Тавхид ва даъватни асли, стротегияси (2) (13 қисм)
(3-қисм)
Даъват қилувчи Аби Толибни дарасидаги қийин,оғир иқтисодий шароитга сабр-тоқат қилиши мумкин, аммо агар харбий қудратни қўлдан бой берса ва Аби Толибни ўрнига абу лахабга ўхшаган кишилар мана бу харбий қудратни сохиби бўлиб олишса ва мана бу даъватчидан харбий химояни дариғ тутишса, хатто агар росулуллох саллаллоху алайхи васаллам бўлган тақдирда хам уни даъватини химоя қиладиган бошқа қиличларни, бошқа харбий қудратни қидириши керак, хатто бу йўлда тоифдаги тошбўронларга дучор бўлиши ёки мадинага қочиб кетиши хам мумкин. Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қиладиларки: ” Абу Толиб тирик бўлган пайтгача қурайш менга мухим озор етказа олишган эмас. Абу Толиб бани хошимни раиси ва бани хошимни харбий қудратини сохиби бўлган эди. “[1]
Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам тоифдан қайтган пайтларида мушрик шахс “Мутъам ибни Адий”ни қиличини панохида туриб даъватларини комил суратда давом эттирадилар. Усмон ибни Афвон ва Абу Хузайфа ва бошқа мусулмонлар хам шахсларни ё мушрик қавмларини панохида ўзларини иймон келтирган нарсаларни хаммасига амал қилишарди, улар мустақил бўлишган, хамма нарсани бажара олишарди, хеч ким уларни бошқа қонунларни бажаришга мажбурлаган эмас.
Бу ерда панох берувчи шахс ё қабила мусулмонларнинг ички қонунларига,амалий рафторларига ,ишларига аралашишмасди. Энди агар шахс панох бериш бахонасида бир давлатга, жамиятга, хизбга кирган бўлса, сўнгра қонунларда,дастурларда уларни ахкомларига итоат қилишга мажбур бўлган бўлса; муборазага оид хаётини майдонида хам худди росулуллох саллаллоху алайхи васалламни замонларида бўлганидек, илохий қонунларга ва ахкомларга кам-кўстсиз амал қила олмайдиган бўлса, мана бу панох топиш хисобланмайди, балки бу уларни қонун ва дастурларида иштирок этиш бўлади, мана бу шахс уларни аъзоларидан бири уларни нафарларидан бири хисобланади. Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қиладиларки:
مَنْ تَشَبَّهَ بِقَوْمٍ فَهُوَ مِنْهُمْ [2]
Қонунлардаги, дастурлардаги,амаллардаги ўхшатишлар сабабли кофирларни хокимиятини, бошчилигини қабул қилишади:
مَنْ يَتَوَلَّهُمْ مِنْكُمْ فَإِنَّهُ مِنْهُمْ (مائده/51)
Сизлардан ким уларга дўст бўлса, бас,у ўшалардандир.
Абу Бакр Сиддиқ хабашага хижрат қилмоқчи бўлган пайтида қорра қабиласини катта кишиларидан бўлмиш “ибни Дағинах” томонидан химояга олинади ва панох берилади, қурайшликлар айтишадики: Абу Бакрга айтгин ўзини манзилида мазхабий маросимларини ўтказсин ва намозини ўқисин, бўлмасам у фарзандларимизни гумрох бўлишларига боис бўлади. Аммо Абу Бакр уйини орқасида намоз ўқийдиган макон қуради ва у ерда баланд овоз билан қуръон тиловат қилади ва бошқалар уни қуръон овозини эшитадилар, шу сабабли хам макка мушриклари мана бу жараёндан қўрқиб кетишади ва ибни Дағинахни чақириб унга айтишадики: бизлар сени химоянгни Абу Бакр ўзини уйида ибодатларини қилиши шарти билан қабул қилган эдик. Аммо у мана бу чегарадан ўтиб кетди ва уйини орқасида масжид қуриб намоз ва қуръонини ошкора ўқияпти,бизлар аёлларимизни ва гўдакларимизни гумрох бўлишларидан қўрқяпмиз.
Абу Бакр “ибни Дағинах” га айтдики: мен харгиз ўзимни ишларимдан қўлимни тортмайман ва панох бериш хаққини сенга қайтараман ва аллохни панохига розиман. [3]
(давоми бор…….)
[1]همان، ج 2، ص 58
[2]أخرجه أبو داود (4029)، والنسائي في ((السنن الكبرى)) (9560)، وابن ماجه (3607)، وأحمد (5664) باختلاف يسير.
[3]مختصر السیره، ص 88-78