وَاعْتَصِمُوا

Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс :  фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(32- қисм)

Ўзларига бу ишларни касб қилиб олган гурухга нисбатан ақлли инсонларнинг сифати қуйидагича бўлади:

  وَإِذَا مَرُّوا بِاللَّغْوِ مَرُّوا كِرَامًا.( فرقان/72)

Улар (яъни рахмоннинг суюкли бандалари ) ёлғон гувохлик бермаслар ва лағв (бехуда сўз ё амал) олдидан ўтган вақтларида олижаноблик билан ( яъни ундан юз ўгирган холларида) ўтурлар.

Улар бехуда ишларни ва бехуда,пуч сўзларни кўриб эшитган пайтларида ёки лағвларни,бекорчи ишларни олдидан ўтган вақтларида, олижаноблик билан ўтадилар.  Бунга ўхшаш ўринлардаги  олижаноблик ва каромат бу росулуллох саллаллоху алайхи васаллам ва ибни Умар қилган ишни қилишликдан иборат,хаддан ошиб кетиш ва зўравонликка таяниш, ё ошдан кўра хам доғроқ қозонга айланиш, шариатга хилоф иш ва зулм хисобланади, бу лағв ахлини ишидан кўра хам баттарроқ иш деб саналади.

Албатта мусиқа асбобларини орасида фақат даф яъни доирани хадисларда истисно қилинган. Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қилганлар:

     فَصْلُ مَا بَيْنَ الْحَرَامِ وَالْحَلَالِ الدُّفُّ وَالصَّوْتُ

“халол ва харомни ўртасидаги ажратувчи чегара: дафни яъни доирани чалишлик ва овоздур………овоз яъни оханг ё гуроний айтишлик ва ривоятга кўра даф чалишлик:

 أَعْلِنُوا هَذَا النِّكَاحَ، وَاجْعَلُوهُ فِي الْمَسَاجِدِ، وَاضْرِبُوا عَلَيْهِ بِالدُّفُوفِ »

Бу никохни эълон қилинглар, ва уни масжидларда қилинглар, ва унда даф,доира чалинглар.”  Буни эркак ё аёлга хослаб хам эълон қилинган эмас.

“Моликдан қуйидаги  саволни сўрашади, агар бир киши тўйдаги таомга даъват қилинса ва у ерда ўйин ва лағв хам мавжуд бўлса, бу кишини у ерга боришлиги жоиз бўладими? Молик бунга жавобан айтадики: агар андак бўлса, масалан аёллар чаладиган даф,доира, дўмбира бўладиган бўлса, мени назаримда мушкили йўқ.”  [1]

Шунга қарамасдан, бугунги кунда кўриб турганимиздек, мусиқа асбоблари билан аралашган овозлар ё оханглар ё гуронийлар ёки ана бу мусиқани якка ўзи хам баъзи бир мусулмонлар учун шубхали нарсаларни жумласидан бўлиб қолган, мени фикрим бўйича, агар бир шахс учун бир хукм равшан,очиқ ва ойдин бўлмайдиган бўлса ва унда шубха қилса, эхтиёт юзасидан ундан узоқлашгани яхшироқ. Чунки шубхали бўлган ўринлардан узоқлашган маъқул, чунки бу ерда шахсни харомга тушиб қолиш эхтимоли бор:

 «إنَّ الحلال بیِّنٌ، وإنَّ الحرَامَ بیِّنٌ،

албатта халол хам ошкордур ва харом  хам мушаххас,ошкордур,

وبینَهُما مُشْتَبِهاتٌ لا یعلمهُنَّ کثیرٌ من النّاس،

мана бу икковини (халол ва харомни)  ўртасида шубхали бўлган жуда кўп ишлар мавжуд бўлиб, одамлар уларни хукми нима эканини билишмайди,

 فَمن اتّقی الشُّبُهات فقد استبرأَ لدینهِ ‏وعرْضِهِ،

кимки, шу ерда шубхалардан пархез қилса; дини ва обрўсини сақлаб қолибди,

ومنْ وقعَ فی الشُّبهاتِ وقعَ فی الحرَام کالرَّاعی یرْعَی حوْلَ الحِمَی یوشِکُ ‏أنْ یقعَ فیه،

ва кимки шубхали ўринларга тушиб қолса, албатта у харомга тушиб қолибди, бу иш чорвасини экинзорни атрофида боқиб юрган ва қўйлари экинзорга кириб кетиши мумкин бўлиб қолган чўпонга ўхшайди,

أَلَا وَ إِنَّ لِکُلِّ مَلِکٍ حِمًی أَلَا وَإِنَّ حِمَی اللَّهِ مَحَارِمُهُ،

огох бўлингизким, хар бир подшохни хадди ва черагаси бор! Худовандни ердаги хадди ва чегараси  харом қилинган нарсаларидур,

  ألا وإنَّ فی الجسدِ مُضْغَةٌ ‏إذا صَلَحتْ صلحَ الجسدُ کُلُّهُ،

ва агар у фасод бўлса жасадни хаммаси фасод бўлади, огох бўлингизким у қалбдур.” Ва билингларким, баданда бир парча гўшт борки, агар у ислох бўлса баданни хаммаси ислох бўлади ва агар у фосид бўлса, баданни хаммаси фасод бўлади; огох бўлингизким! У қалбдур.”  [2]

Агар хозирги кунда мусиқа асбобларидан фойдаланиш бўйича – бошқа ихтилофлар каби – ихтилофлар кенгайиб кетган бўлса ва уни хал қилиш учун мурожаъат қилинадиган ўрин хам мавжуд бўлмаса, бу холатда мана бу ихтилофлар мусулмонларнинг улил амр шўроси ўзини вохид ижмоъси билан вохид раъйни ироя бергунича сақланиб қолиши мумкин, албатта  икки абзор яъни исломий изтирорий бадал хукумат ё мужохидларнинг шўросини вохид мажлиси томонидан идора қилинадиган минтақаларда тугатилиши хам мумкин, лекин фақат нубувват манхажига асосланган исломий хукуматни замонидагина мусулмонлар яшайдиган минтақаларни хаммасида, улил амр шўросини вохид ижмоъси ўзини вохид ижмоъси орқали мана бу ихтилофларга хотима ясай олади.

Мана бу ўринда хам бошқа ўринлар каби “мавжуд вазият”ни ва мусулмонларнинг “кундалик эхтиёжларини” ва “зарурат ва изтирорий” холатни назарга олган холда, аслий мақсадни йўқотиб қўймаслигимиз керак, аслий ва вожиб мақсадларни ёнидан олижаноблик билан ўтиб кетса бўладиган лағв ё лахвларни йўлида қурбон қилиб ташламайлик.

 Чунки гохида мусиқани халол деб санаган жамоатлар ё гурухлар билан муттахид бўлишимиз мумкин, албатта биз вахдатни сақлаб қолишлик мана бу масалалардан кўра юқорироқда туришини яхши биламиз. Ёки бўлмасам мусиқа мавжуд бўлган бир йиғилишда бизларнинг хозир бўлишимиз фосиқ кишиларнинг маст бўлмасликларига ё эркак ва аёлларнинг аралашиб кетмаслигига ё бу йиғилишнинг мунофиқ ва секулярзадалар,махаллий секуляр муртадлар  томонидан бошқарилмаслигига сабаб бўлиши мумкин, шахс мана бу йиғилишларда хозир бўлиши билан ана бу фосиқ кимсаларнинг кўзига кирган тикандек бўлади ва натижада  фосиқроқ  бўлган нарсани фосид билан ёки зарари ва шарри каттароқ бўлган нарсани зарари кичикроқ бўлган нарса билан олиб ташланади.

Бўлиб хам хозирда бизлар аиммаларни асрида мавжуд бўлган исломий изтирорий бадал хукуматга ё мужохидларнинг вохид шўросини мажлиси хоким  бўлмаган ва мусулмонлар мунофиқ ва секулярзадаларни чангалида гирифтор бўлиб қолган  жамиятда  яшаяпмиз, агар шахс ўзини хозир бўлиши орқали мусулмонлардан фасодроқни ё каттароқ шарни олиб ташланишига боис бўлишини билса ва шу иш билан уларга манфаъати етиши мумкинлигини билса, хозир бўлишликдан тортиб  эхтиёт бўлишга чақирилган мана бундай йиғилишларда иштирок этиш, бу шахсга мубох бўлиб қолади. Мусулмонлар яшайдиган минтақалардаги хозирги кундаги вазият умумий сурат бўйича мусулмонларнинг тарихидаги хеч қайси даврга ўхшамайди, демак фалон асрдаги фалончи олим ўзини асри учун фалон сўзни сўзлабди ё фалон ижтиходни қилибди ва хозирги даврда  хам ўша нарсани қилса бўлади,деб бўлмайди. Йўқ, бу тўғри эмас. Хар қандай замон  ва макондаги мавжуд вазият ўзига хос хукмни талаб қилади……..

(давоми бор……..)

---

[1]«و سئل مالک عن الرجل یدعى إلى الصنیع فیجد فیه اللعب أیدخل؟ قال: إن کان الشیء الخفیف مثل الدف و الکبر الذی یلعب به النساء فما أرى بأسا.» (أبو الولید محمد بن أحمد بن رشد القرطبی (المتوفى: ۵۲۰هـ)، البیان و التحصیل و الشرح و التوجیه و التعلیل لمسائل المستخرجه، حققه: محمد حجی و آخرون، ج ۴، ص ۴۳۱)

[2] مُتّفقٌ علیه.‏

مُقَدَّمات دَرسلَرِی / سَککِیزِینچِی دَرس: فِطرِی اِیختِیاج صِیفَتِیدَگِی شادلِیک وَ اوُنِی قَندَی کانترال قِیلِیب باشقَه رِیش.

شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.

 (32- قیسم)

اوُزلَرِیگَه بُو اِیشلَرنِی کَسب قِیلِیب آلگَن گوُروُهگَه نِسبَتاً عَقللِی اِنسانلَرنِینگ صِیفَتِی قوُیِیدَگِیچَه بوُلَه دِی:    وَإِذَا مَرُّوا بِاللَّغْوِ مَرُّوا كِرَامًا.( فرقان/72) اوُلَر ( یَعنِی رَحمَاننِینگ سوُیوُکلِی بَندَه لَرِی) یالغان گوُواهلِیک بِیرمَسلَر وَ لَغو (بِیهُودَه سوُز یا عَمَل) آلدِیدَن اوُتگَن وَقتلَرِیدَه عالِی جَنابلِیک بِیلَن ( یَعنِی اوُندَن یوُز اوُگِیرگَن حاللَرِیدَه ) اوُتوُرلَر.

اوُلَر بِیهُودَه اِیشلَرنِی وَ بِیهُودَه،پوُچ سوُزلَرنِی کوُرِیب اِیشِیتگَن پَیتلَرِیدَه یاکِی لَغولَرنِی، بِیکارچِی اِیشلَرنِی آلدِیدَن اوُتگَن وَقتلَرِیدَه، عالِی جَنابلِیک بِیلَن اوُتَه دِیلَر. بوُنگَه اوُحشَش اوُرِینلَردَگِی عالِی جَنابلِیک وَ کَرامَت بُو رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلّم وَ اِبنِ عُمَر قِیلگَن اِیشنِی قِیلِیشلِیکدَن عِبارَت، حَددَن آشِیب کِیتِیش وَ زُورَوانلِیککَه تَیَه نِیش، یا آشدَن کوُرَه هَم داغراق قازانگَه اَیلَه نِیش، شَرِیعَتگَه خِلاف اِیش وَ ظُلم حِسابلَه نَه دِی، بُو لَغو اَهلِینِی اِیشِیدَن کوُرَه هَم بَتتَرراق اِیش دِیب سَنَلَه دِی.

اَلبَتَّه مُوسِیقَه اَسبابلَرِینِی آرَه سِیدَه  فَقَط دَفع یَعنِی دائِرَه نِی حَدِیثلَردَه اِستِثنا قِیلِینگَن. رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلّم مَرحَمَت قِیلگَنلَر:          فَصْلُ مَا بَيْنَ الْحَرَامِ وَالْحَلَالِ الدُّفُّ وَالصَّوْتُ  حَلال وَ حَرامنِی اوُرتَه سِیدَگِی اَجرَه توُچِی چِیگَرَه: دَفنِی یَعنِی دائِرَه نِی چَه لِیشلِیک  وَ آوازدوُر………آواز یَعنِی آهَنگ یا گوُرانِی اِیتِیشلِیک وَ رِوایَتگَه کوُرَه دَفع چَه لِیشلِیک:  أَعْلِنُوا هَذَا النِّكَاحَ، وَاجْعَلُوهُ فِي الْمَسَاجِدِ، وَاضْرِبُوا عَلَيْهِ بِالدُّفُوفِ »   بُو نِکاهنِی اِعلان قِیلِینگلَر، وَ اوُنِی مَسجِدلَردَه قِیلِینگلَر، وَ اوُندَه دَفع،دائِرَه چَه لِینگلَر.”  بوُنِی اِیرکَک یا عَیالگَه خاصلَب هَم اِعلان قِیلِینگَن اِیمَس.

“مالِکدَن قوُیِیدَگِی سَوالنِی سُورَه شَه دِی، اَگَر بِیر کِیشِی توُیدَگِی طَعامگَه دَعوَت قِیلِینسَه وَ اوُ یِیردَه اوُیِین وَ لَغو هَم مَوجُود بوُلسَه، بُو کِیشِی اوُ یِیرگَه بارِیشلِیگِی جائِز بوُلَه دِیمِی؟ مالِک بوُنگَه جَواباً اَیتَه دِیکِی: اَگَر اَندَک بوُلسَه، مَثَلاً عَیاللَر چَه لَه دِیگَن دَفع،دائِرَه، دوُمبِیرَه بوُلَه دِیگَن بوُلسَه، مِین نَظَرِیمدَه مُشکِلِی یوُق.”  [1]

شوُنگَه قَرَمَسدَن، بوُگوُنگِی کوُندَه کوُرِیب توُرگَه نِیمِیزدِیک، مُوسِیقَه اَسبابلَرِی بِیلَن اَرَه لَشگَن آوازلَر یا آهَنگلَر یا گوُرانِیلَر یاکِی اَنَه بُو مُوسِیقَه نِی یَککَه اوُزِی هَم بَعضِی بِیر مُسُلمانلَر اوُچُون شُبهَه لِی نَرسَه لَرنِی جُملَه سِیدَن بوُلِیب قالگَن، مِینِی فِکرِیم بُویِیچَه، اَگَر بِیر شَخص اوُچُون بِیر حُکم رَوشَن،آچِیق وَ آیدِین بوُلمَیدِیگَن بوُلسَه وَ اوُندَه شُبهَه قِیلسَه، اِیختِیاط یوُزَه سِیدَن اوُندَن اوُزاقلَشگَن مَعقوُل، چوُنکِی بُو یِیردَه شَخصنِی حَرامگَه توُشِیب قالِیش اِحتِمالِی بار:

 «إنَّ الحلال بیِّنٌ، وإنَّ الحرَامَ بیِّنٌ، اَلبَتَّه حَلال هَم آشکاردوُر وَ حَرام هَم مُشَخَّص،آشکاردُور،  وَبینَهُما مُشْتَبِهاتٌ لا یعلمهُنَّ کَثِیرٌ مِنَ النَّاس، مَنَه بُو اِیککاوِینِی (حَلال وَ حَرامنِی) اوُرتَه سِیدَه شُبهَه لِی بوُلگَن جوُدَه کوُپ اِیشلَر مَوجُود بوُلِیب، آدَملَر اوُلَرنِی حُکمِی نِیمَه اِیکَه نِینِی بِیلِیشمَیدِی،  فَمَن اِتَّقی الشُّبُهات فَقَد اِستَبرَأَ لِدِینِهِ ‏وَعرْضِهِ، کِیمکِی، شوُ یِیردَه شُبهَه لَردَن پَرهِیز قِیلسَه؛ دِینِی وَ آبرُوسِینِی سَقلَب قالِیبدِی،   وَمَنْ وَقَعَ فِی الشُّبهاتِ وقعَ فی الحرَام کالرَّاعی یرْعَی حوْلَ الحِمَی یوشِکُ ‏أنْ یَقَعَ فِیهِ، وَ کِیمکِی شُبهَه لِی اوُرِینلَرگَه توُشِیب قالسَه، اَلبَتَّه اوُ حَرامگَه توُشِیب قالِیبدِی، بُو اِیش چاروَه سِینِی اِیکِینزارنِی اَطرافِیدَه باقِیب یوُرگَن وَ قوُیلَرِی اِیکِینزارگَه کِیرِیب کِیتِیشِی موُمکِین بوُلِیب قالگَن چوُپانگَه اوُحشَیدِی، أَلَا وَ إِنَّ لِکُلِّ مَلِکٍ حِمًی أَلَا وَإِنَّ حِمَی اللَّهِ مَحَارِمُهُ، آگاه بوُلِینگِیزکِیم، هَر بِیر پادشاهنِی حَددِی وَ چِیگَرَه سِی بار! خُداوَندنِی یِیردَگِی حَددِی وَ چِیگَرَه سِی حَرام قِیلِینگَن نَرسَه لَرِیدوُر،    ألا وإنَّ فی الجسدِ مُضْغَةٌ ‏إذا صَلَحتْ صلحَ الجسدُ کُلُّهُ، وَ اَگَر اوُ فَساد بوُلسَه جَسَدنِی هَمَّه سِی فَساد بوُلَه دِی، آگاه بوُلِینگِیزکِیم اوُ قَلبدوُر.” وَ بِیلِینلَرکِیم، بَدَندَه بِیر پَرچَه گوُشت بارکِی، اَگَر اوُ اِصلاح بوُلسَه بَدَننِی هَمَّه سِی اِصلاح بوُلَه دِی وَ اَگَر اوُ فاسِد بوُلسَه، بَدَننِی هَمَّه سِی فَساد بوُلَه دِی؛ آگاه بوُلِینگِیزکِیم! اوُ قَلبدوُر.”   [2]

اَگَر حاضِرگِی کوُندَه مُوسِیقَه اَسبابلَرِیدَن فایدَه لَه نِیش بوُیِیچَه – باشقَه اِیختِلافلَر کَبِی – اِیختِلافلَر کِینگَه یِیب کِیتگَن بوُلسَه وَ اوُنِی حَل قِیلِیش اوُچُون مُراجَعَت قِیلِینَه دِیگَن اوُرِین هَم مَوجُود بوُلمَسَه، بوُ حالَتدَه مَنَه بُو اِیختِلافلَر مُسُلمانلَرنِینگ اوُلِی الاَمر شُوراسِی اوُزِینِی واحِد اِجماعسِی بِیلَن واحِد رَعینِی اِرایَه بِیرگوُنِیچَه سَقلَه نِیب قالِیشِی موُمکِین، اَلبَتَّه اِیککِی اَبزار یَعنِی اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَت یا مُجاهِدلَرنِینگ شوُراسِینِی واحِد مَجلِیسِی تامانِیدَن اِدارَه قِیلِینَه دِیگَن مِنطَقَه لَردَه توُگَه تِیلِیشِی هَم موُمکِین، لِیکِن فَقَط نُبُوَّت مَنهَجِیگَه اَساسلَنگَن اِسلامِی حُکوُمَتنِی زَمانِیدَه گِینَه مُسُلمانلَر یَشَیدِیگَن مِنطَقَه لَرنِی هَمَّه سِیدَه، اوُلِی الاَمر شوُراسِینِی واحِد اِجماعسِی اوُزِینِی واحِد اِجماعسِی آرقَه لِی مَنَه بُو اِیختِلافلَرگَه خاتِیمَه یَسَی آلَه دِی.

مَنَه بُو اوُرِیندَه هَم باشقَه اوُرِینلَر کَبِی “مَوجُود وَضِیعیَت” نِی وَ مُسُلمانلَرنِینگ “کوُندَه لِیک اِیختِیاجلَرِینِی” وَ “ضَرُورَت وَ اِضطِرارِی” حالَتنِی نَظَرگَه آلگَن حالدَه، اَصلِی مَقصَدنِی یوُقاتِیب قوُیمَسلِیگِیمِیز کِیرَک،اَصلِی وَ واجِب مَقصَدلَرنِی یانِیدَن عالِی جَنابلِیک بِیلَن اوُتِیب کِیتسَه بوُلَه دِیگَن لَغو یا لَهولَرنِی یوُلِیدَه قُربان قِیلِیب تَشلَه مَیلِیک.

چوُنکِی گاهِیدَه مُوسِیقَه نِی حَلال دِیب سَنَگَن جَماعَتلَر یا گوُرُوهلَر بِیلَن مُتَّحِد بوُلِیشِیمِیز موُمکِین، اَلبَتَّه بِیز وَحدَتنِی سَقلَب قالِیشلِیک مَنَه بُو مَسَلَه لَردَن کوُرَه یوُقارِیراقدَه توُرِیشِینِی یَحشِی بِیلَه مِیز. یاکِی بوُلمَسَم مُوسِیقَه مَوجُود بوُلگَن بِیر یِیغِیلِیشدَه بِیزلَرنِینگ حاضِر بوُلِیشِیمِیز فاسِق کِیشِیلَرنِینگ مَست بوُلمَسلِیکلَرِیگَه یا اِیرکَک وَ عَیاللَرنِینگ اَرَلَه شِیب کِیتمَسلِیگِیگَه یا بُو یِیغِیلِیشنِینگ مُنافِق وَ سِکوُلارزَدَه لَر، مَحَلِّی سِکوُلار مُرتَدلَر تامانِیدَن باشقَه رِیلمَسلِیگِیگَه سَبَب بوُلِیشِی موُمکِین، شَخص مَنَه بُو یِیغِیلِیشلَردَه حاضِر بوُلِیشِی موُمکِین، شَخص مَنَه بُو یِیغِیلِیشلَردَه  حاضِر بوُلِیشِی بِیلَن اَنَه بُو فاسِق کِیمسَه لَرنِینگ کوُزِیگَه کِیرگَن تِیکَندِیک بوُلَه دِی وَ نَتِیجَه دَه فاسِقراق بوُلگَن نَرسَه نِی فاسِد بِیلَن یاکِی ضَرَرِی وَ شَررِی کَتتَه راق بوُلگَن نَرسَه نِی ضَرَرِی کِیچِیکراق بوُلگَن نَرسَه بِیلَن آلِیب تَشلَه نَه دِی.

بوُلِیب هَم حاضِردَه بِیزلَر اَئِمَّه لَرنِینگ عَصرِیدَه مَوجُود بوُلگَن اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتگَه یا مُجاهِدلَرنِینگ واحِد شوُراسِینِی مَجلِیسِی حاکِم بوُلمَه گَن وَ مُسُلمان مُنافِق وَ سِکوُلارزَدَه لَرنِی چَنگَه لِیدَه گِیرِیفتار بوُلِیب قالگَن جَمِیعیَتدَه  یَشَه یَپمِیز، اَگَر شَخص اوُزِینِی حاضِر بوُلِیشِی آرقَه لِی مُسُلمانلَردَن فَسادراقنِی یا کَتتَه راق شَرنِی آلِیب تَشلَه نِیشِیگَه باعِث بوُلِیشِینِی بِیلسَه وَ شوُ اِیش بِیلَن اوُلَرگَه مَنفَعَت یِیتِیشِی موُمکِینلِیگِینِی بِیلسَه، حاضِر بوُلِیشلِیکدَن تارتِیب اِیختِیاط بوُلِیشگَه چَه قِیرِیلگَن مَنَه بوُندَی یِیغِیلِیشلَردَه اِیشتِراک اِیتِیش، بُو شَخصگَه مُباه بوُلِیب قالَه دِی. مُسُلمانلَر یَشَیدِیگَن مِنطَقَه لَردَگِی حاضِرگِی کوُندَگِی وَضِیعیَت عُمُومِی صوُرَت بوُیِیچَه مُسُلمانلَرنِینگ تَرِیخِیدَگِی هِیچ قَیسِی دَورگَه اوُحشَه مَیدِی، دِیمَک فَلان عَصردَگِی فَلانچِی عالِم  اوُزِینِی عَصرِی اوُچُون فَلان سوُزنِی سوُزلَبدِی یا فَلان اِجتِهادنِی قِیلِیبدِی وَ حاضِرگِی دَوردَه هَم شوُ نَرسَه نِی قِیلسَه بوُلَه دِی، دِیب بوُلمَیدِی. یوُق، بُو توُغرِی اِیمَس. هَر قَندَی زَمان وَ مَکاندَگِی مَوجُود وَضِیعیَت اوُزِیگَه خاص حُکمنِی طَلَب قِیلَه دِی………..

(دوامی بار…….)

---

[1]«و سئل مالک عن الرجل یدعى إلى الصنیع فیجد فیه اللعب أیدخل؟ قال: إن کان الشیء الخفیف مثل الدف و الکبر الذی یلعب به النساء فما أرى بأسا.» (أبو الولید محمد بن أحمد بن رشد القرطبی (المتوفى: ۵۲۰هـ)، البیان و التحصیل و الشرح و التوجیه و التعلیل لمسائل المستخرجه، حققه: محمد حجی و آخرون، ج ۴، ص ۴۳۱)

[2] مُتّفقٌ علیه.‏

درسهای مقدماتی/درس هشتم:  شادی به عنوان یک نیاز فطری و چگونگی مدیریت و کنترل آن

پیاده شده از نوار صوتی شیخ ابوحمزه المهاجر هورامی حفظه الله

(32- قسمت)

صفت انسانهای عاقل در برخورد با این گروهی که این کارها را پیشه ی خودشان کرده اند این است که : وَإِذَا مَرُّوا بِاللَّغْوِ مَرُّوا كِرَامًا.( فرقان/72)  و هنگامی که کارهای یاوه و سخنان پوچی را ببینند و بشنوند، و از کنار لغو و بیهودگی عبور کنند، بزرگوارانه می گذرند.  بزرگواری و کرامت در این گونه موارد یعنی همان برخوردی که رسول الله صلی الله علیه و ابن عمر کردند نه زیاده روی و اتکاء به خشونت و کاسه ی  داغتر از آش شدن که ظلم و خلاف شرعی است بدتر از کار اهل لغو .

 البته از میان آلات موسیقی تنها دف زدن در احادیث استثناء شده است . رسول خدا صلى الله علیه و سلم فرموده است: فَصْلُ مَا بَيْنَ الْحَرَامِ وَالْحَلَالِ الدُّفُّ وَالصَّوْتُ «حد فاصل بین حلال و حرام: نواختن دف و صدا است. . صدا یعنی ترانه یا گورانی خواندن و دف زدن هم طبق روایت : أَعْلِنُوا هَذَا النِّكَاحَ، وَاجْعَلُوهُ فِي الْمَسَاجِدِ، وَاضْرِبُوا عَلَيْهِ بِالدُّفُوفِ » مختص زن یا مرد اعلان هم نشده است .

«از مالک سؤال شد کسی به صنیعی (اطعامی مثل ولیمه ی عروسی) دعوت می‌شود، در آنجا لهو و لعبی وجود دارد. آیا جایز است برود یا نه؟ مالک در پاسخ گفته است: اگر اندک باشد، مثل دف و طبل که خانم‌ها با آن بازی می‌کند به نظر من اشکالی ندارد [1]

با این وجود، می بینیم که امروزه این آوازها یا ترانه یا گورانی های آمیخته با ابزارهای موسیقی یا حتی خود موسیقی خالی هم برای عده ای از مسلمین جزو مشتبهات شده اند، و به نظر بنده اگر حکمش برای شخصی کاملا روشن و واضح و آشکار نیست و در آن شک دارد اگر جانب احتیاط را بگیرد و از آن دوری کند بهتر است. چون برای اموری که مشتبه می شوند دوری کردن بهتراست، برای اینکه نکند شخص داخل حرام بیافتد:

 «إنَّ الحلال بیِّنٌ، وإنَّ الحرَامَ بیِّنٌ،(همانا حلال آشکار است و حرام (نیز) مشخص و آشکار است،) ‏وبینَهُما مُشْتَبِهاتٌ لا یعلمهُنَّ کثیرٌ من النّاس،( و در بین این دو (حلال و حرام) امورات مشتبهی و جود دارد که بسیاری از مردم (حکم) ‏آنها را نمی دانند،) فَمن اتّقی الشُّبُهات فقد استبرأَ لدینهِ ‏وعرْضِهِ، (پس (در اینحالت) کسی که از شبهات پرهیز کند؛ دین و آبرویش را حفظ ‏کرده است،) ومنْ وقعَ فی الشُّبهاتِ وقعَ فی الحرَام کالرَّاعی یرْعَی حوْلَ الحِمَی یوشِکُ ‏أنْ یقعَ فیه،( و کسی که در شبهات واقع شود (وپرهیز نکند) قطعاً در حرام واقع ‏شده است، همانند چوپانی که گوسفند انش را در اطراف (حریم) چراگاه می چراند ‏که نزدیک است (گوسفندان) وارد چراگاه بشوند.) أَلَا وَ إِنَّ لِکُلِّ مَلِکٍحِمًی أَلَا وَإِنَّ حِمَی اللَّهِ مَحَارِمُهُ،(‏ آگاه باشید که هر پادشاهی حریمی ‏دارد، بدانید! وحریم خداوند (در زمین) محرمات او هستند،) ألا وإنَّ فی الجسدِ مُضْغَةٌ ‏إذا صَلَحتْ صلحَ الجسدُ کُلُّهُ، وإذا فسدتْ فَسَدَ الجسدُ کلُّهُ، ألا وهی القلبُ»[2] و بدانید در بدن تکه ‏گوشتی (وعضوی) وجود دارد که هرگاه اصلاح شود، تمام بدن اصلاح می شود، ‏ و هرگاه فاسد گردد، تمام بدن فاسد می گردد؛هان بدانید! که آن قلب است» 

اگرالان در میان اهل قبله در زمینه استفاده از ابزارهای موسیقی – مثل سایر اختلافات- اختلافات گسترده شده و مرجعی هم برای حلش وجود ندارد در این صورت این اختلافات ممکن است بماند  تا زمانی که شورای اولی الامر واحد مسلمین با اجماع واحدش رای واحدی را ارائه بدهد، هر چند که ممکن است در سرزمینهائی که توسط یکی از 2 ابزار حکومت بدیل اضطراری اسلامی یا مجلس واحد شورای مجاهدین اداره می شود این اختلافات تمام بشود اما تنها در زمان حکومت اسلامی علی منهاج نبوه در تمام سرزمینهای مسلمان نشین، اجماع واحد شورای اولی الامر است که می تواند با اجماع واحدش به این اختلافات خاتمه بدهد .

در این زمینه هم مثل تمام موارد دیگر لازم است و باید در «وضع موجود» با در نظر گرفتن «نیاز روز» مسلمین و «اولویتهای آنها» و مسأله ی «اضطرار و ضرورتهایی» که وجود دارد هدفهای اصلی را گم نکنیم و هدفهای اصلی  و واجب را قربانی یک لهویا لغوی نکنیم که به سادگی می شود بزرگوارانه از کنارش گذشت.

 چون گاه ممکن است با گروه و جماعتی متحد بشویم که موسیقی را حلال می داند و می دانیم حفظ وحدت بالاتر از این مسأله ست . یا حتی ممکن است دریک مجلسی که موسیقی در آن وجود دارد وجود ما باعث مست نکردن فاسقین، مخلوط نشدن زن و مرد باهم، مدیریت نشدن آن توسط منافقین و سکولارزده ها و حتی مرتدین سکولارمحلی بشود، شخص می تواند با حضورش خاری در چشم و قلب این مفسدین بشود و افسد را با فاسدی دفع کند و شر و ضرر بزرگتر را با ضرر کوچکتری رفع کند.

این هم در جامعه ای که نه حکومت بدیل اضطراری اسلامی مثل عصر ائمه وجود دارد و نه مجلس شورای واحد مجاهدین بر آنها حاکم است و این مسلمین در چنگال منافقین و سکولار زده ها و سکولاریستهای مرتد گیر کرده اند اگر شخص بداند که با حضورش باعث دفع افسد و شر بزرگتر از مسلمین می شود و می تواند این طوری نفعی برساند به حکم ضرورت حضورش در این مجالسی که حضور در آنها حذر شده است، برایش مباح می شود. وضع الان سرزمینهای مسلمان نشین به صورت عموم با هیچ دوره ای در تاریخ مسلمین مشابه نیست، پس نمی شود گفت فلان عالم در فلان قرن برا ی عصر خودش فلان حرف را زده  است و فلان اجتهاد را کرده است پس الان هم همان است. نه این صحیح نیست. وضع موجود هر زمان و مکانی حکم خاص خودش را می طلبد ….

 (ادامه دارد……)

---

[1]«و سئل مالک عن الرجل یدعى إلى الصنیع فیجد فیه اللعب أیدخل؟ قال: إن کان الشیء الخفیف مثل الدف و الکبر الذی یلعب به النساء فما أرى بأسا.» (أبو الولید محمد بن أحمد بن رشد القرطبی (المتوفى: ۵۲۰هـ)، البیان و التحصیل و الشرح و التوجیه و التعلیل لمسائل المستخرجه، حققه: محمد حجی و آخرون، ج ۴، ص ۴۳۱)

[2] مُتّفقٌ علیه.‏

Вазоифи мўъминин дар баробари дорул ислом.

Шайхул мужохид: Абу Хамза мухожир хўромий хафизахуллох

(3- қисмат)

Хижрат аз дорул куфр ба ” дорул ислом” намод  ва нишонайи мўъмин будани шахс ба шумор меравад ғейри аз касоники ахли узр хастанд. Чун жиход фи сабилиллах намод ва нишонайи аслийи мўъмин будани шахс баъди аз ташкили ” дорул ислом” аст ва бидуни хижрат ва тахти хокимияти ” дорул ислом” қарор гирифтан ин жиход сурат намегирад. Пас бидуни хижрат амри вожиби жиход хам  сурат намегирад

« وَمَا لاَ يَتِمُّ الْوَاجِبُ إِلاَّ بِهِ؛ فَهُوَ وَاجِبٌ»

Дар ин сурат барои инки шахс хам имкони жиход карданро биёбад ва хам мужиби касурати муслимин шавад хижрат бар вай аз дорул куфр ба ” дорул ислом” назди тамоми мазохиби исломий вожиб аст магар инки шахс доройи узр бошад ё аз суйи масъулини ” дорул ислом” ба вай маъмурияти  дар дорул куфр мухаввил шуда бошад ва мондани  [1]

у барои ислом ва муслимин нафъиш бештар аз хижрат бошад ва битавонад дар онжо нез ба вазоифи жиходийи худ амал кунад.

Куффори хамки мусалмон мешуданд ва ба жойи хижрат ба Мадина дар сарзамини худ мемонданд ва закот медоданд дар воқеъ сарзамини онхо бахши аз ” дорул ислом” шуда будки маъмулан марзхойи тоза озод шудайи ” дорул ислом” буд ва дар муъаррази хамалоти куффори хориж аз марзхо хам қарор мегирифт ин  мухтор будандки дар сарзамини худ бимонанд ё ба даруни ” дорул ислом” ва ё пойтахти ” дорул ислом” нақли макон кунанд. Нақли макон аз бахши аз ” дорул ислом” ба бахши дигар аз ” дорул ислом”. Бар хамин асос Мавридий дар “алхавий” мегуяд:

فَأَمَّا الْهِجْرَةُ فِي زَمَانِنَا فَتَخْتَصُّ بِمَنْ أَسْلَمَ فِي دَارِ الْحَرْبِ فِي الْهِجْرَةِ مِنْهَا إِلَى دَارِ إِسْلَامٍ، وَلَا تَخْتَصُّ بِدَارِ الْإِمَامِ .

Хижрат дар замони мо мухтасси каси астки дар дорул харб мусалмон мешавад ва аз онжо ба ” дорул ислом” хижрат мекунад, ва мухтасси ба сарзамини рахбар ва имом нест.

Имом Шавконий рохимахуллох нақл мекунадки ибни Арабий дар ” бахр” мегуяд: хижрат аз дорул куфр ба дорул ислом ба ижмоъи муслимин вожиб аст ва дар замони росулуллох саллаллоху алайхи васаллам фарз буд. .[2]

Шахси мўъмин бар асоси оёти қуръон ва суннати сахих нисбат ба амри хижрат мумкин аст дар ду холати қарор бигирад:

Тавоноий ва ошкор кардани дин ва амал кардан ба қонуни шариати аллох дар дорул куфрро надошта бошад, аммо тавоноийи хижрат дошта бошад.

Шавконий аз ибни Арабий ва хам аз Аби Бакр Ахмад ибни Амрул Бизор сохиби китоби бахруз заххор маъруф ба ”  муснади бизор” аз иттифоқи шабихи ба ижмоъи тамоми уламо сухбат мекунандки хижрат дар чанин холати ” вожибул айний” аст ва агар каси хижрат накунад бояд мунтазири авоқиби он дар дунё ва қиёмат бошадки аллох таоло дар мовриди саранжоми ин қовм баъди аз зиндагийи дунёвий мефармояд:

إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظَالِمِي أَنْفُسِهِمْ قَالُوا فِيمَ كُنْتُمْ

Бегумон касоники фариштагон ( барои қабзи рух дар вопасани лахзоти зиндагий) ба суроғишон мераванд ва ( мебинандки ба сабаби мондан бо куффор дар куфристон, ва хижрат накардан ба сарзамини иймон) бар худ ситам карданд, бадишон мегуянд: кужо будаид (ки инки чанин бедин ва туша мурдаид ва бадбахт шудаид?

قَالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ

( узрхохон) гуянд: мо бечорагони дар сарзамини ( куфр) будем ( ва чанонки бояд ба анжоми дастуроти дин нарасидем!

 قَالُوا أَلَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ وَاسِعَةً فَتُهَاجِرُوا فِيهَا فَأُولَئِكَ مَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَسَاءَتْ مَصِيرا. (نساء/97)

фариштагон бадишон) гуянд: магар замини худо васиъ набуд то дар он ( битавонид бори сафар бандид ва ба жойи дигари) куч кунид? Жойгохи онон дўзах аст, ва чи бад жойгохи ва чи бад саранжоми!

Дар чанин холати хатто агар духтар ё зани махрами наёфтки бо у хижрат кунад ва аз масири хижрат мутмаъин буд ва дар тули масири ( хижрат) аз жониш амин бошад ё хатто хатарот ва мушкилоти хижрат камтар аз хатарот ва мушкилоти ноши аз сукунат дар дорул куфр буд хижрат мисли намоз ва руза бар вай вожиби айний мегардад ба танхоий хижрат кунад. Чун дар хифзи дин ва анжоми вожибхойи айний мисли намоз ва руза ниёзи ба ижозайи каси  нест ва фарқи бейни зан ва мард вужуд надорад.

(идома дорад……..)

---

[1] كشاف القناع  3/ 43 / منصور البهوتي می گوید:  “وتجب الهجرة على من يعجز عن إظهار دينه بدار الحرب وهى ما يغلب فيها حكم الكفر”

[2] صاحب نيل الأوطار زیر مساله ی “مساكنة الكفار” می گوید: وقال ابن العربي: الهجرة هي الخروج من دار الحرب إلى دار الإسلام، وكانت فرضا في عهد النبي صلى الله عليه وسلم واستمرت بعده لمن خاف على نفسه والتي انقطعت أصلا هي القصد إلى حيث كان. امام شوکانی نقل می کند که ابن العربی در “البحر” می گوید: أن الهجرة عن دار الكفر واجبة إجماعا، حيث حمل على معصية فعل أو ترك أو طلبها الإمام بقوته لسلطانه، وقد ذهب جعفر بن مبشر وبعض الهادوية  إلى وجوب الهجرة عن دار الفسق، قياسا على دار الكفر، وهو قياس مع الفارق، والحق؛ عدم وجوبها من دار الفسق لأنها دار إسلام، وإلحاق دار الإسلام بدار الكفر بمجرد وقوع المعاصي فيها على وجه الظهور ليس بمناسب لعلم الرواية ولا لعلم الدراية، وللفقهاء في تفاصيل الدور والأعذار المسوغة لترك الهجرة مباحث ليس هذا محل بسطها

Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс :  фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(31- қисм)

Шунингдек имоми Шофеъий хам “адабул қазоъ” китобида айтган эдиларки: ” мусиқа макрух бўлган нарса ва шибхи ботилдур, кимки унга мубтало бўлган бўлса, сафих бўлибди ва уни гувохлиги қабул қилинмайди. Яъни фосиқ кишини хукмида бўлади. Қуртубий тафсирида Абул Фарождан нақл қилиб келтирадики: бизларнинг (шофеъий) мазхабимиздаги ёронлардан бири Қаффолни айтишича, овоз айтадиган ва раққоса бўлган кишиларни гувохлиги қабул қилинмайди, лекин имоми Шофеъийга эргашган кишиларни баъзиси мусиқани озод қўйиб беришган, улар кўпроқ зохирий мазхабидаги ибни Хазм андалусийни ва сўфийларнинг кўз- қарашини  таъсирига тушишган.

– Имоми Ахмад рохимахуллохни мазхаби тутган ўрин хақида у кишини ўғли Абдуллох ибни Ахмад айтадики:  мусиқа хақида отамдан савол сўраган пайтимда, у киши буни жавобига айтдилар: мусиқа қалбда нифоқни ундиради ва мен уни яхши кўрмайман.” Сўнгра Моликни сўзини келтирдилар: ” бу ишларни бизларни наздимизда фосиқ кишилар қилишади.” ( яъни у киши хам бундай ишларни мунофиқларга ва секулярзадаларга хос деб хисоблаганлар).   [1]

Мана бу суратда тўрт аиммани хаммалари маъазиф асбобларидан ( ёки бугунги кунни тили билан айтганда мусиқа асбобларидан)  фойдаланишни яхши эмас деган назарга иттифоқ қилишган ва агар хар қандай киши мана бу имомлар мусиқадан фойдаланишни мубох дейишган,дейдиган бўлса, шубхасиз бу одам тўрт имомга нисбатан ёлғонни нисбатлабди.

Ибни Таймияни айтишича: ” хар тўрт мазхаб мусиқа асбобларини хаммасини харом деб санашган…….ва мана бу тўрт мазхабга тобеъ бўлганларни орасида бу борада ихтилоф мавжуд эмас.”  Ва ” мусиқа ботиний  шароб бўлиб инсонни ботинига, рухига,равонига таъсир ўтказади, уни таъсири шаробни таъсиридан кўра каттароқ. Инсон мусиқа билан маст бўлган пайтида уни вужудида ширк хал бўлади ва фахш ишларга,зулмга мойиллик пайдо бўлади, 1- ширк келтиришади, 2- аллох харом қилган нафсни ўлдиришади ва 3- зино қилишади; мана бу учта ўрин мусиқани кўп эшитадиган кишиларда жуда кўп топилади.     [2].[3]

Ибни Таймия бу борада яна айтадики: ” шу сабабли хам мусиқа эшитишга одатланиб қолган кишилар қуръонни эшитишга муштоқ бўлишмайди ва уни эшитиш сабабли хурсанд бўлишмайди, улар мусиқа эшитишни кетидан топаётган таъсирни  қуръонга қулоқ солишда топа олишмайди, балки агар хам қуръонга қулоқ соладиган бўлишса хам қалблари бошқа нарса билан машғул бўлган холда ёки тиллари бошқа нарсалар билан машғул холда эшитишади ва қалблари хозир бўлмайди, аммо навбат мусиқага келадиган бўлса овозларини пастлатишади ва харакатланишмайди ва қалблари хам хозир бўлади!”  [4]

Абу Умар ва ибни Салох ва ибни Қоййим соз ва овозни (биргаликда) мамнуъ қилингани борасидаги исломий уламоларнинг иттифоқини баён қилишган. Бу даражада қаттиққўллик қилинишини иллати хам, мусулмонларни иймонини сақлаб қолиш, мухофизат қилиш ва қалбни булғаниб бемор бўлиб қолишини олдини олиш ва қалбда аста- секинлик билан берахмликни ўсиб боришига йўл қўймаслик ва қуръон тушунчаларини дарк қилишдан узоқлашиб кетилишига ва мусиқага одатланиб қолишга  йўл қўймасликдан  иборат.

Энди мусиқага ўрганиб  шу ишни ахли бўлиб қолган мусиқа   гиёхвандларига қуйидагиларни айта оламиз: улар шундай кишиларки, вақтларини бекорга талаф қилишади ва лағвга кўнгил қўйиб олишган, улар шу ишни ахли бўлиб қолишган, улар кофирларнинг касалликларидан бирига мубтало бўлишган,  улар бемор бўлиб қолишган, агар мана бу кишилар мўъмин бўлсалар, улар дармон қилиниши керак, лекин агар улар мунофиқ ва секулярзадаларни сафида бўлишса, уларга мунофиқ ва секулярзадаларга ўхшаб муомала қилиниши лозим, энг камида уларни баробарида ўзимизни эхтиёт қилиб хушёр бўлишимиз керак бўлади.

Агар жамиятда мунофиқ ва секулярзадалар каби охангларида мусиқа асбобларидан фойдаланаётган ва уларга қулоқ солаётган кишиларни кўрсак, нима қилиниши керак? Биз хам росулуллох саллаллоху алайхи васаллам ва у кишининг ибни Умарга ўхшаш  асхоблари қилган ишни қиламиз:

 Нофиъ розиаллоху анху айтадики: ибни Умар бир овозни эшитди ва бармоқларини қулоғига киргизди ва йўлини бошқа томонга бурди ва менга айтдики: эй Нофиъ мана бу овозни эшитяпсанми? Йўқ!,- дедим. Шундан сўнг у бармоқларини қулоғидан чиқариб менга айтди: мен росулуллох саллаллоху алайхи васаллам билан бирга эдим, биз хозирги овозга ўхшаш бир овозни эшитдик, у киши шу ишни қилган эдилар, ёки

 « ﺭَﺍَﯾْﺖُ ﺭﺳﻮﻝَ ﺍﻟﻠﻪِ ﯾَﺴْﻤَﻊُ ﺯَﻣﺎﺭَﺓَ ﺭﺍﻉٍ ﻓَﺼَﻨَﻊَ ﻣِﺜْﻞَ ﻫﺬﺍ»[5]

Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам чўпонни найини овозини эшитган пайтларида, шундай амал қилганликларини кўрдим.

Мана бу ривоятдан кўриниб турганидек, бу асбоблардан фойдаланиш тахрим даражасига етган эмас, чунки агар бу нарса харом бўлганда росулуллох саллаллоху алайхи васаллам бармоқларини қулоқларига киргизишни ўрнига бу ишни тўхтатиш бўйича  хукм содир қилган бўлар эдилар ва бу найни чалишга ё бошқалар уни овозини эшитишга рухсат бермаган бўлардилар ва мана бу мункарни ўзгартириш учун керакли дастурларни содир қилган бўлардилар, харом қилинган ишларга нисбатан қаттиқ муносабат билдирадиган  ибни Умар розиаллоху анху хам, агар буни харом қилинганидан хабардор бўлганларида эди, Нофиъ  бу овозни эшитишига йўл қўймас эдилар. Ибни Умарни билдирган муносабати шуни  кўрсатяптики, мана бу абзорлар тахрим даражасига етган эмас. Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам жуда кўп лахвлардан ва лағвлардан ўзларини узоқ тутганлар, лекин буларни бошқаларга тахрим қилган эмаслар, у киши хатто жуда кўп мубох ишлардан хам ўзларини тортганлар. Мана бу иккита нуқтага жуда хам диққат билан эътибор берилиши керак, агар диққат қилинадиган бўлса, шахс суннат ва росулуллох саллаллоху алайхи васалламни сийратлари борасида хатога дучор бўлмайди. Шундай қилиб бу ердаги мухим нарса шуки: бир хукм тахрим холатидан чиқадиган бўлса , бу хукм тахримдан бошқа хукмларни даражасидан жой олади.

 Агар сиз хам мусиқа асбобларини дуруст эмаслигига эътиқод қилсангиз, росулуллох саллаллоху алайхи васалламни ва ибни Умарни қилган манфий муборазасини қилинглар. Ха, бу манфий мубораза бўлади, бундан ортиғи ғулув ва ошириб юборишлик хисобланади.

(давоми бор……..)

---

[1] إغاثة اللهفان

[2] مجموع الفتاوا . ج 11 ص 567 / ناصر الدین آلبانی هم می گوید: “مذاهب اربعه بر تحریم تمام آلات موسیقی اتفاق نظر دارند” (السلسلة الصحیحة:145/1)

[3]مجموع الفتاوى ” (10 /417)

[4] مجموع فتاوی

[5] امام احمد،صحیح أبی داوود 4116  و ابن ماجه

مُقَدَّمات دَرسلَرِی / سَککِیزِینچِی دَرس: فِطرِی اِیختِیاج صِیفَتِیدَگِی شادلِیک وَ اوُنِی قَندَی کانترال قِیلِیب باشقَه رِیش.

شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.

(31- قیسم)

شوُنِینگدِیک اِمامِ شافِیعِی هَم “أَدَبُ القَضاء” کِتابِیدَه اَیتگَن اِیدِیلَرکِی: “مُوسِیقَه مَکرُوه بُولگَن نَرسَه وَ شِبهِ باطِلدوُر، کِیمکِی اوُنگَه مُبتَلا بوُلگَن بوُلسَه، سَفِیه بوُلِیبدِی وَ اوُنِی گوُواهلِیگِی قَبوُل قِیلِینمَیدِی. یَعنِی فاسِق کِیشِینِی حُکمِیدَه بوُلَه دِی. قُرطُبِی تَفسِیرِیدَه اَبُو الفَرَجدَن نَقل قِیلِیب کِیلتِیرَه دِیکِی: بِیزلَرنِینگ (شافِیعِی) مَذهَبِیمِیزدَگِی یارانلَردَن بِیرِی قَفّالنِی اَیتِیشِیچَه، آواز اَیتَه دِیگَن وَ رَقّاصَه بوُلگَن کِیشِیلَرنِینگ گوُواهلِیگِی قَبوُل قِیلِینمَیدِی، لِیکِن اِمامِ شافِیعِیگَه اِیرگَشگَن کِیشِیلَرنِی بَعضِیسِی مُوسِیقَه نِی آزاد قوُیِیب بِیرِیشگَن، اوُلَر کوُپراق ظاهِرِی مَذهَبِیدَگِی اِبنِ حَزم اَندَلوُسِینِی وَ صُوفِیلَرنِینگ کوُز- قَرَشِینِی تَأثِیرِیگَه توُشِیشگَن.

– اِمامِ اَحمَد رَحِمَهُ الله نِی مَذهَبِی توُتگَن اوُرِین حَقِیدَه اوُ کِیشِینِی اوُغلِی عَبدُالله اِبنِ اَحمَد اَیتَه دِیکِی: “مُوسِیقَه حَقِیدَه آتَمدَن سَوال سوُرَه گَن پَیتِیمدَه، اوُ کِیشِی بوُنِی جَوابِیگَه اَیتدِیلَر: مُوسِیقَه قَلبدَه نِفاقنِی اوُندِیرَه دِی وَ مِین اوُنِی یَحشِی کوُرمَیمَن.” سُونگرَه مالِکنِی سوُزِینِی کِیلتِیردِیلَر: ” بُو اِیشلَرنِی بِیزلَرنِینگ نَزدِیمِیزدَه فاسِق کِیشِیلَر قِیلِیشَه دِی.” ( یَعنِی اوُ کِیشِی هَم بوُندَی اِیشلَرنِی مُنافِقلَرگَه وَ سِکوُلارزَدَه لَرگَه خاص دِیب حِسابلَه گَنلَر.) [1]

مَنَه بُو صُورَتدَه توُرت اَئِمَّه نِی هَمَّه لَرِی مَعازِف اَسبابلَرِیدَن ( یاکِی بوُگوُنگِی کوُننِی تِیلِی بِیلَن اَیتگَندَه مُوسِیقَه اَسبابلَرِیدَن) فایدَه لَه نِیشنِی یَحشِی اِیمَس دِیگَن نَظَرگَه اِتِّفاق قِیلِیشگَن وَ اَگَر هَر قَندَی کِیشِی مَنَه بُو اِماملَر مُوسِیقَه دَن فایدَه لَه نِیشنِی مُباه دِییِیشگَن، دِییدِیگَن بوُلسَه، شُبهَه سِیز بُو آدَم توُرت اِمامگَه نِسبَتاً یالغاننِی نِسبَتلَبدِی.

اِبنِ تَیمِیَّه نِی اَیتِیشِیچَه : “هَر توُرت مَذهَب مُوسِیقَه اَسبابلَرِینِی هَمَّه سِینِی حَرام دِیب سَنَشگَن…….. وَ مَنَه بُو تُورت مَذهَبگَه تابِع بوُلگَنلَرنِی آرَه سِیدَه بُو بارَه دَه اِختِلاف مَوجُود اِیمَس.” وَ مُوسِیقَه باطِنِی شَراب بوُلِیب اِنساننِی باطِینِیگَه، رُوحِیگَه، رَوانِیگَه تَأثِیر کوُرسَه تَه دِی، اوُنِی تَأثِیرِی شَرابنِی تَأثِیرِیدَن کُورَه کَتتَه راق. اِنسان مُوسِیقَه بِیلَن مَست بوُلگَن پَیتِیدَه اوُنِی وُجوُدِیدَه شِیرک حَل بوُلَه دِی وَ فَحش اِیشلَرگَه، ظُلمگَه مایِیللِیک پَیدا بُولَه دِی، 1- شِیرک کِیلتِیرِیشَه دِی، 2- اَلله حَرام قِیلگَن نَفسنِی اوُلدِیرِیشَه دِی وَ 3- زِنا قِیلِیشَه دِی؛ مَنَه بُو اوُچتَه اوُرِین مُوسِیقَه نِی کوُپ اِیشِیتَه دِیگَن کِیشِیلَردَه جوُدَه کوُپ تاپِیلَه دِی.    [2].[3]

اِبنِ تَیمِیَّه بُو بارَه دَه یَنَه اَیتَه دِیکِی: “شوُ سَبَبلِی هَم مُوسِیقَه اِیشِیتِیشگَه عادَتلَه نِیب قالگَن کِیشِیلَر قُرآننِی اِیشِیتِیشگَه موُشتاق بوُلِیشمَیدِی وَ اوُنِی اِیشِیتِیش سَبَبلِی حوُرسَند بوُلِیشمَیدِی، اوُلَر مُوسِیقَه اِیشِیتِیشنِی کِیتِیدَن تاپَیاتگَن تَأثِیرنِی قُرآنگَه قوُلاق سالِیشدَه تاپَه آلِیشمَیدِی، بَلکِی اَگَر هَم قُرآنگَه قوُلاق سالَه دِیگَن بوُلِیشسَه هَم قَلبلَرِی باشقَه نَرسَه بِیلَن مَشغوُل بوُلگَن حالدَه یاکِی تِیللَرِی باشقَه نَرسَه لَر بِیلَن مَشغوُل حالدَه اِیشِیتِیشَه دِی وَ قَلبلَرِی حاضِر بوُلمَیدِی،اَمّا نَوبَت مُوسِیقَه گَه کِیلَه دِیگَن بوُلسَه آوازلَرِینِی پَستلَه تِیشَه دِی وَ حَرَکَتلَه نِیشمَیدِی وَ قَلبلَرِی هَم حاضِر بوُلَه دِی!”   [4]

اَبُو عُمَر وَ اِبنِ صَلاح وَ اِبنِ قایِّم ساز وَ آوازنِی (بِیرگَه لِیکدَه) مَمنوُع قِیلِینگَه نِی بارَه سِیدَگِی اِسلامِی اوُلَمالَرنِینگ اِتِّفاقِینِی بَیان قِیلِیشگَن. بُو دَرَجَدَه قَتتِیق قوُللِیک قِیلِینِیشِینِی عِللَتِی هَم، مُسُلمانلَرنِی اِیمانِینِی سَقلَب قالِیش، مُحافِظَت قِیلِیش وَ قَلبِی بوُلغَه نِیب بِیمار بوُلِیب قالِیشِینِی آلدِینِی آلِیش وَ قَلبدَه اَستَه – سِیکِینلِیک بِیلَن بِی رَحملِیکنِی اوُسِیب بارِیشِیگَه یوُل قوُیمَسلِیک وَ قُرآن توُشوُنچَه لَرِینِی دَرک قِیلِیشدَن اوُزاقلَه شِیب کِیتِیلِیشِیگَه وَ موُسِیقَه گَه عادَتلَه نِیب قالِیشگَه یوُل قوُیمَسلِیکدَن عِبارَت.

اِیندِی مُوسِیقَه گَه اوُرگَه نِیب شُو اِیشنِی اَهلِی بوُلِیب قالگَن مُوسِیقَه گِیاهوَندلَرِیگَه قوُیِیدَگِیلَرنِی اَیتَه آلَه مِیز: اوُلَر شوُندَی کِیشِیلَرکِی، وَقتلَرِینِی بِیکارگَه تَلَف قِیلِیشَه دِی وَ لَغوگَه کوُنگِیل قوُیِیب آلِیشگَن، اوُلَر شوُ اِیشنِی اَهلِی بوُلِیب قالِیشگَن، اوُلَر کافِرلَرنِینگ کَسَللِیکلَرِیدَن بِیرِیگَه مُبتَلا بوُلِیشگَن، اوُلَر بِیمار بوُلِیب قالِیشگَن، اَگَر مَنَه بُو کِیشِیلَر مُؤمِن بوُلسَه لَر، اوُلَر دَرمان قِیلِینِیشِی کِیرَک، لِیکِن اَگَر اوُلَر مُنافِق وَ سِکوُلارزَدَه لَرنِی صَفِیدَه بوُلِیشسَه، اوُلَرگَه مُنافِق وَ سِکوُلارزَدَه لَرگَه اوُحشَب مُعامَلَه قِیلِینِیشِی لازِم، اِینگ کَمِیدَه اوُلَرنِی بَرابَرِیدَه اوُزِیمِیزنِی اِیختِیاط قِیلِیب خوُشیار بوُلِیشِیمِیز کِیرَک بوُلَه دِی.

اَگَر جَمِیعیَتدَه مُنافِق وَ سِکوُلارزَدَه لَر کَبِی آهَنگلَرِیدَه مُوسِیقَه اَسبابلَرِیدَن فایدَه لَه نَیاتگَن وَ اوُلَرگَه قوُلاق سالَه یاتگَن کِیشِیلَرنِی کوُرسَک، نِیمَه قِیلِینِیشِی کِیرَک؟ بِیز هَم رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلّم وَ اوُ کِیشِینِینگ اِبنِ عُمَرگَه اوُحشَش اَصحابلَرِی قِیلگَن اِیشنِی  قِیلَه مِیز:

نافِع رَضِیَ الله عَنهُ اَیتَه دِیکِی: اِبنِ عُمَر بِیر آوازنِی اِیشِیتدِی وَ بَرماقلَرِینِی قوُلاغِیگَه کِیرگِیزدِی وَ یوُلِینِی باشقَه تامانگَه بوُردِی وَ مِینگَه اَیتدِیکِی: اِی نافِع مَنَه بُو آوازنِی اِیشِیتیَپسَنمِی؟ یوُق!،- دِیدِیم. شوُندَن سُونگ اوُ بَرماقلَرِینِی قوُلاغِیدَن چِیقَه رِیب مِینگَه اَیتدِی: مِین رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلّم بِیلَن بِیرگَه اِیدِیم، بِیز حاضِرگِی آوازگَه اوُحشَش بِیر آوازنِی اِیشِیتدِیک، اوُ کِیشِی شوُ اِیشنِی قِیلگَن اِیدِیلَر، یاکِی « ﺭَﺍَﯾْﺖُ ﺭﺳﻮﻝَ ﺍﻟﻠﻪِ ﯾَﺴْﻤَﻊُ ﺯَﻣﺎﺭَﺓَ ﺭﺍﻉٍ ﻓَﺼَﻨَﻊَ ﻣِﺜْﻞَ ﻫﺬﺍ»[5]

رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلّم چوُپاننِی نَیِینِی آوازِینِی اِیشِیتگَن پَیتلَرِیدَه، شوُندَی عَمَل قِیلگَنلِیکلَرِینِی کوُردِیم.

مَنَه بُو رِوایَتدَن کوُرِینِیب توُرگَه نِیدِیک، بُو اَسبابلَردَن فایدَه لَه نِیش تَحرِیم دَرَجَه سِیگَه یِیتگَن اِیمَس، چوُنکِی اَگَر بُو نَرسَه حَرام بوُلگَندَه رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلّم بَرماقلَرِینِی قوُلاقلَرِیگَه کِیرگِیزِیشنِی اوُرنِیگَه بُو اِیشنِی توُحتَه تِیش بُویِیچَه حُکم صادِر قِیلگَن بوُلَر اِیدِیلَروَ بُو نَینِی چَه لِیشگَه یا باشقَه لَر اوُنِی آوازِینِی اِیشِیتِیشِیگَه رُحصَت بِیرمَه گَن بوُلَردِیلَر وَ مَنَه بُو مُنکَرنِی اوُزگَرتِیرِیش اوُچُون کِیرَکلِی دَستوُرلَرنِی صادِر قِیلگَن بوُلَردِیلَر، حَرام قِیلِینگَن اِیشلَرگَه نِسبَتاً قَتتِیق مُناسَبَت بِیلدِیرَه دِیگَن اِبنِ عُمَر رَضِیَ الله عَنهُ هَم، اَگَر بوُنِی حَرام قِیلِینگَه نِیدَن خَبَردار بوُلگَنلَرِیدَه اِیدِی، نافِع بُو آوازنِی اِیشِیتِیشِیگَه یوُل قوُیمَس اِیدِیلَر. اِبنِ عُمَرنِی بِیلدِیرگَن مُناسَبَتِی شوُنِی کوُرسَتیَپتِیکِی، مَنَه بُو اَبزارلَر تَحرِیم دَرَجَه سِیگَه یِیتگَن اِیمَس. رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلّم جُودَه کوُپ لَهولَردَن وَ لَغولَردَن اوُزلَرِینِی اوُزاق توُتگَنلَر، لِیکِن بوُلَرنِی باشقَه لَرگَه تَحرِیم قِیلگَن اِیمَسلَر، اوُ کِیشِی حَتَّی جوُدَه کوُپ مُباه اِیشلَردَن هَم اوُزلَرِینِی تارتگَنلَر. مَنَه بوُ اِیککِیتَه نوُقطَه گَه جوُدَه هَم دِققَت بِیلَن اِعتِبار بِیرِیلِیشِی کِیرَک، اَگَر دِققَت قِیلِینَه دِیگَن بوُلسَه، شَخص سُنَّت وَ رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلّمنِی سِیرَتلَرِی بارَه سِیدَه  خَطاگَه دوُچار بوُلمَیدِی. شوُندَی قِیلِیب بُو یِیردَگِی مُهِم نَرسَه شوُکِی: بِیر حُکم تَحرِیم حالَتِیدَن چِیقَه دِیگَن بوُلسَه، بُو حُکم تَحرِیمدَن باشقَه حُکملَرنِی دَرَجَه سِیدَن جای آلَه دِی.

اَگَر سِیز هَم مُوسِیقَه اَسبابلَرِینِی دُرُوست اِیمَسلِیگِیگَه اِعتِقاد قِیلسَنگِیز، رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلّمنِی وَ اِبنِ عُمَرنِی قِیلگَن مَنفِی مُبارَزَه سِینِی قِیلِینگلَر. حَه، بُو مَنفِی مُبارَزَه بوُلَه دِی، بوُندَن آرتِیغِی غُلوُ وَ آشِیرِیب یوُبارِیشلِیک حِسابلَه نَه دِی.

(دوامی بار…….)

---

[1] إغاثة اللهفان

[2] مجموع الفتاوا . ج 11 ص 567 / ناصر الدین آلبانی هم می گوید: “مذاهب اربعه بر تحریم تمام آلات موسیقی اتفاق نظر دارند” (السلسلة الصحیحة:145/1)

[3]مجموع الفتاوى ” (10 /417)

[4] مجموع فتاوی

[5] امام احمد،صحیح أبی داوود 4116  و ابن ماجه

درسهای مقدماتی/درس هشتم:  شادی به عنوان یک نیاز فطری و چگونگی مدیریت و کنترل آن

پیاده شده از نوار صوتی شیخ ابوحمزه المهاجر هورامی حفظه الله

(31- قسمت)

همچنین امام شافعي هم در کتاب «أدب القضاء» گفته است : موسیقی مکروه بوده و شبهه‌ي باطل دارد و هر کس به آن مبتلا باشد سفيه شده و شهادتش ردّ مي‌شود . یعنی همان حکم فاسق را دارد. قرطبي در تفسيرش از ابوالفرج نقل مي‌کند که: قفّال از ياران مذهب ما (شافعي) مي‌گويد شهادت آوازه‌خوان و رقّاص پذيرفته نيست  اما عده ای از پیروان امام شافعی موسیقی راآزاد کردند که بیشتر تحت تأثیر دیدگاه ابن حزم اندلسی ظاهری مذهب و سپس تصوف بودند.

• در مورد موقف مذهب امام احمد رحمه الله فرزند ایشان عبدالله بن احمد می گوید: در مورد موسیقی از پدرم پرسیدم، در جواب گفت: ” موسیقی نفاق را در قلب می رویاند، و من آن را خوش نمی دارم” سپس قول مالک را بازگو کرد که: ” این کارها را نزد ما فاسقان انجام می دهند”[1]  (یعنی ایشان هم این کار را مختص منافقین و سکولار زده ها می داند)

در این صورت الأئمة الأربعة در ناپسند دانستن استفاده از تمام آلات المعازف ( یا به قول امروزیها موسيقى) متفق هستند و هر کسی که به زبان یکی از آنها ببندد که استفاده از موسیقی را مباح  دانسته بدون شک به الأئمة الأربعة دروغ بسته است . 

ابن تیمیه می گوید : «هر چهار مذهب تمام آلات و ابزار موسیقی را حرام دانسته اند… و هیچ یک از اتباع مذاهب اربعه در مورد این اختلافی ندارند”[2]  و”موسیقی مشروب درون است و تاثیری که در درون و روح و روان انسان می گذارد، بزرگتر از تاثیری است که خمر می گذارد. زمانی که با موسیقی مست شدند شرک در آنها حل می شود، و گرایش به فواحش و ظلم پیدا می کنند، پس 1- شرک می کنند و 2- نفسی را که الله حرام دانسته را می کشند و 3- زنا می کنند ؛ و این 3 مورد در کسانی که اهل گوش دادن به  موسیقی هستند بسیار وجود دارد[3]

 ابن تیمیه دوباره می گوید :”  برای همین کسانی هستند که به آن معتاد شده اند تا جایی که به شنیدن قرآن مشتاق نیستند، و از گوش دادن به آن خوشحال نمی شوند، و آن تاثیری را که در شنیدن موسیقی می یابند در گوش فرادادن به قرآن نمی بینند، بلکه اگر به قرآن گوش دهند با قلبی مشغول و غیرحاضر و با زبانی مشغول به سخنانی دیگر آن را می شنوند اما همین که نوبت به موسیقی برسد صدایشان پایین می آید و از حرکت می افتند و قلبشان حاضر می شود!” [4]

ابوعمرو بن صلاح  و ابن قیم در مورد ممنوع بودن ساز و آواز (با هم) اتفاق علماي اسلامي را بيان کرده اند . علت اینهمه سخت گیری هم محافظت از ایمان مسلمین و جلوگیری کردن از آلوده شدن و بیمار شدن قلب، و رشد تدریجی بی رحمی در قلب، و دور شدن از درک مفاهیم قرآن و قانون شریعت الله و معتاد شدن به موسیقی است.

حالا این معتادان به موسیقی که اهل این کار شده اند، ما به آنها می گوییم :کسانی هستند که وقت خودشان را هدر می دهند و به لغو دلبسته شده اند، اینها دیگر این کاره اند، و به یکی از بیماریهای کفار آلوده شده اند، و مریض شده اند که اگر مومن باشند باید درمان بشوند و اگردر صف منافقین و سکولار زده ها هستند باید مثل دارودسته ی منافقین و سکولار زده ها با آنها برخورد بشود که حد اقل آن هوشیاری و مواظبت کردن از خود در برابر آنها و حذر از آنهاست . 

اگر در جامعه هم کسانی را دیدیم که مثل منافقین و سکولار زده ها از چنین آلات موسیقی در ترانه هایشان استفاده می کنند و به آنها گوش می دهند چه باید کرد؟ همان کاری را می کنیم که رسول الله صلی الله علیه وسلم و اصحابش چون ابن عمر رضی الله عنه کردند :

نافع رضی الله عنه می گوید: ابن عمر صدای نی شنید پس انگشتانش را در گوشش داخل کرد و راهش را کج کرد و به من گفت: ای نافع آیا صدای آن را می شنوی؟ گفتم: نه! پس انگشتانش را بیرون آورد و گفت: من به همراه رسول الله صلی الله علیه و سلم بودم پس صدایی به مانند این شنید و همین کار را انجام داد یا « ﺭَﺍَﯾْﺖُ ﺭﺳﻮﻝَ ﺍﻟﻠﻪِ ﯾَﺴْﻤَﻊُ ﺯَﻣﺎﺭَﺓَ ﺭﺍﻉٍ ﻓَﺼَﻨَﻊَ ﻣِﺜْﻞَ ﻫﺬﺍ»[5] ‏ رسول الله صلی الله علیه وسلم ﺭﺍ ﺩﯾﺪﻡ ﮐﻪ ﺻﺪﺍﯼ ﻧﯽ ﭼﻮﭘﺎﻧﯽ ﺭﺍ ﺷﻨﯿﺪ ﻭ ﺍﯾﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﻋﻤﻞ ﮐﺮﺩ .

این روایت به صراحت بیان می کند که استفاده از این ابزارها به درجه ی تحریم نرسیده، چون اگرحرام بود قطعا رسول الله صلی الله علیه وسلم به جای انگشت در گوش کردن حکم توقف آن را صادر می کرد، و اجازه ی زدن و شنیدن آن را به کسی نمی داد، و برای تغییر این منکر دستورات لازم را صادر می کرد، ابن عمررضی الله عنهما هم با آن تندی که در برابر محرمات داشت اگرمی دانست این حرام است اجازه نمی داد نافع آن را بشنود. این واکنشها دلیل بر این است که این ابزارها به حد تحریم نرسیده اند. رسول الله صلی الله علیه وسلم از خیلی از لغوها و لهوها دوری کرده اند اما آن را بر دیگران تحریم نکرده است، حتی از خیلی از مباحها هم دوری کردند. این دو مورد باید به دقت به آنها توجه بشود تا شخص در مورد سنت و سیره ی رسول الله صلی الله علیه وسلم دچار اشتباه نشود. در این صورت آنچه مهم است این است: زمانی که حکم چیزی از حالت تحریم خارج می شود دیگر وارد سایر درجات حکمی غیر از تحریم قرار می گیرد.

شما هم که معتقد به نادرست بودن صدای آلات موسیقی هستید همین کار رسول الله صلی الله علیه وسلم و ابن عمر را انجام بدهید، مبارزه ی منفی . بله مبارزه ی منفی، بیشتر از این غلو و زیاده روی می شود.

(ادامه دارد……..)

---

[1] إغاثة اللهفان

[2] مجموع الفتاوا . ج 11 ص 567 / ناصر الدین آلبانی هم می گوید: “مذاهب اربعه بر تحریم تمام آلات موسیقی اتفاق نظر دارند” (السلسلة الصحیحة:145/1)

[3]مجموع الفتاوى ” (10 /417)

[4] مجموع فتاوی

[5] امام احمد،صحیح أبی داوود 4116  و ابن ماجه

Вазоифи мўъминин дар баробари дорул ислом.

Шайхул мужохид: Абу Хамза мухожир хўромий хафизахуллох

(2- қисмат)  

Ин тақвият кардан ва дифоъ аз дорул ислом хам танхо бо мулхақ шудан ва хижрат ба ” дорул ислом” ё анжоми вазифа тахти мудирияти ” дорул ислом” дар сарзаминхойи дигар сурат мегирад. [1]

Хижрат хам ба қовли ибни Усайр дар нихоят: ” хуруж аз замини ба суйи замини дигар ва тарки сарзамини аввали ва интиқол ба сарзамини дувуми”. На хижрат аз куфр ба исломки муслимин қаблан анжом доданд. Барои хамин аст каламайи ансор ва мухожир шикл мегирад.

Замоники росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мефармояд:

« ‏الْمُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ، وَالْمُهَاجِرُ مَنْ هَجَرَ مَا نَهَى اللَّهُ عَنْهُ‏»[2].

Мусалмон каси астки мусалмонони дигар, аз забон ва дасти у солим ва дар амон бошанд ва мухожир каси астки аз хар чи аллох мутаол нахий карда аст, хижрат ва дурий намояд. Иддайи аз уламо аз он тахти унвони мухожирати маънавий ва ботиний дар баробари мухожирати хиссий ва зохирий аз он ёд карданд, аммо бояд бидонемки аллох таоло мисли соири нахийхо аз мондан дар дорул куфр хам нахий карда аст ва шахс бояд аз ин нахийи аллох таоло дурий кунад ва замоники аллох таоло мефармояд:

  فَفِرُّوا إِلَى اللَّهِ (ذاريات/50)

( эй пайғамбар! Бигу) ” пас ба суйи аллох бигурезид” мўъминин аз куфр ба суйи аллох фарор карданд ва хамин фарор ба суйи аллох онхоро вориди доирайи муслимин карда ва зери банойи хижрат ва соири ахкоми шаръий шуда аст. Ба хамин далил хижрат ду хислат пейдо мекунад: Абдуррохман ибни Авф ривоят астки росулуллох саллаллоху алайхи васаллам фармуданд:

« إِنَّ الْهِجْرَةَ خَصْلَتَانِ : إِحْدَاهُمَا أَنْ تَهْجُرَ السَّيِّئَاتِ، وَالأُخْرَى أَنْ تُهَاجِرَ إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ؛

Хижрат ду хислат дорад: аввали онки аз зиштихо дурий кунид, ва дувуми инки ба суйи аллох ва росулиш хижрат намойид,

وَلاَ تَنْقَطِعُ الْهِجْرَةُ مَا تُقُبِّلَتِ التَّوْبَةُ وَلاَ تَزَالُ التَّوْبَةُ مَقْبُولَةً حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ مِنَ الْمَغْرِبِ فَإِذَا طَلَعَتْ طُبِعَ عَلَى كُلِّ قَلْبٍ بِمَا فِيهِ وَكُفِىَ النَّاسُ الْعَمَلَ»[3]

Ва модомики тўвба пазирофта мешавад хижрат  қатъ намегардад, ва тўвба пазирофта мешавад то замоники хуршид аз мағриб тулуъ кунад; пас вақти тулуъ кард бар хар қалб ва хар ончи дар он аст хатм зада мешавад ва мардум аз амал бениёз мешаванд.

Аз росулулох саллаллоху алайхи васаллам пурсиданд:

«أَیُّ الْهِجْرَةِ أَفْضَلُ؟»

кудом хижрат бартар аст? Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам фармуданд:

«أَنْ تَهْجُرَ مَا كَرِهَ رَبُّكَ»

ончироки парвардигорит хуш надорад тарк куни. Ё

« أن تَهْجُرَ ما حرَّم اللَّهُ[4]»

ончироки аллох мутаол харом карда тарк кунид.

Бидуни шак иймон овардан ва фарор аз куфр ба суйи аллох ва росулиш асос ва зербанойи хамма чиз аст ва мухимтарин иттифоқи астки барои зиндагийи хар шахси рух медихад аммо бо ин вужуд замоники дар мовриди хижрат ва мухожир дар оёти қуръон сухбат мешавадки ба дорул ислом рабт дорад манзури хижрати зохирий аз макони ба макони дигар жихати мухофизат аз ин иймон ва амал кардан ба дастуроти шариати аллох аст. Чунончи ба унвони мисол фармудайи аллох мутаол астки :

وَمَن يَخْرُجْ مِن بَيْتِهِ مُهَاجِرًا إِلَى اللّهِ وَرَسُولِهِ ثُمَّ يُدْرِكْهُ الْمَوْتُ فَقَدْ وَقَعَ أَجْرُهُ عَلى اللّهِ  (نساء/ 100).

” ва касики ба қасди хижрат ба суйи аллох ва пайғамбариш, аз хонайи худ берун равад, онгох маргиш фаро расид, қатъан пододиш бар аллох аст”.

(идома дорад……..)

---

[1] أحکام أهل الذمة ۱/۵ / دارالهجره که حاکمیت پیدا کند و قوانین شریعت الله را پیاده کند تبدیل می شود به دارالاسلام . ابن قيم می گوید: وكانت دار الهجرة في زمن رسول الله هي دار الإسلام فلما أسلم أهل الْمصار صارت البلاد التي أسلم أهلها بلاد الإسلام . دارالهجره  در زمان رسول الله به دارالاسلام تبديل شد پس هنگامی كه اهل جائی مسلمان شدند(يا تسليم شدند) آن سرزمينی كه اهل آنجا مسلمان شده اند وتسليم گشته اند، دارالاسلام است.

[2]  بخاری (10) ومسلم (40)

[3] الهيثمي: مجمع الزوائد 5/253

[4] ابو داود و نسائی

Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс :  фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(30-қисм)

Аммо шу дунёда илм тахсил олиш ё ишлаш ё турмуш қуриш……  каби эхтиёжларингни амалга  ошириш учун қандай қилиб савобни қўлга киритса бўлади?  Агар сен мана буларни хаммасини аслий мақсад бўлмиш аллохни розилиги ва жаннатни  қўлга киритиш  йўлида хизмат қилдирсанг, ана унда савобга эга бўласан. Ана бу ишлар хам аслий мақсадни қўлга киритиш учун монеъ,тўсиқ хам бўлмайди.

Бу ерда очиқ ва ойдин кўриниб турганидек, ана бу лахвлардан  бошқа ишлар каби вожибни тарк қилишга боис бўлган пайтдагина манъ қилинади:

   ﻭ ﺇﺫَﺍ ﺭَﺍَﻭْ ﺗَﺠَﺎﺭَﺓً ﺃﻭْ ﻟَﻬْﻮٍ ﺍﻧْﻔَﻀُّﻮﺍ ﺇﻟـَﯿْﻬَﺎ ﻭَ ﺗَﺮَﮐُﻮﮎَ ﻗﺎﺋِﻤًﺎ ﻗُﻞْ ﻣﺎ ﻋِﻨْﺪَ ﺍﻟﻠﻪ ﺧَﯿْﺮٌ ﻣِﻦَ ﺍﻟﻠَّﻬْﻮِ ﻭ ﻣِﻦَ ﺍﻟﺘِّﺠَﺎﺭَﺓ ﻭَ ﺍﻟﻠﻪُ ﺧَﯿْﺮُ ﺍﻟﺮَّﺍﺯِﻗﯿﻦَ (جمعه/11)

(Эй Мухаммад), қачон улар бирон тижоратни ёки ўйин- кулгуни кўриб қолсалар, ўшанга қараб сочилиб -тарқалиб кетурлар ва сизни (минбарда) тик турган холингизда тарк қилурлар. ** Айтинг: ” аллох хузуридаги нарса ( иймон ва яхши амаллар учун бериладиган ажр- мукофот) ўйин- кулгудан хам, тижоратдан  хам яхшироқдир! Аллох ризқ бергувчиларнинг яхшироғидир!”

Мана бу кўнгил очар нарсалар ва ўйинлар шахсни жойгохига,шахсиятига, даъватига зарба ва зарар етказган пайтида макрух бўлиб қолади. Саъид ибни Ос розиаллоху анху айтади: хазиллашган вақтингда ўртача бўл, чунки у кўпайиб кетса сени беарзиш бўлиб қолишингга ва ахмоқ кимсаларнинг сенга нисбатан журъати кучайиб кетишига боис бўлади, лекин агар хазилни камайтириб юборадиган бўлсанг ,яъни хазил қилмай қўйсанг хам, сенга ўрганиб қолган кишиларни дилида кина пайдо бўлади, буни натижасида атрофингдагилар ва сухбатдошларинг сендан қочиб ўзларини бир четга тортишади.  [1]

Хар қандай холатда хам хозирги пайтгача овоз ва тарона ё гуроний айтиш бўйича ахли қибланинг аиммаларини ўртасида ихтилоф бўлган эмас, лекин мана бу овоз айтишлик мусиқа асбоблари билан бирга қўшилган вақтида, ана ўша аиммаларга тобеъ бўлганларни ўртасида ихтилоф вужудга келади.

Шу ерга келиб бизларни хўромонга ўхшаш минтақалардаги холат  вужудга келади, яъни бу минтақада ислом зохир бўлган вақтдан бошлаб то хозирги кунгача мусулмонлар мусиқа билан бирга овоз айтган эмаслар, хозирги пайтда хам мусиқа асбоблари ёки маъазифлар хўромондаги мўъминларни овозларига, охангларига кира олгани йўқ. Чунки мана бу мусиқа асбоблари хўромонлик мўъминларни рухиясини озиқлантиришга қодир эмас, бу мўъминлар асрлардан буён шаръий тароналар ва гуронийларга ўрганиб қолишган, улар хозирги пайтдаги бизларнинг овозларимизга, охангларимизга ўргана олишмайди, буни қарама- қаршисида эса кўриб турганимиздек, мусулмонлар яшайдиган минтақадаги кишилар ўзларини овозларини, охангларини  турли- туман мусиқа асбобларига аралаштириб юборишган. Мана бу хўромонликларнинг бошқа мусулмон миллатларидан ажратиб турадиган зохирий  белги хисобланади. Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мусиқа асбобларини тахрим қилиш бўйича мархамат қилганларки:

   «لَیَکُونَنَّ مِنْ أُمَّتِی أَقْوَامٌ یَسْتَحِلُّونَ الْحِرَ وَالْحَرِیرَ وَالْخَمْرَ وَالْمَعَازِفَ»[2]

Мени умматимни орасида шундай кишилар пайдо бўладики, улар зинони, ипакни, шаробни ва мусиқа асбобларини халол қилиб олишади.

Имоми Нававий рохимахуллох алмажмуъ номли китобида маъазифни таърифи борасида айтадики:

«هی الآلة التی یعزف بها». [3]

“маъазиф шундай бир абзор бўлиб, уни воситасида овоз ва тарона айтилади.” Ибни Қоййим рохимахуллох айтади:  луғат ахли ва араб адабиёти маъазифни маъноси бўйича мусиқа асбобларига иттифоқли назар билдиришган.

Зохирий мазхабидаги ибни Хазм андалусий рохимахуллохдан ва  хозирги асрдаги баъзи уламолардан ташқари бошқа хамма аиммалар мусиқа асбобларини жоиз эмаслигига иттифоқли назар билдиришган, албатта шофеъий мазхабидан зохирий мазхабига ўтган ибни Хазм рохимахуллох қиёсни рад қилиш, истихсон ва масолихул мурсилах ва аллох таолони сифатларига ўхшаш ўринларда ахли суннатни аиммаларига мухолиф бўлган, у киши хатто ашоъирани жуда кўп маломат қилган ва ашъарийлар сифат бўйича суннат ва хадис мазхабидан чиқиб кетишган деб иддао хам қилган эди, аслида эса ибни Таймия рохимахуллохни назари бўйича, ашъарийлар сифат масаласи бўйича ибни Хазмга ва у кишига ўхшаганларга нисбатан ахли суннат ва хадис мазхабига анча  яқинроқ бўлишган.  У кишини назари бўйича ибни Хазм рохимахуллох ўзини  ақидасини фалсафа ва мўътазиладан олган. Албатта ибни Касир рохимахуллохни хам айтишича, агарчи ибни Хазм рохимахуллох ўзини зохирий эканини иддао қилган бўлса хам, аммо усуллар бобида ва сифат оятлари ва сифат хадислари бўйича хеч ким унга ўхшаб таъвил қилган эмас, у киши ибни Хазмдаги мана бу бурилиш  мантиқ илми сабабли вужудга келган деб хисоблайди, ибни Хазм бу илмни устози Мухаммад ибни Хасанул мазхижий каноний қуртубийдан олган, ибни Касир  ибни Хазм рохимахуллохдаги фосид таъвилотларни омилини  шу ерда деб билади.      [4].[5].[6].[7]

Умумий қилиб айтганда мана бу мутлақ мужтахид ва буюк донишманд ва илм дарёси ва ислом жахонида кўзга кўринган олим бўлмиш ибни Хазм рохимахуллох ўзига хос мазхабга эга бўлган, у киши охангларда мусиқадан фойдаланиш каби ўринларда хам ўзига хос ижтиход қилган. Мана бу буюк олимни баробарида:

– Имом Хасан Басрий рохимахуллох айтадики: ” агар бир тўйдаги таомга мусиқа асбоби хам қўшилган бўлса, мана бу тўйга даъват қилинганларга даъватни кераги йўқ.” ( яъни улар даъватни ижобат қилишлари керак эмас.)

– Имоми Авзоъий рохимахуллох айтадики: “дўмбира  ва мусиқа асбоблари бор бўлган тўйга кирмаслик керак.”

– Имоми Абу Ханифа рохимахуллохни асхоблари хам най каби барча мусиқа асбобларига қулоқ солишни яхши эмас,деб очиқ баён қилишган, уларни айтишларича, мана бу мусиқа асбобларига қулоқ солишлик фисққа сабаб бўладиган маъсиятдур, у яна шахсни гувохлиги ва шаходати қабул бўлмаслигига хам сабаб бўлади……. [8]

– Имоми Молик рохимахуллохдан мусиқа асбоблари билан бирга овоз айтиш борасида савол сўрашган пайтида, у киши буни жавобига айтдиларки: ” ғино ва мусиқани хақ деб биладиган ақлли киши топиладими? Бизни наздимизда бу ишни фосиқ кишилар қилишади.”  [9]

– Имоми Шофеъий рохимахуллохдан мусиқа хақида савол сўралганда у киши жавоб бердиларки: бу умматда биринчи бўлиб бу ишни йўлга қўйган кимсалар занодиқа ахли бўлган, улар бу иш орқали одамларни намоздан ва аллохни эслашдан буриб (лахв ва ўйинга томон) машғул қилишни исташган.” (занодиқа мунофиқ ва секуларзадаларни бошқа бир номи хисобланади).  [10]

(давоми бор……..)

---

[1]المراح في المزاح” للبدر الغزي  .ص/10

[2] بخاری5590. ابن حبان و اسماعیلی و ابن صلاح و ابن حجر عسقلانی (شارح بخاری) و ابن تیمیه و طحاوی و ابن قیم و صنعانی و بسیاری دیگر از علمای متخصص در علم حدیث به صحت این حدیث اقرار نموده اند. آلبانی آن را در سلسلة الصحیحة به شماره 91 صحیح دانسته است

[3] نووی.المجموع (11/577) 

[4] ابن قیم  و ابن صلاح و….  بر این قضاوت ابن حجر نقدی نوشته اند (غذاء الألباب فی شرح منظومة الآداب امام سفارینی)

[5]درء تعارض العقل والنقل” (3 /24)

[6]“منهاج السنة النبوية” (2 /353)

[7]“البداية والنهاية” (12 /113) . وينظر : “طبقات علماء الحديث” لابن عبد الهادي (3/349).

[8] إغاثة اللهفان

[9] تفسیر قرطبی /

[10] الزواجر عن اقتراف الکبائر

مُقَدَّمات دَرسلَرِی / سَککِیزِینچِی دَرس: فِطرِی اِیختِیاج صِیفَتِیدَگِی شادلِیک وَ اوُنِی قَندَی کانترال قِیلِیب باشقَه رِیش.

شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.

(30- قیسم)

اَمّا شوُ دُنیادَه عِلم تَخصِیل آلِیش یا اِیشلَش یا توُرمُوش قوُرِیش……. کَبِی اِیختِیاجلَرِینگنِی عَمَلگَه آشِیرِیش اوُچُون قَندَی قِیلِیب ثَوابنِی قوُلگَه کِیرِیتسَه بوُلَه دِی؟ اَگَر سِین مَنَه بوُلَرنِی هَمَّه سِینِی اَصلِی مَقصَد بوُلمِیش اَلله نِی راضِیلِیگِی وَ جَنَّتنِی قوُلگَه کِیرِیتِیش یوُلِیدَه حِذمَت قِیلدِیرسَنگ، اَنَه اوُندَه ثَوابگَه اِیگَه بوُلَه سَن. اَنَه بُو اِیشلَر هَم اَصلِی مَقصَدنِی قوُلگَه کِیرِیتِیش اوُچُون مانِع، توُسِیق هَم بوُلمَیدِی.

بُو یِیردَه آچِیق وَ آیدِین کوُرِینِیب توُرگَه نِیدِیک، اَنَه بُو لَهولَردَن باشقَه اِیشلَر کَبِی واجِبنِی تَرک قِیلِیشگَه باعِث بوُلگَن پَیتدَه گِینَه مَنع قِیلِینَه دِی:    ﻭ ﺇﺫَﺍ ﺭَﺍَﻭْ ﺗَﺠَﺎﺭَﺓً ﺃﻭْ ﻟَﻬْﻮٍ ﺍﻧْﻔَﻀُّﻮﺍ ﺇﻟـَﯿْﻬَﺎ ﻭَ ﺗَﺮَﮐُﻮﮎَ ﻗﺎﺋِﻤًﺎ ﻗُﻞْ ﻣﺎ ﻋِﻨْﺪَ ﺍﻟﻠﻪ ﺧَﯿْﺮٌ ﻣِﻦَ ﺍﻟﻠَّﻬْﻮِ ﻭ ﻣِﻦَ ﺍﻟﺘِّﺠَﺎﺭَﺓ ﻭَ ﺍﻟﻠﻪُ ﺧَﯿْﺮُ ﺍﻟﺮَّﺍﺯِﻗﯿﻦَ (جمعه/11)  (اِی مُحَمَّد)، قَچان اوُلَر بِیران تِجارَتنِی یاکِی اوُیِین- کوُلگوُنِی کوُرِیب قالسَه لَر، اوُشَنگَه قَرَب ساچِیلِیب تَرقَه لِیب کِیتوُرلَر وَ سِیزنِی (مِینبَردَه ) تِیک توُرگَن حالِینگِیزدَه تَرک قِیلوُرلَر. ** اَیتِینگ: ” اَلله حوُضوُرِیدَگِی نَرسَه ( اِیمان وَ یَحشِی عَمَللَر اوُچُون بِیرِیلَه دِیگَن اَجر- مُکافات) اوُیِین- کوُلگوُدَن هَم، تِجارَتدَن هَم یَحشِیراقدِیر! اَلله رِزق بِیرگوُچِیلَرنِینگ یَحشِیراغِیدِیر!”

مَنَه بُو کوُنگِیل آچَر نَرسَه لَر وَ اوُیِینلَر شَخصنِی جایگاهِیگَه، شَخصِیَتِیگَه، دَعوَتِیگَه ضَربَه وَ ضَرَر یِیتکَزگَن پَیتِیدَه مَکرُوه بوُلِیب قالَه دِی. سَعِید اِبنِ عاص رَضِیَ الله عَنهُ اَیتَه دِی: هَزِیللَشگَن وَقتِینگدَه اوُرتَه چَه بوُل، چوُنکِی اوُ کوُپَه یِیب کِیتسَه سِینِی بِی اَرزِیش بوُلِیب قالِیشِینگگَه وَ اَخماق کِیمسَه لَرنِینگ سِینگَه نِسبَتاً جُرعَتِی کوُچَه یِیب کِیتِیشِیگَه باعِث بوُلَه دِی، لِیکِن اَگَر هَزِیلنِی کَمَیتِیرِیب یوُبارَه دِیگَن بوُلسَنگ، یَعنِی هَزِیل قِیلمَی قوُیسَنگ هَم، سِینگَه اوُرگَه نِیب قالگَن کِیشِیلَرنِی دِیلِیدَه کِینَه پَیدا بوُلَه دِی، بوُنِی نَتِیجَه سِیدَه اَطرافِینگدَه گِیلَر وَ صُحبَتداشلَرِینگ سِیندَن قاچِیب  اوُزلَرِینِی بِیر چِیتگَه  تارتِیشَه دِی. [1]

هَر قَندَی حالَتدَه هَم حاضِرگِی پَیتگَه چَه آواز وَ تَرانَه یا گوُرانِی اَیتِیش بوُیِیچَه اَهلِی قِبلَه نِینگ اَئِمَّه لَرِینِی اوُرتَه سِیدَه اِختِلاف بوُلگَن اِیمَس، لِیکِن مَنَه بُو آواز اَیتِیشلِیک موُسِیقَه اَسبابلَرِی بِیلَن بِیرگَه قوُشِیلگَن وَقتِیدَه، اَنَه اوُشَه اَئِمَّه لَرگَه تابِع بوُلگَنلَرنِی اوُرتَه سِیدَه اِختِلاف وُجُودگَه کِیلَه دِی.

 شُو یِیرگَه کِیلِیب بِیزلَرنِی هوُرامانگَه اوُحشَش مِنطَقَه لَردَگِی حالَت وُجُودگَه کِیلَه دِی، یَعنِی بُو مِنطَقَه دَه اِسلام ظاهِر بوُلگَن وَقتدَن باشلَب تا حاضِرگِی کوُنگَه چَه مُسُلمانلَر موُسِیقَه بِیلَن بِیرگَه آواز اَیتگَن اِیمَسلَر، حاضِرگِی پَیتدَه هَم مُوسِیقَه اَسبابلَرِی یاکِی مَعازِفلَر هوُراماندَگِی مُؤمِنلَرنِی آوازلَرِیگَه،آهَنگلَرِیگَه کِیرَه آلگَه نِی یوُق. چوُنکِی مَنَه بُو مُوسِیقَه اَسبابلَرِی هوُرامانلِیک مُؤمِنلَرنِی رُوحِیَه سِینِی آذِیقلَنتِیرِیشگَه قادِر اِیمَس، بُو مُؤمِنلَر عَصرلَردَن بوُیان شَرعِی تَرانَه لَرگَه وَ گوُرانِیلَرگَه اوُرگَه نِیب قالِیشگَن، اوُلَر حاضِرگِی پَیتدَگِی بِیزلَرنِینگ آوازلَرِیمِیزگَه،آهَنگلَرِیمِیزگَه اوُرگَه نَه آلِیشمَیدِی، بوُنِی قَرَمَه – قَرشِیسِیدَه اِیسَه کوُرِیب توُرگَه نِیمِیزدِیک،مُسُلمانلَر یَشَیدِیگَن مِنطَقَه دَگِی کِیشِیلَر اوُزلَرِینِی آوازلَرِینِی،آهَنگلَرِینِی توُرلِی- توُمَن مُوسِیقَه اَسبابلَرِیگَه اَرَلَشتِیرِیب یوُبارِیشگَن. مَنَه بُو هوُرامانلِیکلَرنِینگ باشقَه مُسُلمان مِللَتلَرِیدَن اَجرَه تِیب توُرَه دِیگَن ظاهِرِی بِیلگِی حِسابلَه نَه دِی. رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلّم مُوسِیقَه اَسبابلَرِینِی تَحرِیم قِیلِیش بوُیِیچَه مَرحَمَت قِیلگَنلَرکِی:     «لَیَکُونَنَّ مِنْ أُمَّتِی أَقْوَامٌ یَسْتَحِلُّونَ الْحِرَ وَالْحَرِیرَ وَالْخَمْرَ وَالْمَعَازِفَ»[2]  مِینِی اوُمَّتِیمنِی آرَه سِیدَه شوُندَی کِیشِیلَر پَیدا بوُلَه دِیکِی، اوُلَر زِنانِی،اِیپَکنِی، شَرابنِی وَ مُوسِیقَه اَسبابلَرِینِی حَلال قِیلِیب آلِیشَه دِی.

اِمامِی نَوَوِی رَحِمَهُ الله اَلمَجمُوع ناملِی کِتابِیدَه مَعازِف تَعرِیفِی بارَه سِیدَه اَیتَه دِیکِی:  «هی الآلة التی یعزف بها». [3] “مَعازِف شوُندَی بِیر اَبزار بوُلِیب، اوُنِی واسِیطَه سِیدَه آواز وَ تَرانَه اَیتِیلَه دِی.” اِبنِ قایِّم رَحِمَهُ الله اَیتَه دِی: لوُغَت اَهلِی وَ عَرَب اَدَبِیاتِی مَعازِفنِی مَعناسِی بوُیِیچَه مُوسِیقَه اَسبابلَرِیگَه اِتِّفاقلِی نَظَر بِیلدِیرِیشگَن.

ظاهِرِی مَذهَبِیدَگِی اِبنِ حَزم اَندَلوُسِی رَحِمَهُ الله دَن وَ حاضِرگِی عَصردَگِی بَعضِی اوُلَمالَردَن تَشقَه رِی باشقَه هَمَّه اَئِمَّه لَر مُوسِیقَه اَسبابلَرِینِی جائِز اِیمَسلِیگِیگَه اِتِّفاقلِی نَظَر بِیلدِیرِیشگَن، اَلبَتَّه شافِیعِی مَذهَبِیدَگِی ظاهِرِی مَذهَبِیگَه اوُتگَن اِبنِ حَزم رَحِمَهُ الله قِیاسنِی رَد قِیلِیش، اِستِحسان وَ مَصالِحُ المُرسِلَة وَ اَلله تَعالَی نِی صِیفَتلَرِیگَه اوُحشَش اوُرِینلَردَه اَهلِی سُنَّتنِی اَئِمَّه لَرِیگَه مُخالِف بوُلگَن، اوُ کِیشِی حَتَّی اَشاعِرَه نِی جوُدَه کوُپ مَلامَت قِیلگَن وَ اَشعَرِیلَر صِیفَت بوُیِیچَه سُنَّت وَ حَدِیث مَذهَبِیدَن چِیقِیب کِیتِیشگَن دِیب اِدَّعا هَم قِیلگَن اِیدِی، اَصلِیدَه اِیسَه اِبنِ تَیمِیَّه رَحِمَهُ الله نِی نَظَرِی بُویِیچَه، اَشعَرِیلَر صِیفَت مَسَلَه سِی بُویِیچَه اِبنِ حَزمگَه وَ اوُ کِیشِیگَه اوُحشَه گَنلَرگَه نِسبَتاً اَهلِی سُنَّت وَ حَدِیث مَذهَبِیگَه یَقِینراق بوُلِیشگَن. اوُ کِیشِینِی نَظَرِی بوُیِیچَه اِبنِ حَزم رَحِمَهُ الله اوُزِینِی عَقِیدَه سِینِی فَلسَفَه وَ مُؤتَزِیلَه دَن آلگَن. اَلبَتَّه اِبنِ کَثِیر رَحِمَهُ الله نِی هَم اَیتِیشِیچَه، اَگَرچِی اِبنِ حَزم رَحِمَهُ الله اوُزِینِی ظاهِرِی اِیکَه نِینِی اِدَّعا قِیلگَن بوُلسَه هَم، اَمّا اوُصُوللَر بابِیدَه وَ صِیفَت آیَتلَرِی وَ صِیفَت حَدِیثلَرِی بوُیِیچَه هِیچ کِیم اوُنگَه اوُحشَب تَعوِیل قِیلگَن اِیمَس، اوُ کِیشِی اِبنِ حَزمدَگِی مَنَه بُو بوُرِیلِیش مَنطِق عِلمِی سَبَبلِی وُجُودگَه کِیلگَن دِیب حِسابلَیدِی، اِبنِ حَزم بُو عِلمنِی اوُستازِی مُحَمَّد اِبنِ حَسَن اَلمَذحَجِی کَنانِی قُرطُبِی دَن آلگَن، اِبنِ کَثِیر اِبنِ حَزم رَحِمَه ُالله دَگِی فاسِد تَعوِیلاتلَرنِی عامِلِینِی شوُ یِیردَه دِیب بِیلَه دِی.       [4].[5].[6].[7]

عُمُومِی قِیلِیب اَیتگَندَه مَنَه بُو مُطلَق مُجتَهِد وَ بُویُوک دانِیشمَند وَ عِلم دَریاسِی وَ اِسلام جَهانِیدَه کوُزگَه کوُرِینگَن عالِم بوُلمِیش اِبنِ حَزم رَحِمَهُ الله اوُزِیگَه خاص مَذهَبگَه اِیگَه بوُلگَن، اوُ کِیشِی آهَنگلَردَه مُوسِیقَه دَن فایدَه لَه نِیش کَبِی اوُرِینلَردَه هَم اوُزِیگَه خاص اِجتِهاد قِیلگَن. مَنَه بُو بُویُوک عالِمنِی بَرابَرِیدَه:

– اِمامِ حَسَن بَصرِی رَحِمَهُ الله اَیتَه دِیکِی: “اَگَر بِیر توُیدَگِی طَعامگَه مُوسِیقَه اَسبابِی هَم قوُشِیلگَن بوُلسَه، مَنَه بُو توُیگَه دَعوَت قِیلِینگَنلَرگَه دَعوَتنِی کِیرَگِی یوُق.” ( یَعنِی اوُلَر دَعوَتنِی اِجابَت قِیلِیشلَرِی  کِیرَک اِیمَس.)

– اِمامِی اَوزاعِی رَحِمَهُ الله اَیتَه دِیکِی: دوُمبِیرَه وَ مُوسِیقَه اَسبابلَرِی بار بوُلگَن توُیگَه کِیرمَسلِیک کِیرَک.”

– اِمامِ اَبُو حَنِیفَه رَحِمَهُ الله نِی اَصحابلَری هَم نَی  کَبِی بَرچَه موُسِیقَه اَسبابلَرِیگَه قوُلاق سالِیشنِی یَحشِی اِیمَس، دِیب آچِیق بَیان قِیلِیشگَن، اوُلَرنِی اَیتِیشلَرِیچَه، مَنَه بُو مُوسِیقَه اَسبابلَرِیگَه قوُلاق سالِیشلِیک فِسققَه سَبَب بوُلَه دِیگَن مَعصِیَتدوُر، اوُ یَنَه شَخصنِی گوُواهلِیگِی وَ شَهادَتِی قَبوُل بوُلمَسلِیگِیگَه هَم سَبَب بوُلَه دِی……….. [8]

– اِمامِی مالِک رَحِمَهُ الله دَن مُوسِیقَه اَسبابلَرِی بِیلَن بِیرگَه آواز اَیتِیش بارَه سِیدَه سَوال سوُرَشگَن پَیتِیدَه، اوُ کِیشِی بوُنِی جَوابِیگَه اَیتدِیلَرکِی: ” غِینا وَ مُوسِیقَه نِی حَق دِیب بِیلَه دِیگَن عَقللِی کِیشِی تاپِیلَه دِیمِی؟ بِیزنِی نَزدِیمِیزدَه بُو اِیشنِی فاسِق کِیشِیلَر قِیلِیشَه دِی.”  [9]

– اِمامِ شافِیعِی رَحِمَهُ الله دَن مُوسِیقَه حَقِیدَه سَوال سوُرَلگَندَه اوُ کِیشِی جَواب بِیردِیلَرکِی: بُو اوُمَّتدَه بِیرِینچِی بوُلِیب بُو اِیشنِی یوُلگَه قوُیگَن کِیمسَه لَر زَنادِیقَه اَهلِی بوُلگَن، اوُلَر بُو اِیش آرقَه لِی آدَملَرنِی نَمازدَن وَ اَلله نِی اِیسلَشدَن بوُرِیب (لَهو وَ اوُیِینگَه تامان) مَشغوُل قِیلِیشنِی اِیستَشگَن.” (زَنادِیقَه  مُنافِق وَ سِکوُلارزَدَه لَرنِی باشقَه بِیر نامِی  حِسابلَه نَه دِی.) [10]

(دوامی بار……)

---

[1]المراح في المزاح” للبدر الغزي  .ص/10

[2] بخاری5590. ابن حبان و اسماعیلی و ابن صلاح و ابن حجر عسقلانی (شارح بخاری) و ابن تیمیه و طحاوی و ابن قیم و صنعانی و بسیاری دیگر از علمای متخصص در علم حدیث به صحت این حدیث اقرار نموده اند. آلبانی آن را در سلسلة الصحیحة به شماره 91 صحیح دانسته است

[3] نووی.المجموع (11/577) 

[4] ابن قیم  و ابن صلاح و….  بر این قضاوت ابن حجر نقدی نوشته اند (غذاء الألباب فی شرح منظومة الآداب امام سفارینی)

[5]درء تعارض العقل والنقل” (3 /24)

[6]“منهاج السنة النبوية” (2 /353)

[7]“البداية والنهاية” (12 /113) . وينظر : “طبقات علماء الحديث” لابن عبد الهادي (3/349).

[8] إغاثة اللهفان

[9] تفسیر قرطبی /

[10] الزواجر عن اقتراف الکبائر