حاضِرگِی یَنگِی عَصردَگِی دارُ الاِسلامنِی نَمُونَه لَرِی (11) (اِیران اِسلامِی جوُمهُورِیَتِی) (4)) (36 بوُلِیم)
شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.
(31- قیسم)
اِمامِی اَبُو حَنِیفَه رَحِمَهُ الله مَخفِی حالَتدَه اِمامِی زَید اِبنِ عَلِی رَحِمَهُ الله گه مال وَ جان بِیلَن یاردَم بِیرِیش واجِب اِیکَه نِی حَقِیدَه فَتوا بِیرَدِی وَ مَنصُور عَبّاسِی وَ اوُنگه اِیرگشگنلَر حَقِیدَه اَیتَدِیکِی: اَگر اوُلَر مِیندَن بِیر مَسجِدنِی قوُرِیلِیشِی اوُچُون اِیشلَه تِیلَه دِیگن غِیشتلَرنِی سَنَشنِی طَلَب قِیلِیشسَه، مِین بُو اِیشنِی قِیلمَیمَن. [1]
اِمامِی حَنِیفَه رَحِمَهُ الله نِینگ عَبّاسِیلَر حُکوُمَتِینِی قَرشِیسِیدَگِی مَنَه بُو مُناسَبَتِی وَ اوُ کِیشِینِینگ زَیدِی شِیعَه لَرنِی رَهبَرِی بُولمِیش زَید اِبنِ عَلِی رَحِمَهُ الله نِی قِیامِیگه طَرَفدارلِیک قِیلگنلِیگِی سَبَبلِی، اِمامِی حَنِیفَه رَحِمَهُ الله زِندانگه تَشلَه نَدِی، شوُنِینگدِیک اِمامِی یافعِینِی تَرِیخِیدَه کِیلگنکِی: اِمامِ مَنصُورنِی بُویرُوغِیگه کُورَه زِنداندَه زَهَرلَه نَدِی وَ شَهِید بُولَدِی. نَحسَبُهُ کَذالِکَ وَ اَلله حَسبِیه.
اوُ کِیشِینِی کِیتِیدَن اِمامِی طَبَرِی رَحِمَهُ الله سَعِید اِبنِ عَبدُ الحَمِید اِبنِ جَعفَردَن رِوایَت قِیلَدِیکِی: بِیر نِیچَه کِیشِینِی مِینگه اَیتِیشِیچَه، مالِک مُحَمَّد (نَفَس زَکِیَه) بِیلَن بِیرگه قِیام قِیلِیش فَتواسِینِی بِیرگن. اِمامِی مالِککَه اَیتِیلَدِیکِی: اَبُو جَعفَر (مَنصُور عَبّاسِی) نِی بَیعَتِی بوُینِیمِیزدَه مَوجُود، اِمامِی مالِک اَیتَدِیکِی: سِیزلَر مَجبُور بوُلِیب کَرِیه کوُرگن حالدَه بَیعَت بِیرگنسِیزلَر، مُکرَه اوُچُون قَسَم یوُقدِیر. ( یَعنِی اَگر بِیر کِیشِی قَسَم اِیچِیشگه مَجبُور بُولَه دِیگن بُولسَه، بوُندَی قَسَمنِی صِیحَتِی یُوق.) شوُ سَبَبلِی هَم آدَملَر مُحَمَّد (نَفَس زَکِیَه) تامانگه شاشِیلِیشَدِی. [2]
اِمامِی مالِک رَحِمَهُ الله یَنگِی اِنقِلاب بوُلگن اوُتِیش دَورِیدَه وَ حاکِیمِیَت مُستَحکَم بوُلمَه گن پَیتدَه قوُیِیدَگِی حَدِیثگه اِستِناد قِیلگن حالدَه : « رُفِعَ عن أمَّتي الخَطَأُ والنِّسيانُ وما استُكرِهوا عليه»[3] مَجبوُرِی طَلاقنِی باطِل بُولِیشِیگه اَساسلَنگن فَتوا سَبَبلِی، بُو یِیردَه نَفَس زَکِیَه نِی قِیامِینِی حِمایَت قِیلِینِیب شاه عَبّاسِیگه قَرشِیلِیک قِیلِینَدِی – شاه عَبّاسِی آدَملَردَن مَجبُورِیَت آستِیدَه بَیعَت آلگن اِیدِی، مَنَه شُو بَیعَتنِی مَجبُورِی طَلاقگه اوُحشَه تِیلِیب اوُنِی واقِع بُولمَسلِیگِی اَیتِیلَدِی – نَفَس زَکِیَه نِی قِیامِی مَغلوُبِیَتگه اوُچرَه گچ، شاه اوُنگه 70 ضَربَه شَللاق اوُرِیشگه وَ اِیشککَه تِیسکَه رِی مِیندِیرِیب آلِیب مَدِینَه کوُچَه لَرِیدَه اَیلَنتِیرِیشگه بُویُورَدِی.[4]
شوُنِیسِی قِیزِیققِی، مَنَه بُو بُویُوک اِمامنِی شَللاق اوُرگندَن سُونگ شَهَرنِی کوُچَه لَرِیدَه اَیلَنتِیرَه یاتگن پَیتلَرِیدَه اوُ کِیشِی شوُندَی دِیگن اِیدِیلَر: “مِینِی تَنِیدِیگن کِیشِیلَر حَقِیقَتدَه مِینِی تَنِیدِیلَر، مِینِی تَنِیمَیدِیگن کِیشِیلَر شوُنِی بِیلِیب آلِیشسِینکِی، مِین مالِک اِبنِ اَنَس بُولَه مَن وَ مَنَه بُو فَتوانِی بِیرَه مَنکِی، مَجبُورِی وَ اِکراه حالِیدَگِی طَلاق هِیچ نَرسَه اِیمَس.” [5] وَأَنَا أَقُولُ طَلَاقُ الْمُكْرَهِ لَيْسَ بِشَيْءٍ.
مَنَه بُو دَور “اِنقِلابِی اوُتِیش مَرحَلَه سِی” وَ حَتَّی “حُکوُمَتنِینگ تَثبِیت،مُنسَجِم قُدرَت بوُشلِیغِی” وَ “حُکوُمَتدَگِی قُدرَتنِی کوُچِیش مَرحَلَه سِی” یَعنِی اُمَوِیلَردَن عَبّاسِیلَرگه اوُتِیشِی حِسابلَنگن وَ هَنُوز حاکِیمِیَت تَثبِیت بوُلمَه گن وَ جَمِیعیَتنِی اِنقِلاب هَواسِی قاپلَه گن، مَنَه بُو اَئِمَّه هَم باشقَه اَهلِی عِلم فُقَهالَرِی بِیلَن بِیرگه قوُیِیدَگِی عَقِیدَه گه اِیگه بوُلِیشگن اِیدِی، مَنَه بُو حاکِمِیَت مَنصُور عَبّاسِیگه اوُحشَه گنلَرگه اِیمَس، بَلکِی زَید اِبنِ عَلِی رَحِمَهس الله گه وَ نَفَس زَکِیَه رَحِمَهُ الله گه تِیگِیشلِی بُولِیشِی کِیرَک اِیدِی.
(دوامی بار……)
[1] الكشاف للزمخشري (1/ 184).لو أرادوا بناء مسجد وأرادوني على عدّ آجره لما فعلت”.
[2] روى الطبري عن سعيد بن عبد الحميد بن جعفر قال: أخبرني غير واحد أن مالك بن أنس استفتي في الخروج مع محمد، وقيل له: إن في أعناقنا بيعة لأبي جعفر، فقال: إنما بايعتم مكرهين، وليس على مكره يمين، فأسرع الناس إلى محمد، ولزم مالك بيته. وسعيد بن عبد الحميد ثقة، وأبيه عبد الحميد بن جعفر كان من الذين خرجوا مع محمد بن الحنفية. وقوله حدثني غير واحد يدل على شهرة هذا الأمر عن الإمام مالك.
[3] النووي، المجموع 8/450 / السيوطي ، الجامع الصغير 4445 / یا لفظ : إنَّ اللهَ تعالى وضع عن أُمَّتي الخطأَ ، و النسيانَ ، و ما اسْتُكرِهوا عليه (الألباني، صحيح الجامع1836)
[4] ابن‌جوزی، المنتظم، ۱۴۱۲ق، ج۸، ص۱۰۶. / الحلية لأبي نعيم، وسير أعلام النبلاء للذهبي
[5] تاريخ الإسلام للذهبي (4/ 729). «من عرفني فقد عرفني ومن لا یعرفني فأنا مالک بن أنس أقول: طلاق المکره لیس بشيء»./ أَلَا مَنْ عَرَفَنِي فَقَدْ عَرَفَنِي ، وَمَنْ لَمْ يَعْرِفْنِي فَأَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسِ بْنِ أَبِي عَامِرٍ الْأَصْبَحِيُّ وَأَنَا أَقُولُ طَلَاقُ الْمُكْرَهِ لَيْسَ بِشَيْءٍ (حديث رقم 9062 – من كتاب حلية الأولياء وطبقات الأصفياء – حلية الأولياء وطبقات الأصفياء)
