Рахбарият дар дорул ислом.

Рахбарият дар дорул ислом.

Шайхул мужохид: Абу Хамза мухожир хўромий хафизахуллох

(6- қисмат)

Саъдиддин Тафтозонийки дар соли 769 қ вафот карда зимни бар шумордани шурути рахбари ” дорул ислом” мегуяд:

ویشترط أنْ یکون …. مجتهداً شجاعاً،.[1]

Ва шарт аст…….. мужтахиди шужоъ бошад.

Имоми Шотибий хамки дар соли 790 қамарий вафот намуда мегуяд: уламоъ иттифоқиро нақл кардандки рахбар ( ё хамон имоматул кубро) мунъақид намешавад магар барои касики ба рутба ва даражайи ижтиход ва фатво дар улуми шаръий расида бошад. [2]

Саййид Шариф Журжоний туркистонийки дар соли 816 қамарий вафот карда ва дар шархи худ бар китоби мавақифу қози Аздиддин ойжий мегуяд: жумхури фуқахо ва ахли илм бар ояндки ахли имомат ва касики шойиста ва мустахаққи рахбари шудани дорул ислом аст бояд дар усул ва фуруъ мужтахид бошад…… то тавоноий дошта бошад далоил ва хужажул илохийро иқома ва шубхотро дар ақоиди диний хал кунад ва дар мовриди масоили руз ниёзи ба фатвойи дигарон надошта бошад ва худиш дар мовриди масоили руз ва навозил ва мустахдиса мустақил бошад. .[3]

Қалқашандийки дар соли 821 қамарий вафот карда дар китоби ” маасирул анафах фил маъалимул хилафах” дар бахси шурути имомат ва рахбарийи дорул ислом гуфта аст: мовриди дахум: илмики ба даража ижтиход дар масоили руз ё навозил ё мустахдиса ва ахкоми шариати аллох расида бошад, рахбарият бидуни доштани чанин даражайи илмий дар хадди ижтиход мунъақид намешавад ва сахих нест; чун рахбар ба чанин ижтиходи ниёз дорад ва мухтожи чанин ижтиходи аст то инки умурро бар равиши сахихи исломий ва бар рохи рости ” сиротул мустақим” ба пеш бибарад, то инки дар панохи чанин ижтиходи дар худуди шарърий огохий пейдо кунад ва хуқуқи шаръийи инсонхойи мовжуд дар дорул исломро бидихад ва даргирий ва ихтилофоти бейни мардумро фосила бидихад, ва чунончи олими мужтахид набоша тавоноийи чанин корхойиро надорад.  .[4] 

Абдуррохман Жазирийки дар соли 1360 қ вафот карда менависад: тамоми фуқахойи ахли суннат иттифоқ дорандки хокими исломий бояд доройи чанин вижагихойи нез бошад: 1. Мусалмон бошад; 2. Мукаллаф бошад; 3. Хур ва озод бошад; 4. Мард бошад 5. Аз қурайш бошад; 6. Олим ва мужтахид бошад то мардумро аз ахкоми дин огох намояд ва ниёз ба истифтоъ аз ғейри худ надошта бошад. .[5]

Ин раъйи тамоми мазохиби исломий астки имом Рамилий мақдисий дар қарни чохорум аз ижмоъи ахли суннат ва имоми Харамайн Жавиний ба унвони амри муттафиқун  алайх дар миёни тамоми муслимин  ва имоми Шотибий рохимахуллох ва дигарон нез аз иттифоқи тамоми ахли илм дар ин замин сухан мегуянд, пас рахбари фақих дар хадди ихтиходи матлуби тамоми ахли суннат буда аст.

Аммо  бо ин вужуд барои рахбарияти ” дорул ислом” хам холати торий ва изтирорий ва зарурат мисли соири умури мумкин аст ба вужуд ояд ва он хам инки ба далил набуди рахбари мужтахид ва мутахассис дар умури хукуматдорийи муслимин ба рутбайи пойинтар аз он яъни ба шахсики дар хадди қози бошад тан медиханд ва дар бадтарин холат хам боз мумкин аст муслимин жихати жиловгирий аз харж ва марж ва …… ба рахбарийи мусалмонки доройи илми кофий бошад ва уламойиро дар атрофи худ жамъ карда бошад ва аз раъйи онхо истефода кунад нез ружуъ кунанд.

(идома дорад……..)


[1] التفتازانی، مسعود بن عمر، شرح المقاصد فی علم الکلام: ج2، ص271./ «ویشترط أنْ یکون مکلّفاً مسلماً عدلاً حرّاً ذکراً مجتهداً شجاعاً، ذا رأی وکفایه سمیعاً بصیراً ناطقاً قریشیاً»

[2] الاعتصام ـ للشاطبى موافق للمطبوع . المؤلف : أبو إسحاق الشاطبي . دار النشر : المكتبة التجارية الكبرى – مصرص 126/ الشاطبی، إبراهیم بن موسی، الاعتصام: ج2، ص362. / إن العلماء نقلوا الاتفاق على أن الإمامة الكبرى لا تنعقد إلا لمن نال رتبة الاجتهاد والفتوى في علوم الشرع

[3] الجمهور علی ان اهل الامامه و مستحقها من هو مجتهد فی الاصول و الفروع لیقوم بامر الدین متمکنا من اقامه الحجج و حل الشبهه فی العقائد الدینیه مستقلابالفتوی فی النوازل و احکام الوقائع نصا و استنباطا لان اهم مقاصد الامه حفظ العقائد و فصل الخصومات و لم یتم ذلک بدون هذا الشرط / الجمهور على أن أهل الإمامة ومستحقها من هو مجتهد في الأصول والفروع …   متمكّناً من إقامة الحجج وحلّ الشبه في العقائد الدينية، مستقلاً بالفتوى في النوازل …

[4] القلقشندی، أحمد بن علی، مآثر الأناقه: ج1، ص37./ «الثانی عشر: العلم المؤدّی إلی الإجتهاد فی النوازل والأحکام، فلا تنعقد إمامه غیر العالم بذلک؛ لأنّه محتاج لأنْ یصرف الأمور علی النهج القویم ویجریها علی الصراط المستقیم، ولأن یعلم الحدود، ویستوفی الحقوق، ویفصل الخصومات بین الناس، وإذا لم یکن عالماً مجتهداً لم یقدر علی ذلک»

[5] الفقه على المذاهب الاربعة، ج۵ ، ص ۳۱۷ – ۳۱۶. / اتفق الائمة رحمهم اللَّه تعالى على ان الامامة فرض و انه لابد للمسلمین من امام یقیم شعائر الدین و ینصف المظلومین من الظالمین و اتفقوا على ان الامام یشترط فیه: اولاً ان یکون مسلماً ثانیاً ان یکون مکلّفاً ثالثاً ان یکون حرا رابعاً ان یکون ذکراً خامساً ان یکون قرشیاً سادساً ان یکون عالماً مجتهداً لیصرف الاحکام و یتفقه فى الدین فیعلم الناس و لایحتاج الى استفتاء غیره

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *