اِسلامِی حُکوُمَتنِی تَشکِیل قِیلِینِیشِیگه حُجَّت بارمِی؟ اَگر بُولسَه نِیمَه گه کوُرمَگنلِیکگه آلِینَدِی؟ جِهادِی تَشکِیلاتلَر مَنَه بُو سُوزلَرگه قَنچَه لِیک هَمجِهَت بُولِیشگن؟ (5)
جَواب: قُرآنگه دِققَت قِیلَدِیگن بُولسَنگِیز، قُرآننِی حِکایَت قِیلِیشِیچَه، پَیغَمبَرِیمِیز صلی اَلله عَلَیهِ وَسَلَّم مَسَلَه لَرنِی اَیتِیب بِیرِیش وَ اَحکاملَرنِی بَیان قِیلِیش جایگاهِیدَه بُولمَگنلَر، اوُ کِیشِینِینگ دَخالَت قِیلِیش مِقیاسلَرِی فَقَط وَحِینِی یِیتکَزِیش مَیدانِیگه چِیگه رَلَنِیب قالگن اِیمَس، مُسُلمانلَر هَم فَقَط اَحکاملَرنِی تَعلِیم آلِیش اوُچُون پَیغَمبَر صلی الله علیه وسلمنِی مُراجَعَت قِیلَدِیگن مَرجَع قِیلِیب آلمَسلِیکلَرِی لازِم، بَلکِی اِجتِمائِی مَسَلَه لَردَه پَیغَمبَرِی خاتَم تامانِیدَن چِیزِیب بِیرِیلگن سِیاسَتگه ، کَنَلگه اِیرگشِیشلَرِی کِیرَک بُولَدِی، سِیاسِی-اِجتِمائِی جَرَیانلَر بُویِیچَه اوُ کِیشِینِی نَظَرلَرِیگه مُوافِق رَوِیشدَه عَمَل قِیلِیشلَرِی وَ اوُ کِیشِینِی فَرمانلَرِی بَرابَرِیدَه اِطاعَت قِیلِیشلَرِی لازِم. بُونگه مِثال بُولَدِیگن آیَتلَر قوُیِیدَگِیلَردِیر:
« يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ ذَلِكَ خَيْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِيلًا »، (نساء /59)
اِی مُؤمِنلَر، اَلله گه اِطاعَت قِیلِینگِیز وَ پَیغَمبَرگه هَمدَه اوُزلَرِینگِیزدَن بُولگن (یَعنِی مُسُلمان) حاکِملَرگه بوُیسِینِینگِیز! باردِیُو بِیران نَرسَه حَقِیدَه تَلَشِیب قالسَنگِیز،- اوُ نَرسَه نِی اَلله گه وَ پَیغَمبَرگه قَیتَرِینگِیز! مَنَه شوُ یَحشِیراق وَ چِیرایلِیراق یِیچِیمدِیر.
« وَإِذَا جَاءَهُمْ أَمْرٌ مِنَ الْأَمْنِ أَوِ الْخَوْفِ أَذَاعُوا بِهِ وَلَوْ رَدُّوهُ إِلَى الرَّسُولِ وَإِلَى أُولِي الْأَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذِينَ يَسْتَنْبِطُونَهُ مِنْهُمْ وَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهُ لَاتَّبَعْتُمُ الشَّيْطَانَ إِلَّا قَلِيلًا »( نساء / 83).
قَچان اوُلَرگه (جَنگگه کِیتگن مُسُلمان عَسکَرلَر حَقِیدَه) تِینچلِیک یاکِی خَوف- خَطَر(یَعنِی غَلَبَه وَ مَغلوُبِیَت) خَبَرِی کِیلسَه، اوُنِی یایِیب یُوبارَدِیلَر. اَگر ( اوُلَر اوُزلَرِیگه کِیلگن خَبَرنِی هَر کِیمگه یایِیب یُوبارمَسدَن) پَیغَمبَرگه وَ اوُزلَرِیدَن بوُلگن باشلِیقلَرگه گِینَه یِیتکَزگنلَرِیدَه اِیدِی، اوُنِی (یَعنِی مَنَه شوُ خَبَرنِینگ حَقِیقَتِینِی) بِیلماقچِی بُولگن کِیشِیلَر اوُشَه لَردَن بِیلگن بُولَر اِیدِیلَر. اَگر سِیزلَرگه اَلله نِینگ فَضلوُ- مَرحَمَتِی بُولمَسَه اِیدِی،(یَعنِی اَلله اوُز مَرحَمَتِی بِیلَن سِیزلَرنِی اِیماندَه اوُستُووار قِیلمَسَه اِیدِی) اَیرِیم کِیشِیلَردَن تَشقَرِی هَمَّه نگِیز شَیطانگه اِیرگشِیب کِیتَر اِیدِینگِیز.
قُرآن مُسُلمانلَرنِی یِیلکَه سِیگه شُو واظِیفَه نِی یُوکلَیَپتِیکِی، مُسُلمانلَر مَخصُوصاً جَنگ شَرائِطِیدَگِی اوُزلَرِیگه یِیتگن خَبَرلَرنِی، مَعلوُماتلَرنِی آدَملَرنِی اوُرتَسِیدَه تَرقَه لِیشِیدَن آلدِین پَیغَمبَرِیمِیز صلی الله عَلَیهِ وَسَلمگه یِیتکَزِیشلَرِی کِیرَک.
مَنَه بُو آیَت آچِیق- آیدِین اِشارَه قِیلِیب توُرگنِیدِیک، پَیغَمبَرِیمِیز صَلی الله عَلَیهِ وَسَلم فَقَط اِلاهِی اَحکاملَرنِی یِیتکَزُوچِی اِیمَس، بَلکِی اَحکاملَر بُویِیچَه مُتَخَصِّص، مَوضُوع لَر بَکَلَورِی مَسئُولِیَتِی، حادِیثَه وَ سِیاسِی- اِجتِمائِی جَرَیانلَر بُویِیچَه مَسئُولِیَت هَم اوُ کِیشِینِینگ زِیممَه سِیدَه دِیر، مُسُلمانلَر اَحکاملَرنِی قوُلگه کِیرِیتِیش اوُچُون اوُ کِیشِیگه مُراجَعَت قِیلِیشگنِیدِیک، صَحِیح تَحلِیللَرگه اِیگه بُولِیش اوُچُون هَم اوُ کِیشِیگه یُوزلَنِیشلَرِی لازِم، اوُزبِیلَرمانچِیلِیک بِیلَن اِیش قِیلِیشدَن پَرهِیز قِیلِیشلَرِی کِیرَک. قُرآنِی کَرِیم مُسُلمانلَردَن شوُنِی طَلَب قِیلَدِیکِی، پَیغَمبَرِیمِیز صَلی الله علیه وسلم اِجتِمائِی اِیشلَردَه اَجرِیم قِیلگندَن
سُونگ، اوُ کِیشِینِینگ نَظَرلَرِی اِعلان قِیلِینگچ، اِیککِیلَنِیب اوُتِیرمَسلِیکلَرِی کِیرَک، بَلکِی هَمَّه لَرِی بوُیرُوقگه اِطاعَت قِیلِیشلَرِی لازِم:
«وَمَا كَانَ لِمُؤْمِنٍ وَلَا مُؤْمِنَةٍ إِذَا قَضَى اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَمْرًا أَنْ يَكُونَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ مِنْ أَمْرِهِمْ وَمَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَقَدْ ضَلَّ ضَلَالًا مُبِينًا» (احزاب / 36) اَلله وَ اوُنِینگ پَیغَمبَرِی بِیر اِیشنِی حُکم قِیلگن- بُویُورگن وَقتِیدَه بِیرار مُؤمِن وَ مُؤمِینَه اوُچُون (اَلله نِینگ حُکمِینِی قوُیِیب) اوُز اِیشلَرِیدَن اِیختِیار قِیلِیشلَرِی جائِز اِیمَسدِیر. کِیم اَلله وَ اوُنِینگ پَیغَمبَرِیگه عاصِی بوُلسَه، بَس اوُ آچِیق یُولدَن آزِیش بِیلَن یُولدَن آزِیبدِی.
- «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تُقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ» (حجرات/1)
اِی مُؤمِنلَر، سِیزلَر اَلله وَ اوُنِینگ پَیغَمبَرِی آلدِیدَه (یَعنِی اِیککِیسِینِینگ عِذنِیسِیز بِیران سُوز یاکِی اِیشگه) قَدَم باسمَنگلَر! . وَ اَلله دَن قوُرقِینگلَر! اَلبَتَّه اَلله اِیشِیتگوُچِی، بِیلگوُچِیدِیر.
«مَا كَانَ لِأَهْلِ الْمَدِينَةِ وَمَنْ حَوْلَهُمْ مِنَ الْأَعْرَابِ أَنْ يَتَخَلَّفُوا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ وَلَا يَرْغَبُوا بِأَنْفُسِهِمْ عَنْ نَفْسِهِ» (توبه/ 120)
مَدِینَه اَهالِیسِی وَ اوُلَرنِینگ اَطرافلَرِیدَگِی اَعرابِیلَر اوُچُون (جِهادگه چِیقمَی) اَلله نِینگ پَیغَمبَرِیدَن قالِیشلَرِی وَ اوُندَن یُوز اوُگِیرِیب اوُزلَرِی بِیلَن آوارَه بُولِیشلَرِی جائِز اِیمَس اِیدِی.
بُوندَن باشقَه بِیر قَنچَه آیَتلَر بارکِی، اوُلَردَه پَیغَمبَرِیمِیز صلی الله علیه وسلمنِینگ رَهبَرِیَتِینِی تَأثِیرِی مُسُلمانلَرنِینگ اِجتِمائِی، سِیاسِی، اِقتِصادِی، حَربِی، خَوفسِیزلِیک، عَقِیدَه وِی حَیاتلَرِینِی بَرچَه سِینِی اوُزِینِی اِیچِیگَه قَمرَب آلِیشِینِی بَیان قِیلَدِی.