وَاعْتَصِمُوا

مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.

(21- قیسم)

اِسمائِلِیلَر هَم صَلاحِ الدِّین اَیُّوبِینِی زَمانِیدَگِی مِصرلِیک اِسمائِلِیلَرنِی سِیاسَتِیگه خِلاف رَوِیشدَه، بِیرِینچِی دَرَجَه لِی دُشمَن سِکوُلار مُغوُللَرنِی حَملَه سِیگه قَرشِی جَنگ قِیلِیش اوُچُون، مُسُلمانلَرنِینگ اوُچِینچِی دَرَجَه لِی دُشمَنِی بوُلمِیش نَصرانِی کافِرلَرگه یوُزلَه نَه دِی. 637 قَمَرِی یِیلدَه رُکنِ الدِّین  حوُرشاه اِسمائِلِی بِیر  حَیئَتنِی  حوُددِی  شوُ مَقصَد  بِیلَن اَنگلِیَه نِی پادشاهِی هِینرِی اوُچِینچِینِی سَلطَنَتِیگه  یُوبارَه دِی؛ اَمّا وِینجِیستِیر یِیپِیسکاپِی اِسمائِلِی اِیلچِینِی کِیرِیب کِیلگه نِی حَقِیدَگِی خَبَرنِی اِیشِیتگچ اَیتَه دِیکِی، مَنَه بُو اِیتلَرنِی اوُز حالِیگه قوُیِیب قوُیِینگلَر، اوُلَر بِیر- بِیرلَرِینِی قِیرغِین قِیلِیب یوُقاتِیب تَشلَشسِین، شوُندَن سُونگ بِیزلَر اوُلَرنِی خَرابَه گه اَیلَنگن شَهَرلَرِینِی اوُستِیگه کَتالِیک دِینِیمِیزنِی قوُرَه مِیز؛ اَنَه اوُشَه حالَتدَه دُنیا بِیر چُوپانگه وَ بِیر قوُیگه اِیگه بوُلَه دِی.    ^[1]

بوُندَن تَشقَرِی 40000 اَطرافِیدَگِی مُتَّحِد مُغوُللَرگه گرُوزِینلَر وَ 12000 اَرمَنلَر، آرَه سِیدَه مُسُلمانزادَه لَر هَم مَوجُود بوُلگن حِتایلِیکلَرنِی 1000 تَه توُپخانَه سِی وَ توُرک،فارس وَ باشقَه لَردَن عِبارَت مِینگلَب حَنَفِی، شافِیعِی مُسُلمانلَرِی قوُشِیلِیب اِبنِ کَثِیرنِی سوُزِیگه کوُرَه 200000 نَفَر اَطرافِیدَگِی مُتَّحِد لَشکَرنِی تَشکِیل قِیلِیشَه دِی. اوُ زَمانلَردَه شِیعَه لَر یا اِسمائِلِی بوُلِیشگن یا 12 اِماملِیک، اِسمائِلِیلَر مُغُوللَرگه قَرشِی جَنگ قِیلِیشگن وَ مُغوُللَر تامانِیدَن هَم نابوُد بوُلِیشَه دِی، 12 اِماملِیک اِیککِینچِی دَستَه دَگِی شِیعَه لَرنِی سانِی بوُ دِیارلَردَه کوُزگه تَشلَه نَه دِیگن دَرَجَه دَه بوُلگن اِیمَس، اَمّا مُغوُللَرنِی لَشکَرِینِی آرَه سِیدَه خوُجَه نَصرِ الدِّین طوُسِیگه اوُحشَه گن عِلملِی کِیشِیلَر هَم مَوجُود بوُلگن اِیدِی، لِیکِن اوُلَر سُنِّیزادَه لَرگه نِسبَتاً جوُدَه کَم سانلِی بوُلِیشگن. هَر قَندَی حالَتدَه هَم اوُلَرنِی هَمَّه سِی بِیرگه لِیکدَه مُسُلمانلَرگه قَرشِی  مُغوُللَرنِی جِبهَه سِینِی قُوَّتلَب کِیلِیشگن.    ^[2]

اِبنِ کَثِیرنِی اَیتِیشِیچَه، مُغوُللَرنِینگ مَنَه بُو مُتَّحِد جِبهَه سِینِی قَرَمَه – قَرشِیسِیدَه خَلِیفَه نِینگ عَسکَرلَرِینِی سانِی 20000 نَفَردَن کوُپ بوُلگن اِیمَس. شُو ساندَگِی لَشکَرنِی اوُزِی هَم جوُدَه هَم آغِیر وَ حار حالَتدَه کوُن کِیچِیرِیشَردِی، اوُلَر حَتَّی کوُچَه لَردَه وَ مَسجِدلَرنِی اِیشِیکلَرِیدَه تِیلَمچِیلِیک قِیلِیشگن. تَرِیخچِیلَرنِی اَیتِیشِیچَه، مُغوُللَرنِینگ باسقِینچِی قَومِی بَغداد دَروازَه لَرِیگه یِیتِیب کِیلگن پَیتِیدَه، خَلِیفَه اوُزِینِی قَصرِیدَه کَنِیزلَرِی وَ عَیاللَرِی بِیلَن بِیرگه قوُشِیق اِیشِیتِیب وَقتِینِی حوُشلَش بِیلَن مَشغُول بوُلگن. بُو اوُشَه زَماندَگِی مُسُلمان حُکوُمَتِینِی پایتَختِی حَقِیدَه اِبنِ کَثِیرنِی بِیرگن خَبَرلَرِی اِیدِی. مَنَه شُو طَرزدَه مُغوُللَرنِینگ بِیرلَشگن، مُتَّحِد لَشکَرِی مُسُلمانلَرنِینگ اَنَه اوُشَه حالَتدَگِی عَسکَرلَرِی بِیلَن رُوبَرُو بوُلَه دِی وَ نَهایَت قَمَرِی 656 یِیلدَه مُغوُللَرنِی لَشکَرِی بَغدادگه کِیرِیب کِیلَه دِی. اِیندِی اوُشَه زَماندَن باشلَب عُثمانِیلَرنِینگ اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتِی قُدرَتگه کِیلگوُنِیچَه مُسُلمانلَرنِینگ باشِیگه قَندَی مُصِیبَتلَر توُشگه نِینِی فَقَط اَلله بِیلَه دِی. ^[3]

باشقَه اوُنلَب تَرِیخِی واقِیعَه لَرنِی آرَه سِیدَه بِیزلَرنِی اَکثَرِیمِیز اوُچُون مَنَه بُو اِیککِی واقِیعَه یَحشِیراق تَنِیشدوُر، لِیکِن هَر اِیککِی واقِیعَه نِی نَتِیجَه سِی اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتگه مُناسَبَت بِیلدِیرِیش بُویِیچَه بِیر- بِیرِیدَن بوُتوُنلَی فَرق قِیلَه دِی.

بِیزلَرنِی یَنَدَه آلدِینگِی دَورگه آلِیب بارَه دِیگن نَمُونَه لَردَن بِیرِی، عُثمانِیلَرنِینگ اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتِی بوُلَه دِی:

عُثمانِیلَرنِینگ اِسلامِی بَدَل حُکوُمَتِی “اَبَدِی خِلافَت” شِیعارِی بِیلَن حَنَفِی مَذهَبِیگه، هَمدَه نَقشبَندِیلِیکنِی صُوفِیلِیککَه مایِیل رَوِیشِیگه اَساسلَنگن حالدَه یَقِین 6 عَصر حُکمرانلِیک قِیلِیشگن، اِیلدُرُم بایَزِیدنِی زَمانِیدَه مُسُلمانلَرنِی قوُل آستِیدَگِی مِنطَقَه لَر یِیوراپَه گچَه کِینگیدِی وَ بَلگه رِیَه، گرِیسِیَه،صِیربِیَه، اَلبَه نِیَه، باسنِیَه ،رُومِینِیَه فَتح قِیلِیندِی، مُسُلمانلر سُلیمان قانوُنِینِی زَمانِیدَه اِیسَه حاضِرگِی اَوِسترِیَه نِی پایتَختِی وِینَه گچَه یِیتِیب بارِیشدِی، اَلبَتَّه مُحُمَّد فاتِحنِی دَورِیدَه کانستَنتِیپالنِی هَم فَتح قِیلِیندِی وَ شَرقِی رِیمدَگِی نَصرانِیلَرنِینگ امپِیرَتارلِیگِینِی عُمرِیگه پایان بِیرِیلدِی.

مُسُلمانلَرنِینگ اوُچِینچِی دَرَجَه لِی دُشمَنلَرِی بوُلمِیش کافِر نَصرانِیلَر اِیسسِیق جَنگ آرقَه لِی مُتَّحِد ،بِیردَم عُثمانِیلَرگه قَرشِی کوُرَه شَه آلمَسلِیکلَرِینِی توُشوُنِیب یِیتِیشَه دِی، صَلِیبِی جَنگلَرِی وَ عُثمانِیلَرنِینگ آلِیب بارگن جَنگلَرِی بوُنِی اِثبات قِیلگن اِیدِی. مُسُلمانلَر بِیر- بِیرلَرِی بِیلَن مُتَّحِد بوُلَر اِیکَنلَر، نَصرانِیلَر حَتَّی اوُزلَرِینِی هَم مُحافِظَت قِیلَه آلمَسلِیکلَرِینِی یَحشِی توُشوُنِیب یِیتِیشگن اِیدِی. اِیندِی اوُلَرنِینگ آلدِینگه حَرَکَت قِیلِیشلَرِی حَقِیدَه گه پِیرمَسَه هَم بوُلَه دِی. شُو سَبَبلِی هَم بِیر قَنچَه عَصرلَردَن بُویان یوُمشاق وَ رُوحِی ساوُوق جَنگنِی اَوَّلگِی وَ مُهِم قَدَم صِیفَتِیدَه مُسُلمانلَرنِی وَحدَتِیگه ضَربَه اوُرِیش اوُچُون باشلَه شَه دِی.

(دوامی بار……)

---

[1] ادوارد براون، تاریخ ادبیات ایران، ترجمه علی اصغر حکمت (تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد و ابن سینا و مروارید، 1366) ج 3.

[2] ابن کثیر، البدایة و النهایة (قاهره: مطبعه العاده، 1351 ق) ج 13 ـ 14، ص 225.

[3] ابن کثیر، البدایة و النهایة (قاهره: مطبعه العاده، 1351 ق) ج 13 ـ 14، ص 225.

درسهای مقدماتی/درس ششم:  چه باید کرد؟ وحدت آگاهانه، هدفمند و حرکتی

 پیاده شده از نوار صوتی شیخ ابوحمزه المهاجر هورامی حفظه الله

(21- قسمت)

اسماعیلی ها هم دقیقا بر خلاف سیاست اسماعیلی های مصرِ زمان صلاح الدین ایوبی برای مقابله با حمله ی مغولهای سکولاردشمنان شماره 1 مسلمین به کفار نصرانی دشمنان شماره 3 مسلمین متوسل می شوند. و در سال 637 قمری رکن الدین خورشاه اسماعیلی هیئتی را به اروپا می فرستد اما جواب رد می بیند. همین شخص هیئت دیگری را به همین منظور به دربار هنری سوم (Henry) پادشاه انگلیس می فرستد؛ اما اسقف وینچستر (Winchester) پس از شنیدن خبر ورود سفیر اسماعیلی، گفت بگذارید این سگان یکدیگر را پاره کنند و نسل یکدیگر را از بین ببرند، آن وقت ما بر روی خرابه های شهرهای ایشان آیین کاتولیک را می سازیم؛ در آن صورت دنیا یک شبان و یک رمه خواهد داشت.[1]

در برابر، مغولها با حول و حوش 40 هزار مغول متحد و همراه کردن گرجها، و نزدیک به 12 هزار ارمنی و 1000 توپخانه ی چینی که مسلمان زاده ها هم در آن بودند، و همراه کردن هزاران مسلمان حنفی و شافعی مذهب ترک و فارس و غیره سپاهی متحد حول و حوش به قول ابن کثیر  200 هزار نفر را به وجود می آورند[2] در آن زما ن شیعه ها یا اسماعیلی بودند یا 12 امامی که اسماعیلی ها با مغولها می جنگیدند و در نهایت توسط اینها هم نابود شدند، و دسته ی دیگر شیعه ها ی 12 امامی بودند که تعداد اینها دراین سرزمینها قابل توجه نبود اما درسخوانده هائی چون خواجه نصیرالدین طوسی در میان لشکر مغول قرار داشتند که به نسبت تعداد سنی زاده ها بسیار ناچیز شمرده می شدند. در هر صورت همه با هم جبهه ی سکولاریستهای کافرمغول را برعلیه مسلمین تقویت می کردند.

در برابر این جبهه ی متحد مغولها ابن کثیر می گوید: تعداد سربازان خلیفه از مرز بیست هزار نفر تجاوز نمی کرد. همین تعداد هم در نهایت سختی و ذلت به سر می بردند، به طوری که در خیابان ها و درهای مساجد گدایی می کردند. به گفته مورخان هنگامی که قوم غارتگر مغول در دروازه های شهر بغداد بودند، خلیفه در کاخ خود با کنیزکان و زن های آوازه خوان مشغول خوش گذرانی بود.[3] این هم گزارش ابن کثیر در مورد وضع آن زمان پایتخت حکومت مسلمین. بله اینطوری سپاه متحد و یکپارچه ی مغول در برابر چنین سربازان مسلمانی قرار می گیرند که در نهایت در سال ۶۵۶ ه ق  سپاه مغول وارد بغداد می شود و تنها الله می داند از آن زمان تا قدرت گیری مجدد عثمانیها به عنوان یک حکومت بدیل اضطراری اسلامی چه بر سر مسلمین آمد.

از میان دهها واقعه ی تاریخی این دو واقعه برای اکثر ما آشنا هستند، دو واقعه با دو نتیجه ی کاملا متفاوت و متضاد در برخورد با یک حکومت بدیل اضطراری اسلامی .

  نمونه ی دیگری که باز می تواند ما را به سمت جلو ببرد و ما را به اینجائی که هستیم هدایت کند سرانجام حکومت بدیل اضطراری اسلامی عثمانی است :

حکومت بدیل اسلامی عثمانی که با شعار «خلافة إلى الأبد» و بر اساس مذهب حنفی و گرایشات صوفیانه ی نقشبندی نزدیک به 6 قرن حکومت داشت، در زمان ایلدرم بایزید قلمرو مسلمین را به اروپا گسترش داد و با فتح بلغارستان، یونان، صربستان، آلبانی،بوسنی و رومانی مسلمین در زمان سلیمان قانونی تا محاصره  و فتح شهر وین پایتخت کنونی اتریش پیش رفتند، البته در زمان محمد فاتح قسطنطنیه را فتح کردند و به عمر امپراطوری نصرانیها در روم شرقی هم پایان دادند .

  نصرانیهای کافر دشمنان شماره 3 مسلمین فهمیدند که با جنگ گرم نمی توانند با عثمانیهای متحد و یکدست به پیش بروند، جنگهای صلیبی و جنگهای عثمانی این را به آنان ثابت کرده بود. اینها می دانستند تا زمانی که مسلمین باهم متحد هستند آنها نمی توانند حتی از موجودیت خودشان هم محافظت کنند چه رسد به اینکه در برابر آنان پیشروی هائی داشته باشند.  برای همین چندین قرن وارد جنگ نرم و روانی و سرد به عنوان اولین و مهمترین قدم جهت ضربه زدن به این وحدت مسلمین شدند.

(ادامه دارد……..)

---

[1] ادوارد براون، تاریخ ادبیات ایران، ترجمه علی اصغر حکمت (تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد و ابن سینا و مروارید، 1366) ج 3.

[2] ابن کثیر، البدایة و النهایة (قاهره: مطبعه العاده، 1351 ق) ج 13 ـ 14، ص 225.

[3] ابن کثیر، البدایة و النهایة (قاهره: مطبعه العاده، 1351 ق) ج 13 ـ 14، ص 225.

Дарсхойи муқаддамотий/ дарси шишум : чи бояд кард? Вахдати огохона, хадафманд ва харакатий.

Пиёда шуда аз навори совтийи шайх мужохид : Абу Хамза мухожир  хўромий.

(70- қисмат)

Тамоми инхоики мебинид бо иродайи пулодин ва иймони росих барои бозгардондани хукумати исломийи мужрийи қонуни шариати аллох, ва дифоъ аз суннатхойи росулуллох саллаллоху алайхи васаллам бо иттиходияйи секуляристхо ва куффори ишғолгари жахоний ва муртаддини махаллий ва мунофиқини бумий қитол ва жанги мусаллахонайи худишонро шуруъ карданд, ва жони худишонро бо аллох дар авази бехишт муомала карданд, харгиз росулуллох саллаллоху алайхи васалламро аз наздик надиданд, ғейри аз қуръон хеч ек аз мўъзижотики асхоб бо чашми сар дида будандро инон надиданд, он мухити исломро тажруба накарданд, мисли сахобайи киром танхо ек маржаъи вохид барои посухгуйи ба ниёзхойи рузишон ва бартараф кардани ихтилофотишон надоранд, ва аз даххо неъмати дигари сахобайи киром бархурдор нестанд бо ин вужуд ба паёми росулуллох саллаллоху алайхи васаллам иймон меоваранд ва бо аллох вориди муомалайи харид ва фуруш мешаванд:

:  إِنَّ اللَّهَ اشْتَرَىٰ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ أَنفُسَهُمْ وَأَمْوَالَهُم بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ ۚ يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَيَقْتُلُونَ وَيُقْتَلُونَ ۖ وَعْدًا عَلَيْهِ حَقًّا فِي التَّوْرَاةِ وَالْإِنجِيلِ وَالْقُرْآنِ ۚ وَمَنْ أَوْفَىٰ بِعَهْدِهِ مِنَ اللَّهِ ۚ فَاسْتَبْشِرُوا بِبَيْعِكُمُ الَّذِي بَايَعْتُم بِهِ ۚ وَذَٰلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ (توبه/111)

Бегумон худованд ( колойи) жон ва моли мўъминонро ба ( бахойи) бехишт харидори мекунад ( онон бояд) дар рохи худо бажанганд ва бикушанд ва кушта шаванд. Ин ваъдайи астки худованд онро дар ( китобхойи осмоний) таврот ва инжил ва қуръон ваъда ростини онро дода аст, ва чи каси аз худо ба ахди худ вафо кунандатар аст? Пас ба муомалайики кардид шод бошид, ва ин пирузи ва ростгори бузурги аст.

Бале ин азизоники мебинид бидуни инки росулуллох саллаллоху алайхи васалламро бибинанд ба у иймон оварданд, ва бо қиёми мусаллахонайики интихоб карданд худишонро аз тамоми қуйуди ғейри аз бандаги аллох озод карданд, ва худишонро дар масири фирқайи ножия қарор доданд, ва мехоханд бо хуни худишон шаходат бидихандки қонуни шариати аллох ва дастуроти аллох ва росулиш наздишон болотар ва арзишмандтар аз хаёт ва зиндаги онон аст.

Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам дар рузхойи поёнийи умри муборакишон дар хенгоми зиёрати қубур фармуданд:

السَّلامُ عَلَيْكُمْ دَارَ قَوْمٍ مُؤْمِنِينَ، وَإِنَّا إِنْ شَاءَ اللَّهُ بِكُمْ لاحِقُونَ. وَدِدْتُ أَنَّا قَدْ رَأَيْنَا إِخْوَانَنَا. قَالُوا: أَوَ لَسْنَا إِخْوَانَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ؟ قَالَ:أَنْتُمْ أَصْحَابِي، وَإِخْوَانُنَا الَّذِينَ لَمْ يَأْتُوا بَعْدُ[1]

Салом бар шумо эй мўъминини сокини ин диёр, хамоно агар худо бихохад мо нез ба зуди ба шумо мулхақ хохем шуд. Дуст медоштам бародаронимонро медидем! Гуфтанд: оё мо бародарони ту нестем эй росули худо?! Фармуд: шумо асхоби ман хастид, аммо бародарони мо хануз наёмаданд. Ё

«وَلَكِنْ إِخْوَانِيالَّذِينَ آمَنُوا بِي وَلَمْ يَرَوْنِي[2] .

Бародарони ман онони хастандки ба ман иймон меоваранд аммо манро надиданд.

Илова бар ин росулуллох саллаллоху алайхи васаллам аз касони сухбат мекунадки исломро мисли зуғол гудохта дар дастишон нигах доштанд ва бар он сабр мекунанд ва ажр ва подоши 50 сахоба ба онон дода мешавад ва мефармояд:

:  إِنَّ مِنْ وَرَائِكُمْ أَيَّامًا الصَّبْرُ فِيهِنَّ مِثْلُ الْقَبْضِ عَلَى الْجَمْرِ، لِلْعَامِلِ فِيهِنَّ مِثْلُ أَجْرِ خَمْسِينَ رَجُلًا يَعْمَلُونَ مِثْلَ عَمَلِكُمْ، قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَجْرُ خَمْسِينَ مِنَّا أَوْ مِنْهُمْ؟! قَالَ بَلْ أَجْرُ خَمْسِينَ مِنْكُمْ .[3]

Бале ин афрод мушаххас хастанд кудомхо хастанд. Агар шумо биравид ва дар хар сарзамини хатто агар кофар хам бошад хар чи мехохид риш бигузорид, ё намоз бихонид, ё закот бидихид ва ба умури хейрия худитонро машғул кунин, хар моха умра биравид ва хар сола хаж кунид, ё аз сивок истефода кунид,ё почайи шалворитонро то метавонид кутох кунид, ё бо пойи чапитон биравид дохили даштшуйи ва соири умури шахсийро анжом бидихид каси  хатто амрико ва европо ва австралия ва соири дувули куффор бо шумо кори надорад. Пас нигах доштани ислом то ин хад аслан мисли нигах доштани зуғоли гудохта дар даст нест, балки хатто касойики ба чанин хадди худишонро саргарм карданд мовриди ташвиқи тамоми куффор хам қарор мегиранд ва бароишон масжид хам месозанд, хамчунонки хамин чанд вақт пеш дар русия бароишон бузургтарин масжидро сохтанд ва хатто раис жумхурхойи кофар хам ба дидори масжидишон мераванд. Возих астки инон машмули

الْقَبْضِ عَلَى الْجَمْرِ

намешаванд. Балки касойи машмули ин сабр ва подош мешавандки дар фирқайи ножия қарор гирифтанд ва ба сурати мусаллахона дар холи жанг бо куффор хастанд. Инон бародарони росулуллох саллаллоху алайхи васаллам хастанд

إِخْوَانِي الَّذِينَ آمَنُوا بِي وَلَمْ يَرَوْنِي.

Пас яқин дорем мо бо бародарони росулуллох саллаллоху алайхи васаллам тараф хастем, дуруст аст? Бо бародари дусти наздикит читури бархурд мекунид? Хуб жавобамро бидихид? Бо дародари дусти наздикит читури бархурд мекунид? Агар хонуми насроний ё яхудий дошта бошид бо бародариш читури бархурд мекунид? Хуб холо ба ман бигуйид бо бародари росулуллох саллаллоху алайхи васалламки мусалмон аст ва дуст дошта бошид бибинидиш чигуна бархурд мекунид? Агар ин бародари росулуллох саллаллоху алайхи васаллам жузъви хамон собирини бошадки  ба андозаи 50 сахоба ба у подош дода мешавад читур?

(идома дорад………)

---

[1] صحيح مسلم 249

[2] مسند الإمام أحمد

[3]الترمذي (3058) / وصححه أيضا بمجموع طرقه الشيخ الألباني في “السلسلة الصحيحة” (494)

Дарсхойи муқаддамотий/ дарси шишум : чи бояд кард? Вахдати огохона, хадафманд ва харакатий.

Пиёда шуда аз навори совтийи шайх мужохид : Абу Хамза мухожир  хўромий.

(69- қисмат)

Ё мефармояд:

: الْخِلاَفَةُ فِي أُمّتِي ثَلاَثُونَ سَنَةً، ثُمّ مُلْكٌ بَعْدَ ذَلِكَ.[1]

Замоники ин иттифоқ офтод шўройи улил амри вохид ва ижмоъи вохид аз бейн рафт, ва дини вохид дар миёни мардум ғариб шуд, ва тафосир ва фирақ ва умматхо ва жамоатхойи мухталиф ва рангоранг жойи ижмоъи вохид ва дини вохидро гирифтанд, ва ба ин шева ислом дубора ба холати ғурбат дар омада аст то замоники дубора хукумати исломий ала минхажин нубувват ва шўройи улил амри вохид ва ижмоъи вохид ташкил нашавад ин ғурбат идома дорад. Ин ғурбатхойи фирқайи ножия хамки дар асри росулуллох саллаллоху алайхи васаллам ва 30 сол пас аз он ошкор буданд ва хақ пеши онхостро дар ин дўврони ғарибий каси намешносад ва гум мешаванд. Хақ пеши инон аст ва инон хам гум хастанд ва ғариб, барои хамин ғариб будан хақ астки мегуем ислом хам ғариб шуда аст, ва инхо дар мархалайи бисёр душвор ва пурмашаққат ва хатарноки бейни инхидоми уммати вохид ва жамоати вохид ва хукумати исломий ала минхажин нубувват то бозгашти ин хукумати исломий ва уммати вохид ва жамоати вохид хастанд. Инон собиқунал аввалуни хастандки бар лоша ва хунишон дубора хукумати исломий ала минхажин нубувват ва иззат ба муслимин бармегардад:

: ثُمَّ تَكُونُ خِلاَفَةٌ عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ.ِ.[2]

Албатта аз росулуллох саллаллоху алайхи васаллам хам пурсида мешавад ғурабо чи касони хастанд? Ва дар жавоб мефармояд:

:« الذين يَصْلِحون إذا فسد الناس» 

Ё дар лафзи дигари:

:«يُصلِحون ما أفسد الناس من سنتي»

Суннатхойи мароки мардум аз бейн бурданд, ислох мекунанд; ё дар лафзи дигари :

:«هم النُّزَّاعُ مِنَ الْقَبَائِلِ »

Касоники аз  қовм ва қабила дури мекунанд, ё дар лафзи дигари:

أُنَاسٌ صَالِحُونَ قَلِيلٌ فِي نَاسِ سَوْءٍ كَثِيرٍ، مَنْ يَعْصِيهِمْ أَكْثَرُ مِمَّنْ يُطِيعُهُمْ[3]

Инсонхойи солихи ками дар миёни инсонхои бади зиёдий, ононики аз онхо сарпичи мекунанд бештар аз онони хастандки аз онхо пейравий мекунанд.

Ин сифотро мо дар бисёри аз бародарони худимон дар жамоатхои мухталиф ва мутафарриқ дида ва мебинем. Аммо он иллати асосийки ришайи тамоми фосодхо дар миёни мардум аст чистки тамоми мафосиди дигар аз ин уммул фасод сарчишма гирифтанд? Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мефармояд:

لتُنْقَضَنَّ عُرَى الْإِسْلَامِ،عُرْوَةً عُرْوَةً، فَكُلَّمَا انْتَقَضَتْ عُرْوَةٌ، تَشَبَّثَ النَّاسُ بِالَّتِي تَلِيهَا، وَأَوَّلُهُنّ نَقْضًا الْحُكْمُ، وَآخِرُهُنَّ الصَّلَاةُ[4]

Дастгирахойи ислом еки ба ек шикаста мешавад, харгох ек дастгира нобуд шавад мардум ба ончи наздики он аст чанг мезананд, аввали онхо шикастани хукм аст( хукм бар асоси қонуни худоро рахо мекунанд) ва охари онхо намоз аст( намозро тарк мекунанд мисли хамин торикини намоз ва намоз нахонхойики ба вуфур мебинемишун). Аввалин бунёники фосид шуд хокимият ва хукм кардан бар асоси қонуни шариати аллох буд, ба дунболи ин уммул фасод хазорон фасод ва беморий домангири муслимин шуд то инки ба тарки намоз расиданд. Яъни аз тарки хукм кардан бар асоси қонуни шариати аллох то тарки намоз хар мусибат ва фасодики муслимин ба он дучор шуданд ва мешаванд ноши аз фасоди хукумати ва адами тахким  ба шариъати аллох аст, ва то ин уммул фасод ислох нашавад дигари умур хам ислох намешаванд.

Хуб холо чи касони барои ислохи ин уммул фасодики мардумро фосид карда аст бо хуниш машғули ислохгари хастанд?

« الذين يَصْلِحون إذا فسد الناس»؛

Чи касони хастандки мехоханд хукумати исломий ала минхажин нубувватро баргардонанд ва ин суннати зер баноий росулуллох саллаллоху алайхи васалламроки дигарон ба фасодиш кашондандро дубора ислох кунанд?

«يُصلِحون ما أفسد الناس من سنتي»؛

Чи касони хастандки барои расидан ба чанин хадафи аз қовм ва қабилайи худишон дур шуданд ва ё хатто дуришон карданд?

«هم النُّزَّاعُ مِنَ الْقَبَائِلِ»؛

Чи касони хастандки дар миёни мардумони бадравиши зиёдий гир карданд ва теъдоди ононики харфойишонро намепазиранд аз теъдоди ононики аз онхо харф шинавоий доранд бештаранд?

«أُنَاسٌ صَالِحُونَ قَلِيلٌ فِي نَاسِ سَوْءٍ كَثِيرٍ ، مَنْ يَعْصِيهِمْ أَكْثَرُ مِمَّنْ يُطِيعُهُمْ» [5]

(идома дорад……..)

---

[1] الترمذي عن سعيد بن جمهان

[2] مسند امام احمد بن حنبل / وروى الحديث أيضًا الطيالسي والبيهقي في منهاج النبوة، والطبري ، والحديث صححه الألباني في السلسلة الصحيحة، وحسنه الأرناؤوط.

[3] مسند أحمد بن حنبل

[4]الإمام أحمد في باقي مسند الأنصار، برقم 21139./ والطبراني في المعجم الكبير وابن حبان في صحيحه بإسناد جيد عن أبي أمامة الباهلي رضي الله عنه عن النبي صلى الله عليه وسلم

[5] مسند أحمد بن حنبل

Муқаддамот дарслари / олтинчи дарс: нима қилиш керак? Онгли,мақсадли ва харакатланувчи вахдат.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохнинг аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(20-қисм)

Шу ерда жуда хам ажойиб бир тенглама содир бўлади, бир томонда шофеъийлар,ханафийлар ва хатто ханбалийлардан иборат ахли суннатнинг ширкух ва Салохиддин бошчилигидаги лашкари, салибий ошкор кофирларни ва махаллий муртадларни баробаридаги фотимий исмоилий шиъаларининг хукуматини химоя қилишган бўлса, бошқа бир томонда бир қанча йиллардан сўнг худди шу исмоилий шиъалари салибий кофирлар ва мусулмонларни учинчи даражали душманини ва тавошийга ўхшаган сотқин,махаллий муртадларни баробаридаги Салохиддин Айюбийнинг шофеъий мазхабидаги хукуматни химоя қилади, кейинчалик эса улар биргаликда шундай бир қудратни ташкил қилишадики, байтул муқаддасни фатхига ва исломий диёрларни озод бўлишига ва босқинчи кофирларни қувиб чиқарилишига сабаб бўлади, бу ишларни аббосийларни сунний маслагидаги ёки мисрни шиъа маслагидаги қудратларни хеч қайси бири бундан олдин амалга оширишга  қодир бўлган эмасди.

  Энди мисрдаги фотимий шиъаларини хукуматини устидаги Салохиддиннинг  хукмронлиги самараси борасидаги намунани қарама- қаршисида бизлар бошқа бир намуна билан танишиб чиқамиз: оли буя шиъаларини аббосийларни устидаги хукмронлигига  – аббосийлар ўша даврдаги исломий изтирорий яхлит хукумат бўлган – ишора қилиб ўтмоқчимиз, бу орқали  уларни қайси бирини қадами бизларни олдинга иззат сари етаклаганини ва қайси бири эса бизларни ортга,залилликка тортиб кетганини тушуниб етамиз.

Абу Райхон Беруний оли буянинг аббосийларни устида хукмронлик қилиши асосий ўзгаришларга боис бўлган деб билади ва айтадики: “ салтанат Муттақийни охирги кунларида ва Мустакфийнинг аввалги кунида оли аббосдан оли буяни қўлига ўтди.” Ибни Холдун айтадики: тўғриси хилофатни асоси бутунлай вайрон бўла бошлаган эди.” .

Оли буя барча маънавий ва дунёвий кучларни  аббосий халифалардан олишади, бу зарбалар шу даражада чуқур ва илдизли бўлган эдики, хатто оли буя нобуд бўлгандан сўнг хам аббосийларни хокимлари оли буядан олдинги яхлит ва қудратли жойгохни қўлга кирита олишмади.

Румлик салибий кофирларнинг хамла қилиш воқеалари ва уларнинг муселни бир қисмидаги илгарилашлари, мана бу яхлит ва исломий изтирорий бадал хукуматни бошига тушган нарсалар билан бизларни янада яхшироқ таништира олади. Иззуд довла диламий сиёсий бир ўйинда қамарий 360 йилда румликлар билан жанг қилиш учун уни ўзига суянган аббосий хукмдордан нома орқали  моддий ёрдам сўрайди ва насроний кофир билан жанг қилишни аббосий хокимни вазифаси деб хисоблайди. Аббосий шох уни номасини жавобига ёзадики: “ қўмондонлик мени қўлимда бўлган тақдирдагина менга жанг қилиш вожиб бўлади. Яъни агар мол- мулк ва лашкар мени ихтиёримда бўлса. Хозирда эса мени қўлимда ўлмагудай миқдор бор холос, уларни хаммаси сиз ва давлатни бошқа қўмондонларини қўлида, жанг қилиш хам ва хаж хам,бошқа етакчи вазифалар хам менга вожиб эмас. Мен сизлар учун фақат шу нарса учун керакманки, сизларни имом хатибларингиз минбардан туриб мени номимни одамларни оромишда ушлаб туриш учун айтишади холос. Мана бу нарсадан хам четланишимни хохлаган пайтингизда ўзимни четга оламан ва  хамма ишларни сизларга топшираман.”  Аммо иззуд довла жуда хам кўп тахдидлар остида  аббосий хукмдордан маълум маблағни олишга муваффақ бўлади, лекин босқинчи насроний кофирларга қарши хеч қандай жиход қилинмайди.    

Оли буя мана шу тарзда аббосийларнинг яхлит хукуматини шундай заиф даражага олиб боради ва хатто мисрдаги исмоилий шиъаларини хукуматидан қўрққанликлари сабабли ва ўзларини қудратларини сақлаб қолиш учун хам аббосийларнинг ўтирғизиб қўйилган қўғирчоқларини хам бир четга суриб ташлай олишмас ва шиъа хукуматини эълон қилишга журъат қилишмасди. Албатта улар бу ишга қодир эдилар, чунки уларни эътиқоди бўйича, агар улар мана бу қўғирчоқларни осонлик олиб ташлаб йўқотиб ташлашса ва шиъа хукуматини эълон қилишса, ўзлари бир қўмондонга ва бир аскарга айланиб қолишар ва хозирда эга бўлиб турган хукмронликларини қўлдан бой беришарди.

Оли буя жуда хам соддалик билан шундай яхлит хукуматни хуросон ва мовароуннахрдаги  сомонийларга ва табаристон ва гургондаги  алавийларга ва форсдаги,марказий шахарлардаги оли буяга ва кейинчалик салжуқийларга ва хоразмшохга ўхшаган   бир неча кичик ва тарқоқ  хукуматларга, ундан ташқари ўнлаб кичик,аммо тахминан мустақил,махаллий  хукуматларга бўлиб  ташлашади, лекин уларни хаммаси аксаран бир-бирлари билан жанг қилишарди.

Аммо муттахид муғуллар 616 қамарий йилда исломий шарқдаги мусулмонларга ва эронга хамла қилади ва 656 йилгача яъни 50 йил мобайнида мана бу мусулмонлар муғуллар томонидан қирғин қилинишади, заифлашиб қолган ва  фасодга тўлган аббосийлар хукумати эса  фақат томошабин бўлиб туради ва хатто ханафий мазхабидаги хоразмшохлар ва исмоилий шиъаларига ўхшаган қудратманд хукуматлар нобуд бўлиб, уларни ўрнини кофир ийлихонон хукумати эгаллаган пайтида хурсанд хам бўлади, хатто ибни Усайр комил номли китобини икки жойида шу нарсага ишора қилиб ўтадики, аббосий хукмрон “носир лидиниллах” кофир муғулларга ёзган номасида ўзининг мусулмон рақибларига қарши муғулларни тарғиб хам қилади. Шу сабабли хам муғуллар томонидан яқин 50 йил давомида мусулмон қатли ом қилинган пайтида аббосийларни лашкари муғулларни қаршисида  хеч қандай муносабат билдирмаганини кўрамиз, хатто муғуллар бағдодни дарвозаларига етиб келишади, лекин бу вақтга келиб жуда хам кеч бўлган эди.

(давоми бор…….)

مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.

شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.

(20-قیسم)

شُو یِیردَه جُودَه هَم عَجایِیب بِیر تِینگلَه مَه صادِر بوُلَه دِی، بِیر تاماندَه شافِیعِیلَر، حَنَفِیلَر وَ حَتَّی حَنبَلِیلَردَن عِبارَت اَهلِی سُنَّتنِینگ شِیرکوُه وَ صَلاحِ الدِّین باشچِیلِیگِیدَگِی لَشکَرِی، صَلِیبِی آشکار کافِرلَرنِی وَ مَحَلِّی مُرتَدلَرنِی بَرابَرِیدَگِی فاطِمِی اِسمائِلِی شِیعَه لَرِینِینگ حُکوُمَتِینِی حِمایَه قِیلِیشگن بوُلسَه، باشقَه بِیر تاماندَه بِیر قَنچَه یِیللَردَن سوُنگ حوُددِی شُو اِسمائِلِی شِیعَه لَرِی صَلِیبِی کافِرلَر وَ مُسُلمانلَرنِی اوُچِینچِی دَرَجَه لِی دُشمَنِینِی وَ طَواشِیگه اوُخشَه گن ساتقِین، مَحَلِّی مُرتَدلَرنِی بَرابَرِیدَگِی صَلاحِ الدِّین اَیُّوبِینِینگ شافِیعِی مَذهَبِیدَگِی حُکوُمَتنِی حِمایَه قِیلَه دِی، کِییِینچَه لِیک اِیسَه اوُلَر بِیرگه لِیکدَه شوُندَی بِیر قُدرَتنِی تَشکِیل قِیلِیشَه دِیکِی، بَیتُ المُقَدَّسنِی فَتحِیگه وَ اِسلامِی دِیارلَرنِی آزاد بوُلِیشِیگه وَ باسقِینچِی کافِرلَرنِی قوُوِیب چِیقَه رِیلِیشِیگه سَبَب بوُلَه دِی، بُو اِیشلَرنِی عَبّاسِیلَرنِی سُنِّی مَسلَگِیدَگِی یاکِی مِصرنِی شِیعَه مَسلَگِیدَگِی قُدرَتلَرنِی هِیچ قَیسِی بِیرِی بوُندَن آلدِین عَمَلگه آشِیرِیشگه قادِر بوُلگن اِیمَسدِی.

اِیندِی مِصردَگِی فاطِمِی شِیعَه لَرِینِی حُکوُمَتِینِی اوُستِیدَگِی صَلاحِ الدِّیننِینگ حُکمرانلِیگِی ثَمَرَه سِی بارَه سِیدَگِی نَمُونَه نِی قَرَمَه – قَرشِیسِیدَه بِیزلَر باشقَه بِیر نَمُونَه بِیلَن تَنِیشِیب چِیقَه مِیز: آلِ بوُیَه شِیعَه لَرِینِی عَبّاسِیلَرنِی اوُستِیدَگِی حُکمرانلِیگِیگه – عَبّاسِیلَر اوُشَه دَوردَگِی اِسلامِی اِضطِرارِی یَحلِیط حُکوُمَت بُولگن – اِشارَه قِیلِیب اوُتماقچِیمِیز، بُو آرقَه لِی اوُلَرنِی هِیچ قَیسِی بِیرِینِی قَدَمِی بِیزلَرنِی آلدِینگه عِزَّت سَرِی یِیتَکلَه گه نِینِی وَ قَیسِی بِیرِی اِیسَه بِیزلَرنِی آرتگه،زَلِیللِیککَه تارتِیب کِیتگه نِینِی توُشوُنِیب یِیتَه مِیز.

  اَبُو رَیحان بِیرُونِی آلِ بُویَه نِینگ عَبّاسِیلَرنِی اوُستِیدَه حُکمرانلِیک قِیلِیشِی اَساسِی اوُزگه رِیشلَرگه بائِث بوُلگن دِیب بِیلَه دِی وَ اَیتَه دِیکِی: “سَلطَنَت مُتَّقِینِی آخِیرگِی کوُنلَرِیدَه وَ مُستَکفِینِینگ اَوَّلگِی کوُنِیدَه آلِ عَبّاسدَن آلِ بوُیَه نِی قوُلِیگه اوُتَدِی.” [1]  اِبنِ خالدوُن اَیتَه دِیکِی: توُغرِیسِی خِلافَتنِی اَساسِی بوُتوُنلَی وَیران بُولَه دِی باشلَنگن اِیدِی.”             [2] .

آلِ بُویَه بَرچَه مَعنَه وِی دُنیاوِی کوُچلَرنِی عَبّاسِی خَلِیفَه لَردَن آلِیشَه دِی، بُو ضَربَه لَر شوُ دَرَجَه دَه چوُقوُر وَ اِیلدِیزلِی بُولگن اِیدِیکِی، حَتَّی آلِ بُویَه نابوُد بوُلگندَن سُونگ هَم عَبّاسِیلَرنِی حاکِملَرِی آلِ بُویَه دَن آلدِینگِی یَحلِیط وَ قُدرَتلِی جایگاهنِی قوُلگه کِیرِیتَه آلِیشمَه دِی.

رُوملِیک صَلِیبِی کافِرلَرنِینگ حَملَه قِیلِیش واقِیعَه لَرِی وَ اوُلَرنِینگ مُوصِیلنِی بِیر قِیسمِیدَه اِیلگه رِیلَشلَرِی، مَنَه بُو یَحلِیط وَاِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتنِی باشِیگه توُشگن نَرسَه لَر بِیزلَرنِی یَنَدَه یَحشِیراق تَنِیشتِیرَه آلَه دِی. عِزُّ الدَولَه دِیلَه مِی سِیاسِی بِیر اوُیِیندَه قَمَرِی 360 یِیلدَه رُوملِیکلَر بِیلَن جَنگ قِیلِیش اوُچُون اوُنِی اوُزِیگه سُویَنگن عَبّاسِی حُکمداردَن نامَه آرقَه لِی ماددِی یاردَم سوُرَیدِی وَ نَصرانِی کافِر بِیلَن جَنگ قِیلِیشنِی عَبّاسِی حاکِمنِی وَظِیفَه سِی دِیب حِسابلَیدِی. عَبّاسِی شاه اوُنِی نامَه سِینِی جَوابِیگه یازَه دِیکِی: “قوُماندانلِیک مِینِی قوُلِیمدَه بوُلگن تَقدِیردَه گِینَه مِینگه جَنگ قِیلِیش واجِب بوُلَه دِی. یَعنِی اَگر مال – موُلک وَ لَشکَر مِینِی اِیختِیارِیمدَه بُولسَه. حاضِردَه اِیسَه مِینِی قوُلِیمدَه اوُلمَه گوُدَی مِقدار بار حالاص، اوُلَرنِی هَمَّه سِی سِیز وَ دَولَتنِی باشقَه قوُماندانلَرِینِی قوُلِیدَه،جَنگ قِیلِیش هَم وَ حَج هَم، باشقَه یِیتَکچِی وَظِیفَه لَر هَم مِینگه واجِب اِیمَس. مِین سِیزلَر اوُچُون فَقَط شوُ نَرسَه اوُچُون کِیرَکمَنکِی، سِیزلَرنِی اِمام خَطِیبلَرِینگِیز مِنبَردَن توُرِیب مِینِی نامِیمنِی آدَملَرنِی آرامِیشدَه اوُشلَب توُرِیش اوُچُون اَیتِیشَه دِی حالاص. مَنَه بُو نَرسَه دَن هَم چِیتلَه نِیشِیمنِی هاحلَه گن پَیتِینگِیزدَه اوُزِیمنِی چِیتگه آلَه مَن وَ هَمَّه اِیشلَرنِی سِیزلَرگه تاپشِیرَه مَن.” [3]اَمّا عِزُّ الدَّولَه جُودَه هَم کوُپ تَحدِیدلَر آستِیدَه عَبّاسِی حُکمداردَن مَعلوُم مَبلَغنِی آلِیشگه مُوَفَّق بوُلَه دِی، لِیکِن باسقِینچِی نَصرانِی کافِرلَرگه قَرشِی هِیچ قَندَی جِهاد قِیلِینمَیدِی. 

آل بُویَه مَنَه شوُ طَرزدَه عَبّاسِیلَرنِینگ یَحلِیط حُکوُمَتِینِی شوُندَی ضَعِیف دَرَجَه گه آلِیب بارَه دِی وَ حَتَّی مِصردَگِی اِسمائِلِی شِیعَه لَرِینِی حُکوُمَتِیدَن قوُرققَنلِیکلَرِی سَبَبلِی وَ اوُزلَرِینِی قُدرَتلَرِینِی سَقلَب قالِیش اوُچُون هَم عَبّاسِیلَرنِینگ اوُتِیرغِیزِیب قوُیِیلگن قوُغِیرچاقلَرِینِی هَم بِیر چِیتگه سوُرِیب تَشلَی آلِیشمَس وَ شِیعَه حُکوُمَتِینِی اِعلان قِیلِیشگه جُرعَت قِیلِیشمَسدِی. اَلبَتَّه اوُلَر بُو اِیشگه قادِر اِیدِیلَر، چوُنکِی اوُلَرنِی اِعتِقادِی بوُیِیچَه ،اَگر اوُلَر مَنَه بوُ قوُغِیرچاقلَرنِی آسانلِیک بِیلَن آلِیب تَشلَب یوُقاتِیب تَشلَشسَه وَ شِیعَه حُکوُمَتِینِی اِعلان قِیلِیشسَه، اوُزلَرِی بِیر قوُماندانگه وَ بِیر عَسکَرگه اَیلَه نِیب قالِیشَر وَ حاضِردَه اِیگه بوُلِیب توُرگن حُکمرانلِیکلَرِینِی قوُلدَن بای بِیرِیشَردِی.

 آلِ بُویَه جوُدَه هَم آسانلِیک بِیلَن شوُندَی یَحلِیط حُکوُمَتنِی خُراسان وَ ماوَراءُ النَّهردَگِی سامانِیلَرگه وَ طَبَرِستان وَ گوُرگاندَگِی عَلَوِیلَرگه وَ فارسدَگِی، مَرکَزِی شَهَرلَردَگِی آلِ بُویَه گه وَ کِییِینچَه لِیک سَلجُوقِیلَرگه وَ خارَزمشاهگه اوُحشَه گن بِیر نِیچَه کِیچِیک وَ تَرقاق حُکوُمَتلَرگه، اوُندَن تَشقَرِی اوُنلَب کِیچِیک، اَمّا تَحمِیناً مُستَقِیل، مَحَلِّی حُکوُمَتلَرگه بوُلِیب تَشلَه شَه دِی، لِیکِن اوُلَرنِی هَمَّه سِی اَکثَراً بِیر- بِیرلَرِی بِیلَن جَنگ قِیلِیشَردِی.

اَمّا مُتَّحِد مُغوُللَر 616 قَمَرِی یِیلدَه اِسلامِی شَرقدَگِی مُسُلمانلَرگه وَ اِیرانگه حَملَه قِیلَه دِی وَ 656 یِیلگه چَه یَعنِی 50 یِیل مابَینِیدَه مَنَه بوُ مُسُلمانلَر مُغوُللَر تامانِیدَن قِیرغِین قِیلِینَه دِی، ضَعِیفلَه شِیب قالگن وَ فَسادگه توُلگن عَبّاسِیلَر حُکوُمَتِی اِیسَه فَقَط تاماشَه بِین بوُلِیب توُرَه دِی وَ حَتَّی حَنَفِی مَذهَبِیدَگِی خارَزمشاهلَر وَ اِسمائِلِی شِیعَه لَرِیگه اوُحشَه گن قُدرَتمَند حُکوُمَتلَر نابوُد بوُلِیب، اوُلَرنِی اوُرنِینِی کافِر اِیلِحانان حُکوُمَتِی اِیگللَه گن پَیتِیدَه حُرسَند هَم بوُلَه دِی، حَتَّی اِبنِ اُثَیر کامِل ناملِی کِتابِینِی اِیککِی جایِیدَه شوُ نَرسَه گه اِشارَه قِیلِیب اوُتَه دِیکِی، عَبّاسِی حُکمران «الناصِر لِدِینِ الله» [4]کافِر مُغوُللَرگه یازگن نامَه سِیدَه اوُزِینِینگ مُسُلمان رَقِیبلَرِیگه قَرشِی مُغوُللَرنِی تَرغِیب هَم قِیلَه دِی. شُو سَبَبلِی هَم مُغوُللَر تامانِیدَن یَقِین 50یِیل دَوامِیدَه مُسُلمان قَتلِی عام قِیلِینگن پَیتِیدَه عَبّاسِیلَرنِی لَشکَرِی مُغوُللَرنیی قَرشِیسِیدَه هِیچ قَندَی مُناسَبَت بِیلدِیرمَه گه نِینِی کوُرَه مِیز، حَتَّی مُغوُللَر بَغدادنِی دَروازَه لَرِیگه یِیتِیب کِیلِیشَه دِی، لِیکِن بوُ وَقتگه کِیلِیب جوُدَه هَم کِیچ بوُلگن اِیدِی.   ^[5]

(دوامی بار……)

---

[1] ابوریحان بیرونی، آثارالباقیه، ترجمه اکبر دانا سرشت، (تهران، امیرکبیر، 1363) ص203.

[2] ابن خلدون، تاریخ ابن خلدون: العبر و دیوان المبتداء و الخبر. ..، ترجمه عبدالمحمد آیتی، (تهران، موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، 1364) ج2، ص708.

[3] ابن مسکویه، ابن مسکویه الرازی، ابوعلی، تجارب الامم، الجزء السادس؛ حققه و قدم له ابوالقاسم امامی، (طهران، دار سروش للطباعه و النشر، 1379ش / 2000م).، ص349-350.

[4]ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج 9، ص 330 و 361، برتولد اشپولر، تاریخ مغول در ایران، ترجمه میرآفتاب (تهران، 1351) ص 26 و 27،/ نیز الکامل  ابن اثیر ج 9، صص 331 – 361 / نیز مستوفی، تاریخ برگزیده، – چاپ سوم، تهران، امیرکبیر، 1364) ص 368 و 493 .

[5]ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج 9، ص 330 و 361، برتولد اشپولر، تاریخ مغول در ایران، ترجمه میرآفتاب (تهران، 1351) ص 26 و 27،/ نیز الکامل  ابن اثیر ج 9، صص 331 – 361 / نیز مستوفی، تاریخ برگزیده، – چاپ سوم، تهران، امیرکبیر، 1364) ص 368 و 493 .

درسهای مقدماتی/درس ششم:  چه باید کرد؟ وحدت آگاهانه، هدفمند و حرکتی

 پیاده شده از نوار صوتی شیخ ابوحمزه المهاجر هورامی حفظه الله

(20-قسمت)

یک معادله ی جالبی می شود، از یکطرف شافعی ها و حنفی ها و حتی حنبلی های اهل سنت لشکر شیرکوه و صلاح الدین از حکومت شیعه های اسماعیلی فاطمیان در برابر کفار آشکار صلیبی و مرتدین محلی حمایت می کنند، و از طرف دیگر همین شیعه های اسماعیلی، سالها بعد، از حکومت شافعی مذهب صلاح الدین ایوبی در برابر کفار صلیبی و دشمنان شماره 3 مسلمین و مرتدین محلی چون طواشی و مزدوراش حمایت می کنند، و بعدها با همدیگرو در کنار هم چنان قدرتی را می سازند که به فتح بیت المقدس و آزاد سازی سرزمینهای اسلامی و بیرون راندن کفار اشغالگر منتهی می شود، کاری  که قبل از آن هیچ یک از قدرتهای به اصطلاح سنی مسلک عباسی و به اصطلاح شیعه مسلک مصر به تنهائی نتوانسته بودند به آن  دست پیدا کنند . 

 حالا در برابر ثمرات تسلط صلاح الدین بر حکومت شیعه ی فاطمی مصر ما به یک نمونه ی دیگر: تسلط شیعیان آل بویه برعباسیان – حکومت یکپارچه ی اضطراری اسلامی آن زمان- اشاره می کنیم تا ببینیم که اقدامات کدام یکی ما را به جلو و عزت برده است و کدام یکی ما را به عقب و ذلیلی برگردانده است .

ابوریحان بیرونی تسلط آل بویه بر عثمانی ها را باعث به وجود آمدن تغییرات زیربنائی و اساسی می داند و می گوید «سلطنت در آخر ایام متقی و آغاز ایام مستکفی از آل عباس به آل بویه انتقال یافت».[1] ابن خلدون هم می گوید: «به راستی که اساس خلافت به کلی رو به ویرانی نهاده بود».[2]

آل بویه، تمام اختیارات معنوی و دنیوی را از خلفای عباسی گرفتند، و این صدمات تا این اندازه عمیق و ریشه ای بود که پس از نابودی آل بویه هم  حکام عباسی هرگز به آن جایگاه قدرتمند و یکپارچه ی قبل از آل بویه دست پیدا نکردند.

  واقعه ی حمله ی کفار صلیبی روم و پیشرفتهای آنها در بخشهائی از موصل می تواند ما را بیشتربه آنچه بر سر این حکومت یکپارچه و بدیل اضطراری اسلامی در آمده است آشنا تر کند. عزالدوله دیلمی در یک بازی سیاسی، از طریق نامه ای برای جنگ با رومیان در سال 360 قمری از حاکم عباسی که متکی به خودش است تقاضای کمک مادی می کند، و جنگ با کفار نصرانی را از وظایف حاکم عباسی می داند . شاه عباسی در پاسخ نامه اش می نویسد:«غزا هنگامی بر من واجب است که فرمانروایی به دست من باشد. دارایی و سپاه در اختیار من بود. اکنون که من جز به اندازه بخور و نمیر ندارم، همه آنها در دست شما و فرمانروایان دیگر کشور است، نه غزا نه حج نه هیچ یک از وظایف پیشوا بر من واجب نیست. من برای شما تنها این نام را دارم که خطیبان شما بر منبرها می آورند تا مردم را برای شما آرام کنند. هر گاه می خواهید از این نیز کناره گیرم، کنار خواهم رفت و همه کارها را به شما می سپارم». [3] اما عزالدوله با تهدید بسیار موفق می شود مبلغی از حاکم عباسی بگیرد، اما جهادی هم بر علیه کفار اشغالگر نصرانی صورت نگرفت.

 آل بویه اینطوری حکومت یکپارچه ی عباسیان را به چنین جایگاه ضعیفی می رساند و حتی از ترس حکومت شیعه ی اسماعیلی مصر و حفظ قدرت خودشان حاضر هم نمی شوند این مترسکهای دست نشانده ی عباسی راکنار بزنند و حکومتی شیعی را اعلام کنند هرچند که می توانستند، چون معتقد بودند اگر این مترسکها که به راحتی آنها را خلع می کردند از بین بروند و حکومت شیعی را اعلام کنند خودشان تنها تبدیل به یک سرباز و فرمانده می شوند نه این که هستند و بر همه چیز تسلط دارند . 

آل بویه به همین سادگی چنین حکومت یکپارچه ای را تبدیل کردند به چندین حکومت کوچک و متفرقی مثل سامانیان در خراسان و ماوراءالنهر، علویان در طبرستان و گرگان  و آل بویه درفارس و بلاد مرکزی و بعد ها سلجوقیان و خوارزمشاهیان و دهها حکومت کوچک و تقریبا مستقل و محلی دیگر که اکثرا با هم در گیر هم بودند .

اما مغولهای متحد در سال 616 قمری  به مسلمین شرق اسلامی و داخل ایران حمله می کنند و در تا سال 656 یعنی نزدیک به 50 سال کشتار این مسلمین توسط مغولها، حکومت ضعیف شده و فاسد شده ی عباسیان تنها نظاره گر قتل عام مسلمین می شود، و حتی از اینکه حکومتهای قدرتمندی مثل خوارزمشاهیان حنفی مذهب و اسماعیلی های شیعه از بین می روند و حکومت ایلخانان کافر جای آنها را می گیرد خوشحال هم می شوند، و حتی ابن اثیر در دوجا در کتابش الکامل به این نکته اشاره می کند که حاکم عباسی «الناصر لدین الله»در نامه ای مغولهای کافر را به حمله به رقبای مسلمانش تحریک و تشویق هم می کند.[4]برای همین است در عرض نزدیک به 50 سال قتل عام مسلمین توسط مغولها هیچ واکنشی از سپاه عباسی در برابر مغولهای کافر نمی بینیم، تا زمانی که مغولها به دروازه های بغداد می رسند  که دیگرخیلی دیر شده بود.

(ادامه دارد…….)

---

[1] ابوریحان بیرونی، آثارالباقیه، ترجمه اکبر دانا سرشت، (تهران، امیرکبیر، 1363) ص203.

[2] ابن خلدون، تاریخ ابن خلدون: العبر و دیوان المبتداء و الخبر. ..، ترجمه عبدالمحمد آیتی، (تهران، موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، 1364) ج2، ص708.

[3] ابن مسکویه، ابن مسکویه الرازی، ابوعلی، تجارب الامم، الجزء السادس؛ حققه و قدم له ابوالقاسم امامی، (طهران، دار سروش للطباعه و النشر، 1379ش / 2000م).، ص349-350.

[4]ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج 9، ص 330 و 361، برتولد اشپولر، تاریخ مغول در ایران، ترجمه میرآفتاب (تهران، 1351) ص 26 و 27،/ نیز الکامل  ابن اثیر ج 9، صص 331 – 361 / نیز مستوفی، تاریخ برگزیده، – چاپ سوم، تهران، امیرکبیر، 1364) ص 368 و 493 .

Дарсхойи муқаддамотий/ дарси шишум : чи бояд кард? Вахдати огохона, хадафманд ва харакатий.

Пиёда шуда аз навори совтийи шайх мужохид : Абу Хамза мухожир  хўромий.

(68- қисмат)

«وَإِنْ طَائِفَتَانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا»(حجرات/9)

Хар гох ду гурухи аз мўъминон бо хам ба жанг пардохтанд, дар миёни онон сулх барқарор созид.

Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам хам замоники амр ба жиход мекунад амр ба жамоатро қабли аз хамма меоварад:

«وَأَنَا آمُرُكُمْ بِخَمْسٍ اللَّهُ أَمَرَنِي بِهِنَّ: بِالْجَمَاعَةِ وَالسَّمْعِ وَالطَّاعَةِ وَالْهِجْرَةِ وَالْجِهَادِ»

Шуморо ба панж чиз амр мекунам, чизхоики худованд маро бидонхо амр карда аст; ба жамоат, ба гуш ба фармон будани амир, итоат аз амир, ба хижрат ва жиход дар рохи худо”.

Холо икромоти вохид ва жамоати вохид  ва имоми вохид вужуд надошта бошад, ба жойиш, рахбарон ва даъватгарони гумрох

«أَئِمَّةً مُضِلِّينَ» و «دُعَاةٌ عَلَى أَبْوَابِ جَهَنَّمَ»

Доиёни мардумро ба суйи дарвозахойи жаханнам фаро мехонанд, ва мисли муслимин хастанд бо адабиёти исломий мисли росулуллох саллаллоху алайхи васаллам сухбат мекунанд:

«هُمْ قَوْمٌ مِنْ جِلْدَتِنَا، يَتَكَلَّمُونَ بِأَلْسِنَتِنَا»

Онон аз мо хастанд ва ба забони мо сухан мегуяндки

«مَنْ أَجَابَهُمْ إِلَيْهَا قَذَفُوهُ فِيهَا»

Касики ононро ижобат кунад, уро дар оташ меандозанд; дар ин сурат чи бояд кард? Бояд аз хаммайи ин

«أَئِمَّةً مُضِلِّينَ» و «دُعَاةٌ عَلَى أَبْوَابِ جَهَنَّمَ»

дури кард.

. فَاعْتَزِلْ تِلْكَ الْفِرَقَ كُلَّهَا[1]

“ дар он сурат, аз хаммайи он гуруххо , дури кун.”

Ингор росулуллох саллаллоху алайхи васаллам барои имрузи мо сухбат карда аст, ва барои имрузи мо нусха пичида астки дар бархурд бо шўрохойи кучак ва умматхо ва жамоатхойи кучакики тамоюли ба вахдат ва пейвастан ба шўрохойи бузургтар, ва харакат ба самт ва суйи уммати вохида ва жамоати вохидаро надоранд  ва масири тафарруқ ва саргардони ва гумрохиро ба пеш мераванд читури бояд бархурд кунем.

Дар чанин мовқеъиятхойи муслимин бояд нигох кунанд бибинанд кудом жараён ба самт ва суйи ташкили шўрохойи бузургтар ва хукумати исломий ала минхажин нубувват ё хатто хукумати бадили изтирорийи исломий ва ташкили уммати вохида ва жамоати вохида харакат мекунад, ва ин жараён такомулиро мисли ек амонат хамл мекунад ва барояш жиход ва қитол мекунад бояд ба он мулхақ бишавад, хатто агар амири ин шўро хам шахси фожир бошад

«الْجِهَادُ مَاضٍ مَعَ الْبَرِّ وَالْفَاجِرِ»

Мухим ин астки дар он масир харакат ба самт ва суйи хадафи вохиди муслимин бошад; ва бидуни шак дар хар асри чанин жараёноти вожуд доранд, танхо кофие бидуни таъассуб ва кина ва бо нигариши шаръий нигох кард:

وَاتَّبِعْ سَبِيلَ مَنْ أَنَابَ إِلَيَّ (لقمان/ 15)

“ва рохи касониро ба пеш гирки ба жониби манру карданд”.

Инжостки дўврайи ғурбат шуруъ мешавад:

بَدَأَ الإِسْلاَمُ غَرِيباً، وَ سَيَعُودُ كَمَا بَدَأَ غَرِيباً، فَطُوبى لِلْغُرَبَاءِ” [2]

Ислом бо ғурбат оғоз шуда ва ғариб гуна хам боз хохад гашт, пас хушо ба холи ғарибон. Ё бехишт ва саодат барои ғарибон аст.

Ислом то замоники дар Макка буд ва хануз ба қудрати хукумати даст пейдо накарда буд ғариб буд ва бо жиход ва хуни

«السَّابِقُونَ الأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالأَنْصَار»

Аз холати ғурбат дар омад ва хукумати исломий ба вужуд омадки то замони вафоти росулуллох ва пас аз он боз ба муддати 30 сол то инхидоми хилафату ала минхажин нубувват дар замони Хасан ибни Али розиаллоху анхума идома пейдо кардки ба дунболи он хукумати шохигари ва хукуматхойи бадили исломий жойгузини он шудандки росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мефармояд:

خِلَافَةُ النُّبُوَّةِ ثَلَاثُونَ سَنَةً، ثُمَّ يُؤْتِي اللَّهُ الْمُلْكَ مَنْ يَشَاءُ، أَوْ مُلْكَهُ مَنْ يَشَاءُ [3]

(идома дорад…….)

---

[1] متفق علیه

[2]رواه مسلم (145) / مسند شهاب قضاعي/ سنن ترمذي/ سنن ابن ماجه

[3] سنن أبي داود / صححه آلبانی

Дарсхойи муқаддамотий/ дарси шишум : чи бояд кард? Вахдати огохона, хадафманд ва харакатий.

Пиёда шуда аз навори совтийи шайх мужохид : Абу Хамза мухожир  хўромий.

(67- қисмат)

Вужуди ин шубхот аз суннати қадарийи  аллох аст, ва то замоники мужохидин хохони харакат дар масири қонуни шариати аллох хастанд ва барояш жиход мекунанд ва то рузи қиёмат боқий хоханд монд ин шубхот хам хамвора ва мустамир хоханд буд, барои хамин аст аллох таоло мефармояд:

«يُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللّهِ وَلاَ يَخَافُونَ لَوْمَةَ لآئِمٍ» (مائده/ 54)

Дар рохи худо жиход мекунанд ва аз сарзаниши хеч сарзаниш кунандайи харроси ба худ рох намедиханд.

Албатта иддайи аз муслимини жохил ва фариб хурда ва заифул иймон хам ин вахийи шайтон ба дустонишро такрор мекунанд. Дар хар сурат бо онки ин уммат аз бейн рафта ва умматхойи мутаъаддиди жойишро гирифтанд аммо тоифаи мансурайики дар миёни инхамма гурух ва умматхойи мутаъаддид ва жамоатхойи мутаъаддид пинхон аст, аз бейн нарафта, ва то рузи қиёмат вужуд дорад; ва масири бозгашт ба уммати вохида ва жамоати вохида аз коноли шўро хам аз бейн нарафта;

:«لَنْ يَبْرَحَ هَذَاالدِّينُ قَائِمًا، يُقَاتِلُ عَلَيْهِ عِصَابَةٌ مِنَ الْمُسْلِمِينَ، حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُ»[1]

“ ин дин хеч гох аз бейн нахоханд рафт то онгохки гурухи аз мусалмонон то рузи қиёмат барои он қитол мекунанд. Оё

« لَنْ يَبْرَحَ و لاَ تَزَالُ »

Феълхойи нестандки истимрор ва давоми амалийро нишон медоданд? Чиро хастанд. Барои хамин астки хамин тоифайи мансурайики то рузи қиёмат вужуд дорад аз коноли хамин шўро ва вахдат дубора метавонад уммати вохида ва жамоати вохидаро ба вужуд биёварад.

Хамчун хадиси жанги муътаки пас аз кушта шудани фармондахон, Холид ибни Валид ба унвони рахбар ва амири мужохидин интихоб шуд ва ин яъни жиход бидуни хузури имом идома пейдо мекунад, ва фарқи намекунад имоми ғоиб бошад ё аслан мовжуд набошад. Мухим ин астки дар хар ду холат дар жараёни кор хузур надорад.

Ғиёби имом аз жумла далоили жиход барои интихоби имоми жадид аст, ва жиход бо аз миён рафтани имоми қаблий мутаваққиф намешавад ва ё аз бейн намеравад, балки барои интихоби имоми жадид бо шиддати бештари идома пейдо мекунад. Албатта муслимин пас аз кушта шудани охарин шохи аббосий тавассути муғулхо боз муваффақ ба ташкили ек хукумати бадили изтирорий исломий ва интихоби имоми барои он шуданд, ва ин интихоб то ба хол дар сутухи мухталифи даххо бор бо жойгузин шудани ек силсила ба жойи силсилахойи дигар дар торихи муслимин такрор шуда аст.

Ибни Таймия гуруххойи мухталифики дар Шом ва Миср ва соири манотиқ бар алайхи муғулхойи секуляр межангидандро аз жумла афроди тоифайи мансура мешморд ва мегуяд: “ аммо гуруххойи Шом ва Миср ва атрофи он, пас онон дар ин замон барои дини ислом жанг мекунанд ва онхо аз сазовортарин мардум ба ворид шудан дар тоифа мансура хастанд.” [2]  

Мушаххас аст инхоики ибни Таймия ононро фирқайи ножия ва тоифаи мансура медонад хам фикройи он набуданд, ё хатто шогирди шогирдохойи онхо чун ибни Қоййим ва ибни Касир набуданд. Балки аксарияти қотиъи онон олудагихойи ақидатий ва рафторий доштандки; дар Миср касони чун қози Зайниддин ибни Махлуф ва дар Шом  касони чун Мансурий ва рахбарият фикрий онон будандки,  инон аз  душманони сарсахти ибни Таймия буданд ва хатто каси чун қози Зайниддин ибни Махлуф фатвойи қатлишро дода буд; ва ба хотири ин ду тейф мовриди кўтаккори ва шиканжа ва ихонат ва зиндон ва табъид ва анвоъи озор ва азият воқеъ шуд. Аммо бо ин вужуд гуруххоироки “ ба хотири дини ислом” бо муғулхо межангидандро фирқайи мансура маърифий мекунад.

Ин фирқайи мансура, хам дар асри росулуллох саллаллоху алайхи васаллам вужуд дошта аст ва хамма ононро мешнохтанд ва агар мисли жанги табук се нафари онон аз жанг ақаб мемонданд хамма мефахмиданд, ва хам дар замони хукумати исломий ала минхажин нубувват вужуд доштандки уммати вохид ва жамоати вохиди муслимин вужуд дошт. Ва хам баъди аз ин хам то рузи қиёмат вужуд хоханд дошт; ва мумкин аст ин тоифайи мансура ва ин фирқайи ножияйи мусаллах дар хар дўврайи дорои ек тафсир ва ек мазхаби исломий бошад. чун мушаххас астки муслимин харгиз баъди аз хилофати исломий ала минхажин нубувват то кунун мазхаби вохиди надоштанд чун шўройи вохид ва уммати вохид ва ижмоъи вохиди надоштанд.

Пас тоифайи мансура ва

«عِصَابَةٌ مِنْ أُمَّتِي» و«طَائِفَةٌ مِنْ أُمَّتِي»

Хамиша то рузи қиёмат вужуд дорандки огохона барои расидан ба хадафи вохиди қитол мекунанд, аммо баъди аз инхидоми уммати вохид ва жамоати вохид афроди ин тоифа дар мазохиби мухталиф ва жамоатхойи рангоранг ва умматхойи кучаки мутаъаддид пароканда ва гум шуданд, ва гох ба далоили мухталифи , тафарруқ боис шуда аст ин афрод тавассути хамдигар хам ба қатл бирасонадки мутаъассифона ин қитоли бейни мўъминин зиёд иттифоқ офтода аст ва ниёз ба ислох бейни онон дорад.

(идома дорад…….)

---

[1]صحيح مسلم – الإمارة (1922)/ مسند أحمد  (5/92) / و این حدیث مشهور و بلکـه متواتره و از پنجاه نفر از اصحاب روایت شده است و صاحبان کتب ششگانه، و معجم ها و مسندها و در کتب سنت و سایر کتابهای سلف صالح آن را تخریج نموده اند.

[2] ابن تیمیه ، مجموعه فتاوى 28/531

Муқаддамот дарслари / олтинчи дарс: нима қилиш керак? Онгли,мақсадли ва харакатланувчи вахдат.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохнинг аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(19-қисм)

Насронийлар хам салибий жангларини давом эттириш бўйича қохирани қўлга киритишни ва шиъалар, фотимийлар ва аббосийлар мазхабидаги хокимиятдан ташқаридагилар ва бошқа мусулмонлар  тассарруфидаги мисрни ишғол қилишни қасд қилишган эди, уларнинг  биз мусулмонларни орамиздаги  мазхабий ихтилофларимиздан жуда хам яхши хабарлари бор, шунинг учун хам хар қандай йўл билан бўлса хам мана бу тафарруқдан ўзларини фойдасига суистефода қилишга харакат қилишади. Шу сабабли ўша замонда қохира томонга хамла қилишади ва йўл- йўлакай катта Балбис шахрини ишғол қилишади, улар мусулмонларни шахрини талон-тарож қилгач хаммани қатли ом қилишади ва қохирани атрофига етиб келишгач, шу ерда қохирадаги халқни қаршилигига дуч келишади.

Мана бу салибий кофирлар ишни шу даражага етказишадики, ўша даврдаги  фотимий хоким аъзид нуриддин махмуддан ўзи билан аёлларини салибий кофирларни қўлидан нажот беришини сўрайди.  Шу ерда сунний мазхабидаги нуриддин ўзини рўбарўсида иккита душманни кўради, бири ички тўртинчи даражали душманни химояси остидаги учинчи даражали душман бўлмиш  ошкор кофирлар  ва иккинчиси уни мазхабдошларига қарши асрлардан буён жанг олиб бораётган ва минглаб мусулмонларни ўлимига сабаб бўлган ахли қиблани бир фирқаси, лекин хар қандай холатда хам улар ахли қибла ва бу вазиятда бир мусулмон аслий кофирни қаршисида турибди; шу сабабли 548 йилда асадиддин ширкух ва уни акасини ўғли салохиддинни   қўмондонлиги остидаги  лашкарни мисрдаги  шиъа мазхабидаги фотимий хукуматига ёрдам бериш учун жўнатади.

Салибий кофирлар учун кутилмаган холда шофеъийлар билан ханафийларни лашкари мисрдаги исмоилий ва фотимий шиъаларига ёрдам бериш учун қохирага яқинлашган пайтида, салибий кофирлар қохирани атрофидан қочиб кетишади ва ўзларини назорати остидаги шахарларга қайтишади.

Ширкух қохирага етиб келиши билан мисрдаги фотимий исмоилий ва шиъа мазхабидаги хоким “аъзид лидиниллах”,мусулмонларга нисбатан қилинган хиёнатни масъули ва салибий кофирларни миср томонга  ва қохирани атрофига  хидоят қилган “шофарни” ўлдиришга тарғиб қилади.  Ширкух хам уни ўлдиради. Мисрни шиъа ва исмоилий хокими хам уни ўзини вазири деб тайинлайди, у хам бу мансабни қабул қилади, лекин икки ойдан сўнг ширкух вафот топади; ширкухни ўлимидан сўнг уни ёронларини ўртасида ўринбосарлик борасида ихтилоф вужудга келади, аммо “аъзид лидиниллах” салохиддинга тарафдорлик қилади ва вазирлик мансабини Салохиддин Айюбийга беради , Салохиддин хам исмоилий шиъаларининг хукуматидаги вазирлик мақомини қабул қилади. 

Салохиддин Айюбийни вазирлигидан 19 йил ўтгач, ўша даврдаги хоким ўлим соатини яқинлашган ва умрини охирги кунларини ўтказаётган пайтида, уни ўринбосарлигини устида қудрат талабида жанг вужудга келади, жангни бир томонида тавошия исмли бир шахс бўлиб, у европадаги салибий кофирлари билан алоқада бўлади ва уларнинг қудрати ёрдамида хукуматни қўлга киритишни ва яна мусулмонларни аслий кофирларни қўл остига қўйишни қасд қилади. Бошқа бир томонда эса бундай хақоратга рози бўлмайдиган  шиъа ва ахли суннат мусулмонлари туришади.

Ха, мана бу ўзгаришларни бир томонида шофеъий мазхабини ақидасига эга бўлган Салохиддин Айюбий ва аббосийларни яхлит хукумати бўлса, иккинчи томонда европадаги салибийларга нома ёзиб улардан мусулмонларни қувиб чиқариш бўйича ёрдам сўраган “фотимийлар хилофатини мутаваллийси” тавоший исмли шахс туради. Оқибатда эса номани олиб кетаётган киши қўлга тушади ва тавоший хам ўлдирилади. Суданлик қуллардан ташқари қасрдаги шиъа мазхабидаги ва мисрлик  исмоилий бўлган одамлар хоин тавошийни ва салибий кофирларни ва мусулмонларни учинчи даражали душманини аббосийларнинг яхлит хукуматини тарафдори бўлган ахли суннат мазхабидаги мусулмонларга қарши химоя қилмайди.          

Ва нихоят қамарий  567 йилни мухаррам ойида Салохиддин Айюбий қохирада аббосийларнинг исломий изтирорий бадал яхлит хукуматини номига хутба ўқийди. Шу тарзда нечанчи даражадаги изтирорий бадал хукумат 271 йилдан сўнг яна қайтадан каттароқ ва қудратлироқ изтирорий бадал хукуматга айланди. Бу ерда бир неча даража пастдаги исломий изтирорий бадал хукумат, юқорироқдаги исломий изтирорий бадал хукуматга айланади, у бизларни “нубувват манхажига асосланган хилофат” га, амал вахдатига, буйруқ вахдатига, буйруқ бериш вахдатига яқинлаштиради.

Бу ерда шу нарса мушаххаски, мисрни исмоилий хокимини талаби сабабли сунний мазхабидаги  ширкух ва Салохиддин Айюбий мисрга кириб келишади ва Салохиддин аслий кофирларни дафъ қилиш нияти билан мисрдаги исмоилий шиъаларга ёрдам беради, мана бу хукуматни ўзини ўринбосари мавжуд бўлиб, у ўша даврдаги хокимни умрини охирги кунларигача тирик бўлган, лекин хиёнати ва салибий кофирларга нома ёзганлиги сабабли мансабини қўлдан бой беради ва ўлдирилади,натижада ўлими яқинлашиб қолган хокимга ўринбосар бўла олмайди.

(давоми бор……..)