Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс : фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.
Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган
(38- қисм)
Ўринли шодликни вужудга келтирадиган лахвлардан бири, баданий ўйинлардур:
Жобир ибни Абдуллох айтади: бир куни росулуллох саллаллоху алахйи васалламни хизматларига бордим, у киши Хасан ва Хусайн розиаллоху анхумаларни орқаларига ўтиргизиб олган эдилар ва росулуллох саллаллоху алайхи васаллам оёқ ва қўлларида юриб мархамат қилар эдилар:
«نِعْمَ الجَمَلُ جَمَلُکُمَا»؛
Сизларни туянгиз қандай хам яхши туя!
«نِعْمَ العِدْلانِ أَنتُمَا»؛
Сизларни икковингиз хам қандай хам яхши юксизлар! Ёки энг яхши туя сизларнинг туянгиз ва кўтариб юрилиши керак бўлган энг яхши юк хам сизлар бўласизлар. [1]
Уммул мўъминин Оиша розиаллоху анхо хам мархамат қиладилар:
خَرَجْتُ مَعَ رَسُولِ اللهِ صلی الله علیه وسلم وَأَنَا خَفِيفَةُ اللَّحْم، فَنَـزَلْنَا مَنْـزِلاً فَقَالَ لأَصْحَابِهِ تَقَدَّمُوا . ثُمَّ قَالَ لِي :تَعَالَيْ حَتَّى أُسَابِقَكِ، فَسَابَقَنِي فَسَبَقْتُهُ، ثُمَّ خَرَجْتُ مَعَهُ فِي سَفَرٍ آخَـرَ وَقَدْ حَمَلْتُ اللَّحْمَ، فَنَـزَلْنَا مَنْـِزلاً، فَقَالَ لأَصْحَابِهِ :تَقَدَّمُوا، ثُمَّ قَالَ لِي: تَعَالَيْ حَتَّى أُسَابِقَكِ، فَسَابَقَنِي فَسَبَقَنِي، فَضَرَبَ بِيَدِهِ كَتِفِي وَقَالَ: هَذِهِ بِتِلْكَ[2]
” мана бу аввалгини баробарида.”
Фикрий машқлар учун қилинадиган кўнгил очар лахвлар хам ўринли шодликни вужудга келтирадиган лавхлардан хисобланади: умуман олганда жанг режаларидан иборат бўлган шахмат, шашка ва…….. ёки жанг ва хайдовчилик тактикаларидан иборат компютер ўйинлари бўлиб, улардан бир нарсаларни таълим олса бўлади.
Ибни Хажар Хайсамийни ёзишича: “Рофиъий айтганидек, хукмлар нуқтайи назаридан, нарда ёки шахматни англатувчи хар қандай харакат – худди ўйин-кулгу ва завқланишларга ўхшаб – мана бу икковига ўхшатилади. Шунинг учун, хисоблаш ва ақлий машқларга асосланган хар қандай ўйин – кулгу, лахв, кўнгил очар нарсалар харом эмас, масалан, бир жойдан иккинчи жойга хисоблашнинг бир тури билан кўчириладиган ўйиқлар ва чизиқлардан иборат бўлган жумбоқ. ” ۱۳
Лекин “омадга” асосланган хар қандай ўйин-лахв ё кўнгил очар нарсаларни, масалан нардага ўхшаган, росулуллох саллаллоху алайхи васаллам ёмон деб хисоблаганлар, у киши мархамат қилганларки:
” مَنْ لَعِبَ بِالنَّرْدَشِیرِ فَکَأَنَّمَا صَبَغَ یَدَهُ فِی لَحْمِ خِنْزِیرٍ وَدَمِهِ”[3]
“Кимки нарда ўйнаган бўлса, гўёки қўлини тўнғиз гўшти ва қонига булғаб олган бўлади.” Чунки нарда ё нард ўйинлари омадга асосланган бўлади ва шахс мана бу равиш билан қиморга кириб кетиши мумкин, бу ўйинлар шахснинг қиморга кириб кетиши учун муқаддима хисобланади.
“Шодликни тўсиб қолувчи омиллар ёки шодликни барбод қилувчи нарсалар”:
Кўриб турганимиздек, аллохни шариатидаги қонунлар асосида хаёт кечираётган кишиларнинг шаръий ва оддий хаёт оқими иккита ғалаба ва шодликни ўртасида жойлашган, энди кимки аллохни шариатидаги қонун асосида харакат қилмаган ва фитрий эхтиёжларини ва масалаларини аллохни шариатидаги қонун билан бошқармаган,контрол қилмаган, хидоят қилмаган хар қандай киши, агар ўзининг мана бу эхтиёжларига зарар етказиши, хамда ўзига ва бошқаларга зулм қилиши жуда хам оддий холат хисобланади. Бу ерда мана бу шахс ўзи хохлаган ва хохламаган холда, аллох таоло менга нима яхши ё нима ёмон эканини таъйин қилишини хохламайман, мени ўзим ёки фалончи секуляристик ақида ё фалончи секуляристик хизб хозирги давр учун аллохдан кўра фойдалироқ бўлиши мумкин, аллох томонидан бошқарилган шодликни хохламайман, кўнглим истайдиган янги замонавий кунда модада бўлган бошқа нарсани хохлайман, деяётганга ўхшайди.
Шахс мана шунча хатоларни, итоатсизликларни ўзини қалбига нисбатан содир қилади, бўлиб хам қадимда хеч нарса йўқ эди,аммо қалбимиз шод бўлган, лекин хозир хамма нарса бор, аммо дилимиз шод эмас, нима учун бундай бўлади, деб норози хам бўлади? Аслида у ўзини ўринсиз саволини жавобини хам яхши билади. Улар аллохни шариатидаги қонунларни бир четга суриб қўйишган ва ўзлари бир мушт ахлатга ва қалби бемор,залил, орқада қолган қолоқликлар,бошқаларни қўл остида бўлиш, фақирликдан иборат жамланмага айланиб қолишган. Мана бу холатни кўриб турган жохиллар, мана бу исломни ва мусулмонларни бугунги кундаги холати дейишади, алданган мусулмонлар эса мунофиқлар ва секулярзадалар, хамда ички муртадлар ва ташқи кофирлар билан бирга ана бу жиноятчиларни ва аллохни шариатидаги қонундан узоқда бўлган жамиятни истинод қилган холда, ислом динига ва аллохни шариатидаги қонунига хамла қилишни бошлашади.
Шу ерда шахс муомала қилиб бўлган, шодликни ўрнига ўзини мусибатга дучор қилиб олган, яъни шодликни мусибатга алмаштириб олган, агар шахс сабиқунал аввалун каби ухуд жангида бўлган тақдирда хам, у мана бундай жиноятларни, итоатсизликларни қилган бўлса ва ўзини итоатсизлигини натижасини кўрган бўлса, у ох- нола уриб, вой нима учун бундай бўлиб қолди, дея олмайди?
: أَوَلَمَّا أَصَابَتْکُم مُّصِیبَةٌ قَدْ أَصَبْتُم مِّثْلَیْهَا قُلْتُمْ أَنَّى هَذَا قُلْ هُوَ مِنْ عِندِ أَنْفُسِکُمْ إِنَّ اللّهَ عَلَى کُلِّ شَیْءٍ قَدِیرٌ (آل عمران/165)
(эй мўъминлар), агар сизларга (ухудда душман томонидан) бир мусибат етса – холбуки, сизлар (бадр жангида) унга икки баробар мусибат етказган эдингиз – ” бу бало қайдан келди?” – дейсизми?! ( Эй Мухаммад), уларга ” бу мусибат – мағлубият ўз қилмишларингиздан”, деб айтинг! Албатта аллох хамма нарсага қодирдир.
(давоми бор…….)
[1] ابن عدی، ابن عساکر )
[2]رَوَاهُ أَحْمَدُ وَأَبُو دَاوُدَ وَالنَّسَائِيُّ].
[3]مسلم 2260