Рахбарият дар дорул ислом.
Шайхул мужохид: Абу Хамза мухожир хўромий хафизахуллох
(5- қисмат)
“алақроу” дар замони сахоба яъни фақихтарин ва олимтарин шахс ба қуръон. Хамчунонки аз Абу Абдуррохман Сулламий ва дигарон ривоят шуда хар ек аз сахоба танхо 10 ояро мегирифт ва то замоники комилан ба он илм ва амал пейдо намекард суроғи 10 ояйи дигар намерафт ва каси чун ибни Умар розиаллоху анхума дар сурайи Бақара 8 сол монд ва Умар ибни Хаттоб розиаллоху анху дар хамин сурайи Бақара 10 сол монд. Сахоба маъонийи оётро ёд мегирифтанд ва дар он фиқх ва фахм мекарданд, ба хамин далил мегуфтанд хар шахси аз моки сурахойи Бақара ва оли Имронро мегирифт ва тамом мекард назди мо жойгохи волойи пейдо мекард.
Имоми Абу Ханифа рохимахуллохки дар соли 150 қамарий дар зиндони хукумати бадили изтирорийи исломий аббосиён масмум ва ба шаходат расида – нахсабуху казалика валлоху хасбиях- дар мовриди
« فَإِنْ كَانُوا في الْقِراءَةِ سَواءً، فَأَعْلَمُهُمْ بِالسُّنَّةِ، »
-мегуяд: дар инжо манзур фақихтарин ва олимтарин шахс аст барои имомат.
Имоми Шофеъий рохимахуллохки дар соли 204 қамарий дар рохи даъват тавассути моликий мазхабхо алил шуда ва бар асари хамин жарохот сипас шахид шуда- нахсабуху казалика валлоху хасбиях- дар фиқхи акбар дар бахси шурути имомат ва рахбарийи ” дорул ислом” мегуяд: ва илм; ба гунайики салохияти афтоъ дошта бошад ва ахли ижтиход бошад. [1]
Қози Боқилоний ( мутаваффойи 403 қамарий хижрий) ва қози Абу Яълий Фароъ ханбалий ( мутаваффойи 458 қамарий) нез ижтиход ва илмро еки аз шурути интихоби рахбари дорул ислом медонанд.[2]
Имоми Харамайн Жавинийки дар соли 478 қамарий вафот карда дар мовриди шарти ихтиход дар рахбари ” дорул ислом” мегуяд: пас шартики рахбари мужтахиди комил бошад ва тамоми сифоти мужтахидинро дар хувиш жамъ карда бошад. [3]
Ва дар жойи дигари хам мегуяд: аз шароити имом ва рахбар ин астки аз ахли ижтиход бошад, ба гунайики дар аходис ниёз ба истифтоъи дигарон надошта бошад ва ин моврид ( доштани шарти ижтиход барои рахбар) мовриди иттифоқи хамма аст, ва хаза муттафиқун алайх.” .[4]
Абул Қосим маккий рамилий мақдисийки дар соли 492 қамарий тавассути насронийхойи ишғолгар ба шаходат мерасад – нахсабуху казалика валлоху хасбиях – дар зимни баршумордани шурути рахбари ” дорул ислом” мегуяд: …… бояд мужтахид бошад, хамчунин қози ва балки увлотар ва вожибтар аз инки ек қозики бояд мужтахид бошад, балки дар мужтахид будан рахбари ижмоъи мазохиби исломий ва ахли илм ривоят шуда аст, ва шарти ижтиход дарборайи рахбар мовриди ижмоъи фуқахо аст. Ва инки аксари рахбарони муслимин баъди аз хулафойи рошидин ғейри мужтахид буданд ба ин далил астки инхо танхо бо қудрати низомий ба хокимият расиданд . .[5]
Имоми Нававийки дар соли 676 қамарий вафот карда дар китоби ровзатут толибин дар шурути рахбари ” дорул ислом” мегуяд: мукаллафи мусалмон, одил , озод, бохуш, донишманд ва мужтахид будан аз шароити рахбар аст. [6]
(идома дорад……..)
[1] امام شافعی . فقه الاکبر . ص 39 / و العلم؛ بحیث یصلح ان یکون مفتیا من اهل الاجتهاد
[2] الاحکام السلطانیه، ص۲۰ و التمهید، ص ۱۸۱.
[3] الجوینی، عبد الملک بن عبد الله، غیاث الأُمم فی التیاث الظلم: ص84. / «فالشرط أنْ یکون الإمام مجتهداً بالغاً مبلغ المجتهدین مستجمعاً صفات المفتین، ولم یُؤثَر فی اشتراط ذلک خلاف».
[4] الجوینی، عبد الملک بن عبد الله، الإرشاد: ص426./ وقال: «من شرائط الإمام أنْ یکون من أهل الاجتهاد، بحیث لا یحتاج إلی استفتاء غیره فی الحوادث، وهذا متّفق علیه».
[5] …مجتهدًا كالقاضي وأولى، بل حكى فيه الإجماع…/ قال: وكون أكثر من ولي أمر الأمة بعد الخلفاء الراشدين غير مجتهد إنما هو لتغلبهم فلا يَرِدْ
[6] المنهاج، ص ۵۱۸ و شرح صحیح مسلم. / هی کونه مکلفا مسلما عدلاحرا ذکیا عالما مجتهدا /