌّ يَخصِفُ نَعلَه.^[9]

Албатта сизларни орангизда шундай кишилар борки, худди мен қуръонни танзили учун жанг қилганимдек, қуръонни таъвили учун жанг қилишади,Абу Бакр ва Умар ўринларидан  туриб айтишдики: эй росулуллох у мен бўламанми? Мархамат қилдилар: йўқ,лекин уни  оёқ кийимига улоқ соладиган киши қилади, ва Али оёқ кийимига улоқ соларди.

Али розиаллоху анху харурия хаворижлари билан қуръонни таъвил қилганликлари боис жанг қилди ва Муовияни гурухи билан хам мусулмонларни ўртасида тафрақа ижод қилганликлари ва ахли бағий бўлганликлари сабабли жанг қилди, ибни Қуддома ва имоми Навивий, ва бошқалар нақл қилишадики, хар икки ўринда хам хақ Али розиаллоху анхуда бўлган ва уни мухолифлари хато қилишган. Имоми Нававий муслимни шархида қуйидаги хадис хақида айтадики:   ^[10][11]

«يَخْرُجُونَ عَلَى فُرْقَةٍ مُخْتَلِفَةٍ يَقْتُلُهُمْ أَقْرَبُ الطَّائِفَتَيْنِ مِنْ الْحَقِّ »

мусулмонларни ўртасидаги вужудга келган жудолик, Али билан Муовияни орасида содир бўлган эди.  ^[12]

(давоми бор…..)

---

ادامه خواندن Дорул исломдаги рахбарият.

دارُ الاِسلامدَگِی رَهبَرِیَت.

(11-قیسم)

مَنَه بُو اِسلامِی مَذهَبلَرنِی یانِیدَن شوُندَی کِیشِیلَر هَم بارکِی، بِیر نِیچَه رَهبَرنِی بوُلِیشِینِی مُطلَقا توُغرِی دِیب بِیلِیشَدِی:

1. کَرامِیَه:

اِبنِ حَزم اَندَلوُسِی رَحِمَهُ الله اِسلام دُنیاسِیدَه اِیککِی رَهبَرنِی مَوجُود بُولِیشِی توُغرِیلِیگِینِی مُحَمَّد اِبنِ کَرام سَجِیستانِی وَ اَبِی صَباح سَمَرقَندِی وَ اوُلَرنِی طَرَفدارلَرِیگه نِسبَتلَیدِی وَ شَهرِستانِی هَم اَیتَدِیکِی، مَنَه بُو نَظَر کَرامِیَه لَر ( مُحَمَّد اِبنِ کَرام سَجییستانِینِی طَرَفدارلَرِی)گه تِیگِیشلِیدِیر، اَیتَدِیکِی: اوُلَر اِیککِی دِیاردَه اِیککِی اِمامگه بَیعَت قِیلِینِیشِی جائِز دِیب بِیلِیشَردِی، اوُلَرنِی مَنضُورِی مُعاوِیَه نِی بِیر قِیسم صَحابَه لَر بِیلَن بِیرگه شامدَگِی اِمامَتِی، هَمدَه اَمِیرَ المُؤمِنِین عَلِینِی مَدِینَه دَگِی اِمامَتِی صَحابَه لَرنِی بِیر جَماعَتِینِی اِتِّفاقِیگه کوُرَه بُولگن اِیدِی. ^[1]

مَنَه بُو کوُز- قَرَش بارَسِیدَه شوُنِی مُختَصَر صُورَتدَه اَیتماقچِیمَنکِی، رَسُول الله صلی الله علیه وسلم مَرحَمَت قِیلَدِیلَرکِی:  تَمْرُقُ مَارِقَةٌ عِنْدَ فُرْقَةٍ مِنَ الْمُسْلِمِينَ ، يَقْتُلُهَا أَوْلَى الطَّائِفَتَيْنِ بِالْحَقِّ^[2] مُسُلمانلَر تَفرَقَه گه دوُچار بوُلِیشگن پَیتِیدَه مارِقِینلَر، خَوارِجلَر حُکوُمَت قُدرَتِیدَن چِیقِیب کِیتِیشَدِی، مَنَه بُو وَقتدَه حَقگه شایِیستَه بوُلگن طائِفَه اوُلَر بِیلَن جَنگ قِیلَدِی، یَعنِی حَقگه شایِیستَه راق بوُلگنلَر اوُلَر بِیلَن جَنگ قِیلِیشَدِی.

اَمّا رَسُول الله صلی الله علیه وسلم آگاهلَنتِیرَدِیلَرکِی، بِیر گوُرُوه باشقَه گوُرُوهگه قَرشِی قوُزغَلان قِیلَدِی وَ قوُزغَلانچِی گوُرُوه بِیلَن عَلِی رَضِیَ الله عَنهَ حَقدَه بُولِیب توُرِیب جَنگ قِیلَدِی، شوُنِی هَم اِیسلَتِیب اوُتَدِیلَرکِی، عَمّار رَضِیَ الله عَنهُ اِسلامِی حُکوُمَتدَه بوُلِیب توُرِیب بَغِی، باش تارتگن گوُرُوه تامانِیدَن اوُلدِیرِیلَدِی، مُتَواتِر حَدِیثدَه بُو خَبَر بِیزلَرگه یِیتِیب کِیلگندوُر، مَرحَمَت قِیلَدِیکِی:   وَيْحَ عَمَّارٍ، تَقْتُلُهُ الفِئَةُ البَاغِيَةُ، يَدْعُوهُمْ إِلَى الجَنَّةِ، وَيَدْعُونَهُ إِلَى النَّارِ . “خُدا عَمّارگه یَحشِیلِیک بِیرسِین! اوُنِی بَغِی (مُسُلمانلَرنِی اِمامِیدَن باش تارتگن) گوُرُوه اوُلدِیرَدِی، اوُ اوُلَرنِی جَنَّتگه دَعوَت قِیلَدِی، اَمّا اوُلَر اوُنِی جَهَنَّمگه چَقِیرَدِیلَر.”   قَالَ: يَقُولُ عَمَّارٌ: ” أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الفِتَنِ^[3] عَمّار اَیتَدِیکِی: مِین فِتنَه لَرنِی دَستِیدَن اَلله دَن پَناه سُورَیمَن. ^[4].

اِبنِ عَسقَلانِی رَحِمَهُ الله نِی سوُزِی بُویِیچَه، عَمّار رَضِیَ الله عَنهُ وَ اوُ کِیشِینِی گوُرُوهِی جَنَّت تامانگه دَعوَت قِیلِیشَدِی، اَمّا مُعاوِیَه نِینگ جَهَنَّمگه وَ عَذابگه دَعوَت قِیلَدِیگن بَغِی گوُرُوهِی تامانِیدَن شَهادَتگه یِیتکَزِیلَدِی. اِبنِ حَجَر صَحِیحِ بُخارِینِی شَرحِیدَه اَیتَدِیکِی: (عَمّارنِی اوُلدِیرگن بَغِی گوُرُوهنِینگ) حَدِیثِی شوُنگه دَلالَت قِیلَدِیکِی، عَلِی مَنَه بُو جَنگدَه حَق بُولگن؛ زِیرا مُعاوِیَه نِی اَصحابلَرِی عَمّارنِی اوُلدِیرِیشَدِی. “اَبنِ تَیمِیَه اِسلامِی مَذهَبدَگِی فُقَهالَرنِی رَعیلَرِینِی اِستِناد قِیلِیب اَیتَدِیکِی، مُعاوِیَه نِینگ باغِی وَ اَهلِی بَغِی اِیکَنلِیگِینِی اَساسلَب اوُتِیرِیشگه هاجَت یُوق. ^[5][6][7][8]

رسول الله صلی الله علیه وسلم مَرحَمَت قِیلَدِیلَرکِی:  “إنَّ منكم مَن يُقاتِلُ على تَأْويلِه، كما قاتَلتُ على تَنزيلِه”، قال: فقام أبو بكْرٍ، وعمرُ فقال: “لا، ولكنَّه خاصِفُ النَّعلِ”، وعليٌّ يَخصِفُ نَعلَه.^[9]  اَلبَتَّه سِیزلَرنِینگ آرَنگِیزدَه شوُندَی کِیشِیلَر بارکِی، حُوددِی مِین قُرآننِی تَنزِیلِی اوُچُون جَنگ قِیلگنِیمدِیک، قُرآننِی تَعوِیلِی اوُچُون جَنگ قِیلِیشَدِی، اَبُو بَکر وَ عُمَر اوُرِینلَرِیدَن توُرِیب اَیتِیشَدِیکِی: اِی رَسُول اَلله  اوُ مِین بُولَه مَنمِی؟ مَرحَمَت قِیلدِیلَر: یُوق، لِیکِن اوُنِی آیاق کِییِیمِیگه اوُلاق سالَه دِیگن کِیشِی قِیلَدِی، وَ عَلِی  آیاق کِییِیمِیگه اوُلاق سالَردِی.

عَلِی رَضِیَ الله عَنهُ حَرُورِیَه خَوارِجلَرِی بِیلَن قُرآننِی تَعوِیل قِیلگنلِیکلَرِی بائِث جَنگ قِیلَدِی وَ مُعاوِیَه نِی گوُرُوهِی بِیلَن هَم مُسُلمانلَرنِی اوُرتَسِیدَه تَفرَقَه اِیجاد قِیلگنلِیکلَرِی وَ اَهلِی بَغِی بوُلگنلِیکلَرِی سَبَبلِی جَنگ قِیلَدِی، اِبنِ قُدّامَه وَ اِمامِی نَوَوِی وَ باشقَه لَر نَقل قِیلِیشَدِیکِی؛ هَر اِیککِی اوُرِیندَه هَم حَق عَلِی رَضِیَ الله عَنهُ دَه بُولگن وَ اوُنِی مُخالِفلَرِی خَطا قِیلِیشگن. اِمامِی نَوَوِی مُسلِمنِی شَرحِیدَه قوُیِیدَگِی حَدِیث حَقِیدَه اَیتَدِیکِی: ^[10][11]  «يَخْرُجُونَ عَلَى فُرْقَةٍ مُخْتَلِفَةٍ يَقْتُلُهُمْ أَقْرَبُ الطَّائِفَتَيْنِ مِنْ الْحَقِّ » مُسُلمانلَرنِی اوُرتَسِیدَگِی وُجُودگه کِیلگن جُودالِیک، عَلِی بِیلَن مُعاوِیَه نِی آرَسِیدَه صادِر بوُلگن اِیدِی.   ^[12]

(دوامی بار…..)

ادامه خواندن دارُ الاِسلامدَگِی رَهبَرِیَت.

رهبریت در دارالاسلام

(11-قسمت)

حالا در کنار این مذاهب اسلامی عده ای هم وجود دارند که  مطلقاً تعدد رهبر را درست می دانند: 

1. کرّامیّه:

ابن حزم اندلسی رحمه الله  صحیح بودن وجود دو رهبر در دنیای اسلام را بهمحمد بن كرام السجستاني وأبي الصباح السمرقندي و طرفداران اینها نسبت می دهد و الشهرستاني هم می گوید این رای متعلق به الكراميَّة  (طرفداران محمد بن كرام السجستاني) است و می گوید: اینها بیعت برای دو امام در دو سرزمین را مجاز دانستند، منظور انها هم اثبات امامت معاویه به همراه عده ای از صحابه در شام و اثباتامامت امیرالمومنین علی در مدینه و عراقین به اتفاق جماعتی از صحابه بود .^[1]

در مورد این نگرش باید به صورت مختصر عرض کنم که  رسول الله صلی الله علیه وسلم می فرماید:

تَمْرُقُ مَارِقَةٌ عِنْدَ فُرْقَةٍ مِنَ الْمُسْلِمِينَ ، يَقْتُلُهَا أَوْلَى الطَّائِفَتَيْنِ بِالْحَقِّ^[2]هنگامي كه مسلمانان دچار تفرقه شدند مارقين از قدرت حکومتی خارج مي شوند در آن هنگام شايسته ترين طايفه به حق با آنها مي جنگند، كسي كه به حق شايسته تر است با آنها مي جنگد .

اما رسول الله صلی الله علیه وسلم هشدار می دهد که گروهی بر گروه دیگری شورش می کند و کسی با گروه شورشگر می جنگد علی رضی الله عنه است و برحق است، و باز گوشزد می کند که عمار رضی الله عنه توسط گروه باغی و سرکش از حکومت اسلامی کشته می شود که در حدیث متواتری این خبر به ما رسیده است که می فرماید: وَيْحَ عَمَّارٍ، تَقْتُلُهُ الفِئَةُ البَاغِيَةُ، يَدْعُوهُمْ إِلَى الجَنَّةِ، وَيَدْعُونَهُ إِلَى النَّارِ . «خدا عمار را خیر بدهد! او را گروه باغی (و سرکش از امام مسلمین) خواهند كشت او آنان را به بهشت دعوت مي كند ولي آنها او را به جهنم مي خوانند» قَالَ: يَقُولُ عَمَّارٌ: ” أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الفِتَنِ^[3] عمار گفت: من از دست فتنه ها به خدا پناه می برم. ^[4].

و به قول ابن حجر عسقلانی رحمه الله عمار رضی الله عنه و گروهی که به آن تعلق دارد به سوی بهشت دعوت می کردند، اما توسط گروه باغیه معاویه که به جهنم و عذاب دعوت میکردند به شهات می رسد.^[5]   ابن حجر در شرح صحيح بخاري مي گويد: حديث (گروه باغیه عمار را مي كشد) دلالت دارد بر اين كه علي در آن جنگ بر حق بود^[6]؛ زيرا اصحاب معاويه عمار را به قتل رساندند.»^[7] و ابن تیمه با استناد به آراء فقهای مذاهب اسلامی می گوید که این باغی و اهل بغی بودن معاویه قابل توجیه نیست.^[8]

باز رسول الله صلی الله علیه وسلم می فرماید: “إنَّ منكم مَن يُقاتِلُ على تَأْويلِه، كما قاتَلتُ على تَنزيلِه”، قال: فقام أبو بكْرٍ، وعمرُ فقال: “لا، ولكنَّه خاصِفُ النَّعلِ”، وعليٌّ يَخصِفُ نَعلَه.^[9] براستى از شما كسى است كه براى تأويل قرآن مى‏جنگد همان گونه كه من براى تنزيل آن جنگيدم، ابوبکر و عمر بلند شدند و گفتند: آن كس من هستم اى رسول خدا؟ فرمود نه، ولى او كسى است كه نعلين را وصله مى‏زند، و علی نعلینش را وصله می زد.

و علی رضی الله عنه با  خوارج الحرورية  به دلیل تاویل قرآن جنگید و با گروه معاویه هم به دلیل ایجاد تفرق میان مسلمین و اهل بغی بودن جنگید^[10] که ابن قدامه و امام نووی و دیگران نقل می کنند در هر دو مورد حق با علی رضی الله عنه بود و مخالفین او بر خطاء بودند.^[11] امام نووی در شرح مسلم در مورد حدیث «يَخْرُجُونَ عَلَى فُرْقَةٍ مُخْتَلِفَةٍ يَقْتُلُهُمْ أَقْرَبُ الطَّائِفَتَيْنِ مِنْ الْحَقِّ » می گوید : جدائی که بین مسلمین به وجود آمد جدائی بود که بین علی و معاویه رخ داد. ^[12]

(ادامه دارد…..)

ادامه خواندن رهبریت در دارالاسلام

Дорул исломдаги рахбарият.

(10-қисм)

2-Яна бошқа бир даста хам борки, улар хам бир замонни ўзида икки рахбарни бўлишини маън қилишади, магар изтирорий ва зарурат  холатида хамда бир имомга,рахбарга бирлашишдан маън қилувчи иллат бўладиган бўлса.

Моликийлар:

Имоми Абу Абдуллох Мухаммад ибни Али ибни Умар Мозарий рохимахуллох (536 қамарий) ўзини замонидаги мужтахид айтадики: бир асрни ўзида икки имомга ақд қилиш мумкин эмас. Аммо ахли усулдан бўлган баъзи энг охирги кишилар шунга ишора қилишганки, агар мусулмонларни минтақаси жуда кенг бўлса ва ўртадаги масофа жуда узоқ бўлса,имомни буйруқлари,тадбирлари баъзи минтақаларга етиб бормаса, мана бу изтирорий холатда уларни ишларини юргизадиган имомни таъйинлашса бўлади, мана бундай изтирорий ва зарурат холатида имомни таъйин қилишни мушкили йўқ.  ^[1]

Қуртубий рохимахуллох ( 671 қамарий) хам, росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қилган Арафжа ва Абдуллох хадиси хақида айтадики:

 مَنْ أَتَاكُمْ وَأَمْرُكُمْ جَمِيعٌ عَلَى رَجُلٍ وَاحِدٍ، يُرِيدُ أَنْ يَشُقَّ عَصَاكُمْ، أَوْ يُفَرِّقَ جَمَاعَتَكُمْ، فَاقْتُلُوهُ»^[2]

“Сизлар бир шахсни атрофида муттахид бўлиб бирлашган пайтингизда, бир киши келиб сизлар ўртангизда тафрақа ижод қилишни қасд қилса уни ўлдиринглар” айтадики: мана бу икки имомни бўлмаслигига энг яхши далилдир, чунки бир неча имомни бўлиши ёриқлар,мухолифат, бўлиниш, фитналарни вужудга  келиши ва неъматларни йўқолишига сабаб бўлади, аммо агар исломий диёрлар бир-бирларидан узоқда бўлишса ва уларни бирга идора қилишни иложи бўлмаса, масалан андалус ва хуросонда бир неча имом бўлиши жоиздир.  ^[3]

Шофеъийлар:

Имомул Харамайн Жавиний бир замонни ўзида бир неча рахбарни бўлиши учун далиллар,сабаблар хақида айтадики: исломий диёрларни кенгайиб кетганлиги ва исломий минтақаларни дорул исломни ва хукуматни идорий марказларидан узоқлиги, аслий рахбар мавжуд бўлган диёрлардан исломни орқага чекиниши, инсонларнинг рахбар билан алоқаларини бутунлай узилиши содир бўлган бўлса  ва имом,рахбар уларни бошқаришга имкон топа олмаса ва …….агар мана бу ишлар содир бўлса ва рахбар уларни назорат қилиб бошқара олмаса,мана бундай шахслар ўзларига имом,рахбар танлашлари мумкин.    ^[4]

Агар диққат қилсак, бир замонни ўзида бир неча рахбарни бўлишига эътиқод қилган кишиларни далили,сабаби “зарурат”дир, агар бундай бўлмайдиган бўлса мусулмонларни вахдати асл даражада туради ва бир неча рахбарни бўлишлиги хам зарурат ва мустасно суратда бўлади ва шунингдек биламизки

«الضَّرُورَةُ تُقَدَّرُ بِقَدَرِهَا»

зарурат фақат шу андозада ишлатиладики, заруратни йўқотишга қодир бўладиган миқдорда бўлса  бўлди, ва зарурат йўқолгач хукм ўзини аслий холатига қайтади ва асл ўз холича қолади. Хозирги пайтда мана бу зарурат хам турли-хил алоқа системалари борлиги сабабли ўртадан кўтарилган ва дорул исломни рахбари “дорул ислом” нинг барча минтақалари хар қанча кенг бўлган тақдирда хам, уларни назорат қилиб бошқара олади.

Шунга қарамасдан исломий мазхабларни орасида мана бундай шахслар жуда андак бўлишган ва айтиб ўтилган мазхаблар хам изтирорий ва зарурат холатида хам имомат,рахбарликни бир кишидан кўпроққа боғлашни жоиз деб билишмайди.

Қози Симноний ханафий рохимахуллох (499 хижрий) айтадики:  имом ва рахбар борасида диёрлар жуда кенгайиб   бир-биридан узоқлашиб кетган бўлса, ва рахбарни дастурлари уларга етиб бормаса ёки мана бу минтақалардаги вазият рахбарга  етиб келмаса,мана бу макондагилар ўзларини учун имом,рахбар танлашга рухсатлари борми ё йўқми? Бизларни жумхуримизни наздида улар учун янги имом ва рахбарни танлаш жоиз эмас.    ^[5]

Қалқашандий шофеъий рохимахуллох (821 хижрий) хам айтадики: агар икки имомга байъат берилган бўлса уларни бирини ақди тўғри бўлмайди, агар иккита бир –биридан бутунлай узоқда бўлган диёр хақида бизларнинг шофеъий асхоблар наздида икки хил назар мавжуд, жумхур ва барча уламолар иттифоқ қилган энг сахих назар шуки, унга байъат қилиш жоиз бўлмайди. ^[6]

(давоми бор……)

ادامه خواندن Дорул исломдаги рахбарият.

دارُ الاِسلامدَگِی رَهبَرِیَت.

(10-قیسم)

1. یَنَه باشقَه بِیر دَستَه هَم بارکِی،اوُلَر هَم بِیر زَماننِی اوُزِیدَه اِیککِی رَهبَرنِی بُولِیشِینِی مَنع قِیلِیشَدِی، مَگر اِضطِرارِی وَ ضَرُورَت حالَتِیدَه هَمدَه بِیر اِمامگه، رَهبَرگه بِیرلَشِیشدَن مَنع قِیلوُچِی عِللَت بُولَدِیگن بُولسَه.

مالِکِیلَر:  

اِمامِی اَبُو عَبدُ الله مُحَمَّد اِبنِ عَلِی اِبنِ عُمَر مازَرِی رَحِمَهُ الله (536 قَمَرِی) اوُزِینِی زَمانِیدَگِی مُجتَهِد اَیتَدِیکِی: بِیر عَصرنِی اوُزِیدَه اِیککِی اِمامگه عَقد قِیلِیش مُومکِین اِیمَس. اَمّا اَهلِی اوُصُولدَن بُولگن بَعضِی اِینگ آخِیرگِی کِیشِیلَر شوُنگه اِیشارَه قِیلِیشگنکِی، اَگر مُسُلمانلَرنِی مِنطَقَه سِی جُودَه کِینگ بوُلسَه وَ اوُرتَدَگِی مَسافَه جُودَه اوُزاق بوُلسَه، اِمامنِی بُویرُوقلَرِی، تَدبِیرلَرِی بَعضِی مِنطَقَه لَرگه  یِیتِیب بارمَسَه، مَنَه بُو اِضطِرارِی حالَتدَه اوُلَرنِی اِیشلَرِینِی یوُرگِیزَدِیگن اِمامنِی تَعیِینلَشسَه بوُلَدِی،مَنَه بُوندَی اِضطرارِی وَ ضَرُورَت حالَتِیدَه اِمامنِی تَعیِین قِیلِیشنِی مُشکِیلِی یُوق.   ^[1]

قُرطوُبِی رَحِمَهُ الله (671 قَمَرِی) هَم، رَسُول اَلله صَلی الله عَلَیهِ وَسَلَّم مَرحَمَت قِیلگن عَرَفجَه وَ عَبدُالله حَدِیث حَقِیدَه اَیتَدِیکِی:   مَنْ أَتَاكُمْ وَأَمْرُكُمْ جَمِيعٌ عَلَى رَجُلٍ وَاحِدٍ، يُرِيدُ أَنْ يَشُقَّ عَصَاكُمْ، أَوْ يُفَرِّقَ جَمَاعَتَكُمْ، فَاقْتُلُوهُ»^[2]  “سِیزلَر بِیر شَخصنِی اَطرافِیدَه مُتَّحِد بوُلِیب بِیرلَشگن پَیتِینگِیزدَه، بِیر کِیشِی کِیلِیب سِیزلَر اوُرتَنگِیزدَه تَفرَقَه اِیجاد قِیلِیشنِی قَصد قِیلسَه اوُنِی اوُلدِیرِینگلَر” اَیتَدِیکِی: مَنَه بُو اِیککِی اِمامنِی بوُلمَسلِیگِیگه اِینگ یَحشِی دَلِیلدِیر، چوُنکِی بِیر نِیچَه اِمامنِی بُولِیشِی یارِیقلَر، مُخالِفَت،بوُلِینِیش، فِتنَه لَرنِی وُجُودگه کِیلِیشِی وَ نِعمَتلَرنِی یُوقالِیشِیگه سَبَب بُولَدِی، اَمّا اَگر اِسلامِی دِیارلَر بِیر- بِیرلَرِیدَن اوُزاقدَه بوُلِیشسَه وَ اوُلَرنِی بِیرگه اِدارَه قِیلِیشنِی عِلاجِی بُولمَسَه، مَثَلاً اَندَلوُس وَ حُراساندَه بِیر نِیچَه اِمام بُولِیشِی جائِزدِیر. ^[3]

شافِیعِیلَر:

اِمام الحَرَمَین جَوِینِی بِیر زَماننِی اوُزِیدَه بِیر نِیچَه رَهبَرنِی بُولِیشِی اوُچوُن دَلِیللَر، سَبَبلَر حَقِیدَه اَیتَدِیکِی: اِسلامِی دِیارلَرنِی کِینگیِیب کِیتگنلِیگِی وَ اِسلامِی مِنطَقَه لَرنِی دارُ الاِسلامنِی وَ حُکوُمَتنِی اِدارِی مَرکَزلَرِیدَن اوُزاقلِیگِی، اَصلِی رَهبَر مَوجُود بُولگن دِیارلَردَن اِسلامنِی آرقَگه چِیکِینِیشِی، اِنسانلَرنِینگ رَهبَر بِیلَن عَلاقَه لَرِینِی بوُتوُنلَی اوُزِیلِیشِی صادِر بُولگن بُولسَه وَ اِمام، رَهبَر اوُلَرنِی باشقَرِیشگه اِمکان تاپَه آلمَسَه وَ…….اَگر مَنَه بُو اِیشلَر صادِر بُولسَه وَ رَهبَر اوُلَرنِی نَظارَت قِیلِیب باشقَرَه آلمَسَه، مَنَه بوُندَی شَخصلَر اوُزلَرِیگه اِمام، رَهبَر تَنلَشلَرِی موُمکِین.   ^[4]

اَگر دِققَت قِیلسَک، بِیر زَماننِی اوُزِیدَه بِیر نِیچَه رَهبَرنِی بُولِیشِیگه اِعتِقاد قِیلگن کِیشِیلَرنِی دَلِیلِی، سَبَبِی “ضَرُورَت” دِیر، اَگر بوُندَی بوُلمَیدِیگن بُولسَه مُسُلمانلَرنِی وَحدَتِی اَصل دَرَجَدَه توُرَدِی وَ بِیر نِیچَه رَهبَرنِی بُولِیشلِیگِی هَم ضَرُورَت وَ مُستَثنا صوُرَتدَه بُولَدِی وَ شوُنِینگدِیک بِیلَمِیزکِی   «الضَّرُورَةُ تُقَدَّرُ بِقَدَرِهَا» ضَرُورَت فَقَط شوُ اَندازَه دَه اِیشلَتِیلَدِیکِی، ضَرُورَتنِی یوُقاتِیشگه قادِر بُولَدِیگن مِقداردَه بُولسَه بُولَدِی، وَ ضَرُورَت یوُقالگچ حُکم اوُزِینِی اَصل حالَتِیگه قَیتَدِی وَ اَصل حالِیچَه قالَدِی. حاضِرگِی پَیتدَه مَنَه بُو ضَرُورَت حالَتِی هَم توُرلِی – هِیل عَلاقَه سِیستِیمَه لَرِی بارلِیگِی سَبَبلِی اوُرتَدَن کوُتَرِیلگن وَ دارُ الاِسلامنِی رَهبَرِی “دار ُالاِسلام” نِینگ  بَرچَه مِنطَقَه لَرِی هَر قَنچَه کِینگ بُولگن تَقدِیردَه هَم، اوُلَرنِی نَظارَت قِیلِیب باشقَرَه آلَدِی.

شُونگه قَرَمَسدَن اِسلامِی مَذهَبلَرنِی آرَسِیدَه مَنَه بوُندَی شَخصلَر جُودَه اَندَک بُولِیشگن وَ اَیتِیب اوُتِیلگن مَذهَبلَر هَم اِضطِرارِی وَ ضَرُورَت حالَتِیدَه هَم اِمامَت، رَهبَرلِیکنِی بِیر کِیشِیدَن کوُپراققَه باغلَنِیشنِی جائِز دِیب بِیلِیشمَیدِی.

 قاضِی سِمنانِی حَنَفِی رَحِمَهُ الله (499 هِجرِی) اَیتَدِیکِی: اِمام وَ رَهبَر بارَسِیدَه دِیارلَر جُودَه کِینگَیِیب بِیر- بِیرِیدَن اوُزاقلَشِیب کِیتگن بوُلسَه، وَ رَهبَرنِی دَستوُرلَرِی اوُلَرگه یِیتِیب بارمَسَه یاکِی مَنَه بُو مِنطَقَه لَردَگِی وَضِیعیَت رَهبَرگه یِیتِیب کِیلمَسَه، مَنَه بُو مَکاندَگِیلَر اوُزلَرِی اوُچُون اِمام، رَهبَر تَنلَشگن رُحصَتلَرِی بارمِی یا یوُقمِی؟ بِیزلَرنِی جوُمهُورِیمِیزنِی نَزدِیدَه اوُلَر اوُچُون یَنگِی اِمام وَ رَهبَرنِی تَنلَش جائِز اِیمَس.    ^[5]

قَلقَشَندِی شافِیعِی رَحِمَهُ الله ( 821 هِجرِی) هَم اَیتَدِیکِی: اَگر اِیککِی اِمامگه بَیعَت بِیرِیلگن بوُلسَه اوُلَرنِی بِیرِینِی عَقدِی توُغرِی بُولمَیدِی، اَگر اِیککِیتَه بِیر- بِیرِیدَن بوُتوُنلَی اوُزاقدَه بُولگن دِیار حَقِیدَه بِیزلَرنِینگ شافِیعِی اَصحابلَر نَزدِیدَه اِیککِی هِیل نَظَر مَوجُود، جوُمهُور وَ بَرچَه اوُلامالَر اِتِّفاق قِیلگن اِینگ صَحِیح نَظَر شوُکِی، اوُنگه بَیعَت قِیلِیش جائِز بوُلمَیدِی. ^[6]

(دوامی بار…….)

ادامه خواندن دارُ الاِسلامدَگِی رَهبَرِیَت.

رهبریت در دارالاسلام

(10-قسمت)

1. دسته ی دیگری وجود دارند که باز معتقد به منع وجود دو رهبر در یک زمان واحد هستند مگر در حالت اضطرار و ضرورت که علت و سببی مانع از اتحاد بر یک امام و رهبر واحدی باشد.

المالكية : الإمام أبو عبد الله محمد بن علي بن عمر المازَري رحمه الله (536ق) مجتهد زمان خودش می گوید: عقد دو امام در عصری واحد مجاز نیست. اما بعضی از متاخرین از اهل اصول اشاره کرده اند که اگر سرزمین مسلمین وسعت پیدا کند و فاصله ها زیاد شود و  دستورات و تدبیرات امام و رهبر به بعضی از مناطق نرسد به حدی در حالت اضطرار برای تعیین امام قرار بگیرند که امور انها را بچرخاند در چنین حالت اضطرار و ضرورتی تعیین امام جدید مشکلی ندارد.^[1]

القرطبي رحمه الله (671ق) نیز در مورد حدیث عرفجة و عبدالله بن عمرو که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرموده : مَنْ أَتَاكُمْ وَأَمْرُكُمْ جَمِيعٌ عَلَى رَجُلٍ وَاحِدٍ، يُرِيدُ أَنْ يَشُقَّ عَصَاكُمْ، أَوْ يُفَرِّقَ جَمَاعَتَكُمْ، فَاقْتُلُوهُ»^[2]: «هرکس درحالی نزد شما آمد که حول یک شخص اتحاد و انسجام داشتید و قصد ایجاد تفرقه در بین تان داشت، او را بکشید» می گوید: و این بهترین دلیل بر منع وجود دو امام  است، چون تعدد امام به ایجاد شکاف و مخالفت و چند دستگی و تولید فتنه ها و از بین رفتن نعمتها ختم می شود، اما اگر سرزمینهای اسلامی از هم دور باشند و نتوان به صورت واحد انها را اداره کرد مثل اندلس و خراسان وجود چند امام مجاز است .^[3]

الشافعية : إمام الحرمين الجويني مهمترین علل و اسباب جهت تعدد رهبران در یک زمان را نام می برد و می گوید: گسترش سرزمینهای اسلامی و دوری سرزمینهای اسلامی از مرکز اداری و حکومتی دارالاسلام، عقب نشینی اسلام از سرزمینهائی که قدرت رهبر اصلی  بر آنها نمی ماند، انسانهائی که به کلی ارتباطشان با رهبریت قطع شده و امام و رهبر نمی تواند مدیریتی بر آنها داشته باشد و…اگر این اتفاقات بیافتد و رهبر نتواند بر آنها نظارت و مدیریتی داشته باشد چنین اشخاصی می توانند برای خود رهبر و امامی انتخاب کنند.  ^[4]

اگر دقت کنیم علت و سبب اینکه کسانی معتقد به جواز وجود دو یا چند رهبر در زمانی واحد شده اند «ضرورت» است و گرنه وحدت مسلمین اصل است و این تعدد رهبری تنها به دلیل ضرورت و استثناء محض است و چنانچه می دانیم «الضَّرُورَةُ تُقَدَّرُ بِقَدَرِهَا» ضرورت تنها به اندازه ای از آن استفاده می شود که آن ضرورت را از بین ببرد و زمانی که ضرورت از بین رفت حکم به حالت اصلی آن بر می گردد و اصل باقی می ماند. هم اکنون به صورت کامل این ضرورت به دلیل وجود سیستمهای مختلف ارتباطی از بین رفته است و رهبر دارالاسلام می تواند بر تمام «دارلاسلام» به هر اندازه ای که وسیع باشد نظارت و مدیریت داشته باشد. 

 با این وجود انگار این افراد هم در میان مذاهب اسلامی بسیار اندک و شاذ بوده اند و مذاهب یاد شده این حکم اضطرار و ضرورت را هم عاملی جهت عقد امامت و رهبری برای بیشتر از یک نفر نمی دانند.

 القاضي السمناني حنفی رحمه الله (499ه) می گوید: در مورد امام و رهبر زمانی که سرزمینها وسعت داشته و به اندازه ای از هم دور باشند  که دستورات رهبر به آنها نرسد و یا وضعیت این سرزمینها به رهبر نرسد، آیا بر اهل آن مکان اجازه دارند برای خود امام و رهبری انتخاب کنند یا نه؟ نزد جمهور ما برای آنها انتخب امام و رهبر جدید مجاز نیست.^[5]

القَلْقَشَنْدِيّ  شافعی رحمه الله (821ه) نیز می گوید: اگر بیعت برای دو امام با هم بسته شود عقد یکی از انها درست نیست، اگر در دو سرزمین کاملاً از هم دور باشند نزد اصحاب شافعی ما دو دیدگاه وجود دارد، صحیح ترین این دیدگاهها که جمهور و تمام علماء بر ان هستند اینکه  بیعت آنها باطل است و مجاز نیست^[6]

(ادامه دارد…..)

ادامه خواندن رهبریت در دارالاسلام