چِیتلَب اوُتِیب بُولمَیدِیگن اِسلامِی “اِتِّحاد” جَرَیانِی، بوُگوُنگِی کوُندَگِی تَفَرُّقدَن اِسلامِی “وَحدَت”گه اوُتِیش دَورِیدِیر. (4)
( 2 –قیسم)
سِین مُسُلمان کِیشِینِی مُشرِک دِییِیش وَ نااوُرِین تَکفِیر قِیلِیش آرقَلِی فَقَطگِینَه سِین بِیلَن بِیر نِیچَه فِقهِی عَمَللَردَه، شَرعِی مَنبَعلَردَه اِختِلافگه اِیگه بوُلگن کِیشِینِی اوُلدِیرِیشگه قَصد قِیلیَپسَن، اَصلِیدَه مَنَه بُو کِیشِینِی اوُتمِیشِیگه نَظَر سالسَنگ اوُنِی اوُزِینِی، اَجدادلَرِینِی اِسلامدَه کوُپ فَعالِیَتلَرِی مَوجُود، اوُلَر مِینگلَب مَسجِدلَرگه اِیگه، اَگرچِی ظاهِردَه مُجمَل اِسلامگه اِیگه بُولِیشسَه هَم دُنیادَه مُتَّقِین وَ مُفلِحیِن کِیشِیلَردَن حِسابلَنِیشَدِی: «أُوْلَئِکَ عَلَى هُدًى مِّن رَّبِّهِمْ وَأُوْلَئِکَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ» (بقره/5) مَنَه بُو کِیشِیلَرنِی کِیملَر اِیکَنِیگه دِققَت قِیلَیلِیک؟
الَّذِینَ یُؤْمِنُونَ بِالْغَیْبِ وَیُقِیمُونَ الصَّلاةَ وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ یُنفِقُونَ (بقره/3) غَیبگه اِیشانَدِیگن، نَمازنِی توُکِیس عَدا اِیتَدِیگن وَ بِیز رِزق قِیلِیب بِیرگن نَرسَه لَردَن اِنفاق- اِحسان قِیلَدِیگن تَقوالِی کِیشِیلَر اوُچُون رَهبَر- یوُلباشچِیدِیر. « والَّذِینَ یُؤْمِنُونَ بِمَا أُنزِلَ إِلَیْکَ وَمَا أُنزِلَ مِن قَبْلِکَ وَبِالآخِرَةِ هُمْ یُوقِنُونَ» (بقره/4) اوُلَر سِیزگه نازِل قِیلِینگن وَ سِیزدَن اِیلگرِی توُشُورِیلگن نَرسَه لَرگه ( دِینلَرگه) اِیمان کِیلتِیرَدِیلَر وَ آخِیرَت کوُنِیگه اَنِیق اِیشانَدِیلَر.
اَهلِی قِبلَه نِی بَرچَه سِی مَنَه بُو اوُرِینلَرگه اِیمان کِیلتِیرِیشمَیدِیمِی؟
1- یُؤْمِنُونَ بِالْغَیْبِ
2- یُقِیمُونَ الصَّلاةَ
3- وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ یُنفِقُونَ
4- یُؤْمِنُونَ بِمَا أُنزِلَ إِلَیْکَ وَمَا أُنزِلَ مِن قَبْلِکَ
5- وَبِالآخِرَةِ هُمْ یُوقِنُونَ
اِیندِی شافِیعِی، شِیعَه، حَنَفِی، مالِکِی وَ ……..عِبارَت بَرچَه اَهلِی قِبلَه نِی مَنَه بُو اوُرِینلَرگه اِیمان کِیلتِیرِیشِیدَن خَبَردار بوُلگن بوُلسَنگ، اَلله تَعالی نِی سُوزِینِی قَبُول قِیل وَ اَهلِی هَوا وَ هَوَسنِی، اَهلِی تَنَفُّرنِی وَ کِینَه لِی سُوزلَرنِی بِیر چِیتگه تَشلَه وَ اَیتگِینکِی: أُوْلَئِکَ عَلَى هُدًى مِّن رَّبِّهِمْ وَأُوْلَئِکَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ (بقره/5)
صَحِیح سُنَّتدَه هَم کِیلگنکِی، جِبرِیل عَلَیهِ السَّلام پَیغَمبَر صلی الله علیه وَسَلَّمدَن سَوال قِیلِیب اَیتَدِی:
«أخبرنی عَنْ الْإِیمَانِ قَالَ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِکَتِهِ وَکُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْیَوْمِ الْآخِرِ وَتُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ خَیْرِهِ وَشَرِّهِ قَالَ صَدَقْتَ.».[1] “مِینگه اِیمان حَقِیدَه خَبَر بِیر، اوُ کِیشِی مَرحَمَت قِیلدِیلَرکِی: اِیمان قوُیِیدَگِی نَرسَه لَرگه اِیمان کِیلتِیرِیشدَن عِبارَتدِیر: 1- اَلله نِی یَگانَه اِیکَنِیگه، 2- مَلائِکَه لَرگه،3- پَیغَمبَرلَرگه، 4- قِیامَت کوُنِیگه، 5- تَقدِیرنِی یَحشِی وَ یامانِیگه. شوُندَه راست اَیتدِینگ، دِیدِی.”
اِسلام اَرکانلَرِی همَ بِیشتَه: (شَهادَتَین، نَماز، رَمَضان رُوزَه سِی، زَکات، حَج). عَبدُ الله اِبنِ عُمَردَن کِیلتِیرِیلگن حَدِیثدَه کِیلگنکِی، رَسُول الله صلی الله علیه وسلم مَرحَمَت قِیلدِیلَرکِی: «بُنِیَ الْإِسْلَامُ عَلَی خَمْسٍ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِیتَاءِ الزَّکَاةِ وَصَوْمِ رَمَضَانَ وَحَجِّ الْبَیْتِ».[2]
رسول الله صلی الله علیه وسلم یَنَه مَرحَمَت قِیلَدِیلَرکِی: « مَن صَلَّى صَلَاتَنَا» کِیمکِی بِیزلَرگه اوُحشَب نَماز اوُقِیسَه، «واسْتَقْبَلَ قِبْلَتَنَا»، وَ بِیزنِی قِبلَه مِیزگه یوُزلَنسَه، «وأَكَلَ ذَبِيحَتَنَا» بِیز سُویگن نَرسَه لَرنِی اِستِعمال قِیلِیشسَه، «فَذلكَ المُسْلِمُ الذي له ذِمَّةُ اللَّهِ وذِمَّةُ رَسولِهِ»، مَنَه بُوندَی کِیشِیلَر مُسُلماندِیر. بوُندَی شَخصلَرگه اَلله وَ رَسُولِی آمانلِیک بِیرگن. «فلا تُخْفِرُوا اللَّهَ في ذِمَّتِهِ.»[3] شُوندَی بوُلگچ خُدانِی آمانلِیگِیدَه بوُلگن کِیشِیگه خِیانَت قِیلمَنگلَر.
(دوامی بار…..)
[1] بخاری (50)، وصحیح مسلم (8)
[2] بخاری (8) ، وصحیح مسلم (16)
[3] بخاری 391