مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.
شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.
(74- قیسم)
شوُندَی اِیکَه نِیگه قَرَمَسدَن، مُسُلمانلَر اِیگه بوُلگن عَصرلَر دَوامِیدَگِی تَجرِیبَه لَرگه، بِیچارَه گرچِیلِیکلَرگه اِیگه بوُلسَکدَه، بوُگوُنگِی کوُندَه هَم مُسُلمانلَر یَشَیدِیگن دِیارلَردَگِی بَعضِی اِسلامِی جَماعَتلَرنِی آرَه سِیدَه جوُدَه کوُپ نوُقطَه لَردَه،هَنُوز شوُندَی حادِیثَه لَر صادِر بوُلَه دِیکِی، اوُندَه کوُپچِیلِیک فِرقَه لَر وَ تَفسِیرلَر اوُزلَرِینِینگ اِیچکِی توُشوُنچَه لَرِینِی وَ سِیاسَتلَرِینِی باشقَه تَفسِیرلَر وَ یوُنَه لِیشلَرگه مَجبُورلَب یوُکلَشنِی قَصد قِیلِیشَه دِی وَ اوُلَرگه باسِیم اوُتکَه زِیشَه دِی وَ اوُلَرنِینگ شَخصِی وَ یَککَه حالَتدَگِی اِیشلَرِیگه هَم دَخالَت قِیلِیشَه دِی. نِیمَه اوُچُون؟ چوُنکِی مَنَه بُو تَفسِیرلَر نِهایَتدَه جُزعِی بوُلگن وَ اَهلِی قِبلَه نِینگ حاضِرگِی کوُندَگِی مَسَلَه لَرِیگه عَلاقَه سِی بوُلمَه گن اوُلَرنِینگ اِیچکِی وَ یَککَه سِیاسَتلَرِینِی قَبوُل قِیلِیشنِی هاحلَشمَیدِی.
اَلبَتَّه بِیزلَرنِینگ مُسُلمان مِللَتِیمِیز هَم مَنَه بُو قائِدَه دَن مُستَثنا اِیمَسلَر، اوُلَر هَم اَچچِیق تَجرِیبَه لَرگه اِیگه. اَمّا بِیزلَرنِینگ اوُلِی الاَمر شوُرا تامانگه حَرَکَت قِیلَه یاتگن حَرَکَتِیمِیز وَ بِیزلَرنِینگ نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن اِسلامِی حُکُومَت سَرِی حَرَکَتلَه نَه یاتگن حَرَکَتِیمِیز، اوُچ اَبزار بِیلَن بِیرگه “شوُراوِی اِرادَه “گه اوُحشَش آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَتنِینگ آلدِی زَمِینَه لَرِینِی رِعایَت قِیلگن حالدَه، بُوتوُن جَهان اوُلِی الاَمر شوُراسِینِی تَشکِیل قِیلِینِیشِینِی وَ واحِد اوُمَّتنِی هَمدَه واحِد جَماعَتنِی یَنَه قَیتَه دَن وُجُودگه کِیلِیشِینِی زَمانَت قِیلَه دِی. وَ اوُ فِرقَه یَساوچِی، فِرقَه پَرَست وَ وَحدَتنِی زِیدِّی بوُلگن عُنصُورلَرنِی آرتِیگه یَحشِیلَب تِیپَه دِی وَ زَهَرلِی، مُواظَنَتسِیز، مِعزانسِیز تَفَکُّراتلَرنِی، اَندِیشَه لَرنِی اوُزِیدَن اوُزاقلَشتِیردِی وَ بِیر چِیتگه اوُلاقتِیرِیب تَشلَه دِی. چوُنکِی حاضِرگِی دَورگه کِیلِیب اوُتمِیشدَگِی دَحشَتلِی وَ اَچچِیق بِیر نِیچَه تَجرِیبَه لَرگه اِیگه بوُلگه نِیمِیز سَبَبلِی، اِسلامِی اوُیغانِیش حَرَکَتِی وَ مُسُلمانلَرنِی شُوراسِی اوُچُون بوُنگه صَبر- طاقَت قِیلِیشلِیک جوُدَه آغِیر نَرسَه بوُلِیب قالگن.
توُرلِی- هِیل تَفسِیرلَر،مَذهَبلَر،جَماعَتلَر وَ یوُنَه لِیشلَر “اوُچ اَبزارنِی” پَناهِیدَه مُشتَرَک حالدَه، هَمَّه نِی اِعتِبارِیدَگِی مُهِم مَسَلَه لَر بارَه سِیدَه، واحِد شوُرادَه کِیلِیشوُگه اِیرِیشِیشگن مُشتَرَک خوُلاصَه لَر اَساسِیدَه قَرار قَبوُل قِیلِیشلَرِی وَ عَمَل قِیلِیشلَرِی کِیرَک.
فَقَط مَنَه شوُ صُورَتدَگِی اِرادَه وَحدَتِینِی وَ عَمَل وَحدَتِینِی زَمانَت قِیلسَه بوُلَه دِی.
شوُراگه تابِع بوُلگن هَر قَندَی جَماعَت وَ گوُرُوه وَ تَفسِیرلَر بِرادَر یوُنَه لِیشلَرِیگه نِسبَتاً مُناسَبَتلَرِیدَه ذِهنِیگرلِیککَه مُبتَلا بوُلمَسلِیکلَرِی وَ اوُزباشِیمچَه لِیک بِیلَن حُکم قِیلمَسلِیکلَرِی کِیرَک، بِیرار بِیر تَفسِیر اوُزِینِینگ شَخصِی اِیشِی بُویِیچَه اوُلَرنِینگ سوُزلَرِیگه قوُلاق سالمَیدِیگن بوُلسَه، اوُ تَفسِیرلَرنِینگ اِسلام دِینِیدَگِی باشقَه تَعوِیللَرِی، نَظَرلَرِی بارَه سِیدَه آلدِیندَن حُکم چِیقَه رِیشمَه سِین، چوُنکِی بُو اَهلِی قِبلَه نِینگ “شوُراوِی اِرادَه سِیگه” ضَربَه اوُرَه دِی.
شُوراگه تابِع بوُلگن هَر قَندَی جَماعَت وَ گوُروُه وَ تَفسِیر اوُچُون بِرادَر تَفسِیرلَرنِینگ رَفتارِی وَ اِیشلَرِی مَثَلاً فَقَط اوُلَرنِینگ نَظَرِی بِیلَن مُوافِق بوُلمَه گنلِیگِی سَبَبلِی، اِسلامگه زِید دِیب تَلقِین قِیلِیشلَرِی جائِز اِیمَس. شوُنِینگدِیک شَخصِی وَ جُزئِی مَسَلَه لَرنِی بِیر قِیسمِیدَه مُستَقِیل اوُرِیننِی توُتگن بِرادَر تَفسِیرلَر وَ یُونَه لِیشلَرگه نِسبَتاً هَوا وَ هَوَس یوُزَه سِیدَن لَقَب قوُیِیشلَرِی هَم جائِز بوُلمَیدِی. بَعضِیلَر اِیسَه وَحدَت طَلَب جَرَیانِی بوُلمِیش مُسُلمانلَرنِینگ شوُراوِی حَرَکَتِیگه، هَمدَه بَعضِی تَفسِیرلَرگه خَوارِج، تَکفِیرِی، رافِیضِی، مُورجِیعَه، صُوفِیگه اوُحشَه گن یارلِیقلَرنِی یاپِیشتِیرِیشَه دِی، اَمّا بوُلَرنِی هَمَّه سِی بِیکارچِی سوُزلَر خالاص. آلدِینگِی دُشمَنلَرنِی دَرَجَه لَرگه اَجرَه تِیش دَرسِیمِیزدَه اوُنِی عِللَتِی وَ بُو یارلِیقلَرنِینگ نِیمَه اوُچُون پَیدا بوُلگنلِیگِی حَقِیدَه اِیشارَه قِیلِیب اوُتدِیک.
مَنَه بُو حالَتدَه، وَحدَت سَرِی حَرَکَت قِیلَه یاتگن وَ شوُرالَرنِی تَکاموُللَشِیشِی سَرِی حَرَکَت قِیلَه یاتگن بُو حَرَکَت، اِسلامنِینگ بوُتوُن جَهان اوُلِی الاَمر شُوراسِی وَ واحِد اِجماع وَ واحِد اوُمَّت وَ واحِد جَماعَت قَطعِی رَوِیشدَه فَقَطگِینَه اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتنِینگ شَرعِی اَبزارِینِی یا مُجاهِدلَر شُوراسِینِینگ مَجلِیسِیدَگِی اَبزارِینِی حِمایَه سِی آستِیدَگِی “اِسلام” وَ “شوُراوِی اِرادَه ” نِی دِفاع قِیلَه دِی. شوُ یوُلدَه بِیز مُسُلمانلَر اَدَشگن کوُز- قَرَشلَرگه وَ رَنگا- رَنگ نَظَرلَرگه قَرشِی آیاققَه توُردِیک وَ اوُلَرگه قَرشِی جِهاد قِیلِیب مُبارَزَه قِیلَه مِیز.
شُوراگه تابِع بوُلگن هَر قَندَی جَماعَت وَ گوُروُه وَ تَفسِیر حَددَن آشِیرِیب یوُبارمَسلِیگِی کِیرَک، اوُلَر اوُزلَرِینِی بَجَرَه دِیگن عَمَللَرنِی هَمَّه سِینِی گِینَه توُغرِی دِیب سَنَمَسلِیکلَرِی،اَمّا باشقَه لَر بَجَرَه یاتگن عَمَللَرنِی اِیسَه ناتوُغرِی دِیب حِسابلَه مَسلِیکلَرِی لازِم. مُشتَرَک اَمر اوُچُون جِهاد وَ مُبارَزَه قِیلَه یاتگن مُجاهِدلَرنِی اوُرتَه سِیدَه مَنَه بوُندَی نِشانَه وَ بِیلگِیلَرگه طاقَت قِیلِینمَیدِی. بوُتوُن جَهان مُسُلمانلَرِینِینگ هَمَّه لَرِینِی یوُلباشچِیسِی قُرآن وَ صَحِیح سُنَّت وَ بوُتوُن جَهان واحِد اوُلِی الاَمر شوُراسِی حِسابلَه نَه دِی.
بوُنگه قوُشِیمچَه رَوِیشدَه، اِسلامدَه بوُتوُن جَهان اوُلِی الاَمر شوُراسِینِی مَوجُود اِیمَسلِیگِی سَبَبلِی وَ مَنَه بُو شوُرادَن کِیلِیب چِیقَه دِیگن واحِد اِجماعنِی یوُقلِیگِی سَبَبلِی، اوُلَر کَم یا کوُپ مِقداردَه جُزئِی اوُ یا بُو مَسَلَه لَر بارَه سِیدَه توُرلِی- هِیل تَفسِیرلَرگه اِیگه بوُلِیشلَرِی موُمکِین. لِیکِن بوُ بارَه دَه هَم بِیر- بِیرلَرِیگه نِسبَتاً حُسنِ ظان بِیلَن مُناسَبَتدَه بوُلِیشلَرِی وَ مَسَلَه لَرنِی مُشتَرَک حالدَه صادِیقانَه اوُرتَه گه تَشلَشلَرِی وَ بِیردَملِیک اوُچُون ذَهمَت چِیکِیب حَرَکَت قِیلِیشلَرِی لازِم بوُلَه دِی. بوُندَی رَفتار اَصلِیدَه دِینِی بِیر وَظِیفَه حِسابلَه نِیب، بَرچَه مُسُلمانلَر بِیر- بِیرلَرِیگه نِسبَتاً شَرعِی “اوُچ اَبزارنِی” قوُل آستِیدَگِی “شوُراوِی اِرادَه نِی” حِمایَه قِیلِیش اوُچُون اوُنِی رِعایَت قِیلِیشلَرِی ضَرُور بُولَه دِی.
بِیزلَر هِیچ کِیمگه طَرَفدارلِیک قِیلِیش نِیَتِیدَه اِیمَسمِیز. اَگر بِیر کِیشِی بِیزدَن کِیمنِی طَرَفِیدَه سِیز، دِیب سوُرَه سَه؟ بوُنگه جَواباً اَیتَه مِیزکِی: بِیز اِسلامنِی اوُرنِینِی وَ اِسلامِی جِهادنِی اوُرنِینِی وَ شَرعِی اوُچ اَبزارنِی کَنَلِیدَگِی بوُتوُن جَهان اوُلِی الاَمر شوُراسِینِی، واحِد اوُمَّتنِی، واحِد جَماعَتنِی تَشکِیل بوُلِیشِی سَرِی قِیلِینَه یاتگن حَرَکَتنِی طَرَفدارِیمِیز وَ بِیزلَر شوُ نَرسَه گه اِیشانَه مِیزکِی، شوُرا وَ “شُوراوِی اِرادَه”دَگِی بِیر هِیل وَ بَرابَر بِیر سِیاسَت هِیچ قَچان توُشوُنچَه لَرنِی وَ تَفسِیرلَرنِی هِیلمَه – هِیللِیگِینِی اِنکار قِیلمَیدِی.
(دوامی بار……..)
