وَاعْتَصِمُوا

درسهای مقدماتی/درس ششم:  چه باید کرد؟ وحدت آگاهانه، هدفمند و حرکتی

 پیاده شده از نوار صوتی شیخ ابوحمزه المهاجر هورامی حفظه الله

(43- قسمت)

زمانی که شورای أُولِي الْأَمْرِ وجود ندارد باید حداقل این را بدانیم که  با وجود اين همه تفرق و آشفتگی به وجود آمده این تشخيص خود ماست كه مي گوئيم روش ما به اسلام نزديكتراست . قاضي (یعنی شورا) نيامده است صحت این تشخیص ما را تاييد كند، همه مدعي اند و همه خودشان شاكي اند، و چون قاضي وجود ندارد هيچكدام نبايد خودش را صد درصد برحق بداند و مخالف را صد درصد بر باطل. اینجاست که قول امام شافعی رحمه الله اهمیت خودش را نشان می دهد که می گوید: رای من صحیح است اما احتمال اشتباه هم در آن هست و رای مخالف من اشتباهِ اما احتمال صحیح بودنش هم هست .

به دور از انصاف و عین جهالت است که در برخورد با یک فرقه ی اهل قبله بگویی هر آنچه فرقه ی من می گویید اسلام است و هر آنچه فرقه ی تو می گوید غیر اسلامی. هم ما مدعی هستیم که اسلام ناب پیش ماست هم طرف مقابل. دو مدعي نسبت به هم حق ندارند يكي از آنان قاضي بشود. دردنیا هم مدعی و هم قاضی بودن را هیچ انسان سالمی نمی پذیرد .

در این تفرقی که به وجود آمده است تنها شورای أُولِي الْأَمْرِکه می تواند بین اینهمه فرقه و مذهب متفرق و مدعی قضاوت کند . تعدد اجتهادات فردی باعث تعدد مذاهب و احزاب مختلف شده است. وحدت اجتهادها تنها در مجلس شورا ی أُولِي الْأَمْرمتحقق مي شود و تنها این شوراست که با اجماع واحدش تعیین می کند کدام رای و اجتهاد صحیح تراست . تنها در اين صورت است كه می شود ادعا كرد كه آنچه از آن پيروي مي كنيم اجتهاد ناب و آنی است كه تمامي پيامبران صلوات الله علیهم اجمعین مبلغش بوده اند.

اسلام حل اختلاف در کوچکترین مجموعه ی اجتماعی یعنی خانواده تا بزرگترین نهادهای اجتماعی چون نهاد قضاوت و حکومت وغیره را به شورا سپرده است. یک زن و شوهر که با هم دچار اختلافی می شوند راهکار حل اختلاف اینان را به شورائی خارج از این دو منتقل می کند، چون هر دو مدعی هستند.  اختلاف میان زن و شوهر با آنهمه تمایزاتی که با هم دارند امر عادی و اجتناب ناپذیری است، مثل اختلاف رسول الله صلی الله علیه وسلم با همسرانش. در اینجا مهم روش حل این اختلافات است که منجر به تفرق و جدائی نشود.

درمسائل اجرائی جامعه و حکومتی زمانی که از طرف بعضی از تابعین اعلام می شود اختلاف امت رحمت است، اختلاف در برابر اتفاق است، يعني عدم اتفاق، نه در برابر تفرق كه نتيجه منفي است، اختلاف در شوراي اولي الامر است كه آن همه نتايج مثبت را به بار می آورد. آراء مختلف در این شورا باعث پيشرفت و ترقي و باعث انتخاب بهترين و مناسب  ترین راه حل می شود.

در این شوراء تا زمان اعلام رأی نهائی اتفاق وجود ندارد و اختلاف حاکم است، و این عدم اتفاق و اختلاف در مسائل مختلف، طبیعی و همیشگی است. عرض کردیم که چون انسانها تا روز قیامت از کافر و مسلمان شکل گرفته اند اینها به صورت امت واحدی درنمی آیند تنها آنانی به صورت امت واحد درمی آیند که الله به آنان رحم کرده باشد که مسلمین هستند، چون الله بر کفار غضب کرده است نه رحم . الله تعالی می فرماید: وَلَوْ شَاء رَبُّکَ لَجَعَلَ النَّاسَ أُمَّةً وَاحِدَةً وَلاَ یَزَالُونَ مُخْتَلِفِینَ ‏* ‏ إِلاَّ مَن رَّحِمَ رَبُّکَ وَلِذَلِکَ خَلَقَهُمْ ‏(هود/118-119) اگر پروردگارت می‌خواست مردمان را ملّت واحدی می‌کرد ولی آنان همیشه متفاوت و مختلف خواهند ماند .‏« وَلا یَزالُونَ مُخْتَلِفِینَ » : همیشه متفاوت و مختلف می‌مانند. مگر کسانی که خدا بدیشان رحم کرده باشد و خداوند برای همین (مختلف بودن) ایشان را آفریده است، ‏« لِذالِک خَلَقَهُمْ »: خدا آنان را بر تفاوت و تنوّع آفریده است.

در اینجا و در این انتخاب همیشگی «إِلاَّ مَن رَّحِمَ رَبُّکَ» و رحمت الله با جماعت واحد مسلمین است  که از اجماعی واحد و امتی واحد و شورائی واحد صادر شده باشد . واضح و روشن است که بهترین تضمین برای اینکه این اختلافات طبیعی و همیشگی و عدم اتفاقها تبدیل به تفرق نشوند، تنها و تنها ابزاری به نام شورای متخصصین وجود دارد كه در قرآن به أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ معروفند.

با تمام اختلافاتی که در این شورا وجود دارد، نه تنها مردم عادي را در جريان خبرها و وقايع ناخوشايند اختلافات بدون نتیجه ی شورای متخصصین اولی الامر قرار نمي دهيم، بلكه شنيدن این بگو مگوهای مختص متخصصین را هم برایشان ممنوع اعلام مي کنیم. چرا؟ چون اینها همگی مواد خام و مواد اولیه ای هستند که هنوز توسط آشپزی ماهر به نام شورا تبدیل به خوراک مطبوعی نشده اند . چون تصميم گرفته ايم كه اختلافات را حل کنیم، نه با ارائه ی آنها به غیر متخصصین باعث تفرق بشویم، چون تصمیم گرفته ایم که با تکامل شوراهایمان تبدیل به امة واحده و جماعت واحده بشویم و قويترين ابزار يعني شورای اولی الامر و اجماع واحد را برای رسیدن به این هدف انتخاب کرده ایم .  

برای همین است که اگر هر مشکلی در هر زمینه ای پیش بیاید باید بدون شايعه پراكني و تك روي ابلهانه به رای واحد اولي الامر مراجعه كرد، وَإِذَا جَاءَهُمْ أَمْرٌ مِنَ الْأَمْنِ أَوِ الْخَوْفِ أَذَاعُوا بِهِ وَلَوْ رَدُّوهُ إِلَى الرَّسُولِ وَإِلَى أُولِي الْأَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذِينَ يَسْتَنْبِطُونَهُ مِنْهُمْ  (نساء/83) حتي با داشتن فكري جديد و روشي نوين كه بعنوان يك ابداع مفيد و كارآمد تلقي می شود باز كسي حق ندارد نحله و گروه و دارو دسته ای برای خودش به وجود بیاورد و از شورا جدا بشود، بلکه باید این دیدگاه جدید و نوین را در شوراي اولي الامر مطرح کند و در نهایت تابع رای و نظر شورا بشود، حتی اگر رای شورا برخلاف رای او باشد باید رای اشتباه شورا را بر رای درست خودش ترجیح بدهد، یعنی رای غط شورا را بر رای درست خودش ترجیح بدهد همانطوری که رسول الله صلی الله علیه وسلم در شورای جنگی احد همین کار را کرد.

(ادامه دارد……..)

Дарсхойи муқаддамотий/ дарси шишум : чи бояд кард? Вахдати огохона, хадафманд ва харакатий.

Пиёда шуда аз навори совтийи шайх мужохид : Абу Хамза мухожир  хўромий.

(116- қисмат)

Замоники худимонро бо улуми шаръий ва душманшиносийи шаръий ва вахдати огохона, хадафманд ва харакатий аз коноли “ се абзори “ шаръий мусаллах кардем, бояд барои расидани ба хадафи муштаракики хаммайи моро дўври худиш жамъ карда аст огохона хеч фурсатиро барои вахдати фарогир ва харакати ба самти хадафи вохидимон аз даст надихем. Ин хамон вахдати хадафманди огохонайи астки нийрухойи пештоз ва сабиқунал аввалуни хар қовм ва жомеъайиро бо худиш хамрох мекунадки , бо пейвастан сабиқунал аввалун ба хамдигар, вахдати огохона ва хадафманди кулли муслимини он нохия ва басижи нахоийи манотиқи тахти нуфузи шўро дар хар сатхики боша анжом мешавад. Дар хар сурат вахдати хадафманд ва огохонайи сабиқунал аввалун таъсири мустақими бар вахдати кулли муслимин ва басижи нахоийи онхо дорад.

Дар мовриди соири сарзаминхойи мусалмоннишин хам лозим аст бибинемки ин мардумики солхойи сол аст дар талоши касби озодийи хақиқийи худ ва касби иззат ва расидан ба жомеъайи исломий хастанд, чи касони хастанд ва доройи чи ақоиди хастанд?, ва созмонхо ва ижройики дар холи хозир қасд доранд мубориза ононро идора кунанд кудом хастанд?, ва аз кужо об мехуранд, ва ба кужо васл шуданд? Ин аввалин огохихойи астки бояд барои танзими равобитимон бо дигар жамоатхойи сарзаминхойи дигар бояд ёдиш бигирем ва ёдиш бидихем.

Бародарон ва хохароники дар ин хадди муқаддамотий дар мовриди жомеъайи куффор ва жавомеъи муслимин ва жомеъайи худишон огохий ва шинохт надоранд ва вориди майдони даъват ва жиход шуданд, ин жахлишон метавонад ба унвони ек омили боздоранда дар баробари вахдати огохона, хадафманд ва харакатий амал кунад ва барои худишон ва соири муслимин мушкилсоз бишавад, ва бояд қабли аз хар иқдоми бо мухосибайи худ, ва баргашт ба еки аз “ се абзори” аслий, ба дармони худишон машғул бишаванд.

“лажбозий “ еки дигар аз мавонеъ ва офатхойи хатарноки “ вахдати огохона , хадафманд ва харакатий”.

“Лажбозий” аз беморийи мухлики такаббур сарчишма мегирад. Медонемки се нафс дар инсон вужуд дорад ва ахли фиқх бо истиноди ба оёти қуръон ба се нафс ишора карданд: нафси лаввама ё сарзанишгар

«وَلَا أُقْسِمُ بِالنَّفْسِ اللَّوَّامَةِ»

ки ижоза намедихад шахс ба самти зидди арзишхо биравад. Дар суратики нафси инсон сарзанишхойи нафси лаввамаро қабул кунад ба даражайи мутмаиннах мерасад:

«يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي»

Аммо агар қабул накунад нафс ба даражайи аммора суқут мекунад ва хамвора ба бадихо ва жахолати манфий героиш дорад.

وَمَا أُبَرِّئُ نَفْسِي إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِإِلَّا مَا رَحِمَ رَبِّي إِنَّرَبِّي غَفُورٌ رَحِيمٌ .

Ин нафси амморату биссуъ хақоиқироки шахс ба он яқин дорадро ситамгарона ва мутакаббирона инкор мекунад, мушаххас аст ин аз сифоти куффор ва мунофиқин аст на мўъминин, ин аз сифоти куффори астки аллох таоло дар мовридишон мефармояд:

وَجَحَدُوا بِهَا وَاسْتَیْقَنَتْهَا أَنفُسُهُمْ ظُلْماً وَعُلُوّاً فَانظُرْ کَیْفَ کَانَ عَاقِبَةُ الْمُفْسِدِینَ ‏(نمل/14)

Ситамгарона ва мустакбирона мўъжизотро инкор карданд, хар чандки дар дил бидонхо яқин ва итминон доштанд. Аллох таоло чанин ашхосироки яқин доранд хақ чист аммо инкориш мекунанд ва бо он мухолифат ва душмани мекунандро табахкор ва муфсид ва идома дихандайи муфсидин ва табахкорони қаблий дар торих маърифий мекунад ва дар идомайи хамин оя мефармояд:

فَانظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُفْسِدِينَ.

Нигох кун саранжом ва сарневишти табахкорон чигуна шуд?

Дар ин сурат возих ва ровшан астки идома додани масири муфсидин ва табахкорони торихки хақро медонистанд ва дар дилишон ба он яқин ва итминон доранд, дар воқеъ қадам гузоштан дар доирайи такаббур ва лажбозийи астки: такаббур хам хеч вақт бо худиш оромиш ва сулх намеоварад, балки душманий жузъи жудойи нопазири такаббур аст, хар чи такаббур бештар бошад маваддах камтар аст, ва жанг талабий ва саркуби муслимин хам бештар мешавад. Дар дарси қаблимон дар даража банди шаръий душманон арз кардем иллатики аллох таоло насороро дар даражайи пойинтар қарор медихад вужуди маваддах ва набуди такаббур аст.

لَتَجِدَنَّ أَشَدَّ النَّاسِ عَدَاوَةً لِّلَّذِینَ آمَنُواْ الْیَهُودَ وَالَّذِینَ أَشْرَکُواْ وَلَتَجِدَنَّ أَقْرَبَهُمْ مَّوَدَّةً لِّلَّذِینَ آمَنُواْ الَّذِینَ قَالُوَاْ إِنَّا نَصَارَى ذَلِکَ بِأَنَّ مِنْهُمْ قِسِّیسِینَ وَرُهْبَاناً وَأَنَّهُمْ لاَ یَسْتَکْبِرُونَ(مائده/82)

( Эй пайғамбар!) хохи дидки душмантарин мардуми барои мўъминон, яхудиён ва мушриконанд, ва хохи дидки мехрабонтарин мардум барои мўъминин, касониандки худро насроний меноманд, ин бидон хотир астки дар миёни насронийхо, кашишон ва рохибон хастандки такаббур намеварзанд.

(идома дорад………)

Дарсхойи муқаддамотий/ дарси шишум : чи бояд кард? Вахдати огохона, хадафманд ва харакатий.

Пиёда шуда аз навори совтийи шайх мужохид : Абу Хамза мухожир  хўромий.

(115- қисмат)

Дигар шумо бо тамоми муштаракотики мумкин аст дар жохилиятхо вужуд дошта бошад, аммо вижагихойи хосси ин жохилиятхойи бумий ва махаллий, ин ижозаро ба шумо намедихадки рохкорики ба дарди дармони жохилияти фалон шахс ё фалон хонувода ё фалон русто ё фалон шахр ва устон ва сарзамин хурдаро копи бардори кунид ва му ба му руйи инсонхойи дигар ва жавомеъи дигар пиёдаш кунид. Хаммайи инон бемор хастанд, аммо хаммашон ек беморий надоранд, ва бо ек дору намешавад хаммаро дармон кард. Мумкин аст ек дору барои бемори муносиб бошад ва барои ек бемори дигар хукми самро дошта бошад.

Илова бар ин бояд ин доруро бо забони содаки мардум мефахманиш, ва бо он зиндагий мекунанд, мутаносиб бо увлавиятхойи онхо ба он дода бишавад ва бо онхо вориди сухбат бишавем, мисли забони мохвораий ва забони сиёсий ва иқтисодий ва фархангий ва ғейрих.

وَمَا أَرْسَلْنَا مِن رَّسُولٍ إِلاَّ بِلِسَانِ قَوْمِهِ لِیُبَیِّنَ (ابراهیم/4)

Мо хеч пайғамбариро нафристодем магар инки ба забони қовми худишон барои онон ( ахкоми илохийро ) ровшан кунад. Ба унвони мисол забони сиёсий ва хатто иқтисодий ва увлавиятхойи мардуми курдистон бо забони сиёсий ва увлавиятхойи мардуми Афғонистон ва хатто бисёри аз аъроб тафовутхойи фохиши пейдо карда ва бояд бо ин забони руз ва мутаносиб бо увлавиятхойи онхо бо онон вориди гуфтагу шуд.

Хамчунин лозим аст таваққуъ ва интизор хам мутаносиб бо зарфияти шахс ва жомеъа бошад на бештар, чун агар таваққуъ ва интизор бештар аз зарфияти шахс ва жомеъа бошад боис мешавад шахс ва жомеъа дар урз ва бахонаро боз кунад, ва агар идома дошта бошад боис мешавад шахс ва жомеъа дар дироз муддат куллан хаммасир шудан бо ин жараёни муборакро рахо кунанд.

Ин яъни хар шўройи ба хам масирониш ёд бидихадки бояд ба “ имконоти бумийи худишон пей бибаранд, ва аз ришахойи худишон по бигиранд, ва ба воқеиятхойи худишон такия кунанд” бо ин заминайи зербано сози ва бетонрези астки метавонанд ру энержийи соири муслимини жахон дар сохтани сохтумони хукумати исломий жомеъашон хисоб боз кунанд.

Умуман хечкас ғейри аз инсонхойи аблах ва жохил муртакиби ин иштибох намешавандки тажрубайи сарзаминхойи дигарро куркурона дар сарзамини худишон ба кор бибаранд. Нехзатхо натажайи кори “ дохилий” андки кам ва пеш тахти таъсири авомили хорижий  мусоид ё номусоид хам қарор мегиранд, аммо асосан сарневишти он василайи хамон миллат таъйин мешавад ва шикл мегирад.

Мардуми мустазъаф ва бахусус муслиминики дар сафи муқаддами жанги бо куффори секуляри жахоний ва муртаддини махаллий қарор гирифтанд ба хуби медонандки чи мехоханд, ба хамин далил рахбарон бояд барои омухтани “ шевайи забони мардум” ва омухтан аз мардум, наздишон бираванд ва аз онон ёд бигирандки читури бо онхо сухбат кунанд, ва чижури қавонини шариати аллохро ба онон ёд бидиханд.

Бисёри аз бародарони дарсхондайи моки дар мухити омузиши носолим ва ноқис, ва дар мухити фархангий ва хатто ижтимоий хориж аз мардумики мехоханд бо онхо сухбат кунанд рушд карданд, аксаран дарборайи жомеъа худишон сар ва садойи зиёдий барох меандозанд, дар холики ғофиландки беиддаотарин фурушандайи дўврагарди хошия хиёбонхойи махаллий, мумкин ас дарбора даруни жомеъа худиш аз бисёри аз тахсилкардахойи мадрак гирифтайи жудо аз мардум, огохтар бошад ва шинохти дақиқтар ва айнийтар дошта бошад.

Мардум ва жомеъаро бояд бишносем то битавонем рох ва расми озодагий ва харакати ба самт ва суйи хукумати исломий ала минхажин нубувват ва уммати вохид ва жамоати вохидро ба онхо ёд бидихем, бояд онхоро бишносем то дар холатхойи изтирор мисли имоми Ахмад ибни Ханбал рохимахуллох хифз ва нигахдорий ва иртиқоъи хукумати бадили исломийро ба онон ёд бидихем. Бояд онхоро бишносем то дар холатхойи изтирорий бадтар чигунагийи мухофизат ва иртиқоъи мажлиси шўройи мужохидинро ба онон ёд бидихем. Ва бояд онхоро бишносем тоба онхо ёд бидихемки ғейри аз ин “ се абзор” ва се рох хеч рохи дигари барои вахдат ва қудрат ва халос шудани аз фақр ва ноамний ва дур рехтани куффори ишғолгар ва муртаддини махаллий ва касби қудрати хукуматий ва иззат вужуд надорад.

Дар рохи посдорийи аз ин вахдатики шўройи мо дар хар сатхи ба вужуд оварда аст бояд аз мулохазоти танг назаронайи роижи миёни мардум ва аз интизороти таваххум героёнайи иддайи аз дустонки рабти ба вазъи мовжуд ва рабти ба бунёдхойи қонуни шариати аллох надорад, дури кард.

(идома дорад……..)

Дарсхойи муқаддамотий/ дарси шишум : чи бояд кард? Вахдати огохона, хадафманд ва харакатий.

Пиёда шуда аз навори совтийи шайх мужохид : Абу Хамза мухожир  хўромий.

(114- қисмат)

Дар инжо илова бар онки айбишон хам еки нест мошинишон хам бо хар фарқ дорад, василайи харакатийи онхо ек мулло бо ек фикри ханафий диюбандий мотрудий ё ашъарий аст, мошини харакатийи шумо мумкин аст шўро бошад. дар ин сурат бо мил ланги трактор намешавад мил ланги утубус ё қаторро таъмир кард ва инхоро ба харакат андохт.

Дар ин сурат ин бародарони мо бо ирояйи дармони он сарзаминхо барои сарзамини худишки ба дарди беморони сарзамини худиш намехурад, ё бо ирояйи қитъайики нақси мошини сарзаминишон рафъ намекунад, ошкоро ба унвони сад ва монеъи дар баробари пейдо кардани доруйи муносиб  қитъайи муносиб амал мекунанд, ва ошкоро дар баробари вахдати огохона, хадафманд ва харакатийи муслимин сад ва монеъ мешаванд, ва бо аъмоли жохилонайи худишон мардумро дар баробари қонуни шариати аллох қарор медиханд.

Шинохти жомеъа ва афроди жомеъа метавонад бехтарин кўмак дар ирояйи дармони муносиб ва қитъайи муносиб барои бартараф кардани беморихо ва уйуб ва нақсхойи он жомеъа ва афрод бошад. аз жумла касоники дуст надоштанд бо баъзи аз мардум, бархи мовзуъоти ижтиходийро дар миён бигузоранд, имоми Ахмад астки дуст надошта аходисироки зохири он қиём ва хуружи бар хокими золим ва ахли бидъатро жоиз медонист барои умум дар он зуруфи замони ва макони баён бишаванд.

Хукумати бадили изтирорийи исломийки аз масалайи халқи қуръон хамоят мекард, ва дар айёми мехнат он хамма мусибат барои худиш ва дигар уламо ба вужуд овард, аммо ишон биёянд ривоятхойики жанги мусаллахона бар алайхи чанин хукумати бадили изтирорийи исломийро жоиз медонистро муносиби он шароити замоний ва маконий бейнал милалий ва мантақаийи муслимин намедонист ва дар ин холати изтирор вокуниши мутаносиб бо ин вазъики пеш омада астро дар пеш гирфт. Хамонтурики баъзи аз асхоб бо вужуди фосид будани хукумати язид аммо заминахойи қиёмро муносиб намедонистанд, ё Абу Ханифа ба ахли Куфа эътимод надошт ва дар нехзати Нафси Закия ширкат накард ва танхо аз назари пулий ва таблиғий ба у кўмак кард. Дар хар сурат мовқеиятхойи дар жомеъайи хосси пеш меояндки на баёни ек хукми барои баъзи аз мардум лозим аст, ва на ширкат кардани дар он, балки бояд онро барои фарохам шудани заминахойи муносибиш ва замони муносибиш дар он жомеъайи хосси нигах дошт.

Аз еки аз уламо дар мовриди масалайи илмий суъол шуд, ишон посух надоданд. Суъол кунанда гуфт: магар ин хадисро нашанидид :

مَنْ كَتَمَ عِلْمًا يَعْلَمُهُ، جِيءَ بِهِيَوْمَ الْقِيَامَةِ مُلْجَمًا بِلِجَامٍ مِنْ نَارٍ[1]

“ касики илми дошта бошад ва онро китмон намояд рузи қиёмат, ба афсари оташин баста хохад шуд?” ишон фармуданд: афсарро рахо кун ва буру, харгох каси омад ва фиқх ва фахми онро дошт ва ман аз чанин каси илмамро китмон намудам маро ба афсар бибанд.

Хатто каси чун имоми Хасани Басрийки Хажжож аз у дар мовриди хадиси арнаяйн ва мужозоти онхо тавассути росулуллох саллаллоху алайхи васаллам пурсид, имоми Хасан Басрий, хадисро инкор кард, чироки медонист Хажжож қаблан ин хадисро  [2]  

Василайи барои хунрези бештар қарор дода буд ва алъон бо истинод ба ин хадис пеш аз пеш дар рехтани хун зиёдий равий мекунад.[3].

Абдуррохман ибни Махдий рохимахуллох дар хамон қарни дувум хижрий мегуяд: “ марди ба даражайи имомат нарасадки ба вай иқтидо намуд, магар инки баъзи аз чизхойироки мешнавад дар назди хувиш нигах дорад.” [4]

Холо муслимин ба далили набуди хукумати исломий ала минхажин нубувват ва тамоми мафосид ва олудагихойи ақидатий ва рафторийки баъди аз ин ба вужуд омаданд дар ек мезон аз огохихо нестанд, ва жавомеъи онхо хам дар ек сатхи нестанд, ва хатто шахс ва гурух ва жомеъайи ниёзи ба ек рохкори хосси дорадки бояд фахмида бишавад ва мутаносиби бо он

««تَبَيَّنَ لَهُ الْهُدَى»

Ва амал бишавад.

Бале, бояд шевайи бархурди бо хамма мардумро ёд бигирем на қишри хосси аз онхоро. Барои хамин астки новъи жохилият новъи харакатро ва новъи вокунишро мушаххас мекунад, ва мумкин аст новъи жохилияти хар замоний бо замони дигар мутафовут бошад, барои хамин астки хам новъи вокуниш ва хам новъи харакат фарқ мекунад, ё мумкин аст хатто новъи жохилият дар ек замон аз макони ба макони дигари фарқ дошта бошад, барои хамин аст вокуниши нисбат ба хар кудом бо он ки фарқ мекунад.

(идома дорад……..)

---

[1] سنن ابن ماجه ـ افتتاح الكتاب فی الإيمان وفضائل الصحابة والعلم ـ باب 24 ـ صفحه 98 ـ شماره 266

[2] «حديث عرنيين» اشاره به داستان عكل دارد كه در آن، چند نفر نزد رسول الله صلی الله علیه وسلم آمده و ايمان آوردند، و به دليل اينكه شرايط آب و هوا بر ايشان گران آمد، خواستار آن شدند كه پیامبر صلی الله علیه وسلم جای ديگری برايشان تدارك ببيند، رسول الله صلی الله علیه وسلم ايشان را به منطقه­ای فرستادند كه شتران متعلق به مسلمانان در آنجا می­زيستند تا هم آب و هوای بهتر داشته باشند و هم از شير و ابوال شتران بنوشند، اما اينان غدر نموده، و چوپان را به قتل رسانيده و شتران را بردند و مرتد گشتند، رسول الله صلی الله علیه وسلم به هنگام دستگيری ايشان، دست و پايشان را در جهت خلاف همدیگر قطع نموده و چشم­هايشان را كور نموده و آنها را در برابر آفتاب قرار دادند تا جان دادند. حديث را انس نقل می­كند اما حسن بصری نزد حجاج آن را منكر شمرد تا حجاج بيش از اين خونريزی ننمايد چرا كه بسياری از خون­ها را به ناحق می­ريخت.

[3] صحیح البخاری ـ کتاب المغازی ـ باب 34 ـ صفحه 1553 ـ شماره 3956

[4] صحیح مسلم ـ مقدمه ـ باب 3 ـ صفحه 8 ـ شماره 12 

Дарсхойи муқаддамотий/ дарси шишум : чи бояд кард? Вахдати огохона, хадафманд ва харакатий.

Пиёда шуда аз навори совтийи шайх мужохид : Абу Хамза мухожир  хўромий.

(113- қисмат)

Ин адами шинохти шаръий ва айний аз мусалмон ва ғейри мусалмон боис мешавад шахс натавонад дипломосийи мутаносиби худишро бо мусалмон ва кофар ба сурати шаръийяш ба пеш бибарад, ва натавонад мутаносиби бо зарфият ва тавоноийхойи шахсийки бо у сухбат мекунад вориди гуфтагу ва даъват бишавад, ва аксаран худиш ба новъи бун баст ва хатто героиши ба хушунат ва зиёдаравий ва дилсарди кашида мешавад, ва мухотобишро хам гох дучори фитна ва хатто уро ба масири мекашонадки жохилона бо мухолифат бо қонуни шариати аллох , аллох ва росулишро такзиб кунадки ошкоро ба унвони еки аз мавонеъи вахдати огохона, хадафманд ва харакатий амал мекунад.

Бухорий рохимахуллох аз имоми Али розиаллоху анху ривоят мекунадки гуфта аст:

حَدِّثُوا النَّاسَ بِمَا يَعْرِفُونَ، أَتُحِبُّونَ أَنْ يُكَذَّبَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ؟[1]

“Бо мардум ба андозайи маъорифишон сухбат намойид, оё дуст доридки худо ва росулишро такзиб кунанд.” Ё Муслим аз ибни Масъуд розиаллоху анху ривоят мекунадки гуфта аст:

مَا أَنْتَ بِمُحَدِّثٍ قَوْمًا حَدِيثًا لا تَبْلُغُهُ عُقُولُهُمْ؛ إِلا كَانَ لِبَعْضِهِمْ فِتْنَةٌ[2]

Агар бо мардум сухани бигуйидки ақлишон ба фахми он нарасад, хатман бархи аз онон ба фитна меофтанд. “ агар ту барои қовми сухан гуфти ва он қовм, фахми гуфтахойи туро надоштанд ( ақлишон бидон нарасид) ононро дучори фитна намудайи.”

Мушаххас астки ин сухан дар мовриди омузиши иймон нест, чун иймонро хар инсоники девона набошад ва аз саломати равоний бархурдор бошад мефахмад. Ин равиш дар мовриди омузиши соири ахком ва бартараф кардани жахлхойи астки ниёзи ба огохий ва басирати шаръий дар амри даъват ва жиход дорад; аммо ин бародарони ноогохи мо на аз дуст ва на аз душман шинохти шаръий надоранд, барои хамин аст аксаран дар дунё шикаст мехуранд. Ва агар шинохти аз лобалойи гуфтахойи ошуфтайи уламойи мовриди қабулишон пейдо карда бошанд марбут ба қуруни гузашта аст ва иртиботи ба вазъи мовжуд надорад, ва агар худишон хам ба огохихойи даст пейдо карда бошанд, шинохти аст хиёлий ва ғейри марбут ба жомеъайи кунунийки дар хар ду холат ба дарди вазъи мовжуди миллатиш намехурад.

Ба унвони мисол фалон олим дар фалон қарн ва фалон макони мушаххас гуфтаки суфийхо шариатро кинор гузоштанд ва дар хонақохо ба сабки рохибхо гушагирий карданд ва аслан ахли жиход ва қитол нестанд, аммо мебинемки дар қуруни баъди хамин суфийхо табдил мешаванд ба хукумати усмоний ё Умар Мухтор ё шайх Саъид пирон ё Санжархон курдистон ва гуруххойи аз толибон ва муслимини  Чечен ва ғейрихки илова бар онки тобеъи шариат хастанд балки худишон мужрийи қонуни шариати аллох ва парчамдори жиход бо куффор мешаванд.

Дар инжо он олим дар он макони мушаххас ва замони мушаххас рост гуфта аст, аммо ин бародарони мо мутаважжих нестандки ин олими бузургвор барои замони худиш сухбат карда аст на барои соири замонхо, алъон мумкин аст дастахойи аз суфийхо бошандки куллан муртад шуда бошанд мисли Алиюллохийхо ва язидийхо ва ғейрих ва ё мумкин аст дастахойи муваххид ва мужохид ва ё табақоти дигари вужуд дошта бошандки хар кудом машмули хукми жудогонаий бошанд.

Ин бародарони мо бо мутолаъайи раъйи фалон олим, меоянд ва бар хаммайи суфийхо ек хукм содир мекунандки таносуби бо вазъи мовжуд надорад, ва огохихойишон иштибох аст, ва хамин огохихойи иштибохи худиш монеъи дар баробари вахдати огохона, хадафманд ва харакатий мешавад, ин мисолро арз кардамки бидонид дар мовриди аксари фирақ ва тафосири исломийи бародарони мо ба хамин сабк дучори иштибохоти фохиши мешаванд ва огохихойишон илова бар онки наметавонад хидмати ба худи шахс ва вазъи мовжуди муслимин бикунад балки аксаран монеъи мешавад дар баробари вахдати огохона, хадафманд ва харакатийи ахли қибла.

Дар кинори ин бародарони мо касони хастандки масалан дар мовриди жиходи Афғонистон ва Ироқ ва Сурия ва Яман ва хатто Сумолий ва Моли ва Чечен ва ғейрих огохихойи хуби доранд, ва хатто мумкин аст муддати хам дар миёни баъзи аз мужохидини ин манотиқ зиндагий карда бошанд, аммо дар баробари иттилоатишон дар мовриди жомеъа худишон тақрибан наздик ба сифр аст,ва мехоханд бо доруйики барои дармони беморихойи он кишвар ба дард хурда аст бо хамин дору беморийи хосси сарзамини худишро дармон кунанд, дар холики беморийи сарзамини у – бо вужуди муштаракоти чун хокимияти куффори секуляр ва муртаддини махаллий ва ривожи анвоъи фақр ва ноамнийхо ва олудагихойи ақидатий ва рафторий – бо сарзамини дигар мутафовут аст, ва мардуми сарзмини у дар мавориди мухталифи бо сарзаминхойи дигар тафовутхойи фохиш ва ниёзхойи мухталиф ва хатто увлавиятхойи мухталифи хастанд, аммо ин бародарони мо мутаважжих нестандки мошиники дар сарзамини худишон мехоханд нақсхойишро бардоранд ва таъмириш кунанд қитъайи маъюбиш бо қитъайи маъюби соири сарзаминхо фарқ дорад, дар онжо мил ланг айб дорад ва дар инжо лостикхо панчаранд ё супохо айб доранд; дар онжо илова бар ишғолгарони хорижий ва муртаддин мушкил бар сари намоз хонда ва жамоат рафтани муслимин ва иртидод ба дини секуляризм ва қуръон сузи тўвхини номусий ба аллох ва пайғамбар ва дин нест балки мушкил дар қовмиятгароий ва ноцианализм ва чизхойи дигар аст, аммо дар Курдистон мушкили аслий бар сари иртидоди умумийи мардум ба дини секуляризм астки намоз нахондан ва жамоат нарафтан ва хатто қуръонсузий ва ихонат ба қуръон ва аллох ва пайғамбар ва ислом ва ғейрих хам аз самароти он аст.

(идома дорад……..)

---

[1] صحیح بخاری ـ باب 49 ـ صفحه 59 ـ شماره 127

[2] صحیح مسلم ـ مقدمه ـ باب 3 ـ صفحه 9 ـ شماره 14 

Муқаддамот дарслари / олтинчи дарс: нима қилиш керак? Онгли,мақсадли ва харакатланувчи вахдат.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохнинг аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(42 қисм)

Кўриб турганимиздек мана бу мутахассисларнинг  адади саноқли бўлган, аллох таолонинг  мархамат қилиши бўйича: 

«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ» أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ

Яъни хамма мужтахид ва мутахассис бўлмаган, балки шўрода иштирок этадиган ва уларни раъйи шўрода улил амр шўросида ироя бериладиган кишилар маълум ишлар бўйича  мутахассис бўлишган. Аммо шўро ижтиходини ва шўронинг вохид  ижмоъсини ўрнига келган  мазхаблар ва шахсий ижтиходлар, ночор холда нубувват манхажига асосланган исломий хукуматни йўқлиги,шўрони ва ижмоъи вохидни йўқлиги сабабли изтирорий холатда вужудга келган. Бу зарурат пайтида ўлаксани гўштини истеъмол қилишга ўхшайди, уни лозим бўлган пайтда жонни хифз қилиш учун истеъмол қилиш керак бўлади. Мазхабдан  хам изтирорий холатда исломни хифз қилиш ва янада кўпроқ тафарруқни олдини олиш учун изтирорий холат ўртадан кўтарилмагунча фойдаланилади.

Имомлар ва мазхабни етакчилари уларга эргашувчиларга хилоф равишда хамиша, вохид шўрога ва вохид ижмоъга етиш учун  мана бу изтирорий холатни йўқотишга харакат қилишган ва нубувват манхажига асосланган исломий хукуматни қайтадан ташкил қилинишига ва улил амр шўросига, уни вохид ижмоъсига, вохид жамоатга қайтишга сабаб бўладиган  турли-хил йўлларни таклиф қилишган.

Мана бу кўрсатмалардан бири, уларга кўр- кўрона тақлид қилишдан манъ қилишган. Ёки айтишардики:

   إذا صحّ الحديثُ فهوَ مذهبي .

агар хадис сахих бўладиган бўлса, у мени мазхабимдур. Ёки Абу Ханифа рохимахуллохга  ўхшаган кишилар айтадики: мусулмонлар шиъа мазхабидаги Нафас Закия рохимахуллохни қиёмига тарафдорлик қилишлари керак, тоинки аббосийларнинг меъросий салтанатли хукумати инқирозга учрагунча ва яна қайтадан нубувват манхажига асосланган исломий хукумат тиклангунича. Хатто мана бу мухим аслга ўзининг қанчалик пойбанд эканликларини меъзонини кўрсатиш учун айтган  эдики:  агар мансур аббосий масжид қуриб, келиб  мана бу масжидни эшикларини санагин, деса, харгиз унга ёрдам бермайман ва агар мана бу масжидни қуриш учун харж қилинган пулларини санашни талаб қилса, харгиз уни санамайман ва………ха, мана бу буюк имом рохимахуллох охирида хам худди шу аббосий хукуматни зиндонида захарланади ва нубувват манхажига асосланган исломий хукуматнинг қайтиши йўлида жон беради, мана бу хукумат Нафас Закияга ўхшаган бир шиъа шахсни қўли билан қайтиб келадими ё бошқа шахсми, бу нарсалар у кишига мухим бўлган эмас.

Имоми Молик рохимахуллох хам аббосийларнинг исломий изтирорий бадал хукуматига қаршилик сифатида ва бу хукуматни заифлаштириш учун нубувват манхажига асосланган исломий хукуматни қайтаришни хохлайдиган мужохидларни фойдасига мархамат қилган эдики: мажбурий талоқ сахих  бўлмайди. Мана бу Абдулмалик аббосий хоким бўлган хукуматга зарба эди. Мана шу аббосий шохни  замонида қасамли талоқ вужудга келди, унда кишилар агар сизни байъатингиздан бош тортсам аёлим талоқ бўлсин,дейишга мажбур қилинган. Имоми Молик шунда мажбурий талоқ тўғри бўлмаслиги хақида хадис келтирадилар ва бу ишлари сабабли у кишини шунчалик шаллоқ билан уришадики, бу ходиса тарихда машхур бўлган. Имоми Ахмад рохимахуллох хам худди шундай бўлганлар,имоми Шофеъий рохимахуллох доимий равишда олиб борган муборазалари билан бирга хижрат қилиб қочиб кетадилар. Шиъа имомларини барчаси хам қуръонни хамма нарса учун меъёр қилишган. Имоми Содиқ рохимахуллохдан ривоят қилинадики: 

• مَا أَتَاكُمْ عَنَّا مِنْ حَدِيثٍ لَا يُصَدِّقُهُ كِتَابُ اللهِ فَهُوَ زُخْرُفٌ
• لَا تُصَدِّقْ عَلَيْنَا إِلَّا مَا وَافَقَ كِتَابَ اللهِ وَ سُنَّةَ نَبِيِّهِ
• كُلُّ شَيْ ءٍ مَرْدُودٌ إِلَى الْكِتَابِ وَ السُّنَّةِ وَ كُلُّ حَدِيثٍ لَا يُوَافِقُ كِتَابَ اللَّهِ فَهُوَ زُخْرُفٌ.

Хар қандай хукм охирида худони китобига ва пайғамбарни суннатига қайтарилиши керак ва худони китобига мувофиқ келмайдиган хар қандай хадис бехудадур.  

Мана бу буюк кишилар ва мазхабларни етакчилари ислом динининг табиий йўналиши шахсларнинг раъйи ва ижтиходи йўлида қурбон бўлмаслиги кераклигини яхши билишарди, улар ўзларини хам хатодан холи маъсум деб хисоблашган эмас. Саййидимиз Довуд ва қазоват масаласида, саййидимиз Нух ва у кишининг фарзанди борасидаги дуоси, саййидимиз Иброхим ва у кишини отасини хаққига қилган дуоси, росулуллохнинг юзларини ўгиришлари ва бошқалар борасида аллох таоло бир озгина бўлса хам риоят қилмаганлигини ва уларни хатоларига кўз юммаганлигини яхши билишарди, дунёни охиригача хам бутун башарият бундан хабардор бўлади ва бу бошқаларнинг ибрат олишлари учун дарс бўлиб қолади, аллох таоло энг азиз бандаларини хатоларидан хам кўз юммаслигини билдиради.

 Аллох таоло аслий қози сифатида мана бу азизларни хато ижтиходларини ва раъйларини баён қилади, энди мусулмонлар учун мана бу буюк кишилар кетгандан сўнг сизлардан бўлган  улил амр шўросига итоат қилишни вожиб қилди ва сизлардан бўлган улил амр шўросини қози сифатида келтиради.

(давоми бор………)

مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.

 (42 قیسم)

کوُرِیب توُرگه نِیمِیزدِیک مَنَه بُو مُتَخَصِّصلَرنِینگ عَدَدِی سَناقلِی بوُلگن، اَلله تَعالَی نِینگ مَرحَمَت قِیلِیشِی بوُیِیچَه:  «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ» أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ  یَعنِی هَمَّه مُجتَهِد وَمُتَخَصِّص بوُلمَه گن، بَلکِی شوُرادَه اِیشتِراک اِیتَه دِیگن وَ اوُلَرنِی رَعی شوُرادَه اوُلِی الاَمر شوُراسِیدَه اِرایَه بِیرِیلَه دِیگن کِیشِیلَر مَعلوُم اِیشلَر بوُیِیچَه مُتَخَصِّص بوُلِیشگن. اَمّا شوُرا اِجتِهادِینِی وَ شوُرانِینگ واحِد اِجماعسِینِی اوُرنِیگه کِیلگن مَذهَبلَر وَ شَخصِی اِجتِهادلَر، ناچار حالدَه نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن اِسلامِی حُکوُمَتنِی یوُقلِیگِی شُورانِی وَ اِجماعِی واحِدنِی یوُقلِیگِی سَبَبلِی اِضطِرارِی حالَتدَه وُجُودگه کِیلگن. بُو ضَرُورَت پَیتِیدَه اوُلَکسَه نِی گوُشتِینِی اِستِعمال قِیلِیشگه اوُحشَیدِی، اوُنِی لازِم بوُلگن پَیتدَه جاننِی حِفظ قِیلِیش اوُچُون اِستِعمال قِیلِیش کِیرَک بوُلَه دِی. مَذهَبدَن هَم اِضطِرارِی حالَتدَه اِسلامنِی حِفظ قِیلِیش وَ یَنَدَه کوُپراق تَفَرُّقنِی آلدِینِی آلِیش اوُچُون اِضطِرارِی حالَت اوُرتَه دَن کوُتَه رِیلمَه گوُنچَه فایدَه لَه نِیلَه دِی.

اِماملَر وَ مَذهَبنِی یِیتَکچِیلَرِی اوُلَرگه اِیرگه شوُچِیلَرگه خِلاف رَوِیشدَه هَمِیشَه، واحِد شوُراگه وَ واحِد اِجماعگه یِیتِیش اوُچُون مَنَه بُو اِضطِرارِی حالَتنِی یوُقاتِیشگه حَرَکَت قِیلِیشگن وَ نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن اِسلامِی حُکوُمَتنِی قَیتَه دَن تَشکِیل قِیلِینِیشِیگه  وَ اوُلِی الاَمر شوُراسِیگه، اوُنِی واحِد اِجماعسِیگه، واحِد جَماعَتگه قَیتِیشگه سَبَب بوُلَه دِیگن توُرلِی – هِیل یوُللَرنِی تَکلِیف قِیلِیشگن.

مَنَه بُو کوُرسَتمَه لَردَن بِیرِی، اوُلَرگه کوُر- کوُرانَه تَقلِید قِیلِیشدَن مَنع قِیلِیشگن. یاکِی اَیتِیشَردِیکِی:   إذا صحّ الحديثُ فهوَ مذهبي . اَگر حَدِیث صَحِیح بوُلَه دِیگن بوُلسَه، اوُ مِینِی مَذهَبِیمدُور. یاکِی اَبُو حَنِیفَه رَحِمَهُ الله گه اوُحشَه گن کِیشِیلَر اَیتَه دِیکِی: مُسُلمانلَر شِیعَه مَذهَبِیدَگِی نَفَس زَکِیَه رَحِمَهُ الله نِی قِیامِیگه طَرَفدارلِیک قِیلِیشلَرِی کِیرَک، تائِنکِی عَبّاسِیلَرنِینگ مِعراثِی سَلطَنَتلِی حُکوُمَتِی اِنقِراضگه اوُچرَه گوُنچَه وَ یَنَه قَیتَه دَن نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن اِسلامِی حُکوُمَت تِیکلَنگوُنِیچَه. حَتَّی مَنَه بُو مُهِم اَصلگه اوُزِینِینگ قَنچَه لِیک پایبَند اِیکَنلِیکلَرِینِی مِعزانِینِی کوُرسَه تِیش اوُچُون اَیتگن اِیدِیکِی: اَگر مَنصُور عَبّاسِی مَسجِید قوُرِیب ، کِیلِیب مَنَه بُو مَسجِیدنِی اِیشِیکلَرِینِی سَنَه گِین، دِیسَه،هَرگِیز اوُنگه یاردَم بِیرمَیمَن وَ اَگر مَنَه بُو مَسجِیدنِی قوُرِیش اوُچُون خَرج قِیلِینگن پوُللَرنِی سَنَشنِی طَلَب قِیلسَه، هَرگِیز اوُنِی سَنَه مَیمَن وَ…….حَه، مَنَه بُو بُویُوک اِمام رَحِمَهُ الله آخِیرِیدَه هَم حوُددِی شُو عَبّاسِی حُکوُمَتنِی زِندانِیدَه زَهَرلَه نَه دِی وَ نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن اِسلامِی حُکوُمَتنِینگ قَیتِیشِی یوُلِیدَه جان بِیرَه دِی، مَنَه بُو حُکوُمَت نَفَس زَکِیَه گه اوُحشَه گن بِیر شِیعَه شَخصنِی قوُلِی بِیلَن قَیتِیب کِیلَه دِیمِی یا باشقَه شَخصمِی، بُو نَرسَه لَر اوُ کِیشِیگه مُهِم بوُلگن اِیمَس.

اِمامِی مالِک رَحِمَهُ الله هَم عَبّاسِیلَرنِینگ اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتِیگه قَرشِیلِیک صِیفَتِیدَه وَ بُو حُکوُمَتنِی ضَعِیفلَشتِیرِیش اوُچُون نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن اِسلامِی حُکوُمَتنِی قَیتَه رِیشنِی هاحلَیدِیگن مُجاهِدلَرنِی فایدَه سِیگه مَرحَمَت قِیلگن اِیدِیکِی: مَجبُورِی طَلاق صَحِیح بوُلمَیدِی. مَنَه بُو عَبدُالمَلِیک عَبّاسِی حاکِم بوُلگن حُکوُمَتگه ضَربَه اِیدِی. مَنَه شوُ عَبّاسِی شاهنِی زَمانِیدَه قَسَملِی طَلاق وُجُودگه کِیلدِی، اوُندَه کِیشِیلَر اَگر سِیزنِی بَیعَتِینگِیزدَن باش تارتسَم عَیالِیم طَلاق بوُلسِین، دِییِیشگه مَجبُور قِیلِینگن. اِمامِی مالِک شوُندَه مَجبُورِی طَلاق توُغرِی بوُلمَسلِیگِی حَقِیدَه حَدِیث کِیلتِیرَه دِیلَر وَ بُو اِیشلَرِی سَبَبلِی اوُ کِیشِینِی شوُنچَه لِیک شَللاق بِیلَن اوُرِیشَه دِیکِی، بُو حادِیثَه تَرِیخدَه مَشهُور بوُلگن.  اِمامِی اَحمَد رَحِمَهُ الله هَم حوُددِی شوُندَی بوُلگنلَر، اِمامِی شافِیعِی رَحِمَهُ الله دائِمِی رَوِیشدَه آلِیب بارگن مُبارَزَه لَرِی بِیلَن بِیرگه هِجرَت قِیلِیب قاچِیب کِیتَه دِیلَر. شِیعَه اِماملَرِینِی بَرچَه سِی هَم قُرآننِی هَمَّه نَرسَه اوُچُون مِعیار قِیلِیشگن. اِمامِی صادِق رَحِمَهُ الله دَن رِوایَت قِیلِینَه دِیکِی:

• مَا أَتَاكُمْ عَنَّا مِنْ حَدِيثٍ لَا يُصَدِّقُهُ كِتَابُ اللهِ فَهُوَ زُخْرُفٌ^[1]
• لَا تُصَدِّقْ عَلَيْنَا إِلَّا مَا وَافَقَ كِتَابَ اللهِ وَ سُنَّةَ نَبِيِّهِ^[2]
• كُلُّ شَيْ ءٍ مَرْدُودٌ إِلَى الْكِتَابِ وَ السُّنَّةِ وَ كُلُّ حَدِيثٍ لَا يُوَافِقُ كِتَابَ اللَّهِ فَهُوَ زُخْرُفٌ.

هَر قَندَی حُکم آخِیرِیدَه خُدانِی کِتابِیگه وَ پَیغَمبَرنِی سُنَّتِیگه قَیتَه رِیلِیشِی کِیرَک وَ خُدانِی کِتابِیگه مُوافِق کِیلمَیدِیگن هَر قَندَی حَدِیث بِیهُودَه دِیر. ^[3]

مَنَه بُو بُویُوک کِیشِیلَر وَ مَذهَبلَرنِی یِیتَکچِیلَرِی اِسلام دِینِینِینگ طَبِیعِی یوُنَه لِیشِی شَخصلَرنِینگ رَعیِی وَ اِجتِهادِی یوُلِیدَه قُربان بوُلمَسلِیگِی کِیرَکلِیگِینِی یَحشِی بِیلِیشَردِی، اوُلَر اوُزلَرِینِی هَم خَطادَن حالِی مَعصُوم دِیب حِسابلَشگن اِیمَس. سَیِّیدِیمِیز داوُد وَ قَضاوَت مَسَلَه سِیدَه، سَیِّیدِیمِیز نوُح وَ اوُ کِیشِینِینگ فَرزَندِی بارَه سِیدَگِی دُعاسِی، سَیِّیدِیمِیز اِبراهِیم وَ اوُ کِیشِینِی آتَه سِینِی حَققِیگه قِیلگن دُعاسِی، رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِینگ یوز اوُگِیرِیشلَرِی وَ باشقَه لَر بارَه سِیدَه اَلله تَعالَی بِیر آزگِینَه بوُلسَه هَم رِعایَت قِیلمَه گنلِیگِینِی وَ اوُلَرنِی خَطالَرِیگه کوُز یوُممَه گنلِیگِینِی یَحشِی بِیلِیشَردِی، دُنیانِی آخِیرِیگه چَه هَم بوُتوُن بَشَرِیَت بوُلَردَن خَبَردار بوُلَه دِی وَ بُو باشقَه لَرنِینگ عِبرَت آلِیشلَرِی اوُچُون دَرس بوُلِیب قالَه دِی، اَلله تَعالَی اِینگ عَزِیز بَندَه لَرِینِی خَطالَرِیدَن هَم کوُز یوُممَسلِیگِینِی بِیلدِیرَه دِی.

اَلله تَعالَی اَصلِی قاضِی صِیفَتِیدَه مَنَه بُو عَزِیزلَرنِی خَطا اِجتِهادلَرِینِی وَ رَعیلَرِینِی بَیان قِیلَه دِی، اِیندِی مُسُلمانلَر اوُچُون مَنَه بُو بُویُوک کِیشِیلَر کِیتگندَن سُونگ سِیزلَردَن بُولگن اوُلِی الاَمر شُوراسِیگه اِطاعَت قِیلِیشنِی واجِب قِیلدِی وَ سِیزلَردَن بوُلگن اوُلِی الاَمر شوُراسِینِی قاضِی صِیفَتِیدَه کِیلتِیرَه دِی.

(دوامی بار………)

---

[1]مستدرك الوسائل للنوري الطبرسي، الطبعة الجديدة، ج 17، ص 304 – 305.

[2]وسائل الشيعة، ج 18، ص 89، حديث 47. 

[3]و افي كتاب العقل و العلم باب ماخذ بالسنة و شواهدالكتاب

درسهای مقدماتی/درس ششم:  چه باید کرد؟ وحدت آگاهانه، هدفمند و حرکتی

 پیاده شده از نوار صوتی شیخ ابوحمزه المهاجر هورامی حفظه الله

(42 قسمت)

می بینیم که تعداد اين متخصصين معدود بودند، زمانی که الله تعالی می فرماید:«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ» أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ يعني همه مجتهد و متخصص نبودند، بلكه تعدادي از اينان كه  در شورا شركت داشتند و رای اینا ن بر شوراهاي جزء و شوراي اولي الامر ارائه می شد متخصصين امر بودند. اما مذاهب و اجتهادات فردی به جای اجتهادات شورا و اجماع واحد شورا چیزهایی هستند که ناچاراً به خاطر نبود حکومت اسلامی عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ و نبود شورا و اجماع واحد در حالت اضطرار به وجود آمدند . مثل خوردن گوشت مردار در صورت ضرورت كه بايد در صورت لزوم برای حفظ جان خورده شود. مذهب هم در حالت اضطرار برای حفظ اسلام و جلوگیری از تفرق بیشتر باید تا رفع نشدن حالت اضطرار به آن پایبند بود .

امامان و سرمذهبها برخلاف بسیاری از پیروان ناآگاهشان همیشه تلاش داشتند که این حالت اضطرار را برای رسیدن به شورای واحد و اجماع واحد از بین ببرند و راههایی را پیشنهاد می دادند که به تشکیل مجدد حکومت اسلامی عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ و بازگشت مجدد شورای اولی الامر و اجماع واحد و امت واحد و جماعت واحد منتهی بشود.

 یکی از این راهکارهایشان این بود که از تقلید کورکورانه از خودشان نهی می کردند . یا می گفتند : إذا صحّ الحديثُ فهوَ مذهبي .هر گاه حديث صحيح بود، مذهب من است. یا کسانی چون ابوحنیفه رحمه الله می گفت: مسلمانان بايد جانبداري از قیام شیعی نفس زكيه رحمه الله  كنند تا حكومت سلطنتي و موروثي عباسيان را منهدم كنند و دوباره حکومت اسلامی عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ برقرار بشود. حتی برا ی میزان پایبند بودن خودش به این اصل مهم می گوید: اگر منصور عباسي مسجدي را بسازد، اگر بگويد بياييد درهاي مسجد را بشماريد هرگز كمكش نخواهيم كرد و اگر پولهايش كه در راه مسجد خرج شده است را نيز بخواهد كه بشمارم هرگز نخواهم شمرد و … بله این امام بزرگوار رحمه الله  در نهایت در زندان همین حکومت عباسیان مسموم می شود و جانش را در راه بازگشت حکومت اسلامی عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ می دهد و برایش مهم نبود این حکومت توسط یک شخص شیعی مثل نفس زکیه باز می گردد یا هر شخص دیگری باشد .

امام مالك رحمه الله علیه هم در مخالفت با حکومت بدیل اضطراری اسلامی عباسیان و برای تضعیف این حکومت به نفع مجاهدینی که خواهان بازگشت حکومت اسلامی عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ بودند می فرماید: طلاق اكراه درست نيست . و اين ضربه اي بر دستگاه حاكمه عبدالملك عباسی بود. از زمان همین شاه عباسیان بود كه طلاق قسمي بوجود آمد كه مي گفتند طلاقم افتاده باشد كه از زير بيعت شما خارج نمی شوم. و امام مالك مي آید و حديث عدم طلاق اكراه را می آورد و به خاطر این کارش چنان او را زير شلاق مي گيرند، كه در تاريخ مشهوراست. امام احمد رحمه الله علیه هم به همين شيوه بود، امام شافعي رحمه الله علیه  هم با وجود مبارزات پي گير اقدام به هجرت و فرار مي كند. کلیه ی ائمه ی شیعه هم قرآن را معیارهمه چیز قرار داده بودند. از امام صادق رحمه الله روايت كرده اند كه فرموده  است :

• مَا أَتَاكُمْ عَنَّا مِنْ حَدِيثٍ لَا يُصَدِّقُهُ كِتَابُ اللهِ فَهُوَ زُخْرُفٌ[1]
• لَا تُصَدِّقْ عَلَيْنَا إِلَّا مَا وَافَقَ كِتَابَ اللهِ وَ سُنَّةَ نَبِيِّهِ[2]
• كُلُّ شَيْ ءٍ مَرْدُودٌ إِلَى الْكِتَابِ وَ السُّنَّةِ وَ كُلُّ حَدِيثٍ لَا يُوَافِقُ كِتَابَ اللَّهِ فَهُوَ زُخْرُفٌ. هرحكمي در نهايت بايد به كتاب خدا و سنت پيامبر باز گردانده شود و هر حديثي كه موافق كتاب خدا نباشد آن حديث مزخرف است [3]

تمام این بزرگواران و سرمذهبها در یافته بودند که روند طبیعی دین اسلام نباید قربانی رای و اجتهاد اشتباه اشخاص بشود و خودشان را هم معصوم و خالی از اشتباه نمی دانستند. اینان می دانستند که در قضيه ی سیدنا داود و مسئله قضاوت، سیدنا نوح و مسئله دعا در مورد فرزندش، سیدنا ابراهیم و مسأله ی دعا برای پدرش، رسول الله  و ترشروئي وغیره چگونه الله تعالی بدون كوچكترين مداهنه و حتي كوچكترين مراعات و مدارائي از این موارد اشتباه نگذشته است، و تا آخر دنيا بايد كل بشريت در مورد آن باخبر باشد، و روشي باشد برای سرمشق گرفتن و عبرتي برای همه انسانها كه الله تعالی از عزيزترين بنده هایش هم صرفنظر نمي كند.

 الله تعالی به عنوان قاضی اصلی رای و اجتهاد اشتباه این عزیزان را بیان کرده است، حالا برای مسلمین پس ازرفتن این بزرگواران اطاعت از شورای أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ را واجب کرده است و شورای أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ را به عنوان قاضی معرفی کرده است.

(ادامه دارد………)

---

[1]مستدرك الوسائل للنوري الطبرسي، الطبعة الجديدة، ج 17، ص 304 – 305.

[2]وسائل الشيعة، ج 18، ص 89، حديث 47. 

[3]و افي كتاب العقل و العلم باب ماخذ بالسنة و شواهدالكتاب

Дарсхойи муқаддамотий/ дарси шишум : чи бояд кард? Вахдати огохона, хадафманд ва харакатий.

Пиёда шуда аз навори совтийи шайх мужохид : Абу Хамза мухожир  хўромий.

(112 қисмат)

Нигох кунин росулуллох саллаллоху алайхи васаллам читури барои Муоз увлавият банди ва мархала банди мекунад: хамоно ту ба назди қовми аз ахли китоб мерави лизо пас аввалин чизики онхоро ба суйи он даъват медихи тўвхиди аллох бошад.

.«أَوَّلَ مَا تَدْعُوهُمْ إِلَى أَنْ يُوَحِّدُوا اللَّهَ تَعَالَى»

Ва чун худовандро шинохтанд пас онхоро бо хабар намоки худованд дар шабона рузишон панж намоз бар онхо фарз намуда аст.

«فَإِذَا عَرَفُوا ذَلِكَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّ اللَّهَ قَدْ فَرَضَ عَلَيْهِمْ خَمْسَ صَلَوَاتٍ فِي يَوْمِهِمْ وَلَيْلَتِهِمْ»

Ва чун инро анжом доданд пас онхоро бо хабар намоки худованд дар амволишон закот фарз намуда астки ба фақирони худишон баргардонда мешавад.

«فَإِذَا صَلَّوْا فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّ اللَّهَ افْتَرَضَ عَلَيْهِمْ زَكَاةً فِي أَمْوَالِهِمْ تُؤْخَذُ مِنْ غَنِيِّهِمْ فَتُرَدُّ عَلَى فَقِيرِهِمْ»

Ва чун аз ин дастур итоат карданд аз онхо закотро бигир ва аз гирифтани бехтарин молхойи мардум пархез намо.

.«فَإِذَا أَقَرُّوا بِذَلِكَ فَخُذْ مِنْهُمْ وَتَوَقَّ كَرَائِمَ أَمْوَالِ النَّاسِ»[1]

Худи Муоз розиаллоху анху ривоят мекунад:

بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ:إِنَّكَ تَأْتِي قَوْمًا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ، فَادْعُهُمْ إِلَى شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ، فَإِنْ هُمْ أَطَاعُوا لِذَلِكَ، فَأَعْلِمْهُمْ أَنَّ اللَّهَ افْتَرَضَ عَلَيْهِمْ خَمْسَ صَلَوَاتٍ فِي كُلِّ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ، فَإِنْ هُمْ أَطَاعُوا لِذَلِكَ، فَأَعْلِمْهُمْ أَنَّ اللَّهَ افْتَرَضَ عَلَيْهِمْ صَدَقَةً، تُؤْخَذُ مِنْ أَغْنِيَائِهِمْ، فَتُرَدُّ فِي فُقَرَائِهِمْ، فَإِنْ هُمْ أَطَاعُوا لِذَلِكَ، فَإِيَّاكَ وَكَرَائِمَ أَمْوَالِهِمْ، وَاتَّقِ دَعْوَةَ الْمَظْلُومِ، فَإِنَّهُ لَيْسَ بَيْنَهَا وَبَيْنَ اللَّهِ حِجَابٌ” [2]

Хамоно ту баназди қовми аз ахли китоб меравид лизо онхоро басуйи инки ба жуз худованди дигар маъбуд бархаққи нест ва ман фристодайи худованд хастам даъват биде. Агар онхо инро пазирофтанд, онхоро огох намоки худованд дар шабона руз панж намоз бар онхо фарз намуда аст. Агар онхо инро пазирофтанд онхоро огох намоки худованд дар амволишон закот фарз намуда астки аз сирватмандонишон гирифта шуда ва ба фақирони худишон бозгардонда мешавад. Агар онхо инро пазирофтанд аз гирифтани бехтарин молхойишон пархез намо. Ва аз дуойи мазлум батарс зеро дар миёни он  ва худованд пардайи нест.

Ин равиши росулуллох саллаллоху алайхи васалламки аллох таоло мефармояд:

قُلْ هَٰذِهِ سَبِيلِي أَدْعُو إِلَى اللَّهِ ۚ عَلَىٰ بَصِيرَةٍ أَنَا وَمَنِ اتَّبَعَنِي ۖ وَسُبْحَانَ اللَّهِ وَمَا أَنَا مِنَ الْمُشْرِكِينَ(یوسف/108)

Бигу: ин рохи ман астки ман ( мардумонро) бо огохий ва биниш ба суйи худо мехонам ва пейравони ман хам ( чанин мебошанд), ва худоро муназзах медонем, ва ман аз зумрайи мушрикон намебошам.

Ин равиши росулуллох саллаллоху алайхи васалламки аллох таоло мефармояд:

لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَنْ كَانَ يَرْجُو اللَّهَ وَالْيَوْمَ الْآَخِرَ وَذَكَرَ اللَّهَ كَثِيرًا(احزاب/21)

Сармашқ ва улгуйи зебойи дар ( шева пандор ва гуфтор ва кардор) пайғамбари худо барои шумо аст. Барои касоники ( дорои се вижаги бошанд:) умид ба худо дошта, ва жуёйи қиёмат бошанд, ва худойиро бисёр ёд кунанд.

Ва худи росулуллох саллаллоху алайхи васаллам хам мефармояд:

مَنْ عَمِلَ عَمَلاً لَيْسَ عَلَيْهِ أَمْرُنَا فَهُوَ رَدٌّ[3]

Хар каси кориро анжом дихадки мутобиқ бо дастуроти мо набошад он рад аст.

Мо хам бар хамин асос дар дарси душманшиносийи шаръий ва даража банди душманон ба андозайи кофий дар мовриди жомеъайи куффор ва ахкоми марбут ба онхо сухбат кардем, дар мовриди шинохт аз вазъи мовжуди муслимин хам дар жаласоти қаблий ба унвони ек  пеш шарт ва пеш ниёзи вахдати огохона, хадафманд ва харакатий куллиётро хидмати дустони геромий арз кардемки дар кулл новъи мафохими куллий жомеъа шиносий исломий ва мардум шиносий исломийро ба мо нишон медихад аммо мутаассифона  иддайи аз бародарони мо нисбат ба ин мафохими куллий дар чанон ноогохий ба сар мебарандки хатто наметавонанд вокуниши шабихи вокуниши муслимин дар оёти аввалия сурайи Рум аз худишон нишон бидиханд, ва ошкоро дар мавориди  зиёдий ин жахлишон монеъи дар баробари вахдати огохона, хадафманд ва харакатий аст, ва аз суйи дигар душманон хам аз коноли ин жахли муслимин тавонистанд ахдоф ва нақшахойи зидди исломий худишонро тавассути хамин муслимин пиёда кунанд.

(идома дорад………)

---

[1] صحیح بخاری- التوحید 6937/ صحیح مسلم- الایمان 19/ سنن الترمذی-الزکاة 625، البر و الصلة 2014/ سنن النسائی- الزکاة 2435/ سنن اب داود- الزکاة 1584/ سنن اب ماجه – الزکاة 1783/ سنن الدارمی – الزکاة 1614/ مسند احمد- من مسند بنی هاشم 233/1

[2] صحيح البخاري6851. 4027. 1408. 1372. 1314/صحيح مسلم31. 30/جامع الترمذي567/سنن أبي داود1355/ سنن النسائى الصغرى2486. 2402/سنن ابن ماجه1773/سنن الدارمي1592. 1579/مسند أحمد بن حنبل1995/صحيح ابن خزيمة2128و دیگران

[3] رواه البخارى موصولا (2/166) ومعلقا مجزوما (2/25 , 4/437) ومسلم (5/132) وأبو داود (رقم 4606) وابن ماجه (رقم 14) والدارقطنى (ص 52 ـ 521) وأحمد (6/146 , 180 , 240 , 256 , 270) وأبو بكر الشافعى فى ” الفوائد ” (106/2) وعنه القضاعى فى مسند الشهاب (29/1) والهروى فى ” ذم الكلام ” (1/4/1)ودیگران

Дарсхойи муқаддамотий/ дарси шишум : чи бояд кард? Вахдати огохона, хадафманд ва харакатий.

Пиёда шуда аз навори совтийи шайх мужохид : Абу Хамза мухожир  хўромий.

(111 қисмат)

Еки дигар аз мавонеъи “ вахдати огохона, хадафманд ва харакатий” “ адами мардум шиносийи шаръий” аст.

Ин монеъ дар воқеъ ба адами шинохт ва ё хатто огохихойи ғалат аз жомеъайи куффор, ва бахусус адами шинохт ва огохихойи ғалат аз вазъи мовжуди муслимин ва жомеъайи муслимин ишора дорад.

Медонемки аллох таоло мефармояд:

إِنَّ الَّذِينَ يَكْتُمُونَ مَا أَنزَلْنَا مِنَ الْبَيِّنَاتِ وَالْهُدَى مِن بَعْدِ مَا بَيَّنَّاهُ لِلنَّاسِ فِي الْكِتَابِ أُولَـئِكَ يَلعَنُهُمُ اللّهُ وَيَلْعَنُهُمُ اللَّاعِنُونَ (البقرة / 159)

Бегумон касоники пинхон медоранд ончироки аз далоили ровшан ва хидоят фуру фристодем, баъди аз онки онро барои мардум дар китоб баён ва ровшан намудаем,худо ва нафрин кунандагон ( чи аз миёни фариштагон ва чи аз миёни мўъминон инс ва жан), ишонро нефрин мекунанд.

Дар ин сурат возих ва ровшан астки , хадаф, китмони резтарин масоили қонуни шариати аллох нест, балки хадаф ин астки чижури  ала басиротин бояд ин даъвати аллохро пас аз баёни сарих ва возихи ла илаха – иллаллох ва пас аз ёд додани иймон мешавад дар миёни табақоти мухталифи жомеъа ба пеш бурд?

Читури мешавад амруллох:

ادْعُ إِلَى سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَجَادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَن (نحل/125)

ро дар даъватимон риоят кунем?

Читури мешавад амруллох:

: وَقُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً (بقره/83)

ро риоят кард?

Читури мешавад амруллох:

وَقُلْ لِعِبَادِي يَقُولُوا الَّتِي هِيَ أَحْسَنُ  (اسراء/53)

ро дар мовриди табақоти мухталифи мардум ба кор гирифт?

Бо баррасийи сийрайи росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мутаважжих мешавемки барои пиёда кардани ин услубхойи шаръий, ишон аз мардум шиносийи амиқий бархурдор буданд, ва дар расидан ба ахдофишон аз ин шинохт истефода мекарданд. Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам ба сурати куллий ек жойи мефармояд:

«الْإِیمَانُ يَمَانٍ وَالْكُفْرُ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَالسَّكِینَةُ فِی أَهْلِ الْغَنَمِ وَالْفَخْرُ وَالرِّيَاءُ فِی الْفَدَّادِینَ أَهْلِ الْخَيْلِ وَالْوَبَرِ»[1]

“ Яманиён ахли иймонанд ва куфр нез аз жониби шарқ ( мантақайи куфр хез аст) аст сакинат ва оромиш дар бейни ахли ғанам( чўпонон ва касоники бо галла сарукор доранд) аст ва фахр ва риё ва дар ривояти хийлоъ ( кибр ва худ бузургбини) дар бейни сохибони шутур( молдорон) ва сохибони асб ва бодия нишинон аст.”

Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам интури мехост, асхобишро ба ахвол ва хулқиёти касоники бо онон таъомул доранд ошно кунад. Хатто замоники ба шоир ва мужрийи жанги равониш Хисон ибни Собит розиаллоху анху амр кард то секуляристхойи кофари қурайшро бо ашъориш мовриди нақд ва хажв қарор бидихад, муқаддаматан аз  Абу Бакр розиаллоху анху хост то Хисон розиаллоху анхуро аз ахвол ва айём ва ахбори худишон ( дар Макка) хабардор ва огох кунад.

Ё замоники Муоз розиаллоху анхуро ба унвони ек даъватгар ва амири лашкар ба суйи мардуми Яман фристод, ба Муоз пас аз ёдовари чигунагийи бархурд ва таъомул бо аллох ва чигунагийи бархурд ва таъомул ба хаво ва нафси худиш, чигунагийи бархурд ва таъомул бо мардуми Яманро ба он ёд дод ва ба Муоз фармуданд: “ ту ба суйи қовми аз ахли китоб мерави”  [2]  

Ва барояш мушаххас кард бо чи қовми ва бо чи ақоиди рубару хохад шуд ва чигунагийи бархурд бо онхоро мушаххас кард ва дар сухбат кардан бо онхо барои Муоз увлавият банди кард, ва увлавиятироки барои мухотоб қарор додани ахли китоби Яман лозим будро маълум ва ошкор кард, ва аввалин амрики бояд ба инон бигуядро таъйин фармуд, баъди аз жо офтодан ва қабули аввалин моврид ба он гуфт мовриди дувум инро бигу ва баъди аз жо офтодани мовриди дувум новбат ба мовриди севум мерасад ва замоники мовриди севум хам жо офтод ва қабулиш карданд новбат мерасе ба хуб ижро кардани мовриди севуми.(идома дорад……..)

---

[1] صحیح مسلم ـ باب 23 ـ صفحه 52 ـ شماره 195

[2] همان ـ باب 9 ـ صفحه 38 ـ شماره 132