نویسنده: admin

درسهای مقدماتی/درس ششم:  چه باید کرد؟ وحدت آگاهانه، هدفمند و حرکتی

 پیاده شده از نوار صوتی شیخ ابوحمزه المهاجر هورامی حفظه الله

(38- قیسم)

از این زمان تا کنون ما شاهد حکومتهای بدیل اضطراری این حکومت عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ هستیم، از این زمان تا کنون سیستم شورای واحد و اجماع واحد و امت واحد و جماعت واحد جای خودش را داد به سیستم سلطنتی و موروثی و اجماعهای متعدد و امتهای متعدد و جماعتهای متعدد . و به همین سادگی حکومت سلطنتی با نابودی حکومت اسلامی عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ و با نابودی شورای واحد و اجماع واحد و جماعت واحد بانی و عامل اصلی تفرق هم شد .

بله، شورا مرکزی برای اجتماع صاحب نظران و متخصصين است، تا با بررسي مسائلی که تخصص دارند یک راه حل درست و واحد را در قالب اجماع عرضه کنند. زمانی که این وسیله و ابزار مهم از بین برود نیازهای جامعه به اجتهادات روز که از بین نمی رود، برای همین مجتهدین و صاحب نظران که جایی برای ارائه ی اجماع واحد ندارند مجبور می شوند به نیازهای روز جامعه جواب بدهند و دیدگاه و اجتهادات فردی خودشان را به جامعه عرضه کنند، در جامعه هم طبیعی است که هرگروهی از یکی از نظرات این صاحب نظران متفرق و از یکی از این اجتهادات فردی تبعیت کنند، چون نیاز دارند و باید به نیازهای روزشان پاسخ داده شود . 

این اختلاف در نظرها در شورا ذاتاً مثبت است و عامل پیشرفت و هماهنگ شدن با نیازهای روز است که شورا با اجماع واحد این دیدگاههای مختلف را با ارائه ی بهترین دیدگاه سازماندهی می کند، این شورايي كه از اجتماع اولي الامر بوجود آمده باعث عرضه شدن آراء مختلف و تفاسیر مختلف و اجتهادات مختلف است. همین شورا تمام ادله و اجتهادات مختلف را بررسی می کند، و در نهایت با اجماع واحد بهترين ومنطبق ترين آنها با موازين اصلي را به امت واحد و جماعت واحد مسلمین عرضه می کند، وبقيه ی آراء و تفاسیر و اجتهادات كه در نظراو ضعيف وغيرمستدل هستند را مردود و مترود می کند. اما زمانی که این شورا برای تبادل آراء و رسیدن به بهترین نظر و ارائه ی اجماع واحد وجود نداشته باشد همین نظرات متعدد خواه ناخواه به چند دستگی و تفرق منجر می شود. در قرون گذشته نبود شورای واحد و اجماع واحد بانی و باعث اینهمه تفرق بوده است.

بعد از خلافت حسن بن علی رضی الله عنهما و انهدام شوراي اولي الامر توسط سلاطین پس از آن و جایگزینی نظام شاهیگری به جای حکومت اسلامی عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ، مردم به صورت جداگانه و متفرق در امور فردي، خانوادگي يا اجتماعي و اقتصادی و غیره سوالات خودشان را از علماء و دانشمندان زمان خودشان مي پرسيدند. اینطوری بود که در مكان و زماني دانشمندان چون مي ديدند كه خلافت و حکومت اسلامی عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ منهدم شده است، شورا هم ازبين رفته است، اولي الامرهم نمانده است، ارائه ی اجتهادات فردی به جامعه هم منجر به تفرق می شود، اگر بيان هم نكنم چيزهايي بلد هستم كه اگر نگويم كتمان است و خيانت و ضروری هم هستند، و مجبور است، و نياز جامعه هم اقتضا به روشنگري دارد، تمام این موارد این علماء را ناچار و مجبور می کرد که هر كدام بطور جداگانه به استنباط احكام از منابع شرعی اقدام کنند و اجتهادات فردی خودشان را ارائه بدهند. به همین راحتی شيرازه  ی وحدت امت، از هم پاشيده و امت واحد پولادين، و جماعت واحد مسلمین به تدریج و با مرور سالها و سالها  متلاشي شد، و به جای امتهای متعدد و جماعتهای متعدد روئیدند و جامعه به دهها شاخه و گروه و مذاهب مختلف تقسیم شد.

در این صورت واضح و روشن است که مذهب يعني استنباط و اجتهاد افراد بجاي شورای واحد و اجماع واحد. آشکارا می بینیم که مذاهب در زمان حکومت اسلامی عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ وجود نداشتند و شورای واحد و اجماع واحد در پناه چنین حکومتی ضامن وحدت و حافظ امت اسلامی بود، در برابر، نبود حکومت اسلامی عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ و انهدام شورای واحد و اجماع واحد باعث پیدایش مذاهب مختلف و همین تفاسیر و مذاهب توسط پیروان مذاهب از عوامل تفرق شده اند، و لذا همچنانكه شوري ضامن وحدت امت است، تفاسیر متفرق ازاسبابهای تفرق آن گرديده اند.

نابود شدن حكومت شوري و روي كار آمدن حكومت سلطنتي امة واحده و جماعت واحد را مانند گله گرگ زده اي کرد كه به انواع و اشكال گوناگون تفرق گرفتار شد. هر چند در طول چهارده قرن تاريخ اسلام، مجاهداني بزرگ كوشيده اند كه دوران حكومتهاي غير اسلامي و بدیل اضطراری اسلامی را خاتمه بدهند و حکومت اسلامی عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ را دوباره تأسیس کنند. هرچند تلاش اين رادمردان موجب شده است كه بالاخره حركت آزاديخواهي اسلامي بطور كلي متوقف نشود، اما متاسفانه تاكنون، بعلل مختلف اما مشخص و روشن اکثریت قاطع اين قيامها به نتيجه كامل نرسيده است، و سه چهار موردی هم که در قرن اخیردیده ایم بدیلهای اضطراری حکومت اسلامی عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ بوده اند.  بله نتيجه حتمي و عملي وجود سلطنت و ديكتاتوري منجر به توليد اجتهادات متفرق و تقسيم امت به فرقه هاي مذهبي و انهدام  شوري به تبع آن انهدام وحدت در جامعه شد.

برادران و خواهران ما به خوبی باید دقت داشته باشند که تنها امت و جماعت واحد است که بر مسیر ضلالت و سرگردانی حرکت نمی کند، و الله تعالی هم تنها با جماعتی است که از این امت به وجود آمده است. حالا مهم نیست این امت امتی باشد متشکل ازمیلونها و بلکه میلیاردها نفر یا این امت تنها یک نفر باشد مثل سیدنا ابراهیم که تنها مومن آن برهه ی زمانی بود:«إِنَّ إِبْرَاهِيمَ كَانَ أُمَّةً قَانِتًا لِلَّهِ حَنِيفًا وَلَمْ يَكُ مِنَ الْمُشْرِكِينَ» (نحل/120) ابراهیم  امتی بود مطیع و حقّگرای و او از زمره مشرکان نبوده است.‏

(ادامه دارد………)

Дарсхойи муқаддамотий/ дарси шишум : чи бояд кард? Вахдати огохона, хадафманд ва харакатий.

Пиёда шуда аз навори совтийи шайх мужохид : Абу Хамза мухожир  хўромий.

(104- қисмат)

Меъёр мезони дурий ва ё наздикий ва тамоюли фарди мусалмон ба шўрохойи бузургтар ва дар нихоят хукумати исломий ала минхажин нубувват ё хукумати бадили изтирорийи исломий ва шўройи улил амр ва уммати вохид ва жамоати вохид аст.

Дар мархалайи аввал, муфид будан ё набудани фарди тўвхидий барои хадафро дар мезони дурий ё наздикий вай ба ташкил ё пейвастан ба жамоат ва шўройи исломий медонем, ва пас аз ташкили жамоат ва шўройи мунсажим, мезони муфид ё ғейри муфид будани онро дар мезони талош ва аъмолиш жихати ташкили шўрохойи бузургтар ва дар нихоят ташкили хукумати исломийи мужрийи ахкоми шаръий ва касби қудрат ва ташкили шўройи улил амри вохид ва жамоати вохид ва уммати вохид медонем. Месанжемки аъмоли ин жамоат ва шўро дар нихоят ба ташкили хукумати исломийи мужрийи ахкоми шариат ва уммати вохида ва жамоати вохид наздик мешавад ё дар масири жохилият қарор гирифта ва аз хадафи бузург дуртар мешавад.

Интури барои шахси мусалмон, абзори аввалия барои расидани ба хадафи аслийи, ташкили ек жамоати шўроий, ё дар сурати вужуд , мулхақ шудан ба ек жамоати шўроий аст, абзори санавияйи у мулхақ шудан ва хал шудан дар шўрохойи бузургтари астки аз шўрохойи кучактари ба вужуд омаданд ва ба истелох ба он мегуянд мажлиси шўро ва хадафи нахоийи у дар ин мажлиси шўройи ба вужуд омада хам ташкили хукумати исломий ва касби қудрати ижроийи жомеъа ва дар нихоят ташкили шўройи улил амри жахоний ва ижмоъи вохид ва уммати вохид ва жамоати вохид аст.

Замоники ин хукумати исломий хам ташкил мешавад жамоат ва шўройи жамоатхо худ ба худ коройи худишонро аз даст медиханд, чун барои чизи дуруст шуда будандки холо дуруст шуда аст, ва исрори бар хифзи жамоатхо ва шўрохойи кучаки жамоатхо новъи пасрафт ва монеъ дар жихати вахдат махсуб мешавад. Хар шахси дар чанин фазойи метавонад дар хелфхо ва синфхо ва синдико ва амсоли инон фаолият кунад на дар ахзоби мухталиф ва жамоатхойи мухталиф ки новъи масхара ва тўвхин ба шуъури муслимин  ва харакати мужаддад ба самт ва суйи тафарруқ аст.

Ба хар мезонки шахс ва жамоати шўроий кучак ба тадриж ва бо хал шудан дар шўрохойи бузургтар аъмолишон мунжар ба расидан ба ташкили хукумати исломий ва касби қудрати ижроий жомеъа ва дар нихоят ташкили шўройи улил амри жахоний ва ижмоъи вохид ва уммати вохид ва жамоати вохида бишаванд ё аз он дур бишаванд, ба хамон мезон барои хадафи мутаолийи кулли ситамдидагон ва мустазъафини жахон муфид ё музирранд. Ва харгиз набояд фаромуш кардки оянда аз он касони астки огохона ва хадафманд ба истиқболиш мераванд ва эхтиёти пеш аз хад боиси аз бейн рафтани фурсатхо мешавад, ва саъй кунем бо аъмолимон падарон ва модарони бошемки дар хамин дунё фарзандон ва навахойимон ба мо ифтихор кунанд ва дар қиёмат ризойи аллохро ба даст оварда бошем.

Қудрати асосий жомеъа аз кучактарин шўрохойи мовжуд дар жомеъа сарчишма мегирад то ба тадриж ба шўрохойи бузургтар ва дар нихоят ба шўройи улил амри вохиди муслимин хатм мешавад. Мо ба ижод ва нигахдорийи аз шўрохойи кучак ахамияти болойи медихем ба шартики ин шўрохо мисли жувиборхойи кучак ба хам мулхақ бишаванд ва дар ек масир ва бо истефода аз қудрати хамдигар ба харакотишон идома бидиханд.

Агар ин шўрохойи кучак огохона ва хадафманд бо хам муттахид нашаванд мисли жувиборхойи кучак чанд метри онтарафтар дар замин фуру мераванд ва гум ва нобуд мешаванд. Аз муттахид шудани огохона ва хадафманди шўрохойи кучак ва хаммасир астки шўрохойи бузург ва қудрати бузург ва пирузийи бузург ба даст меояд.

Шакки нестки дар мубориза ва жиходи бо жохилияти муттахид мовжуд танхо иттиходи огохона, хадафманд ва харакатий хам аз тариқи “ се конол” астки метавонад муслиминро ба натижа наздик кунад, агар хукумати исломий ала минхажин нубувват вужуд дошта бошад ин бехтарин ва солимтарин коноли аст ва агар набуди хукумати бадили исломий бехтарин жойгузин аст ва агар ин хам вужуд надошт танхо вахдати огохона ва хадафманд дар мажлиси шўройи вохиди тамоми гуруххо ва жамоатхойи мужохиди астки метавонад дар радифи севум қарор бигирадки мо аз ин “ се конол” ба унвони “ се абзор” ёд мекунем ва тамоми касоники дар хар шикли  ва қолиби хориж аз ин “ се абзор” фаолиятхойи худишонро ба пеш баранд “ мунфаридини аз се абзор” номида мешаванд ва торих нишон дода астки хар каси аз коноли ғейри аз ин се конол ба пеш рафта харгиз ба натоижи шаръийи жиход даст пейдо накарда аст.

(идома дорад……..)

Дарсхойи муқаддамотий/ дарси шишум : чи бояд кард? Вахдати огохона, хадафманд ва харакатий.

Пиёда шуда аз навори совтийи шайх мужохид : Абу Хамза мухожир  хўромий.

(103- қисмат)

Нуктайи дигарики мумкин аст иддайи аз бародарони номезон ва номутаодили моро аз пейвастан ба шўрохойи бузургтар манъ кунад нодида гирифтани амал, ва таъкиди сирфи онхо бар гуфтори мурдагони шўройи мухолиф, ё хатто бар гуфтори зиндахойи онхостки дар шароити хос онхам барои мовқеиятхойи хос гуфта шуда ё мумкин аст далили дигари дошта бошадки мо надонем.

Агар ба унвони мисол ба корномайи яхуд дар қуръон нигох кунем ва агар ба сейри тадрижий бархурди росулуллох саллаллоху алайхи васаллам бо ин душмани шумора ек нигох кунем, ё агар ба корномайи сиёхи мунофиқин диққат кунем ва равиши росулуллох саллаллоху алайхи васалламро бо онхо баррасий кунем,мебинем қоидайи куллий илова бар ақида ва гуфтор “ амали” онхо буд, ин дар мовриди куффори ошкор ва пинхони дохилий аст, дар мовриди ек шўройи мужохидини мўъмини ахли қибла чист?

Имруза ва дар ин холати изтирорийки барои хаммайи муслимин пеш омада аст иддайи ровшанфикрномойи дарсхонда ва мардумони дунболаруйи шабакахойи мохвораий, ва иддайи аз бародарони номутаодил ва номезони худимон хам танхо гуфтор ва харфхоро меъёр қарор доданд. Мегуянд фалон фард ё жамоат ва хизб ва мазхаб бад аст. Бипурси чиро? Мегуянд: магар надидики дар фалон китобишон дар фалон қарн чи гуфтанд? Магар нашаниди чи гуфт? Магар нахонди чи невишта буд? Ва хеч узри барои мусалмон дар ин холати изтирорий қоил нестанд. Дар холики мумкин аст ба унвони мисол хийли аз ин гуфторхо ва сухбатхо тавассути касони чун Наъим ибни Масъуд розиаллоху анху гуфта шавадки атрофиёни онхо дар холати жанги ахзоб қарор гирифта бошанд, ё мумкин аст ба даххо далили дигар бошадки мо иттилоъ надошта бошем.

Дар ин бурхаки душманони мо миллиярдхо доллор барои жанги равоний ва сард ва нарм бар алайхи мо харж мекунанд, ижоди жанги равоний мо бар алайхи онхо наметавонад ажиб бошад; ажиб ин астки ек мусалмон надонадки чиро росулуллох саллаллоху алайхи васаллам ба Наъим ибни Масъуд розиаллоху анху фармуд:

 :«الْحَرْبُ خُدْعَةٌ»

Жанг фариб аст ва агар мусалмони аз он истефода кард зуд ба анвоъи барчасбхо муттахам бишавад.

Қоида ин астки бар асоси

«أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ»

Мо ба дур аз тамоми беморихойики мумкин аст дар қазоват ва ё дар нишон додани рох пеш биёяд, манобеъи шаръиймонро бар фахми шўройи зи салохимон ироя медихем, агар шахс дар қазоватхояш иштибох кунад раъйи вохиди шўро метавонад онро баргардонад аммо агар ин шўройи кучак худиш дучори иштибох бишавад онвақт астки ё даржо мезанад ё ба ақаб бармегардад ё жаниники қарор аст ба такомулиш бирасадро сиқт мекунанд ва ба тадриж коркарди шаръийи худишонро аз даст медиханд. Аксари иштибохоти шўрохойи кучак хам ба беморихойи кибр ва табъият аз хавохойи нафсоний ва адами дарки марохили рушд ва такомул ва марги мутаъаддиди шўрохо бармегардад.

Меъёри санжиши мо мезони рағбати онхо дар наздик шудан ба ташкили шўрохойи бузургтар ва ташкили хукумати мужрийи қавонини шариати аллох, ё дур шудан аз сафи вохиди астки аллох ба он рози астро дар мубориза чироғи рохи худ қарор медихем, ва тамоми жамоатхоро дар мезони наздик ё дур шудан аз ташкили жамоати муттахид ва муваххидики худо онхоро дуст дорад:

إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الَّذينَ يُقاتِلونَ في سَبيلِهِ صَفًّا كَأَنَّهُم بُنيانٌ مَرصوصٌ.

Бо хамин меъёри собит мегуемки ин шахс ё жамоат ё шўро дар масири сахих қарор  дорад ё на ва масирро дорад иштибох меравад? Ё хатто бо таважжух ба ек ояйи қабли аз ин метавонем бигуемки ин гурух ва жамоат дар иддаояш ростгуйе ё жузъви онхойи астки дигаронро ба вахдат даъват мекунанд аммо худишон масири тафарруқ ва залилийро мераванд ва жузви онони хастандки аллох таоло дар мовридишон мефармоянд:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لِمَ تَقُولُونَ مَا لَا تَفْعَلُونَ.

Эй касоники иймон овардаид чиро чизи мегуйидки анжом намедихид?

Яъни инхо ба хар андоза дар масири такомули худ аз фард ба жамоат ва шўройи кучак ва аз жамоат ва шўройи кучак ба шўрохойи бузургтар ва жамоатхойи бузургтар ва дар нихоят ба самти мажлиси шўройи мужохидин ё хукумат ва шўройи вохид ва жамоати вохид ва уммати вохид ба сурати ғейри мунқотиъ ба пеш бираванд онхоро муфид барои хадаф медонем ва ростгуйи дар иддаохойишон медонем, ва хар чанд аъмолишонро аз ин масир мунхариф бидонем, онхоро музирри барои хадаф қаламдод мекунем ва мегуем инон ба хадафимон садама мезананд ва дар масири тафарруқ ва хадар додани энержийи муслимин ва саргардон кардани муслимин хастанд ва илова бар ин суханонишон бо кордоришон мухолиф аст ва намешавад ба суханонишон эътимод кард.

(идома дорад……..)

Муқаддамот дарслари / олтинчи дарс: нима қилиш керак? Онгли,мақсадли ва харакатланувчи вахдат.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохнинг аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(37- қисм)

Ижтиход қилса бўладиган ўринларни хаммаси бой маъдан сифатида қуръон ва суннатда баён қилинган ва хар қандай замондаги хайъатлар ва улил амр шўролар кундалик масалаларга ва янги ўзгаришларга  муносиб равишда унинг майда қисматларини баён қилиб беради, худди Умарни замонидаги девонга ўхшаб атъамахум мин жуъни татбиқ қилиш ё қуръонни жамлаш учун эълон қилинган пайтда, қарор қабул қилинган, шўро бир мажлис ёки икки мажлис ёки бир неча мажлис томонидан бўлиши мумкин.  Ёки қуйидагича амр қилинган пайтида:

            اعْدِلُوا هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوى‌ …

وَإِذَا حَكَمْتُمْ بَيْنَ النَّاسِ أَنْ تَحْكُمُوا بِالْعَدْلِ:

Аслида ўзгармайдиган нарса умумий қонунлар бўлиб, хар қандай замон ва маконда унга амал қилишлик лозим ва зарурийдур, аммо йўллар ва адолатни ижро қилиш воситалари замон ва макондаги тараққиётга нисбатан ўзгарувчандур: масалан бир суд ёки икки суд ёки аслан мухокама қилиш шеваси қайси шева билан яхшироқ ва осонроқ амалга оширилади? Бунга ўхшаган ўринлар ерга нозил бўлган  темир маъданига ўхшайди ва инсонлар кундалик эхтиёжларига муносиб равишда ундан янги нарсаларни олишади ва кундалик эхтиёжларига жавоб беришади. Ундаги маъдан собитдур, аммо ундан вужудга келадиган нарсалар турли-хил  замон ва маконда хилма-хил бўлади.

Мана бундай ижтиход қилса бўладиган ўринларда улил амр шўроси қарор қабул қилади ва шўрога боғланган холда ягона раъй ва иттифоқли назар билан янги ишларни мусулмонларга эълон қилинади ва мухолиф кимсалар хам шўрони ва ижро қилувчи кучни вакили яъни рахбарни,амирал мўъмининни раъйига тобеъ бўлишади.

Очиқ кўриниб турганидек, аслий хукм мана бундай ўринларда собит бўлади, аммо мана бу ахкомларни ижро бўлиш шеваси турли-хил замон ва маконларда мусулмонларнинг эхтиёжларига ва мусулмонларнинг жамиятидаги тараққиётига муносиб холда ўзгарувчандур, ўзини замонини дардига еган, аммо хозирда мавжуд вазиятга ва мусулмонларнинг кундалик эхтиёжларига  жавоб бера олмайдиган  қадимий ижтиходни, эски тушунчани устида оёқ тираб туриб олишлик, бир томондан шариатни дастурларига хилоф равишда амал қилиш ва янгини ўрнига эскини қўйиб қўйиш хисобланади, бу иш мусулмонларнинг жамиятига зарба уришдан ташқари, агар онгли равишда қасддан қилинадиган бўлса, шахснинг  иймонига жуда кўп зарар келтиради.

   Мана бу суратда, оддий ва табиий холатда, қуръон ва сахих суннат ва шўрони вохид раъйидан ташқари бошқа нарса мусулмонлар учун хужжат бўла олмайди ва исломий харакатга ва исломий хукуматга боғлиқ ижроий ишлардаги мақбул шўронинг нотўғри аммо самимий раъйи шахснинг тўғри раъйидан кўра афзалроқдур. Шунингдек росулуллох саллаллоху алайхи васаллам ухуд жангида мадинадан ташқарига чиқиш борасидаги шўрони қарорида, ўзларининг тўғри раъйига хилоф равишда шўронинг нотўғри раъйига таслим бўлган эдилар.

Улил амр шўроси ва уни вохид раъйи диндан ваа аллохни шариатидаги қонунлардан қилинган ижтиходдур, аммо вохид ижтиход ва вохид ижмоъ вохид жамоат учун бўлади.  аллох таоло мустазъафин кишиларга ердаги хилофатни ваъдасини берган пайтида, бу борада таъкидлаб мархамат қилади:

  وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنكُمْ وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ وَلَيُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دِينَهُمُ الَّذِي ارْتَضَىٰ لَهُمْ وَلَيُبَدِّلَنَّهُم مِّن بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْنًا ۚ (نور/55)

Бизлар учун жуда хам яхши ошкор ва равшан бўлган нарса шуки, бизлар хукумат қудратини касб қилиш заминасида қилишимиз керак бўлган амали солих  ва аллохни шариатидаги қонунларни ижро қилишдаги ягона  замонатчи бошқа нарсалар эмас, фақат ва фақат шўро бўлади. Исломда фақат шўрони расман тан олинади, шўро ижроий вакилларни ё рахбар, амир ва халифани мушаххас қилиб беради ва умуман айтганда  шўрога итоат қилиш вожибдур, у худони қонунини ва росулуллох саллаллоху алайхи васалламни суннатларини  сатхида хисобланади. 

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الأَمْرِ مِنْكُمْ .

Улил амр шўроси ижмоъи вохид билан бирга замонатчи ва вохид жамоатни ташкил бўлишини омили бўлишидан ташқари, мусулмонларнинг орасида комил вахдатни,бирдамликни сабабчиси хам хисобланади, у якка холдаги меъросий хукуматларни ташкил бўлишига энг катта монеъ хам бўлади. Улил амри минкум хам жамъ холатда келган, бир замондаги якка шахс маъносида эмас, балки жамиятни эхтиёжларидан,мушкилотларидан ва уларга боғлиқ масалалардан огох кишиларни  ва донишмандларни ўз ичига олади, улар ишлар  бўйича мутахассисдурлар, яъни улар  мутахассисликка эга ва мана шу иш учун танлаб олингандурлар. Олдин хам айтиб ўтилганидек улар ижроий ва бошқа кучларнинг  вакилларини мушаххас қилиб танлашади. Бу ерда бошқа шахслар ё мақом эмас,балки  шўро кимни амир ва рахбар бўлиши борасида қарор қабул қилади, агарчи танлаган ё танланган шахс жамиятдаги ўша замоннинг  энг солих кишиси бўлган тақдирда хам.

Али ибни Аби Толиб муовияга ёзган номасида айтадики: менга байъат берган одамлар Абу Бакрга,Умарга, Усмонга ўша пайтдаги шароитлар билан бирга байъат беришган эди. Демак  уларни (шўронинг катталарини) раъйини қабул қилмасликка хеч кимни  хаққи йўқ ва имомни таъйин қилиш шўросининг вазифаси мухожир ва ансорларни хаққидур, демак агар бир кишига иттифоқли назар бериб уни имом деб номлашган бўлса, худони ризосига сабаб бўлибди.  

 إِنَّمَا الشُّورَى لِلْمُهَاجِرِينَ وَ الْأَنْصَارِفَإِنِ اجْتَمَعُوا عَلَى رَجُلٍ وَ سَمَّوْهُ إِمَاماً كَانَ ذَلِكَ لِلَّهِ رِضًا

Мана шу шевага кўра шўро росулуллох саллаллоху алайхи васалламдан сўнг  вахдатни ва жамоатни  хифз қилиш замонати билан ўзини вазифасини комил  сихат ва саломатликда бажариб келган ва нубувват манхажига асосланган исломий  хилофат ва  хукумат ўзини йўлида давом этган, тоинки ғайри исломий ва зидди исломий бўлган “бидъат” ва вайронгар бало мусулмонларни ўртасида тарқалди ва натижада нубувват манхажига асосланган хилофатни ва хукуматни ўрнига  меъросий, оилага чегараланган хукумат пайдо бўлди.

(давоми бор…….)

مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.

(37- قیسم)

  اِجتِهاد قِیلسَه بوُلَه دِیگن اوُرِینلَرنِی هَمَّه سِی بای مَعدَن صِیفَتِیدَه قُرآن وَ سُنَّتدَه بَیان قِیلِینگن وَ هَر قَندَی زَماندَگِی حَیأَتلَر وَ اوُلِی الاَمر شوُرالَر کوُندَه لِیک مَسَلَه لَرگه وَ یَنگِی اوُزگه رِیشلَرگه مُناسِب رَوِیشدَه اوُنِینگ مَیدَه قِسمَتلَرِینِی بَیان قِیلِیب بِیرَه دِی، حوُددِی عُمَرنِی زَمانِیدَگِی دِیوانگه اوُحشَب  أَطْعَمَهُمْ مِنْ جُوعٍ  نِی تَطبِیق قِیلِیش یا قُرآننِی جَملَش اوُچُون اِعلان قِیلِینگن پَیتدَه، قَرار قَبوُل قِیلِینگن، شوُرا بِیر مَجلِیس یاکِی اِیککِی مَجلِیس یاکِی بِیر نِیچَه مَجلِیس تامانِیدَن بوُلِیشِی موُمکِین. یاکِی قوُیِیدَگِیچَه اَمر قِیلِینگن پَیتِیدَه:  اعْدِلُوا هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوى‌ … وَإِذَا حَكَمْتُمْ بَيْنَ النَّاسِ أَنْ تَحْكُمُوا بِالْعَدْلِ: اَصلِیدَه اوُزگرمَیدِیگن نَرسَه عُمُومِی قانوُنلَر بوُلِیب، هَر قَندَی زَمان وَ مَکاندَه اوُنگه عَمَل قِیلِیشلِیک لازِم وَ ضَرُورِیدوُر، اَمّا یوُللَر وَ عَدالَتنِی اِجرا قِیلِیش واسِیطَه لَرِی زَمان وَ مَکاندَگِی تَرَقِّیاتگه نِسبَتاً اوُزگه رُوچَندوُر: مَثَلاً بِیر سوُد یاکِی اِیککِی سوُد یاکِی اَصلاً مُحاکَمَه قِیلِیش شِیوَه سِی قَیسِی شِیوَه بِیلَن یَحشِیراق وَ آسانراق عَمَلگه آشِیرِیلَه دِی؟ بوُنگه اوُحشَه گن اوُرِینلَر یِیرگه نازِیل بوُلگن تِیمِیر مَعدَنگه اوُحشَیدِی وَ اِنسانلَر کوُندَه لِیک اِیختِیاجلَرِیگه مُناسِب رَوِیشدَه اوُندَن یَنگِی نَرسَه لَرنِی آلِیشَه دِی وَ کوُندَه لِیک اِیختِیاجلَرِیگه جَواب بِیرِیشَه دِی. اوُندَگِی مَعدَن ثابِتدوُر، اَمّا اوُندَن وُجُودگه کِیلَه دِیگن نَرسَه لَر توُرلِی- هِیل زَمان وَ مَکاندَه هِیلمَه – هِیل بوُلَه دِی.

مَنَه بوُندَی اِجتِهاد قِیلسَه بوُلَه دِیگن اوُرِینلَردَه اوُلِی الاَمر شوُراسِی قَرار قَبوُل قِیلَه دِی وَ شوُراگه باغلَنگن حالدَه یَگانَه رَعی وَ اِتِّفاقلِی نَظَر بِیلَن یَنگِی اِیشلَرنِی مُسُلمانلَرگه اِعلان قِیلِینَه دِی وَ مُخالِف کِیمسَه لَر هَم شوُرانِی وَ اِجرا قِیلوُچِی کوُچنِی وَکِیلِی یَعنِی رَهبَرنِی،اَمِیرَ المُؤمِنِیننِی رَعیِیگه تابِع بوُلِیشَه دِی.

آچِیق کوُرِینِیب توُرگه نِیدِیک، اَصلِی حُکم مَنَه بوُندَی اوُرِینلَردَه ثابِت بوُلَه دِی، اَمّا مَنَه بُو اَحکاملَرنِی اِجرا بُولِیش شِیوَه سِی توُرلِی- هِیل زَمان وَ مَکانلَردَه مُسُلمانلَرنِینگ اِیختِیاجلَرِیگه وَ مُسُلمانلَرنِینگ جَمِیعیَتدَگِی تَرَقّیاتِیگه مُناسِب حالدَه اوُزگه رُوچَندوُر، اوُزِینِی زَمانِینِی دَردِیگه یِیگن، اَمّا حاضِردَه مَوجُود وَضِیعیَتگه وَ مُسُلمانلَرنِینگ کوُندَه لِیک اِیختِیاجلَرِیگه جَواب بِیرَه آلمَیدِیگن قَدِیمِی اِجتِهادنِی، اِیسکِی توُشوُنچَه نِی اوُستِیدَه آیاق تِیرَب توُرِیب آلِیشلِیک، بِیر تاماندَن شَرِیعَتنِی دَستوُرلَرِیگه خِلاف رَوِیشدَه عَمَل قِیلِیش وَ یَنگِینِی اوُرنِیگه اِیسکِیسِینِی قوُیِیب قوُیِیش حِسابلَه نَه دِی، بُو اِیش مُسُلمانلَرنِینگ جَمِیعیَتِیگه ضَربَه اوُرِیشدَن تَشقَرِی، اَگر آنگلِی رَوِیشدَه قَصددَن قِیلِینَه دِیگن بُولسَه، شَخصنِینگ اِیمانِیگه جُودَه کوُپ ضَرَر کِیلتِیرَه دِی.  

مَنَه بُو صُورَتدَه، عاددِی وَ طَبِیعِی حالَتدَه، قُرآن وَ صَحِیح سُنَّت وَ شُورانِی واحِد رَعیِیدَن تَشقَرِی باشقَه نَرسَه مُسُلمانلَر اوُچُون حُجَّت بوُلَه آلمَیدِی وَ اِسلامِی حَرَکَتگه وَ اِسلامِی حُکوُمَتگه باغلِیق اِجرائِی اِیشلَردَگِی مَقبُول شوُرانِینگ ناتوُغرِی اَمّا صَمِیمِی رَعیِی شَخصنِینگ توُغرِی رَعیِیدَن کوُرَه اَفضلراقدوُر. شوُنِینگدِیک رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم اُحُد جَنگِیدَه مَدِینَه دَن تَشقَرِیگه چِیقِیش بارَه سِیدَگِی شوُرانِی قَرارِیدَه، اوُزلَرِینِینگ توُغرِی رَعیِیگه خِلاف رَوِیشدَه شوُرانِینگ ناتوُغرِی رَعیِیگه تَسلِیم بوُلگن اِیدِیلَر.

اوُلِی الاَمر شوُراسِی وَ اوُنِی واحِد رَعیِی دِیندَن وَ اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَردَن قِیلِینگن اِجتِهاددوُر، اَمّا واحِد اِجتِهاد وَ واحِد اِجماع واحِد جَماعَت اوُچُون بوُلَه دِی. اَلله تَعالَی مُستَضعَفِین کِیشِیلَرگه یِیردَگِی خِلافَتنِی وَعدَه سِینِی بِیرگن پَیتِیدَه، بُو بارَدَه تَأکِیدلَب مَرحَمَت قِیلَه دِی:   وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنكُمْ وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِيالْأَرْضِ كَمَااسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ وَلَيُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دِينَهُمُ الَّذِي ارْتَضَىٰ لَهُمْ وَلَيُبَدِّلَنَّهُم مِّن بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْنًا ۚ (نور/55) بِیزلَر اوُچُون جوُدَه هَم یَحشِی آشکار وَ رَوشَن بوُلگن نَرسَه شوُکِی، بِیزلَر حُکوُمَت قُدرَتِینِی کَسب قِیلِیش زَمِینَه سِیدَه قِیلِیشِیمِیز کِیرَک بوُلگن عَمَلِی صالِح وَ اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی اِجرا قِیلِیشدَگِی یَگانَه زَمانَتچِی باشقَه نَرسَه لَر اِیمَس، فَقَط وَ فَقَط شوُرا بوُلَه دِی. اِسلامدَه فَقَط شُورانِی رَسماً تَن آلِینَه دِی،شوُرا اِجرائِی وَکِیللَرنِی یا رَهبَر، اَمِیر وَ خَلِیفَه نِی مُشَخَّص قِیلِیب بِیرَه دِی وَ عُمُوماً اَیتگندَه شوُراگه اِطاعَت قِیلِیش واجِبدوُر، اوُ خُدانِی قانوُنِینِی وَ رَسُول الله صلی الله عَلَیهِ وَسَلّمنّی سُنَّتلَرِینِی سَطحِیدَه حِسابلَه نَه دِی.  يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواأَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الأَمْرِ مِنْكُمْ

اوُلِی الاَمر شوُراسِی اِجماعِی واحِد بِیلَن بِیرگه زَمانَتچِی وَ واحِد جَماعَتنِی تَشکِیل بوُلِیشِینِی عامِلِی بوُلِیشِیدَن تَشقَرِی، مُسُلمانلَرنِینگ آرَه سِیدَه کامِل وَحدَتنِی،بِیردَملِیکنِی سَبَبچِیسِی هَم حِسابلَه نَه دِی، اوُ یَککَه حالدَگِی مِعراثِی حُکوُمَتلَرنِی تَشکِیل بوُلِیشِیگه اِینگ کَتتَه مانِع هَم بوُلَه دِی. اوُلِی الاَمر مِنکُم هَم جَمع حالَتدَه کِیلگن، بِیر زَماندَگِی یَککَه شَخص مَعناسِیدَه اِیمَس،بَلکِی جَمِیعیَتنِی اِیختِیاجلَرِیدَن، مُشکِلاتلَرِیدَن وَ اوُلَرگه باغلِیق مَسَلَه لَردَن آگاه بُولگن کِیشِیلَرنِی وَ دانِشمَندلَرنِی اوُز اِیچِیگه آلَه دِی، اوُلَر اِیشلَر بُویِیچَه مُتَخَصِّصلَردوُرلَر، یَعنِی اوُلَر مُتَخَصِّصلِیککَه اِیگه وَ مَنَه شوُ اِیش اوُچُون تَنلَب آلِینگندُورلَر. آلدِین هَم اَیتِیب اوُتِیلگه نِیدِیک اوُلَر اِجرائِی وَ باشقَه کوُچلَرنِینگ وَکِیللَرِینِی مُشَخَّص قِیلِیب تَنلَه شَه دِی. بُو یِیردَه باشقَه شَخصلَر یا مَقام اِیمَس، بَلکِی شوُرا کِیمنِی اَمِیر وَ رَهبَر بوُلِیشِی بارَه سِیدَه قَرار قَبوُل قِیلَه دِی، اَگرچِی تَنلَه گن یا تَنلَنگن شَخص جَمِیعیَتدَگِی اوُشَه زَماننِینگ اِینگ صالِح کِیشِیسِی بوُلگن تَقدِیردَه هَم.

عَلِی اِبنِ اَبِی طالِب مُعاوِیَه گه یازگن نامَه سِیدَه اَیتَه دِیکِی:  مِینگه بَیعَت بِیرگن آدَملَر اَبُو بَکرگه، عُمَرگه، عُثمانگه اوُشَه پَیتدَگِی شَرائِطلَر بِیلَن بِیرگه بَیعَت بِیرِیشگن اِیدِی. دِیمَک اوُلَرنِی (شوُرانِینگ کَتتَه لَرِینِی) رَعیلَرِینِی قَبوُل قِیلمَسلِیککَه هِیچ کِیمنِی حَققِی یوُق وَ اِمامنِی تَعیِین قِیلِیش شوُرانِینگ وَظِیفَه سِی مُهاجِر  وَ اَنصارلَرنِی حَققِیدُور، دِیمَک اَگر بِیر کِیشِیگه اِتِّفاقلِی نَظَر بِیرِیب اوُنِی اِمام دِیب ناملَشگن بوُلسَه، خُدانِی رِضاسِیگه سَبَب بوُلِیبدِی.   إِنَّمَا الشُّورَى لِلْمُهَاجِرِينَ وَ الْأَنْصَارِفَإِنِ اجْتَمَعُوا عَلَى رَجُلٍ وَ سَمَّوْهُ إِمَاماً كَانَ ذَلِكَ لِلَّهِ رِضًا^[1]

مَنَه شُو شِیوَه گه کوُرَه شوُرا رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمدَن سُونگ وَحدَتنِی وَ جَماعَتنِی حِفظ قِیلِیش زَمانَتِی وَ اوُزِینِی وَظِیفَه سِینِی کامِل صِیحَت وَ سَلامَتلِیکدَه بَجَه رِیب کِیلگن وَ نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن اِسلامِی خِلافَت وَ حُکوُمَت اوُزِینِی یوُلِیدَه دَوام اِیتگن، تائِنکِی غَیرِی اِسلامِی وَ زِدِّی اِسلامِی بوُلگن “بَیعَت” وَ وَیرانگر بَلا مُسُلمانلَرنِی اوُرتَه سِیدَه تَرقَلدِی وَ نَتِیجَه دَه نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن خِلافَتنِی وَ حُکوُمَتنِی اوُرنِیگه مِعراثِی، عائِلَه گه چِیگرَه لَنگن حُکوُمَت پَیدا بوُلدِی.

(دوامی بار…….)

---

[1]نهج البلاغه فيض الاسلام جلد 5 صفحه 831 مكتوب ششم

درسهای مقدماتی/درس ششم:  چه باید کرد؟ وحدت آگاهانه، هدفمند و حرکتی

 پیاده شده از نوار صوتی شیخ ابوحمزه المهاجر هورامی حفظه الله

(37- قسمت)

 این مواردی که اجتهاد پذیرند كلياتش بصورت معادن غني در قرآن و سنت بيان شده است و هيات و شوراي اولي الامر در هر زمانی متناسب با مسائل روز و تحولات جديد آن جزئياتش را بيان می کند،همچون ديوان زمان عمر جهت تطبیق أَطْعَمَهُمْ مِنْ جُوعٍ يا جمع آوري قرآن یا مثل زماني كه اعلام مي شد وَ أَمْرُهُمْ شُوري بَيْنَهُمْ تصميم گرفته مي شد شورا از طريق يك مجلس باشد يا دو مجلس يا چند مجلس؟ يا زماني كه امر مي شود:  اعْدِلُوا هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوى‌ … یا امر می شود : وَإِذَا حَكَمْتُمْ بَيْنَ النَّاسِ أَنْ تَحْكُمُوا بِالْعَدْلِ: اصلي تغيير ناپذير و قانوني كلي است كه درهر زمان و مكاني عمل به آن لازم و ضروري است اما راهها، و وسايل اجراي عدالت نسبت به ترقي زماني و مكاني متغیراست: مثلا يك دادگاه يا دو دادگاه، يا اصلاً شيوه دادرسي به چه شيوه اي بهتر و راحتتر انجام می شود.  و موارد این طوری که مثل معدن آهن می ماند که به زمین نازل شده  است و انسانها متناسب با نیازهای روزشان چیزهای جدیدی ازآن می گیرند و به نیازهای روزشان پاسخ می دهند . معدن آن ثابت است اما چیزهایی که در زمانها و مکانهای مختلف ازآن تولید می شود مختلف هستند .

 در اینگونه موارد اجتهاد پذیربايد شوراي اولي الامر تصميم بگيرد، و با توسل به شورا و با يك راي واحد و اتفاق نظر، امور جدید بر مسلمين اعلام بشود، و مخالفين هم تابع رأي شورا و نماينده قوه مجريه  یعنی رهبر و امیر مسلمین بشوند.

واضح است که اصل حکم در اینگونه موارد ثابت است اما شیوه های اجرای این احکام در زمانها و مکانهای مختلف متناسب با نیازهای مسلمین و متناسب با ترقیات مجتمع مسلمین متغیراست، و اصرار و پافشاري بر برداشتي قديمي و اجتهادی قدیمی كه به درد زمان خودش خورده است ، اما الان نمی تواند جوابگوی وضع موجود و نیازهای روز مسلمین باشد، به نحوی برخلاف دستورات شریعت عمل کردن و جایگزین کردن کهنه به جای نو است، که علاوه بر صدمه زدن به جامعه ی مسلمین، در صورت آگاهی و عمدی بودن، صدمات زیادی را به ایمان شخص وارد می کند. 

در این صورت، در حالت عادی و طبیعی، غیر از کتاب و سنت صحیح و رای واحد شورا چیز دیگری برای مسلمین حجت نیست و رای ناصواب، اما صميمانه ی شوراي مقبول، بر صواب شخص، در امور اجرائي مربوط به حركت اسلامي و حکومت اسلامی ارجحیت دارد. همچنانکه رسول الله صلی الله علیه وسلم در شورای تصمیم گیری برای خروج از مدینه در جنگ احد بر خلاف رای خودش تسلیم رای ناصواب شورا شد. 

شوراي اولي الامر و راي واحد آن اجتهادي است از منابع دين و قانون شریعت الله، اما اجتهادي واحد و اجماعی واحد برای جماعتی واحد. و زماني كه الله تعالی وعده ی خلافت بر زمین را به مستضعفین می دهد و بر آن تأکید دارد:وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنكُمْ وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ وَلَيُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دِينَهُمُ الَّذِي ارْتَضَىٰ لَهُمْ وَلَيُبَدِّلَنَّهُم مِّن بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْنًا ۚ (نور/55) به خوبی و آشکارا برای ما روشن و آشکاراست که عمل صالحی که در زمینه ی کسب قدرت حکومتی باید انجامش بدهیم و تنها ضامن اجراي قانون شریعت الله می شود فقط و فقط شوراست و ديگر هيچ. در اسلام فقط شوراست كه به  رسميت شناخته شده، شورا است كه نمايندگان اجرايي يا رهبر / امیر و خليفه را مشخص مي كند، و در كل تنها شورا است كه امرش واجب الإطاعه و هم سطح قانون خدا و سنت رسول صلي الله عليه وسلم است.يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواأَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الأَمْرِ مِنْكُمْ .

شورای اولی الامر علاوه بر آنکه با اجماع واحد ضامن و عامل تشکیل جماعت واحد و باعث همبستگی و وحدت کامل میان مسلمین است، بزرگترین مانع تشکیل حکومتهای فردی و موروثی هم هست .أُولِي الأَمْرِ مِنْكُمْ جمع است و به معني یک فرد در یک زمان نيست، بلكه دانشمندان و آگاهان به مسائل و مشكلات و نيازهاي جامعه را در بر مي گيرد، كه متخصص در امري هستند كه درآن امر تخصص دارند و برای این امر انتخاب شده اند. همان طوری که عرض شد اینها هستند كه نماينده های اجرائي و ديگر قوا را مشخص و انتخاب مي كنند. شوري است كه تصميم مي گيرد كه چه كسي امير و رهبر بشود، نه هيچ شخص و يا مقامي، هرچند كه انتخاب كننده يا انتخاب شونده صالحترين افراد موجود در جامعه زمان خود شان باشند.

 علی بن ابی طالب درنامه اش به معاویه می نویسد: همانا با من بيعت كردند آن مردمي كه بيعت كردند با ابوبكر و عمر و عثمان بر سرآن شرائطي كه با ايشان بيعت كرده بودند. پس كسي حق ندارد راي ايشان (بزرگان شوري) را نپذيرد و جز اين نيست كه شوراي  تعيين كننده امام ،وظيفه حق مهاجرين و انصار است ، پس اگر بر مردي اتفاق نظر كرده و او را امام ناميدند موجب رضاي خدا گرديده است. إِنَّمَا الشُّورَى لِلْمُهَاجِرِينَ وَ الْأَنْصَارِفَإِنِ اجْتَمَعُوا عَلَى رَجُلٍ وَ سَمَّوْهُ إِمَاماً كَانَ ذَلِكَ لِلَّهِ رِضًا[1]

به این شیوه شورا پس از رسول الله صلی الله علیه وسلم برای ضمانت حفظ وحدت و جماعت وظایف خودش را در کمال صحت و سلامت انجام می داد و خلافت و حکومت اسلامی عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ به مسیر خودش ادامه می داد تا اینکه بلايي ويرانگر و «بدعتي» غير اسلامي و ضداسلامي دامنگير مسلمين شد، و آن پيدا شدن حکومت موروثی وخانوادگی به جای  حکومت و خِلَافَةٌ عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ .

(ادامه دارد……….)

---

[1]نهج البلاغه فيض الاسلام جلد 5 صفحه 831 مكتوب ششم

Дарсхойи муқаддамотий/ дарси шишум : чи бояд кард? Вахдати огохона, хадафманд ва харакатий.

Пиёда шуда аз навори совтийи шайх мужохид : Абу Хамза мухожир  хўромий.

(102- қисмат)

Маъмулан аксари афрод то марохили ташкили гурух ва шўройи кучак хуб пеш мераванд аммо дар марохили баъдий, идорайи сахихи жамоат ва шўро ва хидояти имрузий он ба самти шўрохойи бузургтар то касби қудрати сиёсий ва инхидоми мужриёни қавонини башарий ва тавоғит, дучори иштибохоти фохиший мешаванд ва аксаран ба беморийи

  «كُلُّ حِزْبٍ بِمَا لَدَيْهِمْ فَرِحُونَ»

Мубтало мешаванд ва дар жо мезананд.

Иштибохоти аксарияти ингуна жамоатхо ва шўрохойи жиходий бар асари ихтилоф дар ақида ва манхаж нест, балки жахолат ба сейри такомули шўро ва иштибохи дар арзёбий аз шароити руз аст. Баъзи аз бародарони мужохиди мо илова бар онки ба жойгохи жамоат ва шўро ва сейри такомули он ва абзорий будани он жохил ва ноогох хастанд ва жохилона ба хизб жанбайи тақаддус ва субут медиханд ва ижоза намедиханд тейи онтитези муносиб сантези шаръий ба вужуд биёяд, иштибохи бузурги дигаришон ин астки дар тахлил ва арзёбийи шароити руз бо дигар бародаронишон дучори тафарруқ мешаванд. Қатъан оники дар сарзамини вохид такравий мекунад ва сози мухолиф мезанад ва дар масири табиий ва такомули шўрохо қарор намегирад ба хамин содаги аз масири аслий мунхариф мешавад ва хидояти вахдати тамомийи гуруххойи мужохид ва мубориз ба суйи тасхири қудрати хукуматийро дучори тазалзул ва гох инхироф мекунад.

Еки аз мавонеъики намегузорад ин шўрохойи кучак марги худишонро эълом кунанд ва дар шўройи бузургтар зиндаги кунанд ин астки аъзойи худишонро вориди бахсхойи қадимий мекунанд ва ба ин бахсхойи мурда машғулишон мекунандки ғейри аз кина ва доман задан ба тафарруқи бештар хеч фойдайи барои масоили рузи онхо надорад. Инхо бояд ба умури такия кунандки барои масоили рузи онхор посухи дошта бошанд.

Албатта ин ба ин маъни нестки набояд ба масоили гузашта ва торих пардохт, балки манзур ин астки ек мужохиди мубориз хамчун ек муаррих ва торихнигор ва ё фақихи жомеъа ниёз надорадки хатман бояд тамомий маворид ва жузъиёти торихий ва ё масоили фиқхий чун одоби туолет ва хайз ва нифос ва дигар мужодалоти миёни фуқахойи гузашта ва  ихтилофоти бисёр зиёди онхоро мовриди баррасий ва бахс қарор бидихад ва баъад жониби еки аз онхоро бигирад, балки аз торих ва фиқх танхо он чизиро мегирадки имруз ба он ниёз дорад, ва имруз ба дардиш бухурад, ва барои масоили руз посух дошта бошад, бояд увлавияти худишро ташхис бидихад, алъон хонаш тавассути душманони кофари ошкори хорижий ва муртаддини махаллий оташ гирифта ва ниёз хастки бо хамкорийи ахли махал ин оташ хомуш бишавад ва ниёзи ба баррасий корномайи аждоди ин шахс ё баррасий мазхаб ва хатто дар мавориди чун жанги қодисия ниёзи ба баррасий насроният ё мажусияти шахс нест. Ниёзи рузи муслимини он замон хомуш кардани жохилияти астки  бар эрониён хоким аст, ва ниёзи имрузи мо хомуш кардани жохилияти дини секуляризми астки бар аксари қотиъ сарзаминхойи мусалмоннишин хоким аст ва ақоид ва рафтори муслиминро олуда карда аст. Хамин.

Мо дар хамин чанд дахайи гузашта ва бахусус дар хамин чанд соли гузашта шохиди жараёнот ва жамоатхо ва шўрохойи исломий зиёдий будемки дар ақидайи пок ва сахихи исломийи онхо, ва дар ихлос ва мубориза онхо то пойи жон, ва адами созиш бо куффор ва муртаддин ва истиқлол ва адами вобастагийи онхо ба хеч қудрати тоғутий, ва жиддият дар мубориза, ва инки харфироки мезананд бахояшро хам мепардохтанд, шакки надорем. Онхо бо онки дар муборизоти кух, биёбон, жангал ё шахрий дар марохили аз мубориза мутаваққиф шуданд, аммо жомеъайики солхостки хаммаш шикаст мехурад ва таъми шикаст дар баробари хукуматхойи золим ва секулярхойи муртадро мечашад, мебинадки гурухи пейдо шудандки то пойи жон ва бидуни хеч чашмдошти аз мардум, муқовамат ва муборизайи мусаллахона мекунад. Ин гуруххо ба ин шикл паёми худишонро мерасонанд, ва мебинемки жомеъа хам ба хуби паёмишро мегирад.

Ин паём бисёр расо ва тикон диханда будаки мусалмонони мужохид ва мардуми мусалмон аз ек тараф, ва секулярхо ва олами куффор ва муртаддин ва мунофиқини махаллий аз тарафи дигар, хар ек вокуниши хосси ба он нишон доданд. Ва камтарини он аз жониби мусалмонони огох, пас аз кушта шудани онхо, ин астки шахс дар хона фақат норохат мешавад. Аммо дар хар сурат дар зехният ва равоншиносийи жомеъа ва гуруххойи мужохиди мубориз, таъсири худишро гузошта аст. Аммо ин азизон ба далоили зиёд ва минжумла ба далили адами харакат дар масири вахдати огохона, хадафманд ва харакатий ва адами тахаммули дидгоххо ва шўрохойи дигар ва тафосири дигар дар нихоят натавонистанд табдил бишаванд ба қудрати бартар, ва бо тамоми сарусадойики ба рох андохта буданд ва бо тамоми пешруйихойи муваққатики карданд ба сурати тадрижий мажбур ба пасравий ва ақабгард ва жумуд шуданд. Қазовати мо дар тадовуми мубориза онон нақши ба сазойи дорад, мо бояд кори кунемки тадовуми мубориза онхоро тазмин кунад, ва ин хам танхо бо пархез аз иштибохоти ин бародаронимон аст, ва харакатимон аст ба самти шўрохойи бузургтар.

(идома дорад……….)

Дарсхойи муқаддамотий/ дарси шишум : чи бояд кард? Вахдати огохона, хадафманд ва харакатий.

Пиёда шуда аз навори совтийи шайх мужохид : Абу Хамза мухожир  хўромий.

(101- қисмат)

Бояд диққат кунемки мо аз хелф ва синдико ва синф ва анжуманхойи хейрия ва таблиғий ва амсолихим сухбат намекунем, балки сухбат аз жамоатхо ва ахзоб ва шўрохойи астки сирфан барои касби қудрати хукуматий тўлид шуданд ва ба дунё омаданд, ва масири такомули мушаххаси дорандки аз жаниний ва кудаки ва новжавони ва жавони ва миёнсоли ва пири шуруъ мешавад то марг мунтахий мешавад, ва мумкин аст ек шўройи кучак то ба шўройи улил амри мантақаий ё жахоний мерасад даххо бор аз жаниний шуруъ кунад ва даххо бор маргро тажруба кунад то ба такомул мерасад.

Ек шўро мумкин аст солхо дар ек русто кор кунад ва баъад марги худишро эълом кунад ва дар ек шўройи бузургтари шахрий хал бишавад, ва мумкин аст ин шўро хам солхо  баъад ё хатто моххо баъад марги худишро эълом кунад ва дар шўройи устоний хал бишавад, ва ин шўро хам пас аз чанди марги худишро эълом кунад то дар ек шўройи бузургтари дар ек кишвар бо марзхойи жабрий ва ғейри инсоний хал бишавад, ва ба хамин тартиб мумкин аст даххо бор шўрохо шодмона ва бо ифтихор марги худишонро эълом кунанд то дар нихоят ба шўройи улил амри жахоний ва уммати вохид ва ижмоъи вохид ва жамоати вохиди мерасандки мовриди пасанди аллох ва қонуни шариати аллох аст.

Нуктайи мухим ин астки ин жанини тоза тўлид шуда масири табиий худишро тей кунад ва набояд дар мархалайи таваққуф бишавад то инки ба нуқтайи маргики барояш дар назар гирифта шуда аст бирасад. Табиий ин астки ек шўройи кучак дар шўрохойи бузургтар хал бишавад ва ин кор ба андозайи ба пеш биравад то бо ек қудрати бузурги табдил бишавадки дар нихоят ба хукумати исломий ала минхажин нубувват ва шўройи улил амри жахоний хатм мешавад.

Холо агар қабли аз ташкили чанин хукуматий мо шохиди ташкили довлат ва хукуматхойи бадили изтирорийи исломий будем риволи оддий ва исломий он ин астки хаммайи жамоатхо ва созмонхо ва шўрохо ба он байъат бидиханд, ва дар он хал бишаванд, ва тахти рахбарияти вохид, мусаббаби вахдат амали хаммайи муслимин бишаванд, хар чандки дар порайи аз ороъи фиқхийи шахсий ихтилофоти жузъий хам бо ин рахбарият дошта бошанд.

Агар дар сарзамини хориж аз ин хукумати исломий ё бадили исломий гуруххо ва шўрохо ва ахзоби вужуд дошта бошандки ба ин даража аз фахм ва шуъури муборизотий нарасида бошанд, ва кибр ва беморийхойи жохилий мисли забонгароий ва ғейрих онхоро фариб дода ва ба бози гирифта бошад, боз бояд ба унвони ек хаддиақал дар мантақайи худишон дар масири сахихи рушд ва такомули жиход ва муборизот қабли аз ташкили довлат ва хукумати исломий қарор бигиранд ва дар хадаф бо соири муслиминики дар сарзамини дигари аз онхо жиловтаранд еки бишаванд. Ин марбут ба жамоатхо ва шўрохойи астки маризанд ва дар сарзамини дигари ба сар мебаранд на дар сарзаминики муслимини он диёр муваффақ ба ташкили хукумати исломий ала минхажин нубувват ё хукумати бадили исломий шуда бошанд.

Дар инжо мо метавонем дар пеш ру будан ё пасру будан ва ақаб мондани ек жамоат ва ек шўро ва дар аиммайи хидоят ё гумрохийи рахбарони ин жамоатхо ва  шўрохо меъёри арзишмандро ба даст биёварем, ва ба рохати бо чанин меъёри битавонем бигуем ин гурух ё шўро дар масири шаръий қарор гирифтанд ва зери мажмуъа ва аъзойишро ба самти такомул ва хадафи шаръий ба пеш мебурд ё дорад масирро иштибох меравад ва зери мажмуъа ва аъзойишро ба самт ва суйи гумрохий ва залолат ва саргардоний хидоят мекунад.

Ба хар мезоники инон дар масири такомули аз кучак ба бузург қарор гирифта бошанд то дар нихоят ба хукумат дар хар сатхи мунтахий мешаванд ба хамин андоза метавонем бигуемки инон хаммасирони воқеъий анбиё ва солихин ва шухадо ва сиддиқин хастанд ё на? Ба хар мезоники инон бо табаъият аз такаббур ва хавохойи нафсоний ва пейравий аз домхойи жохилият аз хал шудан дар ек шўройи бузургтар ё хал шудан дар шўройи улил амри хукуматий ва ташкили уммати вохид ва жамоати вохиди сарсахти ва муқовимат нишон бидиханд ба хамон андоза мо онхоро дар жиход ва мубориза нопухта ва мунхариф аз масири сахихи мубориза, ва имомони ба самт ва суйи саргардоний медонем.

Дар ин масир мумкин аст дар жавомеъ ва марохили хосси жамоатхо ва шўрохойи огохона бо камтарин хатар ё фидокорий пешраванда бишаванд, ва имкон хам дорад афрод ва жамоатхойи дигар бо тан додан ба хатароти бузург ва фидокорий ва додани хунхойи химоса офарини жохилона дар жо бизананд ва дар ин масир пешрафти насибишон нашавад ва хатто ба ақаб хам баргарданд ва дар нихоят табдил ба сад ва монеъ ва омили асосий барои пасрафт ва дур шудан аз хадафи бузурги муслимин дар хузайи тахти фаолияти худишон бишаванд.

(идома дорад…….)

Муқаддамот дарслари / олтинчи дарс: нима қилиш керак? Онгли,мақсадли ва харакатланувчи вахдат.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохнинг аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(36- қисм)

 «أَطْعَمَهُمْ مِنْ جُوعٍ» وَ «آَمَنَهُمْ مِنْ خَوْفٍ»

га ўхшаган катта стротегияларни сахих ва шаръий ижроси, хамда уни қандай татбиқ қилиниши, кайфияти хам бутунлай ўзига хос замон ва маконнинг шароитига тобеъ бўлади. Масалан жамиятдаги иқтисодий бошқарув хам бир илм бўлиб, мана бу илм хам кундан- кунга одамларни эхтиёжларига муносиб равишда ва жамиятдаги шароитга кўра ўзгарувчандур. Шунинг учун хам комилан хукуматий ва ижроий ва идорий жихатга эга бўлган бундай ахкомларни қандай татбиқ ва ижро қилиш равиши,шеваси бир замондан бошқа бир замонга ўтгач, унда ўзгаришлар содир бўлиши мумкин, махсусан ўша замондаги  шароитни назарда тутилган бўлиши мумкин. Шу сабабли хам олдинги ижро қилувчиларнинг ахкомларни қандай  татбиқ қилиши ва уни ижро қилиш равиши, кейинги ижро қилувчилар учун хужжат бўла олмайди.

Мисол тариқасида келтирилса, росулуллох саллаллоху алайхи васаллам Хайбардаги ерларни фатх қилувчиларни орасида тақсим қилганлар, аммо Умар ибни Хаттоб ўзини замонидаги мавжуд вазиятга муносиб равишда Ироқдаги ерларни тақсимлаб ташламади. Бу ишни хозиргича хеч ким қуръонга ва махсусан росулуллохни суннатларига мухолиф деб санаган эмас ва санамайди хам, ёки росулуллох саллаллоху алайхи васаллам овора бўлган туяни ўз холича ташлаб қўйинглар деб мархамат қилганлар, Усмон ибни Афвон эса: сотилиб пули эгасига етказилсин,деганлар. Али ибни Аби Толибни маслахат деб билишича эса, овора холдаги туя ва моллар сақлаб турилади ва то эгаси топилгунича байтул молдан озиқлантирилади ва уни сақлаб туриш харажатини  байтул мол беради.    Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам қасддан қилинмаган яъни хато сабабли содир бўлган қатл бўйича мархамат қилганларки, оқила ( эркакни яқинлари) дияни тўлашади ( чунки эркакни яқинлари мана бу эркакни  ёрдам берувчилари бўлишади), аммо Умар ибни Хаттобни даврига келиб оқила ахли девон бўлди ва ўзгарди. 

Қуръонни мархамат қилишича:

وَأَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ وَمِنْ رِبَاطِ الْخَيْلِ تُرْهِبُونَ بِهِ عَدُوَّ اللَّهِ وَعَدُوَّكُمْ وَآخَرِينَ مِنْ دُونِهِمْ لَا تَعْلَمُونَهُمُ اللَّهُ يَعْلَمُهُمْ ۚ(انفال/60)

(Эй мўъминлар), улар учун имконингиз борича куч ва эгарланган отларни тайёрлаб қўйингизки, бу билан аллохнинг ва ўзларингизнинг душманларингизни хам улардан ташқари сизлар билмайдиган – аллох биладиган бошқа бировларни хам қўрқувга солурсизлар.

Энди хозирги замонни отлари бугунги кундаги харакатланувчи машиналар, танклар ва бошқа замонавий аслахалар хисобланади, камон ва ўқ отишни фазилати бобидаги хадислар хам, энг зебо шева билан хозирги замонда мавжуд энг замонавий харбий технологияга татбиқ қилиниши керак. Мана бу ўринларда ва бунга ўхшаган бошқа ўринларни хаммасида татбиқ қилинадиган нарсалар бир-биридан фарқ қилади, аммо мақсад ягона ва собит холича қолади.

Кўриб турганимиздек, хар бир шўрони ижтиходи ва ижмоъси хам ўзини замони учун хужжат бўла олади, бошқа замонларда  қабул бўлмайди. Мана бу жамиятнинг табиий харакатланиш йўли ва сабиқунал аввалунларнинг равиши бўлиб, биз хам уларга эхсон билан тобеъ бўлишга буюрилганмиз:

 وَالسَّابِقُونَ الأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالأَنْصَارِ وَالَّذِينَ اتَّبَعُوهُمْ بِإِحْسَانٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ وَأَعَدَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي تَحْتَهَا الأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا ذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ (توبه/100)

Мухожир ва ансорларнинг биринчилари, пешқадамлари ва уларга чиройли амаллар билан эргашган зотлар-улардан аллох рози бўлди ва улар хам ундан рози бўлдилар. Яна ( аллох) улар учун остидан дарёлар оқиб турадиган, улар абадий қоладиган жаннатларни тайёрлаб қўйди. Мана шу буюк бахтдир.

Шўрога боғлиқ бўлган мана бу дастадаги ижтиходий ўринлардаги масала ва бу сўздан бўлган мақсад ва хадаф, хукумат суннати бўйича сабиқунал аввалуннинг тобеъ бўлиш  шеваси ва росулуллох саллаллоху алайхи васалламни ижролари ва бизлардаги шўроларнинг муносиб суратда улардан табаият қилишларидур.

Мана бу мухтасар изохлар билан бизлар турли-хил ахкомларни навларига ва шўродаги вохид ижтиходларни жойгохига етиб келдик. Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам одамларга уч хил хукмни ироя берганлар:

1-Мустақим қуръондан олиниб одамларга етказиладиган хукм.

2-Орада тартибсизликлар вужудга келмаслиги учун қуръондан у кишининг хос тафсирлари ва баёнлари орқали келган хукм бўлиб, бу борада росулуллох саллаллоху алайхи васалламдан бошқа хеч ким буни тушуниб ета олмаган ва бизлар бунга собит суннат деймиз.

Бунга намоз ё хаж ва бошқа шунга ўхшаган ўринлар мисол бўла олади.

    وَمَن یُشَاقِقِ الرَّسُولَ مِن بَعْدِ مَا تَبَیَّنَ لَهُ الْهُدَى وَیَتَّبِعْ غَیْرَ سَبِیلِ الْمُؤْمِنِینَ نُوَلِّهِ مَا تَوَلَّى وَنُصْلِهِ جَهَنَّمَ وَسَاءتْ مَصِیراً ‏(نساء/115)

Ким хақ йўлни аниқ билганидан кейин пайғамбарга хилоф иш қилса ва мўъминларнинг йўлларидан бошқа йўлга эргашиб кетса, биз уни кетганича қўйиб берамиз. Сўнгра жаханнамга дохил қиламиз. Нақадар ёмон жой у!

3-Яна бир хукмни ёронларни ва шўрони ёрдамида ўзига хос замон ва макондаги ўринлар,шароитлар учун кундалик эхтиёжларга кўра чиқарганлар  ва уни вохид холатда мусулмонларни орасида эълон қилганлар.

وَشَاوِرْهُمْ فِی الأَمْرِ فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَکَّلْ عَلَى اللّهِ إِنَّ اللّهَ یُحِبُّ الْمُتَوَکِّلِینَ ‏ (آل عمران/159)

Ва  ишларингизда уларга маслахат солинг! Энди (маслахат қилгач,  бирон ишни) қасд қилсангиз,  аллохга суянинг – таваккал қилинг! Албатта аллох ўзига суяниб иш қилгувчиларни севади.

Бунга бадрдаги жангни маконини ўзгартириш, ухуд жанги учун  мадинадан ташқарига чиқиш ёки ахзоб жангидаги хандақ ковлаш  мисол бўлади.

Энди росулуллох саллалллоху алайхи  васаалламни вафотларидан сўнг,  қуръон  хам  бор, қуръонни  ўзи томонидан хам   ахкомлар баён қилиб берилган ва бу борада ижтиходлар  қабул қилинмайди ва  хеч қандай  бошқа  сўзга ўрин  хам  йўқ, бундан ташқари  сахих  суннат хам бор, аммо қуръон  ва сахих  суннатдаги  қонунларни ўзига хос холатларда ва  янги кундалик эхтиёжларда, масалаларда татбиқ қилишлик, қуръон ва суннатдан фойдаланиш  билан янги  ижтиходлар вужудга келиши керак ва  инсон улардан  ижтиход қилиш қудратига эга.

(давоми бор………)

مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.

(36- قیسم)

«أَطْعَمَهُمْمِنْ جُوعٍ» وَ «آَمَنَهُمْ مِنْ خَوْفٍ» گه اوُحشَه گن کَتتَه ستراتِیگِیَه لَرنِی صَحِیح وَ شَرعِی اِجراسِی، هَمدَه اوُنِی قَندَی تَطبِیق قِیلِینِیشِی، کَیفِیَتِی هَم بوُتوُنلَی اوُزِیگه  خاص زَمان وَ مَکاننِینگ شَرائِطِیگه تابِع بوُلَه دِی. مَثَلاً جَمِیعیَتدَگِی اِقتِصادِی باشقَه رُو هَم بِیر عِلم بوُلِیب، مَنَه بُو عِلم هَم کوُندَن – کوُنگه آدَملَرنِی اِیختِیاجلَرِیگه مُناسِب رَوِیشدَه وَ جَمِیعیَتدَگِی شَرائِطگه کوُرَه اوُزگه رُوچَندوُر. شوُنِینگ اوُچُون هَم کامِلاً حُکوُمَتِی وَ اِجرائِی وَ اِدارِی جِهَتگه اِیگه بوُلگن بوُندَی اَحکاملَرنِی قَندَی تَطبِیق وَ اِجرا قِیلِیش رَوِیشِی، شِیوَه سِی بِیر زَماندَن باشقَه بِیر زَمانگه اوُتگچ، اوُندَه اوُزگه رِیشلَر صادِر بوُلِیشِی موُمکِین، مَخصُوصاً اوُشَه زَماندَگِی شَرائِطنِی نَظَردَه توُتِیلگن بوُلِیشِی موُمکِین. شوُ سَبَبلِی هَم آلدِینگِی اِجرا قِیلوُچِیلَرنِینگ اَحکاملَرنِی قَندَی تَطبِیق قِیلِیشِی وَ اوُنِی اِجرا قِیلِیش رَوِیشِی، کِییِینگِی اِجرا قِیلوُچِیلَر اوُچُون حُجَّت بوُلَه آلمَیدِی.

مِثال طَرِیقَه سِیدَه کِیلتِیرِیلسَه، رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم خَیبَردَگِی یِیرلَرنِی فَتح قِیلوُچِیلَرنِی آرَه سِیدَه تَقسِیم قِیلگنلَر، اَمّا عُمَر اِبنِ خَطّاب اوُزِینِی زَمانِیدَگِی مَوجُود وَضِیعیَتگه مُناسِب رَوِیشدَه عِراقدَگِی یِیرلَرنِی تَقسِیملَب تَشلَمَه دِی. بُو اِیشنِی حاضِرگچَه هِیج کِیم قُرآنگه وَ رَسُول الله نِی سُنَّتلَرِیگه مُخالِف دِیب سَنَگن اِیمَس وَ سَنَمَیدِی هَم، یاکِی رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم آوارَه بوُلگن توُیَه نِی اوُز حالِیگه تَشلَب قوُیِینگلَر دِیب مَرحَمَت قِیلگنلَر،عُثمان اِبنِ عَفّان اِیسَه : ساتِیلِیب پوُلِی اِیگه سِیگه یِیتکَه زِیلسِین، دِیگنلَر. عَلِی اِبنِ اَبِی طالِبنِی مَصلَحَت دِیب بِیلِیشِیچَه اِیسَه، آوارَه حالدَگِی توُیَه وَ ماللَر سَقلَب توُرِیلَه دِی وَ تا اِیگه سِی تاپِیلگوُنِیچَه بَیتُ المالدَن آذِیقلَه نَه دِی وَ اوُنِی سَقلَب توُرِیش حَرَجَتِینِی بَیتُ المال بِیرَه دِی. رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم قَصددَن قِیلِینمَه گن یَعنِی خَطا سَبَبلِی صادِر بوُلگن قَتل بوُیِیچَه  مَرحَمَت قِیلگنلَرکِی، عاقِلَه ( اِیرکَکنِی یَقِینلَرِی) دِییَه نِی توُلَه شَه دِی ( چوُنکِی اِیرکَکنِی یَقِینلَرِی مَنَه بُو اِیرکَکنِی یاردَم بِیرُوچِیلَرِی بوُلِیشَه دِی)، اَمّا عُمَر اِبنِ خَطّابنِی دَورِیگه کِیلِیب عاقِلَه اَهلِی دِیوان بوُلدِی وَ اوُزگردِی. ^[1]

قُرآننِی مَرحَمَت قِیلِیشِیچَه:  وَأَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ وَمِنْ رِبَاطِ الْخَيْلِ تُرْهِبُونَ بِهِ عَدُوَّ اللَّهِ وَعَدُوَّكُمْ وَآخَرِينَ مِنْ دُونِهِمْ لَا تَعْلَمُونَهُمُ اللَّهُ يَعْلَمُهُمْ ۚ(انفال/60) ( اِی مُؤمِنلَر)، اوُلَر اوُچُون اِمکانِینگِیز بارِیچَه کوُچ وَ اِیگرلَنگن آتلَرنِی تَیّارلَب قوُیِینگِیزکِی، بُو بِیلَن اَلله نِینگ وَ اوُزلَرِینگِیزنِینگ دُشمَنلَرِینگِیزنِی هَم اوُلَردَن تَشقَرِی سِیزلَر بِیلمَیدِیگن – اَلله بِیلَه دِیگن باشقَه بِیراولَرنِی هَم قوُرقوُوگه سالوُرسِیزلَر.

اِیندِی حاضِرگِی زَماننِی آتلَرِی بوُگوُنگِی کوُنگِی حَرَکَتلَه نوُچِی مَشِینَه لَر، تَنکلَر وَ باشقَه زَمانَه وِی اَسلَحَه لَر حِسابلَه نَه دِی، کَمان وَ اوُق آتِیشنِی فَضِیلَتِی بابِیدَگِی حَدِیثلَر هَم،اِینگ زِیبا شِیوَه بِیلَن حاضِرگِی زَماندَه مَوجُود اِینگ زَمانَه وِی حَربِی تِیهنالاگِیَه گه تَطبِیق قِیلِینِیشِی کِیرَک. مَنَه بوُ اوُرِینلَردَه وَ بُونگه اوُحشَه گن باشقَه اوُرِینلَرنِی هَمَّه سِیدَه تَطبِیق قِیلِینَه دِیگن نَرسَه لَر بِیر- بِیرِیدَن فَرق قِیلَه دِی، اَمّا مَقصَد یَگانَه وَ ثابِت حالِیچَه قالَه دِی.

کوُرِیب توُرگه نِیمِیزدِیک، هَر بِیر شوُرانِی اِجتِهادِی وَ اِجماعسِی هَم اوُزِینِی زَمانِی اوُچُون حُجَّت بوُلَه آلَه دِی، باشقَه زَمانلَردَه قَبوُل بوُلمَیدِی. مَنَه بُو جَمِیعیَتنِینگ طَبِیعِی حَرَکَتلَه نِیش یوُلِی وَ سابِقوُنَ الاَوَّلوُنلَرنِینگ رَوِیشِی بوُلِیب، بِیز هَم اوُلَرگه اِحسان بِیلَن تابِع بوُلِیشگه بوُیُورِیلگنمِیز:   وَالسَّابِقُونَ الأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالأَنْصَارِ وَالَّذِينَ اتَّبَعُوهُمْ بِإِحْسَانٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ وَأَعَدَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي تَحْتَهَا الأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا ذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ (توبه/100) مُهاجِر وَ اَنصارلَرنِینگ بِیرِینچِیلَرِی، پِیش قَدَملَرِی وَ اوُلَرگه چِیرایلِی عَمَللَر بِیلَن اِیرگشگن ذاتلَر- اوُلَردَن اَلله راضِی بوُلدِی وَ اوُلَر هَم اوُندَن راضِی بوُلدِیلَر. یَنَه ( اَلله) اوُلَر اوُچُون آستِیدَن دَریالَر آقِیب توُرَه دِیگن، اوُلَر اَبَدِی قالَه دِیگن جَنَّتلَرنِی تَیّارلَب قوُیدِی. مَنَه شوُ بوُیوُک بَحتدِیر.

شُوراگه باغلِیق بوُلگن مَنَه بُو دَستَه دَگِی اِجتِهادِی اوُرِینلَردَگِی مَسَلَه وَ بُو سوُزدَن بُولگن مَقصَد وَ هَدَف، حُکوُمَت سُنَّتِی بُویِیچَه سابِقوُنَ الاَوَّلوُننِینگ تابِع بوُلِیش شِیوَه سِی وَ رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّمنِی اِجرالَرِی وَ بِیزلَردَگِی شُورالَرنِینگ مُناسِب صُورَتدَه اوُلَردَن تَبَعِیَت قِیلِیشلَرِیدوُر.

مَنَه بُو مُختَصَر اِیضاحلَر بِیلَن بِیزلَر توُرلِی- هِیل اَحکاملَرنِی نَوعلَرِیگه وَ شوُرادَگِی واحِد اِجتِهادلَرنِی جایگاهِیگه یِیتِیب کِیلدِیک. رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم آدَملَرگه اوُچ هِیل حُکمنِی اِرایَه بِیرگنلَر:

1- مُستَقِیم قُرآندَن آلِینِیب آدَملَرگه یِیتکَه زِیلَه دِیگن حُکم.

2- آرَدَه تَرتِیبسِیزلِیکلَر وُجُودگه کِیلمَسلِیگِی اوُچُون قُرآندَن اوُ کِیشِینِینگ خاص تَفسِیرلَرِی وَ بَیانلَرِی آرقَه لِی کِیلگن حُکم بوُلِیب، بُو بارَدَه رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمدَن باشقَه هِیچ کِیم بوُنِی توُشوُنِیب یِیتَه آلمَه گن وَ بِیزلَر بوُنگه سُنَّت دِییمِیز.

بوُنگه نَماز یا حَج وَ باشقَه شوُنگه اوُحشَه گن اوُرِینلَر مِثال بوُلَه آلَه دِی.   وَمَن یُشَاقِقِ الرَّسُولَ مِن بَعْدِ مَا تَبَیَّنَ لَهُ الْهُدَى وَیَتَّبِعْ غَیْرَ سَبِیلِ الْمُؤْمِنِینَ نُوَلِّهِ مَا تَوَلَّى وَنُصْلِهِ جَهَنَّمَ وَسَاءتْ مَصِیراً ‏(نساء/115) کِیم حَق یوُلنِی اَنِیق بِیلگنِیدَن کِییِین پَیغَمبَرگه خِلاف اِیش قِیلسَه وَ مُؤمِنلَرنِینگ یوُللَرِیدَن باشقَه یوُلگه اِیرگه شِیب کِیتسَه، بِیز اوُنِی کِیتگه نِیچَه قوُیِیب بِیرَه مِیز. سوُنگرَه جَهَنَّمگه داخِیل قِیلَه مِیز. نَقَدَر یامان جای اوُ!

3- یَنَه بِیرِی حُکمنِی یارانلَرنِی وَ شوُرانِی یاردَمِیدَه اوُزِیگه خاص زَمان وَ مَکاندَگِی اوُرِینلَر، شَرائِطلَر اوُچُون کوُندَه لِیک اِیختِیاجلَرگه کوُرَه چِیقَرگنلَر وَ اوُنِی واحِد حالَتدَه مُسُلمانلَرنِی آرَه سِیدَه اِعلان قِیلگنلَر.  وَشَاوِرْهُمْ فِی الأَمْرِ فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَکَّلْ عَلَى اللّهِ إِنَّ اللّهَ یُحِبُّ الْمُتَوَکِّلِینَ ‏ (آل عمران/159) وَ اِیشلَرِینگِیزدَه اوُلَرگه مَصلَحَت سالِینگ! اِیندِی ( مَصلَحَت قِیلگچ، بِیران اِیشنِی) قَصد قِیلسَنگِیز، اَلله گه سوُیَه نِینگ – تَوَکَّل قِیلِینگ! اَلبَتَّه اَلله اوُزِیگه سُویَه نِیب اِیش قِیلگوُچِیلَرنِی سِیوَه دِی.

بوُنگه بَدردَگِی جَنگنِی مَکانِینِی اوُزگرتِیرِیش، اُحُد جَنگِی اوُچُون مَدِینَه دَن تَشقَرِیگه چِیقِیش یاکِی اَحزاب جَنگِیدَگِی حَندَق کاولَش مِثال بوُلَه دِی.

اِیندِی رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی وَفاتلَرِیدَن سُونگ،قُرآن هَم بار، قُرآننِی اوُزِی تامانِیدَن هَم اَحکاملَر بَیان قِیلِیب بِیرِیلگن وَ بُو بارَه دَه اِجتِهادلَر قَبُول قِیلِینمَیدِی وَ هِیچ قَندَی باشقَه سوُزگه اوُرِین هَم یوُق، بوُندَن تَشقَرِی صَحِیح سُنَّت هَم بار، اَمّا قُرآن وَ صَحِیح سُنَّتدَگِی قانوُنلَرنِی اوُزِیگه خاص حالَتلَردَه وَ یَنگِی کوُندَه لِیک اِیختِیاجلَردَه، مَسَلَه لَردَه تَطبِیق قِیلِیشلِیک، قُرآن وَ سُنَّتدَن فایدَه لَه نِیش بِیلَن یَنگِی اِجتِهادلَر وُجُودگه کِیلِیشِی کِیرَک وَ اِنسان اوُلَردَن اِجتِهاد قِیلِیش قُدرَتِیگه اِیگه .

(دوامی بار…….)

---

[1]المؤطا هم بيان كرده است