وَاعْتَصِمُوا

Дарсхойи муқаддамотий/ дарси аввал: дин чист? Секуляристхо аз мо чи дини мехоханд?
 

(9-қисмат)

Дин бо маънойи чохорум: ( подош додан ва мужозот кардан)

Аллох таоло мефармояд:

  إِنَّمَا تُوعَدُونَ لَصَادِقٌ* وَإِنَّ الدِّینَ لَوَاقِعٌ (ذاریات/۶-۵)

Мусалламан чизики бидон ваъда дода мешавид, рост ва қатъий аст ва рузи жазо (мухосиба ва подош додан ва мужозот кардан) хатман вуқуъ пейдо мекунад ва меояд.

Ё дар жойи дигар мефармояд:

أَرَأَیْتَ الَّذِی یُکَذِّبُ بِالدِّینِ* فَذَلِکَ الَّذِی یَدُعُّ الْیَتِیمَ* وَلَا یَحُضُّ عَلَى طَعَامِ الْمِسْکِینِ (ماعون/۳-۱)‏

Касоники ба дин, ва сазо ва жазо иймон надоранд, мефахмики чигуна касониянд? Онон касонияндки ятимро сахт аз пеши худ меронанд. Ва ба хўрок додан ба мискинхо ташвиқ ва тарғиб намекунанд.

Ё дар жойи дигар мефармояд:

 وَمَا أَدْرَاکَ مَا یَوْمُ الدِّینِ* ثُمَّ مَا أَدْرَاکَ مَا یَوْمُ الدِّینِ*یوْمَ لَا تَمْلِکُ نَفْسٌ لِّنَفْسٍ شَیْئًا وَالْأَمْرُ یَوْمَئِذٍ لِلَّهِ (انفطار/۱۹-۱۷)‏

(эй инсон!) ту чи медоники  рузи жазо ( мухосиба ва подош додан ва мужозот кардан) чигуна аст? Рузи астки хеч каси барои хеч каси кори наметавонад бикунад ва аз дасти каси барои каси кори сохта нест, ва дар он руз фармон, фармони худост ва бас, ва кор ва бор куллан ба аллох вогузор мешавад.

Вожайи “дин” дар ин оят ба маънойи мухосиба, қазоват кардан дар мовриди аъмоли инсон, мужозот кардан ва подош додан аст.

Дин ба унвони истелохи жомеъ ва фарогир:

То ба инжо, сухани қуръони карим каламайи “дин” ро бештар ба чохор маънойи роижики аъроб онро мефахмиданд, ба кор мебарад; аммо аз инжо ба баъад, ин вожаро ба унвони истелохи жомеъ ва фарогир барои таъбир аз низоми ба кор мегирадки дар он, шахс ек қудрати хокимиятийи хоссиро бартар аз  тамоми султахо талаққий мекунад; итоат ва пейравий аз дастуротишро бар худиш лозим медонад; дар зиндагий муқайяд ба худуд, қавонин ва қавоиди он султайи бартар аст; бо итоат аз он султа, умиди даст ёфтан ба иззат, пешрафт ва подоши никро дар сар мепарвонад ва бо сарпичий дар баробариш аз зиллат, хори ва оқибати шарри худиш харрос дорад.

(идома дорад…….)

تعارفي درسونه/پنځم درس: شرعي دښمن پېژندنه (4)/په شرعي ادبياتو کې د مرتد پېژندنه او مرتدین او له مرتدین ډلو سره د چلند څرنګوالی(21)

انکار، په دې معنا چې شخص حقیقت پېژني او په هغه کې شک او تردید نه لري، خو بیا هم هغه ردوي او اصطلاحاً ترې انکار کوي، یعنې په هېڅ ډول تردید نه لري او پوهېږي چې حقیقت څه دی، خو هغه انکار کوي. زموږ قاعده د مسلمان په اړه د حسن ظن او د مسایلو تفسیر د مسلمان په ګټه او د هغه لپاره د عذر راوړل دي تر هغه ځایه چې امکان ولري. له همدې امله، موږ د مسلمان دا انکار په دې توګه تفسیر کوو چې دا انکار د توبې یوه بڼه ده او شخص توبه کړې ده.
خو، که همدا کار یو کافر د اسلام د حقایقو په وړاندې وکړي، وایو چې دا شخص کافر په عناد او لجبازۍ کې دی او د الله شریعت قانون او د اسلام دین په حقانیت باندې یقین سره، هغه انکار کوي. “وَجَحَدُوا بِهَا وَاسْتَیقَنَتْهَا أَنْفُسُهُمْ” (نمل/۱۴)، که یو کافر د انکار، لجبازۍ او جحود سره مخ شي، موږ نه شو کولی د دې لجباز شخص لپاره څه وکړو او یوازې هغه پرېږدو.
دا انکار د یو مسلمان یا د یو کافر لخوا په هغو امورو کې دی چې دنني او پټ وي، د شخص جهل د توبې په توګه تفسیر کوو، خو دویم ځل چې همدا معلوم او مشخص جرم ترسره کړي نور عذر نه لري، بلکې په پوهه او عمدي توګه او په خپله خوښه داسې جرم ترسره کړی او انکار یې په دې مشخص جرم کې چې مخکې یې ترسره کړی و، ګټه نه لري.
البته، په دې برخه کې هم د طاغوتونو مدافعین او یو شمېر ساحران او بد علماء چې د طواغیت په خدمت کې دي او د هغوی په ګټه کار کوي، شبهات جوړ کړي دي ترڅو مسلمانان په دې برخه کې دوکه کړي. موږ پوهېږو چې دا انکار د هغه مسلمان لپاره دی چې زموږ برخه دی او زموږ په څېر په ټول د الله شریعت باور لري او زموږ په څېر یې ځان د مسلمانانو له ټولنې څخه نه دی جلا کړی، خو که ځان یې جلا کړی وي، څه؟ که یې ښکاره کفارو سره یوځای شوی وي، څه؟
که دا شخص اوس هم په جرم کې وي او پوهېږي چې دا جرم دی او ټول یې ویني، څه؟ یا تر هغه چې مړ شوی وي همدا جرم یې ترسره کړی وي، څه؟ ایا زموږ لپاره شک پاتې کېږي چې مثلاً یو ځل بیا ورشو او ترې وپوښتو؟ یا د همدې شخص لپاره هم انکار ځای لري؟
ښکاره ده، یو مسلمان خبره کړې یا عمل یې کړی چې د یهودیانو، نصرانیانو، مجوسیانو یا سیکولاریستانو دی، او موږ فکر کړی چې دا شخص د هماغه ډلو سره یوځای شوی، او شاهدانو هم ګواهي ورکړې چې دا شخص داسې عمل یا خبره کړې، خو خپله دا شخص وایي چې دا خبره مې هېڅ نه ده کړې او انکار کوي او موږ هم ترې منو چې دا شخص د مسلمانانو له منځه د دې خبرې او کلام له امله بل ځای ته نه دی تللی، اوس که پوهېږي چې کار یې جرم دی او واقعاً هغه هلته وینو، څه؟ ایا د هغه چا خبره منلی شو چې په سمندر کې تللی او وایي چې په سمندر کې نه یم؟ هغه څوک چې مست دی او په شراب پلورنځي کې دی وایي ما شراب نه دي څښلي، ایا د هغه خبره باورولی شو؟
که څوک ښکاره د کوم سکولار کمونیست، ډیموکرات لیبرال یا یهودیت، نصرانیت او مجوسیت او نورو احزابو سره یوځای وي او وایي زه سکولار یا یهودي، نصراني او مجوس نه یم او مسلمان یم، دا ښکاره دروغ وایي.
د هغه حضور په فلان سکولار حزب کې او په هغه کې د بېلابېلو موقفونو لرل او نور داسې عملونه دي چې د هغه له خبرو سره په تضاد کې دي او یوازې د مسلمانانو دوکه کولو لپاره دي. دا بالکل ښکاره ده لکه څنګه چې د کردستان مرتد سکولاریستان د مسلمانانو دوکه کولو لپاره وایي چې قاضي محمد مرتد د کردستان په لومړي مرتد سکولار حزب بنسټ ایښودونکی سکولار نه و، یا عبداللطیف سلفي آل سعود وایي: په عراق کې زموږ ولی امر مسعود بارزاني وایي زه سکولار نه یم. دا ساحر وایي: د کردستان دیموکراتیک حزب مشر ویلي زه سکولار نه یم نو نه شو کولی هغه سکولار وبولو ځکه چې اقرار کړی چې نه دی.

Дарсхойи муқаддамотий/ дарси аввал: дин чист? Секуляристхо аз мо чи дини мехоханд?

(8- қисмат)  

Барои ровшан шудани харчи бештари ин матлаб, бехтар аст нигохи ба оёти қуръон биндозем:

Дин бо маънойи аввал ва дувум: (хокимият ва итоат кардан)

Аллох мутаол мефармояд:

وَمَا أُمِرُوا إِلَّا لِیَعْبُدُوا اللَّهَ مُخْلِصِینَ لَهُ الدِّینَ حُنَفَاء وَیُقِیمُوا الصَّلَاهَ وَیُؤْتُوا الزَّکَاهَ وَذَلِکَ دِینُ الْقَیِّمَهِ (بینه/۵)

дар холики жуз ин бадишон дастур дода нашуда аст магар бар инки мухлисона ва хақгероёна аллохро ибодат кунанд ва танхо шариати уро дини (худ) бидонанд, ва намозро барпо доранд, ва закотро бипардозанд. Дини дуруст ва арзишманд ин аст ва бас.

Дар ин оя ва оёти мушобех, каламайи дин ба маънойи қудрати бартар, фармонбурдорий аз султайи у ва дар нихоят пазириши итоат ва бандагий дар муқобили он ба кор рафта аст; ва мурод аз холис кардани дин барои худовандики дар оёт ба он ишора шуда ин астки инсон таслими хокимият, фармонравоий ва дастури ғейри худо нашавад, ва итоат ва бандагийи худро он чунон барои худо холис намоядки жуз у касиро ибодат накунад ва харгиз аз ғейри аллох пейравий накунад.

Дин бо маънойи севум: ( ек низоми фикрий ва илмий, яъни қавонин ва ахком)

Аллох мутаол мефармояд:

 إِنِ الْحُکْمُ إِلاَّ لِلّهِ أَمَرَ أَلاَّ تَعْبُدُواْ إِلاَّ إِیَّاهُ ذَلِکَ الدِّینُ الْقَیِّمُ (یوسف/۴۰)

Хукм аз он аллох аст ва бас. Аллох дастур дода астки жуз уро ибодат накунид. Ин аст дини рост ва собит.

کَذَلِکَ کِدْنَا لِیُوسُفَ مَا کَانَ لِیَأْخُذَ أَخَاهُ فِی دِینِ الْمَلِکِ (یوسف/۷۶)

мо ингуна барои Юсуф чорасозий кардем. Чироки Юсуф тибқи қонуни шохи миср наметавонист бародаришро бигирад.

Ё дар жойи дигари мефармояд:

أَمْ لَهُمْ شُرَكَاءُ شَرَعُوا لَهُمْ مِنَ الدِّينِ مَا لَمْ يَأْذَنْ بِهِ اللَّهُ ۚ (شوری/۲۱)

Шояд онон шурокойи дорандки барои ишон қавонини аз диниро падид оварандки худо бидон ижоза надода аст ( ва аз он бехабар аст?)

Ё аллох таоло ба росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мефармоядки ба секуляристхо ( мушрикин ё ахзоби) макка бигуяд:

 لَکُمْ دِینُکُمْ وَلِیَ دِینِ (کافرون/۶)

Дини шумо барои худитон ва дини ман барои худам!

Вожайи “дин” дар ин оёт яъни қонун, худуд, шариат, тариқат ва ек низоми фикрий ва амалийки инсон худишро нисбат ба ижройи он муқайяд ва мулзам медонад. Пай агар инсон аз султа, давлат ва хукумати пейравий кунадки мужрийи қавонини дини аллох аст, вориди дини аллох шуда аст; аммо агар он султа бар асоси қавонини сохта шуда тавассути башар бошад, бетардид инсон дохили “дини” сохта шуда тавассути башар ё секуляризм шуда аст. Хулосайи калом инки харгох инсон, қудратиро болотарин маржаъ ва нез мофовқи худиш фарз кунад ва хукмишро мутлақан лозимул ижро бидонад ва ба мужиби он аз рох ва равишики барояш таъйин мешавад пейравий кунад, бидуни шак дохили “дини” хамон шахс ва маржаъ шуда аст.

(идома дорад…….)

Дарсхойи муқаддамотий/ дарси аввал: дин чист? Секуляристхо аз мо чи дини мехоханд?

(7- қисмат)

4-Мужозот кардан, подош додан, қазоват кардан, хисоб кардан.

Дар зарбул масалхойи арабий омада астки:

کما تُدینُ تُدانُ.

Яъни: харгунаки бо мардум рафтор куни ба хамон шикл нез бо ту рафтор хоханд кард. Ё аллох мутаол мефармояд:

مَالِکِ یَوْمِ الدِّینِ ‏(فاتحه/4)

Молики рузи мухосиба ва мужозот ва подош аст.

Дар ин сурат, ек араб бо шанидани каламайи дин, чохор маънойи пояий ва асосий дар зехниш шикл мегирифт:

1-Қудрат ва хокимият.

2-Қавонин, худуд ва рох ва равишики мардумони тахти нуфузи ин хокимият аз он пейравий мекунанд.

3-Итоат ва фармонбурдорий аз қудрати хокимият ва қонуники ижро мекунад.

4-Ва дар нихоят мухосиба, қазоват, подош додан ё мужозот кардан.

Дар ин сурат,”дин” яъни мажмуъайи қудрати хукуматийки, бо қавонин ва муқарраротики тасвиб карда  шахривандонро ба итоат ва фармонбурдорий аз ин мажмуъа қавонин мажбур мекунад, ва бар асоси мезони итоат ё сарпичий аз ин қавонин ва худуд, онхоро мухосиба мекунад ва ба онхо подош медихад ё онхоро мужозот мекунад.

Ин хамон чизи будки ек араб ва баъадхо ек мусалмони ғейри араб, ба махзи шанидани дин барояш тадоий мешуд ва замоники мегуфтанд: тобеъи фалон дин шу, мефахмидандки чи чизиро мепазирад ба хамин далил огохона онро мепазирофт ё рад мекард.

Алъон биравем суроғи маънийи дин дар қуръон:

Каламайи дин дар қуръони карим бисёр комилтар аз маънойи луғавийи он ба кор рафта ва тўвзих дода шуда астки; муташаккил аз чохор рукни мухим аст:

1-Хокимият ва султайи бартар.

2-Итоат кардан ва пазирофтани султахойики ба воситайи қудрати он хокимият ба вужуд омада аст.

3-Ек низоми фикрий ва амалий, қавонин ва ахкомики ба воситайи қудрати он хокимият ба вужуд омада аст.

4-Подошики қудрати хокимият ва султайи бартар ба афрод, барои пейравий аз он низом медихад ва ё мужозотики дар мовриди харгуна тамарруд ва сарпичий эъмол мекунад.

Қуръони карим, гохи вожайи “дин” ро бар ду маънойи аввал итлоқ мекунад, яъни хокимият ва итоат кардан; гохи нез “дин”ро фақат дар еки аз ду маънойи севум ва чохорум ба кор мебарад яъни қавонин ва ахкоми подош додан ва мужозот кардан, ва дар баъзи маворид хам каламайи  “дин”ро ба кор бурда ва хамзамон хар чохор маънойи онро ирода мекунад.

(идома дорад…..)

 
Шайх Абу Хамза хўромий: муқаддамот дарслари / бешинчи дарс:Шаръий душманшиносий (4) шаръий адабиётдаги муртадларни аниқлаш ва муртадларга, уларни жибхасига қандай муносабатда бўлиш

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(45- қисм)

Мана бу борада ислом тарихида жуда кўп намуналар мавжуд, хаворижларга ўхшаб таъвил қилган гурухлар хам бор, мўътазилага ўхшаш пайғамбаримиз саллаллоху алайхи васалламни ёлғончига чиқаришмаган, аммо бидъат сабабли ўзларини йўқотиб қўйишган ва ўзларининг  гумонларида ўзларини хақ деб ўйлайдиган гурухлар хам бор, мана бунга ўхшаган барча гурухларни ахли таъвил дейишган ва хеч ким уларни такфир қилган эмас. Шунинг учун хам  сахобалар хаворижнинг саргардон ва муртад эканига иттифоқ қилишган эди,  бу борада сахих хадислар хам ворид бўлган. Шу билан бирга уларнинг исломдан четга чиқмаганликларига хам иттифоқ қилишган, агарчи улар мусулмонларни қонини халол қилиб олишганига ва жуда кўп шаръий ишларни инкор қилишганига қарамасдан уларни диндан чиқмаган дейишади, чунки уларнинг қилган таъвиллари такфир бўлишларига монеълик қилади.

Биз мана бу ўринларни яна қайтадан такрорлаб айтяпмиз, чунки мана бу такрорлашларни хатога дучор бўлган дўстларимизга  фойдаси тегиб  қолар деган умиддамиз. Бизлар мана бу борада бутун тарих давомидаги ёки ўтган бир неча асрлардаги хато йўлга тушиб қолган  ахли суннатга мансуб бўлган фирқаларнинг ва бошқа фирқаларнинг орасидаги  буюк имомларнинг юзлаб ижтиходларига эгамиз, мана буларнинг хаммаси шаръий манбаълардан хато таъвил қилишга очиқ-ойдин намуна бўла олади. Хозирни ўзида хам ташқи секуляр босқинчиларга ва уларнинг  махаллий навкарларига ва махаллий тоғутларга қарши жиход қилиш бўйича хам турли-хил ижтиходлар мавжуд, аммо уларга нисбатан садрил исломнинг  кенг-кўламли назари билан қараш ва унга муносабат билдириш керак бўлади.

Олдин хам айтиб ўтганимиздек, ихтилоф  илохий хикмат тақозо қилган суннат хисобланади, аллох таоло бу хақида мархамат қиладики:

«وَلَوْ شَاء رَبُّکَ لَجَعَلَ النَّاسَ أُمَّهً وَاحِدَهً وَلاَ یَزَالُونَ مُخْتَلِفِینَ‏* إِلاَّ مَن رَّحِمَ رَبُّکَ وَلِذَلِکَ خَلَقَهُمْ وَتَمَّتْ کَلِمَهُ رَبِّکَ لأَمْلأنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الْجِنَّهِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِینَ»(هود/١١٨)،

Агар парвардигорингиз хохлаганида,барча одамларни бир миллат (яъни бир динга эргашувчи) қилган бўлур эди. ( Лекин у зот бундай бўлишини истамади. Шунинг учун ) улар (одамлар) мудом ихтилоф қилурлар. магар парвардигорингиз рахм қилган кишиларгина (хақ йўлда иттифоқ бўлиб яшарлар). Уларни шунинг учун ( яъни бировлари хақ йўлда хидоят топишлари, бошқалари нохақ йўлларда талашиб- тортишиб юришлари учун) яратгандир. Парвардигорингизнинг “мен жаханнамни (кофир) жин ва (кофир) одамларнинг барчаси билан тўлдирурман”,деган сўзи тўла хақ бўлди.

Демак аллох таоло “ла язалуна мухталифина” деган пайтида хамма инсонларни вохид уммат қилмаган, бу ерда шуни айта оламизки, ихтилоф қочиб қутулиб бўлмайдиган нарса, мусулмонлар мана бу калон яъни катта ихтилофларни енгиб ўтган пайтларида, бошқа инсонлар хамма инсонларни ўртасида  хам ихтилофларга эга бўлишади ва  мана буларни барчасидан қочиб қутулиб бўлмайди, аммо мусулмонлар мана бу буюк ихтилоф ( куфр ва иймон) дан ўтиб олишгач ва вохид шўро орқали вохид умматни ташкил қилган пайтларида ва :

كُنتُمْ خَیْرَأُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ

бўлишади, мана бу ерда уммат бўлишади. Ичкарида мана бу шўро умматни ташкил қилади, аммо мана бу умматни орасида турли-туман назарлар мавжуд бўлади.

Мана бу холатда, исломий давлатда ва унга  хоким бўлган шўрода ва мана бу шўрода вужудга келган умматда ихтилофни мавжуд бўлишлиги нафақат зарурат эмас, балки фиқхни тирик ушлаб туриш ва уни янада кенгайтириш учун рахмат хам хисобланади, мана бу умматнинг кундалик ижтиход қилса бўладиган масалалар борасида турли-туман кўз –қарашларга ва хилма-хил, янги  назарларга эга бўлмасликларини иложи йўқ. Шунга қарамасдан уларни барчасини бир жойда жамлайдиган абзор, исломий хукуматни қобиғи остидаги улил амр шўросидир. Турли-хил раъйларни илохий суннат ва бизларни ихтиёримиздаги абзорлар  билан  муттахид қилиш учун  иддао қилинган нарсалар айни хақиқатдир, кимки шундан бошқача  иддао қиладиган бўлса қаттиқ хато қилади, аллохни суннати ва уни қонунларига қарши бўлган нарсалар албатта мағлубиятга учраши аниқ. Ягона йўл шўро бўлади, мана бу шўро қандай сатхда ташкил бўлгани мухим эмас.

Мана бу суратда, аллох таоло ўтган замонлардаги пайғамбарларни достонларини зикр қилиш билан мархамат қиладики:

«إِنَ هَذِهِ أُمَّتكُمْ أُمَّة وَاحِدَة وَأَنَا رَبّكُمْ فَاعْبُدُونِ» (انبیاء/۹۲)،

(эй инсонлар), сизларнинг миллатингиз –динингиз хақиқатда бир диндир ( яъни исломдир). Мен эса (барчаларингизнинг) парвардигорингиздирман. бас, менгагина ибодат қилинглар!

Ёки қуйидагича мархамат қилган пайтида:

«وَإِنَّ هَذِهِ أُمَّتُکُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً وَأَنَا رَبُّکُمْ فَاتَّقُونِ» (مؤمنون/۵۲)،

Шак-шубхасиз (барчангизнинг) миллатингиз (яъни динингиз) бир миллат (яъни исломдир). мен эса сизларнинг парвардигорингиздирман, бас, мендангина қўрқингиз”.

(давоми бор……)

 شَیخ اَبُو حَمزَه مُهاجِر هوُرامِی : مَقَدَّمات دَرسلَرِی/ بِیشِینچِی دَرس: شَرعِی دُشمَنشُوناسِی (4) شَرعِی اَدَبِیاتدَگِی مُرتَدلَرنِی اَنِیقلَش وَ مُرتَدلَرگه، مُرتَدلَرنِی جِبهَه سِیگه قَندَی مُناسَبَتدَه بوُلِیش.

شَیخ اَبُو حَمزَه مُهاجِر هوُرامِی حَفِظَهُ الله نِی اَاوُدِیا تَسمَه سِیدَن یازِیب آلِینگن

(45- قیسم)

مَنَه بُو بارَه دَه اِسلام تَرِیخِیدَه جُودَه کوُپ نَمُونَه لَر مَوجُود، خَوارِجلَرگه اوُحشَب تَعوِیل قِیلگن گوُرُوهلَر هَم بار، مُؤتَزِیلَه گه اوُحشَش پَیغَمبَرِیمِیز صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی یالغانچِیگه چِیقَه رِیشمَه گن، اَمّا بِدعَت سَبَبلِی اوُزلَرِینِی یوُقاتِیب قوُیِیشگن وَ اوُزلَرِینِینگ گوُمانلَرِیدَه اوُزلَرِینِی حَق دِیب اوُیلَیدِیگن گوُرُوهلَر هَم بار، مَنَه بوُنگه اوُحشَه گن بَرچَه گوُرُوهلَرنِی اَهلِی تَعوِیل دِییِیشگن وَ هِیچ کِیم اوُلَرنِی تَکفِیر قِیلگن اِیمَس. شوُنِینگ اوُچُون هَم صَحابَه لَر خَوارِجنِینگ سَرگردان وَ مُرتَد اِیکَه نِیگه اِتِّفاق قِیلِیشگن اِیدِی، بُو بارَه دَه صَحِیح حَدِیثلَر هَم وارِد بُولگن . شوُ بِیلَن بِیرگه اوُلَرنِینگ اِسلامدَن چِیتگه چِیقمَه گنلِیکلَرِیگه هَم اِتِّفاق قِیلِیشگن، اَگرچِی اوُلَر مُسُلمانلَرنِی قانِینِی حَلال قِیلِیب آلِیشگنِیگه وَ جُودَه کوُپ شَرعِی اِیشلَرنِی اِنکار قِیلِیشگه نِیگه قَرَمَسدَن اوُلَرنِی دِیندَن چِیقمَه گن دِییِیشَه دِی، چُونکِی اوُلَرنِینگ قِیلگن تَعوِیللَرِی تَکفِیر بُولِیشلَرِیگه مانِعلِیک قِیلَه دِی.  

 بِیز مَنَه بُو اوُرِینلَرنِی یَنَه قَیتَه دَن تَکرارلَب اَیتیَپمِیز، چوُنکِی مَنَه بُو تَکرارلَشلَرنِی خَطاگه دوُچار بوُلگن دوُستلَرِیمِیزگه فایدَه سِی تِیگِیب قالَر دِیگن اوُمِیددَه مِیز.بِیزلَر مَنَه بُو بارَه دَه بوُتوُن تَرِیخ دَوامِیدَگِی یاکِی اوُتگن بِیر نِیچَه عَصرلَردَگِی خَطا یوُلگه توُشِیب قالگن اَهلِی سُنَّتگه مَنصُوب بوُلگن فِرقَه لَرنِینگ وَ باشقَه فِرقَه لَرنِینگ آرَه سِیدَگِی بوُیُوک اِماملَرنِینگ یُوزلَب اِجتِهادلَرِیگه اِیگه مِیز، مَنَه بوُلَرنِینگ هَمَّه سِی شَرعِی مَنبَعلَردَن خَطا تَعوِیل قِیلِیشگه آچِیق – آیدِین نَمُونَه بُولَه آلَه دِی. حاضِرنِی اوُزِیدَه هَم تَشقِی سِکوُلار باسقِینچِیلَرگه وَ اوُلَرنِینگ مَحَلِّی نَوکَرلَرِیگه وَ مَحَلِّی طاغوُتلَرگه قَرشِی جِهاد قِیلِیش بُویِیچَه هَم توُرلِی – هِیل اِجتِهادلَر مَوجُود،اَمّا اوُلَرگه نِسبَتاً صَدرُ الاِسلامنِینگ کِینگ – کوُلَملِی نَظَرِی بِیلَن قَرشِ وَ اوُنگه مُناسَبَت بِیلدِیرِیش کِیرَک بوُلَه دِی.

آلدِین هَم اَیتِیب اوُتگه نِیمِیزدِیک، اِیختِلاف اِلاهِی حِکمَت تَقاضا قِیلگن سُنَّت حِسابلَه نَدِی، اَلله تَعالَی بُو حَقِیدَه مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی:  «وَلَوْ شَاء رَبُّکَ لَجَعَلَ النَّاسَ أُمَّهً وَاحِدَهً وَلاَ یَزَالُونَ مُخْتَلِفِینَ‏* إِلاَّ مَن رَّحِمَ رَبُّکَ وَلِذَلِکَ خَلَقَهُمْ وَتَمَّتْ کَلِمَهُ رَبِّکَ لأَمْلأنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الْجِنَّهِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِینَ»(هود/١١٨)، اَگر پَروَردِیگارِینگِیز هاحلَه گه نِیدَه،بَرچَه آدَملَرنِی بِیر مِللَت ( یَعنِی بِیر دِینگه اِیرگه شوُچِی) قِیلگن بُولوُر اِیدِی. ( لِیکِن اوُ ذات بوُندَی بوُلِیشِینِی اِیستَه مَدِی. شوُنِینگ اوُچُون ) اوُلَر ( آدَملَر) مُودام اِیختِلاف قِیلوُرلَر. مَگر پَروَردِیگارِینگِیز رَحم قِیلگن کِیشِیلَرگِینَه ( حَق یوُلدَه اِتِّفاق بوُلِیب یَشَرلَر). اوُلَرنِی شوُنِینگ اوُچُون ( یَعنِی بِیراولَرنِی حَق یوُلدَه هِدایَت تاپِیشلَرِی، باشقَه لَرِی ناحَق یوُللَردَه تَلَه شِیب – تارتِیشِیب یوُرِیشلَرِی اوُچُون) یَرَتگندِیر. پَروَردِیگارِینگِیزنِینگ “مِین جَهَنَّمنِی (کافِر) جِین وَ (کافِر) آدَملَرنِینگ بَرچَه سِی بِیلَن توُلدِیرُورمَن”، دِیگن سوُزِی توُلَه حَق بُولدِی.

دِیمَک اَلله تَعالَی «وَلاَ یَزَالُونَ مُخْتَلِفِینَ» دِیگن پَیتِیدَه هَمَّه اِنسانلَرنِی واحِد اوُمَّت قِیلمَه گن،بوُ یِیردَه شوُنِی اَیتَه آلَه مِیزکِی، اِیختِلاف قاچِیب قوُتوُلِیب بوُلمَیدِیگن نَرسَه، مُسُلمانلَر مَنَه بوُ کَلان یَعنِی کَتتَه اِیختِلافلَرنِی یِینگِیب اوُتگن پَیتلَرِیدَه، باشقَه اِنسانلَر هَمَّه اِنسانلَرنِی اوُرتَه سِیدَه هَم اِیختِلافلَرگه اِیگه بوُلِیشَه دِی وَ مَنَه بوُلَرنِی بَرچَه سِیدَن قاچِیب قوُتوُلِیب بوُلمَیدِی، اَمّا مُسُلمانلَر مَنَه بُو بُویُوک اِیختِلاف(کُفر وَ اِیمان) دَن اوُتِیب آلِیشگچ وَ واحِد شوُرا آرقَه لِی واحِد اوُمَّتنِی تَشکِیل قِیلگن پَیتلَرِیدَه وَ : كُنتُمْ خَیْرَأُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ بُولِیشَه دِی، مَنَه بُو یِیردَه اوُمَّت بوُلِیشَه دِی. اِیچکَه رِیدَه مَنَه بُو شوُرا اوُمَّتنِی تَشکِیل قِیلَه دِی، اَمّا مَنَه بُو اوُمَّتنِی آرَه سِیدَه توُرلِی- توُمَن نَظَرلَر مَوجُود بوُلَه دِی.

مَنَه بُو حالَتدَه، اِسلامِی دَولَتدَه وَ اوُنگه حاکِم بوُلگن شوُرادَه مَنَه بُو شُورادَه وُجُودگه کِیلگن اوُمَّتدَه اِیختِلافلَرنِی مَوجُود بوُلِیشلِیگِی نَفَقَط ضَرُورَت اِیمَس،بَلکِی فِقهنِی تِیرِیک اوُشلَب توُرِیش وَ اوُنِی یَنَدَه کِینگیتِیرِیش اوُچُون رَحمَت هَم حِسابلَه نَدِی،مَنَه بُو اوُمَّتنِینگ کوُندَه لِیک اِجتِهاد قِیلسَه بوُلَه دِیگن مَسَلَه لَر بارَه سِیدَه توُرلِی- توُمَن کوُز- قَرَشلَرگه وَ  هِیملَه – هِیل، یَنگِی نَظَرلَرگه اِیگه بوُلمَسلِیکلَرِینِی عِلاجِی یُوق. شوُنگه قَرَمَسدَن اوُلَرنِی بَرچَه سِینِی بِیر جایدَه جَملَیدِیگن اَبزار، اِسلامِی حُکوُمَتنِی قابِیغِی آستِیدَگِی اوُلِی الاَمر شُوراسِیدِیر. توُرلِی- هِیل رَعیلَرنِی اِلاهِی سُنَّت وَ بِیزلَرنِی اِیختِیارِیمِیزدَگِی اَبزارلَر بِیلَن مُتَّحِد قِیلِیش اوُچُون اِدَّعا قِیلِینگن نَرسَه لَر عَینِی حَقِیقَتدِیر،کِیمکِی شوُندَن باشقَه چَه اِدَّعا قِیلَه دِیگن بُولسَه قَتتِیق خَطا قِیلَه دِی، اَلله نِی سُنَّتِی وَ اوُنِی قانوُنلَرِیگه قَرشِی بُولگن نَرسَه لَر اَلبَتَّه مَغلوُبِیَتگه اوُچرَه شِی اَنِیق. یَگانَه یوُل شوُرا بوُلَه دِی، مَنَه بُو شوُرا قَندَی سَطحدَه تَشکِیل بُولگه نِی مُهِم اِیمَس. مَنَه بُو حالَتدَه، اَلله تَعالَی اوُتگن زَمانلَردَگِی پَیغَمبَرلَرنِی داستانلَرِینِی ذِکر قِیلِیش بِیلَن مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی: «إِنَ هَذِهِ أُمَّتكُمْ أُمَّة وَاحِدَة وَأَنَا رَبّكُمْ فَاعْبُدُون  (انبیاء/۹۲)، (اِی اِنسانلَر)، سِیزلَرنِینگ مِللَتِینگِیز – دِینِینگِیز حَقِیقَتدَه بِیر دِیندِیر ( یَعنِی اِسلامدِیر). مِین اِیسَه ( بَرچَه لَرِینگِیزنِینگ) پَروَردِیگارِینگِیزدِیرمَن. بَس، مِینگه گِینَه عِبادَت قِیلِینگلَر!

یاکِی قوُیِیدَگِیچَه مَرحَمَت قِیلگن پَیتِیدَه:  «وَإِنَّ هَذِهِ أُمَّتُکُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً وَأَنَا رَبُّکُمْ فَاتَّقُونِ» (مؤمنون/۵۲)  شَک – شُبهَه سِیز (بَرچَنگِیزنِینگ) مِللَتِینگِیز ( یَعنِی دِینِینگِیز) بِیر مِللَت ( یَعنِی اِسلامدِیر). مِین اِیسَه سِیزلَرنِینگ پَروَردِیگارِینگِیزدِیرمَن، بَس، مِیندَن گِینَه قوُرقِینگِیز.”

(دوامی بار……)

شیخ ابوحمزه المهاجر هورامی:درس های مقدماتی/ درس پنجم:  دشمن شناسی شرعی (4)/ شناسائی مرتد در ادبیات شرعی و چگونگی برخورد با مرتدین و جبهه ی مرتدین

پیاده شده از نوار صوتی شیخ ابوحمزه المهاجر هورامی حفظه الله

(45- قسمت)

نمونه های زیادی در این زمینه در تاریخ اسلام یافت می شود که کسی گروههایی چون خوارج که تأویل کرده اند، و معتزله‌ای که پیامبر صلی الله علیه وسلم را تکذیب نکرده‌اند اما با بدعتِ خود راه را گم کرده‌اند و در گمانِ خود خیال می کنند برحق‌اند، و همه، گروههای اینچنینی را اهل تأویل دانسته اند و کسی آن ها را تکفیر نکرده است. به همین دلیل، صحابه رضی الله عنهم در این که خوارج جزو سرگردانان و مارق هستند متفق بودند، چنانکه در این باره احادیث صحیحی وارد شده است. و همچنین بر این امر اتفاق کرده اند که آنان از اسلام خارج نشده‌اند، با اینکه خون مسلمانان را حلال کردند و بسیاری از امور شرعی را منکر شدند، اما تأویل آن ها مانع از تکفیرشان شد.

ما این موارد را تکرار می کنیم امیدواریم که تکرار این ها نفعی داشته باشد برای دوستانی که در این اشتباهات افتاده اند. در این زمینه، ما اجتهادات صدها امام بزرگوار را در میان فرق منسوب به اهل سنت و سایر فرق، در طول تاریخ و در همین چند قرن گذشته داریم که در مسیر خطا و اشتباه افتاده اند که همه ی این ها، نمونه های بارز تأویلات اشتباه از منابع شرعی هستند. همین الان هم در چگونگی جهاد با اشغالگران سکولار خارجی و نوکران محلی آن ها و طاغوتهای محلی اجتهادات مختلفی وجود دارد باید به دور از تنگ نظری و با نگرش و سعه ی صدر اسلامی به این ها نگاه شود و با این ها برخورد شود.

قبلاً عرض کردیم اختلاف، سنت و مقتضی حکمت الهی است که الله متعال در مورد آن می فرماید: «وَلَوْ شَاء رَبُّکَ لَجَعَلَ النَّاسَ أُمَّهً وَاحِدَهً وَلاَ یَزَالُونَ مُخْتَلِفِینَ‏* إِلاَّ مَن رَّحِمَ رَبُّکَ وَلِذَلِکَ خَلَقَهُمْ وَتَمَّتْ کَلِمَهُ رَبِّکَ لأَمْلأنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الْجِنَّهِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِینَ»(هود/١١٨)، اگر پروردگارت می‌خواست مردمان را(همچون فرشتگان) امت واحدی می‌کرد، ولی آنها همیشه مختلف خواهند ماند. مگر کسانی که خدا بدیشان رحم کرده باشد و خداوند برای همین ایشان را آفریده است، و سخن پروردگار تو بر این رفته است که جهنم را از جملگی جنّیها و انسانها پُر می‌کنم.‏ پناه می برم به خدا از آتش جهنم.

پس زمانی که الله تعالی می گوید «وَلاَ یَزَالُونَ مُخْتَلِفِینَ» و همه ی انسان ها را امت واحدی نکرده می توانیم بگوییم اختلاف، چیزی است که نمی توان از آن فرار کرد و مسلمین، زمانی که از این اختلاف در حالت کلانش عبور می کنند سایر انسان ها نمی توانندو در میان همه ی انسان ها باز اختلاف هست و نمی توان فرار کرد اما، زمانی که مسلمین از این اختلاف بزرگ (کفر و ایمان)عبور می کنند و از طریق شورای واحد، امتی واحد را تشکیل می دهند و :كُنتُمْ خَیْرَأُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ می شوند، در این جا امتی می شوند. در درون این شورا امتی را تشکیل می دهند اما، در میان همین امت هم آراء مختلفی وجود خواهند داشت.

در این صورت، در دولت اسلامی و شورای حاکم بر آن و امتی که از این شورا تولید شده، اختلاف نه تنها ضرورت، بلکه به دلیل زنده نگهداشتن فقه و توسعه ی آن، رحمت هم به حساب می آید، و امکان ندارد این امت هم دیدگاههای مختلف و نگرشهای مختلف و نوینی نسبت به مسائل قابل اجتهاد روز نداشته باشند. با این وجود، تنها ابزاری که آنها را جمع می کند شورای اولی الامر تحت پوشش حکومت اسلامی است. ادعایی غیر از این برای اتحاد آرای مختلف، با سنت الهی و ابزارهائی که در اختیار ما قرار دارد مغایر است، اگر کسی ادعایی غیر این داشته باشد اشتباه می کند و قطعاً هر آنچه با سنت الله و قوانین آن در تضاد باشد محکوم به شکست می باشد. تنها راه  شوراست، شورا در هر سطحی که تشکیل شده باشد.

در این صورت، زمانی که الله متعال پس از ذکر داستان پیامبران گذشته می فرماید:«إِنَ هَذِهِ أُمَّتكُمْ أُمَّة وَاحِدَة وَأَنَا رَبّكُمْ فَاعْبُدُونِ» (انبیاء/۹۲)، این امت شما امتِ یگانه‌ای بوده و من پروردگار همه ی شما هستم، پس تنها مرا پرستش کنید. و یا زمانی که می فرماید: «وَإِنَّ هَذِهِ أُمَّتُکُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً وَأَنَا رَبُّکُمْ فَاتَّقُونِ» (مؤمنون/۵۲)، این امت شما امتِ یگانه‌ای بوده و من پروردگار همه ی شما هستم، پس تنها از من تقوا داشته باشید و از من بترسید.

(ادامه دارد…….)

Дарсхойи муқаддамотий/ дарси аввал: дин чист? Секуляристхо аз мо чи дини мехоханд?

(6- қисмат)

Истелохи дин дар адабиёти араб ва оёти қуръон:

Имруза бар халофи асри нубувват ва хатто қуруни баъди аз он мо мажбурем алфоз ва истелохот ва мафохими чун илох, роб, тоғут, дин, мушрик ва …….ро ба унвони муқаддамайи вуруд ба мабохиси аслий тўвзих дихемки дар асри нубувват барои хар инсони бо савод ва бесаводики росулуллох саллаллоху алайхи васаллам уро ба ислом даъват мекард  қобили дарк ва ламс буд чун қуръон бо забони сода ва ба забони онхо нозил шуда аст.

Каламайи “дин” дар шариати пайғамбар хотам саллаллоху алайхи васаллам ришайи арабий дорад на лотиний, на хиндий ва чиний ва эроний. Барои хамин чорайи нестки жихати шинохти он, бояд  ба манобеъи арабий ва динийи он мурожаъа кард. Танхо дар сурати шинохти дақиқи “дин” аз манобеъи аслий метавон фахмидки ин вожа чи интизороти аз мухотибини худ дорад.

Ба қовли ибни форс,”дин” аз жинси фармонбурдорий ва фурутаний аст. Замоники барои ек араб, каламайи дин зикр мешуд чохор маъниро барои худиш тажассум мекард:

1-Ба маънийи чийрагий, қудрат, хукмроний, фармонравойи, касиро ба зур мажбур ба итоат кардан, ба коргирийи қуввайи қохира, ба бандагий кашидан ва мутиъ сохтан. Дар ек калама, “қудрати хокимият”.

Замоники мегуянд: данан наса: яъни мардумро мажбур ба итоат аз худиш кард. Хамчунин дар панди омузанда омада аст:

الْكَيِّسُ مَنْ دَانَ نَفْسَهُ وَعَمِلَ لِمَا بَعْدَ الْمَوْتِ.

Яъни :одами заранг, каси астки бар нафси худ мусаллат шавад ва онро роми худиш кунад ва барои баъди аз марг бикушад. Алова бар ин, дар каломи араб, хокимироки истийлойи комил бар ек кишвар, миллат ё қабила дошта бошад “дайян” мегуянд ба маънийи қудрат ва хокимият , дар ек калама :қудрати фармонравоий.

2-Шаръ, қонун, барнома, одоб ва русум, арзишхо, боядхо, тариқат, мазхаб, одат, миллат. Дар ек калама ба маънойи “қонун ва барнома”.

 ما زالَ ذلک دینی:

Яъни он кор хамвора расм ва одати ман аст. Дан, замоники гуфта мешавадки шахси ба кори хейр ё шар одат пейдо мекунад. Омадаки:

کانت قُرَیشُ ومَنْ دانَ بِدِینِهم.

Яъни: қурайш ва хар касики бар рох ва равиш ва одати онон бошад. Хамчунин дар гуфтори дигар омада астки:

أنه علیه السلام کان علی دین قومه.

Яъни: пайғамбари хотам саллаллоху алайхи васаллам қабли аз баъсат (дар умури монанди издивож, талоқ, ирс ва соири умури маданий ва ижтимоий) тобеъи худуд, муқаррарот ва қавонини қовми хувиш буд.

3-Итоат, бандагий, хидмат кардан, комилан дар ихтиёри каси будан, фармонбурдорий кардан, пазирофтани зиллат, хузуъ кардан дар баробари қудрат ва сайтарайи фарди хос. Дар ек калом яъни “итоат кардан ва фармонбурдорий кардан”.

 دِنتُهُم فدانوا:

Бар онон тасаллут ёфтамки дар натижа аз ман итоат карданд; ва бо хамин маъно дар хадиси хавориж омада астки пайғамбари хотам саллаллоху алайхи васаллам фармуданд:

«یَمْرُقُونَ مِنْ الدِّینِ کَمَا یَمْرُقُ السَّهْمُ مِنْ الرَّمِیَّةِ»

Яъни: хавориж аз дин хориж мешаванд ончунонки тир аз камон хориж мешавад. Маънойи хадис ба ин шикл нестки хавориж ба тури куллий аз дин ба маноъйи миллати (ислом) хориж хоханд шуд ва муртад мешаванд; чун замоники аз Али ибни Аби Толиб розиаллоху анху пурсидандки: оё хавориж кофар буданд? Дар посух гуфт: онон аз куфр фарор карданд. Ва боз хам пурсидандки оё хавориж мунофиқ буданд? Гуфт: мунофиқон, худоро бисёр кам ёд мекунанд дар холики онон субх ва шаб ба зикри аллох машғуланд. Аз ин фармудахойи Али ибни Аби Толиб розиаллоху анху ба хубий маълум мешавадки дар инжо, мурод аз вожайи дин, итоат бар имоми бар хақ аст, итоат ва фармонбурдорий кардан.

(идома дорад…….)

Дарсхойи муқаддамотий/ дарси аввал: дин чист? Секуляристхо аз мо чи дини мехоханд?
 

(5- қисмат)

   -Дар насроният хам (ё хамон чизики дар миёни мардум ба масихият машхур шуда) ба хамин шева аст, онхо хам ба зиндагийи пас аз марг эътиқод доранд ва ле зиндагий пас аз марги онхо чи маънойи медихад? Чи тафсири аз он дорад? Онхо бар ин боваранд шахс пас аз марг дар ду додгох хузур пейдо мекунад, дар қазоват ва доварийи аввалия ё “доварийи хос”, никон ва покон ба бехишт мераванд ва гунохкорон хам сариъан  ба жаханнам фристода мешаванд. Аммо касоники таклифишон мушаххас нест,ибтидоъан ба барзах фристода мешаванд ва пас аз пок шудан ба бехишт мераванд. Аммо доварийи нахоий ё “доварийи ом”, пас аз поёни жахон ва ростохези мурдагон анжом мешавад. Дар ин мархала насронийхо барои хамиша ба бехишт мераванд ва ғейри насронийхо барои хамиша ба жаханнам. Бар ин асос астки аллох таоло ба сирохат мефармояд:

  قَاتِلُواْ الَّذِینَ لاَ یُؤْمِنُونَ بِاللّهِ وَلاَ بِالْیَوْمِ الآخِرِ وَلاَ یُحَرِّمُونَ مَا حَرَّمَ اللّهُ وَرَسُولُهُ وَلاَ یَدِینُونَ دِینَ الْحَقِّ مِنَ الَّذِینَ أُوتُواْ الْکِتَابَ حَتَّى یُعْطُواْ الْجِزْیَةَ عَن یَدٍ وَهُمْ صَاغِرُونَ ‏(توبه/29)[1]

Яъни инхо на ба илохики худишро маърифий карда ва на ба қиёмати мовриди назари аллох иймон надоранд, ва яъни бо вужуди тасаввуротики аз худо ва рузи қиёмат доранд аммо ин тасаввурот аз онхо пазирофта намешавад ва аз нигохи аллох инхо на ба аллох ва на ба рузи қиёмат иймон надоранд.

Тафовутро нигох кунид! ,”зиндагийи дигар” ё “зиндагийи баъдий” ек истелох аст аммо, дар инжо мушохада мекунемки бо онки миёни хиндуизм, будизм, зардуштигарий, яхудият ва насроният дар эътиқод ба зиндагийи пас аз марг иттифоқ назар вужуд дорад, аммо таърифи хар ек аз ин манхажхо дар мовриди “зиндагийи дигар” ё “зиндагийи баъдий” бо дигари тафовутхойи ошкор ва ғейри қобили инкори дорад, ба гунайики наметавон бо вужуди иштирокотики дар баъзи аз онхо дида мешавад, бо таърифи еки аз инхо ба қазоват дар мовриди соирин дар мовриди “зиндагийи дигар” ё “зиндагийи баъдий” нез даст пейдо кард, балки бояд ба сурати мовридий ва мушаххас ба таърифи ин истелох бипардозем. Масалан бигуем: аз нигохи будизм, ё яхудият ё ноцианал социалистхойи кофар ва муртадди курдистон ва …….маънийи ин истелох мешавад ин.

Каламайи худо хам, хаминтур аст. Хар каси ек таъриф ва ек тасаввури аз он дорад. Барои хамин ек мусалмон хамон “аллох”иро қабул дорадки худиш дар қуръон ва аз тариқи пайғамбариш худишро маърифий карда.

“дин” хам еки аз хамин истелохоти муштараки миёни тамоми инсонхостки барои пей бурдани ба маъний ва мафхуми он, ночор бояд ба манбаъи хоссиш дар хамон ақида ва маслак мурожаъа кард. Яъни “дин” мумкин аст дар назди секуляристхо ( ба забони арабий –мушрикин, ахзоб) ек маъни бидихад ва назди шариати пайғамбар саллаллоху алайхи васаллам маънийи мутафовуттариро  мушохада кунем.

Ба унвони мисол: секуляристхо, “дин”ро аз вожайи фарансавий  religion ба маънойи “жомеъайи диний” ва вожайи лотин  religionem ба маънойи “эхтиром ба чизи муқаддас, эхтиром ба илохахо, робитайи бейни башар ва худоён” таъриф кардандки албатта риша дар вожайи лотин   religio  дорад.

Амил дуркимки назди иддайи ба бунёнгузори жомеъашуносийи секуляр дар ғарб шинохта шуда, ба сурати сода ва бо такия бар хамин маънийи луғавий ва лотинийи он, “дин”ро дастайи хам баста аз ақоид ва бовархойи марбут ба олами ғейри моддий ва умури қобили хис бо хавос, ва умури ғейри қобили руият бо чишм, ё хамон умури лохутий медонад.

Яъни “дин” дар таърифи секуляристийи у, иртиботи ба дунё ва олами моддий надорад, ин таъриф, бардошт ва интизори тамоми секулярхо аз “дин” аст.

(идома дорад……)

---

[1] با کسانی از اهل کتاب که نه به خدا ، و نه به روز جزا ایمان دارند ، و نه چیزی را که خدا ( در قرآن ) و فرستاده‌اش ( در سنّت خود ) تحریم کرده‌اند حرام می‌دانند ، و نه آئین حق را می‌پذیرند ، پیکار و کارزار کنید تا زمانی که ( اسلام را گردن می‌نهند ، و یا این که ) خاضعانه به اندازه توانائی ، جزیه را می‌پردازند.

Дарсхойи муқаддамотий/ дарси аввал: дин чист? Секуляристхо аз мо чи дини мехоханд?

(4- қисмат)  

Луғати секулярки, аз ришайи лотиний  (suecularis) ва  (sueeculum) ба маънойи рузгор ё дунё риша мегирад. Аммо, имруза ба сурати истелохи дар омада астки ба жойи “дунёвий” дар муқобили “дини осмоний” ба кор меравад ва жойгузини барои истелохи “мушрик” дар адабиёти фиқхийи муслимин шуда аст. Ба хамин тартиб мо каламоти дигариро доремки дар фархангхойи  мухталиф аз хамин истелохот дар маъонийи мухталифи истефода мешавад.

Мисли зиндагий пас аз марг ё зиндагий баъдий ; марг аз лахози луғавий яъни мурдан ва аз бейн рафтани жисм ва хаёти дунёвий ва интиқоли рух фано нопазир аз ин зиндагийи дунёвий ба “зиндагийи дигар” ё “зиндагийи баъдий”. Ин жумларо тақрибан тамоми инсонхо ғейри аз мушти “дахрий” ё ба забони руз мушти секуляр материалист ва атеист пазирофтанд. Аммо, дар новъи  ва мохият “зиндагийи дигар” ё “зиндагийи баъдий” бо хам ихтилофоти амиқий доранд. Ба унвони мисол:

-Ойини хинду ё хиндуизм: бар асоси ин ойин, хаёт пас аз марг ва фано нопазири ва жовдонагийи рухро дар қолиби назарияйи таносух ё таваллуди дубораки важхи мушаххас ва муштараки ин ойин аст арза мекунад. Таносух бадин маъностки рух пас аз марги баданийи  кунуний, бар хасби аъмоли гузаштайи худ дар еки аз чохор қолиби жадид ё жамодот, ё наботот, ё хайвонот ё инсонхо хулул мекунад. Яъни жисм аз қолиби дари  еки аз ин чохор қолиб меравад. Ва ин гардуна ва дўврон таносух ва таваллудхойи мукаррар то замони расидан ба мукаша яъни “рахоий” ки мартабайи рухонийи камоли махз аст, хамвора дар ин дунё идома дорад. Дар ин сурат, бо инки онхо мегуянд зиндагий пас аз марг, аммо ба жахони охират бовар надоранд.

Ойини будизм нез ба зиндагийи пас аз марг ва рух эътиқод дорад аммо, дар хамон қолиби таносух ва “дунодуний”ки алиюллохийхо ва язидийхо ва мушобихини он ба он эътиқод доранд. Инхо мисли хиндухо мўътақид ба бақойи рух дар ин жахонанд, он хам дар колбудхойи гуногун то инки ба хамон “рахоий” ё нирвоно мерасад. Инхо хам ба жахони охират бовар надоранд.

Холо бояд замоники ек секуляри язидий, алавий ё алиюллохий хизби секуляр ва ноцианал социалисти коргарони ужалон мегуяд “шахид номрон” яъни шахид намемирад, бифахмем манзури у аз гуфтани ин жумла ва вожайи “шахид” чист? Бидуни шак манзури у наметавонад шахиди мовриди назари ислом бошад, дар ислом “шахид” дар олийтарин даражоти шухадо: яъни шахс бо хуниш шохидий медихадки ислом ва қонуни шариати аллох бехтар аз тамоми қавонин ва барномахойи дигар аст; аммо, ин ноцианал социалист- ё хамон ба таъбири авом нацизмки хизби коргарони ужалон онро тарвиж медихад – мўътақид астки бо хуниш дорад шохиди медихадки қавонини шайтон ва секуляризм, бартар ва бехтар аз қавонини шариати аллох аст; ду таърифи комилан мутазод аз шахид.

-Зардўштийхо шибхи ахли китоб хам ба хамин тартиб ба зиндагийи баъди аз марг эътиқод доранд аммо он зиндагийи баъди аз марги онхо чигуна аст? Онхо хам бехишт ё дўзахро барои пейравони худ абадий намедонанд ва бар ин боварандки жаханнамийхоро дар лахзайи поёни жахон аз дўзах берун меоваранд ва аз гунохони худ пок мешаванд ва пас аз татхир ба арвохи дурусткор мулхақ мешаванд ва дўври жадиди руйи замин оғоз мешавадки абадий аст, ва ғейри аз хейр ва хуши, дар он хечгуна шар ва ранжи вужуд надорад.

-Яхудиён ба хамин тартиб дар мовриди зиндагийи пас аз марг дидгоххойи доранд. Бо онки дар китоби муқаддаси яхудиён иттилоъати дақиқий дар мовриди зиндагийи пас аз марг ба даст намеояд аммо дар талмудки тафсири таврот аст матолиби гуфта мешавад. Бо ин вужуд гурухи аз яхудиён ба номи садуқиён ақида ба ростохези мурдагонро мардуд медонистанд; чун мўътақид будандки аз ин мавзу дар асфари хамса таврот сухани ба миён наёмада аст. Ғейри аз ин гурух, бақияйи яхудиён асли эътиқоди ростохезро бовар доранд. Бо вужуди ин, гурухи аз яхуд ростохезро аз ин хамма ва гурухи дигар зиндагийи оянда ва подошро аз они одилон ва никукорон медонанд ва мўътақиди одамхойи бад ва шарур бо марги жисмоний барои хамиша нобуд мешаванд.

(идома дорад…….)