مُقَدَّمات دَرسلَرِی / سَککِیزِینچِی دَرس: فِطرِی اِیختِیاج صِیفَتِیدَگِی شادلِیک وَ اوُنِی قَندَی کانترال قِیلِیب باشقَه رِیش.
شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.
(5- قیسم)
اِیندِی شوُندَی اِنسانلَر هَم بارکِی، مَنَه بُو قَلب سَلامَتلِیگِینِی وَ توُغرِی یوُلنِی اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَردَن اِیمَس، باشقَه جایدَن تاپِیشنِی هاحلَه شَه دِی وَ شوُندَی آسان صوُرَتدَه شادلِیک وَ آرامِیشنِی قوُلگَه کِیرِیتِیش یوُلِینِی تَنلَشدَه خَطا قِیلِیشَه دِی، وَ مَنَه بُو ناتوُغرِی یوُل اوُلَرنِی ناتوُغرِی تَنلاوگَه آلِیب بارَه دِی، اوُلَر حَیاتلَرِینِی کَیفِیَتِینِی یَحشِیلَشنِی وَ آرامِیشنِی قوُلگَه کِیرِیتِیشنِی اوُرنِیگَه غَم- تَشوِیش باتقاغِیگَه باتِیب کِیتِیشَه دِی،اوُلَر آرامِیشنِی اِیجاد قِیلِیش اَسبابلَرِیدَن غافِل بوُلِیشَه دِی وَ بِیر وَقتنِی اوُزِیدَه بِیر اوُلچَم بوُیِیچَه حَرَکَت قِیلِیشَه دِی؛ کوُرِیب توُرگَه نِیمِیزدِیک آسایِیش وَ ماددِیَت نَظَرِیدَن کوُندَن – کوُنگَه اوُلَرنِی اِمکانِیَتلَرِی کِینگَه یِیب بارَه دِی، توُرلِی- توُمَن نَرسَه لَر وَ یَنگِی اِمکانِیَتلَرگَه اِیگَه بوُلِیشَه دِی، یَعنِی باشقَه چَه اِصطِلاح بِیلَن اَیتگَندَه اوُزلَرِی اوُچُون آسایِیش واسِیطَه لَرِینِی مُهَیّا قِیلِیشَه دِی، لِیکِن بُو آسایِیشگَه مُناسِب صوُرَتدَه اوُلَرنِی شادلِیگِی، حوُرسَنچِیلِیگِی،آرامِیشِی تَعمِین بوُلمَیدِی.
بوُگوُنگِی کوُندَه شوُندَی کِیشِیلَرنِی کوُرَه مِیزکِی، اوُلَر شاد وَ حوُرسَند اِیمَسلَر،آرامِیشلَرِی یوُق، لِیکِن ظاهِردَه اوُلَر آسایِیشدَه وَ ماددِی جِهَتدَن کامِل اِمکانِیَتلَر بِیلَن حَیات کِیچِیرِیشَه دِی،اَمّا اوُلَر بُو حَیاتدَن لَذَّتلَه نِیشمَیدِی، اوُزلَرِینِی وَ اَطرافلَرِیدَگِی کِیشِیلَرنِی حَیاتِیدَه شادلِیکنِی،آرامِیشنِی تاپَه آلِیشمَیدِی؛ اَگَرچِی اوُلَر اوُتمِیشدَگِی ماددِی اِمکانِیَتلَردَن مَحروُم حالدَگِی حَیاتلَرِیگَه راضِی بوُلِیشمَسَه هَم،اَمّا اَکثَر حالَتدَه اوُلَر اوُتمِیشدَگِی اِمکانِیَتلَرگَه اِیگَه بوُلمَه گَن آرامِیشگَه اِیگَه شاد حَیاتلَرِینِی حَسرَت بِیلَن اِیسلَه شَه دِی، گوُیاکِی اوُلَر قارانغِیلِیکدَه سَرگَردان بوُلِیب قالِیشگَن وَ اوُشَه آرامِیشنِی قِیدِیرِیب یوُرِیشِیبدِی، لِیکِن بُو آرامِیشنِی آلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنگَه اِیرگَه شِیش بِیلَن گِینَه وُجُودگَه کِیلتِیرسَه بوُلَه دِی وَ اوُنِی جایِی هَم قَلبدَه دِیر: أَفَمَن شَرَحَ اللَّهُ صَدْرَهُ لِلإِسْلامِ فَهُوَ عَلَى نُورٍ مِّن رَّبِّهِ فَوَيْلٌ لِّلْقَاسِيَةِ قُلُوبُهُم مِّن ذِكْرِ اللَّهِ أُوْلَئِكَ فِي ضَلالٍ مُّبِينٍ (زمر/22) اَخِیر اَلله کوُکسِینِی اِسلام اوُچُون کِینگ قِیلِیب قوُیگَن،بَس اوُزِی پَروَردِیگارِی تامانِیدَن بِیر نوُر- هِدایَت اوُستِیدَه بوُلگَن کِیشِی(کُفر ظُلمَتلَرِیدَه اَدَه شِیب -اوُلاقِیب یوُرگَن کِیمسَه بِیلَن بَرابَر بوُلوُرمِی)؟! بَس، دِیللَرِی اَلله نِی اِیسلَشدَن قاتِیب قالگَن ( یَعنِی اَلله نِی اِیسلَشنِی تَرک قِیلگَن) کِیمسَه لَرگَه هَلاکَت بوُلگَی! اوُلَر آچِیق زَلالَتدَه دِیرلَر! اللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَدِیثِ کِتَاباً مُّتَشَابِهاً مَّثَانِیَ تَقْشَعِرُّ مِنْهُ جُلُودُ الَّذِینَ یَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ ثُمَّ تَلِینُ جُلُودُهُمْ وَقُلُوبُهُمْ إِلَى ذِکْرِ اللَّهِ ذَلِکَ هُدَى اللَّهِ یَهْدِی بِهِ مَنْ یَشَاءُ وَمَن یُضْلِلْ اللَّهُ فَمَا لَهُ مِنْ هَادٍ (زمر/23) اَلله اِینگ گوُزَل سُوزنِی (آیَتلَرنِی فَساحَت وَ بَلاغَتدَه) بِیر- بِیرِیگَه اوُحشَه گَن،(اِیچِیدَگِی حُکملَرِی) تَکرار- تَکرار قِیلگوُچِی بِیر کِتاب- قُرآن نازِیل قِیلدِیکِی، (اوُندَگِی اَلله نِینگ عَذابِی حَقِیدَگِی آیَتلَرنِی تِلاوَت قِیلگَنلَرِیدَه) پَروَردِیگارلَرِیدَن قوُرقَه دِیگَن ذاتلَرنِینگ تِیرِیلَرِی تِیترَب کِیتَر،دِیللَرِی هَم اَلله نِینگ ذِکرِیگَه یوُمشَر- مایِیل بوُلوُر. مَنَه شوُ (کِتاب) اَلله نِینگ هِدایَتِیدوُرکِی، اوُنگَه اوُزِی هاحلَه گَن کِیشِیلَرنِی هِدایَت قِیلوُر. وَ کِیمنِی اَلله یوُلدَن آزدِیرسَه، بَس، اوُنِینگ اوُچُون بِیران هِدایَت قِیلگوُچِی بوُلمَس.
مَنَه بوُندَی شَرائِطدَه مُسُلمانلَر اوُزلَرِیگَه کِیلِیب، اوُزلَرِیگَه بِیر سَوال بِیرِیب کوُرسِینلَرچِی: اوُتگَن دَورلَردَگِی مُسُلمانلَردَه نِیمَه بار اِیدِیکِی، بوُ نَرسَه اوُلَر اوُچُون آرامِیشنِی،شادلِیکنِی مَنبَعسِینِی کِیلتِیرگَن اِیدِی، نِیمَه اوُچوُن اوُلَر بوُگوُنگِی کوُندَه بُو نَرسَه دَن مَحروُم بوُلِیب قالِیشگَن، شادلِیک هَم اَنَه اوُشَنچَه نَرسَه لَر بِیلَن بِیرگَه جوُدَه کوُپ مُسُلمانلَر اوُچوُن یوُقالِیب قالگَنمِی؟
بوُگوُنگِی کوُندَه مُسُلمانلَر اَلله نِی اوُ ذاتنِینگ قانوُنلَرِینِی،دُنیاوِی وَ اُخراوِی دَستوُرلَرِینِی بِیر چِیتگَه سوُرِیب قوُیِیش، هَمدَه دِیننِی توُرت مَفهُومِیدَن قوُللَرِینِی تارتِیش آرقَه لِی اوُنوُتِیب قوُیِیشگَن، اوُلَر شُو شَکلدَه “اَلله نِی ذِکرِی”دَن غافِل بوُلِیب قالِیشگَن وَ اَکثَر حاللَردَه “سِکوُلارِیزم دِینِینِی قانوُنلَرِینِی ذِکر قِیلِیش وَ دِیماکرَه تِیَه نِی ذِکر قِیلِیش وَ توُرلِی- هِیل مَکتَبلَرنِی ذِکر قِیلِیش وَ سِکوُلارِیزم دِینِیدَگِی رَهبَرلَرنِی ذِکر قِیلِیش وَ اِرتِدادگَه سَبَب بوُلَه دِیگَن سِکوُلارِیستِیک اَحزابلَرنِی ذِکر قِیلِیش” بِیلَن مَشغوُلدوُرلَر، اوُلَر مَتِیرِیالِیزم وَ اِندِیوِیدوُاَلِیزمنِی توُرلِی- هِیل کَسَللِیکلَرِیگَه،اِضطِرابگَه، قَلبِی وَ ذِهنِی زوُرِیقِیشلَرگَه،بوُندَن باشقَه مُشرِکلَر وَ سِکوُلارِیستلَرگَه خاص بوُلگَن کَسَللِیکلَرگَه مُبتَلا بوُلِیشگَن، مَنَه بُو طَرزدَه اوُلَرنِی دِیللَرِی بِیمار بوُلِیب قالگَن. اوُرتَه دَگِی یوُقالِیب قالگَن حَلقَه شوُ یِیردَه. دِیل بِیمار بوُلگَچ اِنساندَگِی هَمَّه نَرسَه نِی فَسادگَه باتِیرِیب تَشلَیدِی. رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلّم مَرحَمَت قِیلَه دِیلَر: أَلا وَإِنَّ فِي الْجَسَدِ مُضْغَةً إِذَا صَلَحَتْ صَلَحَ الْجَسَدُ كُلُّهُ، وَإِذَا فَسَدَتْ فَسَدَ الْجَسَدُ كُلُّهُ، أَلا وَهِيَ الْقَلْبُ [1] آگاه بوُلِینگِیزکِیم،جِسمدَه بِیر پَرچَه گوُشت بار،اَگَر اوُ توُغرِیلَنسَه ،جَسَدنِی هَمَّه سِی توُغرِی وَ صالِح بوُلَه دِی وَ اَگَر اوُ فَساد بوُلسَه ،جَسَدنِی هَمَّه سِی فَسادلَه نَه دِی وَ بِیلِینگلَرکِی اوُ قَلبدوُر.
بُو یِیردَگِی قَلبنِی اِصلاح بوُلِیشِی بوُ یَعنِی عَمَلنِی اِصلاح بوُلِیشِیدوُر، عَمَلنِی فَسادلَه نِیب غَیرِی شَرعِی بوُلِیشِی بِیزلَرگَه قَلبنِینگ فَسادلَه نِیب بوُزِیلگَه نِینِی بِیلدِیرَه دِی. یالغانچِیلَر، مُنافِقلَر وَ سِکوُلارزَدَه لَرنِی کوُرگَنمِیسِیزلَر، اوُلَر هَر قَندَی غَیرِی شَرعِی اِیشنِی یَعنِی نَماز اوُقِیمَسلِیک وَ شَراب اِیچِیشلِیک کَبِیلَرنِی قِیلِیشَه دِی، لِیکِن اوُلَر مَنَه بُو اِیشلَرنِینگ غَیرِی شَرعِی، حَرام اِیکَه نِینِی یَحشِی بِیلِیشَه دِی،اَمّا اَیتِیشَه دِیکِی: بِیزلَرنِی قَلبِیمِیز پاک، شوُنِی اوُزِی کِفایَه قِیلَه دِی، شُو طَرزدَه اوُلَر گوُناه وَ جِنایَتلَرِیدَه قَیصَرلِیک قِیلِیب توُرِیب آلِیشَه دِی وَ قَلبنِی اِصلاح بوُلِیشِی یا عَمَلنِی اِصلاح بوُلِیشِیگَه مایِیللِیک هَم بِیلدِیرِیشمَیدِی: أُوْلَئِکَ الَّذِینَ لَمْ یُرِدِ اللّهُ أَن یُطَهِّرَ قُلُوبَهُمْ لَهُمْ فِی الدُّنْیَا خِزْیٌ وَلَهُمْ فِی الآخِرَةِ عَذَابٌ عَظِیمٌ (مائدة/ 41) اوُلَر اَلله کوُنگِیللَرِینِی پاکلَشنِی اِیستَه مَه گَن کِیمسَه لَردِیر. اوُلَر اوُچُون دُنیادَه رَسوالِیک،آخِیرَتدَه اِیسَه اوُلوُغ عَذاب باردِیر.
سِین نَمازِینگنِی اوُقِیمَه گَه نِینگدَن سُونگ، شوُندَی بِیر پَست،فاسِد، بِی اَرزِیشسَنکِی، سِینِی جِنایَتِینگ هَر قَندَی زِناکاردَن،شَرابخوُردَن، قِیماربازدَن،اوُغرِی وَ خائِندَن بَتتَرراق حِسابلَه نَه دِی. بوُندَن کوُرَه بَتتَرراق وَ بوُنگَه یِیتَه دِیگَن باشقَه جِنایَت تاپِیلمَیدِی،شوُندَی بوُلگَچ اوُیلَمَسدَن، سُوربِیتلِیک بِیلَن مِینِی قَلبِیم پاک، دِیب اِدَّعا قِیلَه سَنمِی؟
(دوامی بار……..)
[1] متفق علیه : رواه البخاري في كتاب الإيمان، باب فضل من استبرأ لدينه 1/ 28 [52]، ومسلم في كتاب البيوع، باب أخذ الحلال وترك الشبهات 3/ 1219 [1599].