مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.
شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.
(۴۱- قیسم)
رَسُول الله صَلَّی اَلله عَلَیهِ وَسَلَّم هَم اوُمَّتلَرِینِینگ 73 فِرقَه گه بوُلِینِیب کِیتِیشِی حَقِیدَه صُحبَتلَشگن پَیتلَرِیدَه ،اوُزلَرِینِینگ زَمانلَرِیدَه بوُلگه نِیدِیک جَماعَتگه پایبَند بوُلگن فِرقَه نِی نَجات تاپَه دِی دِیب اَیتَه دِیلَر: أَلَا إِنَّ مَنْ قَبْلَكُمْ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ افْتَرَقُوا عَلَى ثِنْتَيْنِ وَسَبْعِينَ مِلَّةً، وَإِنَّ هَذِهِ الْمِلَّةَ سَتَفْتَرِقُ عَلَى ثَلَاثٍ وَسَبْعِينَ، ثِنْتَانِ وَسَبْعُونَ فِي النَّارِ، وَوَاحِدَةٌ فِي الْجَنَّةِ، وَهِيَ الْجَمَاعَةُ[1] اَلبَتَّه یَهوُد وَ نَصارالَر دِینلَرِیدَه 72 گوُرُوهگه وَ اوُمَّتگه تَقسِیم بوُلِیشَه دِی وَ مِینِی اوُمَّتِیم 73 گوُرُوه وَ اوُمَّتگه تَقسِیم بوُلَه دِی، اوُلَرنِی هَمَّه سِی جَهَنَّمنِی آلاوِیدَه دوُر،مَگَر بِیر گوُرُوه جَنَّتدَه،وَ اوُ جَماعَتدوُر. دِیمَک رَسُول الله صلی الله عَلَیهِ وَسَلَّم وَ اوُ کِیشِینِی اَصحابلَرِی پایبَند بوُلگن نَرسَه نِیمَه اِیدِی؟ «مَا أَنَا عَلَيْهِ وَأَصْحَابِي» اوُ جَماعَت اِیدِی.
شُو یِیردَه مِینِی یادِیمگه توُشگن بِیر نوُقطَه مَوجُود، اَلله تَعالَی مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی: «وَلَوْ شَاءَ رَبُّكَ لَجَعَلَ النَّاسَ أُمَّةً وَاحِدَةً وَلَا يَزَالُونَ مُخْتَلِفِينَ * إِلَّا مَنْ رَحِمَ رَبُّكَ وَلِذَلِكَ خَلَقَهُمْ وَتَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الْجِنَّةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ» (هود/119) اَگر پَروَردِیگارِینگِیز هاحلَه گه نِیدَه، بَرچَه آدَملَرنِی بِیر مِللَت ( یَعنِی بِیر دِینگه اِیرگه شوُچِی) قِیلگن بوُلوُر اِیدِی. (لِیکِن اوُ ذات بوُندَی بوُلِیشِینِی اِیستَه مَه دِی، شوُنِینگ اوُچُون) اوُلَر (آدَملَر) مُودام اِیختِلاف قِیلوُرلَر. مَگر پَروَردِیگارِینگِیز رَحم قِیلگن کِیشِیلَرگِینَه ( حَق یوُلدَه اِتِّفاق بوُلِیب یَشَرلَر). اوُلَرنِی شوُنِینگ اوُچُون ( یَعنِی بِیراولَرنِی حَق یوُلدَه هِدایَت تاپِیشلَرِی، باشقَه لَرِی ناحَق یوُللَردَه تَلَه شِیب – تارتِیشِیب یوُرِیشلَرِی اوُچُون) یَرَتگندِیر. پَروَردِیگارِینگِیزنِینگ “مِین جَهَنَّمنِی (کافِر) جِین وَ (کافِر) آدَملَرنِینگ بَرچَه سِی بِیلَن توُلدِیرُورمَن”، دِیگن سوُزِی توُلَه حَق بوُلدِی.
بُو یِیردَه وَ قُرآننِی اَکثَر جایلَرِیدَه اَلله تَعالَی آچِیق- آیدِین بَیان قِیلگنکِی، اِنسانلَرنِی آرَه سِیدَه مُؤمِن هَم بار، مُنافِق وَ کافِر هَم بار، دِیمَک اِنسانلَر هَرگِیز واحِد اوُمَّت بوُلِیشمَیدِی وَ هَمِیشَه تا قِیامَت کوُنِیگه چَه شوُندَی هِیلمَه – هِیل وَ تَرقاق بوُلِیب قالِیشَه دِی، اَمّا مُسُلمانلَر اَنَه اوُشَنچَه گوُمراهلِیکلَرگه خاتِیمَه بِیرِیش وَ اَلله نِینگ رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمگه بِیرگن وَعدَه سِینِی رُویابگه چِیقَه رِیش (وَلَا يَجْمَعُهُمْ عَلَى ضَلَالَةٍ) وَ آچلِیکنِی یوُقاتِیش (لا يَجُوعُوا) و بوُندَن تَشقَرِی دُشمَنلَرنِی اوُستوُنلِیگِینِی یوُقاتِیش اوُچُون (وَلَا يَسْتَأْصِلُهُمْ عَدُوٌّ)، واحِد اوُمَّت وَ واحِد جَماعَت بوُلِیشِی کِیرَک، چوُنکِی مَنَه بُو وَعدَه لَرنِی هَمَّه سِی واحِد اوُمَّتنِیکِیدوُر وَ مَنَه بُو نَرسَه نِی «وَلَوْ شَاءَ رَبُّكَ لَجَعَلَ النَّاسَ أُمَّةً وَاحِدَةً وَلَا يَزَالُونَ مُخْتَلِفِينَ» بِیلَن اَساسِی وَ اِیلدِیزلِی فَرقِی بار.
اَلله تَعالَی اوُزِینِی کَلامِیدَه مُسُلمانلَرنِی یِیر یوُزِیدَه حاکِم قِیلِیش حَقِیدَه « لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِيالْأَرْض» دِیب وَعدَه بِیرگن پَیتِیدَه وَ مُسُلمانلَرنِی کافِرلَرنِی اوُستِیدَن غالِب قِیلِیش اوُزِیگه واجِب قِیلگن وَقتِیدَه «وَكانَ حَقًّا عَلَينا نَصرُ المُؤمِنينَ» وَ رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمگه مُسُلمانلَرنِینگ گوُمراه بوُلمَسلِیگِی (وَلَا يَجْمَعُهُمْ عَلَى ضَلَالَةٍ) وَ آچ قالمَسلِیکلَرِی (لا يَجُوعُوا) وَ دُشمَننِینگ اوُلَرنِی اوُستِیدَه اوُستوُن بوُلمَسلِیگِیگه (وَلَا يَسْتَأْصِلُهُمْ عَدُوٌّ) اوُحشَه گن زَمانَتلَر وَ وَعدَه لَرِینِی هَمَّه سِی فَقَط مُسُلمانلَرنِی “واحِد اوُمَّتِیگه” نازِیل بوُلَه دِی وَ بُو واحِد جَماعَتنِی وُجُودگه کِیلتِیرَه دِی. یَعنِی مُسُلمانلَرگه رَحمَت حِسابلَنگن اَلله نِی مَنَه بُو وَعدَه لَرِی نازِیل بوُلِیشِی اوُچُون “واحید اوُمَّت” وَ “واحِد جَماعَت” ناملِی اَسبابلَر هَم مُهُیّا بوُلِیشِی کِیرَک، مَنَه بُو اَسبابلَرسِیز اَیتِیلگن وَعدَه لَر نازِیل بوُلمَیدِی، بَلکِی تَفَرُّقنِی بارلِیگِی سَبَبلِی رَحمَتنِی اوُرنِیگه تَفَرُّق عَذابِی کِیلَه دِی. شوُ سَبَبلِی هَم رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم آچِیق – آیدِین مَرحَمَت قِیلَه دِیلَرکِی: «الْجَمَاعَةُ رَحْمَةٌ، وَالْفُرْقَةُ عَذَابٌ».
نُبَوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن اِسلامِی حُکوُمَت بوُلگن زَماندَه وَ خُلَفایِی راشِیدِین دِیب تَرِیخدَه مَشهُور بوُلگن دَوردَه، فَقَط شوُرانِی رَعیِی حُجَّت بوُلگن، شَخصِی حُکم وَ اِجتِهاد مَوجُود اِیمَسدِی، شوُ سَبَبلِی اوُ دَوردَه مَذهَب هَم بوُلگن اِیمَس. چوُنکِی اَلله تَعالَی واحِد شَخصنِی رَعیِینِی اِیمَس، جَماعَتنِی تَنلَه گن اِیدِی وَ هِیچ قَیِیردَه واحِد شَخصنِی رَعیِینِی مُسُلمانلَرنِی جَماعَتِینِینگ رَعیِینِی بَرابَرِیدَه رَسماً تَن آلمَه گن، بَلکِی شوُرانِی رَعیِینِی تَنلَه گن، چوُنکِی اوُ واحِد اوُمَّتنِی وَ واحِد جَماعَتنِی زَمانَتچِیسِی بوُلَه دِی. اِیندِی بِیزلَر «اتَّبَعُوهُمْ بِإِحْسَانِ السَّابِقُونَ الأَوَّلُونَ» گه دعوَت قِیلِینگن پَیتِیمِیزدَه: وَالسَّابِقُونَ الأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالأَنْصَارِ وَالَّذِينَ اتَّبَعُوهُمْ بِإِحْسَانٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ (توبه/100) مَنَه بُو بُویُوک کِیشِیلَرنِینگ یَککَه حالدَگِی اِجتِهادلَرِی بِیزلَرگه فَرض بوُلگن اِیمَس، بَلکِی اوُلَرنِینگ اوُلِی الاَمر اِجماعسِیگه وَ اوُلَرنِینگ اوُلِی الاَمر شوُراسِینِی بَرابَرِیدَه کوُرسَتگن چِیرایلِی مُناسَبَتلَرِیگه تابِع بوُلِیشِیمِیز کِیرَک، قُران بِیزلَرنِی شوُنگه بُویُورگن.
شوُنِی هَم یَحشِی بِیلَه مِیزکِی، خُلَفایِی راشِیدِیننِی عَصرِدَگِی اوُلِی الاَمر شوُراسِینِینگ اَعضالَرِینِی هَر بِیرِی بِیر نَرسَه بوُیِیچَه مُتَخَصِّص بوُلِیشگن وَ اوُلَردَگِی مُتَخَصِّصلِیکنِی جَملَنمَه سِی باشقاتِیرمَه نِی کامِل قِیلَه دِی. مَثَلاً عَلِی اِبنِ اَبِی طالِب رَضِیَ الله عَنهُ قَضاوَت اِیشلَرِیدَه مُتَخَصِّص بوُلگن، مُعاذ اِبنِ جَبَل رَضِیَ الله عَنهُ حَلال وَ حَرام اِیشلَرِیدَه مُتَخَصِّص بوُلگن وَ عَبدُ الرَّحمَن اِبنِ عَوف رَضِیَ الله عَنهُ رَسُول الله صلی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی دَورلَرِیدَه هَم مُتَخَصِّص وَ هَم اَهلِی رَعی بُولگن، اَبُو بَکر وَ عُمَر وَ عُثمان هَر بِیرلَرِی بِیر نَرسَه بوُیِیچَه مُتَخَصِّص بوُلِیشگن.
(دوامی بار…….)
[1] )
رواه أبو داود ( 4597 ) والحاكم (443) وصححه ، وحسنه ابن حجر في ” تخريج الكشاف ” ( ص : 63 ) ، وصححه ابن تيمية في ” مجموع الفتاوى ” ( 3 / 345 ) ، والشاطبي في ” الاعتصام ” ( 1 / 430 ) ، والعراقي في ” تخريج الإحياء ” ( 3 / 199 ) وقد ورد عن جماعة من الصحابة بطرق كثيرة .
وورد بلفظ : ( … وَتَفْتَرِقُ أُمَّتِي عَلَى ثَلَاثٍ وَسَبْعِينَ مِلَّةً كُلُّهُمْ فِي النَّارِ إِلَّا مِلَّةً وَاحِدَةً ، قَالُوا : وَمَنْ هِيَ يَا رَسُولَ اللَّهِ ؟ قَالَ : مَا أَنَا عَلَيْهِ وَأَصْحَابِي ) ، رواه الترمذي ( 2641 ) وحسَّنه ابن العربي في ” أحكام القرآن ” ( 3 / 432 ) ، والعراقي في ” تخريج الإحياء ” ( 3 / 284 ) ، والألباني في ” صحيح الترمذي “