Хозирги янги асрдаги дорул исломни намуналари (11) ( эрон исломий жумхурияти)(4)) ( 36 бўлим)
Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган
(33- қисм)
Ибни Усайрни сўзига кўра имоми Шофеъий рохимахуллох : “шофеъий мазхабини раиси ва ахли суннат ва жамоатни иккинчи катта имоми бўлса хам, у киши ўзини Алини ва уни хонадонини мавлоларидан деб хисобларди.” Шу билан бирга у киши айтиб ўтилган далилларга кўра ўша замонда аббосийларнинг исломий изтирорий бадал хукуматига қарши хар қандай қуролли жангни
«فتنةُ الساعة، شرٌ من استبدادِ سنواتٍ»
Фитнасига сабаб бўлади,деб хисоблар ва уни шаръий деб санамасди, у киши маъмунни замонидаги мўътазилалар даврини хам кўради ва моликий мазхабини тарафдорларини баъзиси томонидан калтакланади ва жарохат олиб ногирон бўлиб қолади, натижада эса мана бу калтакланишни оқибатидаги касалликдан сўнг вафот топади, мана бу буюк олим ногиронлик даврида нихоятда шиддатли азобларни тортади. Юнус ибни Аъло айтадики: Шофеъийга ўхшаган кишини кўрганим йўқ. Имоми Шофеъий рохимахуллох 54 ёшида мисрда вафот топди. Мана бу хам мусулмонларни ўртасидаги мазхабий жангларнинг самараси эди. Демак мана бу мазхабий жанглар ва тафарруқ янги пайдо бўлган дард эмас, балки асрлардан буён мусулмонларни ичкаридан нобуд қилиб келаётган доимий бир касалликдир, уни иложини танхо йўли хам “дорул ислом”даги афзал “уч абзор”дан бирини каналидаги улил амрни вохид шўросига қайтиш бўлади.
Имоми Ахмад ибни Ханбал рохимахуллох хам бир муддат байтул хикматда машғул бўлган бўлса хам, мўътазила хокимлари томонидан тухматга дучор бўлади ва қийинчиликда қолади, шунга қарамасдан бошқа аиммаларга ўхшаш мўътазилаларнинг исломий изтирорий бадал хукуматини собит бўлиш даврида, маъмунни, мўътасимни хатто мутаваккилни замонида хам бир четда қолиб кетади ва мана бундай хокимиятга қарши қуролли жанг қилишни хам тўғри деб санамасди, албатта у киши қуръонни халқи борасидаги мўътазилаларни ақидасини куфр деб хисобларди. Мўътазила хокимлари хато таъвил ва ижтиход асосида мана бундай куфрга дучор бўлишган эди.
Тўрт мазхабни аиммаларини хаммаси шу шаклда бир четда бўлишган, албатта кейинги Малик Зохир Бейбарси бундуқдорийга ўхшаган хокимлар даврида мана бу мазхаблар расмий холатда ўтиб тасбит бўлади ва баъзи бир далилларга кўра турли-хил равишлар билан бошқа мазхаблар майдондан чиқади ва унутилади, лекин бу давргача ахли суннатни ўртасида имоми Авзоъий (157- 88 хижрий) мазхаби ёки имоми Суфён Саврий (161 хижрий- 97) мазхаби ва имоми Довуд Зохирий (201- 271 хижрий) мазхаби мавжуд бўлган, мана бу мазхабни баъзилар тўртинчи хижрий асрда довудиядаги ахли суннатни аслий тўрт мазхабини бири деб хисоблашган. Ёки имоми Табарий (224- 310 қамарий) мазхаби ёки имоми Саъид ибин Мусайяб, Солим ибни Абдуллох ибни Умар, Атоъ ибни Аби Рабох, Товус ибни Кийсон, Хасан Басрий ва бошқа мазхаблар мавжуд бўлган, аммо мана бу мужтахидларни ва исломий мазхаблардаги имомларни хаммаси хеч қачон хукумат қудратини бошида ва дорул исломни рахбариятида қарор топишмаган,уларни хаммаси бир четда бўлишган, агарчи мана бу аиммаларни шогирдлари, уламолари хукумат мансабларида ишлашган,аммо хукуматни нечанчи даражадаги ишларида, таълим- тарбия марказларида ёки қазоватда ишлашган, ахли суннат деб машхур бўлган фирқалардаги мужтахид уламоларни хеч қайси бири дорул исломни рахбарияти мансабида ишламаган.
Жаъфарий шиъаларининг фиқх мазхабини бошлиғи (148-83) имоми Жаъфар Содиқ рохимахуллох деб машхур бўлган Абу Абдуллох Жаъфар ибни Мухаммад хам, умавий шохларидан ўн нафарини ва аббосий шохларидан эса икки нафарини хукмронлик даврида яшаган бўлса хам, барча мужтахидларга ёки мазхаб бошлиқларига ўхшаш бир четда хаёт кечирган, у киши хам ёки бошқа жаъфарий шиъаларини фуқахолари хам дорул исломни хукуматида,рахбариятда ишлашмаган, 1357 шамсий йилда шарқий туркистондаги инқилоб бостирилгандан сўнг, худди шу йили эрон исломий инқилоби юз беради ва эрондаги мусулмонларни тарихида иккинчи исломий жумхурият ташкил бўлади, мана бу хокимиятда хулафойи рошидиндан сўнг биринчи марта мужтахид киши хукуматни “бошига” келади.
(давоми бор……..)
