حاضِرگِی یَنگِی عَصردَگِی دارُ الاِسلامنِی نَمُونَه لَرِی (11) (اِیران اِسلامِی جوُمهُورِیَتِی) (4)) (36 بوُلِیم)
شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.
(33- قیسم)
اِبنِ اُثَیرنِی سوُزِیگه کوُرَه اِمامِی شافِیعِی رَحِمَهُ الله : “شافِیعِی مَذهَبِینِی رَئِیسِی وَ اَهلِی سُنَّت وَ جَماعَتنِی اِیککِینچِی کَتتَه اِمامِی بوُلسَه هَم، اوُ کِیشِی اوُزِینِی عَلِینِی وَ اوُنِی خانَدانِینِی مَولالَرِیدَن دِیب حِسابلَردِی.” شوُ بِیلَن بِیرگه اوُ کِیشِی اَیتِیب اوُتِیلگن دَلِیللَرگه کوُرَه اوُشَه زَماندَه عَبّاسِیلَرنِینگ اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتِیگه قَرشِی هَر قَندَی قوُراللِی جَنگنِی «فتنةُ الساعة، شرٌ من استبدادِ سنواتٍ» فِتنَه سِیگه سَبَب بوُلَدِی دِیب حِسابلَر وَ اوُنِی شَرعِی دِیب سَنَمَسدِی، اوُ کِیشِی مَعمُوننِی زَمانِیدَگِی مُعتَزِیلَه لَر دَورِینِی هَم کُورَه دِی وَ مالِکِی مَذهَبِینِی طَرَفدارلَرِینِی بَعضِیسِی تامانِیدَن کَلتَکلَه نَدِی وَ جَراحَت آلِیب ناگِیران بُولِیب قالَه دِی، نَتِیجَه دَه اِیسَه مَنَه بُو کَلتَکلَه نِیشنِی عاقِبَتِیدَه کَسَللِیکدَن سُونگ وَفات تاپَه دِی، مَنَه بُو بُویُوک عالِم ناگِیرانلِیک دَورِیدَه نِهایَتدَه شِددَتلِی عَذابلَرنِی تارتَه دِی. یُونُس اِبنِ اَعلَی اَیتَدِیکِی: شافِیعِیگه اوُحشَه گن کِیشِینِی کوُرگه نِیم یُوق. اِمامِی شافِیعِی رَحِمَهُ الله 54 یاشِیدَه مِصردَه وَفات تاپَدِی. مَنَه بُو هَم مُسُلمانلَرنِی اوُرتَه سِیدَگِی مَذهَبِی جَنگلَرنِی ثَمَرَه سِی اِیدِی. دِیمَک مَنَه بُو مَذهَبِی جَنگلَر وَ تَفَرُّق یَنگِی پَیدا بوُلگن دَرد اِیمَس، بَلکِی عَصرلَردَن بُویان مُسُلمانلَرنِی اِیچکَه رِیدَن نابوُد قِیلِیب کِیلَه یاتگن دائِمِی بِیر کَسَللِیکدِیر، اوُنِی عِلاجِینِی تَنها یوُلِی هَم ” دارُ الاِسلام” دَگِی اَفضَل “اوُچ اَبزار” دَن بِیرِینِی کَنَلِیدَه گِی اوُلِی الاَمر واحِد شُوراسِیگه قَیتِیش بُولَدِی.
اِمامِی اَحمَد اِبنِ حَنبَل رَحِمَهُ الله بِیر مُدَّت بَیتُ الحِکمَه دَه مَشغُول بُولگن بُولسَه هَم، مُؤتَزِیلَه حاکِملَرِی تامانِیدَن تُحمَتگه دُوچار بُولَدِی وَ قِییِینچِیلِیکدَه قالَدِی، شوُنگه قَرَمَسدَن باشقَه اَئِمَّه لَرگه اوُحشَش مُؤتَزِیلَه لَرنِینگ اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتِینِی ثابِت بُولِیش دَورِیدَه، مَعمُوننِی، مُعتَصِم حَتَّی مُتَوَکِّلنِی زَمانِیدَه هَم بِیر چِیتدَه قالِیب کِیتَدِی وَ مَنَه بوُندَی حاکِمِیَتگه قَرشِی قوُراللِی جَنگ قِیلِیشنِی هَم توُغرِی دِیب سَنَمَسدِی، اَلبَتَّه اوُ کِیشِی قُرآننِی حَلقِی بارَه سِیدَگِی مُؤتَزِیلَه لَرنِی عَقِیدَه سِینِی کُفر دِیب حِسابلَردِی. مُؤتَزِیلَه حاکِملَرِی خَطا تَعوِیل وَ اِجتِهاد اَساسِیدَه مَنَه بوُندَی کُفرگه دوُچار بوُلِیشگن اِیدِی.
تُورت مَذهَبنِی اَئِمَّه لَرِینِی هَمَّه سِی شوُ شَکلدَه بِیر چِیتدَه بوُلِیشگن،اَلبَتَّه کِییِینگِی مَلِیک ظاهِر بِیبَرسِی بوُندوُقدارِیگه اوُحشَگن حاکِملَر دَورِیدَه مَنَه بُو مَذهَبلَر رَسمِی حالَتگه اوُتِیب تَثبِیت بُولَدِی وَ بَعضِی بِیر دَلِیللَرگه کوُرَه توُرلِی- هِیل رَوِیشلَر بِیلَن باشقَه مَذهَبلَر مَیداندَن چِیقَدِی وَ اوُنِیتِیلَدِی، لِیکِن بُو دَورگچَه اَهلِی سُنَّتنِی اوُرتَه سِیدَه اِمامِی اَوضاعِی ( 157- 88 هجری) مَذهَبِی یاکِی اِمامِی سُفیان ثَورِی ( 161 هِجرِی – 97) مَذهَبِی وَ اِمامِی داوُد ظاهِرِی ( 201-271 هِجرِی) مَذهَبِی مَوجُود بُولگن، مَنَه بُو مَذهَبنِی بَعضِیلَر توُرتِینچِی هِجرِی عَصردَه داوُدِیَه دَگِی اَهلِی سُنَّتنِی اَصلِی توُرت مَذهَبِینِی بِیرِی دِیب حِسابلَشگن. یاکِی اِمامِی طَبَرِی ( 224-310 قَمَرِی) مَذهَبِی یاکِی اِمامِی سَعِید اِبنِ مُسَیَّب، سالِم اِبنِ عَبدُالله اِبنِ عُمَر، عَطاء اِبنِ اَبِی رَباه، طاوُس اِبنِ کِیسان، حَسَن بَصرِی وَ باشقَه مَذهَبلَر مَوجُود بوُلگن، اَمّا مَنَه بُو مُجتَهِدلَرنِی وَ اِسلامِی مَذهَبلَردَگِی اِماملَرنِی هَمَّه سِی هِیچ قَچان حُکُومَت قُدرَتِینِی باشِیدَه وَ دارُ الاِسلامنِی رَهبَرِیَتِیدَه قَرار تاپِیشمَه گن، اوُلَرنِی هَمَّه سِی بِیر چِیتدَه بُولِیشگن، اَگرچِی مَنَه بُو اَئِمَّه لَرنِی شاگِیردلَرِی، اوُلامالَرِی حُکوُمَت مَنصَبلَرِیدَه اِیشلَشگن، اَمّا حُکوُمَتنِی نِیچَنچِی دَرَجَه دَگِی اِیشلَرِیدَه، تَعلِیم- تَربِیَه مَرکَزلَرِیدَه یاکِی قَضاوَتدَه اِیشلَشگن، اَهلِی سُنَّت دِیب مَشهُور بُولگن فِرقَه لَردَگِی مُجتَهِد اوُلامالَرنِی هِیچ قَیسِی بِیرِی دارُ الاِسلامنِی رَهبَرِیَتِی مَنصَبِیدَه اِیشلَمَه گن.
جَعفَرِی شِیعَه لَرِینِینگ فِقه مَذهَبِینِی باشلِیغِی ( 148- 83) اِمامِی جَعفَر صادِق رَحِمَهُ الله دِیب مَشهُور بوُلگن اَبُو عَبدُ الله جَعفَر اِبنِ مُحَمَّد هَم، اَمَوِی شاهلَرِیدَن اوُن نَفَرِینِی وَ عَبّاسِی شاهلَرِیدَن اِیسَه اِیککِی نَفَرِینِی حُکمرانلِیک دَورِیدَه یَشَه گن بوُلسَه هَم، بَرچَه مُجتَهِدلَرگه یاکِی مَذهَب باشلِیقلَرِیگه اوُحشَش بِیر چِیتدَه حَیات کِیچِیرگن. اوُ کِیشِی هَم یاکِی باشقَه جَعفَرِی شِیعَه لَرِینِی فُقَهالَرِی هَم دارُ الاِسلامنِی حُکوُمَتِیدَه، رَهبَرِیَتدَه اِیشلَمَه گن، 1357 شَمسِی یِیلدَه شَرقِی توُرکِستاندَگِی اِنقِلاب باستِیرِیلگندَن سُونگ، حوُددِی شوُ یِیلِی اِیران اِسلامِی اِنقِلابِی یُوز بِیرَدِی وَ اِیراندَگِی مُسُلمانلَرنِی تَرِیخِیدَه اِیککِینچِی اِسلامِی جُومهُورِیَت تَشکِیل بُولَدِی، مَنَه بوُ حاکِمِیَتدَه خُلَفایِی راشِیدِیندَن سُونگ بِیرِینچِی مَرتَه مُجتَهِد کِیشِی حُکوُمَتنِی “باشِیگه” کِیلَدِی.
(دوامی بار……)
