Хозирги янги асрдаги дорул исломни намуналари (11) ( эрон исломий жумхурияти)(4)) ( 36 бўлим)
Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган
(31- қисм)
Имоми Абу Ханифа рохимахуллох махфий холатда имоми Зайд ибни Али рохимахуллохга мол ва жон билан ёрдам бериш вожиб экани хақида фатво беради ва мансур аббосий ва унга эргашганлар хақида айтадики: агар улар мендан бир масжидни қурилиши учун ишлатиладиган ғиштларни санашни талаб қилишса, мен бу ишни қилмайман. [1]
Имоми Ханифа рохимахуллохнинг аббосийлар хукуматини қаршисидаги мана бу муносабати ва у кишининг зайдий шиъаларни рахбари бўлмиш Зайд ибни Али рохимахуллохни қиёмига тарафдорлик қилганлиги сабабли, имоми Ханифа рохимахуллох зиндонга ташланади, шунингдек имоми Ёфъийни тарихида келганки: имом мансурни буйруғига кўра зиндонда захарланади ва шахид бўлади, нахсабуху казалика валлоху хасбиях.
У кишини кетидан имоми Табарий рохимахуллох Саъид ибни Абдулхамид ибни Жаъфардан ривоят қиладики: бир неча кишини менга айтишича, Молик Мухаммад (Нафас Закия) билан бирга қиём қилиш фатвосини берган. Имоми Моликка айтиладики: Абу Жаъфар (мансур аббосий)ни байъати бўйнимизда мавжуд, имоми Молик айтдики: сизлар мажбур бўлиб карих кўрган холда байъат бергансизлар, мукрах учун қасам йўқдир. (яъни агар бир киши қасам ичишга мажбур бўладиган бўлса, бундай қасамни сихати йўқ.) шу сабабли хам одамлар Мухаммад (Нафас Закия) томонга шошилишади. [2]
Имоми Молик рохимахуллох янги инқилоб бўлган ўтиш даврида ва хокимият мустахкам бўлмаган пайтда қуйидаги хадисга истинод қилган холда:
« رُفِعَ عن أمَّتي الخَطَأُ والنِّسيانُ وما استُكرِهوا عليه»[3]
Мажбурий талоқни ботил бўлишига асосланган фатво сабабли, бу ерда Нафас Закияни қиёмини химоят қилиниб шох аббосийга қаршилик қилинади – шох аббосий одамлардан мажбурият остида байъат олган эди, мана шу байъатни мажбурий талоққа ўхшатилиб уни воқеъ бўлмаслиги айтилади – Нафас Закияни қиёми мағлубиятга учрагач, шох унга 70 зарба шаллоқ уришга ва эшакка тескари миндириб олиб мадина кўчаларида айлантиришга буюради. [4]
Шуниси қизиқки, мана бу буюк имомни шаллоқ ургандан сўнг шахарни кўчаларида айлантираётган пайтларида у киши шундай деган эдилар: “ мени танийдиган кишилар хақиқатда мени танийдилар, мени танимайдиган кишилар шуни билиб олишсинки, мен Молик ибни Анас бўламан ва мана бу фатвони бераманки, мажбурий ва икрох холидаги талоқ хеч нарса эмас.”
[5] وَأَنَا أَقُولُ طَلَاقُ الْمُكْرَهِ لَيْسَ بِشَيْءٍ.
Мана бу давр “инқилобий ўтиш мархаласи” ва хатто “ хукуматнинг тасбит,мунсажим қудрат бўшлиғи” ва “хукуматдаги қудратни кўчиш мархаласи” яъни умавийлардан аббосийларга ўтиши хисобланган ва хануз хокимият тасбит бўлмаган ва жамиятни инқилоб хавоси қоплаган, мана бу аимма хам бошқа ахли илм фуқахолари билан бирга қуйидаги ақидага эга бўлишган эди, мана бу хокимият мансур аббосийга ўхшаганларга эмас, балки имоми Зайд ибни Али рохимахуллохга ва Нафас Закия рохимахуллохга тегишли бўлиши керак эди.
(давоми бор…….)
[1] الكشاف للزمخشري (1/ 184).لو أرادوا بناء مسجد وأرادوني على عدّ آجره لما فعلت”.
[2] روى الطبري عن سعيد بن عبد الحميد بن جعفر قال: أخبرني غير واحد أن مالك بن أنس استفتي في الخروج مع محمد، وقيل له: إن في أعناقنا بيعة لأبي جعفر، فقال: إنما بايعتم مكرهين، وليس على مكره يمين، فأسرع الناس إلى محمد، ولزم مالك بيته. وسعيد بن عبد الحميد ثقة، وأبيه عبد الحميد بن جعفر كان من الذين خرجوا مع محمد بن الحنفية. وقوله حدثني غير واحد يدل على شهرة هذا الأمر عن الإمام مالك.
[3] النووي، المجموع 8/450 / السيوطي ، الجامع الصغير 4445 / یا لفظ : إنَّ اللهَ تعالى وضع عن أُمَّتي الخطأَ ، و النسيانَ ، و ما اسْتُكرِهوا عليه (الألباني، صحيح الجامع1836)
[4] ابن‌جوزی، المنتظم، ۱۴۱۲ق، ج۸، ص۱۰۶. / الحلية لأبي نعيم، وسير أعلام النبلاء للذهبي
[5] تاريخ الإسلام للذهبي (4/ 729). «من عرفني فقد عرفني ومن لا یعرفني فأنا مالک بن أنس أقول: طلاق المکره لیس بشيء»./ أَلَا مَنْ عَرَفَنِي فَقَدْ عَرَفَنِي ، وَمَنْ لَمْ يَعْرِفْنِي فَأَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسِ بْنِ أَبِي عَامِرٍ الْأَصْبَحِيُّ وَأَنَا أَقُولُ طَلَاقُ الْمُكْرَهِ لَيْسَ بِشَيْءٍ (حديث رقم 9062 – من كتاب حلية الأولياء وطبقات الأصفياء – حلية الأولياء وطبقات الأصفياء)
