سَوال: اِیران کوُچَه لَرِیدَگِی حَتَّی حَنَفِی مَذهَبِی حاکِم بُولگن اَفغانِستاندَگِی آدَملَرنِینگ اِعتِراضلَرِی، آدَملَرنِینگ ناراضِی اِیکَنلِیکلَرِینِی کوُرسَتمَیدِیمِی؟
جَواب: هَمَّه نَرسَه دَن آلدِین اِیککِی مُهِم نُوقتَه گه اِیشارَه قِیلِیشِیمِیز لازِم:
مَنَه بُو اِعتِراضلَر فَقَطگِینَه اِیران دارُ الاِسلامِیگه یاکِی اَفغانِستانگه تِیگِیشلِی اِیمَس، بَلکِی مَنَه بُو زَمانَه وِی رَوِیش بِیلَن اوُزلَرِینِی ناراضِیلِیکلَرِینِی اِظهار قِیلَدِیگن وَ اوُزِینِی اَهالِیسِیگه شوُندَی اِعتِراض قِیلِیشگه حَق بِیرگن دَولَتلَردَه مَنَه بُو نَرسَه مَوجُود. فَقَط حِتای، شِمالِی کَرِییَه، اوُزبِکِستان، تُورکمَنِیستان،تاجِیکِستان وَ آلِی سَعُودگه اوُحشَش دِکتَتار دَولَتلَردَه بُو نَرسَه تاپِیلمَیدِی.مَنَه بُو اِیککِی دارُ الاِسلامدَه صادِر بُولَیاتگن اِعتِراضلَرنِی مِقیاسِی غَربدَگِی دارُ الکُفرلَردَه بُولِیب اوُتَیاتگن اِعتِراضلَرگه قَرَگَندَه نِهایَتدَه چِیگرَلَنگَن وَ کَم حالَتدَه تاپِیلَدِی، بُولِیب هَم مَنَه بُو اِعتِراضلَر بَرچَه دَولَتلَردَه مَوجُود بُولگن خاص بِیر قَتلَمدَگِی آدَملَرگه تِیگِیشلِی.
اِیران دارُ الاِسلامِینِینگ اوُتگن توُرت اوُن یِیللِیکدَه بَرچَه توُرلِی-هِیل صاخَه لَر بُویِیچَه قوُلگه کِیرِیتگَن دَرَجَه مَه – دَرَجَه، مُستَقِیل، قُدرَتلِی رِواجلَنِیشِی وَ جَمِیعَتنِی گوُللَب- یَشنَیاتگنِی هَر قَندَی آگاه شَخصگه مَعلوُم نَرسَه . یَنگِی تَأسِیس بُولگن اَفغانِستان اِسلامِی اِمارَتِی هَم اَلله نِی عِذنِی بِیلَن اِسلامِی مِعیارلَر، اَرزِیشلَرنِی سَقلَگن حالدَه مُستَقِیل صُورَتدَه اِیران دارُ الاِسلامِی باسِیب اوُتگن دَرَجَه مَه – دَرَجَه اوُسِیش وَ تَرَقِّیات یوُلِیدَه قَدَم تَشلَیدِی.
شُونگه قَرَمَسدَن “حالَتلَرِی مَعلوُم بُولگن” بِیر گوُرُوه کِیمسَه لَر اِیران دارُ الاِسلامِیگه تِیگِیشلِی بوُلگن یارقِین کِیلَجَکنِی اوُزلَرِینِینگ مَسخَرَه بازچِیلِیکلَرِی بِیلَن یاپِیشگه حَرَکَت قِیلِیشیَپتِی، اِسلامِی دِیاردَه جایلَشگن مَنَه بُو گوُرُوهدَگِی کِیمسَه لَر سِکولار حِزبلَرنِی طَرَفدارلَرِی، مَحَلِّی مُرتَدلَر مَخصُوصاً مُنافِقلَر توُدَه سِیگه تِیگِیشلِیدِیر.
یَشِیرِین اِیچکِی کافِرلَر یاکِی اَصل مُنافِقلَرنِی تَشخِیص بِیرِیب بُولمَیدِی، اوُلَر اِیمانِی ضَعِیف بُولگن مُؤمِنلَرنِی یا جاهِل، دُنیانِی یَحشِی کوُرَدِیگن، قَلبلَرِی بِیمار بوُلگن مُسُلمانلَرنِی اوُزلَرِینِی اَطرافلَرِیگه جَملَب آلِیشگن وَ مَنَه بُو اَلدَنگن جَمِیعَتدَن توُرلِی- هِیل مانِیورلَردَه مُؤمِنلَرنِی وَ دارُ الاِسلامنِی قُدرَتِینِی قَرشِیسِیدَه اِجتِمائِی تِیرگَک صِیفَتِیدَه فایدَلَنِیشَدِی؛ عَبدُ الله اِبنِ اُبَی اُحُد غَذاتِیدَه اوُزِینِی توُدَه سِی بِیلَن مُؤمِنلَرگه ضَربَه اوُرِیشگه حَرَکَت قِیلگنِیدِیک، بُوگوُنگِی کوُندَه هَم تُورلِی- هِیل ضِرارلَر وَ کوُچَه اِعتِراضلَرِی قالِیبِیدَه مَنَه بُوندَی حادِیثَه لَرگه یَقِیندَن گُواه بُولِیب توُرِیبمِیز.
شُوندَی بُولگچ مَنَه بُو اِیشلَرنِی یَنگِی پَیدا بُولگن وَ فَقَطگِینَه بُوگوُنگِی کوُندَگِی جَمِیعَتگه تِیگِیشلِی، دِیب خِیال قِیلمَنگلَر، بِیر تَصَوُّر قِیلِیب کوُرِینگلَر رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّمنِی 1000 نَفَردَن عِبارَت لَشکَرِینِی آرَسِیدَن 300 نَفَرگه یَقِینِی یَعنِی مَدِینَه نِی سالِم کِیشِیلَرِینِی اوُچدَن بِیر قِیسمِی مُنافِقلَر توُدَه سِیگه کِیرگن ، اوُلَر جَملَنگن مانِیوردَه رَسُول الله صلی الله علیه وسلمنی لَشکَرِینِی تَرک قِیلِیب کِیتِیشَدِی. اوُلَرنِی مِقدارِی اوُچدَن بِیر قِیسمگه یَقِین بُولگن.
(ابن هشام، السیرة النبویة، ج۲، ص۶۳؛ ابن اسحاق، السیر و المغازی، ص۳۲۶)
اوُزِینگِیز بِیر تَصَوُّر قِیلِینگچِی، حاضِرگِی پَیتدَه اَگر رَسُول الله صلی الله علیه وسلم و «السَّابِقُونَ الْأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالْأَنْصَارِ» (توبه/100) دَن عِبارَت کِیشِیلَر بِیر قِیشلاقده یا بِیر شَهردَه یا بِیر وِلایَتدَه یا دَولَتدَه مَوجُود بُولسَه، اوُلَرنِی آرَسِیدَه قَنچَه مُنافِق تاپِیلِیشِی موُمکِین.
رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلّمنِی دَعوَتلَرِینِی قُدرَتِی سَبَبلِی وَ اوُ کِیشِینِینگ صادِق یارانلَرِینِینگ فِداکارلِیکلَرِینِی ثَمَرَه سِی بائِث وَ اوُتگن شوُنچَه عَصرلَر دَوامِیدَگِی اِسلامِی دِیارلَردَگِی مَدَنِیَتنِینگ ثَمَرَه سِی، قُدرَتمَند عُرف- عادَت سَبَبلِی، سِیز یَشَیاتگن بِیر نِیچَه مِینگ اَهالِیسِی بار شَهَردَه 1000 یا 2000 نَفَر مَنَه بُوندَی مَوجُوداتلَر تاپِیلَدِیگن بوُلسَه وَ اوُلَر کوُچَه لَرگه چِیقِیب توُپالان قِیلِیب شِعار بِیرِیب بَقِیر- چَقِیر قِیلسَه وَ اَخبارات واسِیطَه لَرِیدَه تَبلِیغِی اِیشلَرنِی یُولگه قوُیَه دِیگن بوُلسَه، مَنَه بُو مَوجُوداتلَر اَنَه اوُشَنچَه کَتتَه جَمِیعَتدَگِی مُؤمِنلَر وَ مُسُلمانلَرنِی قَرشِیسِیدَه هِیچ نَرسَه اِیمَسلِیگِینِی یَحشِی بِیلِینگلَر.
چُونکِی قانُوننِی اِصلاح قِیلِیش یُوللَرِی حَتّی اِدارِی فَسادلَرنِی آلدِینِی آلِیش یاکِی اِیران دارُ الاِسلامِیدَگِی مَسئوُللَرنِی قانوُنِی کَنَللَر آرقَلِی باشقَرِیش مُومکِین وَ مَنَه بُو شَخصلَرنِینگ تَرتِیبسِیزلِیکلَر، بُوزغوُنچِیلِیکلَر قِیلِیشلَرِینِی اَصلِی سَبَبِی مَنَه بُو مَوجُوداتلَرنِی حَربِی قُدرَت آرقَلِی باشقَرمَسلِیکدَه دِیر. مُشکِیل مَنَه بُو یِیردَه، شُبهَه سِیز بُو یِیردَه بُوشلِیق بار، مَنَه بُونچَه سَناقدَگِی مَوجُوداتلَر سَبَبلِی خَواطِر آلِیشنِی کِیرَگِی یُوق.