Душманни тўғри ташхис бериш.

Душманни тўғри ташхис бериш.

Аллох таоло уларни мусулмонларнинг энг қаттиққўл душманлари деб таништирган яхудлар, секуляристлардан яъни мусулмонларни биринчи даражали душманларидан сўнг, муртадлар хам ўзларини ихтиёрлари  билан мана бу гурухга эргашишади. Мана булардан сўнг биз аллох таоло рум сурасини аввалги оятларида унга ишора қилган, бошқа бир гурухни кўрамиз. Оятни кўриб чиқишдан олдин шуни айтиб ўтмоқчиманки: шибхи ахли китоб бўлган Шохпур мажус ,насроний ахли китоб бўлмиш румни хокими Хирақл ё Хираклиюсни мағлуб қилган пайтида, мусулмонлар хам мушриклар, қурайшни секуляристлари бетараф бўлиб бизга нима? -,деб бепарво ўтиришмаган. Балки ўзларини ақидаларига мувофиқ равишда муносабатда бўлишган, мусулмонлар мана бу миллатлар аро, ақидага оид  ходисага шаръий муносиб ўринда турган холда муносабат билдиришган.

Абдуллох ибни Масъуд розиаллоху анху айтади:

  كَانَتْ فَارِس ظَاهِرَة عَلَى الرُّوم وَكَانَ الْمُشْرِكُونَ يُحِبُّونَ أَنْ تَظْهَر فَارِس عَلَى الرُّوم. وَكَانَ الْمُسْلِمُونَ يُحِبُّونَ أَنْ تَظْهَر الرُّوم عَلَى فَارِس لِأَنَّهُمْ أَهْل كِتَاب . وَهُمْ أَقْرَب إِلَى دِينهمْ

форслар румликларни устидан ғалаба қозонган эди, мушриклар эронликларни румликларни устидан ғалаба қозонишини яхши кўришарди, мусулмонлар хам румликлар форсларни мағлубиятга учратишини хохлашарди. Чунки румликлар ахли китоб бўлиб мусулмонларни динига яқинроқ бўлишган. Мана шу мазмун ибни Аббос ва бошқалардан хам ривоят қилинган.

Мана бу ерга бир диққат қилинглар, исломни аввалидаги мусулмонларнинг  аксари бесавод бўлишларига  қарамасдан, нихоятда  аниқ душманга  ташхис бериш илмига эга бўлишган. Миллатлар аро воқеаларни нихоятда диққат ва эътибор билан кузатиб боришган  ва ўзларини вазияти, шодлиги, хавотирланишларига биноан   душманга  шаръий ташхис бериш ва уларни шаръан даражаларга ажратишни тартибга келтиришган. Уларни меъёрлари қуйидагича эди: агарчи кофир бўлса хам, бизларга яқинроқ бўлганларни ғалабаси билан хурсанд бўламиз.  

دشمنّی توغری تشخیص بیریش.

دشمنّی توغری تشخیص بیریش.

الله تعالی اولرنی مُسُلمانلرنینگ اِینگ قه تّیق قوُل  دُشمَنلری دیب ته نیشتیرگن یَهُودلر، سکولاریستلردَن یَعنی مُسُلمانلرنی بیرینچی دَرَجه لی دُشمَنلریدَن سُونگ، مُرتدلر هَم اوزلرینی اِحتیارلری بیلن مَنه بو گوروه گه ایرگه شَدی. مَنه بُولردَن سُونگ بیز الله تعالی روم سوره سینی اوّلگی آیتلریده اونگه اِشاره قیلگن، باشقه بیر گوروه نی کورَمیز. آیَتنی کُوریب چیقیشدَن آلدین شونی اَیتیب اوُتماقچیمنکی: شِبهی اَهلی کِتاب بُولگن شاهبُور مَجُوس، نَصرانی اَهلی کتاب بُولمیش رومنی حاکیمی حِرَقل یا حِرَکلِیوسنی مَغلوب قیلگن پَیتیده، مُسُلمانلر هَم مُشریکلر، قرَیشنی سکولاریستلری بِیطرَف بولیب بیزگه نیمه؟،-دیب بِیپروآ  اوُتیریشمَگن. بلکی اوزلرینی عَقیده لریگه مُوافیق رَویشده مُناسَبَتده بُولیشگن، مُسُلمانلر مَنه بو مِیلّتلر اَرا، عَقیدَه گه آيِد حادِیثه گه  شَرعِی مُناسِیب اورینده تورگن حالده مُناسَبَت بیلدیریشگن.

 عبدالله ابن مَسعود رضی الله عنه اَیته دی:

   كَانَتْ فَارِس ظَاهِرَة عَلَى الرُّوم وَكَانَ الْمُشْرِكُونَ يُحِبُّونَ أَنْ تَظْهَر فَارِس عَلَى الرُّوم. وَكَانَ الْمُسْلِمُونَ يُحِبُّونَ أَنْ تَظْهَر الرُّوم عَلَى فَارِس لِأَنَّهُمْ أَهْل كِتَاب . وَهُمْ أَقْرَب إِلَى دِينهمْ

“فارسلر  رُوملیکلرنی اوُستِیدَن غَلبَه قاذانگن اِیدی، مُشریکلر اِیرانلیکلرنی رُوملیکلرنی اوستِیدَن غَلبَه  قاذانیشینی یَحشی کوریشَردی، مُسُلمانلر هَم روملیکلر فارسلرنی مَغلوبِیَتگه اوچرَتِیشِینی حاحله شَردی. چونکی روملیک اهلی کتاب بولیب مُسُلمانلرنی دینیگه یقینراق بولیشگن. مَنه شو مَضمُون ابن عبّاس و باشقه لردَن هَم رِوایَت قیلینگن.

مَنه بو ییرگه بیر دِقّّت قیلینگلر، اِسلامنی اَوّلیده گی مُسُلمانلرنینگ اَکثری بِیسَواد بولیشلریگه  قه رَمَسدَن، نِهایتده اَنیق دُشمَنگه تشحِیص بیریش عِلمِیگه اِیگه بولیشگن. مِلّتلر اَرآ  واقیعَه لرینی  نِهایَتده دِقّّت و اِعتِبار بیلن کوزَتیب باریشگن و اوزلرینی وَضِیعَتی، شادلیگی، حَواتیرلنیشلریگه بِناأن دُشمَنگه شَرعِی تشحِیص بیریش و اولرنی شَرعاً دَرَجه لرگه اَجرتیب  ته رتِبگه کیلتیریشگن. اولرنی مِعیارلری قوییده گیچه ایدی: اگرچی کافر بولسه هَم، بیزلرگه یقینراق بولگنلرنی غَلبَه سی بیلن حُورسَند بوله میز.

دشمنان شماره دو و سه مسلمین

دشمنان شماره دو و سه مسلمین

بعد از یهود[1]و سکولاریستها که الله تعالی آنها را سرسخت ترین دشمنان مسلمین معرفی میکنه و در جایگاه دشمن شماره یک مسلمین قرار می گیرندو مرتدین هم که به میل خودشان به این دسته ملحق میشوند،[2]بعد از این ما متوجه یک دسته بندی دیگری هستیم که الله تعالی در آیات اولیه ی سوره ی  روم بهآن اشاره می کند. قبل از اینکه به سراغ آیات برویم باید بگوییم : زمانی که شاهپورِ مجوسِ شبه اهل کتابِ ساسانی بر هراکلیوس یا هرقلِ اهل کتابِ نصرانیِ حاکم روم غلبه پیدا می کند، هم مسلمین و هم مشرکین و سکولاریستهای قریش بی طرف نمی نشینند و بگویند به ما چه؟ بلکه موضع گیری متناسب با عقایدشان می گیرند و مسلمین در برابر این قضیه ی بین المللی و عقیدتی موضع گیری شرعی می گیرند و واکنش نشان میدهند .

عَبْد اللَّه بْن مَسْعُود رَضِيَ اللَّه عَنْهُ میگوید : كَانَتْ فَارِس ظَاهِرَة عَلَى الرُّوم وَكَانَ الْمُشْرِكُونَ يُحِبُّونَ أَنْ تَظْهَر فَارِس عَلَى الرُّوم. وَكَانَ الْمُسْلِمُونَ يُحِبُّونَ أَنْ تَظْهَر الرُّوم عَلَى فَارِس لِأَنَّهُمْ أَهْل كِتَاب . وَهُمْ أَقْرَب إِلَى دِينهمْ : «فارسها بر روميان پيروز شده بودند، مشركان دوست داشتند كه ايرانيان بر روميان پيروز شوند، و مسلمین هم دوست داشتند  که روم بر فارسها پیروز بشوند، چون روميان اهل كتاب بودند و به دین مسلمانان نزديكتر بودند.[3]با این مضمون از ابن عباس و دیگران هم روایت شده است.

دقت کنید مسلمین صدر اسلام با آنکه اکثریت قاطع آنها بی سواد بودند از چه دشمن شناسی دقیقی برخوردار بودند، و با چه حساسیتی وقایع بین المللی رو بررسی و پیگیری می کردند، و موضع گیری و شادی و نگرانیشان بر اساس همین دشمن شناسی شرعی و درجه بندی شرعی دشمنان تنظیم می کردند. معیار این بود: هر چه به ما نزدیکتراست به پیروزیش خوشحالترهستیم ، هر چند که اورا کافر هم بدانیم . [4]


[1]خود یهود هم به درجات مختلفی تقسیم می شونددرست است که دشمنان در جه یک ما هستند ولی خود اینها به درجات مختلفی تقسیم می شوند که باید این تقسیم بندی  توسط شورا و رهبریت انجام گیرد که روش بر خورد با آنها این است. این مراجع ذی صلاح  هستند که تعیین می کنند که چطور با آنها برخورد شود

[2]اینها مجموعا هر سه تا (مرتدینیهود و سکولاریستها و مشرکین) با هم دیگر مثلثی هستند که  همه در طبقه ی دشمنان درجه یک قرار می گیرند

[3]دقت کردید؟ خوب، این عداوت را بعدا توضیح می دهیم که بر اساس یک سری مسائل درونی است که الله تعالی خودش این شایستگی را دارد که دشمنان را درجه بندی کند

[4]هرچه از نظر موده به ما نزدیکتر است به پیروزی او خوشحال ترهستیم هر چند که او را کافر بدانیم و گفتیم که این موده را هم فقط خدا تعیین می کند

  Мушриклар ва уларнинг ислом шариатидаги таъвил ахлини ўзаро сўзлашув адабиётидаги хукмлари

Мушриклар ва уларнинг ислом шариатидаги таъвил ахлини ўзаро сўзлашув адабиётидаги хукмлари.

Бисмиллах валхамдуллах.

Аммо баъад: ассаламу алайкум ва рохматуллохи ва барокатух.

Савол.

Бизларнинг яхудий кофирларига ё насронийларни кофирларига кофир дейишимиз уларни аччиғини чиқаради ва ба аллохни буйруғидир. Ва аллохни буйруғини ижро қилиш хам ибодат бўлади. яхудий ва насронийларни мушрик дейиш ибодат эмасми?

Ж: баъзи бир кишилар кофирларнинг  аччиғини чиқариш учун шаръий бўлмаган сўзлар таркибини ишлаб чиқаради ва хатто уларни шахсиятини хақорат қилишга хам боришади. Бу ерда кофирларни аччиғини чиқаришни ибодат деб далил қилиб олишган. Аллох таоло мархамат қилиб айтадики:

 لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ (فتح/29)

Улар сабабли кофирларни хафа қилиш учундир.

Агар мана бу оятни диққат билан тахлил қилиб чиқадиган бўлсак, кофирларни хафа қилишдаги мухим нуқталарни тушуниб етамиз. Аллох таоло айтадики:

مُّحَمَّدٌ رَّسُولُ اللَّهِ ۚ وَالَّذِينَ مَعَه:

Мухаммад аллохнинг пайғамбаридир. У билан бирга бўлган ( мўъмин) лар.

أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ

Кофирларга қахрли

 رُحَمَاءُ بَيْنَهُمْ ۖ:

Ўз ораларидаги ( мўъминлар) билан эса рахм- шафқатлидирлар.

يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِّنَ اللَّهِ وَرِضْوَانًا:

Уларни ( мудом) аллохдан фазл-мархамат ва ризолик  тилаб рукуъ, сужуд қилаётган холларида кўрасиз.

سِيمَاهُمْ فِي وُجُوهِهِم مِّنْ أَثَرِ السُّجُودِ ۚ

Уларнинг юзларида сажда изидан ( қолган) белги аломатлар бордир.

لِكَ مَثَلُهُمْ فِي التَّوْرَاةِ ۚ :

мана шу уларнинг тавротдаги мисолларидир.

وَمَثَلُهُمْ فِي الْإِنجِيلِ:

уларнинг инжилдаги мисоллари эса

كَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ فَآزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوَىٰ عَلَىٰ سُوقِهِ يُعْجِبُ الزُّرَّاعَ

худди бир шохлар чиқариб, қувватга киргач, йўғонлашиб, ўзини новдасида тик турган, дехқонларни лол қолдирадиган ўсимликга ўхшайди.

لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ ۗ  

улар сабабли кофирларни хафа қилиш учундир.

وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ مِنْهُم مَّغْفِرَةً وَأَجْرًا عَظِيمًا ‏(فتح/29)

Аллох иймон келтириб, яхши амаллар қилган зотларга мағфират ва улуғ ажр-мукофот ваъда қилгандир.

Имоми Бағавий рохимахуллох мана бу оятни тафсирида айтадики: аллох сахобаларни кўпайтириб уларга қудрат берди ва бу нарса кофирларни ғазабига сабаб бўлди. Мана шунга ўхшаш аллох таоло мархамат қиладики:

لايَصِيبُهُمْ ظَمَأٌ وَلَا نَصَبٌ وَلَا مَخْمَصَةٌ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلَا يَطَئُونَ مَوْطِئًا يَغِيظُ الْكُفَّارَ وَلَا يَنَالُونَ مِنْ عَدُوٍّ نَيْلًا إِلَّا كُتِبَ لَهُمْ بِهِ عَمَلٌ صَالِحٌ ۚ (توبه/120)

Зеро аллох йўлида уларга бирон ташналик, машаққат, очлик етса ва кофирларни ғазаблантирадиган бирон қадам боссалар душманга бирон зиён етказсалар, албатта улар учун бу ишлари сабабли яхши амал ёзилур.

Шу билан бирга сийрат китобларида келтирилишича росулуллох саллаллоху алайхи васаллам худайбия воқеасида Абу Жахлдан ғанимат қилиб олинган туяни қурбонлик қилдилар, чунки қийматлик , эгаси машхур бўлган туяни ушлаб турмасдан ,худди оддий туядай суйиб юборишлик ўша  шахсга нисбатан хақорат хисобланар эди . ибни Қоййим рохимахуллох мана бу воқеани хужжат қилиб айтадики: худайбия қиссасида  қуйидаги нуқтага диққат қилинса ўринли бўлар эди. Аллохнинг  душманларини ғазабини келтириш  мустахабдир. Аллохнинг  душманини ғазабини келтирган холатда аллохга ибодат қилган киши сиддиқлар мақомидан жуда катта насибага эга бўлади.

Очиқ ва равшан кўриниб турганидек, аллохни шариатини манзури ва илм ахлининг кофирларни ғазабини келтириш борасидаги ишлардан қилган хулосаси уларни хақорат қилиш, ёмон сўзлар билан сўкиш эмас, балки ўзига хос ибодатларни махсус қилиш ва умумий маънода шариатга мувофиқ равишда аллох учун уларни хафа қилишдир.

Кофирларни намоз , рўза, хаж , жиходни кўриш ва аллохни шариатини йўлга қўйиш ва бу йўлда ислом диёрини тараққиётга эришишини кўриш ва мана бунга ўхшаш масалалар уларни хафа қилади.  Мўъминларни тараққиётга эришиб ўсишларини кўришга тоқатлари йўқ, шу сабабли хам рухий  ва қуролли жангларни йўлга қўйиш билан ўзларини ғазабларини эълон қилишади ва кўриб турганимиздек мўъминларни  махсусан ислом диёрларини тараққиёти ва ўсишига тўсқинлик қилишга харакат қилишади.

مُشرِکلر و اولرنینگ اسلام شریعتده گی تَعویل اهلینی اوزارا سوزلشُو آدبیاتِده گی حُکملری.

مُشرِکلر و اولرنینگ اسلام شریعتده گی تَعویل اهلینی اوزارا سوزلشُو آدبیاتِده گی حُکملری.

بسم الله و الحمد الله .

اما بعد: السلام علیکم و رحمة الله و برکته.

سوال .

بیزلرنینگ یَهودی کافرلرگه یا نَصرانی لرنی کافرلریگه کافر دِییشیمیز اولرنی اچّیغینی چِقَرَدی و بو الله نی بویروغی. و الله نی بویروغینی اِجرا قِلِش هَم عِبادت بُولادی. یهودی و نصرانی لرنی مُشرک دِییش عِبادت ایمسمی؟

ج: بعضی بیر کیشی لر کافرلرنی اچّیغینی چیقَریش اوچون شرعی بولمَگن سوزلر تَرکیبینی اِشلَب چِقرشَدی و حَتی اولرنی شَخصیاتنی حَقارَت قِلِشگه هم باریشَدی. بو یِیرده کافرلرنی اچّیغینی چیقریشنی عبادت دیب دلیل قِلِب آلِشگن.

الله تعالی مَرحَمَت قِلِب ایتدیکی:

 لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ (فتح/29)

اولر سببلی کافرلرنی حَفه قیلیش اوچوندیر.

اگر منه بو آیَتنی دِقّت بیلن تَحلیل قِلِب چِقه دِگن بولسَک، کافرلرنی حَفه قیلیشدَگی مُهم نُقته لرنی توشونیب ییِتَه میز. الله تعالی ایتدکی:

مُّحَمَّدٌ رَّسُولُ اللَّهِ ۚ وَالَّذِينَ مَعَهُ:

محمد الله نینگ پَیغَمبَریدیر. او بیلن بیرگه بولگن( مؤمن) لر.

أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ: کافرلرگه قَهرلی

رُحَمَاءُ بَيْنَهُمْ ۖ:  اوز آره لریده ( مؤمنلر بیلن) ایسه رَحم- شَفقَتلی دیرلر.

يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِّنَ اللَّهِ وَرِضْوَانًا : اولرنی ( مودام) الله دَن فَضل-مَرحَمت و رِضالیک تیلب رُکُوع،سُجُود قلیاتگن حالّریده کُورورسیز.

سِيمَاهُمْ فِي وُجُوهِهِم مِّنْ أَثَرِ السُّجُودِ ۚ: اولرنینگ یوزلرده سَجده ایِزیدن ( قالگن) بیلگی الامتلر باردیر.

ٰلِكَ مَثَلُهُمْ فِي التَّوْرَاةِ ۚ :  منه شو اولرنینگ تَوراتده گی مِسال لردیر.

وَمَثَلُهُمْ فِي الْإِنجِيلِ:   اولرنینگ انجیلده گی مِسال لر ایسه

كَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ فَآزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوَىٰ عَلَىٰ سُوقِهِ يُعْجِبُ الزُّرَّاعَ

حُودّی بیر شاهلر چقریب، قوّتگه کیرگچ، یُوغانلشیب، اوُز ناوده سیده تیک تورگن، دِحقان لرنی لال قالدردیگن اوُسِیملیک گه اوحشیدی.

لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ ۗ   : اولر سَبَبلی کافرلرنی حَفه قیلیش اوچون دیر.

وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ مِنْهُم مَّغْفِرَةً وَأَجْرًا عَظِيمًا ‏(فتح/29)

الله ایمان کیلتیریب، یَحشی عَمَل لر قیلگن ذاتلرگه مَغفرَت و اولوغ آجر- مُکافات وَعده قیلگندیر.

امامی بَغَوی رَحمَه الله مَنه بو آیاتنی تَفسیریده ایتدکی: الله صحابه لرنی کوپَیتریب اولرگه قُدرَت بیردی و بو نَرسه کافرلرنی غَضَبیگه سَبَب بولدی. مَنه شونگه اوحشَش الله تعالی مرحمت قیلدکی:

لَا يُصِيبُهُمْ ظَمَأٌ وَلَا نَصَبٌ وَلَا مَخْمَصَةٌ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلَا يَطَئُونَ مَوْطِئًا يَغِيظُ الْكُفَّارَ وَلَا يَنَالُونَ مِنْ عَدُوٍّ نَيْلًا إِلَّا كُتِبَ لَهُمْ بِهِ عَمَلٌ صَالِحٌ ۚ (توبه/120)

زیرا الله یولیده اولرگه بیران تَشنه لیک، مَشَقّت، آچلیک یِیتسه و کافر لرنی غَضَبلنتیرَدِگن بِران قَدَم باسَّه لر دُشمن گه بیران زیان یتگز سه لر ، البته اولر اوچون بو ایشلر سَبَب لی یَخشی عَمَل یازلور.

شوبیلن بِیرگه سیرَت کتاب لریده کیلتیریلیشیچه رسول الله صلی علیه وسلم حُدیبیه واقِعَسِ ده ابو جهل دَن غَنیمَت قیلیب آلینگن تویه نی قربان لیک قیلدی لر، چونکی قیمتلیک، ایگه سی مَشخور بولگن تویه نی اوشلب تورمَسدَن خُودّی عادّی بر تویه دَی سویِیب یوباریشلیک اوشه شخص گه نِسبَتا حَقارَت حِسابلنَر ایدی ابن قایم رحمه الله منه بو واقعنی حُجّت قیلیب ایتدکی :حدیبیه قِصّه سِده قویدَگی نُقته گه دِقّت قیلینسه اورینلی بولر ایدی. الله نی دشمنلرینی غَضَبنی کیلتیریش مُستَحَب دیر. الله نی دشمنینی غضبنی کیلترگن حالتده الله گه عبادت قیلگن کیشی صیدّیق لر مَقامِدَن جوده کتّه نَصِیبه گه ایگه بولادی.

آچیق و روشن کورینیب تورگنیدیک، الله نی شریعتینی منضوری و علم اهلینینگ کافرلرنی غضبنی کیلتیریش باره سیده گی ایشلریدن قیلینگن خُلاصه سی اولرنی حَقارَت قیلیش، یامان سوزلر بیلن سوکیش ایمس، بلکی اوزیگه خاص عبادتلرنی مخصوص قیلیش و عُمومی مَعناده شریعتگه مُوافق رَوشده الله اچون اولرنی حَفه قلشدیر.

کافرلرنی نماز،  روزه، حج، جهادنی کورش و الله نی شَریعَتینی یولگه قوییش و بو یولده اسلام دیارینی مُوفّقیَتلَرگه ایریشییشلرینی کوریش اولرنی حَفه قیلدی.  مؤمنلرنی تَرَقّیاتگه ایریشیب اوسیشلرینی کوریشگه تاقَه تلری  یوق. شو سَبَبلی هم روحی و قورالّی جنگلر آرقه لی مؤمِنلرنی تَرَقّّیاتگه ایرشیشیگه توسقینلیک قیلیب مخصوصا اسلام دِیارینی اوسیشیگه مانِع بولشگه حَرَکت قیلیشَدی.

1-   اینکه ما به کفار یهودی بگوئیم مشرک یا به کفار نصرانی بگوئیم مشرک آنها را خشمگین می کند و این اجرای دستور خداست و اجرای دستور خدا هم عبادت است. آیا گفتن یهودی مشرک و نصرانی مشرک است عبادت نیست؟

  1. اینکه ما به کفار یهودی بگوئیم مشرک یا به کفار نصرانی بگوئیم مشرک آنها را خشمگین می کند و این اجرای دستور خداست و اجرای دستور خدا هم عبادت است. آیا گفتن یهودی مشرک و نصرانی مشرک است عبادت نیست؟

ج: عده ای صرفاً جهت خشمگین کردن کفار دست به تولید ترکیبات غیر شرعی و حتی اقدام به وارونه گوئی و فحاشی جهت ترور شخصیتی آنها می زنند، با این استدلال که خشمگین کردن کفار عبادت است. بله، الله تعالی فرموده است: لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ (فتح/29) تا کفار را به سبب آنها خشمگین کند. اما اگر تنها به بررسی کامل و دقیق این آیه هم اکتفا کنیم به نکات مهم و دقیقی در علت خشمگین کردن کفار پی می بریم که الله تعالی می فرماید: مُّحَمَّدٌ رَّسُولُ اللَّهِ ۚ وَالَّذِينَ مَعَهُ: محمد فرستاده خدا است ، و کسانی که با او هستند :

  • أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ: ‏ در برابر کافران تند و سرسخت هستند
  • رُحَمَاءُ بَيْنَهُمْ ۖ:  نسبت به یکدیگر مهربان و دلسوزند.
  • تَرَاهُمْ رُكَّعًا سُجَّدًا : ایشان را در حال رکوع و سجود می‌بینی .
  • يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِّنَ اللَّهِ وَرِضْوَانًا ۖ: آنان همواره فضل خدا و رضای او را می‌طلبند.
  • سِيمَاهُمْ فِي وُجُوهِهِم مِّنْ أَثَرِ السُّجُودِ ۚ: نشانه ایشان بر اثر سجده در پیشانیهایشان نمایان است

ذَٰلِكَ مَثَلُهُمْ فِي التَّوْرَاةِ ۚ : این، توصیف آنان در تورات است،

وَمَثَلُهُمْ فِي الْإِنجِيلِ: و اما توصیف ایشان در انجیل چنین است که :

كَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ فَآزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوَىٰ عَلَىٰ سُوقِهِ يُعْجِبُ الزُّرَّاعَ  (همانند کشتزاری هستند که جوانه‌های (خوشه‌های) خود را بیرون زده ، و آنها را نیرو داده و سخت نموده و بر ساقه‌های خویش راست ایستاده باشد، بگونه‌ای که زارعین را به شگفت می‌آورد. (مؤمنان نیز همین گونه‌اند و الله تعالی این پیشرفت و قوّت و قدرت را نصیب مؤمنان می‌کند)) لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ ۗ  (تا کافران را به سبب آنان خشمگین کند.)

وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ مِنْهُم مَّغْفِرَةً وَأَجْرًا عَظِيمًا ‏(فتح/29) خداوند به کسانی از ایشان (مسلمین همراه رسول الله) که ایمان بیاورند و کارهای شایسته بکنند آمرزش و پاداش بزرگی را وعده می‌دهد.‏

امام بغوی رحمه الله در تفسیر این آیه می‌گوید: الله، صحابه را زیاد کرده و قدرت بخشیده تا موجب خشم کافران باشند.[1]

همچنین الله تعالی می فرماید: لَا يُصِيبُهُمْ ظَمَأٌ وَلَا نَصَبٌ وَلَا مَخْمَصَةٌ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلَا يَطَئُونَ مَوْطِئًا يَغِيظُ الْكُفَّارَ وَلَا يَنَالُونَ مِنْ عَدُوٍّ نَيْلًا إِلَّا كُتِبَ لَهُمْ بِهِ عَمَلٌ صَالِحٌ ۚ (توبه/120) و گامی به جلو برنمی‌دارند که موجب خشم کافران شود، و به دشمنان دستبردی نمی‌زنند (و ضرب و قتل و جرحی نمی‌چشانند و اسیر و غنیمتی نمی‌گیرند) مگر این که به‌خاطرش عمل صالحی برایشان نوشته می‌شود.

علاوه بر این در کتب سیره آمده که رسول الله صلی الله علیه وسلم، در واقعه‌ی حدیبیه، شتری که از ابوجهل به غنیمت گرفته بودند را قربانی کردند، چون عدم نگهداری شتر قیمتی و مشهور شخصی و کشتن آن همچون یک شتر عادی، در واقع توهین به آن شخص بود. ابن قیم رحمه الله با استناد به این واقعه می گوید: از جمله نکاتی که از قصه‌ی حدیبیه برداشت می‌شود، این است که خشمگین‌کردن دشمنان خداوند، مستحب است.[2] همچنین می گوید: هرکس الله را با خشمگین‌ساختن دشمن او عبادت کند، سهم زیادی از مقام صدیقیّت برده است.[3]

واضح است که منظور شریعت الله و برداشتی که اهل علم از خشمگین کردن کفار ارائه داده اند کارهائی چون دشنام دادن و بد دهنی کردن و امثال اینها نیست، بلکه مختص کردنِ عبادت خاص و عام در معنی جامع و شرعی آن برای الله تعالی آنها را خشمگین می کند؛ دیدن نماز، روزه، حج، جهاد و اقامه‌ی شریعت الله و ترقی و پیشرفت دارالاسلام  و مسائلی از این دست آنها را خشمگین می‌کند و تحمل دیدن رشد و ترقی مومنین را ندارند به همین دلیل  با جنگ روانی و مسلحانه این خشم خود را علنی می کنند و سعی می کنند مانع این رشد و ترقی مومنین و بخصوص دارالاسلام آنها شوند که داریم می بینیم .


[1] بغوی، تفسیر ، (7/327)/ أي إنما كثرهم وقواهم ليكونوا غيظا للكافرين

[2] ابن قیم ، زاد المعاد (3/268)/ ومنها استحباب مغايظة أعداء الله

[3] ابن قیم، مدارج السالکین (1/241) / فمن تعبد الله بمراغمة عدوه، فقد أخذ من الصديقية بسهم وافر

Шиъа- сунний ва уларнинг тарихдаги ўрни

Шиъа- сунний ва уларнинг тарихдаги ўрни

Холид хўромий

“Шиъа” аслида эргашганлар маъносини билдиради, масалан Иброхим шиъалари,яъни Иброхимга эргашганлар ёки алини шиъалари хам алига эргашганлар маъносида келади ёки бўлмасам фиръавн шиъалари хам фиръавнга эргашганлар маъносини билдиради ва ……..хаказо. “Ахли суннат” хам пайғамбаримиз саллалллоху алайхи васалламни суннатларига  эргашганлар маъносида келган.

Энди бу ерда диққат қиладиган бўлсак,хар икки таърифда хам бир-бирига қарама-қаршиликни кўрмаймиз,алини шиъаси яъни қуръон ва росулуллох саллаллоху алайхи васалламни суннатига ва Али розиаллоху анхуни хукумат бошқаруви шевасига  эргашадиган мусулмонлар дегани бўлади.

Шундай бўлгач бир мусулмон хам Али шиъаси бўлиши хам мумкин ва хам росулуллох саллаллоху алайхи васалламни суннатларига эргашувчилардан бўлиши хам мумкин, хам пайғамбарни ахли байтини яхши кўради ва хам росулуллох саллаллоху алайхи васалламни суннатларига амал қилади, бундай шахс хам шиъа ва хам сунний бўлади ва комил мусулмон хам  бўла олади. Бундан хулоса чиқарадиган бўлсак,шиъа ва суннийни ўртасида хеч қандай қарама-қаршилик мавжуд эмас ва хеч ким бу икковини бир-бирига қарши қўя олмайди.

Ахли суннат деб маъруф бўлган фирқалардаги имомларни барчаси бир кўринишда Али шиъаларидан бўлишган. Уларнинг шиъа гурухларидан қилган химоятлари ва аббосий, умавий хукуматларидан ўзларини узоқ тутишларини ўзи, қилган иддаоларига содда ва энг яхши далил бўла олади.

Мана бу хақиқатга яқин ва жохилий таъассубдан узоқ бўлган кўз-қарашдаги исм эмас ,балки ундаги аслий мазмун мухимдир; ўзини фирқаларни бирига нисбатлаган хар қандай мусулмон, пайғамбаримиз саллаллоху алайхи васалламни канали орқали тоғутга куфр  келтириб аллохга иймон келтирадиган ва шаходатайнни айтадиган ва доим қуръон ва суннат бўйича иш олиб борадиган, хамда ихтилоф қилишдан нафратланадиган бўлса, бундай мусулмон бошқа фирқалардаги ўзини биродарларидан хеч қандай фарқи йўқ,уммат ва ижмоъи вохид ташкил бўлиши учун  минтақа бўйича ёки жахон миқёсидаги улил амр шўроси ташкил бўлгунича, хар бир шахс фиқхий масалалар бўйича ўзи яхши кўрган мазхабига сахих далиллар билан таъассубга берилмасдан эргашишга хаққи бор. Бу ердаги энг мухим нарса, муштарак динни асоси бўйича вужудга келган муштарак нуқталар ва муштарак манфаъатлар доирасидаги вахдат йўлини махкам ушлаш керак бўлади.

 Биз мана бу услубни қўллаш орқали исломни махкам ушлаймиз ва  мана шу исломда барча фирқалар, мазхаблар душманчилик, кина,тахқир,лаънат, нифоқ, ёлғон, ширк, хурофот, бидъат,суннатдан безор қилиш, ёмон гумон ва ……лардан узоқлашган холатда жойлашиш имконига эга бўлади. Худди шу ислом ўзига эргашган мусулмонларга вахдат, мухаббат, хурмат, садоқат, тавхидни яхши кўриш,суннат, ширк ва бидъатни ёмон кўришни, жамиятни  ислох қилиш,тозалаш йўлида тўхтовсиз харакат қилиш, масъулиятларни бажаришни юклайди, сахоба розиаллоху анхум ва ахли байт алайхиссаломни барчалари мана шу йўлда жон беришган эди.

Шундай экан агар бир “мусулмон” шахс ахли байт ёки Али шиъаларини аиммаларига нисбатан кина-қудурат сақлайдиган бўлса, у сунний эмас, балки носибий хисобланади; агар бир “мусулмон” мўъминларни оналарига –розиаллоху анхум- нисбатан дилида кина-қудурат сақлайдиган бўлса, у хам шиъа эмас, балки мусулмонларни вахдатини душмани хисобланади. Хар икки холатда хам шахс “мусулмон” холида қолади, аммо адашган ва жиноятчи мусулмон хисобланади.

شِیعَه –سُنِّی وَ اوُلَرنِینگ تَرِیخدَگِی اوُرنِی

شِیعَه –سُنِّی وَ اوُلَرنِینگ تَرِیخدَگِی اوُرنِی

خالِد هُورامِی

“شِیعَه اَصلِیدَه اِیرگشگنلَر مَعناسِینِی بِیلدِیرَدِی، مَثَلاً اِبراهِیم شِیعَه لَرِی،یَعنِی اِبراهِیمگه اِیرگشگنلَر یاکِی عَلِینِی شِیعَه لَرِی هَم عَلِیگه اِیرگشگنلَر مَعناسِیدَه کِیلَدِی یاکِی بُولمَسَم فِرعَون شِیعَه لَرِی هَم فِرعَونگه اِیرگشگنلَر مَعناسِینِی بِیلدِیرَدِی وَ ……هَکَذا. “اَهلِی سُنَّت” هَم پَیغَمبَرِیمِیز صَلی الله علیه وسلمنی سُنَّتلَرِیگه اِیرگشگنلَر مَعناسِیدَه کِیلگن.

 اِیندِی بُو یِیردَه دِقَّت قِیلَدِیگن بُولسَک، هَر اِیکِّی تَعرِیفدَه هَم بِیر-بِیرِیگه قَرَمَه- قَرشِیلِیکنِی کوُرمَیمِیز، عَلِینِی شِیعَه سِی یَعنِی قُرآن وَ رَسول الله صلی الله علیه وسلّمنِی سُنَّتیِگه وَ عَلِی رَضی الله عَنهُ نِی حُکوُمَت باشقَرُوِی شِیوَه سِیگه اِیرگشَدِیگن مُسُلمانلَر دِیگنِی بُولَدِی.

شُوندَی بُولگچ بِیر مُسُلمان هَم عَلِی شِیعَه سِی بُولِیشِی هَم مُومکِین وَ هَم رسول الله صلی الله علیه وسلمنی سُنَّتلَرِیگه اِیرگشُوچِیلَردَن بُولِیشِی هَم مُومکِین، هَم پَیغَمبَرنِی اَهلِی بَیتِینِی یَحشِی کوُرَدِی وَ هَم رسول الله صلی الله علیه وسلمنِی سُنَّتلَرِیگه عَمَل قِیلَدِی، بُوندَی شَخص هَم شِیعَه وَ هَم سُنِّی بُولَدِی و کامِل مُسُلمان هَم بُولَه آلَدِی. بُوندَن حُلاصَه چِیقَرَدِیگن بُولسَک، شِیعَه وَ سُنِّینِی اوُرتَسِیدَه هِیچ قَندَی قَرَمَه- قَرشِیلِیک مَوجُود اِیمَس وَ هِیچ کِیم بُو اِیکّاوِینِی بِیر- بِیرِیگه قَرشِی قوُیَه آلمَیدِی.

اَهلِی سُنَّت دِیب مَعرُوف بُولگن فِرقَه لَردَگِی اِماملَرنِی بَرچَه سِی بِیر کوُرِینِیشدَه عَلِی شِیعَه لَرِیدَن بُولِیشگن. اوُلَرنِینگ شِیعَه گوُرُوهلَرِیدَن قِیلگن حِمایَتلَرِی وَ عَبَّاسِی، اوُمَوِی حُکوُمَتلَرِیدَن اوُزلَرِینِی  اوُزاق توُتِیشلَرِینِی اوُزِی،قِیلگن اِدَّعالَرِیگه سَادَّه وَ اِینگ یَحشِی دَلِیل بُوله آلَدِی.

  مَنَه بُو حَقِیقَتگه یَقِین وَ جاهِلِی تَعَصُّبدَن اوُزاق بُولگن کوُز- قَرَشدَگِی اِسم اِیمَس، بَلکِی اوُندَگِی اَصلِی مَضموُن مُهِمدِیر؛ اوُزینِی فِرقَه لَرنِی بِیرِیگه نِسبَتلَگن هَر قَندَی مُسُلمان، پَیغَمبَریِمِیز صلی الله علیه وسلمنِی کَنَلِی آرقَلِی طاغُوتگه کُفر کِیلتِیرِیب الله گه اِیمان کِیلتِیرَدِیگن وَ شَهادَتَین نِی اَیتَدِیگن وَ دائِم قُرآن وَ سُنَّت بُویِیچَه اِیش آلِیب بارَدِیگن، هَمدَه اِختِلاف قِیلِیشدَن نَفرَتلَنَدِیگن بُولسَه، بُوندَی مُسُلمان باشقَه فِرقَه لَردَگِی اوُزِینِی بِرادَرلَرِیدَن هِیچ قَندَی فَرقِی یُوق، اوُمَّت وَ اِجماعِ واحِد تَشکِیل بُولِیشِی اوُجُون مِنطَقَه بُویِیچَه یاکِی جَهان مِقیاسِیدَگِی اوُلِی الاَمر شُوراسِی تَشکِیل بُولگوُنِیچَه، هَر بِیر شَخص فِقهِی مَسَلَه لَر بُویِیچَه اوُزُی یَحشِی کوُرگن مَذهَبِیگه صَحِیح دَلِیل لَر بِیلَن تَعَصُّبگه بِیرِیلمَسدَن اِیرگشِیشگه حَقِّی بار. بُو یِیردَگِی اِینگ مُهِم نَرسَه، مُشتَرَک دِینِّی اَساسِی بُویِیچَه وُجُودگه کِیلگن مُشتَرَک نُقتَه لَر وَ مُشتَرَک مَنفَعَتلَر دائِرَسِیدَگِی وَحدَت یُولِینِی مَحکَم اوُشلَش کِیرَک بُولَدِی.

بِیز مَنَه بُو اوُصلوُبنِی قوُلَّش آرقَلِی اِسلامنِی مَحکَم اوُشلَیمِیز وَ مَنَه شُو اِسلامدَه بَرچَه فِرقَه لَر، مَذهَبلَر دُشمَنچِیلِیک،کِینَه، تَحقِیر،لَعنَت،نِفاق،یالغان،شِرک، خُرافات، بِدعَت،سُنَّتدَن بِیزار قِیلِیش، یامان گوُمان وَ …….لَردَن اوُزاقلَشگن حالَتدَه جایلَشِیش اِمکانِیگه اِیگه بُولَدِی. حُودِّی شوُ اِسلام اوُزِیگه اِیرگشگن مُسُلمانلَرگه وَحدَت،مُحَبَّت،حُرمَت، صَداقَت،تَوحِیدنِی یَحشِی کوُرِیش، سُنَّت، شِرک وَ بِدعَتنِی یامان کوُرِیشنِی، جَمِیعَتنِی اِصلاح قِیلِیش تازَلَش یُولِیدَه تُوحتاوسِیز حَرَکَت قِیلِیش، مَسؤُلِیَت لَرنِی بَجَرِیشنِی یُوکلَیدِی ،صَحابَه رضی الله عَنهُم وَ اَهلِی بَیت عَلَیهِ السّلامنِی بَرچَه لَرِی مَنَه شُو یُولدَه جان بِیرِیشگن اِیدِی.

شُوندَی اِیکن اَگر بِیر “مُسُلمان” شَخص اَهلِی بَیت یاکِی عَلِی شِیعَه لَرِینِی اَئِمَّه لَرِیگه نِسبَتاً کِینَه- قُدُرَت سَقلَیدِیگن بُولسَه، اوُ سُنِّی اِیمَس، بَلکِی ناصِبِی حِسابلَنَدِی؛ اَگر بِیر “مُسُلمان” مُؤمِنلَرنِی آنه لَرِیگه – رَضِیَ الله عَنهُم- نِسبَتاً دِیلِیدَه کِینَه – قُدُرَت سَقلَیدِیگن بُولسَه، اوُ هَم شِیعَه اِیمَس، بَلکِی مُسُلمانلَرنِی وَحدَتِینِی دُشمَنِی حِسابلَنَدِی. هَر اِیکِّی حالَتدَه هَم شَخص “مُسُلمان” حالِیدَه قالَدِی، اَمّا اَدَشگن وَ جِنایَتچِی مُسُلمان حِسابلَنَدِی.

شیعه – سنی وجایگاه تاریخی آنها

شیعه – سنی وجایگاه تاریخی آنها

به قلم: خالد هورامی

«شیعه» به معنی پیرو آمده است، مثل شیعه ابراهیم، یعنی پیروان ابراهیم، یا شیعه علی به معنی  پیروان علی یا حتی شیعه ی فرعون به معنی پیروان فرعون و…  . «اهل سنت» نیز یعنی پیروان سنت پیامبر صلی الله علیه وسلم.

اگر دقت کنیم میان این دو تعریف هیچ  تعارض و تضادی نمی بینیم ، شیعه ی علی یعنی مسلمانی که تابع قرآن و سنت رسول الله صلی الله علیه وسلم  و شیوه ی حکومتداری علی رضی الله عنه است.

 در این صورت ممكن است یک مسلمان هم شیعه علی باشد و هم پیرو سنت رسول الله صلی الله علیه وسلم ، هم اهل بیت پیامبر را دوست داشته باشد و هم مطابق سنت رسول الله صلی الله علیه وسلم  عمل كند، چنین شخصی هم شیعه هم سنی و هم مسلمان كامل است.  پس هیچ تناقضی  میان شیعه و اهل سنت وجود ندارد تا کسی بخواهد آنها را در برابر هم قرار دهد.

تمام امامان فرق معروف به اهل سنت به نحوی شیعه علی رضی الله عنه بوده اند. حمایتهای آنها از نهضتهای شیعی و برائت و دوری آنها از حکومتهای عباسی و اموی خود بهترین و ساده ترین دلیل این مدعاست.

در این نگرش واقع بینانه و بدور از تعصب جاهلی،اسم مهم نیست محتوا مهم است؛ هر مسلمانی که خود را به یکی از فرق منتسب نموده است چنانچه با کفر به طاغوت و ایمان به الله از کانل پیامبر خاتم صلی الله علیه وسلم ایمان داشته باشد و شهادتین را بر زبان براند و سرو كارش با قرآن و سنت باشد واز اختلاف پراكنی نفرت داشته باشدهیچ فرقی با سایر برادران خود در سایر فرق ندارد، و این مهم نیست که تا زمان تشکیل شورای اولی الامر منطقه ای و جهانی جهت تشکیل امت و اجماعی واحد  در مسائل فقهی هر كس از هر مذهبی كه دوست دارد با دلیل صحیح و بدون تعصب پیروی كند، مهم این است كه حول همان نقاط مشترک و منافع مشترکی که بر اساس دین مشترک به وجود آمده اند مسیر وحدت را درپیش بگیرند.

با در پیش گرفتن این اسلوب است که ما اسلام را محکم گرفته ایم اسلامی كه در آن همه ی فرق و مذاهب به دور از دشمنی، كینه، توهین، لعنت، نفاق، دروغ، شرک، خرافات، بدعت‌گرایی، سنت زدایی، سؤ ظن و…. جادارند. این همان اسلامی است که برای پیروان مسلمانش وحدت، محبت، احترام، صداقت، حب توحید و سنت، بغض شرک و بدعت، تلاش پی گیر برای اصلاح و پاک‌سازی جامعه، و قیام به مسئولیت‌هایی را به ارمغان می آورد كه صحابه رضی الله عنهم اجمعین و اهل بیت علیهم السلام  بخاطر آن جان دادند.

حالا اگر «مسلمانی» با اهل بیت و ائمه ی شیعیان علی علیهم السلام كینه داشته باشد او سنی نیست، بلكه ناصبی است؛ و اگر «مسلمانی» با امهات المومنین –رضی الله عنهم- كینه داشته باشد او نیز شیعه نیست، بلكه دشمن وحدت مسلمین است. در هر دو حالت شخص  «مسلمان» باقی می ماند اما مسلمانی منحرف و مجرم .

Савол: хозирда наж дий Айман Аззавохирий Бағдодийнинг довла партиясини  Ямандаги умумий маконларга қилган хамлаларини  қоралаб чиқяпти ва мана бу хамлалардан ўзини поклигини изхор қилган, сизни назарингизда мана бу қоралашлар манхажий, илдизларга боғлиқми ё фақат таблиғот ва оммавий ахборот  воситалари учунми

Савол: хозирда наж дий Айман Аззавохирий Бағдодийнинг довла партиясини  Ямандаги умумий маконларга қилган хамлаларини  қоралаб чиқяпти ва мана бу хамлалардан ўзини поклигини изхор қилган, сизни назарингизда мана бу қоралашлар манхажий, илдизларга боғлиқми ё фақат таблиғот ва оммавий ахборот  воситалари учунми?

Алқоида ихвонул муслиминдаги Саййид Қутб манхажининг  эргашувчилари бўлган доктор Абдуллох Изом ва Усома бир Лодин  томонидан ташкил қилинган замондан ,то Айман Аззавохирий ва Абу Мусъаб Зарқовий унга аъзо бўлгунича бўлган даврда  хам, уларнинг биринчи даражаги  мақсадлари бутун дунё секуляр кофирлари, махсусан американинг исломий диёрларга қилаётган босқинчилик ва хамлаларини тўхтатиш ва бу босқинчиларни қувиб чиқариш бўлган. Сўфийлар ё шиъалар ё бошқа фирқалар ёки исломий мазхабларга диққатни қаратиш , мана бу бирлашган миллатли  жамоатнинг  иш режасида умуман бўлган эмас.

Шундай бўлгач довла Завохирий ва Абу Мусъаб Зарқовийни наждий ақидаларининг бошқаруви остида алқоидани қорнидан туғилди , довла мана бу икковининг наждият ақидаларини антитезидан чиқиб келган синтез  эди.

Яъни сизлар кўриб турганингиздек 1393 йил 29 исфанд ойида довланинг Ямандаги наждийлар  жамоати икки масжидни портлатишди. Бу ерда зайдийлар ва шофеъийлар намоз ўқиш ва мавлуд маросимини учун хозир бўлишган эди, бу портлатишни оқибатида 140 нафар ўлди ва 345 нафар захмий бўлди.  Мана бу талафот аёллар, болалар, қариялар ва ёшлардан иборат мусулмонларни ташкил қилар эди, алқоида буни қоралаб чиқди. Аммо бу қоралаш уларнинг сўфийлар ва шиъа зайдийларини мушрик дейишликдаги ихтилофлари натижасига боғлиқ эмас, балки шайх Усома бин Лодин ва ибни Таймия ( иккинчи навли салафиятни намояндаси) нинг  қолдиқларини борлиги , мудофаъа қилишни тушуниш ва мусулмонларни масжидлар, бозорлар ва умумий маконларда ўлдиришдан  четланиш хақидаги тафаккурлари сабаб бўлган. Албатта довла мана бу ерда ўзини наждият манхажини сидқидилдан татбиқ қилди.

Мана бу ерда алқоида ўзининг оммавий ахборот воситалари ва рухий жангларида довлани тизгини йўқлиги, хаддидан ошиб кетишда муттахам қилиб, ибни Таймиянинг мудофаъа масаласидаги фикрларига уларни қайтишга чақирса хам ,аммо воқеиятда уларнинг икковини хам  манхажи наждийдир. Алқоида хам ўзини вақтида Саъда, Санъо, Умрон ва Абиннинг умумий маконларида зайдийларни хадафга олган, буни натижасида юзлаб бегунох  мусулмонлар ўлдирилди , шу сабабли Аззавохирий наждийни алқоидаси билан наждий довлани жамоатини орасига фарқ қўйиб бўлмайди. Мана бу суратда Айман Аззавохирий наждийни алқоидасининг  мусулмонлар деган  жумладан бўлган манзури ,сўфий ва шиъа бўлмаган ахли суннатдан иборат эди .

Наждий Айман Аззавохирийнинг алқоидасини  ташқи кўринишдаги фарқи,яъни  бугунги кундаги алқоида мана бу заминада  ахли суннатни авом халқига  нисбатан салафиятни учинчи навига эргашмайди. Аммо довла бизнинг замонамиздаги наждият манхажини комил айни ўзидир;  шу сабабли баъзилар мана бу икки наждий партияни  фарқи,уларни сиёсий хилма-хиллигида ё идорий ишларига боғлиқ деб ўйлашади. Агарчи нихоятда жузъий, илтиқотий  бўлса хам ,воқеият мана бу икки жараённи манхажий ихтилофларига ишора қилиб турибди.

Мана бу суратда бугунги кундаги Завохирий наждий алқоида билан  наждий довлани орасидаги  ўзига мухолиф мусулмонлар , махсусан сўфийлар ахли ва шиъалар борасидаги ихтилофлари нихоятда илдиз отиб кетган келишмовчилик эмас, балки уларни ихтилофи биринчи даражали ишлар, сиёсий ва идорий манфаъатлар , алқоида партиясини илтиқотий  бўлишлигидадир. Чунки Усома бин Лодиндан кейинги алқоида жамоат холидан мазхаб ва партия  томонга интилаётган , ўртадаги муштарак душман яъни америкага қарши  жангларда барча тафсирлар ва исломий мазхабларга нисбатан битта бошпана вазифасини ўтайдиган ,”уч абзор”дан  бири хисобланган жамоат, Айман Аззавохирий ишини бошлагандан сўнг,  фақат ўзини хохиш-истакларини  орқасидан юрган бошқа партияларга ўхшаш бир наждий партияга айланган.