Дорул исломни дорул куфр билан бўлган алоқаларига хоким бўлган усуллар. (12 бўлим)(1-қисм)
(3-қисм)
Дорул ислом ва исломий давлат тўрт унсурдан жамият, диёр,хукумат,хокимиятдан таркиб топган, мана бу уч асос ва мушаххас инфратузилмалар билан, махсусан узоқ муддатли ва нахоий,энг чўққидаги мақсадлари билан дорул куфрдан жудо бўлади.
Бу ерда ишора қилиниши лозим бўлган нуқта шуки, давлат билан хукуматни ўртасидаги фарқдир. Хукуматлар давлатни усулларини,йўналишларини пиёда қилиш учун абзор,аппарат хисобланади, пудратчи ва машинага ўхшаган жойгохи бор бўлиб, у ўзгарувчан ва умри черагаланган бўлади, аммо давлатларни умри собит, ўтмишга эга,умри хам узоқ бўлади.
Масалан Абу Бакр Сиддиқни, Умар ибни Хаттобни ва Усмон ибни Афвонни идорий аппаратини сифатлаш учун давлат эмас, “хукумат” истелохидан фойдаланамиз. Мана бу буюк кишиларни хукумати ўтди; аммо исломий давлат Али ибни Аби Толиб ва Хасан ибни Алининг хукуматини остида ўзини хаётини давом эттирди.
Дорул исломнинг давлат хокимияти хам хукуматлар тарафидан ўзгарувчан бўлиб, уни мослашувчан ташкилотлари ер юзида пиёда бўлади ва у икки ички ва ташқи қирраларга эга:
-Ички хокимият: яъни дорул исломни ичида исломий давлатдан юқорида турадиган инсоний қудрат манбаъси топилмайди ва дорул исломни аъзолари ўзини исломий давлатига қарши, хеч қандай инсоний иқтидорга эга манбаъга шикоят қила олишмайди.
-Ташқи хокимият ё иқтиқлол : бу мана шу маънони билдирадики, исломий давлат дорул исломдаги одамларни намояндаси бўлади ва халқаро майдонда дорул исломдаги сокин бўлган одамлар томонидан сўзлайди ё бир амални бажара олади.
Ташқи хокимиятда ва халқаро алоқалар бўйича бизлар биринчи бўлиб дуч келадиган истелох,дипломосий ё ташқи сиёсатни идора қилиш фани ё ташқи сиёсатларни танзим қилишдан иборат бўлиб, у ташқи алоқаларни назорат қилади, ва бу учта умумий мақсадни кўзлаб иш қилади.
1-Дорул исломни ва исломий борлиқни хифз қилиш.
2-Дорул исломни манфаъатларини хифз қилиш.
3-Мувозанатни мусулмонларни манфаъатлари томонга ўзгартириш ва кофирлар босиб олган диёрларни озод қилиш.
Мана бу уч мухим мақсадга етиш учун мусулмонлар дипломатикаси ва ташқи сиёсатининг хунарини устида усуллар хокимдир, мана бу усуллар гохида дорул исломни олиб борувчиларни музокарага ва бир-бирини тушунишга,сулхга яқинлаштиради ва гохида қуролли жангга етаклайди.
Албатта ўринлар бўйича жуда кўп оятлар,хадисларга ишора қилишни иложи бўлса хам, аммо “мавзу” жихатидан ва битта умумий усул ва чизиқлар бўйича исломдаги умумий дипломатикани, ташқи сиёсий рафторни 7 та умумий асл билан баён қилса бўлади:
1-Тавхид ва даъватни асли.
2-Аллохни шариатидаги қонунлар хокимиятини асли.
3-Ўзаро икки томонлама хурматли риоя қилиш ва халқаро назокатни асли.
4-Ўзаро муносабатлардаги асл.
5-Ахдга вафо қилишни ва қарордодларни,паймонларни хурмат қилишни асли.
6-Нафийи сабилни,исломий иззатни ва сиёдатни асли.
7-Хавфсизликни таъминлашни асли.
(давоми бор……)