مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.
شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.
(82- قیسم)
جَمِیعیَتنِینگ دارِیلَرِی اوُشَه جَمِیعیَتنِینگ مَوجُود وَضِیعیَتِیگه وَ کوُندَه لِیک اِیختِیاجِیگه مُناسِب حالدَه اِرایَه بِیرِیلِیشِی کِیرَک وَ حَرَکَت بوُیوُک مَقصَدگه یِیتِیش یوُلِیدَه بَعضِی مَرحَلَه لَردَه شَرِیعَت اَحکاملَرِینِی بَعضِیسِینِی بَیان قِیلمَسلِیککَه مَجبُور بوُلِیشِی هَم موُمکِین، حوُددِی اِمامِی اَحمَد اِبنِ حَنبَل رَحِمَهُ الله گه اوُحشَب عُرنَیَین حَدِیثِی بوُیِیچَه شوُندَی تَشخِیص بِیرَه دِیکِی، مَنَه بوُ اوُتِیش مَرحَلَه سِیدَه اوُنِی بَیان قِیلِیشلِیککَه هِیچ قَندَی اِیختِیاج یوُق، چوُنکِی اَگر مَنَه بُو صاحَه دَه نَظَرِی وَ عَمَلِی فَعالِیَتلَرنِی بَیان قِیلِینسَه وَ آچِیلسَه، بُو مانِع صِیفَتِیدَه عَمَل قِیلِیشِی وَ مُبارَزَه یوُلِیدَه توُسِیق، توُغان بوُلِیشِی موُمکِین.
اُمُّ المُؤمِنِین عائِشَه رَضِیَ الله عَنها رِوایَت قِیلگن حَدِیثدَه آچِیق – آیدِین صُورَتدَه کوُرِینِیب توُرگه نِیدِیک، اِیماننِی تَعلِیم بِیرِیشدَن آلدِین شَرابخوُرلِیککَه، زِناکارلِیککَه اوُحشَه گن اَحکاملَرنِی تَطبِیق قِیلِینَه دِیگن وَ اِرایَه بِیرِیلَه دِیگن بوُلسَه، بُو توُسِیق صِیفَتِیدَه عَمَل قِیلَه دِی. شوُ سَبَبلِی هَم کوُرگه نِیمِیزدِیک، مَنَه بُو مَرحَلَه دَه وَفات تاپگن مُسُلمانلَر اوُصُول بوُیِیچَه بوُندَی اَحکاملَر بارلِیگِیدَن خَبَردار بوُلِیشگن اِیمَس، رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِینگ هِیچ قَیسِی بِیر یارانلَرِی هَم بُوندَی اَحکاملَرنِی، قانوُنلَرنِی تَصَوُّر قِیلَه آلِیشمَسدِی هَم.
اِیشنِینگ ظاهِرِی شوُنِی کوُرسَه تَه دِیکِی، اَلله تَعالَی هَم اَحکاملَرِی اوُچُون مُهَیّا بوُلَه دِیگن مَرحَلَه وَ زَمان کِیلمَسدَن آلدِین، اوُلَرنِی آغزَه کِی وَ نَظَرِی جِهَتدَن اِفادَه لَشنِی لازِم کوُرمَه گن، شُو سَبَبلِی هَم قُرآننِی بِیر جایدَه توُلِیق کِتاب شَکلِیدَه آدَملَرگه نازِیل قِیلگن اِیمَس، بَلکِی حَتَّی اوُلَرگه تِیگِیشلِی بوُلگن آیَتلَرنِی نازِیل قِیلِیشنِی هَم اوُزِیگه خاص مَکان وَ زَمانگه قالدِیرگن. اِیمان تَعلِیم بِیرِیلگن پَیتدَه مُؤمِنلَرگه تِیگِیشلِی بَرچَه آیَتلَر «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا» بِیلَن باشلَنگن وَ اِیماننِی تَعلِیم بِیرِیب اوُنِی وُجُودگه کِیلتِیرگندَن سُونگ، شَخصگه اَحکاملَرنِی بَیان قِیلِیش اوُچُون خِطاب قِیلَه دِی.
اَگر بِیر کِیشِی فَقَط مُسُلمان بوُلگن بوُلسَه وَ مُؤمِن دَرَجَه سِیگه یِیتمَه گن بوُلسَه، اَمّا اوُ مُؤمِن بوُلگنلِیکنِی اِدَّعا قِیلَه دِیگن بوُلسَه، آچِیقچَه سِیگه اِعلان قِیلَه دِیکِی: قَالَتِ الْأَعْرَابُ آمَنَّا ۖ قُل لَّمْ تُؤْمِنُوا وَلَٰكِن قُولُوا أَسْلَمْنَا وَلَمَّا يَدْخُلِ الْإِيمَانُ فِي قُلُوبِكُمْ ۖ (حجرات/14) اَعرابِیلَر: “اِیمان کِیلتِیردِیک”، دِیدِیلَر. ( اِی مُحَمَّد، اوُلَرگه ) اَیتِینگ: “سِیزلَر اِیمان کِیلتِیرگنلَرِینگِیز یوُق، لِیکِن سِیزلَر “بوُیسُوندِیک”، دِینگلَر، ( چوُنکِی هَلِی – هَنوُز) اِیمان دِیللَرِینگِیزگه کِیرگن اِیمَسدِیر.
شُو سَبَبلِی هَم، اِیوَه لوُسِیآن حَرَکَتنِینگ مَوجُود وَضِیعیَتِی بِیزلَردَن نِیمَه نِی طَلَب قِیلَه یاتگه نِیگه مُوافِق رَوِیشدَه، اَگر بِیرار کِیشِی بِیزلَردَن «أَطْعَمَهُمْ مِنْ جُوعٍ ، آمَنَهُمْ مِنْ خَوْفٍ»
«وَأَمْرُهُمْ شُورى بَيْنَهُمْ» و «إِذا حَکَمْتُمْ بَيْنَالنَّاسِ أَنْ تَحْکُمُوا بِالْعَدْلِ» نِی قَندَی تَطبِیق قِیلِیش بوُیِیچَه کِیلَه جَکدَگِی رِیجَه لَرِینگِیز نِیمَه لَردَن عِبارَت، دِیب سوُرَه سَه؟ اَگر بِیزلَر بُو اَحکاملَرنِی مَیدَه قِیسمَتلَرِی اوُچُون کوُندَه لِیک اِیختِیاجلَرگه وَ مَوجُود وَضِییعیَتگه وَ اِنسانلَرنِینگ کِیلَه جَکدَگِی رِواجلَه نِیشلَرِینِی مِعزانِیگه مُناسِب حالدَه، بُو اَحکامنِینگ عُمُومِی جِهَتلَرِیگه اِیمان کِیلتِیرگن بوُلسَک، اوُنگه قوُیِیدَگِیچَه جَواب بِیرِیشِیمِیز کِیرَک بوُلَه دِی، حاضِرچَه بِیزلَرنِی اِیختِیارِیمِیزدَه بوُندَی دَستُور یوُق، بُو اِیشلَر اوُزِینِی وَقتِی کِیلگندَه مُشَخَّص بوُلَه دِی، بِیزلَر هَر قَندَی شاشِیلِینچ قَدَملَردَن وَ حِیسِّیاتگه بِیرِیلگن شِیعارلَردَن وَ مَددَتِیدَن آلدِین، نامَقبُول اَحکاملَر چِیقَه رِیشدَن اوُزِیمِیزنِی تِیَه مِیز، بَلکِیم بِیزلَر بُو اِیشلَر آرقَه لِی جِهاد وَ مُبارَزَه یوُلِیدَگِی مَنَه بُو مُبارَک جَرَیانگه ضَربَه اوُرمَه گن بوُلَه مِیز وَ مَنَه بُو مَقصَدگه یِیتِیش اوُچُون اوُنِینگ اِینگ اَساسِی اوُصُوللَرِیدَن بِیرِینِی رِعایَت قِیلگن بوُلَه مِیز.
بوُنگه شُونِی هَم قوُشِیمچَه قِیلِیش کِیرَککِی، بُو بِیزلَر اوُزِیمِیزنِینگ خاص اَحکاملَرِیمِیزگه اِیگه بوُلمَسلِیگِیمِیز کِیرَک دِیگن مَعنادَه اِیمَس. بِیز بوُندَی اَحکاملَرگه اِیگه مِیز، بوُلِیب هَم بِیزلَرنِی اِیختِیارِیمِیزدَه اِینگ یَحشِیلَرِی بار. قُرآن وَ صَحِیح سُنَّتدَه بِیر قَنچَه عَصرلَر آلدِین بوُندَی اَحکاملَر یازِیب قالدِیرِیلگن وَ بوُلَر دوُست وَ دُشمَننِینگ کوُز- اوُنگِیدَه، اِیختِیارِیدَه اَساسِی قانوُن صِیفَتِیدَه مَوجُود، عَکسِینچَه، بُو یِیردَه گپ شوُندَگِی، اوُ حُکمنِینگ دالزَرب قوُللَنِیشِی بِیلَن مُتناسِب رَوِیشدَه دِینِی وَ دُنیاوِی کوُچگه اِیگه بوُلِیش اوُچُون اِینگ کِیچِیک ماس اِمکانِیَت پَیدا بوُلگن هَر بِیر وَقت وَ جایگه ماس رَوِیشدَه پوُختَه رِیجَه لَشتِیرِیش بِیلَن عَمَلگه آشِیرِیلِیشِی کِیرَک. بِیزلَر اَنَه اوُشَه زَمان وَ مَکان توُتگن اوُرِیندَه وَ اوُشَه زَماننِی اَبزارلَرِیگه مُناسِب حالدَه بوُ حُکمنِی تَطبِیق وَ اِجرا قِیلَه مِیز.
بِیزلَرنِینگ مُخالِفلَرِیمِیز شوُ نَرسَه نِی یَحشِی توُشوُنِیب یِیتِیشدِیکِی، مُسُلمانلَر اوُزلَرِیگه خاص قانوُنلَرگه اِیگه وَ اوُلَرنِی تَطبِیق قِیلِیش اوُچُون هَم مُسُلمانلَر اوُزلَرِیگه خاص قابِلِیَتگه اِیگه دوُرلَر، اوُلَر شُبهَه سِیز حُکوُمَت قُدرَتِینِی قوُلگه کِیرِیتِیشگه شایِیستَه وَ قادِردوُرلَر، دِیمَک بُو یِیردَگِی مُشکِلات مَنَه بُو مَنسَجِم قانوُنلَرنِینگ بارلِیگِیدَه اِیمَس؛ بَلکِی اوُندَن بوُلگن مَنضُور شوُکِی، مَنَه بُو اِجتِهادِی اَحکاملَرنِینگ تَطبِیق قِیلِینِیشِی کِیلَه جَکدَگِی اوُزِینِی زَمانِیگه مُناسِب وَضِیعیَتدَه، اوُرِیندَه بوُلِیشِی کِیرَک، وَ هِیلمَه – هِیل مَذهَبلَر وَ تَفسِیرلَر، کوُپ سانلِی کِیچِیک اوُمَّتلَر، هَمدَه کوُپ سانلِی کِیچِیک جَماعَتلَر وَ کِیچِیک شوُرالَر وُجُودگه کِیلگن حاضِرگِی پَیتدَه، هَنُوز مُشَخَّص بِیر دِیاردَه بِیر واحِد شوُرانِی یوُلِی بوُیِیچَه واحِد اِجماع وَ واحِد جَماعَت وَ واحِد اوُمَّت وُجُودگه کِیلمَه گن وَ بُو شوُرا اوُشَه زَماندَگِی مَوجُود وَضِیعیَتگه مُناسِب حالدَه اوُزِینِی واحِد رَعیِینِی وَ واحِد اِجتِهادِینِی اِرایَه بِیرمَه گن، تا مَنَه بُو زَمان کِیلمَه گوُنِیچَه وَقتِیدَن آلدِین بِیرِیلَه دِیگن، زَمان وَ فَصلگه مُناسِب بوُلمَه گن توُشوُنچَه لَرنِی اِرایَه بِیرِیش وَ اَیتِیشلِیک، اِنقِلاب دَورِینِی وَ قُدرَتنِی کَسب قِیلِیشنِی وَ حُکوُمَتنِی تَشکِیل قِیلِیشنِی دَردِیگه یِیمَیدِیگن فایدَه سِیز بِیر حَرَکَت حِسابلَه نَه دِی. بِیزلَر حاضِرگِی پَیتدَه آنگلِی وَ مَقصَدگه اِیگه بوُلگن حالدَه مُشتَرَک اَساسگه سوُیَه نِیب وَ وَفادارلِیکنِی سَقلَب وَ آخِیرگِی غَلَبَه تامان قِیلِینَه یاتگن صَحِیح یوُلدَگِی مَقصَد سَرِی عُمُومِی حَرَکَتدَه مُستَحکَم توُرگن حالدَه اِیشلَرنِی رِیجَه لَشتِیرِیشِیمِیز کِیرَک بُولَه دِی.
شَخص اِیماننِی تَعلِیم آلگن دَورِیدَه “لا اله” نِی تِیلگه آلگچ وَ طاغوُتگه کُفر کِیلتِیرگچ، مَوجُود وَضِیعیَتدَه قوُیِیدَگِیلَرنِی اَیتگن بوُلَه دِی: مِین اَلله نِی حُکمِیدَن باشقَه هِیچ قَندَی حُکملَرگه بوُیِینسوُنمَیمَن، سِکوُلارِیزم دِینِینِی قانوُنلَرِینِی آیاغِیمنِی آستِیگه قوُیَه مَن، مِین سِکوُلارِیزم دِینِیدَگِی نَه کامُّونِیزمنِی وَ نَه لِیبِیرَه لِیزمنِی قَبوُل قِیلمَیمَن، مِن ساسِیال دِیماکرَتلَرنِی اَحکاملَرِینِی هَم قَبوُل قِیلمَیمَن، خانَدانِیمنِی اوُستِیدَه اِلاهِی اَحکاملَرنِی اوُرنِیگه سِکوُلارِیستلَرنِی اَحکاملَرِینِی اِجرا بوُلِیشِیگه وَ رُحصَت بِیرمَیمَن، آپَه – سِینگلِیم وَ عَیالِیم وَ قِیزِیم سِکوُلارِیستِیک حُکوُمَتنِینگ قُدرَتِینِی پَناهِیدَه تَلَف بوُلِیب کِیتِیشِیگه یوُل قوُیمَیمَن، فَقِیرلِیکنِی وَ فَحشنِی قَبوُل قِیلمَیمَن، حَیاتِیمنِی بَرچَه جِهَتلَرِیدَه قوُرقوُو وَ اَمنِیَتسِیزلِیکنِی هاحلَه مَیمَن، مُرتَد سِکوُلارِیستلَرِینِینگ نِیسبِی اَخلاقلَرِیگه بُویِینسُونمَسمَن، مِین “کُفر آزادلِیگِیگه” اوُحشَش فَرِیب بِیرُوچِی شِیعارلَرنِی یاکِی فِکرِی وَ شَخصِی بوُزوُقلِیکلَرنِی آستِیدَه، اَلله نِی وَ رَسُولِینِی وَ اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی، اَلله نِی آیَتلَرِینِی حَقارَت قِیلِینِیشِیگه، کُفرانِی نِعمَت قِیلِینِیشِیگه رُحصَت بِیرمَیمَن، بوُندَن باشقَه یَنَه اوُنلَب اوُرِینلَر مَوجُود بوُلِیب، مُسُلمان شَخص لا اِلَهَ نِی وَ طاغوُتگه کُفر کِیلتِیرِیشنِی اَیتِیش آرقَه لِی هَر قَندَی جاهِلِی قانوُننِی هَر قَندَی شَکلدَه وَ کوُرِینِیشدَه بوُلِیشِیدَن قَطعِی نَظَر قَبوُل قِیلمَیدِی.
(دوامی بار…….)