سَوال: اَهِیر الله لا اکراه فی الدّین دِیمَگنمِی؟ شُوندَی اِیکَن نِیمَه اوُچُون سِیزلَرنِی دارُ الاِسلامِینگِیز سِکوُلارِیستلَرگه بُوندَی مُناسَبَتدَه بُولَسِیزلَر وَ سِکولار اَحزابلَر کوُنگِیللَرِی هاحلَگن  طَرزدَه  یَشَشلَرِی وَ سِیاسِی فَعالِیَت آلِیب بارِیشلَرِی اوُچُون اوُز حالِیگه قوُیمَیسِیزلَر؟ نِیمَه اوُچُون اوُزِینگِیزنِی قانُونلَرِینگِیزنِی سِکولار اَحزابلَرگه وَ اوُلَرنِی طَرَفدارلَرِیگه حَتَّی بِیطَرَف بُولگن سِکولارِیستلَرنِی زِیمَّه سِیگه یُوکلَیسِیزلَر؟

سَوال: اَهِیر الله لا اکراه فی الدّین دِیمَگنمِی؟ شُوندَی اِیکَن نِیمَه اوُچُون سِیزلَرنِی دارُ الاِسلامِینگِیز سِکوُلارِیستلَرگه بُوندَی مُناسَبَتدَه بُولَسِیزلَر وَ سِکولار اَحزابلَر کوُنگِیللَرِی هاحلَگن  طَرزدَه  یَشَشلَرِی وَ سِیاسِی فَعالِیَت آلِیب بارِیشلَرِی اوُچُون اوُز حالِیگه قوُیمَیسِیزلَر؟ نِیمَه اوُچُون اوُزِینگِیزنِی قانُونلَرِینگِیزنِی سِکولار اَحزابلَرگه وَ اوُلَرنِی طَرَفدارلَرِیگه حَتَّی بِیطَرَف بُولگن سِکولارِیستلَرنِی زِیمَّه سِیگه یُوکلَیسِیزلَر؟

• قیسم)

جَواب: شُبهَه سِیز الله تَعالی اِنسانلَر هَر قَندَی عَقِیدَه نِی اوُزلَرِیگه تَنلَب، نِیمَه نِی کوُنگِیللَرِی هاحلَسَه شُو اِیشنِی قِیلِیشلَرِی وَ اوُز حاللَرِیچَه یَشَشلَرِی اوُچُون تَشلَب قوُیمَگن. چُونکِی اَگر بُوندَی بُولگندَه پَیغَمبَرلَرنِی کِیلِیشِی، شَخصِی وَ اِجتِمائِی حَیاتنِی اِدارَه قِیلِیش اوُچُون اَحکام وَ شَرِیعَت قانوُنلَرِینِی جُونَه تِیلِیشِی وَ یِیر یُوزِیدَه حاکِمِیَتنِی اوُرنَتِیلِیشِیدَه مَعنا بُولمَگن  بُولَردِی. حَتَّی جَنَّت وَ جَهَنَّمنِی مَوجُودلِیگِی هَم مَعناسِیز بُولِیب قالَردِی، اِنساننِی یَرَتِیلِیشِیدَن وَ اوُنِی یِیر یُوزِیگه توُشُورِیلِیشِی هَمدَه  قِیامَتگه قَیتَرِیلِیشِی وَ یَحشِی،یامان عَمَللَرنِی ثَمَرَه سِیدَن  بُولگن مَقصَد هَم اوُزِینِی مَعناسِینِی یُوقاتَدِی. چُونکِی اَگر الله تَعالی اِنسانلَرگه هَر قَندَی عَقِیدَه نِی تَنلَشلَرِی وَ بُو عَقِیدَه نِی اَساسِیدَه هاحلَگن اِیشلَرِینِی قِیلِیشلَرِی اوُچُون حَقنِی بِیرِیب قوُیگن بُولسَه، قِیامَت کوُنِیدَه اوُلَرنِی نِیمَه اوُچُون مَنَه بُو اِیشلَرنِی قِیلدِینگ یاکِی نِیمَه اوُچُون مَنَه بُو اِیشلَرنِی عَدا قِیلمَدِینگ، دِیب مُحاکَمَه قِیلَه آلَدِیمِی؟

“لا اکراه فی الدّین” آیَتِینِی مَعناسِی “مَجبُورِیَت مَوجُود اِیمَس” دِیگنِی بِیلَن بُو “رُحصَتِینگِیز بار وَ مُشکِیلِی یُوق” یاکِی “وَظِیفَه وَ مَسئُولِیَتلَردَن قاچِیش” مَعناسِیدَه اِیمَس، بَلکِی مَنَه بُونگه اوُحشَگن آیَتلَر آگاهلَنتِیرِیش، قوُرقِیتِیش بابِیدَگِی آیَتلَر جُوملَه سِیگه کِیرَدِی.

اِسلام اوُزِینِی اَساسِی بُویِیچَه اِنساننِی خالِق طَرَفِیدَن طَلَب قِیلِینگن وَظِیفَه لَر وَ مَسئُولِیَتلَرنِی بَجَرِیشگه اوُندَیدِی وَ گوناهلَر بُویِیچَه آزادلِیکنِی هَم اِنسانلَردَن تارتِیب آلَدِی؛ اَمّا ناتوُغرِی تَفسِیر وَ توُشُونچَه لَر بِیلَن بِیر تاماندَن کافِرلَرنِی رَنجِیتمَسلِیکگه وَ باشقَه تاماندَن اِیسَه یوُلنِی مُنافِقلَرگه، مَحَلِّی مُرتَدلَرگه کُفرلَرِینِی وَ اِرتِدادلَرِینِی اِظهار قِیلَدِیگن کِیمسَه لَرگه آچِیشنِی قَصد قِیلَیاتگن کِیمسَه لَر مَخصُوصاً دارُ الاِسلام بِیلَن مُبارَزَه قِیلِیشنِی هاحلَشیَپتِی. نِیمَه اوُچُون دارُ الاِسلام بِیلَن مُبارَزَه قِیلِیشَدِی؟ چوُنکی دارُ الاِسلام الله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَر اَساسِیگه بِنا بُولگن وَ اَگردَه شَخص مَنَه بُو قانوُنلَرگه قَرشِی چِیقَدِیگن بُولسَه، حَقِیقَتدَه جَمِیعَتنِی اَساسِی قانُونلَریگه وَ جَمِیعَتنِی حاکِمِیَتِیگه مُخالِفَت قِیلگن بُولَدِی.

بُو نَرسَه شُونگه اوُحشَیدِیکِی، سِیز بِیر سِکولار دَولَتدَه توُرِیب اوُلَرگه: مِین بُو قانوُنلَرگه قَرشِیمَن، اَگر هاحلَسَم اوُلَرگه رِعایَه قِیلَمَن، هاحلَمَسَم اوُلَرگه رِعایَه قِیلمَیمَن، دِییِشِینگِیزگه اوُحشَیدِی. بُو حالدَه سِیز حاکِمِیَتنِی سِیستِیمَه سِیگه قَرشِیلِیک قِیلگن بُولَسِیز، چُونکِی بُو قانوُنلَر مَنَه بُو سِیستِیمَه تامانِیدَن قوُیِیلگن وَ بُو حاکِمِیَتدَگِی سِیستِیمَه نِی بِیر قِیسمِی بُولَدِی.

“لا اکراه فی الدّین” آیَتِینِی ناتُوغرِی تَفسِیر قِیلَیاتگن کِیمسَه لَرنِی هَدَفلَرِیدَن یَنَه بِیرِی دارُ الاِسلامنِی حُکُومَتِینِی سِیستِیمَه سِیگه قَرشِیلِیک قِیلِیشدِیر. اَگر سِیز یِورَاپَه دَه  نَصرانِیَتگه، اِسلامگه قَرشِیلِیک قِیلسَنگِیز حاکِمِیَتنِی سِیز بِیلَن اِیشِی یُوق، چُونکِی اَساسِی قانوُلَرگه، اوُلَرنِی حاکِمِیَتِیگه تَأثِیر قِیلمَیدِی؛ دارُالاِسلامدَه هَم سِیز یَهُودِیَت، نَصرانِیَت یاکِی سِکولارِیستلَرنِی بَرچَه مَذهَبلَرِیگه قَرشِیلِیک قِیلِیشِینگِیز مُومکِین، جُونکِی بُو اِیشنِی دارُالاِسلامنِی حاکِمِیَتِیگه تَأثِیرِی یُوقدِیر. دارُ الاِسلام هَم اوُلَرگه قَرشِیلِیک قِیلِیش، تَنقِید قِیلِیش وَ حاکِمِیَتلَرِینِی اوُزگرتِیرِیش اوُچُون تَشکِیل قِیلِینگندِیر، لِیکِن سِیز اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانُونلَرگه حَملَه قِیلسَنگِیز وَ هَر هِیل بَهانَه لَر بِیلَن بُو قانُونلَرنِی سَوال آستِیگه آلَدِیگن بُولسَنگِیز، دَرحَقِیقَت دارُ الاِسلامنِی هَم سَوال آستِیگه قوُیِیب اوُنگه حَملَه قِیلگن بُولَسِیز.

بُو یِیردَه شُوندَی کِیشِیلَر هَم بارکِی، اوُلَر عَقِیدَه وَ رَفتارگه آئِد جِنایَتلَرنِی قِیلِیشگن پَیتدَه، اوُزلَرِینِینگ فاسِد فِکرلَرِی وَ عَقِیدَه لَرِی وَ جِنایَتکارانَه عَمَللَرِینِی ثَمَرَه سِیدَن قاچِیشگه حَرَکَت قِیلِیشَدِی. عادَتدَه هَر قَندَی صُحبَت وَ مَراسِیملَردَه “لا اکراه فی الدّین” آیَتِینِی تَکرارلَب (آیَتنِی مَنَه بُو قِیسمِینِی هَمَّه یَحشِی بِیلَدِی) اوُزلَرِینِی فِکرلَرِی وَ عَمَللَرِیدَگِی آفَتلَرنِی اِیضاحلَشگه حَرَکَت قِیلِیشَدِی. باشقَه چَراق قِیلِیب اَیتگندَه  بُوزُوق فِکرلَرِی وَ رَفتارلَرِینِی حَق طَلَب قِیافَه بِیلَن اِیضاحلَب کوُرسَتِیشَدِی، بُو بِیلَن اوُزلَرِینِی مُؤمِنلَرنِی بِیلدِیرَدِیگن مُناسَبَتلَرِیدَن پاکلَشگه حَرَکَت قِیلِیبگِینَه قالمَسدَن، بَلکِی اوُزلَرِیدَگِی بوُلغَنِیشلَر وَ آفَتلَرنِی یَنَدَه کِینگیِیشِی اوُچُون شَرائِطنِی تَییارلَشَدِی.

مُرتَدلَر وَ اَصل کافِرلَردَن تَشقَرِی مَنَه بُو آیَتنِی غَیرِی شَرعِی یُولدَه تَفسِیر قِیلَدِیگن، حُودِّی قوُرالدِیک اوُندَن فایدَلَنَه دِیگن کِیشِیلَر اِیچکِی مُنافِقلَرنِی توُدَه سِی بُولَدِی،اوُلَر مُنافِقلَرنِینگ توُدَه سِی کُفرِینِی اِظهار قِیلِیشِی اوُچُون یُولنِی وَ دارُ الاِسلام وَ دارُ الاِسلامگه حاکِم بُولگن قانوُنلَرگه آچِیقدَن – آچِیق قَرشِیلِیک قِیلَدِیگن جاهِل، آگاه بُولمَگن جَوانلَرنِی اِرتِدادِی اوُچُون زَمِینَه نِی مُهَیَّا قِیلِیشنِی هاحلَیدِیلَر. یاکِی مَنَه بُو آیَتنِی شِعار قِیلِیب اوُنِی آستِیدَه اوُزلَرِینِینگ دارُ الاِسلام وَ مُؤمِنلَرگه ضَربَه اوُرِیش بارَه سِیدَگِی خائِنانَه نِیَتلَرِینِی یَشِیرِیشگه حَرَکَت قِیلِیشَدِی، اوُلَر حِزبلَرینِینگ کُفرگه آئِد پراگرَمَّه لَرِینِی یَشِیرِیش آرقَلِی مُسُلمانلَر وَ دارُ الاِسلامگه قَرشِی بُولِیب توُرگن بُوتُون جَهان سِکولارلَرِینِینگ جِبهَه سِینِی بِیر قِیسمِیگه اَیلَنِیشگن.

شوُ سَبَبلِی هَم اوُلَر اَیتِیشَدِیکِی: اِسلام “لا اکراه فی الدّین” آیَتِی آرقَلِی اَیتماقچِی بُولگن نَرسَه سِی شُوکِی، هَر کِیم مُسُلمان بُولِیشنِی هاحلَسَه مُسُلمان بُولسِین، کِیمکِی کافِر بُولِیشنِی هاحلَسَه کافِر بُولسِین؛ اوُلَرنِینگ مَنَه بَو طَرزدَگِی اِیشلَرنِی کِیتِیدَن اَصل مَقصَدِی، اوُزلَرِینِینگ مُسُلمان مُخاطابلَرِیگه  الله اِرتِداد اوُچُون رُحصَت بِیرگنلِیگِینِی قَبُول قِیلدِیرِیشماقچِی بُولِیشیَپتِی، بُونِی آرقَسِیدَن اِیسَه شَرِیعَتدَن آگاه بُولمَگن، اَلدَنگن مُنافِقلَر توُدَه سِی اوُچُون اِیمانگه وَ دارُ الاِسلامگه ضَربَه اوُرِیش بُویِیچَه یُولنِی صاف قِیلِیب حاضِرلَشماقچِی. حَقِیقَتدَه اِیسَه اوُلَر “لا اکراه فی الدّین” آیَتِینِی تاتوُغرِی تَفسِیر قِیلِیش بِیلَن مُسُلمانلَرنِینگ دارُ الاِسلامِینِی، اِیمانِینِی نِشانگه آلِیشگن؛ اَگر آگاه مُؤمِنلَر اوُلَرنِی بُوزُوق عَقِیدَه لَرِی وَ رَفتارلَرِیگه قَرشِی شَرعِی مُناسَبَتِینِی بِیلدِیرَدِیگن بُولسَه، بَقِیر- چَقِیر یا توُپالان وَ شَللَه قِیلِیک قِیلِیب، تُخمَت قِیلِیشنِی باشلَشَدِی، بُو بِیلَن اوُلَر مَجلِیسلَردَگِی عُمُوم آدَملَرنِی فِکرِینِی آگاه مُؤمِنلَرگه قَرشِی قوُیماقچِی بُولِیشَدِی. هَر قَندَی قانوُنگه اِیگه بُولگن جَمِیعَتدَه اِنسان اوُزِینِی اِختِیار وَ تَنلَش قُدرَتِیدَن فایدَلَنَدِی وَ اِختِیار قِیلگن نَرسَه سِینِی تَنلَیدِی، بُو یِیردَه بُو شَخص اِختِیار قِیلگن نَرسَه سِینِینگ عاقِبَتلَرِینِی، نَتِیچَه سِینِی هَم قَبُول قِیلِیشِی لازِم، اَگر مَنَه بُو جَمِیعَتدَگِی (یَحشِی وَ یامان) قانوُنلَرگه قَرشِی رَوِیشدَگِی نَرسَه نِی اِختِیار قِیلَدِیگن بُولسَه، اوُزِینِی تَنلَگن نَرسَه سِینِی عاقِبَتِینِی اَلبَتَّه کوُرَدِی.

الله تَعالی مُؤمِنلَرنِی مَعنَه وِی وَ دُنیاوِی حَیاتلَرِینِی اِدارَه قِیلِیش وَ مُؤمِنلَرنِی اِیمان وَ دُنیالَرِینِی حِمایَه قِیلِیش اوُچُون، اِنسانلَرنِی بَرچَه طَبَقَه لَرِیگه مُناسِب قانوُنلَرنِی کِیلتِیرگن، اَگردَه سِین مُسُلمانلَرنِی جَمِیعَتِیدَه بُولمَس اِیکَنسَن، اوُزِینگنِی الله تَعالی کافِرلَر وَ مُؤمِنلَرنِی اِیمانِی، دُنیاسِینِی آفَتلَرِی اوُچُون کِیلتِیرگن قانُونلَرگه لایِیق قِیلگن بوُلَسَن، اوُ ذات مُسُلمانلَرگه بُویرُوق بِیرگنکِی، اوُزلَرِینِی اِیمانلَرِی وَ دُنیالَرِینِی حِمایَه قِیلِیش اوُچُون شَخصِی وَ اِجتِمائِی وَ حُکوُمَتِی مَسَلَه لَردَه کافِرلَرگه نِسبَتاً مَنَه شُو قانُونلَر اَساسِیدَه مُعامَلَه قِیلِیشلَرِی لازِم.

یَعنِی الله اوُزِی کِیلتِیرگن قانوُن وَ پراگرَمَّه لَرنِی مُؤمِنلَرنِی حَیاتِینِی باشقَرِیش اوُچُون چِیقَرگن، اوُ ذات کافِرلَرگه وَ دُنیادَه الله نِی قانُونلَرگه قَرشِی رَوِیشدَه عَمَل قِیلَدِیگن کِیشِیلَرگه هَم قانوُنلَر تَعیِین قِیلگن، اوُلَرگه نِسبَتاً مَنَه شُو قانوُنلَر اَساسِیدَه مَناسَبَتدَه بُولِیش کِیرَک، مُؤمِنلَر هَم جِنایَتچِی کِیشِیلَرگه شُو قانُونلَر بُویِیچَه مُعامَلَه قِیلِیشِی لازِم.

بُولَردَن سُونگ اِیسَه اوُزِینگنِی کافِرلَرنِی قَیسِی گوُرُوهِیگه تِیگِیشلِی اِیکَنلِیگِینگنِی هَم تَعیِین قِیلِیشِینگ کِیرَک، مَثَلاّ اَگر کافِرلَرنِینگ “6 آشکار گوُرُوهِینِی” دَستَه سِیگه   (1- الَّذِينَ هَادُوا  2- وَالصَّابِئِينَ  3- وَالنَّصَارَىٰ  4- وَالْمَجُوسَ  5- وَالَّذِينَ أَشْرَكُوا به همراه 6-  مَن يَرتَدَّ مِنكُم عَن دينِهِ (یَعنِی مُرتَدلَر)) کِیرَدِیگن بُولسَنگ، شوُنگه مُناسِب مُعامَلَه قِیلِینَدِی. جُونکِی الله تَعالی اَهلِی کِتابنِی وَ شِبهِ اَهلِی کِتابنِی کافِرلَرِی اوُچُون هَم قانوُنلَرنِی تَعیِین قِیلگن وَ سِکولار کافِرلَر وَ مُرتَدلَر اوُجُون هَم اَلاهِیدَه قانوُنلَر چِیقَرگن.

شُوندَی بُولگچ دُنیادَه بِیزلَرنِی کافِرلَرگه نِسبَتاً مُناسَبَتِیمِیز هِیلمَه – هِیل بُولَدِی، اَمّا الله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرگه اَساساً عَمَلگه آشِیرِیلَدِی، بُو طاغوُتگه کُفر کِیلتِیرِیش، وَلاء وَ بَراء وَ قَلبگه آئِد مَسَلَه لَردَه بُولَدِیمِی یاکِی اوُلَرگه اِعتِماد قِیلمَسلِیک، اوُلَرنِی سِیرداش قِیلمَسلِیک، اوُلَرگه قِیز بِیرمَسلِیک، اوُلَردَن قِیز آلمَسلِیک، اوُلَرنِی سُویگن حَیوانِینِی وَ طَعامِینِی یِیمَسلِیکگه اوُحشَش شَخصِی مَسَلَه لَردَه بُولَدِیمِی بَرچَه سِیدَه شُو قانُونلَر بُویِیچَه عَمَل قِیلِینَدِی. شوُندَی بُولگچ آسانگِینَه دِیندَه  مَجبُورلِیک یُوق، دِییَه آلمَیسَن.

(دوامی بار……)