جَواب: تَکفِیرنِی اِیککِی نَوِی بار: 1- شَرعِی تَکفِیر قِیلِیش، 2- غَیرِی شَرعِی تَکفِیر قِیلِیش.
شَرعِی تَکفِیر قِیلِیش اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرگه اِیرگشِیشنِی نَتِیجَه سِیدَه وُجُودگه کِیلَدِی، مُتَّحَم قِیلِینگن شَخص اَصل توُرتتَه فِیلتِیردَن اوُتکَزِیلِیشِی لازِم، اَهلِی سُنَّت وَ جَماعَتنِی نَزدِیدَه اَگر بِیر مُسُلمان مُکَفَّرَه بوُلگن جِنایَتگه دُوچار بوُلَدِیگن بُولسَه، اوُنِی “توُرت فِیلتِیر” دَن اوُتکَزِیشدَن باشقَه چارَه قالمَیدِی. مَنَه بوُ “توُرت فِیلتِیر” قوُیِیدَگِیلَردَن عِبارَت:
جِنایَتنِی اِثبات قِیلِیش ( مَنَه بُو شَخص شُوندَی جِنایَتنِی قِیلگنلِیگِی اِثبات قِیلِینِیشِی لازِم)
جِنایَت اَلله وَ رَسُولِی صلی الله علیه وسلم طَرَفِیدَن تَصدِیقلَنِیشِی کِیرَک (بُو جِنایَت اَلله وَ رَسُولِی صلی الله علیه وسلم طَرَفِیدَن مُکَفَّرَه صِیفَتِیدَه کِیلتِیرِیلگنِی یاکِی فَلانچِی شَیخ، مُلّا وَ …….تامانِیدَن کِیلتِیرِیلگنِی اَنِیق بُولِیشِی لازِم)
تَکفِیرنِی شَرطلَرِی (1- مُکَلَّف بُولِیشِی، 2- اوُرتَدَه جَهل بوُلمَسلِیگِی کِیرَک، 3- بُو شَخص کِیلتِیرگن کُفر یا اَیتگن سُوزِی آشکار، رَوشَن، اَنِیق وَ آچِیق دَلالَت قِیلگن بُولِیشِی لازِم، بُو بارَدَه هِیچ قَندَی شُبهَه، شَک بوُلمَسلِیگِی کِیرَک.)
تَکفِیرنِی مانِعلِیکلَرِی ( جَهل، تَعوِیل، حَطا، یادِیدَن چِیقِیب کِیتِیشِی، اِکراه، اِجبار، فِعلگه نِسبَتاً اِرادَه سِیز بوُلِیش ( اوُ شوُنگه اوُحشَیدِیکِی،شَخصنِی حِسِّیاتِی قوُلفلَنِیب قالَدِی، بُونِی نَتِیجَه سِیدَه قَتتِیق حُرسَندلِیگِی یا قَتتِیق جَهلِی چِیققَنِی یا حَواطِرلَنِیشِی، قوُرقُوو، غَم سَبَبلِی نِیمَه دِیگنِینِی یا نِیمَه قِیلگنِینِی بِیلمَیدِی) بُو یِیردَه بَعضِیلَر تَقلِید قِیلِیشنِی هَم تَکفِیرنِی مانِعلِیکلَرِیدَن، تَقلِید قِیلمَسلِیکنِی اِیسَه اوُنِی شَرطلَرِیدَن ، دِیب حِسابلَشگن.
اِیندِی اَگر شَخص مَنَه بُو “توُرت فِیلتِیر” دَن اوُتکَزِیلِیب اوُنِی 1- آگاه حالدَه، 2- قَصددَن، 3- اوُزِینِی اِیختِیارِی بِیلَن مَنَه بُو گوناهگه دُچار بوُلگنِی تَشخِیص بِیرِیلسَه وَ شَرعِی مُؤتَبَر عُذرگه اِیگه بُولمَسَه، حَتّی مَنَه بُو مُسُلماننِی تَکفِیر قِیلِیشگه مانِعلِیک قِیلَدِیگن وَ اوُنگه چَنگ سالسَه بوُلَدِیگن شُبهَه مَوجُود بُولسَه هَم، مَنَه شوُندَن سُونگ بُولغَنگن کِیشِینِی تَکفِیر قِیلسَه بُولَدِی.
بُو شَرائِطدَه “عَقِیدَه وِی” جِهَتدَن بُولغَنگن بِیمار شَخصنِی باشقَه لَردَن جُودا قِیلِیش، حُودِّی سپِید، وَبا، اوُلَت، کَرَنا وِیرُوسگه اوُحشَش “جِسمِی” یُوقوُملِی کَسَللِیکلَرگه مُبتَلا بوُلگن کَسَللَرنِی عُمُوم جَمِیعَتدَن اَجرَتِیشگه اوُحشَیدِی. بُو شَخصنِی تَشخِیص بِیرِیب اوُنِی باشقَه لَردَن اَجرَتِیش، جَمِیعَتنِینگ “اِیمانِی سَلامَتلِیگِینِی” سَقلَشگه یاردَم بِیرسَه، “جِسماناً” بِیمار بُولگن شَخصنِی جُودا قِیلِیش جَمِیعَتنِی “جِسمِی سَلامَتلِیگِی”گه مَنفَعَتلِی بُولَدِی.