دسته: مطالب به زبان ترکی(اویغوری، اوزبیکی، قزاقی، تورکمن و…)

“Икки дар”ни ташхис бериш  бўйича дунёдаги меъёрлар.

(6-қисм)

Намоз шахсни мусулмон эканини аломатидир,азон ва масжид хам “мажхул” бўлган улар дорул исломми ё дорул куфр эканини биз билмайдиган минтақаларни дорул ислом эканини аломати бўлади. Имоми Нававий ва ибни Ражаб ханбалий хам мана бу хадисни истинод қилган холда, жанг қилиш учун киришган ва у минтақаларни дорул ислом ё дорул куфр эканини, хамда мусулмонлар ва аллохни шариатидаги қонунларга тегишлими ё йўқми?- билмайдиган мужохидлар учун ташхис бериш меъёрини  азон овозини эшитиш ,деб хисоблайди.  [1]

Шундай экан масалаларни татбиқ бераётган пайтда, албатта хукмни иллати,замон ва маконни хисобга олиш керак, бўлмасам хукм чиқарган пайтимизда хатога йўл қўйишимиз мумкин. Жиход ва қуролли жанг вақтида  бу хукмдан бўлган иллат ва азонни хамда масжидларни борлиги  меъёр қилиб қўйилишидан мақсад, мусулмонларни қонини химоя қилиниши бўлган, агар хайбарга ўхшаш бу минтақадагиларни кофир экани мушаххас бўладиган бўлса ва орада жахл мавжуд бўлмаса, бу нарсаларни меъёр қилиб ўтиришга хам хожат қолмайди.

У даврларда ислом динига кирган кишини хар бири динни тўрт маъно ва мафхумини ( 1- хукумат қудрати, 2- қонун ва дастурлар,3-итоат ва бўйсиниш,4- жазолаш ва мукофот бериш) ислом динига берарди ва агар бир киши фалон минтақани дорул ислом ё дорул куфрлигини билмайдиган бўлса, азон овозини эшитиши ё масжидни борлиги кифоя қилган; мана булар аллохни шариатидаги қонунларни ва мусулмонлар хокимиятини  мана бу минтақада хоким эканига далил эди. Шу сабабли азон ва шунга ўхшаш ошкор нарсалар аллохни шариатидаги қонунларни хокимиятига ва жамиятдаги мусулмонларни рахбарлигига далил бўлган, гохида турли-хил исломий мазхабдаги уламолар дорул исломни намуналари ё аломатларини зикр қилиб ишора қилишадики, “уларни замонида” мана бундай аломатларга эга бўлган маконлар дорул ислом деб хисобланган. Имоми Молик мазхаби хам ошкор азон ва иқома қилинишини хукм чиқариш учун аломат деб билишади, шунга асосланган холда “ўша замонларда” мусулмонларни хавфсизлиги хам дорул исломни нишоналаридан бири бўлган, ханафий мазхаби бу борада яхшилаб,батафсил тушунтирган. Албатта бундан бошқа жуда кўп манбаълар хам мавжуд бўлиб ,шу мазмундаги матлабларни келтиришган, банда уларни жамладим ва иншааллох дўстларимиз бу матлабларга ишора қилиб ироя  беришади. [2][3][4]

“Ўша замондаги” фиқх ахлини назаридаги “хавфсизлик” динни тўрт маъно ва мафхумини пиёда қилишдаги “хавфсизлик” хисобланган, баъзилар аллохни шариатидаги қонунларни татбиқ қилишдаги “хавф”ни шахсий масалалардаги “хавфсизлик” даражасида бўрттириб кўрсатишади ва бошқа ўринларни ёпиб ташламоқчи бўлишади ва мана бу шаклда “хавфсизлик” мафхумидан секуляристларни мақсадлари йўлида суистефода қилишади. 

(давоми бор)

ادامه خواندن “Икки дар”ни ташхис бериш  бўйича дунёдаги меъёрлар.

“اِیککِی دار”نِی تَشخِیص بِیرِیش بُویِیچَه دُنیادَگِی مِعیارلَر.

(6-قیسم)

نَماز شَخصنِی مُسُلمان اِیکَنِینِی عَلامَتِیدِیر، اَذان وَ مَسجِد هَم “مَجهُول” بوُلگن اوُلَر دارُ الاِسلاممِی یا دارُ الکُفر اِیکَنِینِی بِیز بِیلمَیدِیگن مِنطَقَه لَرنِی دارُ الاِسلام اِیکَنِینِی عَلامَتِی بوُلَدِی. اِمامِی نَوَوِی وَ اِبنِ رَجَب حَنبَلِی هَم مَنَه بُو حَدِیثنِی اِستِناد قِیلگن حالدَه، جَنگ قِیلِیش اوُچُون کِیرِیشگن وَ اوُ مِنطَقَه لَرنِی دارُ الاِسلام یا دارُالکُفر اِیکَنِینِی، هَمدَه مُسُلمانلَر وَ اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرگه تِیگِیشلِیمِی یا یوُقمِی؟- بِیلمَیدِیگن مُجاهِدلَر اوُچُون تَشخِیص بِیرِیش مِعیارِینِی اَذان آوازِینِی اِیشِیتِیش دِیب بِیلَدِی. [1]

شُوندَی اِیکَن مَسَلَه لَرنِی طَتبِیق بِیرَیاتگن پَیتدَه، اَلبَتَّه حُکمنِی عِللَتِی، زَمان وَ مَکاننِی حِسابگه آلِیش کِیرَک، بُولمَسَم حُکم چِیقَرگن پَیتِیمِیزدَه خَطاگه یُول قوُیِیشِیمِیز مُومکِین. جِهاد وَ قوُراللِی جَنگ وَقتِیدَه بُو حُکمدَن بوُلگن عِللَت وَ اَذاننِی هَمدَه مَسجِدلَرنِی بارلِیگِی مِعیار قِیلِیب قوُیِیلِیشِیدَن مَقصَد، مُسُلمانلَرنِی قانِینِی حِمایَه قِیلِینِیشِی بوُلگن، اَگر خَیبَرگه اوُحشَش بُو مِنطَقَه دَگِیلَرنِی کافِر اِیکَنِی مُشَخَّص بُولَدِیگن بُولسَه وَ آرَدَه جَهل مَوجُود بوُلمَسَه، بُو نَرسَه لَرنِی مِعیار قِیلِیب اوُتِیرِیشگه هَم هاجَت قالمَیدِی.

اوُ دَورلَردَه اِسلام دِینِیگه کِیرگن کِیشِینِی هَر بِیرِی دِیننِی توُرت مَعنا وَ مَفهُومِینِی (1- حُکوُمَت قُدرَتِی،2- قانوُن وَ دَستوُرلَر،3- اِطاعَت وَ بُویسِینِیش،4- جَزالَش وَ مُکافات بِیرِیش) اِسلام دِینِیگه بِیرَردِی وَ اَگر بِیر کِیشِی فَلان مِنطَقَه نِی دارُ الاِسلام یا دارُ الکُفرلِیگِینِی بِیلمَیدِیگن بُولسَه، اَذان آوازِینِی اِیشِیتِیشِی یا مَسجِدنِی بارلِیگِی کِفایَه قِیلگن؛ مَنَه بوُلَر اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی وَ مُسُلمانلَر حاکِیمِیَتِینِی مَنَه بُو مِنطَقَه دَه حاکِم اِیکَنِیگه دَلِیل اِیدِی. شُو سَبَبلِی اَذان وَ شوُنگه اوُحشَش آشکار نَرسَه لَر اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی حاکِمِیَتِیگه وَ جَمِیعَتدَگِی مُسُلمانلَرنِی رَهبَرلِیگِیگه دَلِیل بُولگن، گاهِیدَه توُرلِی – هِیل اِسلامِی مَذهَبدَگِی اوُلامالَر دارُ الاِسلامنِی نَمُونَه لَرِی یا عَلامَتلَرِینِی ذِکر قِیلِیب اِیشارَه قِیلِیشَدِیکِی، “اوُلَرنِی زَمانِیدَه” مَنَه بُوندَی عَلامَتلَرگه اِیگه بوُلگن مَکانلَر دارُ الاِسلام دِیب حِسابلَنگن. اِمامِی مالِک مَذهَبِی هَم آشکار اَذان وَ اِقامَه قِیلِینِیشِینِی حُکم چِیقَرِیش اوُچُون عَلامَت دِیب بِیلِیشَدِی، شوُنگه اَساسلَنگن حالدَه “اوُشَه زَمانلَردَه” مُسُلمانلَرنِی خَوفسِیزلِیگِی هَم دارُ الاِسلامنِی نِشانَه لَرِیدَن بِیرِی بوُلگن، حَنَفِی مَذهَبِی بُو بارَدَه یَحشِیلَب، بَتَفصِیل توُشوُنتِیرگن. اَلبَتَّه بوُندَن باشقَه جُودَه کوُپ مَنبَعلَر هَم مَوجُود بوُلِیب، شُو مَضمُوندَگِی مَطلَبلَرنِی کِیلتِیرِیشگن، بَندَه اوُلَرنِی جَملَدِیم وَ اِنشا ءَالله دوُستلَرِیمِیز بُو مَطلَبلَرگه اِیشارَه قِیلِیب اِرایَه بِیرِیشَدِی. [2][3][4]

“اوُشَه زَماندَگِی” فِقه اَهلِینِی نَظَرِیدَگِی “خَوفسِیزلِیک” دِیننِی توُرت مَعنا وَ مَفهُومِینِی پِیادَه قِیلِیشدَگِی “خَوفسِیزلِیک” حِسابلَنگن، بَعضِیلَر اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی طَتبِیق قِیلِیشدَگِی “خَوف”نِی شَخصِی مَسَلَه لَردَگِی ” خَوفسِیزلِیک” دَرَجَه سِیدَه بوُرتتِیرِیب کوُرسَتِیشَدِی وَ باشقَه اوُرِینلَرنِی یاپِیب تَشلَماقچِی بوُلِیشَدِی وَ مَنَه بُو شَکلدَه “خَوفسِیزلِیک” مَفهُومِیدَن سِکوُلارِیستلَرنِی مَقصَدلَرِی یوُلِیدَه سُوئِستِیفادَه قِیلِیشَدِی.

(دوامی بار…..)

ادامه خواندن “اِیککِی دار”نِی تَشخِیص بِیرِیش بُویِیچَه دُنیادَگِی مِعیارلَر.

معیار و ملاک تشخیص «دارین» در دنیا

(6-قسمت)

نمازعلامت مسلمان بودن شخص است و اذان و مسجدهم علامت دارالاسلام بودن سرزمینهائی که «مجهول» هستند و نمی دانیم دارالاسلام هستند یا دارالکفر. امام نووی و ابن رجب حنبلی  هم با استناد به این احادیث، ملاک تشخیص دارالاسلام از دارالکفر را برای مجاهدینی که نمی دانند سرزمینی که برای جنگیدن به آن وارد شده اند متعلق به مسلمین و قانون شریعت الله است یا خیر، شنیدن صدای اذان می دانند.[1]

پس باید در تطبیق مسائل حتماً مناط و علت حکم و زمان و مکان را در نظر گرفت و گرنه ممکن است در قضاوتهایمان دچار اشتباه شویم .مناط و علت حکم  و قرار دادن اذان و وجود مسجد «جهل» به مسلمان یا کافر بودن منطقه ای در هنگام جهاد و جنگ مسلحانه و وسیله ای جهت محافظت از خون مسلمین بوده، و گرنه اگر مثل خیبر مشخص باشد که کافر هستند و جهلی وجود نداشته باشد نیازی به قرار دادن این علائم نیست. 

باید این را بدانیم که در آن «زمان»هر کسی که وارد دین اسلام می شد هر 4 معنی و مفهوم دین (1- قدرت حکومتی 2- قانون و برنامه 3- اطاعت و فرمانبرداری  4- مجازات و پاداش) را به دین اسلام می داد و چنانچه کسی نمی دانست فلان سرزمین جزو دارالاسلام است یا دارالکفر فقط کافی بود بشنود که آزادانه اذان داده می شود یا مسجدی وجود دارد؛ اینها از نشانه های حاکم شدن قانون شریعت الله در آن جامعه و حاکمیت مسلمین بود . به همین دلیل اذان و موارد آشکار اینچنینی هم یکی از نشانه های این حاکمیت قانون شریعت الله و رهبریت جامعه توسط مسلمین بود و گاه علمای مذاهب مختلف اسلامی به ذکر نمونه ها و یا علائم دارالاسلام اشاره می کردند که «در زمان آنها» هر مکانی که چنین علائمی داشت دارالاسلام محسوب می شد. به این شیوه مذهب امام مالک اذان و اقامه ی آشکار این شعائر را از علامات این تحکم می دانند[2]

بر این اساس «در آن زمان» امنیت مسلمین در این موارد هم یکی از نشانه های دارالاسلام به شما می رفت که مذهب حنفی در این زمینه به خوبی و تفصیل به آن پرداخته است.[3] البته منابع زیاد دیگری هم وجود دارند که با همین مضمون مطالبی را آورده اند و بنده آنها را جمع آوری کرده ام که ان شاء الله دوستان سعی کنند در پاورقی مطالب به آنها اشاره کنند[4]«امنیت» مورد نظر اهل فقه در «آن زمان» هم یعنی «امنیت» در پیاده کردن هر 4 معنی و مفهوم دین و نباید عده ای با برجسته کردن «امنیت» در مسائل شخصی «ناامنی» در تطبیق قانون شریعت الله و سایر موارد را بپوشانند و به این شکل از مفهوم «امنیت» هم در راستای اهداف سکولاریستها سوء استفاده کنند.

(ادامه دارد……)

ادامه خواندن معیار و ملاک تشخیص «دارین» در دنیا

“Икки дар”ни ташхис бериш  бўйича дунёдаги меъёрлар.

(5-қисм)

Агар мусулмонлар бир минтақани танимаган тақдирда азонни ошкор айтилиши ва масжидларни мавжуд бўлиши бу минтақанинг дорул ислом эканига далолат қилади, чунки секуляристлар ё мушриклар хатто Абу Бакр розиаллоху анхуга ўхшаганларга хам очиқ-ошкор кўчаларда қуръон ўқишга рухсат беришмасди, энди азон хақида гапирмаса хам бўлади. Шунинг учун агар бир жойда азон айтиладиган бўлса,бу нарса мана бу диёрнинг аллохни шариатидаги қонунлар ва мусулмонларнинг хокимияти остида эканини билдирарди. “У замонларда” озод холда азон айтиш хам мусулмонларни қудратда эканини хатто бу диёрни дорул ислом эканини билдирадиган аломат хисобланган. [1]

Анас ибни Молик розиаллоху анху айтадики:

كانَ رَسولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عليه وسلَّمَ إذَا غَزَا قَوْمًا لَمْ يُغِرْ حتَّى يُصْبِحَ، فإنْ سَمِعَ أَذَانًا أَمْسَكَ، وإنْ لَمْ يَسْمَعْ أَذَانًا أَغَارَ بَعْدَ ما يُصْبِحُ، فَنَزَلْنَا خَيْبَرَ لَيْلًا[2]

Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам бир қавм билан жанг қилиш учун борган пайтларида тонг отмагунича жанг қилмасдилар, кутиб  турардилар агар азон овози эшитилса жанг қилмасдилар, агар азон эшитилмаса тонг отгандан сўнг хамла қилардилар, бизлар хайбарга кечаси етиб келдик ва кечаси хамла қилдик.

Бу ерда яхудий кофирлари  хайбарда яшашлари аниқ нарса эди,шунинг учун кечаси хамла қилинган, энди азон овозини кутиб туриш минтақани ахолиси мусулмон ё кофир экани маълум бўлмаган диёрлар учундир. Шу сабабли хам росулуллох саллаллоху алайхи васаллам  дорул ислом экани “мушаххас бўлмаган” “мажхул” минтақалар учун мужохидлар хамла қилган пайтида, азонни меъёр қилиб қўйганлар, аммо хайбарга ўхшаган дорул куфр экани “мушаххас бўлган” “маълум” минтақалар учун агарчи уларни орасида мусулмонлар яшаса хам , бу меъёр ишламайди.

Мана бу борада имом Ахмад рохимахуллох ва Абу Довуд ва бошқалар ривоят қилишларича, росулуллох саллаллоху алайхи васаллам лашкар жўнатган пайтларида мархамат қилардиларки:

إِذَا رَأَيْتُمْ مَسْجِدًا أَوْ سَمِعْتُمْ مُؤَذِّنًا فَلَا تَقْتُلُوا أَحَدًا.[3]

агар масжидни кўрсангизлар ё азон айтилганини эшитсангизлар хеч кимни ўлдирманглар.

Шавконий мана бу хадисни шархида айтадики, бир обод жойда агар азон айтилмаса хам  масжидни мавжудлигини ўзи бу жойнинг дорул ислом эканига кифоя қилади; чунки хадисда агар масжид бўлса ва унда азон айтилса унга хамла қилманглар,дейилмаган; балки мана бу  масжидни борлиги мана бу жойнинг  дорул ислом эканига кифоя қилади.  [4]

Шу сабабли Абу Бакр розиаллоху анху муртадларни дорул куфрида яшайдиган ва муртад ё мусулмон экани мушаххас бўлмаган қабилалар учун ёзган номасида ўзини қўмондонларига айтадики: “даъват азондир, агар буни айтишса улардан қўлингизни тийинглар.”^[5](давоми бор…..)

ادامه خواندن “Икки дар”ни ташхис бериш  бўйича дунёдаги меъёрлар.

“اِیککِی دار”نِی تَشخِیص بِیرِیش بُویِیچَه دُنیادَگِی مِعیارلَر.

(5-قیسم)

اَگر مُسُلمانلَر بِیر مِنطَقَه نِی تَنِیمَگن تَقدِیردَه اَذاننِی آشکار اَیتِیلِیشِی وَ مَسجِدلَرنِی مَوجُود بُولِیشِی بُو مِنطَقَه نِینگ دارُ الاِسلام اِیکَنِیگه دَلالَت قِیلَدِی ، چُونکِی سِکوُلارِیستلَر یا مُشرِکلَر حَتَّی اَبُو بَکر رَضِیَ الله عَنهُ گه اوُحشَگنلَرگه هَم آچِیق – آشکار کوُچَه لَردَه قُرآن اوُقِیشگه رُحصَت بِیرِیشمَسدِی، اِیندِی اَذان حَقِیدَه گپِیرمَسَه هَم بُولَدِی. شُونِینگ اوُچُون اَگر بِیر جایدَه اَذان اَیتِیلَدِیگن بُولسَه، بُو نَرسَه مَنَه بُو دِیارنِینگ اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَر وَ مُسُلمانلَرنِینگ حاکِمِیَتِی آستِیدَه اِیکَنِینِی بِیلدِیرَردِی. “اوُ زَمانلَردَه” آزاد حالدَه اَذان اَیتِیش هَم مُسُلمانلَرنِی قُدرَتدَه اِیکَنِینِی حَتّی بُو دِیارنِی دارُ الاِسلام اِیکَنِینِی بِیلدِیرَدِیگن عَلامَت حِسابلَنگن. [1]

اَنَس اِبنِ مالِک رَضِیَ الله عَنهُ اَیتَدِیکِی: كانَ رَسولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عليه وسلَّمَ إذَا غَزَا قَوْمًا لَمْ يُغِرْ حتَّى يُصْبِحَ، فإنْ سَمِعَ أَذَانًا أَمْسَكَ، وإنْ لَمْ يَسْمَعْ أَذَانًا أَغَارَ بَعْدَ ما يُصْبِحُ، فَنَزَلْنَا خَيْبَرَ لَيْلًا[2]رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلّم بِیر قَوم بِیلَن جَنگ قِیلِیش اوُچُون بارگن پَیتلَرِیدَه تانگ آتمَگوُنِیچَه جَنگ قِیلمَسدِیلَر، کوُتِیب توُرَردِیلَر اَگر اَذان آوازِی اِیشِیتِیلسَه جَنگ قِیلمَسدِیلَر، اَگر اَذان اِیشِیتِیلمَسَه تانگ آتگندَن سُونگ حَملَه قِیلَردِیلَر، بِیزلَر خَیبَرگه کِیچَه سِی یِیتِیب کِیلدِیک وَ کِیچَه سِی حَملَه قِیلدِیک.

بُو یِیردَه یَهُودِی کافِرلَرِی خَیبَردَه یَشَشلَرِی اَنِیق نَرسَه اِیدِی، شُونِینگ اوُچُون کِیچَه سِی حَملَه قِیلِینگن،اِیندِی اَذان آوازِینِی کوُتِیب توُرِیش مِنطَقَه نِی اَهالِیسِی مُسُلمان  یا کافِر اِیکَنِی مَعلوُم بوُلمَگن دِیارلَر اوُچُوندِیر. شُو سَبَبلِی هَم رَسُول الله صلی الله علیه وسلم دارُ الاِسلام اِیکَنِی “مُشَخَّص بوُلمَگن” “مَجهُول” مِنطَقَه لَر اوُچُون اَگرچِی اوُلَرنِی آرَسِیدَه مُسُلمانلَر یَشَسَه هَم، بُو مِعیار اِیشلَمَیدِی.

مَنَه بُو بارَدَه اِمام اَحمَد رَحِمَهُ الله وَ اَبُو داوُد وَ باشقَه لَر رِوایَت قِیلِیشلَرِیچَه، رَسُول الله صلی الله علیه وسلم لَشکَر جُونَتگن پَیتلَرِیدَه مَرحَمَت قِیلَدِیلَرکِی:  إِذَا رَأَيْتُمْ مَسْجِدًا أَوْ سَمِعْتُمْ مُؤَذِّنًا فَلَا تَقْتُلُوا أَحَدًا.[3] اَگر مَسجِدنِی کوُرسَنگِیزلَر یا اَذاننِی اَیتِیلگنِینِی اِیشِیتسَنگِیزلَر هِیچ کِیمنِی اوُلدِیرمَنگلَر.

شَوکانِی مَنَه بُو حَدِیثنِی شَرحِیدَه اَیتَدِیکِی، بِیر آباد جایدَه اَگر اَذان اَیتِیلمَسَه هَم مَسجِدنِی مَوجُودلِیگِینِی اوُزِی بُو جاینِینگ دارُ الاِسلام اِیکَنِیگه کِفایَه قِیلَدِی؛ چُونکِی حَدِیثدَه اَگر مَسجِد بوُلسَه وَ اوُندَه اَذان اَیتِیلسَه اوُنگه حَملَه قِیلمَنگلَر، دِییِیلمَگن؛ بَلکِی مَنَه بُو مَسجِدنِی بارلِیگِی مَنَه بُو جاینِینگ دارُ الاِسلام اِیکَنِیگه کِفایَه قِیلَدِی.[4]

شُو سَبَبلِی اَبُو بَکر رَضِیَ الله عَنهُ مُرتَدلَرنِی دارُالکُفرِیدَه یَشَیدِیگن وَ مُرتَد یا مُسُلمان اِیکَنِی مُشَخَّص بُولمَگن قَبِیلَه لَر اوُچُون یازگن نامَه سِیدَه اوُزِینِی قوُماندانلَرِیگه اَیتَدِیکِی: “دَعوَت اَذاندِیر، اَگر بوُنِی اَیتِیشسَه اوُلَردَن قوُلِینگِیزنِی تِییِینگلَر.” ^[5]

(دوامی بار…..)

ادامه خواندن “اِیککِی دار”نِی تَشخِیص بِیرِیش بُویِیچَه دُنیادَگِی مِعیارلَر.

معیار و ملاک تشخیص «دارین» در دنیا

(5-قیسم)

پس در زمانی که مسلمین نسبت به منطقه ای جهل داشتند آشکارا انجام دادن اذان  و وجود مسجد نشان از دارالاسلام بودن آن سرزمین بود، چون سکولاریستها یا به زبان عربی مشرکین حتی اجازه نمی دادند کسی چون ابوبکر رضی الله عنه به شیوه ای قرآن را بخواند که در کوچه هم شنیده شود چه رسد به اینکه آزادانه اذان داده شود. و زمانی که در جائی اذان داده می شد یعنی این سرزمین تحت حاکمیت قانون شریعت الله و مسلمین است. در «آن زمان»آزادانه اذان دادن علامتی برای قدرت مسلمین و حتی علامت دارالاسلام شدن سرزمینی بود[1].

انس بن مالک رضی الله عنه می گوید: كانَ رَسولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عليه وسلَّمَ إذَا غَزَا قَوْمًا لَمْ يُغِرْ حتَّى يُصْبِحَ، فإنْ سَمِعَ أَذَانًا أَمْسَكَ، وإنْ لَمْ يَسْمَعْ أَذَانًا أَغَارَ بَعْدَ ما يُصْبِحُ، فَنَزَلْنَا خَيْبَرَ لَيْلًا[2] هرگاه رسول الله صلی الله علیه وسلم به جنگ قومی می‌رفت تا فرا رسیدن صبح نمی‌جنگید و نگاه می‌کرد اگر أذانی می‌شنید دست نگه می‌‌داشت و اگر أذانی نمی‌شنید بعد از صبح بر آنها شبیخون می‌زد، و ما شبانه وارد خیبر شدیم و شبانه به خیبر حمله کردیم.

در اینجا مشخص بود که در خیبر کفار یهودی ساکن هستند و شبانه به آنها حمله شد، و منتظر شدن تا اینکه صدای اذان را بشنویم متعلق به سرزمینهائی است که نمی دانیم اهالی آن مسلمان هستند یا کافر.  به همین دلیل برای سرزمینهائی «مجهول»که «مشخص نیست» دارالاسلام هستند یا دارالکفر برای مجاهدینی که حمله می کنند  رسول الله صلی الله علیه وسلم «اذان» را فرق بین دار الكفر ودار الإسلام قرار می دهد اما برای سرزمینهائی «معلوم» چون خیبر که«مشخص است» دارالکفر هستند چنین علامتی وجود ندارد هر چند مسلمینی هم در میان انها زندگی کرده باشند.

در همین زمینه امام احمد رحمه الله و ابو داوود و دیگران روایت می کنند که رسول الله  صلّی الله علیه وآله وسلّم هرگاه لشکری را می فرستاد می فرمود: إِذَا رَأَيْتُمْ مَسْجِدًا أَوْ سَمِعْتُمْ مُؤَذِّنًا فَلَا تَقْتُلُوا أَحَدًا.[3]چون مسجدی مشاهده کردید یا از منادی [اذان] را شنیدید کسی را به قتل نرسانید.

شوکانی در شرح این حدیث  می گوید، وجود مسجدی در یک آبادی، حتی اگر در آن اذان گفته نشود، به  تنهایی کفایت در دارالاسلام بودن آن آبادی را می کند؛ چراکه در حدیث گفته نشده، اگر مسجدی بود و اذان هم در آن گفته می شد به آن حمله نکنید؛ بلکه وجود مسجد، در دارالاسلام بودن شهر و اهل آن کفایت می کند.[4]

به همین دلیل ابوبکر رضی الله عنه در نامه ای که برای قبایلی که در دارالکفر مرتدین زندگی می کردند و مشخص نبود که مرتد شده اند یا مسلمان مانده اند برای فرماندهان خود نوشت :«دعوت، اذان است و چون گفتند دست از آنها بردارید».^[5]

(ادامه دارد…..)

ادامه خواندن معیار و ملاک تشخیص «دارین» در دنیا

“Икки дар”ни ташхис бериш  бўйича дунёдаги меъёрлар.

(4-қисм)  

Энди бир шахсни мусулмон ё мусулмон эмаслигини билмаслигимиз мумкин, аммо уни аломати кўрингач яъни намоз ўқиб ё рўза тутиб уни мусулмон экани ошкор бўладиган бўлса, унга мусулмон деймиз, чунки мана бу аломатлар,нишоналар уни мусулмон эканига далолат қилади. Нубувват асрида ёки ундан кейинги асрларда мусулмонлар лашкар тортишган ва жиход қилишган пайтларда минтақаларни дорул ислом экани ёки дорул куфр экани хақида маълумотга эга бўлишмаган,яъни хозирги вақтга ўхшаб фалон шахарни  ё фалон қишлоқни  ё фалон давлатни қонуни нимага асосланган ва фалон минтақа қайси қонунлар асосида идора қилинади?- бу нарсалар мушаххас бўлмаган.

Ўтган замонларда мужохид мўъминлар қонуни нима экани ва хукумати қандай эканидан хабардор бўлмаган минтақалар мавжуд эди, бу холатда улар мана бу минтақага киришган пайтда масалан агар  у ерда азон овозини эшитишса, буни дорул исломни аломати хисоблаб мана бу диёрга дорул ислом хукмини беришарди. Худди шунга ўхшаш агар бир кишини намоз ўқиётганини кўрсак,агарчи уни дилида исломга эътиқод топилмаса хам ва бу киши мунофиқлардан,яширин душманлардан бири бўлса хам, зудлик билан бу кишини мусулмон деб хукм қиламиз. Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қиладики:

« العَهدُ الَّذِي بَيْنَنَا وَبَيْنَهُمُ الصَّلَاةُ، فَمَنْ تَرَكَهَا فَقَدْ كَفَرَ»[1].

Бизлар (мусулмонлар) билан улар (кофирларни) ўртасидаги ахд ва паймон намоздир; уни тарк қилган кимсани хар бири кофир бўлади.

Бу ерда  дарк қилса , истидлол қилса бўладиган ва   зохирга ва далилларга қараб чиқарган хукмимиз мухимдир. Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қиладиларки:

مَنْ صَلَّى صَلاتَنَا، وَاسْتَقْبَلَ قِبْلَتَنَا، وَأَكَلَ ذَبِيحَتَنَا، فَذَلِكَ الْمُسْلِمُ الَّذِي لَهُ ذِمَّةُ الله وَذِمَّةُ رَسُولِهِ، فَلا تُخْفِرُوا الله فِي ذِمَّتِه [2]

бизни намозимизни ўқиган ва қибламизга юзланган ва сўйган нарсаларимизни еган хар бир киши мусулмондир. Бундай шахсга аллох ва уни росули омонлик берган. Шундай экан аллох омонлик берган кишига хиёнат қилманглар. Ибни Қуддома айтадики:

وَإِذَا صَلَّى الْکَافِرُ، حُکِمَ بِإِسْلَامِهِ، سَوَاءٌ كَانَ فِي دَارِ الْحَرْبِ أَوْ دَارِ الْإِسْلَامِ أَوْ صَلَّى جَمَاعَةً أَوْ فُرَادَى[3] 

Кофирни намоз ўқиши билан  унинг исломда эканига хукм қилинади, мана бу намоз дорул куфрда бўладими ё дорул исломдами ё жамоат намозими ё якка холдаги намозми фарқи йўқ. Имом Ахмад ибни Ханбал айтадики:

إنْ صَلَّى مُنْفَرِدًا أَوْ خَارِجَ الْمَسْجِدِ حُکِمَ بِإِسْلَامِهِ . [4]

Агар якка холда намоз ўқиса ё масжидни ташқарисида ўқиса хам бу уни исломига далолат қилади. Ибни Хожар Асқалоний фатхул борийда айтадики: одамларни ишлари бўйича  уларнинг зохирига қараб хукм чиқарилади, диндаги шиорларни ошкор қилган кимсага мана бу динни ахкомлари жорий бўлади, дин шиорлари зохир бўлмаган кишида эса буни акси бўлади.  [5]

Демак мусулмонни зохирдаги аломатлари шахснинг намозимизни ўқишида,қибламизга юзланишида ва биз сўйган нарсаларни ейишлигидадир; энди жанг пайтида яъни бизлар бир минтақага хамла қилган ва биз бу минтақани танимаган пайтимизда, азон айтилиши уларнинг мусулмон эканликларига далолат қилади.

(давоми бор…..)

ادامه خواندن “Икки дар”ни ташхис бериш  бўйича дунёдаги меъёрлар.

“اِیککِی دار”نِی تَشخِیص بِیرِیش بُویِیچَه دُنیادَگِی مِعیارلَر.

(4-قیسم)

اِیندِی بِیر شَخصنِی مُسُلمان اِیمَسلِیگِینِی بِیلمَسلِیگِیمِیز مُومکِین، اَمّا اوُنِی عَلامَتِی کوُرِینگچ یَعنِی نَماز اوُقِیب یا رُوزَه توُتِیب اوُنِی مُسُلمان اِیکَنِی آشکار بُولَدِیگن بُولسَه، اوُنگه مُسُلمان دِییمِیز، چُونکِی مَنَه بُو عَلامَتلَر، نِشانَه لَر اوُنِی مُسُلمان اِیکَنِیگه دَلالَت قِیلَدِی. نُبُوَّت عَصرِیدَه یاکِی اوُندَن کِییِینگِی عَصرلَردَه مُسُلمانلَر لَشکَر تارتِیشگن وَ جِهاد قِیلِیشگن پَیتلَردَه مِنطَقَه لَرنِی دارُ الاِسلام اِیکَنِی یاکِی دارُ الکُفر اِیکَنِی حَقِیدَه مَعلوُماتگه اِیگه بُولِیشمَگن، یَعنِی حاضِرگِی وَقتگه اوُحشَب فَلان شَهَرنِی یا فَلان قِیشلاقنِی یا فَلان دَولَتنِی قانوُنِی نِیمَه گه اَساسلَنگن وَ فَلان مِنطَقَه قَیسِی قانوُنلَر اَساسِیدَه اِدارَه قِیلِینَدِی؟- بُو نَرسَه لَر مُشَخَّص بُولمَگن.

اوُتگن زَمانلَردَه مُجاهِد مُؤمِنلَر، قانوُنِی نِمَه اِیکَنِی وَ حُکوُمَتِی قَندَی اِیکَنِیدَن خَبَردار بُولمَگن مِنطَقَه لَر مَوجُود اِیدِی، بُو حالَتدَه اوُلَر بُو مِنطَقَه گه کِیرِیشگن پَیتدَه مَثَلاً اَگر اوُ یِیردَه عَذان آوازِی اِیشِیتِیشسَه، بُونِی دارُالاِسلامنِی عَلامَتِی حِسابلَب مَنَه بُو دِیارگه دارُ الاِسلام حُکمِینِی بِیرِیشَردِی. حُوددِی شوُنگه اوُحشَش اَگر بِیر کِیشِینِی نَماز اوُقِییاتگنِینِی کوُرسَک، اَگرچِی اوُنِی دِیلِیدَه اِسلامگه اِعتِقاد تاپِیلمَسَه هَم وَ بُو کِیشِی مُنافِقلَردَن، یَشِیرِین دُشمَنلَردَن بِیرِی بوُلسَه هَم، زُودلِیک بِیلَن بُو کِیشِینِی مُسُلمان دِیب حُکم قِیلَمِیز. رَسُول الله صلی الله علیه وسلم مَرحَمَت قِیلَدِیکِی: « العَهدُ الَّذِي بَيْنَنَا وَبَيْنَهُمُ الصَّلَاةُ، فَمَنْ تَرَكَهَا فَقَدْ كَفَرَ»[1]. بِیزلَر(مُسُلمانلَر) بِیلَن اوُلَر (کافِرلَرنِی) اوُرتَسِیدَگِی عَهد وَ پَیمان نَمازدِیر؛ اوُنِی تَرک قِیلگن کِیمسَه نِی هَر بِیرِی کافِر بُولَدِی.

بُو یِیردَه دَرک قِیلسَه وَ اِستِدلال قِیلسَه بُولَدِیگن وَ ظاهِرگه وَ دَلِیللَرگه قَرَب چِیقَرگن حُکمِیمِیز مُهِمدِیر. رَسُول الله صلی الله علیه وَسلم مَرحَمَت قِیلَدِیلَرکِی: مَنْ صَلَّى صَلاتَنَا، وَاسْتَقْبَلَ قِبْلَتَنَا، وَأَكَلَ ذَبِيحَتَنَا، فَذَلِكَ الْمُسْلِمُ الَّذِي لَهُ ذِمَّةُ الله وَذِمَّةُ رَسُولِهِ، فَلا تُخْفِرُوا الله فِي ذِمَّتِه [2] بِیزنِی نَمازِیمِیزنِی اوُقِیگن وَ قِبلَه مِیزگه یوُزلَنگن وَ سُویگن نَرسَه لَرِیمِیزنِی یِیگن هَر بِیر کِیشِی مُسُلماندِیر. بُوندَی شَخصگه اَلله وَ اوُنِی رَسُولِی آمانلِیک بِیرگن. شوُندَی اِیکَن اَلله آمانلِیک بِیرگن کِیشِیگه خِیانَت قِیلمَنگلَر. اِبنِ قُدّامَه اَیتَدِیکِی:   وَإِذَا صَلَّى الْکَافِرُ، حُکِمَ بِإِسْلَامِهِ، سَوَاءٌ كَانَ فِي دَارِ الْحَرْبِ أَوْ دَارِ الْإِسْلَامِ أَوْ صَلَّى جَمَاعَةً أَوْ فُرَادَى[3] کافِرنِی نَماز اوُقِیشِی بِیلَن اوُنِینگ اِسلامدَه اِیکَنِیگه حُکم قِیلِینَدِی، مَنَه بُو نَماز دارُالکُفردَه بُولَدِیمِی یا دارُ الاِسلامدَمِی یا جَماعَت نَمازِیمِی یا یَککَه حالدَگِی نَمازمِی فَرقِی یُوق. اِمام اَحمَد اِبنِ حَنبَل اَیتَدِیکِی: إنْ صَلَّى مُنْفَرِدًا أَوْ خَارِجَ الْمَسْجِدِ حُکِمَ بِإِسْلَامِهِ . [4] اَگر یَککَه حالدَه نَماز اوُقِیسَه یا مَسجِدنِی تَشقَرِیسِیدَه اوُقِیسَه هَم بُو اوُنِی اِسلامِیگه دَلالَت قِیلَدِی. اِبنِ حَجَر عَسقَلانِی فَتحُ البارِیدَه اَیتَدِیکِی: آدَملَرنِی اِیشلَرِی بُویِیچَه اوُلَرنِینگ ظاهِیرِیگه قَرَب حُکم چِیقَرِیلَدِی، دِیندَگِی شِیعارلَرنِی آشکار قِیلگن کِیمسَه گه مَنَه بُو دِیننِی اَحکاملَرِی جارِی بوُلَدِی، دِین شِیعارلَرِی ظاهِر بوُلمَگن کِیشِیدَه اِیسَه بوُنِی عَکسِی بوُلَدِی. [5]

دِیمَک مُسُلماننِی ظاهِردَگِی عَلامَتلَرِی شَخصنِینگ نَمازِیمِیزنِی اوُقِیشِیدَه، قِبلَه مِیزگه یُوزلَنِیشِیدَه وَ بِیز سُویگن نَرسَه لَرنِی اِستِعمال قِیلِیشِیدَه دِیر؛ اِیندِی جَنگ پَیتِیدَه یَعنِی بِیزلَر بِیر مِنطَقَه گه حَملَه قِیلگن وَ بِیز بُو مِنطَقَه نِی تَنِیمَه گن پَیتِیمِیزدَه، اَذان اَیتِیلِیشِی اوُلَرنِینگ مُسُلمان اِیکَنلِیکلَرِیگه دَلالَت قِیلَدِی.

(دوامی بار…..)

ادامه خواندن “اِیککِی دار”نِی تَشخِیص بِیرِیش بُویِیچَه دُنیادَگِی مِعیارلَر.

معیار و ملاک تشخیص «دارین» در دنیا

(4-قسمت)  

حالا ممکن است  شخصی باشد که ما نمی دانیم مسلمان است یا نیست، به محض اینکه علامتی که نشان از مسلمان بودن او آشکار شد مثلاً نماز خواند یا روزه گرفت می گوئیم مسلمان است چون اینها علائم و نشانه های مسلمان بودن هستند. به همین ترتیب در عصر نبوت و حتی قرنها پس از آنسرزمینهائی در مسیر لشکر کشی و جهاد مسلمین وجود داشتند که مومنین شناختی از دارالاسلام یا دارالکفر بودن آنها نداشتند، یعنی مثل الان مشخص نبود که فلان کشور یا فلان شهر یا فلان روستا قانونش بر چه اساسی است و فلان منطقه بر اساس چه قانونی اداره می شود؟

یعنی در گذشته ممکن بودهسرزمینهائی بوده باشند که  مومنین مجاهد نه از قانونش شناخت داشته باشند و نه از حکومتش، در این صورت به محض اینکه وارد چنین منطقه ای شدند اگر مثلاً صدای اذان را شنیدند که علامت دارالاسلام بودن منطقه ای بود فوراً حکم به دارالاسلام بودن چنین سرزمینی می دادند. همچنانکه اگر شخصی را دیدیم که نماز می خواند فوراً حکم به مسلمان بودن او می دهیم هر چند که در دل هیچ اعتقادی به اسلام نداشته باشد و یکی از منافقین و از دشمنان پنهان مسلمین باشد. رسول الله صلی الله علیه وسلم می فرماید:« العَهدُ الَّذِي بَيْنَنَا وَبَيْنَهُمُ الصَّلَاةُ، فَمَنْ تَرَكَهَا فَقَدْ كَفَرَ»[1].عهد وپيماني که ميان ما (مسلمانان) و آنها (کفار) هست؛ نماز است، وهرکسي آنرا ترک نمايد کافر ميشود.

در اینجا مهم این است که ما حکم به ظاهر و دلایلی می کنیم که برایمان قابل درک و استدلال باشند . رسول الله صلی الله علیه وسلم می فرماید:مَنْ صَلَّى صَلاتَنَا، وَاسْتَقْبَلَ قِبْلَتَنَا، وَأَكَلَ ذَبِيحَتَنَا، فَذَلِكَ الْمُسْلِمُ الَّذِي لَهُ ذِمَّةُ الله وَذِمَّةُ رَسُولِهِ، فَلا تُخْفِرُوا الله فِي ذِمَّتِه [2]هر كس نماز ما بخواند و به قبلة ما رو نمايد و ذبيحة ما را بخورد، مسلمان است. و چنين شخصي را خدا ورسول، امان داده اند. پس به كسي كه در امان خدا است خيانت نکنيد . و  ابن قدامه  می گوید: وَإِذَا صَلَّى الْکَافِرُ، حُکِمَ بِإِسْلَامِهِ، سَوَاءٌ كَانَ فِي دَارِ الْحَرْبِ أَوْ دَارِ الْإِسْلَامِ أَوْ صَلَّى جَمَاعَةً أَوْ فُرَادَى[3]  هنگامی كه كافر نماز خواند به اسلامش حکم می شود چه در دارالحرب باشد يا در دارالاسلام باشد يا جماعت نماز بخواند يا فردی. امام احمد بن حنبل می گوید: إنْ صَلَّى مُنْفَرِدًا أَوْ خَارِجَ الْمَسْجِدِ حُکِمَ بِإِسْلَامِهِ . [4]اگر نماز منفرد بخواند يا در خارج مسجد بخواند، حکم به اسلامش می شود. ابن حجر عسقلانی در فتح الباری می گوید: اينکه امور مردم بر اساس ظاهر بر آن حمل می گردد پس كسی كه شعائر دين را آشکارنمود بر او احکام اهلش جاری می شود و كسی كه از او ظاهر نگشت پس خلاف آن است.[5]

پس علامت ظاهری مسلمان بودن شخص نماز خواندن ما و به سوی قبله ی ما رو کردن و خوردن ذبیحه ی ماست؛ حالا در شرایط جنگی و زمانی که ما به منطقه ای حمله می کنیم و شناختی از منطقه نداریم تنها اذان برای ما دلیل بر مسلمان بودن آنها می شود.

( ادامه دارد……)

ادامه خواندن معیار و ملاک تشخیص «دارین» در دنیا

“Икки дар”ни ташхис бериш  бўйича дунёдаги меъёрлар.

(3-қисм)

Росулуллох саллаллоху алайхи васалламни хижрат қилишларидан олдинги маккага ўхшайди, у ерда росулуллох саллаллоху алайхи васаллам ва мусулмонлар яшагани билан дорул куфр эди, макка хижратдан кейин хам фатх бўлган пайтигача дорул куфр ва дорул харб хисобланган, имоми Молик рохимахуллох айтадики:

« وَكَانَتْ الدَّارُ يَوْمئِذٍ دَارَ الْحَرْبِ لِأَنَّ أَحْكَامَ الْجَاهِلِيَّةِ كانَتْ ظَاهِرَةً يَوْمئِذٍ».^[1]

Хайбар фатхидан олдин ўртада паймон тузилганига қарамасдан куфр диёри дорул куфр хисобланган; аммо фатхдан сўнг агарчи уни хамма ахолиси кофирлар,яхудлар бўлганига қарамасдан дорул исломни ихтиёрига ўтади ва ислом диёрига айланади. Ёки бўлмасам  хиндистонни қарасак, уни ахолисини аксари хозирда хам кофир,лекин олдин дорул ислом жумласидан хисобланган. Бу ерда дорул исломни хамма ахолиси мусулмон бўлиши мухим эмас, ёки мадинага ўхшаш унда кофирлар хам яшаши мумкин, ёки хиндистонга ўхшаб аксар ахолиси кофир бўлиши хам мумкин. Энг мухими жамиятдаги қонунлар ва мана бу жамиятни устидаги хокимиятдир.

Бу ерда ахли зимма кофирлари учун ўзларини қонунлари билан ўзларини  ишларини идора қиладиган  ўзига хос мухторият маконларини борлиги мухим эмас, мана бу ахли зимма кофирлари яшаётган маконлар хам дорул исломни жумласига киради,чунки ислом қонунлари асосидаги хокимиятни,исломий хукуматни  қўл остидадир.

Шу сабабли хам тупроқ ва диёр хақида хукм чиқаришни уни  ахолисига алоқаси йўқ, бу масалага шунчалик таъкид қилинаётганига сабаб шуки, душманни рухий жангларини олиб борувчилари  мана бу шаръий хақиқат борасида шак, гумон,шубхалар туғдиришади ва  авом халқни алдаб суистефода қилишгача боришади.

Хаворижни орасидаги авфияга ўхшаган фирқалар айтишадики, агар рахбар кофир бўлса уни хокимияти остидаги  барча одамлар,ахоли хам кофир бўлади, ёки хавориждан бўлган азориқага ўхшаган фирқалар хам бор,Абул Хасан Ашъарийни нақл қилишича, мана бу гурухни эътиқодича улар хаёл қилишадики, дорул куфрда сокин бўлган киши хам кофир бўлади. Мана бу адаштирувчи,ғайри шаръий назарларни хозирги  ахли суннат деб маъруф бўлган тўрт мазхабга ва ташайъю деб маъруф бўлган иккита мазхабга алоқаси йўқ. ^[2][3]

Демак “дорул ислом” ни “дорул куфр”дан ажратиб ташхис бериш учун нубувват асрида бўладими ё бошқа замонда бўладими ўзига хос мутахассисликка, хатто ўқиш ва ёзиш саводига хам эхтиёж йўқ, балки шариатни баён қилиш ва хақни қабул қиладиган қалбга,қулоққа эхтиёж бор:

إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَذِكْرَىٰ لِمَن كَانَ لَهُ قَلْبٌ أَوْ أَلْقَى السَّمْعَ وَهُوَ شَهِيدٌ (ق/37)

Албатта бунда (огох) қалб эгаси бўлган ёки ўзи хозир бўлган холда (яъни,сидқидилдан) қулоқ тутган киши учун эслатма-ибратлар бордир.

Ўзинг бир қара, қайси давлатни “асосий қонуни”  исломий мазхабларни бирига кўра аллохни шариати асосида олиб борилади ва уни рахбари хам исломий мазхабларни биридаги мусулмон бўлса, ана ўша давлат дорул ислом бўлади, энди қайси давлатни “асосий қонунлари” секуляризм ёки яхудият ё насроният ё мажусият, собеийгарликка асосланган бўлса, ўша давлат дорул куфрдир.

(давоми бор……)

ادامه خواندن “Икки дар”ни ташхис бериш  бўйича дунёдаги меъёрлар.