یَنگِی عَصردَگِی دارُ الاِسلامنِی نَمُونَه لَرِی (7) (شَرقِی توُرکِستاننِی اِسلامِی جوُمهُورِیَتِی) (30 بُولِیم)
شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.
(7- قیسم)
“یَعقوُب بِیک” شَرقِی توُرکِستاندَه تَشکِیل قِیلگن “دارُ الاِسلامنِی” وَ اِسلامِی حُکوُمَتنِی سِکوُلار دَولَتلَرنِی هِیچ قَیسِی بِیرِی رَسمِی رَوِیشدَه تَن آلمَیدِی، شوُنِینگ اوُچُون هَم سِکوُلار حِتای دارُ الکُفرِی مَنَه بُو دارُ الاِسلامنِی 1254 شَمسِی (1292 قَمَرِی) یِیلدَه یَنَه قَیتَه دَن اِیشغال قِیلِیشگه جُرعَت قِیلَدِی وَ نِهایَت 1255 شَمسِی ( 1293 هِجرِی) یِیلدَه سِکوُلار حِتای حُکوُمَتِی یَنَه قَیتَه دَن راسِّیَه وَ اَنگلِیَه نِینگ توُغرِیدَن- توُغرِی حِمایَه سِی آستِیدَه شَرقِی توُرکِستانگه حَملَه قِیلَدِی وَ 1256 شَمسِی یِیلدَه اوُنِی بوُتوُنلَی باسِیب آلَدِی. مَنَه بُو حَملَه لَر جُودَه کوُپ مُسُلمانلَرنِی قِیرغِینِیگه وَ اوُلَرنِینگ باشقَه مِنطَقَه لَرگه کوُچِیب کِیتِیشلَرِیگه سَبَب بوُلَدِی.
1309 شَمسِی (1350 قَمَرِی ) یِیلدَه شَرقِی توُرکِستاندَه سِکوُلار حِتایلِیکلَرگه قَرشِی یَنَه بِیر کَتتَه قوُزغَلان باشلَنَدِی. ساسِیالِیست- سِکوُلار بُولگن راسِّیَه حُکوُمَتِی اوُزِینِینگ باسِیملَرِینِی اوُتکَزِیش آرقَلِی، مُسُلمانلَرنِی سِیاسِی وَ حَربِی مَنصَبلَرنِی شَرقِی توُرکِستانلِیک مُسُلمانلَر بِیلَن باسقِینچِی حِتایلِیکلَرنِی اوُرتَه سِیدَه تَقسِیملَشگه کوُندِیرَدِی. یَعنِی عُمُومِی حاکِم حِتایلِیکلَردَن بُولسَه اوُنِی مُعاوِینِی توُرکِستانلِیک مُسُلمانلَردَن تَعیِینلَه نَر اِیدِی.
مَنَه بوُندَی تَقسِیمات قِیلِینِیشِیگه سَبَب شوُ اِیدِیکِی؛ مَنَه بُو آرتگه چِیکِینِیشنِی سَبَبِی سِکوُلار کافِرلَرنِی بوُندَن کوُرَه کَتتَه راق خَطَر تَحدِید قِیلِیب توُرَردِی، بُولمَسَم اوُلَر هِیچ قَچان مُسُلمانلَرگه بوُندَی اِیمتِیاز بِیرِیشگه راضِی بُولِیشمَسدِی. مَثَلاً بَعضِی وَقتلَردَه مِصردَه سِکوُلارِیستلَردَن آلِیب اِیمتِیازنِی مُسُلمانلَرگه بِیرِیلگن بوُلسَه یاکِی فَلان جایدَه مُسُلمانلَرگه اِیمتِیازلَر اَجرَتِیلگن بُولسَه، بُونِی سَبَبِی شُوکِی، بُو یِیردَه سِکوُلارِیستلَرنِی کَتتَه راق خَطَر تَحدِید قِیلَیاتگن، اَگر مَنَه بُو خَطَرلَر اوُتِیب کِیتسَه اوُلَر بِیرگن اِیمتِیازلَرِینِی هَم تارتِیب آلِیشَدِی؛ حوُددِی شوُ بَلانِی مُورسِینِی باشِیگه آلِیب کِیلِیشگن اِیدِی.
بَعضِیلَر اَلدَه نِیب قالگن شَرقِی توُرکِستانلِیک مُسُلمانلَرگه بِیرِیلگن بوُندَی اِیمتِیازلَرنِی عِللَتِی شوُ اِیدِیکِی، مُجاهِدلَر شَرقِی توُرکِستاننِی جَنُوبِیدَگِی خُوتَن وَ قَشقَر وِلایَتلَرِینِی مُحَمَّد اَمِیر بَگرا وَ ثابِت داملَه رَهبَرلِیگِیدَه اِیگللَب آلگن اِیدِیلَر، اوُلَرنِینگ مَقصَدِی هَم اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی اَحکاملَرنِی پِیادَه قِیلِیش بُولگن، اوُلَر “شَرقِی توُرکِستان اِسلامِی جُومهُورِیَتِی” یاکِی توُرکِستانلِیکلَرنِی تِیلِی بِیلَن اَیتگندَه “شَرقِی توُرکِستان اِسلام جوُمهوُرِیَتِی” دِیب 1311 شَمسِی یِیلدَه اِعلان قِیلِیشَدِی. سِکوُلارِیستلَرنِی تَحدِید قِیلَیاتگن کَتتَه خَطَر مَنَه شُو یِیردَه بُولگن، سُو سَبَبلِی هَم بَعضِیلَر پَستراق دَرَجَه دَگِی اِیمتِیازلَرگه راضِی بُولِیشگن اِیدِی، اِیمانِی ضَعِیف مُسُلمانلَرنِی بَعضِیسِی مَخصُوصاً مُنافِقلَر توُدَه سِی بُو اِیمتِیازلَر بِیلَن حوُرسَند بُولِیشَدِی؛ حوُددِی شُو اِیمتِیازلَرنِی بوُگوُنگِی کوُندَه اَمِیرِکَه اَفغانِستاندَگِی،عِراقدَگِی،سوُمالِیدَگِی وَ باشقَه دِیارلَردَگِی ظاهِرِی لِیبِیرَل مُسُلمانلَردَن عِبارَت دَستَه گه بِیرگن، نِیمَه اوُچُون؟ چوُنکِی بوُندَن کوُرَه کَتتَه راق خَطَر مَوجُود. اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی تَطبِیق قِیلِیشدَن وَ سِکوُلار کافِرلَرنِی مُسُلمانلَرنِی دِیارلَرِیدَن قوُوِیب چِیقَرِیشدَن باشقَه نَرسَه نِی قَبوُل قِیلمَیدِیگن شَرِیعَتگرا مُسُلمانلَرنِی خَطَرِی خَوف سالِیب تُورَردِی.
1311 شَمسِی یِیلدَه شَرقِی توُرکِستاندَه شوُندَی اِسلامِی جوُمهُورِیَت اِعلان قِیلِینگچ، سِکوُلار رُوسلَر بِیلَن سِکوُلار حِتایلِیکلَر مُنافِقلَر توُدَه سِینِی کَنَلِی آرقَلِی کِیرِیب کِیلِیشگه قَرار قِیلِیشَدِی وَ ظاهِرِی مُسُلمان بُولگنلَرنِی کَنَلِی آرقَلِی مُسُلمانلَرنِی آرَسِیدَگِی اَوَّلگِی اِسلامِی جوُمهُورِیَتنِی آلِیب تَشلَب اوُنِی اِیشِینِی نِهایَه سِیگه یِیتکَزماقچِی بُولِیشَدِی، بُو یُولدَه عُثمانِیلَرگه قَرشِی چِیققَن مَککَه دَگِی شَرِیف حُسَینگه اوُحشَش “خوُجَه نِیاز” اِسملِی خِیانَتچِینِی یَنگِی آیاقگه توُرگن اِسلامِی جوُمهُورِیَتگه کِیرگِیزِیب، اوُنِی اِیچکَرِیدَه توُرِیب قَرشِیلِیک قِیلِیش رالِینِی اوُینَشگه وَ عاقِبَتدَه اوُنِی نابُود قِیلِیشگه کوُندِیرِیشَدِی، بوُنِی عِوَضِیگه اوُ توُرکِستاندَه حَربِی حاکِمنِی مُعاوِینِی بُولِیشِی وَعدَه قِیلِینَدِی، مَنَه شوُ تَرتِیبدَه سِکوُلار رُوسلَر بِیلَن حِتایلِیکلَر اَوَّلگِی اِسلامِی جوُمهُورِیَتنِی “خوُجَه نِیازنِی” قوُلِی بِیلَن 1312 شَمسِی یِیلدَه نابوُد قِیلِیشگه مُوَفَّق بُولِیشَدِی. (اِیچکَرِیگه کِیرِیب باورُوچِیلَرنِی، مُنافِقلَر توُدَه سِینِینگ خَطَرِینِی دَرک قِیلِینگلَر).
(دوامی بار……..)
