دار الاِسلامنِی دارُ الکُفر بِیلَن بُولگن عَلاقَه لَرِیگه حاکِم بُولگن اوُصُوللَر. ( 12- بُولِیم)

دار الاِسلامنِی دارُ الکُفر بِیلَن بُولگن عَلاقَه لَرِیگه حاکِم بُولگن اوُصُوللَر. ( 12- بُولِیم)

(مطلبنی کامل متنی)  

مَنَه بُو مُشَخَّص زَمِینَه بارَسِیدَه “اِسلام وَ سِکوُلارِیزم دِینِینِی اوُزَرا عَلاقَه لَرِی” کِتابِینِی اِیککِینچِی وَ اوُچِینچِی جِیلدِیدَه مُفَصَّل صُحبَت قِیلِینگن، بُو یِیردَه هَم مُختَصَر صُورَتدَه مَنَه بُو اوُصُوللَرگه  اِیشارَه قِیلماقچِیمِیز. اِنشاءَالله.

دارُ الاِسلام وَ دارُ الکُفرلَردَگِی مَوجُود حُکوُمَتلَرنِی اِیچِیدَه شوُندَی تَشکِیلاتلَر بارکِی، بَشَرنِی ذِهنِینِی قوُرِیلمَسِی وَ اِنساننِی ماددِی عِلمِینِی، تَجرِیبَه لَرِینِی ثَمَرَه سِی بُولَدِی، مَنَه بُو تَشکِلاتلَر عادَتدَه اِجتِمائِی مُناسَبَتلَرنِی یِینگِیللَشتِیرِیش وَ قانوُنلَرنِی تَحکِیم قِیلِیش وَ تَکاموُلَّه شِیش تامانگه کِیتَیاتگن اوُلَر اوُچُون یَرَتِیلگن مَقصَدلَرنِی پِیادَه قِیلِیشدَه اِیشلَتِیلَدِی.

مِثال طَرِیقَه سِیدَه کِیلتِیرِیلسَه، اِقتِصادِی مَسَلَه لَردَه دِیوان تَشکِیلاتِی اِیرانلِیکلَر تامانِیدَن وُجُودگه کِیلتِیرِیلگن نَرسَه بُولِیب، عُمَر اِبنِ خَطّاب رَضِیَ الله عَنهُ تامانِیدَن قَبوُل قِیلِینَدِی وَ اوُنِی عَیبلَرِینِی یُوقاتِیش اوُچُون کامِل حالَتگه کِیلتِیرِیلَدِی وَ شُو تَرتِیبدَه مَنَه بُو اِقتِصادِی تَشکِیلات حاضِرگِی زَمانگه یِیتِیب کِیلگوُنِیگه قَدَر جُودَه کوُپ اوُزگرِیشلَرگه دوُچار بُولگن.

مَنَه بُو حالَتدَه بُو حَوفسِیزلِیک، قَضائِی، صَنعَتِی، حَربِی، تَعلِیم- تَربِیَه گه آئِد، رِفاهِی، حِذمَت کوُرسَتوُچِی، تازَه لِیک، قوُرِیلِیش، تَبلِیغات، تِجارَتگه وَ …..آئِد حُکوُمَتنِی اِیچِیدَگِی تَشکِیلاتلَرنِی حوُددِی باشقَه اَبزارلَرگه اوُحشَش اوُزگرتِیرسَه بوُلَدِی وَ اَگر ناتوُغرِی اَثَرلَرِی مَوجُود بُولسَه اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرگه مُناسِب رَوِیشدَه اوُنِی ناتوُغرِی یاقمَیدِیگن اَثَرلَرِینِی آلِیب تَشلَسَه بوُلَدِی. اَگر اوُندَن کوُرَه یَحشِیراق اَثَرلَرنِی هاحلَسَک اوُنگه بِیزلَرنِی اَلله نِی شَرِیعَتِینِی کوُز- قَرَشِی بُویِیچَه مَقصَدلَرگه یِیتکَزَدِیگن باشقَه نَرسَه لَرنِی قوُشَه آلَمِیز؛ اَلبَتَّه بَرچَه دَولَتلَردَه تَشکِیلاتلَرنِی قانوُنلَرِی بُویِیچَه اِصلاحاتلَر عَمَلگه آشِیرِیلَدِی، اَلبَتَّه مَنَه بُوندَی مادِیللَردَن فایدَلَنگن دَولَتلَرنِی تَجرِیبَه لَرِیدَن فایدَلَنِیش قِیمَتلِی، قَدرلِی اِیش حِسابلَنَدِی.

مَنَه بُو حالَتدَه، بُو تَشکِیلاتلَر بَشَرنِی قوُلِی بِیلَن یَسَلگن مَشِینَه، اَسلَحَه گه اوُحشَب اوُزگرِیب تَکاموُللَشِیشدَه دَوام اِیتَدِی وَ بِیر تَفَکُّرنِی، فِکرنِی، عَقِیدَه نِی اِیختِیارِیدَه بوُلَه آلَدِی وَ بُو عَقِیدَه، فِکر اوُندَن حُوددِی بِیر اَبزاردِیک فایدَلَنَدِی.

دارُ الاِسلامنِی نَمایَندَه سِی بُولگن وَ “اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی” آلِیب بارُوچِیسِی وَ اوُزِینِی اِیچِیدَه مَنَه شوُنچَه تَشکِیلاتلَرگه جای بِیرگن اِسلامِی حُکوُمَتنِی اوُزِینِی هَم توُرلِی- هِیل قالِبلَرِی بار. یَعنِی سُنَّت بوُلمِیش “نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن خِلافَت” شوُرالِیک حُکوُمَت بوُلِیشِی مُومکِین یاکِی بوُندَن باشقَه بِدعَتگه اَساسلَنگن پادشاهلِیکلَر بُولِیشِی موُمکِین، “مِعراث بُولِیب قالَدِیگن”، “مُستَبِد” وَ……اوُمَوِیلَرنِی، عَبّاسِیلَرنِی، عُثمانِیلَرنِی …….شاهلَرِیگه یاکِی کانستِیتوُسِیَه نِی مانَرهِیَه سِیگه یاکِی بوُگوُنگِی کوُندَه لِیبِیرَل دِیماکرَت ساسِیالِیست، کامُّونِیست حُکوُمَتلَرِیگه حاکِم بُولگن کانستِیتوُسِیَه وِی مانَرهِیَه گه، اَرِیستاکرَسِیَه، اَلِیگرهِییَه گه یاکِی توُرلِی- هِیل جوُمهُورِیَتلَرگه فِییادالِیزم، فِیدِیرالِیزم، کانفِیدِیرالِیزم وَ اوُلَرنِی اِیچِیگه  توُرلِی – هِیل عَقِیدَه لَرنِی قوُیسَه بوُلَدِیگن باشقَه اوُنلَب حُکوُمَت قالِیبلَرِیگه اوُحشَیدِی. مَثَلاً: فرَنسِیَه یا گِیرمَنِیَه فِیدِیرَل جُومهُورِینِی اِیچِیگه سِکوُلارِیزم وَ اوُنِی توُرلِی- هِیل لِیبِیرَل نَوعلَرِی قوُیِیلگن یاکِی حِتای حَلق جوُمهُورِیَتِینِی اِیچِیگه یاکِی کَرِییَه حَلق جوُمهُورِیَتِینِی اِیچِیگه ساسِیالِیستلَر، چَپ سِکوُلارِیزمنِی نَوعلَرِی قوُیِیلگن. دِیمَک بُو یِیردَه قالِیب یا ستَکَن مُهِم اِیمَس، بَلکِی قالِیبنِی اِیچِیگه قوُیِیلگن نَرسَه مُهِمدِیر.        ^[1][2]

مَنَه بُو حالَتدَه “حُکوُمَت” تَرتِیبلِی، بِیرلَشگن قُدرَت بوُلِیب، مَنَه بُو قالِبلَرنِی بِیرِینِی اوُزِیگه تَنلَب آلَدِی وَ اوُزِینِی عَقِیدَه سِیگه مُناسِب خاص قانوُنلَرنِی هَم مَنَه بُو قالِیبدَه قوُیَه دِی وَ اوُزِینِی اِیختِیاریدَه بوُلگن هِیلمَه – هِیل تَشکِیلاتلَر تَدبِیرِینِی قِیلَدِی وَ سِیاسَتِینِی، یُولِینِی مُشَخَّص قِیلَدِی وَ اِجتِمائِی رَفتارلَرنِی یُولگه سالَدِی وَ بُو رَفتارلَرنِی نَظارَت قِیلِیب بارَدِی وَ جَمِیعیَتگه  حاکِم بُولگن قانوُنلَرگه مُطابِق اَمر وَ نَهِی قِیلَدِی. 

بُو یِیردَگِی اِنیگ مُهِم وَ اَساسِی نوُقطَه شوُکِی، بَرچَه حُکوُمَتلَرنِی ماهِیَتِی هَم اِطاعَتگه، بُویِینسُونِیشگه اَساسلَنگندِیر، بُو حُکوُمَت قُدرَتِی وَ قانوُن، دَستوُرلَردَن کِییِینگِی دِیننِی اوُچِینچِی مَعناسِی، مَفهُومِی بُولَدِی. اِیندِی اَگر آدَملَر قانوُنگه اِطاعَت قِیلِیشمَسَه، حُکوُمَت اوُزِینِی اِیختِیارِیدَگِی حُکوُمَت قُدرَتِی وَ حَربِی قُدرَت بِیلَن آدَملَرنِی جَزالَیدِی وَ اوُلَرنِی اَسلَحَه نِی کوُچِی بِیلَن جَمِیعیَتنِی اَساسِی قانوُنلَرِیدَه تَعیِینلَگن یوُلدَن حَرَکَت قِیلِیشگه مَجبُور قِیلَدِی. مَنَه بُو دِیننِی توُرتِینچِی مَعنا وَ مَفهُومِی یَعنِی جَزالَش وَ مُکافات بِیرِیشدِیر.

دارُ الاِسلامدَگِی اِسلامِی دَولَتنِی مَنَه بُو حاکِمِیَتِی، اوُزِینِی اِیختِیارِیدَگِی حُکوُمَتنِی کَنَللَرِی، اِجتِهادنِی قَبوُل قِیلَدِیگن اوُزگرُوچَن تَشکِیلاتلَرِی آرقَلِی اوُزِینِی زَمان وَ مَکاننِی اِیختِیاجلَرِیگه مُناسِب طَتبِیق بِیرَه آلَدِی، بُو جَمِیعیَتدَه اوُچتَه اَساسِی یوُنَلِیشگه اِیگه:

1-أَطْعَمَهُمْ مِنْ جُوعٍ ( آچلِیکنِی یُوقاتِیش وَ دارُالاِسلامدَه اِقتِصادِی فَراوانلِیکنِی تَعمِینلَش). مَنَه بُو اِسلامِی دَولَتنِی ثابِت اِقتِصادِی وَظِیفَه سِی بُولِیب، عادَتدَه اوُ حالَتگه دَرَجَمَه – دَرَجَه یِیتِیب بارَدِی، اَمّا اِیندِی “کوُندَه لِیک اِیختِیاجلَرگه” وَ “مَوجُود وَضِیعیَتگه” مُناسِب رَوِیشدَه قَیسِی سِیستِیمَه بِیلَن مَنَه بُو اَساس پِیادَه قِیلِینِیشِی اوُزگروُچَندِیر، هَمِیشَه وَ هَمَّه جایدَه یَگانَه قالِیبنِی، شَکلنِی،توُزِیلِیشنِی تَکلِیف قِیلِیب بُولمَیدِی. بُو یِیردَه اوُنِی مُحتَواسِی اِیمَس، مَثَلاً حُکوُمَت قالِیبلَرِینِی، سِیستِیمَه سِینِی قالِیبلَرِینِی، اِقتِصادِی رَوِیشلَرنِی بِیر- بِیرِی بِیلَن مُقایَسَه قِیلسَه بُولَدِی. زِیرا مَنَه بُو سِیستِیمَه لَرگه قوُیِیلَدِیگن مُحتَوا، جَمِیعیَتدَه حاکِم بُولگن قانوُنلَردَن وَ حاکِمِیَت مَقصَدلَرِیدَن جوُدا بوُلمَیدِی.

    2- وَآمَنَهُمْ مِنْ خَوْفٍ  (قوُرقوُنِی یُوقاتِیش وَ دارُ الاِسلامنِی اَعضالَرِینِی حَوفسِیزلِیگِینِی تَعمِینلَش) مَنَه بُو هَم اِسلامِی دَولَتنِی ثابَت حَوفسِیزلِیک وَظِیفَه سِی بُولِیب،اِنقِلابِی صُورَتدَه اوُزِینِی کوُرسَتَدِی، اَمّا اِیندِی “حاضِرگِی مَوجُود وَضِیعیَتدَه” وَ کوُندَه لِیک اِیختِیاجلَر” اَساسِیدَه قَندَی وَ قَیسِی اَبزارلَر بِیلَن دارُ الاِسلامدَگِی حَوفسِیزلِیکنِی کَتتَه شَکلِیدَه اوُنِی تَعمِینلَنِیشِی اوُزگرُوچَن، ماسلَشوُچَندِیر.

3- فَلْيَعْبُدُوا رَبَّ هَذَا الْبَيْتِ (دارُ الاِسلامنِی اَعضالَرِی اوُچُون “اَلله نِی عِبادَتلَرِینِی” بَجَرِیش بُویِیچَه کامِلاً آزاد شَرائِطلَرنِی یِینگِیللَشتِیرِیش وَ زَمِینَه نِی مُهَیّا قِیلِیش)   « أَطْعَمَهُمْ مِنْ جُوعٍ »« وَآمَنَهُمْ مِنْ خَوْفٍ » دارُ الاِسلامدَه شَرائِط یَرَتِیش، یُول- یُورِیقلَر اوُچُون اوُرتَه مُددَتلِی مَقصَدلَرنِی، بَرچَه قِیررَه لَردَه اَلله تَعالَی نِی عِبادَتلَرِینِی آزاد حالدَه بَجَرِیش اوُچُوندِیر. عِبادَت یَعنِی اَلله تَعالَی اوُنگه راضِی بوُلَدِیگن اِیچکِی وَ ظاهِرِی نَرسَه لَر بوُلِیب، اِعتِقادِی عِبادَتلَر ( الله گه، مَلائِکَه لَرگه، آلدِینگِی کِتابلَرگه، قُرآنگه، اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرگه، قِیامَتگه، قَضا وَ قَدَرگه اِیمان کِیلتِیرِیشدِیر)، قَلبِی ( قوُرقُو، رِجاء- حَواطِر، اوُمِید- قوُرقوُ، یَحشِی کوُرِیش، بُوغض، کِینَه وَ…..)، زَبانگه آئِد (دُعا، دَعوَت، تَسبِیح، مَعرُوفگه بُویُورِیب مُنکَردَن نَهِی قِیلِیش…..) بَدَنگه آئِد (نَماز،هِجرَت، جِهاد، رُوزَه، اِیشلَر، حَج، اَلله نِی حُدوُدلَرِینِی طَتبِیق قِیلِیش وَ…..) مالِیَه وِی (زَکات، اِنفاق وَ ……) دَن عِبارَت. بُو یِیردَه  «فَلْيَعْبُدُوا رَبَّ هَذَا الْبَيْتِ» دارُ الاِسلامدَگِی اوُزاق مُددَتلِی، نَهائِی، اِینگ چُوققِیدَگِی مَقصَد حِسابلَنَدِی، اِقتِصادِی وَ حَوفسِیزلِیک مَسَلَه لَرِی اِیسَه دُنیادَه مَنَه بُو نَهائِی مَقصَدگه یِیتِیش اوُچُون بِیر اَبزار بُولِیب، اِنسان وَ جِیننِی یَرَتِیلِیشِیدَن بوُلگن مَقصَد هَم شوُدِیر:  

 وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ (ذاریات/56) مِین اِنسان وَ جِیننِی فَقَط اوُزِیمگه عِبادَت قِیلِیشلَرِی اوُچُون یَرَتدِیم.

دارُ الاِسلام وَ اِسلامِی دَولَت توُرت عُنصُوردَن جَمِیعیَت، دِیار، حُکوُمَت، حاکِمِیَتدَن تَرکِیب تاپگن، مَنَه بُو اوُچ اَساس وَ مُشَخَّص اِینفرَه توُزِیلمَه لَر بِیلَن، مَخصُوصاً اوُزاق مُددَتلِی وَ نَهائِی، اِینگ چوُققِیدَگِی مَقصَدلَرِی بِیلَن دارُ الکُفردَن جُودا بُولَدِی.

بُو یِیردَه اِیشارَه قِیلِینِیشِی  لازِم بُولگن نوُقطَه شوُکِی، دَولَت بِیلَن حُکوُمَت اوُرتَسِیدَگِی فَرقدِیر. حُکوُمَتلَر دَولَتنِی اوُصُوللَرِینِی، یُونَلِیشلَرِینِی پِیادَه قِیلِیش اوُچُون اَبزار، اَپپَه رَت حِسابلَنَدِی، پوُدرَتچِی وَ مَشِینَه گه اوُحشَگن جایگاهِی بار بُولِیب، اوُ اوُزگرُوچَن وَ عُمرِی چِیگرَه لَنگن بوُلَدِی، اَمّا دَولَتلَرنِی عُمرِی ثابِت، اوُتمِیشگه اِیگه عُمرِی هَم اوُزاق بُولَدِی.  

مَثَلاً اَبُو بَکر صِدِّیقنِی، عُمَر اِبنِ خَطّابنِی وَ عُثمان اِبنِ عَفّاننِی اِدارِی اَپپَه رَتِینِی صِیفَتلَش اوُچُون دَولَت اِیمَس، “حُکوُمَت” اِسطِلاحِیدَن فایدَلَنَمِیز. مَنَه بُو بُویُوک کِیشِیلَرنِی حُکوُمَتِی اوُتَدِی؛ اَمّا اِسلامِی دَولَت عَلِی اِبنِ اَبِی طالِب وَ حَسَن اِبنِ عَلِینِینگ حُکوُمَتِینِی آستِیدَه اوُزِینِی حَیاتِینِی دَوام اِیتتِیرَدِی.

دارُ الاِسلامنِینگ دَولَت حاکِیمِیَتِی هَم حُکوُمَتلَر طَرَفِیدَن اوُزگروُچَن بُولِیب، اوُنِی ماسلَشوُچَن تَشکِیلاتلَرِی یِیر یوُزِیدَه پِیادَه بُولَدِی وَ اوُ اِیککِی اِیچکِی تَشقِی قِیررَه لَرگه اِیگه:

– اِیچکِی حاکِمِیَت: یَعنِی دارُ الاِسلامنِی اِیچِیدَه اِسلامِی دَولَتدَن یوُقارِیدَه توُرَدِیگن اِنسانِی قُدرَت مَنبَع سِی تاپِیلمَیدِی وَ دارُ الاِسلامنِی اَعضالَرِی اوُزِینِی اِسلامِی دَولَتگه قَرشِی، هِیچ قَندَی اِنسانِی اِقتِدارگه اِیگه مَنبَع گه شِکایَت قِیلَه آلِیشمَیدِی.

– تَشقِی حاکِمِیَت یا اِستِقلال: بُو مَنَه شُو مَعنانِی بِیلدِیرَدِیکِی، اِسلامِی دَولَت دارُ الاِسلامدَگِی آدَملَرنِی نَمایَندَه سِی بوُلَدِی وَ حَلقَرا مَیداندَه دارُ الاِسلامدَگِی ساکِن بوُلگن آدَملَر تامانِیدَن سوُزلَیدِی یا بِیر عَمَلنِی بَجَرَه آلَدِی.

 تَشقِی حاکِمِیَتدَه وَ حَلقَرا عَلاقَه لَر بُویِیچَه بِیزلَر بِیرِینچِی بُولِیب دُوچ کِیلَدِیگن اِصطِلاح، دِیپلامَتِیکَه  یا تَشقِی سِیاسَتنِی اِدارَه قِیلِیش فَنِی یا تَشقِی سِیاسَتلَرنِی تَنظِیم قِیلِیشدَن عِبارَت بوُلِیب، اوُ تَشقِی عَلاقَه لَرنِی نَظارَت قِیلَدِی وَ بُو اوُچتَه عُمُومِی مَقصَدنِی کوُزلَب اِیش قِیلَدِی.

1. دارُ الاِسلامنِی  وَ اِسلامِی بارلِیقنِی حِفظ قِیلِیش.
2. دارُ الاِسلامنِی مَنفَعَتلَرِینِی حِفظ قِیلِیش.
3. مُواظَنتنِی مُسُلمانلَر تامانگه اوُزگرتِیرِیش وَ کافِرلَر باسِیب آلگن دِیارلَرنِی آزاد قِیلِیش.

مَنَه بُو اوُچ مُهِم مَقصَدگه یِیتِیش اوُچُون مُسُلمانلَر دِپلامَه تِیکَه سِی وَ تَشقِی سِیاسَتینِینگ هَنَرِینِی اوُستِیدَه اوُصُوللَر حاکِمدِیر، مَنَه بُو اوُصُوللَر گاهِیدَه دارُ الاِسلامنِی آلِیب بارُوچِیلَرنِی مُذاکَرَه گه ، بِیر- بِیرِینِی توُشوُنِیشگه ،صُلحگه یَقِینلَشتِیرَدِی وَ گاهِیدَه قوُراللِی جَنگگه یِیتَکلَیدِی.

اَلبَتَّه اوُرِینلَر بُویِیچَه جُودَه کوُپ آیَتلَر،حَدِیثلَرگه اِیشارَه قِیلِیشنِی عِلاجِی بُولسَه هَم، اَمّا “مَوضُوع” جِهَتِیدَن وَ بِیتتَه عُمُومِی اوُصُول وَ چِیزِیقلَر بُویِیچَه اِسلامدَگِی عُمُومِی دِپلامَه تِیکَه نِی، تَشقِی سِیاسِی رَفتارنِی 7 تَه عُمُومِی اَصل بِیلَن بَیان قِیلسَه بُولَدِی:

1. تَوحِید وَ دَعوَتنِی اَصلی.
2. اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَر حاکِیمِیَتِینِی اَصلِی.
3. 3-     اوُزَرا اِیککِی تامانلَمَه حُرمَتنِی رِعایَه قِیلِیش وَ حَلقَرا نَزاکَتنِی اَصلیِ.
4. 4-     اوُزَرا مُناسَبَتلَردَگِی اَصل.
5. 5-     عَهدگه وَفا قِیلِیشنِی وَ قَراردادلَرنِی، پَیمانلَرنِی حُرمَت قِیلِیشنِی اَصلِی.
6. 6-     نَفِییِ سَبِیلنِی، اِسلامِی عَززَتنِی وَ سِیادَتنِی اَصلِی.
7. 7-     حَوفسِیزلِیکنِی تَعمِینلَشنِی اَصلِی.

تَوحِید وَ دَولَتنِی اَصلِی وَ ستراتِیگِییَه سِی.

اِسلامنِی تَشقِی عَلاقَه لَرِیدَه وَ رَسُول الله  صلی الله علیه وَسَلَّمنِی سِیرَتلَرِیدَه، دَعوَتنِی اَصلِی دَعوَتنِی اَساسِی بِیلَن بِیرگه، تَأکِیدلَنگن اَساسِی اوُصُوللَردَن وَ اِسلامِی مَنهَجنِی اَساسِی ستراتِیگِییَه لَرِینِی بِیرِی، پایدِیوارِی وَ دارُ الاِسلامنِی، دَولَتنِی وَ اِسلامِی حُکوُمَتنِی تَشقِی عَلاقَه لَرِینِی اَساسِیدِیر.

دَعوَت غَیرِی مُسُلمانلَردَن اِسلامنِی قَبوُل قِیلِیشنِی سوُرَشدِیر.

• ادْعُ إِلَى سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ  وَجَادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ  إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ سَبِيلِهِ وَهُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ ( نحل/ ۱۲۵)  ( اِی مُحَمَّد)، پَروَردِیگارِینگِیزنِینگ یوُلِی- دِینِیگه دانالِیک – حِکمَت وَ چِیرایلِی پَند – نَصِیحَت بِیلَن دَعوَت قِیلِینگ! اوُلَر (سِیز بِیلَن تَلَشِیب – تارتِیشَدِیگن کِیمسَه لَر) بِیلَن اِینگ گوُزَل یوُلدَه مُجادَلَه – مُناظَرَه قِیلِینگ! اَلبَتَّه پَروَردِیگارِینگِیزنِینگ اوُزِی اوُنِینگ یُولِیدَن آزگن کِیمسَه لَرنِی جُودَه یَحشِی بِیلوُر وَ اوُ ذات هِدایَت تاپگوُچِی کِیشِیلَرنِی هَم جُودَه یَحشِی بِیلوُر.
• قُلْ هَذِهِ سَبِيلِي أَدْعُو إِلَى اللَّهِ عَلَى بَصِيرَةٍ أَنَا وَمَنِ اتَّبَعَنِي وَسُبْحَانَ اللَّهِ وَمَا أَنَا مِنَ الْمُشْرِكِينَ‏(یوسف/  ۱۰۸) اَیتِینگ: “مِینِی یوُلِیم شوُدِیر. مِین اَلله گه دَعوَت قِیلَمَن. مِین  وَ مِینگه اِیرگشگن کِیشِیلَر اَنِیق حُجَّتگه – اِیشانچگه اِیگه مِیز. ( هَر قَندَی شِیرِیکدَن) اَلله نِی پاکلَیمَن. (زِیرا) مِین مُشرِکلَردَن اِیمَسمَن.”
• فَلِذَلِكَ فَادْعُ وَاسْتَقِمْ كَمَا أُمِرْتَ  وَلَا تَتَّبِعْ أَهْوَاءَهُمْ ‏ (شوری/ 15) ^[3] بَس (اِی مُحَمَّد)، مَنَه شوُنِینگ اوُچُون ( یَعنِی اَوَّلگِی قَوملَر فِرقَه – فِرقَه بوُلِیب کِیتگنلَرِی سَبَبلِی یُولدَن آزگنلِیکلَرِی اوُچُون – سِیز اوُز اوُمَّتِینگِیزنِی بِیرلِیک- اِتِّفاقگه) دَعوَت قِیلِینگ وَ اوُزِینگِیزگه بُویُورِیلگن یَنگلِیغ توُغرِی یُولدَه بوُلِینگ هَمدَه اوُلَرنِینگ (مُشرِکلَرنِینگ) هَوایِی نَفسلَرِیگه اِیرگشمَنگ!  

مَنَه شوُ اَساسگه کوُرَه رَسُول الله صلی الله علیه وسلم اوُزِینِی قوُماندانلَرِیگه بُویُورَر اِیدِیلَرکِی،  « اغْزُوا باسْمِ الله في سَبيلِ الله، قَاتِلُوا مَنْ كَفَرَ بِالله،» اَلله نِی نامِی بِیلَن اَلله نِی یوُلِیدَه جَنگ قِیلِینگلَر، ( آخِیرگِی شَرِیعَتنِی رَد قِیلِیش بِیلَن) اَلله گه کُفر کِیلتِیرگن کِیمسَه لَرگه قَرشِی جَنگ قِیلِینگلَر، …..حَدِیثنِی دَوامِیدَه کِیلَدِیکِی، دُشمَنلَرگه رُوبَرُو بوُلگندَن سُونگ اَوَّلا:  ادْعُهُمْ إِلَى الإِسْلاَمِ فَإِنْ أَجَابُوكَ فَاقْبَلْ مِنْهُمْ وَكُفَّ عَنْهُمْ [4] اوُلَرنِی اِسلامنِی قَبُول قِیلِیشگه دَعوَت قِیل. اَگر سِیزگه مُثبَت جَواب بِیرِیشسَه، اوُلَردَن قَبوُل قِیلِینگ وَ اوُلَردَن قوُلِینگِیزنِی تِییِینگ.

عَلِی اِبنِ طالِب رَضِیَ الله عَنهُ دَن  هَم نَقل قِیلِینِیشِیچَه، اوُ کِیشِی مَرحَمَت قِیلگنلَر: “پَیغَمبَر مِینِی یَمَنگه جوُنَتدِیلَر وَ مَرحَمَت قِیلدِیلَرکِی: اِی عَلِی هِیچ کِیم بِیلَن جَنگ قِیلمَه، مَگر اوُنِی اَوَّل اِسلامگه دَعوَت قِیلگن بوُلسَنگ.”  ^[5]

رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلّم “دَعوَت”نِی ستراتِیگِییَه صِیفَتِیدَه اِرایَه بِیرگن پَیتلَرِیدَه قَیِیردَن باشلَر اِیدِیلَر؟ طاغوُنگه کُفر کِیلتِیرِیش ( لا اِلَهَ ) وَ اَلله گه اِیمان کِیلتِیرِیش ( اِلّا الله)، بُولِیب هَم شوُنِی «مُحَمَّد رَسُول اَلله»صلی الله علیه وَسَلّمنِی کَنَللَرِی آرقَلِی عَمَلگه آشِیرِیشَردِی. بُو یَعنِی تَوحِد دِیگنِی بُولَدِی. اِیندِی اَگر مَنَه بُو یوُلدَه مُسُلمانلَر یَنگِی تِیلِی چِیقِیب کِیلَیاتگن بالَه گه اوُحشَب خَطالَرگه دُوچار بوُلَدِیگن بوُلسَه، اَستَه- سِیکِینلِیک بِیلَن خَطالَرِی اِصلاح قِیلِینَدِی. بُو یِیردَگِی مُهِم نَرسَه شوُکِی، شوُ شَکلدَه شَخص اِسلام وَ تَوحِد دائِرَه سِیگه کِیرَدِی وَ اوُزِینِی مَنَه بُو اِسلامنِی ظاهِردَه  نَماز اوُقِیش وَ زَکاتنِی بِیرِیش بِیلَن کوُرسَتَدِی. أُمِرْتُ أَن أُقاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَشْهَدُوا أَن لا إِلهَ إِلاَّ اللَّه وأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ، ويُقِيمُوا الصَّلاةَ، وَيُؤْتُوا الزَّكاةَ، فَإِذا فَعَلوا ذلكَ، عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وأَمْوَالَهم إِلاَّ بحَقِّ الإِسلامِ، وحِسابُهُمْ عَلى اللَّهِ[6] مِین شَهادَت بِیرمَگوُنلَرِیچَه وَ اَلله نِی وَحدانِیَتِیگه “لا اله الّا الله” وَ پَیغَمبَرِیمِیزنِی رِسالَتِیگه «مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ » ، نَمازنِی بَرپا قِیلگوُنلَرِیچَه وَ زَکاتنِی بِیرگوُنلَرِیچَه جَنگ قِیلِیشگه بُویُورِیلدِیم. اَگر شوُندَی قِیلِیشسَه، اوُلَرنِی قانِی وَ مالِی مِین تامانِیمدَن مُحتَرَم وَ مُخافِظَت قِیلِینگندِیر. مَگر اِینکِی اِسلام اوُلَرنِی اوُلدِیرِیشنِی وَ ماللَرِینِی تارتِیب آلِیشنِی حَق دِیب بِیلَدِیگن اِیشلَرنِی قِیلِیشگن بُولسَه (مَثَلاً قاتِیللِیک قِیلِیشسَه یا  اوُغِیرلِیک قِیلِیشسَه یا مُرتَد بُولِیشسَه وَ ……) مَنَه بوُلَرنِی حِسابِی اَلله نِی قوُلِیدَه دِیر.

رَسُول الله صلی الله علیه وسلمدَن سُورَلَدِیکِی، اِسلامنِی حَققِی نِیمَه؟ قانلَرِی توُکِیلِیشگه حَقلِی بوُلگن کِیشِیلَر قَیسِی کِیشِیلَر بوُلِیشَدِی؟     قِيلَ: وَمَا حَقُّهَا؟ قَالَ: «زِنًى بَعْدَ إِحْصَانٍ، أَوْ كُفْرٌ بَعْدَ إِسْلَامٍ، أَوْ قَتْلُ نَفْسٍ، فَيُقْتَلُ بِهِ [7]  مَرحَمَت قِیلَدِیلَرکِی: توُرمُوش قوُرگن بُولِیب توُرِیب زِنا قِیلگن کِیشِی یا مُرتَد بوُلگن وَ اِسلامدَن قَیتِیب کِیتگن کِیشِی، یائِنکِی  باشقَه بِیر جاننِی اوُلدِیرگن کِیشِی؛ مَنَه بُو حالَتدَه اوُلدِیرِیلَدِی. یاکِی باشقَه بِیر اوُرِیندَه مَنَه شوُ مَضمُوندَه رَسُول الله صلی الله علیه وسلم مَرحَمَت قِیلَدِیلَرکِی:  لا يَحِلُّ دَمُ امْرِئٍ مُسْلِمٍ، يَشْهَدُ أنْ لا إلَهَ إلَّا اللَّهُ وأَنِّي رَسولُ اللَّهِ، إلَّا بإحْدَى ثَلاثٍ: النَّفْسُ بالنَّفْسِ، والثَّيِّبُ الزَّانِي، والمارِقُ مِنَ الدِّينِ التَّارِكُ لِلْجَماعَةِ.[8]

جَعفَرِی شِبعَه لَرِی هَم اِمامِی سَجّاد رَحِمَهُ الله دَن نَقل قِیلِیشگن رِوایَتدَه کوُرسَتِیشِیچَه، دَعوَت تَوحِددَن باشلَنِیشِی کِیرَک. یَعنِی دَعوَتچِی اَوَّلا کافِرلَرنِی ذِهنِیدَه شِیرکنِی خُرافاتگه توُلَه اوُرگمچَک توُرلَرِینِی تَوحِدگه وَ یَگانَه پَرَستلِیککَه دَعوَت قِیلِیش بِیلَن پَرچَه لَب تَشلَشِی لازِم، سُونگرَه دِیننِی اَحکاملَرِینِی کوُندَه لَنگ قِیلَدِی.^[9]

اِیندِی بُوتوُن جَهان مِقیاسِیدَه بُولِیشِی کِیرَک بوُلگن مَنَه بُو دَعوَت بُویِیچَه خَطالَر بَرچَه اِنسانلَردَه مَوجُود، گاهِیدَه «يَا أَيُّهَا النَّاسُ » وَ « يَا بَنِي آدَمَ » بِیلَن باشلَنَدِی وَ مَنَه بُو هِدایَت هَم «الناس» وَ «العالَمِین »گه شامِل بوُلَدِی، اوُ بوُتوُن جَهانگه تِیگِیشلِی بُولِیب اوُزِیگه خاص قَومگه یا اوُزِیگه خاص مَکانگه تَعَلُّقلِی اِیمَس، دِیننِی مَنَه بُو “دَعوَتِی” آلتِیتَه لِیک آشکار کافِرلَرنِی” وَ اِیچکِی پِینهان کافِرلَرنِی هَمَّه سِینِی وَ اوُلَرنِینگ ناتوُغرِی اِیشانچلَرِینِی اِیگللَه شِی وَ یِیر یُوزِینِی کافِرلَرنِی حاکِیمِیَتِیدَن پاکلَشِی لازِم، بُو هَمِیشَه جَنگ یا صُلحنِی اَساسِیگه کوُرَه بُولَدِیمِی؟ باشقَه  عِبارَه گه کوُرَه، تَوحِیدنِی بِیساطِینِی یایِیش وَ یِیر یُوزِینِی شِیرک وَ فَسادنِی حاکِمِیَتِیدَن پاکلَش وَ اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی تَحکِیم قِیلِیش اوُچُون،جَنگ قِیلِینَدِیمِی یا دَعوَت وَ صُلحمِی؟ ^[10][11]

شُونِی نَظَردَه توُتِیشِیمِیز لازِمکِی، اِنسانلَرنِی آشکار “آلتِیتَه لِیک کافِرلَرِینِی” حُکمرانلِیگِیدَن آزاد قِیلِیش وَ مَنَه بُو اِنسانلَرنِی اوُرتَسِیدَه عَقِیدَه نِی تَبلِیغ قِیلِیشلِیک، عَقِیدَه نِی مَجبُورلَب سِینگدِیرِیش  بَرابَر اِیمَس. اِسلامدَه سِکوُلارِیستلَردَن ( یا عَرَب تِیلِی بِیلَن اَیتگندَه مُشرِکلَردَن) تَشقَرِی هِیچ کِیم اوُزِینِی دِینِینِی تَرک قِیلِیشگه مَجبُور بوُلمَیدِی، سِکوُلارِیستلَردَن باشقَه لَرگه عَقِیدَه نِی مَجبُورلَب سِینگدِیرِیشنِی اوُزِی مَوجُود اِیمَس.

مَنَه بُو حالَتدَه جَنگ یا صُلح اِیمَس، دَعوَت وَ تَبلِیغ اَصل بُولَدِی، دَعوَت هَمِیشَه بُولگن وَ بُولَدِی، فَقَط اوُنِی رَوِیشِی، اوُصلوُبِی فَرق قِیلَدِی. عُمُوماً اَیتگندَه دَعوَت، مُذاکَرَه، دِپلامَتِیکه اِیش بِیرمَی قالگن پَیتدَگِینَه جَنگ وُجُودگه کِیلَدِی. دَعوَتنِی اَصلِی هَم “کامِل اِسلام” نِی تَبلِیغ قِیلِیش اَساسِینِی اَطرافِیدَه اَیلَنَدِی. یَعنِی طاغوُتگه کُفر کِیلتِیرِیش ( لا اله) اَلله گه اِیمان کِیلتِیرِیش ( الّا الله) نِی  « مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ» نِی کَنَلِی آرقَلِی بُوینِیگه آلگن کِیشِیلَر، اِسلامنِی بِیر قِیسمِینِی اِیمَس، بَلکِی اِسلامنِی بارلِیغِینِی تَبلِیغ قِیلِیشلَرِی لازِم. ناقِص اِسلامنِی اِیمَس،بَلکِی کامِل اِسلامنِی تَبلِیغ قِیلِیشسِین وَ عَمَلدَه کوُرسَتِیشسِین.

سِکوُلارِیستلَر (یا عَرَب تِیلِی بِیلَن اَیتگندَه مُشرِکلَر) اوُزلَرِی اِیگه بُولگن حَربِی قُدرَتگه مُناسِب رَوِیشدَه جَمِیعیَتدَه سِکوُلارِیستِیک قانوُنلَرگه قَرشِی بُولگن قانوُنلَرنِی پِیادَه قِیلِینِیشِیگه رُحصَت بِیرِیشمَیدِی وَ مُسُلمانلَرنِی باشقَه آسمانِی شَرِیعَتلَرگه اِیرگشُوچِیلَرنِی، حَتَّی اوُزلَرِیگه مُخالِف بُولگن سِکوُلارِیستلَرنِی هَم اوُلَر قَبوُل قِیلَدِیگن قانوُنلَرگه تابِع بُولِیشگه مَجبُور قِیلِیشَدِی.

بُو یِیردَه مُسُلمانلَر اوُزلَرِی توُشِیب قالگن حارلِیک، قالاقلِیک سَبَبلِی سِکوُلارِیستلَرنِینگ فایدَه سِیگه اَلله نِینگ شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَردَن، یُوزلَب آیَت وَ حَدِیثلَردَن یُوز اوُگِیرِیشگه مَجبُور بوُلِیشَدِی وَ سِکوُلارِیستلَرنِینگ قانوُنلَرِینِی “عَمَلدَه” قَبوُل قِیلِیش بِیلَن اوُزلَرِینِی مَنَه بوُندَی حَقارَتلَرگه ماسلَشتِیرِیشَدِی.

  مَنَه بُو حَقارَت وَ حارلِیک تَواضِعگه، کِیلِیشوُگه اَساسلَنگن اِیمَس، چوُنکِی کِیلِیشُو وَ یُومشاقلِیک حارلِیک، زِللَت وَقتِیدَه اِیمَس، قُدرَتگه اِیگه بُولگن پَیتدَه گِینَه مَعناگه اِیگه بُولَدِی. رَسُول الله صلی الله عَلَیهِ وَسَلَّم مَخفِی  صُورَتدَه جَماعَت نَمازلَرِی، عَقِیدَه وِی مُخلِصلَرنِی وَ……اوُتکَزگنلِیکلَرِی بِیلَن، بَنِی هاشِمنِی قِیلِیچلَرِینِی، حَربِی قُدرَتِینِی حِمایَه سِی سَبَبلِی شَرِیعَتنِی کِیچکِینَه قِیسمِیدَن هَم واز کِیچگن اِیمَسلَر، دائِم کامِل اِسلامنِی یِیتکَزگنلَر وَ کامِل اِسلامنِی پِیادَه قِیلِیب عَمَلگه آشِیرگنلَر.

رَسُول الله صلی الله علیه وسلم مَنَه بُو یوُلدَه آزار وَ اَذِیَتلَرگه دُوچار بُولسَه لَر هَم، سِکوُلارِیستلَرنِینگ حاکِیمِیَتِی، ظُلمِی سَبَبلِی وُجُودگه کِیلگن زِللَتنِی، حارلِیکنِی یُوقاتِیش اوُچُون هِیچ نَرسَه نِی اَیَه مَگنلَر وَ مَنَه بُو زِللَتنِی، حارلِیکنِی هَر قَندَی یوُل،رَوِیش بِیلَن یُوقاتِیشگه حَرَکَت قِیلگنلَرگه قَرشِیلِیک قِیلمَگنلَر. رَسُول الله صلی الله عَلَیهِ وَسلم اوُلَر بِیلَن کِیلِیشِیب یَشَشنِی اوُرنِیگه، باشقَه لَرنِی قوُل آستِیدَه بوُلِیشلِیک، زِللَت داغلَرِینِی، اَثَرلَرِینِی پاکلَشگه دائِم حَرَکَت قِیلگنلَر. اَمّا قُرَیش سِکوُلارِیستلَرِی یاکِی بِیزلَرنِی زَمانَه مِیزدَگِی سِکوُلارِیستلَر مُسُلمانلَرنِی سِکوُلارِیستِیک قانوُنلَرنِی حاکِمِیَتِی آستِیدَگِی حار، زَلِیل حَیاتگه عادَتلَنتِیرِیشگه حَرَکَت قِیلِیشَدِی.  

سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ، أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ

والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته

---

[1] رنی آستین ، آشنایی با حکومت، ترجمه، لیلا سازگار ،تهران ،مرکز نشر دانشگاهی، 1374ص 113 115

[2]کیوان عقیل پور ،آشنایی با علم سیاست،تهران ، اخوان ، 1389 ،ص 56 .61

[3]و آیات مشابه دیگر ( آیاتی چون : فرقان / ۵۲؛ مائده/۹۹؛ نمل /۳۵؛  نور/۵۴؛ عنکبوت/۱۸؛ یاسین/ ۱۷ و …)

[4]أخرجه مسلم (1731)، والترمذي (1617)، والنسائي في ((السنن الكبرى)) (8765)، وابن ماجه (2858) واللفظ له، وأحمد (23030) ابی داود 2612

[5]حسینعلی منتظری ، فقه الدولة الاسلامیه ، قم، دارالفکر، 1411 ،ص ۷۱۱٫

[6]البخاري (1399)، ومسلم (20)

[7]أخرجه البخاري (392)، وأبو داود (2641)، والترمذي (2608)، والنسائي (3966)، وأحمد (13056) بنحوه، والطبراني في ((المعجم الأوسط)) (3221) باختلاف يسير

[8]بخاری6878

[9]ابوالفضل شکوری ، فقه سیاسی اسلام ( اصول سیاست خارجی ) ، قم ، نشر حر 1361 ، ج 2 ،  ص 368

[10]بقره / ۲۱ ؛  نساء آیه ۱ ، ۱۷۴  ؛  اعراف /  ۱۵۸ ؛  فاطر /  ۱۵ ؛  اعراف / ۲۶ ، ۲۷ ، ۳۱ ، ۳۵)

[11]آیات مانند: بقره / ۱۸۵و ۱۸۷، آل عمران، ۱۳۸، ابراهیم / ۱ و ۵۲، نحل / ۴۴، کهف / ۵۴، جاثیه / ۲۰، زمر / ۴۱، حشر / ۲۱، انعام / ۹۰، یوسف/ ۱۰۴، ص / ۸۷، قلم/ ۵۲ و تکویر / ۲۷، انعام / ۱۹ و اعراف/ ۱۵۸٫