Янги асрдаги дорул исломни намуналари (7) ( шарқий туркистонни исломий жумхурияти) ( 30 бўлим)
Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган
(1-қисм)
Нима учун “шарқий туркистонни исломий жумхурияти” дейилади? Чунки мусулмонларни ўртасида аввалги исломий жумхурий хукумат хисобланади, мусулмонларнинг аввалги жумхурияти хам имоми Абу Ханифа рохимахуллохни мазхабига асосланган холда ўзини мавжудиятини эълон қилади. Эслатиб ўтмоқчиманки, жумхурият хукуматни бир қолиби бўлиб ундаги жамиятни ижро қилувчи масъуллар бу ерда меърос холида рахбар бўлишмайди, балки одамлар томонидан мушаххас муддат учун сайланишади ва одамлар уларни амалларини назорат қилишади. Энди мана бу қолибга турли-хил секуляристик ахзобларни ақидаси хам қуйилган бўлиши мумкин ёки исломий ақида ёки хар қандай бошқа ақида қуйилган бўлиши хам мумкин, демак жумхурият қолибини танлаган барча давлатларда хукуматни тузилиши,таркиби бир хил эмас ва бир жумхуриятни асосидаги нарса сабабли бошқа бир жумхуриятни устида хукм чиқариб бўлмайди, масалан франция, германия либирал жумхуриятини асосидаги нарсани кўриб шимолий карея ва хитойни асосидаги нарса хақида хукм чиқариб бўлмайди ёки шахс секуляр жумхуриятларнинг асосини кўргач исломий жумхуриятни асоси борасида хукм чиқара олмайди. [1]
Ёки шахс зардўштийларнинг сосоний девонини кўриб мана шу тушунча орқали Умар ибни Хаттобнинг девони хақида хукм чиқара олмайди. Аслини олганда қолиб битта, аммо Умар ибни Хаттобни девонига ўзгартиришлар киритилган бўлиб зардўштийларнинг девонидан фарқ қилади. Мана бу холатда: Умар ибни Хаттобнинг девонини асоси билан зардўштийларнинг сосоний девони хақида хам хукм чиқариб бўлмайди ва зардўштийларнинг девонини асоси орқали Умар ибни Хаттобни девони хақида хам хукм қилиб бўлмайди.
Яна хам соддароқ забон билан айтганда бир мусулмон ёки бир секуляр ёки бир яхудий ё насроний бир хил куртка ё либос кийган бўлса, мана бу устки либослардаги ўхшашлик уни ичидаги асосда хам ўхшашлик борлигига далолат қилмайди, ёки бўлмасам яхудий хам,секуляр (мушрик) хам, бир мусулмон хам, насроний хам ўзларининг хос мақсадларига етиш учун бир хил аслахадан, бир хил машинадан ёки бир хил поезддан ва бир хил тайёрадан фойдаланишлари мумкин. Мана бу қолиблардаги, абзорлардаги ўхшашликлар бу абзорлардан, қолиблардан фойдаланганларни мағзида, асосида хам ўхшашлик бор деган маънони билдирмайди.
Мана бу холатда “жумхурият” калимаси хукуматни қолибини,шаклини мушаххас қилиб берса, секуляр – либирал ё секуляр – коммунист ё исломий деган калималар эса мана бу жумхуриятни қолибидаги асосни ва либосни, поездни, тайёрани, машинани таъйин қилади. Демак “шарқий туркистон исломий жумхурияти” деган пайтимизда уни қолибини ичига ислом қуйилганига далолат қилади. Энди мана бу жумхуриятни ичига қуйилган ислом имоми Абу Ханифа рохимахуллохни мазхаби асосида қуйилгандир.
Хурматли биродарларимиз ва опа-сингилларимиз мусулмонларнинг ишғол қилинган диёрлари хақидаги мана бу бўлимга нисбатан жуда кам билимга эга бўлганликлари сабабли, мухтасар суратда изохлаб берамиз. Ислом мовароуннахр ва Хоразм ва Туркистонга мусулмонларнинг учинчи халифаси Усмон ибни Афвон розиалллоху анхуни замонида буюк сахобалардан бири Хакам ибни Умар ғаффорий розиаллоху орқали кириб келган, аммо унинг комил озод бўлиши абдулмалик ибни марвонни даврида Қутайба ибни Муслим бахилий рохимахуллох томонидан амалга оширилган бўлиб, у кишини жангдаги сиёсати Умар ибни Хаттоб розиаллоху анхуга ўхшар эди, бу минтақаларни фатхи 81 шамсий йил билан 94 шамсий йилларни орасида амалга оширилган, у киши шарқий туркистондаги Қашқарни 93 шамсий йилда озод қилади. [2]
(давоми бор……….)
[1] مقیمی، غلامحسن؛ مشروطیت، جمهوریت، اسلامیت، تهران، نشر معناگرا، ۱۳۸۵، ص ۵۹.
[2] ابوبکر احمد بن ابراهیم همدانى ابن فقیه، مختصر کتاب البلدان، (بغداد، مکتبه المثنى، 1302ق) ص 209 / ه، ر، گیب، فتوحات عرب در آسیاى مرکزى، ترجمه حسین احمدپور، (اختر، بىتا) ص 56 – 86.
