Баъзиларни эътиқоди бўйича, бугунги кунда жиход фитна бўлиб ундан узоқлашиш керак экан, сизни фикрингизча бизни асримизда жиход фарзини амалга ошириш фитна хисобланадими?
Жавоб: душманлар, кофир босқинчилар,махаллий хизматкорларга қарши жанг қилиш борасидаги аллохни ва росули саллаллоху алайхи васалламни буйруғини бажариш фитна эмас,балки аллохни ва росули саллаллоху алайхи васалламни буйруқларидан бош тортиш фитна хисобланади. Аллох таоло мархамат қилади:
« … فَلۡيَحۡذَرِ ٱلَّذِينَ يُخَالِفُونَ عَنۡ أَمۡرِهِۦٓ أَن تُصِيبَهُمۡ فِتۡنَةٌ أَوۡ يُصِيبَهُمۡ عَذَابٌ أَلِيمٌ » (النور :٦٣)
(пайғамбарнинг) амрига хилоф иш қиладиган кимсалар ўзларига бирон фитна-кулфат етиб қолишидан ёки аламли азоб етиб қолишидан хазир бўлсинлар!
Яъни: имоми Бухорий одатига кўра хадисларни мавзуларига асосан тақсимлаб чиққан, мана бу хадис фитналар китобини аввалида келтирилган:
« ألا وإنه يُجَاء برجال من أمتي فيؤخذ بهم ذات الشمال، فأقول: يا رب أصيحابي، فيقال: إنك لا تدري ما أحدثوا بعدك..» [الحديث].
Яъни: қиёмат кунида умматимдан бир қисмини олиб келишади,аммо уларни чап томондан узоқлаштиришади, шунда мен айтаманки: эй парвардигорим ёронларим. Менга айтишадики: улар сиздан кейин нималар қилганини билмайсиз……….
Мана бу хадис одамлар учун диндаги буйруқларни ноаниқ қилиш кўрсатиш ё алмаштириш ва аллох хамда росули саллаллоху алайхи васалламни фармонидан бош тортиш ,энг катта фитна ,ғалаён эканлигига ишора қиляпти, хатто ўтмишда хам хозирги пайтда хам фитнани илдизи бўлган деса бўлади. Бу ерда нихоятда хушёр бўлиш керак , хукуматлар томонидан ёлланган динфурушлар,секуляр ахзоблар,муртадларни айтишича, бугунги кунда намоз ва рўзага ўхшаш фарзи айнга айланган жиход фитнадир, аслида эса мана бу фарзи айндан бош тортиш ва уни амалда бажармаслик фитна бўлади. Аллох таоло мана бу хақида мархамат қиладики:
« وَمِنۡهُم مَّن يَقُولُ ٱئۡذَن لِّي وَلَا تَفۡتِنِّيٓۚ أَلَا فِي ٱلۡفِتۡنَةِ سَقَطُواْۗ……» (التوبة :٤٩)
Уларнинг орасида: “менга (жангдан қолиш учун) изн бергин, мени фитнага солмагин”, дейдиган кимсалар хам бордир. Огох бўлингизким, улар (жангдан қолиш сабабли) фитнанинг ўзига тушдилар.
Яъни: бунга қўшимча равишда жанг ва қуролли уруш фитнани ўртадан йўқотиш учун бир шаръий йўлдир. Аллох таоло мархамат қилади:
« وَقَٰتِلُوهُمۡ حَتَّىٰ لَا تَكُونَ فِتۡنَةٞ وَيَكُونَ ٱلدِّينُ لِلَّهِۖ فَإِنِ ٱنتَهَوۡاْ فَلَا عُدۡوَٰنَ إِلَّا عَلَى ٱلظَّٰلِمِينَ » (البقرة :١٩٣)
То фитна тугаб, бутун дин аллох учун бўлгунга қадар улар билан урушингиз! Энда агар тўхтасалар, у холда сизлар хам тўхтангиз! Зеро, фақат золимларга қарши душманлик қилиш мумкин.
Бошқа бир оятда мархамат қиладики:
« وَقَٰتِلُوهُمۡ حَتَّىٰ لَا تَكُونَ فِتۡنَة ، وَيَكُونَ ٱلدِّينُ كُلُّهُۥ لِلَّهِۚ فَإِنِ ٱنتَهَوۡاْ فَإِنَّ ٱللَّهَ بِمَا يَعۡمَلُونَ بَصِير» (الأنفال :٣٩)
То (дунёда) бирон фитна-алдов қолмай, бутун дин фақат аллох учун бўлгунга қадар улар билан жанг қилинглар! Энди агар (кофирликдан) тўхтасалар,бас, албатта аллох қилаётган амалларини кўргувчидир.
Шайхул ислом Ибни Таймия курд рохимахуллох мархамат қиладики:
« الجهاد وإنفاق الأموال؛ قد تكون مضرة، لكن لما كانت مصلحته راجحة على مفسدته؛ أمر به الشارع » [مجموع الفتاوى 1/265].
Жиход ва молни сарфлаш зохирда зиёнли бўлиб кўриниши мумкин, аммо уни маслахати ва манфаъати фасодлар ва ёмонликлардан устун бўлгани боис, аллох ва росули саллаллоху алайхи васаллам уни бажаришга амр қилган.
« الجهاد؛ هو دفع فتنة الكفر، فيحصل فيها من المضرة ما هو دونها » [مجموع الفتاوى 20/52].
Яъни жиход қилиш куфр фитнасини дафъ қилишдан иборатдир, шу сабабли хам агар жиход қилинмаса ўртада шундай зарар барпо бўладики,буни мисолидаги зарар бошқа нарсаларда топилмайди.
Бошқа бир жойда мархамат қиладики:
« الشريعة تأمر بالمصالح الخالصة والراجحة، كالإيمان والجهاد، فإن الإيمان مصلحة محضة، والجهاد , وإن كان فيه قتل النفوس ء فمصلحته راجحة، وفتنة الكفر أعظم فسادا من القتل، كما قال تعالى: (وَالْفِتْنَةُ أَكْبَرُ مِنَ الْقَتْلِ) [البقرة: 217] » [مجموع الفتاوى 27/230].
Яъни шариат бажаришга буюрган нарсаларни барчасида маслахат ва манфаъат мавжуд, ёки бўлмасам уни манфаъати зиёнидан кўпроқ, иймон келтириш ва жиход қилиш хам шунга ўхшайди, иймон келтиришни хаммаси холис манфаъат бўлади, жиход эса агарчи унда одам ўлдириш бўлгани билан, уни манфаъати фасодларидан кўпроқ, яъни куфрни фитнаси қатл, одам ўлдиришдан кўра кўпроқдир, шунингдек аллох таоло мархамат қиладики:
« وَالْفِتْنَةُ أَكْبَرُ مِنَ الْقَتْلِ »
Аллох таоло мархамат қиладики:
« كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتَالُ وَهُوَ كُرْهٌ لَكُمْ وَعَسَى أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئًا وَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ…) [البقرة: 216]،
Сизларга ёқмасада, жанг қилишингиз фарз қилинди. (зотан) сизлар ўзингиз учун яхши бўлган нарсани ёқтирмаслигингиз ва сиз учун ёмон бўлган нарсани яхши кўришингиз мумкин. Аллох билур, сизлар билмассиз.
فأمر بالجهاد، وهو مكروه للنفوس، لكن مصلحته ومنفعته راجحة على ما يحصل للنفوس من ألمه، بمنزلة من يشرب الدواء الكريه لتحصل له العافية، فإن مصلحة حصول العافية له؛ راجحة على ألم شرب الدواء » [مجموع الفتاوى 24/279] .
Аллох таоло жиход қилишга буюрган, лекин инсонлар уни ёқтирмайдилар, аммо уни манфаъати,фойдаси инсонлар рўбарў бўладиган нохушликлардан кўпроқдир, бу шунга ўхшайдики бир киши саломатлигини қайтариш учун аччиқ,бемаза дорини ичади, бу ердаги жисмга қайтиб келадиган саломатлик дорини ичишдаги нохушликлар ёки касалликдаги оғриқлардан кўра кўпроқдир.
“الله سبحانه إنما حرم علينا الخبائث لما فيها من المضرة والفساد، وأمرنا بالأعمال الصالحة لما فيها من المنفعة والصلاح لنا، وقد لا تحصل هذه الأعمال إلا بمشقة كالجهاد والحج والأمر بالمعروف والنهي عن المنكر وطلب العلم فيحتمل تلك المشقة ويُثاب عليها، لما يعقبه من المنفعة”. [مجموع الفتاوى 25/282].
Яъни аллох таоло ифлос нарсаларни унда мавжуд бўлган зиён ва фасод сабабли бизларга харом қилди ва унда манфаъат,фойда бўлгани боис яхши ишларни қилишимизга буюрди; баъзи вақтларда мана бу ишларни бажариш нохушликларсиз ё машаққатсиз амалга ошмайди, жиход ва хажга ва яхшиликка буюриб ёмонликдан қайтаришга,илм олишга ўхшаш; буларда ўзига яраша нохушликлар мавжуд,аммо уларни кетидан келадиган фойдаси сабабли буни эвазига ажр берилади.
Шайх Сулаймон ибни Самхон рохимахуллох хам мархамат қиладики:
“إذا عرفت أن التحاكم إلى الطاغوت كفر، فقد ذكر الله في كتابه: أن الكفر أكبر من القتل، قال: (والفتنة أكبر من القتل) [البقرة: 217].
وقال: (والفتنة أشد من القتل) [البقرة: 191]. والفتنة: هي الكفر؛ فلو اقتتلت البادية والحاضرة حتى يذهبوا، لكان أهون من أن ينصبوا في الأرض طاغوتاً، يحكم بخلاف شريعة الإسلام، التي بعث الله بها رسوله صلى الله عليه وسلم”. [الدرر السنية 10/510].
Яъни: тоғутни хузурига хукм қилишни талаб қилиб боришлик куфр эканини тушунган бўлсанг, шуни хам яхши билгинки, аллох таоло қуръонда куфр одам ўлдиришдан кўра каттароқдир,деб мархамат қилган. Шунингдек у зот мархамат қилганки:
“والفتنة أكبر من القتل “-” والفتنة أشد من القتل “
Бу ердаги фитнадан мақсад куфрдир, энди агар барча шахарларни ва қишлоқларни одамлари бир-бирлари билан урушиб уларни хаммаси қирилиб кетган ва бирор киши тирик қолмаган тақдирда хам, мана бу иш аллох таолонинг пайғамбари саллаллоху алайхи васалламга юборган қонуни яъни ислом шариатига хилоф равишда ер юзига хукм юритадиган бир тоғутни хоким қилиб қўйишдан кўра енгилроқдир.
Шайх Абдулқодир ибни Абдулазизни ( аллох у кишини тоғутни қўлидан озод қилсин) айтишича:
“ولا شك أن الضرر النازل بالمسلمين من تسلط الحكام المرتدين عليهم، وما في ذلك من الفتنة العظيمة، هذا الضرر يفوق أضعافا مضاعفة قتل بعض المسلمين المكرهين في صف العدو أو المخالطين له عن غير قصد حال القتال، إن كثيرا من بلدان المسلمين تسير في طريق الردة الشاملة من جراء هؤلاء، فأي فتنة أعظم من هذا، هذه فتنة تفوق ما يصيب المسلمين بالجهاد من قتل أو سجن أو تعذيب أو تشريد، قال تعالى: (وَالْفِتْنَةُ أَشَدُّ مِنْ الْقَتْلِ)، وقال تعالى: (وَالْفِتْنَةُ أَكْبَرُ مِنْ الْقَتْلِ). فيجب دفع المفسدة العظمى (فتنة الكفر والردة) بتحمل المفسدة الأخف (وهو ما يترتب على الجهاد من قتل وغيره) وهذا هو المقرر في القواعد الفقهية الخاصة بدفع الضرر، كقاعدة (الضرورات تبيح المحظورات) وقاعدة (يُتحمل الضرر الخاص لدفع الضرر العام) وقاعدة (الضرر الأشد يُزال بالضرر الأخف) وقاعدة (إذا تعارض مفسدتان روعي أعظمهما ضررا) وقاعدة (يُختار أهون الشرين) وغيرها”. [العمدة في إعداد العدة ص320].
Яъни: шубхасиз мусулмонларни устида хукмронлик қиладиган муртад хокимни зиёни ва унда катта фитна мавжудлиги аниқ нарса, мана шу зарар ва зиён душманларни сафида икрох билан юрган ёки жанг пайтида хеч қандай хадафсиз аралашиб қолган мусулмонларни ўлдирилишидан хам каттароқдир; жуда кўп мусулмонлар яшайдиган диёрлар шу сабабли хам катта иртидод йўлига тушиб қолишган, энди мана бундан хам каттароқ фитна борми? Худди шу фитна, мусулмонлар жиход сабабли гирифтор бўладиган ўлдирилиш, зиндонга тушиш, азобланиш ё дарбадар бўлишдан кўра нихоятда каттароқ фитна хисобланади. Аллох таоло мархамат қиладики:
” وَالْفِتْنَةُ أَشَدُّ مِنْ الْقَتْلِ “- ” وَالْفِتْنَةُ أَكْبَرُ مِنْ الْقَتْلِ ”
Мана шу суратда нихоятда катта фасодни ( куфр ва диндаги қонунлардан қайтиб кетиш ва иртидоддан иборат бўлган) кичкина фасодга сабр-тоқат қилиш ( ўлим ва бошқа нарсаларга ўхшаш жиходни амалга ошириш орқали бизлар дучор бўладиган нарсалардан иборат) орқали нобуд қиламиз.
Мана бу нарсага усулда ва махсус фиқхий қоидаларда зарарларни узоқлаштириш ва зарар-зиённи дафъ қилишга иқрор қилинган:
اصل « الضرورات تبيح المحظورات »
و اصل « يُتحمل الضرر الخاص لدفع الضرر العام »
Яъни: хос бўлган зарар ва зиёнга , умумий зарар ва зиённи ўртадан йўқотиш учун сабр билан тоқат қилинади.
و اصل « الضرر الأشد يُزال بالضرر الأخف »
- Катта зарар ва зиён, кичкина зарар ва зиённи воситасида йўқотилади.
و اصل « إذا تعارض مفسدتان روعي أعظمهما ضررا»
Яъни: агар икки хил фасодга дучор бўлинадиган бўлса, зиён ва зарари каттароқ,кўпроқ бўлганига биринчи бўлиб чора кўрилади.
و اصل « يُختار أهون الشرين »
Уларни орасидан шарри камроқ бўлганини танлаб оламиз……
Булардан бошқа ўринлар хам зикр қилинган.
Сиз хам шуни яхши билингки, мана шундай саволга эга бўлган сиздан бошқалар хам қуйидаги сўзлардан огох бўлишсин: сиз саволингизда келтирган кимдирлар айтган сўзларни ўзи фитна бўлади, нихоятда эхтиёт бўлишингиз керак, мана бу шубхани ва салтанат уламоларини ва ёмон уламоларни сехрини ботил қилиш орқали жиходдан узоқлаштиришни нобуд қилинг,чунки аллох мутаол шунга ўхшаш нарсалардан сизларни хабардор қилган. У зот мархамат қиладики:
” لَوۡ خَرَجُواْ فِيكُم مَّا زَادُوكُمۡ إِلَّا خَبَالٗا وَلَأَوۡضَعُواْ خِلَٰلَكُمۡ يَبۡغُونَكُمُ ٱلۡفِتۡنَةَ وَفِيكُمۡ سَمَّٰعُونَ لَهُمۡۗ وَٱللَّهُ عَلِيمُۢ بِٱلظَّٰلِمِينَ. لَقَدِ ٱبۡتَغَوُاْ ٱلۡفِتۡنَةَ مِن قَبۡلُ وَقَلَّبُواْ لَكَ ٱلۡأُمُورَ حَتَّىٰ جَآءَ ٱلۡحَقُّ وَظَهَرَ أَمۡرُ ٱللَّهِ وَهُمۡ كَٰرِهُونَ (التوبة :47-48)
Агар улар сизларнинг орангизда чиққанларида хам сизларга фақат ошиқча зиён бўлган ва ўрталарингизда сизларни фитнага солиш учун югуриб- елиб юрган бўлур эдилар хамда ораларингизда уларга қулоқ солувчилар хам (топилган) бўлур эди. аллох золим кимсаларни билгувчидир. Улар илгари- хануз хақиқат рўёбга чиқиб, аллохнинг дини ғолиб бўлмай туриб хам (буни) ёмон кўрган холларида фитна қилмоқчи бўлган ва сизнинг ишларингизни ортга кеткизмоқчи бўлган эдилар-ку.
Шу сабабли хам, жиход қилиш фитна ёки бизлар хозир фитна босиб кетган асрдамиз ёки мужохидлар фитнагар,деган бахоналар билан жиход қилиш тўғри эмас,деб фатво бераётган кимсаларни ўзи муфти ва раббоний олим эмас,балки фитначи хисобланади. Сахихи Муслимда келтирилишича, росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қиладиларки:
« من قال هلك الناس فهو أهلكهم »
Яъни: кимки одамлар халок бўлибди,деган кимсани ўзи энг халок бўлувчироқ кимса бўлади. Ёки одамларни аллохни рахматидан ноумид қилиш орқали халок қилгандир.