در این صورت اتفاق ائمه ی اسلامی خیرالقرون بر این است که دعا کردن و خیر و خیرات برای مرده ی مسلمان می رسد، این شخص کافر مشرکی مثل عموی پیامبر صلی الله علیه وسلم است که : مَا أَغْنَىٰ عَنْهُ مَالُهُ وَمَا كَسَبَ (مسد/٢) دارائی و آنچه به دست آورده است، سودی بدو نمیرساند.
یعنی باید دقت کنیم که برای هر 6 دسته از کفار آشکار یعنی : 1- الَّذِينَ هَادُوا / یهودی ها 2- وَالصَّابِئِينَ 3- وَالنَّصَارَىٰ 4- وَالْمَجُوسَ 5- وَالَّذِينَ أَشْرَكُوا/ مشرکین (حج/ 17) و 6- « مَن يَرْتَدَّ مِنكُمْ عَن دِينِهِ»/ مرتدین و همچنین برای کفار پنهان داخلی یا منافقین «إِن تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ سَبْعِينَ مَرَّةً فَلَن يَغْفِرَ اللَّهُ لَهُمْ»(توبه/80) هیچ چیزی نمی رسد حتی دعا.
الله تعالی می فرماید : مَا کَانَ لِلنَّبِیِّ وَالَّذِینَ آمَنُواْ أَن یَسْتَغْفِرُواْ لِلْمُشْرِکِینَ وَلَوْ کَانُواْ أُوْلِی قُرْبَى مِن بَعْدِ مَا تَبَیَّنَ لَهُمْ أَنَّهُمْ أَصْحَابُ الْجَحِیمِ (توبه/113) پیغمبر و مؤمنان را نسزد که برای سکولاریستها ( یا به زبان عربی برای مشرکان) طلب آمرزش کنند، هرچند که خویشاوند باشند، هنگامی که برای آنان روشن شود که (با کفر و شرک از دنیا رفتهاند ، و) مشرکان اهل دوزخند.
حالا اگر کسی از روی بی خبری برای چنین افرادی دعا کرد به محض آنکه مثل ابراهیم متوجه شد کار اشتباهی مرتکب شده است باید از چنین سکولاریستها یا به زبان عربی از چنین مشرکینی برائت و بیزاری جوید و دیگر دعا نکند : «وَمَا كَانَ اسْتِغْفَارُ إِبْرَاهِيمَ لِأَبِيهِ إِلَّا عَن مَّوْعِدَةٍ وَعَدَهَا إِيَّاهُ فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُ أَنَّهُ عَدُوٌّ لِّلَّهِ تَبَرَّأَ مِنْهُ ۚ » (توبه/114) طلب آمرزش ابراهیم برای پدرش، به خاطر وعدهای بود که بدو داده بود، ولی هنگامی که برای او روشن شد که پدرش دشمن خدا است، از او برائت و بیزاری جست.
پس آن دسته از اقوام و نزدیکان و حتی مُلایانی که برای سکولاریستهای مرده دعا کرده اند باید مثل ابراهیم دست از این اشتباه خود بکشند و به مسیر صحیح اسلام یعنی برائت از این سکولاریستها برگردند هر چند مثل ابراهیم این سکولار پدر آنها باشند حالا چه رسد به عمو و دائی و … بیگانه ها .
اما این در حالی است که در مورد دعای مومنین برای مومنین آمده است : وَالَّذِینَ جَاءُوا مِن بَعدِهِم یَقُولُونَ رَبَّنَا اغفِرلَنَا وَلإِخوَانِنَا الَّذِینَ سَبَقُونَا بِالإیمَانِ وَلاَتَجعَل فِی قُلُوبِنَا غِلاً لِلّذِینَ آمَنُوا رَبَّنَا إنَّکَ رَؤُفٌ رَّحِیم (حشر: 10) «و کسانی که پس از مهاجرین و انصار میآیند میگویند: پروردگارا، ما را و برداران ما را که در ایمان آوردن بر ما پیشی گرفتهاند، بیامرز و کینهای نسبت به مؤمنان در دلهایمان جای مده، پروردگارا تو دارای رأفت و رحمت فراوانی هستی».
رسول الله صلی الله علیه وسلم نیز می فرماید : دَعْوةُ المرءِ المُسْلِمِ لأَخيهِ بِظَهْرِ الغَيْبِ مُسْتَجَابةٌ، عِنْد رأْسِهِ ملَكٌ مُوكَّلٌ كلَّمَا دَعَا لأَخِيهِ بخيرٍ قَال المَلَكُ المُوكَّلُ بِهِ: آمِينَ، ولَكَ بمِثْلٍ . [1]«دعای انسان مسلمان برای برادرش در غیاب او مستجاب میگردد، (چون) در کنار سرش فرشتهای مأمور شده، که هر وقت برای برادرش دعای خیر کند میگوید، آمین و مانند همین دعا برای توباشد».
پس هر چیزی را در جای خودش قرار دهیم . این قانون شریعت الله است؛ و بدانیم که عمر بن خطاب رضی الله عنه روایت کرده است که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرموده است :« إنَّ اللَّهَ يَرْفَعُ بهذا الكِتَابِ أَقْوَامًا، وَيَضَعُ به آخَرِينَ»[2]خداوند به وسیله این کتاب (قرآن) مردمانی را بالا می برد و عده ی دیگر را بدان پست می کند. چون این قرآن دو کارکرد دارد : وَنُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْآنِ مَا هُوَ شِفَاءٌ وَرَحْمَةٌ لِّلْمُؤْمِنِينَ ۙ وَلَا يَزِيدُ الظَّالِمِينَ إِلَّا خَسَارًا (اسراء/82) ما آیاتی از قرآن را فرو میفرستیم که مایه شفاء و بهبودی و رحمت مؤمنان است، ولی بر ستمگران جز زیان نمیافزاید.
(ادامه دارد…..)
( 3- قسمت)
پس اولاً کسی انتظار نداشته باشد با روشن شدن شریعت الله به دشمنان شریعت الله خیری برسد و کسی هم انتظار نداشته باشد ما با این سکولاریستها یا به زبان عربی با این مشرکینی که الله تعالی آنها را پست و بی ارزش و حتی نجس نامیده «إِنَّمَا الْمُشْرِكُونَ نَجَسٌ » (توبه/28) مثل مسلمین برخورد کنیم: أَفَنَجْعَلُ الْمُسْلِمِینَ کَالْمُجْرِمِینَ* مَا لَکُمْ کَیْفَ تَحْکُمُونَ (قلم/35-36) آیا مسلمین را همچون مجرمین یکسان میشماریم؟! شما را چه میشود؟! چگونه داوری میکنید؟!
شما نیز با مسلمین و مجرمین به یکسان برخورد نکنید و طبق دستور و فرمان الله عمل کنید.
پس :
در همان ابتدا زمان که الله تعالی در مورد دارودسته ی منافقین که نماز هم می خواندند، روزه می گرفتند، حج می رفتند، زکات می دادند و حتی گاهگاهی جهاد می رفتند می فرماید: وَلَا تُصَلِّ عَلَىٰ أَحَدٍ مِّنْهُم مَّاتَ أَبَدًا وَلَا تَقُمْ عَلَىٰ قَبْرِهِ ۖ (توبه/84) هرگاه یکی از آنان مُرد اصلاً بر او نماز مخوان و بر سر گورش نایست.
هرگز بر سر قبر کسانی که با عقاید سکولاریستی و سکولار یا به زبان عربی مشرک مرده اند نروید، برایشان نماز میت نخوانید، برایشان دعای خیر نکنید، حتی اگر پدر سیدنا ابراهیم علیه السلام یا ابولهب عموی رسول الله صلی الله علیه وسلم باشند.
ممکن است عده ای بگویند فلان شخص سکولار یا به زبان عربی فلان شخص مشرک دارای صفات و کارهای خوبی هم بوده است اما این را بدانید که الله تعالی پس از آنکه از نعمت هدایت بر پیامبرانی چون و اسماعیل، الیَسَع، یونس، و لوط و بر پدران و فرزندان و برادرانشان و برتری دادن آنان بر عالمیان صحبت می کند می فرماید: وَلَوْ أَشْرَكُوا لَحَبِطَ عَنْهُمْ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ [أنعام/ 88] اگر ( این چنین شایستگانی – چه رسد به دیگران – ) شرک میورزیدند، هر آنچه میکردند هدر میرفت.
و حتی به رسول الله صلی الله علیه وسلم می فرماید: وَلَقَدْ أُوحِيَ إِلَيْكَ وَإِلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكَ لَئِنْ أَشْرَكْتَ لَيَحْبَطَنَّ عَمَلُكَ وَلَتَكُونَنَّ مِنَ الْخَاسِرِينَ (زمر/65) به تو و به یکایک پیغمبران پیش از تو وحی شده است که اگر شرکورزی کردارت (باطل و بیپاداش میگردد و) هیچ و نابود میشود، و از زیانکاران خواهی بود .
Аммо баъад: ассаламу алайкум ва рохматуллохи ва барокатух.
Умуман олганда хайрли ишларни, яхшиликларни савоби ўлганларга етади,деймиз, имоми Муслим Нишопурий хам Абдуллох ибни Муборакдан ривоят қилишича, мусулмонларни ўртасида ўлганларга хайрли ишларни,яхшиликларни савоби етиши борасида мухолиф назар мавжуд эмас, муғнида ибни Қуддомадан нақл қилинишича: Ахмад ибни Ханбал айтадики: хар қандай қилинган яхши амални савоби ўлганларга етиб боради, яъни яхшилиги бор ишларни барчасини савоби ўлганларга етади, агар киши ана ўша қилаётган ишида яхшилик йўқ,деб эътиқод қилса бундай бўлмайди. Масалан агар хаж қилишда ё садақа беришда ё рўза тутишда ва қуръон ўқишда ва …….яхшилик йўқ,деса.
Агар сизларни бирортангиз масжидга бориб аллохни китобидан икки оятни таълим олса ё тиловат қилса, мана бу у учун икки туядан яхшироқдир. Уч оят уч туядан,тўрт оят тўрт туядан яхшироқдир, оятни сони қанча бўлса туялар хам шунча кўпайиб боради.
Бу ерда ўқилган оятни савоби назарда тутилган, шахс аллох таолодан уни савобини мусулмон отасига ё онасига ёки мусулмонлардан ўзи яхши кўрган кишиларга хадя беришни хохлайди.Имоми Нававийни устози ибни Салох шахрузийни айтишича, қуръонни ўқиётган шахс: эй аллох ўқиган қуръонимни савобини фалон шахсни рухига етказгин,дейишлиги зарур бўлади.
Шахс қуръонни манзилида ё масжидда ё ишхонасида ўқийди ва уни тиловатини савобини хадя бера олади,аммо аксар уламолар қабрни устида қуръон ўқишни макрух дейишган.
Буни баробарида баъзи уламолар имоми Абу Ханифа ва имоми Молик ва имоми Ахмад ва жуда кўп шофеъий мазхабдагиларга хилоф равишда қуйидаги оятларга истинод қилган холда:
“Инсон ўлгандан сўнг уни амал кесилади,магар уч нарса қолади: садақайи жория, бошқалар ундан фойдаланадиган амал ва уни хаққига дуо қиладиган солих фарзанд.”
Мана бу келтирилган нарсаларни хужжат қилган холда улар савобни ўлган кишига етмайди,дейишади, аммо шофеъийларни жуда кўп уламолари имоми Абу Ханифа ва имоми Ахмад ва бошқалар мана бу улуғ кишиларга жавоб сифатида айтишганки:
«وَأَن لَّيْسَ لِلْإِنسَانِ إِلَّا مَا سَعَىٰ»
Мана бу оят хақдир ва хар бир киши ўзи захмат чеккан нарсани эгаси бўлади,
Уларнинг қилган амаллари ўзлари учун,сизларнинг қилган амалларингиз ўзларингиз учундир.
Аммо бу дегани сиз ўзингиз захмат чеккан хосилдан ота-онангизга ё яхши кўрган кишиларингизга хадя бера олмайсиз,деган маънода эмас. Сиз уларга бераётган нарса уларнинг захматини хосили бўлмаслиги мумкин,аммо буни уларга беришни мушкили хам йўқ. Муғни мухтожда келтирилишича, Абдуллох ибни Умар розиаллоху анхума росулуллох саллаллоху алайхи васалламни вафотларидан сўнг, у кишини ўрнига умрани адо қилган, пайғамбаримиз унга бу ишни қилишни васият қилган эмас эдилар. Албатта бу замина бўйича мисоллар жуда кўп топилади. Масалан: [3]
-Аллох таоло бошқаларни дуоси сабабли шахсларга манфаъат етказади, аслини олганда мана бу манфаъатлар уларни қўл мехнатларини самараси эмас.
-Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам ва шахидлар ва ………шафоат қилишади ва бошқаларга фойда,манфаъат етказишади, аслини олганда эса мана бу етган яхшиликлар, бу шахсларнинг ўзларини амалини самараси эмас эди.
-Малоикалар ер юзидаги кишилар учун дуо қилишади ва истиғфор айтишади,буни натижасида уларга манфаъат,фойда етказилади, аслида етказилган яхшиликлар ер юзидаги кишиларни захмат чеккан амалларини натижаси эмас.
-Жаннат ахлининг атрофидаги яқинлари,фарзандлари жаннатда маконлари кўтарилади,мана бу кўтарилиш хам уларни ўзларини амаллари сабабли эмас.
زمانی که می گوئیم به صورت مطلق ثواب خیر و خیرات به مرده می رسد و امام مسلم نیشابوری هم از عبدالله بن مبارک روایت می کند که در رسیدن ثواب خیر و خیرات به مرده رای مخالفی در میان مسلمین وجود ندارد و در مغنی از ابن قدامه نقل شده است: احمد بن حنبلگفته است: هرگونه عمل خیری به مرده میرسد، این سخن به این معنی است که هر چیزی که در آن خیری وجود دارد به مرده می رسد مگر اینکه شخص معتقد باشد در انجام فلان کار خیری وجود ندارد . مثلاً بگوید در دعا کردن یا حج رفتن یا صدقه دادن یا روزه گرفتن و قرآن خواندن و … خیری وجود ندارد.
رسول الله صلی الله علیه و سلم می فرماید : فَلَأَنْ يَغْدُوَ أَحَدُكُمْ إِلَى الْمَسْجِدِ فَيَتَعَلَّمَ أوْ يَقْرَأَ آيَتَيْنِ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ خَيْرٌ لَهُ مِنْ نَاقَتَيْنِ وَثَلاَثٌ خَيْرٌ مِنْ ثَلاَثٍ وَأَرْبَعٌ خَيْرٌ مِنْ أَرْبَعٍ وَمِنْ أَعْدَادِهِنَّ مِنَ الإِبِلِ» [1]بدانید که اگر یکی از شما به مسجد برود و دو آیه از کتاب خدا بیاموزد یا تلاوت نماید، برایش از دو شتر بهتر است. و سه آیه از سه شتر، چهار آیه از چهار شتر، و هر تعداد آیه از همان اندازه شتر، بهتر است»
در اینجا ثوابی برای خواندن این آیات در نظر گرفته شده است و این شخص از الله تعالی می خواهد که این ثواب را به پدر مسلمان یا مادرمسلمان یا کسانی از مسلمین که دوستشان دارد هدیه بدهد. ابن صلاح شهرزوری استاد امام نووی گفته که ضروری است که قاری قرآن بگوید خداوندا ثواب تلاوت را به روح آن شخصی که قران برای او خوانده ام برسان . اللَّهُمَّ بَلِّغْ ثَوَابَ مَا قَرَأْنَاهُ إِلَى رُوحِ (مثلاً)َ أُمَّهَاتِنَا و …
شخص می تواند قرآن را در منزلش یا در مسجد یا سرکار و غیره بخواند و ثواب تلاوتش را هدیه دهد اما اکثر علماء خواندن قرآن در سر قبر را مکروه دانسته اند.
در برابر، عده ای از علماء بر خلاف امام ابوحنیفه، و امام مالک و امام احمد و بسیاری از شافعی مذهبها با استناد به آیاتی چون:
«وَأَن لَّيْسَ لِلْإِنسَانِ إِلَّا مَا سَعَىٰ» (نجم/٣٩) و اینکه برای هر انسان پاداش و بهرهای نیست جز آنچه خود برای آن تلاش نموده است».
و حدیث رسول الله صلی الله علیه وسلم که می فرماید : إِذَا مَاتَ ابْنُ آدَمَ انْقَطَعَ عَمَلُهُ إِلا مِنْ ثَلاثٍ: مِنْ صَدَقَةٍ جَارِيَةٍ، أَوْ عِلْمٍ يُنْتَفَعُ بِهِ، أَوْ وَلَدٍ صَالِحٍ يَدْعُو لَهُ .[2] «وقتی که انسان میمیرد عملش قطع میشود مگر از سه چیز: صدقه جاریه، علمی که مورد استفاده دیگران قرار میگیرد، و ولد صالحی که برای او دعا میکند».
بر این باورند که غیر از این موارد سایر ثوابها به مرده نمی رسد اما بسیاری از علمای شافعی به همراه امام ابوحنیفه و امام احمد و غیره در پاسخ به این دسته از بزرگواران گفته اند:
آیه ی «وَأَن لَّيْسَ لِلْإِنسَانِ إِلَّا مَا سَعَىٰ» حق است و هر کسی صاحب آنچیزی است که برایش زحمت کشیده « لَهَا مَا کَسَبَتْ وَلَکُم مَّا کَسَبْتُمْ» (بقره/ 134) دستاورد آنان برای آنان و دستاورد شما برای شماست؛ اما به این معنی نیست که شما نمی توانید از حاصل زحمات خودت به پدر یا مادرت یا کسانی که دوستشان داری هدیه بدهی . اینی که شما به آنها می دهی ممکن است حاصل دسترنج آنها نباشد اما دادن آن به آنها اشکالی ندارد. در مغنی المحتاج آمده است که عبدالله بن عمر رضی الله عنهما به جای رسول صلی الله علیه وسلم بعد از وفات رسول الله صلی الله علیه وسلم، عمره به جای اورده است، بدون انکه پیامبر به آن وصیت کرده باشد.[3] البته در این زمینه مثال زیاد است. مثلاً
الله تعالی به دعای دیگران به اشخاص سود می رساند در حالی که این سود رساندن ثمره ی کار خودشان نیست.
رسول الله صلی الله علیه وسلم و شهداء و … شفاعت می کنند و به دیگران سود می رسانند در حالی که این سود رساندن ثمره ی کار آن افراد نیست که به آنها خیر رسیده.
ملائکه برای کسانی از اهل زمین دعای خیر و استغفار می کنند و به اهل زمین خیر می رسانند در حالی که این سود رسیدن ثمره ی کار خود اهل زمین نیست.
فرزندان و اطرافیان بهشتی اهل بهشت دربهشت ارتقاء مکان می گیرند در حالی که به خاطر عمل خودشان نیست.
فرزندان به خاطر پدر صالحشان به آنها خیری می رسد (وَكَانَ أَبُوهُمَا صَالِحًا) (کهف/82) و این خیر رسیدن به خاطر سعی و کوشش خودشان نیست بلکه به خاطر خوبی و صالح بودن پدرشان بوده است .
به دنبال این فرزندان بخشی از کسب و حاصل والدین هستند. رسول الله صلی الله علیه وسلم می فرماید: إِنَّ أَطْيَبَ مَا أَكَلَ الرَّجُلُ مِنْ كَسْبِهِ وَإِنَّ وَلَدَهُ مِنْ كَسْبِهِ.
(ادامه دارد…..)
[1] مسلم / حديث رقم 3083 – من كتاب – مُبْتَدَأُ فَضَائِلِ الْقُرْآنِ
Муқаддамот дарслари/ тўртинчи дарс: ислом нима ва мусулмонлар кимлар?
(матлабни комил матни)
Бисмиллах валхамдулиллах
“Албатта хамд ва сано танхо аллохга лойиқдир, унга шукр айтамиз ва ундан ёрдам сўраймиз, ва ундан мағфират талаб қиламиз ва ўзимизни нафсларимизни шарридан ,амалларимизни ёмонлигидан аллохдан панох сўраймиз, кимни аллох хидоят қилса уни хеч ким гумрох қила олмайди, кимники аллох гумрох қиладиган бўлса уни хеч ким хидоят қила олмайди, ва аллохдан ўзга илох йўқлигига ва уни шериксиз эканига гувохлик бераман, Мухаммад уни бандаси,элчиси эканига шаходат бераман.”
“Эй мўъминлар,аллохдан хақ-рост қўрқиш билан қўрқинглар ва фақат мусулмон бўлган холларингда дунёдан ўтинглар!”
“Эй инсонлар! Сизларни бир жондан (одамдан) яратган ва ундан жуфтини (хавони) вужудга келтирган хамда у икковидан кўп эркак ва аёлларни тарқатган парвардигорингиздан қўрқингиз! Яна ораларингиздаги савол-жавоблардан ўртага номи солинадиган аллохдан қўрқингиз ва қариндош- уруғларингиз (билан ажралиб кетишдан сақланингиз)! Албатта аллох устингизда кузатувчи бўлган зотдир.”
“Эй мўъминлар, аллохдан қўрқинглар, тўғри сўзни сўзланглар! (Шунда аллох) ишларингизни ўнглар ва гунохларингизни мағфират қилур. Ким аллохга ва унинг пайғамбарига итоат этса, бас у улуғ бахтга эришибди.”
Аммо баъад: энг рост сўз аллохни китоби ва энг яхши равиш Мухаммад саллаллоху алайхи васалламни равишидир, энг ёмон иш динда янгилик вужудга келтиришдир, динда янги пайдо бўлган нарса, бидъатдир; хар қандай бидъат гумрохлик ва хар бир гумрохлик эса жаханнамдадир.[1]
Ассаламу алайкум ва рохматуллохи ва барокатух
Олдинги уч дарсни ўқиган биродарлар ва опа-сингиллар дин нима эканини яхши билишади. Уни тўрт мафхуми,маъноларини ўрганишган, бунга қўшимча равишда, жохилият махсусан мухим ишлардан бўлмиш тоғутга куфр келтириш масаласини яхшилаб таниб олишган, бугунги дарсни дарк қилиш хам уларга жуда осон ва енгил бўлади.
Дарсимизни аввалидаёқ шу нуқтани мусулмон биродарларимиз ва опа-сингилларимизга эслатиб ўтмоқчиманки, қуръон назари бўйича икки дин мавжуддир: ё ислом дини ё мушрикларни дини, аллох таоло ўзини каломида қаерда мушрикларни исмини келтирган бўлса, ундан мақсад ғайри ахли китобни мушриклари бўлган. Яъни соддароқ бугунги забон билан айтганда, фақат иккита дин бор, ё ислом дини ( ўзини хилма-хил шариатлари билан) ё секуляризм дини ( у хам ўзини юзлаб турли-хил мазхаблари,фирқалари билан бирга).
Бу холатда, осмоний динлар деган сўзни ишлатиш дуруст бўлмайди, балки қуръонни назари бўйича фақат биргина осмоний дин мавжуд ва барча пайғамбарлар бир динни етказиш,таблиғ қилиш учун келишган у хам бўлса исломдир; аллох таоло таъкидлаб айтадики:
Барча пайғамбарлар одамларни мана бу ягона динга даъват қилиш бўйича эргашадиган икки содда аммо мухим аслдан иборат бўлган, ана ўша даврни пайғамбарини канали орқали мана бу икки аслга таслим бўлган киши, ислом доирасига кирарди. Аллох таоло мана бу икки асл хақида мархамат қиладики:
(эй Мухаммад), биз сиздан илгари юборган хар бир пайғамбарга хам: “хеч қандай илох йўқ, магар менгина бордирман, бас менгагина ибодат қилинглар,” деб вахий юборгандирмиз.
Шу сабабли хам мана бу мафхумни тасдиқлаб мархамат қиладики:
Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам хам ўзларини даъватларини бошида мухотобларга рисолат сифатида баён қиладиган нарса,(жамиятдаги ижроий ахкомлар нозил бўлишидан олдин) мана бу икки асл бўлган, у киши мархамат қиладиларки:
يَا أَيُّهَا النَّاسُ، قُولُوا: لا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ تُفْلِحُوا؛
Исломни икки умумий,хамма нарсани ўз ичига олувчи маъноси:
1-Ла илаха- тоғутга куфр келтириш, яъни аллохни шариатидаги қонунларга хилоф бўлган барча қонунларни,программаларни,йўлларни оёқ-ости қилиш, рад қилишдир. [2]
2-Иллаллох- аллохга иймон келтириш, яъни бизлар намозларимизда бераётган ахддир:
Муқаддамот дарслари/ тўртинчи дарс: ислом нима ва мусулмонлар кимлар?
(2-қисм)
Аллох таоло уларни “мушриклар” лафзи билан номлайдиган секуляризм динини муридлари ва секуляристлар учун, сизлар исломни икки асли бўлмиш (яъни тоғутга куфр келтириш ва аллохга иймон келтиришни) пайғамбарларни барча одамларга олиб келган хабарини баён қилишингизни ёқтиришмайди. Улар сизнинг ислом динини бутун башарият тарихи хақидаги ўтмишини одамларга очиқ-ойдин баён қилишингизни хам исташмайди, сизнинг ислом динини тарихи доимо тоғутга куфр келтириш ва аллохга иймон келтириш ёки барча даврлар ва маконларни дардига ейдиган собит мохиятга эга ана ўша ла илаха иллаллох бўлганини айтишингиз хам уларга жуда оғир ботади.
(Эй мўъминлар,аллох) сизлар учун хам диндан Нухга буюрган нарсани ва биз сизга (яъни Мухаммадга) вахий қилган нарсани, (шунингдек) биз Иброхим, Мусо ва Ийсога буюрган нарсани – шариат (қонун) қилди. – “динни барпо қилинглар ва унда фирқа- фирқа бўлиб бўлинманглар” (эй Мухаммад),мушрикларга сиз даъват қилаётган нарса (яъни ёлғиз аллохга ибодат қилиш) зўр келди – оғирлик қилди. Аллох у (динга) хидоят топиш учун ўзи хохлаган кишиларни сайлар ва унга (ёлғиз аллохга) илтижо қиладиган кишиларни хидоят қилур.
Муслим ва Бухорий хам ривоят қилишганки росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қиладиларки:” биз пайғамбарлар бир хонадонни фарзандларимиз, хаммамизни динимиз ягонадир.” [1]
Шу сабабли хам аллох жалла жалалаху мана бу оятда мархамат қиладики:
“Динни барпо қилинглар ва унда фирқа-фирқа бўлиб бўлинманглар!”
Яъни барча пайғамбарларни олиб келган хабаридан ва уларни ўртасидаги ўша муштарак нуқтадан ( тоғутга куфр келтириш ва аллохга иймон келтиришдан) ғафлатда қолиш,тафарруқни омилидан хисобланади. Ха,тафарруқни омили мана бу ердадир. Аллох таоло хамма мусулмонларни агарчи секуляристлар мусулмонларни мана бу ишларини ёқтиришмаса ва уларга оғирлик қилса хам, тоғутга куфр келтиришни ва аллохга иймон келтиришни асосига кўра бирлашишга ва тафарруқдан пархез қилишга даъват қилади.
Шунинг учун хам росулуллох саллаллоху алайхи васаллам ислом динини бузилган шохалари хисобланган ахли китобга мана шу икки муштарак нуқтани бирлашиш учун баён қилиб мархамат қиладики:
Айтинг (эй Мухаммад): “эй ахли китоб (яъни яхудий ва насронийлар), бизга хам, сизга хам баб-баробар бўлган бир сўзга келингиз- ёлғиз аллохгагина ибодат қилайлик, унга хеч нарсани шерик қилмайлик ва бир-бировларимизни аллохдан ўзга худо қилиб олмайлик.” Агар улар (яъни ахли китоблар) ушбу даъватдан юз ўгирсалар, у холда сизлар (эй мўъминлар): “гувох бўлинглар, биз мусулмонлар –ягона аллохга итоат қилгувчилармиз”,деб айтингиз!
Шубхасиз шайтон пайғамбарларнинг бутун тарих давомидаги мана бу хабарини яхши билади, хаддиақал уни ўзи секуляризм динини асосчиси бўлган ва барча пайғамбарларни даъватига яқиндан гувохдир, бошқача истелох билан айтганда бу ишлар бўйича тажрибага эга.
Шундай бўлгач, биринчи бўлиб хужум қилинадиган марказ қайси эканини хам жуда яхши билади? Шу сабабли хам ўзини жин лашкари орқали, бундай тажрибага эга бўлмаган ва ислом динини,мусулмонларни душмани бўлган инсонларни мусулмонларга қарши рухий жанг қилишга ундайди, ёки бошқача айтганда мусулмонлар билан қандай қилиб бахс қилишни,рухий жанг олиб боришни уларга вахий қилади. Яъни шайтон уларга юрадиган йўлларини чизиб беради. Аллох таоло мана бу хақиқатни баён қилиб мархамат қиладики:
Албатта,шайтонлар ўз дўстларини (яъни мушрикларни) сизлар билан жанжаллашишлари учун васвасага солурлар. Агар уларга бўйинсунсангизлар, хеч шак-шубхасиз мушриклардан бўлиб қолурсизлар.
Муқаддамот дарслари/ тўртинчи дарс: ислом нима ва мусулмонлар кимлар?
(1-қисм)
Бисмиллах валхамдулиллах
“Албатта хамд ва сано танхо аллохга лойиқдир, унга шукр айтамиз ва ундан ёрдам сўраймиз, ва ундан мағфират талаб қиламиз ва ўзимизни нафсларимизни шарридан ,амалларимизни ёмонлигидан аллохдан панох сўраймиз, кимни аллох хидоят қилса уни хеч ким гумрох қила олмайди, кимники аллох гумрох қиладиган бўлса уни хеч ким хидоят қила олмайди, ва аллохдан ўзга илох йўқлигига ва уни шериксиз эканига гувохлик бераман, Мухаммад уни бандаси,элчиси эканига шаходат бераман.”
“Эй мўъминлар,аллохдан хақ-рост қўрқиш билан қўрқинглар ва фақат мусулмон бўлган холларингда дунёдан ўтинглар!”
“Эй инсонлар! Сизларни бир жондан (одамдан) яратган ва ундан жуфтини (хавони) вужудга келтирган хамда у икковидан кўп эркак ва аёлларни тарқатган парвардигорингиздан қўрқингиз! Яна ораларингиздаги савол-жавоблардан ўртага номи солинадиган аллохдан қўрқингиз ва қариндош- уруғларингиз (билан ажралиб кетишдан сақланингиз)! Албатта аллох устингизда кузатувчи бўлган зотдир.”
“Эй мўъминлар, аллохдан қўрқинглар, тўғри сўзни сўзланглар! (Шунда аллох) ишларингизни ўнглар ва гунохларингизни мағфират қилур. Ким аллохга ва унинг пайғамбарига итоат этса, бас у улуғ бахтга эришибди.”
Аммо баъад: энг рост сўз аллохни китоби ва энг яхши равиш Мухаммад саллаллоху алайхи васалламни равишидир, энг ёмон иш динда янгилик вужудга келтиришдир, динда янги пайдо бўлган нарса, бидъатдир; хар қандай бидъат гумрохлик ва хар бир гумрохлик эса жаханнамдадир.[1]
Ассаламу алайкум ва рохматуллохи ва барокатух
Олдинги уч дарсни ўқиган биродарлар ва опа-сингиллар дин нима эканини яхши билишади. Уни тўрт мафхуми,маъноларини ўрганишган, бунга қўшимча равишда, жохилият махсусан мухим ишлардан бўлмиш тоғутга куфр келтириш масаласини яхшилаб таниб олишган, бугунги дарсни дарк қилиш хам уларга жуда осон ва енгил бўлади.
Дарсимизни аввалидаёқ шу нуқтани мусулмон биродарларимиз ва опа-сингилларимизга эслатиб ўтмоқчиманки, қуръон назари бўйича икки дин мавжуддир: ё ислом дини ё мушрикларни дини, аллох таоло ўзини каломида қаерда мушрикларни исмини келтирган бўлса, ундан мақсад ғайри ахли китобни мушриклари бўлган. Яъни соддароқ бугунги забон билан айтганда, фақат иккита дин бор, ё ислом дини ( ўзини хилма-хил шариатлари билан) ё секуляризм дини ( у хам ўзини юзлаб турли-хил мазхаблари,фирқалари билан бирга).
Бу холатда, осмоний динлар деган сўзни ишлатиш дуруст бўлмайди, балки қуръонни назари бўйича фақат биргина осмоний дин мавжуд ва барча пайғамбарлар бир динни етказиш,таблиғ қилиш учун келишган у хам бўлса исломдир; аллох таоло таъкидлаб айтадики:
Барча пайғамбарлар одамларни мана бу ягона динга даъват қилиш бўйича эргашадиган икки содда аммо мухим аслдан иборат бўлган, ана ўша даврни пайғамбарини канали орқали мана бу икки аслга таслим бўлган киши, ислом доирасига кирарди. Аллох таоло мана бу икки асл хақида мархамат қиладики:
(эй Мухаммад), биз сиздан илгари юборган хар бир пайғамбарга хам: “хеч қандай илох йўқ, магар менгина бордирман, бас менгагина ибодат қилинглар,” деб вахий юборгандирмиз.
Шу сабабли хам мана бу мафхумни тасдиқлаб мархамат қиладики:
Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам хам ўзларини даъватларини бошида мухотобларга рисолат сифатида баён қиладиган нарса,(жамиятдаги ижроий ахкомлар нозил бўлишидан олдин) мана бу икки асл бўлган, у киши мархамат қиладиларки:
يَا أَيُّهَا النَّاسُ، قُولُوا: لا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ تُفْلِحُوا؛
Исломни икки умумий,хамма нарсани ўз ичига олувчи маъноси:
1-Ла илаха- тоғутга куфр келтириш, яъни аллохни шариатидаги қонунларга хилоф бўлган барча қонунларни,программаларни,йўлларни оёқ-ости қилиш, рад қилишдир. [2]
2-Иллаллох- аллохга иймон келтириш, яъни бизлар намозларимизда бераётган ахддир:
« إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ»
Мана бу ахдга биноан, ўзимизни барча ибодат ишларимизни кундалик ишларимиз, хаётимиз, хукумат, қонун, таълим ва тарбия ва хамма нарсани аллохга топширамиз.
Бутун тарих давомида, мана бу икки аслга таслим бўлган хар бир киши ( ла илаха- тоғутга куфр келтириш ва иллаллох- аллохга иймон келтириш), ана ўша асрни канали орқали, яна таъкидлаб айтаман, мана бу икки аслга таслим бўлиш албатта ана ўша асрни пайғамбарини канали орқали бўлиши керак, ёки бошқача таъбир билан айтганда охирги пайғамбарни канали орқали бўлиши лозим; бу холатда мана бу шахс ислом доирасига киради ва дунёда уни исломи қабул бўлади, энди мана бу шахсни қалбида нима борлигини, рост ё ёлғонми, қалбидаги нарса аллохга топширилади,қиёмат кунига қолади, мана бу дунёда ислом доирасига қолади ва биз уни қалбидаги нарсадан бехабармиз.
Мана энди росулуллох саллаллоху алайхи васаллам шахсларга бир неча дақиқани ичида тушунтирган фахмлаш осон бўлган содда исломни қайси эканини билиб олгандирсизлар? Хар қандай ёшда ва хар қандай саводни мезонига эга бўлган мукаллаф шахс ё уни қабул қиларди ё рад қиларди. Аммо бугунги кунда ,тавхидни навлари ва қисмлари хақида ўнлаб китоблар ёзилган ва йиллар давомида олий ўқув даргохларида тавхид ва даъват дарси таълим олинади ва бу соха бўйича докторлик,аспирант, бакалавр каби илм даражаларини хам назарга олишган, аммо бу ишларни охирида тоғутларни хизматига бериладиган натижа қўлга киритилади холос. Бизлар мана бу натижаларни оли саъудни олий ўқув даргохларида, зайтунада,алазхарда ва ахли суннат деб маъруф бўлган фирқаларни диний мадрасаларини аксарида кўриб турибмиз.
Хар қандай суратда хам:
Хозиргача ислом дини нима эканини тушунгандирмиз? Шахс қандай қилиб ислом доирасига киради? Аллох таоло ўзини динига кирган шахсларга қандай исмни танлаган? Хозирги пайтда бизлар кўриб турган дасталар,гурухлар хатто фан ва сохаларни хам ўзига хос исми бор, мана бу фан ва сохаларни,гурухларни,хизбларни эгалари мана бу исмларни ихтиёр қилишган: нажжорлик,хайдовчилар,муаллимлар, табиблар ва …….секуляризм динида хам хар қандай киши ўзига бир исмни қўйиб олган, бири ўзини секуляр либирал деса, бошқаси нацианал социалист дейди, яна бошқа бири эса социал демократ, яна бошқаси моркисист ленинист дейди, шунга ўхшаш кумала,демократ,порти,екити ва …….дейишади.
Умуман айтганда, биз хар бир янги туғилган бола учун хам исм қўямиз, ёки хар қандай ишлаб чиқарилган нарсалар учун хам ўзига хос исмни таъйин қилинади. Энди аллох таоло ўзини вохид ислом динига эргашган кишиларга қайси исмни ихтиёр қилган? Мана бу вохид динга эргашган кишилар хар бир даврда бир исмга эга бўлишганми? Секуляризм динига эргашганларга ўхшаш турли-хил номларни ихтиёр қилишганми? Чунки секуляризм динига эргашувчиларни хар бирини ўзига хос исми бўлган, бутун тарих давомида уларни мохиятлари битта бўлгани билан хилма-хил исмларга эга бўлишган. Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам замонларида ё қуръон адабиётида ва фиқхда уларга “мушриклар” дейилган,аммо хозирда уларга “секуляристлар” деймиз, биз уларни умумий суратда бу исм билан номлаймиз, фирқалари эса нихоятда хилма-хилдир. Уларни мазхаблари хам ранго-ранг номларга эга бўлган, хозирда хам вазият шундай, хар бир минтақада ўнлаб исмга эга ва турли-хил ахзобларни кўринишидадир. Ислом дини хам ана ўшаларга ўхшайдими ё болалар,сохалар,маконлар ва нарсаларга ўхшаш уларга ўзимиз бир исмни ихтиёр қилишимиз учун аллох таоло рухсат берганми?
Яъни саййидимиз Иброхим секулярист хам бўлмаган,яхудий хам, насроний хам бўлмаган, балки “мусулмон” бўлган. Аллох таоло исломга эргашган кишиларга уни пайдо бўлган кунидан бошлаб то қиёмат кунигача фақат бир исмни ихтиёр қилган, у хам бўлса “мусулмон” деган номдир. Аллох таоло ла илаха иллаллох ,деб тоғутга куфр келтирган ва ибодатни фақатгина аллохга хос қилган ва бу усулга таслим бўлган кишиларни исмини мусулмон деган:
(аллохнинг) ўзи сизларни илгари(ги муқаддас китобларида) хам, мана шу (қуръонда) хам мусулмонлар (яъни ўзининг динига буйсинувчилар) деб атади.
Мусулмон биродарлар ва опа-сингиллар! Диққат қилинглар аллох таоло бутун башарият тарихидаги ислом динига эргашувчиларни исмини мусулмон деб ихтиёр қилди, хозирда хам бизларни исмимиз мана шудир. Агар ерни,осмонни, дарёни, тоғни,шамолни,офтобни,ойни исмини ўзгартира олмайдиган бўлсак ёки уни ўзгартириш ва ўзгартирмаслик хақида холиқ томонидан буюрилган хам эмасмиз. Худди дарёга тоғ ёки осмонга тоғ дея олмаганингга ўхшаш, аллох таоло бутун башарият тарихи бўйича сенга ихтиёр қилган исмни хам ўзгартира олмайсан. Тоғга бу исмни сен қўйгансан аммо сенга бу исмни аллох қўйган. Пайғамбарлар ўзларини тарихда қандай таништирганликларига бир эътибор бер: нух алайхиссалом айтадики:
Иброхим, у билан бирга Яъқуб хам болаларига шу динни васият қилиб дедилар: “ўғилларим, албатта аллох сизлар учун шу динни танлади. Бас, мусулмон бўлган холингизда дунёдан ўтинг!”
“(Эй ийсо), гувох бўлгинки, биз аллохга буйсингувчилармиз. парвардигоро, нозил қилган нарсангга ишондик, пайғамбарингга эргашдик.”
Мана бу келтирилган далиллар очиқ-ойдиндир, шунингдек “ислом дини” барча пайғамбарларни рисолатини ташкил қилган, “мусулмон” номи хам бутун башарият тарихи давомида ислом динига эргашганларга берилгандир. Агар бутун қуръонни қидириб чиқсангиз,унга “мусулмон” дан бошқа хеч қандай исм берилмаганини кўрасиз. Мана бу исмни аллох таоло бизлар учун ихтиёр қилган; бу дин бутун башарият тарихи бўйича бир исмга эга бўлган ва бу динга эргашганларга хам бир исм берилган, мана бу дин бизлар учун то қиёмат кунигача нозил қилингандир.
Секуляризм динининг муридлари секуляризм динидаги ўзгаришлар,ўргартиришларни ислом динига қиёс қилиш сабабли ( чунки секуляризм динида ўзгаришлар,ўзгартиришлар жуда хам кўп), ислом динига нисбатан хам мана шу ўзгаришлар,ўзгартиришлар кўз-қараши билан қарашни хохлашади ва айтишадики: ислом дини бундан 1400 йил олдинги нарса, улар шу йўл орқали мана бу шубхани ривожлантиришни исташади,шунингдек секуляризм дини бутун тарих давомида башарни ақлига муносиб равишда ўзгарган, кундан- кунга ривожланиб бугунги холига етиб келган, улар хатто айтишадики: секуляризм бугун хам ўзгариб боряпти, бугун бизни дардимизга еган нарсани эртага ёқтирмай қолишимиз мумкин, уни рад қилиб ўрнига бошқа нарсани қўйишимиз хам мумкин. Яъни улар хавойи нафсларига эргашиб юришади, кўнгиллари нимани хохласа шуни қилишади. Дини ислом хақида улар худди шундай фикрга эга, ислом хам хавойи нафсга эргашади ва бу дин бундан 1400 йил олдинги даврники, бу дин ана ўша макон,замон ва миллатники ва бошқа замонларни,маконларни дардига емайди,дейишади.
Бизлар мана бунга ўхшаш шубхаларни махаллий секуляристлар хатто жахон секуляристларидан жуда кўп эшитганмиз, уларни фикрича ислом дини барча пайғамбарларни дини бўлган ва росулуллох саллаллоху алайхи васаллам келгач, у кишини даврида хам уни склети ана ўша ла илаха ( тоғутга куфр келтириш) ва иллаллох ( аллохга иймон келтириш) бўлган, бизлар ибодатни бир қисми сифатида хар куни “ийяка наъбуду ва ийяка настаъин” орқали баён қиламиз.
Мана бу бечора,девона секуляристлар хато қилишади. Одамни алайхиссаломни давридан буён дин мана шу дин бўлган, фақат уларни шариатлари фарқ қилган, исломни 1400 йил олдинги дин ,дейишни ўрнига уни олдинги пайғамбарларга хам қайтаришлари лозим. Уларни ақли мана бу даражада, уларни жохил ва фахмсиз дейилишини сабаби хам шу, улар фақат гумон,шубхаларга асосланиб сўзлашади.
Буни жавобига шуни айтиш лозимки, аллох таоло хеч қайси умматни хар бир макон ва замонда йўлбошчисиз қўйиб қўйган эмас, у зот мархамат қиладики:
(сизнинг умматингиздан аввалги) хар бир уммат ичида хам албатта бир огохлантирувчи – пайғамбар ўтгандир.
ثُمَّ أَرْسَلْنا رُسُلَنا تَتْرا (مؤمنون/44)،
Сўнгра пайдар-пай пайғамбарлар юбордик.
Мана бу ва шунга ўхшаш оятларни бизларга айтаётган нарсаси шуки, ислом дини хамма замонлар ва хамма насллар учун рисолатдир, муайян давр ё макон ё мушаххас насл учун махсус қонун,программа бўлмаган; балки собит мохиятга эга барча пайғамбарларни хамма наслларга,маконларга,замонларга тегишли рисолатидир.
Ислом дини секуляризм динига ўхшаш хос бир табақа ё нажод ва миллат учун вужудга келтирилган нарса эмас. Бугун бир нарсани хохлаб эртага ундан воз кечадиган нисбий,хар куни ўзгариб турадиган ва бугун бир нарсани истаб эртага бошқа нарсани кўнгли тусаб қоладиган хавойи нафсига тобеъ, ноқис башар фикридан пайдо бўлган нарса эмас, шу сабабли хам ўзгаришлар,ўзгартиришларга бўйсинмайди. Ўзини хос табақасини доирасига муносиб равишда инсон томонидан ишлаб чиқарилган хос бир табақа ё хос бир миллат учун ана ўша табақани манфаъатларини таъминлаш йўлида ишлаб чиқарилган хам эмас. Ислом учун даъват қилиш уни фахмлаш хам ўзига хос бир табақани ихтироси бўлмаган. Ислом дини охирги пайғамбарни келган кунидан бошлаб то қиёмат кунигача аллох таолони барча одамлар учун хидояти,қонуни,рахмати бўлади. Аллох таоло мархамат қиладики:
Росулуллох саллаллоху алайхи васалаллам ислом динини ана ўша тарихий занжирини давом эттирувчиси ва уни охирга халқаси рахматул лилаъламиндир ва қиёмат кунигача умумий хамма инсонлар хох у араб,турк, форс, курд, балуч,хўромий ва оқ,қора,сариқ,қизил бўладими, уларни барчаси учун аллохни юборган элчисидир.
(давоми бор…..)
[1] این مقدمه را رسول الله صلی الله علیه وسلم قبل از هر خطبه و سخنرانی ایراد می فرموند.
[2] که در جلسه ی قبل به صورت موردی به چند مورد اساسی آن ها اشاره کردیم.
